Behandeling van de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de cafébrand in Volendam (27575)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 289-305

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-10-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 8, pagina 289-305

03-10-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27575Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de cafébrand in Volendam (27575)Pagina 289-305
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wet houdende regels inzake handelingen met geslachtscellen en embryo's (Embryowet) (27423)Pagina 332-358
Beëdiging van twee plaatsvervangend griffiers der KamerPagina 305-305
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 3 oktober 2001)Pagina 358-358
Presentie en opening (woensdag 3 oktober 2001)Pagina 289-289
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 oktober 2001)Pagina 305-306
Voortzetting van de behandeling van de brief van de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de cafébrand in Volendam (27575)Pagina 306-332

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: de brief van de staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de cafébrand in
Volendam (27575).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter. De nieuwjaarsnacht is een moment waarop veel mensen vrolijk
naar de toekomst kijken. Maar van die toekomst werden velen in Volendam in
diezelfde nacht op wrede en abrupte wijze afgesneden. Kinderen werden uit
het leven weggerukt of voor altijd verminkt. Dit debat moet om te beginnen
gaan over de zorg voor deze kinderen, want voor hen ziet de toekomst er nooit
meer hetzelfde uit.De gruwelijke gebeurtenis heeft velen wakker geschud, ook omdat in het
rapport-Alders wordt geconcludeerd dat brandonveilige situaties zich op heel
veel plekken voordoen. Dit debat moet dus ook de zorg voor veiligheid boven
aan de politieke agenda houden. Veiligheid is een onderwerp dat geen compromissen
duldt. Dat vraagt om een directe en snelle aanpak, zonder aarzelen, glashelder
en glashard.Dit debat is ook de plek om waardering te uiten voor de inzet van talloze
individuele hulpverleners, professioneel en vrijwillig. Velen plegen die inzet
nog steeds en ook in de toekomst is die nog nodig. Alles moet in het werk
worden gesteld om ervoor te zorgen dat de kinderen van Volendam hun toekomst
weer zelf vorm kunnen geven.Het terugwinnen van vertrouwen moet ook op de agenda staan. Uit een enquête
van TV Noord-Holland bleek vorige week dat 60% van de mensen in Edam-Volendam
geen vertrouwen heeft in de lokale politiek. Dat vertrouwen kan uiteindelijk
alleen worden teruggewonnen door concrete, zichtbare maatregelen. Veiligheid
en de handhaving daarvan moeten vooropstaan in het openbaar bestuur, in Volendam,
maar ook elders. Zo heeft de brandweer op de Veluwe onlangs vastgesteld dat
driekwart van de scholen niet brandveilig is en eigenlijk geen gebruiksvergunning
zou mogen hebben. Wij moeten ervoor zorgen dat burgers gaan merken dat aan
dit soort situaties iets wordt gedaan. Burgers zitten niet te
wachten op mooi gepraat over mooie plannen. De PvdA onderschrijft dan ook
het motto van de commissie-Alders: niet praten, maar doen.Daarvoor is een gevoel van urgentie nodig. Het kabinet noemt dat een cultuuromslag.
Radicalisering is een beter woord als het gaat om het politiek-bestuurlijk
opereren ten aanzien van veiligheid. Het kabinetsstandpunt stelt in dat opzicht
teleur. Was het niet ook deze staatssecretaris die zei dat de poldercultuur
niet geschikt was voor het oplossen van veiligheidsvraagstukken? De duidelijkheid
die bestuurders moeten betrachten ten opzichte van bedrijven en burgers, moeten
zij ook veel meer betrachten ten opzichte van elkaar. Uit het kabinetsstandpunt
ademt veel te veel de onderlinge overleg- en praatcultuur van bestuurlijk
Nederland. Er wordt wat afgepraat. Helaas wordt daardoor nog steeds te lang
gewacht met het nemen van maatregelen. Een dieptepunt vormt wat de PvdA betreft
het feit dat wij voor de besluitvorming over de bestuurlijke aansturing van
de veiligheidsregio's zullen moeten wachten tot 2006. Dat is veel te lang.
Ik kom daar straks nog op terug. De duidelijkheid die besturen moeten betrachten
ten opzichte van bedrijven en burgers, moeten ze ook betrachten ten opzichte
van elkaar. Ook wat dat betreft geldt: niet praten, maar doen. Overleggen
is mooi, maar het mag geen doel op zichzelf worden.Rampen zul je nooit helemaal kunnen voorkomen. Maar door als overheid
permanent te willen leren, kun je wel veel meer doen. Dat geldt bijvoorbeeld
voor het tegengaan van de verkokering, maar het geldt ook voor het mooie Actieprogramma
brandveiligheid dat de commissie-Alders heeft neergelegd. Alleen tempo en
financiering moeten nog worden ingevuld. Wanneer gebeurt dat? Dat moet snel
gebeuren, anders wordt het te vrijblijvend.Dit debat gaat over de rol van de rijksoverheid. We moeten niet op de
stoel van de gemeenteraad van Edam-Volendam gaan zitten. Wel past de constatering
dat deze gemeente haar verantwoordelijkheid voor de veiligheid van haar burgers
niet heeft waargemaakt. Voor een deel is dat te wijten aan de specifieke Volendamse
bestuurscultuur. Willens en wetens heeft men een onveilige situatie voort
laten bestaan. Het is wrang te moeten constateren dat het Volendamse bestuur
in feite te dicht bij haar burgers stond en belangenbehartiging van bijvoorbeeld
individuele ondernemers liet prevaleren boven het algemeen belang. Voor een
deel had dat wat in Volendam was gebeurd ook elders kunnen gebeuren. Geen
gemeente kan het zich nu nog permitteren om achterover te blijven zitten.Maar bovenal treft de betrokken ondernemer blaam. Want ook al verwaarloost
een overheid haar controlerende en handhavende taak, dan nog is dat geen reden
voor welke ondernemer dan ook om zich niet aan de regels te houden. Ook ondernemers
dragen een verantwoordelijkheid jegens het publieke belang, de publieke veiligheid.
Geen brandtrap bouwen, terwijl je nota bene een eigen bouwbedrijf bezit. Daar
kun je met je gezond verstand niet bij. De vraag is dan ook gerechtvaardigd –
dat is een vraag aan het kabinet – of de maximale strafmaat van 12 maanden
bij brand door schuld met de dood als gevolg, in dit soort situaties wel voldoet
aan de eis van proportionaliteit. Zoveel doden, zoveel leed. Wat de PvdA betreft,
moet onderzocht of de strafmaat in dit soort gevallen niet omhoog moet, en
of er geen cumulatiebepaling moet komen. Ondernemers die bewust fouten maken,
moeten daarop ten volle kunnen worden aangesproken, ook juridisch via ons
strafrecht.In de toekomst zullen alle partijen hun verantwoordelijkheid ten aanzien
van veiligheid moeten waarmaken: rijksoverheid, provincies en gemeenten, maar
ook ondernemers en burgers. Als de regels duidelijk zijn, moet iedereen zich
daaraan houden. Als wij weten dat er onveilige situaties kunnen ontstaan,
moet iedereen daar alert op zijn. Soms wordt er daarbij ook wel eens te gemakkelijk
naar de overheid gekeken. Als je naar een dansfeest gaat, kun je ook zelf
een vestje en een regenjas meenemen. En laten wij ons met zijn allen realiseren
dat veiligheid ook betekent dat soms dingen doodgewoon minder leuk zullen
zijn, omdat niet meer alles kan en niet meer alles mag.Ik kom nu op het punt van de rampenbestrijding. Leden van deze Kamer en
deze staatssecretaris hebben in het verleden regelmatig tegenover elkaar gestaan
bij de inzet voor de rampenbestrijding. De PvdA heeft daarbij altijd ingestoken
op meer tempo en meer geld. Pas in het debat over Oosting zijn onze wegen
weer bij elkaar gekomen. We trekken ook graag samen verder op, maar dan moet
het tempo er wel in blijven. Over het geld kom ik straks nog te spreken. Eerst
een aantal andere punten.Om te beginnen het onafhankelijk onderzoek. Anders dan in Enschede hebben
hier toch weer twee onderzoeken plaatsgevonden. Dat is verwarrend. Waarom
heeft de staatssecretaris dat op zijn beloop gelaten? Het was aan hem geweest
om dat bij elkaar te brengen en over te gaan tot een gezamenlijk opdrachtgeverschap
van gemeente, provincie en Rijk. Ook de rol van de inspecties vereist toelichting.
Wederom hebben ze hun eigen werk zitten te controleren.In 2003 moeten er veiligheidsregio's zijn. De wijze waarop de bestuurlijke
aansturing van deze regio's moet gaan plaats vinden, wordt echter op de lange
baan geschoven. Pas volgend jaar komt er een adviesaanvraag aan de Raad voor
het openbaar bestuur, terwijl die daar in 1999 ook al iets over hebben gezegd.
Dat zou dan pas in 2006 – dus niet in de komende, maar de daaropvolgende
kabinetsperiode – tot implementatie kunnen leiden. Dat duurt veel te
lang. Voor de aansturing van de brandweer moet eenzelfde model worden gehanteerd
als bij de politie. Het moet nu echt gaan over professionaliteit en niet over
poppetjes en posities.De ambulances vormen een zorgenkind in deze discussie. In ieder geval
is de PvdA van mening dat zeker moet worden gesteld dat de aansturing daarvan
in publieke handen blijft.Al bij de bespreking van de nota "De veiligheidsketen gesmeed" in april
2000 is door de Kamer duidelijk aangegeven dat de commissarissen van de Koningin
een actieve toezichthoudende rol moeten gaan vervullen als het gaat om het
opstellen van rampenplannen door gemeenten en het verplicht beoefenen daarvan.
Toch bevindt dit voorstel zich nog steeds in het praatcircuit. Wat is er de
afgelopen anderhalf jaar met dit dossier gebeurd? Welke actie heeft de staatssecretaris
ondernomen sinds dat debat? En wanneer wordt het nu geregeld? Dit geldt ook
voor de verplichting tot oefenen. Die moet duidelijk worden
vastgesteld en ook dat hebben wij in april 2000 al geconstateerd.Wij zijn blij dat er een veiligheidseffectrapportage komt. Nu moet er
nog een veiligheidskeurmerk komen voor gebouwen waar veel mensen samenkomen.
Het kabinet studeert daarop en komt volgend jaar met een voorstel. Als je
veiligheid zichtbaar wilt maken aan burgers, is zo'n keurmerk natuurlijk een
heel goed middel. Snelheid is dan ook geboden. Het keurmerk zou in ieder geval
moeten aangeven hoeveel mensen er binnen mogen, dat er jaarlijks wordt gecontroleerd
en dat er jaarlijks wordt geoefend. De VNG heeft aangegeven dat gebruiksvergunningen
niet meer voor de eeuwigheid zouden moeten worden verstrekt, maar steeds voor
een tijdelijke periode. Er moeten niet heel veel verschillende dingen naast
elkaar gebeuren. Zou het niet goed zijn om het veiligheidskeurmerk en de tijdelijke
gebruiksvergunning aan elkaar te koppelen?Ik wil ook aandacht vragen voor de certificering van adviesbureaus. Ze
rijzen nu als paddestoelen uit de grond, maar vaak weten ondernemers niet
wat je aan zo'n bureau hebt. Er moet een duidelijke certificering komen. Het
NIBRA heeft er ook al op gewezen.Een ander punt is de juridisering. De onderzoeken, Polak/Versteden aan
de ene kant en Alders aan de andere kant, spreken elkaar tegen. Is het kabinet
jurisprudentie bekend waarin genomen veiligheidsmaatregelen werden teruggedraaid
door de rechter? Is dat het afgelopen jaar ook nog gebeurd, juist nu handhaving
van veiligheid een meer prominente plek heeft gekregen? Zou het kabinet kunnen
onderzoeken of het bestuursrecht met al zijn verplichtingen tot overleg wel
geschikt is voor vraagstukken van openbare orde en veiligheid? Stel je voor
dat je als burgemeester een café sluit omdat de situatie daar onveilig
is en dat de rechter je terugfluit: u had toch eerst wat meer overleg met
die caféhouder moeten plegen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Mevrouw Wagenaar vraagt of het bestuursrecht wel geschikt is voor handhaving
van de openbare orde en veiligheid. Mag ik haar de wedervraag stellen of de
PvdA het beleid dat men de afgelopen tijd heeft ingezet en waarmee ik het
oneens was, bijvoorbeeld bij de bestuurlijke ophouding, wil omwentelen? Wil
men weggaan van het bestuursrecht en meer naar het strafrecht toe gaan?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Die vraag staat bij ons op de agenda. Ik heb geen pasklare antwoorden;
vandaar dat ik de vraag hier in het midden gooi, met name omdat men het er
in bestuurlijk Nederland en ook bij onderzoeken niet over eens is of er op
dit dossier al dan niet sprake is van juridisering. Ik wil graag weten of,
juist nu veiligheid een meer prominente plek inneemt, gemeenten nog steeds
worden teruggefloten en of dat het laatste jaar het geval is geweest. Als
dat niet zo is, moeten wij het probleem niet groter maken dan het is.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Focust u het alleen op dit onderwerp of is het een meer algemene stellingname
van de PvdA-fractie dat het bestuursrecht minder geschikt is voor handhaving
van de openbare orde?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Wij vragen ons dat af. Wij hebben er nog geen antwoord op. Wij vragen
het kabinet om te kijken naar de situatie van het afgelopen jaar.Vlak na de ramp in Volendam heeft minister Korthals aangegeven dat de
Wet economische delicten wellicht zou kunnen worden aangepast in verband met
de handhaving van veiligheid. Was dat een oprisping? Wij hebben er nooit meer
iets over gehoord. Hoe staat het daarmee? Daarbij wil ik overigens de kanttekening
plaatsen de angst voor juridisering nooit een reden kan zijn om een onveilige
situatie te gedogen.Ik kom op het punt van de financiën. Tijdens het Oosting-debat is
eindelijk het benodigde geld voor het project versterking brandweer door BZK
beschikbaar gesteld. Met niet helemaal gepaste trots wordt in het persbericht
over de begroting BZK voor 2002 gesproken over een vertienvoudiging van het
bedrag voor rampenbestrijding ten opzichte van het begin van de kabinetsperiode.
De staatssecretaris heeft in het Oosting-debat aangekondigd dat er een onderzoek
komt naar het geld dat de komende jaren nodig is voor veiligheidsversterking.
Inmiddels wordt in de stukken alleen nog maar gesproken over een onderzoek
naar de bedragen die de gemeenten hebben uitgegeven. Dat is iets anders. Wij
moeten ervoor waken dat in de komende jaren niet dezelfde demotiverende patstelling
dreigt te ontstaan als de afgelopen jaren tussen het Rijk aan de ene kant
en gemeenten en de Kamer aan de andere kant. Voor de formatie moet duidelijk
zijn welk geld er de komende jaren nodig is. In die studie zou ook de vraag
kunnen worden meegenomen of de brandweer niet beter af is met een doeluitkering
net als de politie. Dat heeft voors en tegens, die tijdig op een rijtje moeten
worden gezet.Ik kom bij de medische keten. Het onderzoek van Alders laat zien dat de
medische keten niet bijster goed heeft gefunctioneerd bij de bestrijding van
de ramp. Het belangrijkste is dat ambulances en ziekenhuizen nu in de gelegenheid
worden gesteld, ook in financiële zin, om te oefenen. De mobiele medische
teams moeten voortaan 24 uur per dag beschikbaar zijn. Zijn daar nu afspraken
over? En zal in Volendam ook op de lange termijn gezondheidsmonitoring plaatsvinden?
De Bijlmerramp heeft ons geleerd dat dit nodig is. Traumahelikopters moeten
altijd kunnen uitvliegen als zij nodig zijn; geen milieuregel mag dit in de
weg staan. Schrijnend was de wijze waarop sommige ouders op zoek moesten naar
hun gewonde of overleden kinderen en de wijze waarop zij deze moesten identificeren.
Het kabinet zou bekijken of er een nieuw protocol moest komen of dat bestaande
protocollen zouden moeten worden aangepast. Is dat inmiddels gebeurd? En zo
ja, wordt dit dan ook bekendgemaakt aan eenieder die daarmee moet gaan werken?
Wat daar is gebeurd, mag je mensen gewoon niet aandoen.Ik rond af met de schadevergoeding voor slachtoffers. Het gaat om jonge
mensen, kinderen die nog op school zitten. Alles moet nu en later in het werk
worden gesteld om ervoor te zorgen dat ze toch aan het werk kunnen. Scholing,
herscholing, omscholing en reïntegratie vragen blijvende aandacht. Er
is veel leed aangericht. Geld kan dat niet wegnemen, maar het mag niet zo
zijn dat mensen ook nog eens financieel worden getroffen. Letselschade moet
worden vergoed en tegemoetkomingen moeten niet van bestaande uitkeringen worden afgetrokken. Gisteren is ons daarover een petitie aangeboden. Binnenkort
wordt een commissie ingesteld die dit soort vraagstukken ten principale gaat
bekijken. De PvdA zou het in deze situatie zeer op prijs stellen indien de
staatssecretaris ook hier een dergelijke voorziening voor letselschade, soortgelijk
aan die in Enschede, tot stand brengt, uiteraard in samenspraak met betrokkenen.
En uiteraard mag de betrokken ondernemer ook financieel niet vrijuit gaan,
integendeel. Maar als het even kan, dan moeten slachtoffers jarenlange juridische
procedures, met de mogelijkheid van een heilloze uitkomst, bespaard blijven.
Ik vraag de staatssecretaris dan ook om dit te initiëren, te coördineren
en te realiseren. De toekomst van de kinderen van Volendam zal er na deze
nieuwjaarsnacht nooit meer zorgeloos uitzien. Een beetje hulp kunnen ze op
dit punt dan ook wel gebruiken.De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter. Mevrouw Wagenaar zegt dat letselschade moet worden vergoed.
Ik zal hierop in mijn termijn ook ingaan, maar door wie moet die volgens haar
worden vergoed?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Ik vind dat de overheid hierin een zorgplicht heeft. Bij de ramp in Enschede
zeiden we ook dat er misschien wel schuldigen waren aan te wijzen, maar eveneens
dat de mensen die dit overkwam, het niet konden helpen. Het is de vraag of
je deze mensen dat jarenlange procederen moet aandoen. Ik vind het op zijn
minst de taak van de rijksoverheid om te coördineren en ervoor te zorgen
dat schadevergoedingen zoals die in Enschede – dit is pas twee weken
geleden bekend geworden en de Kamer vroeg daar ook om – ook in Volendam
tot stand komen. Ik vraag de staatssecretaris om er borg voor te staan dat
die schadevergoeding tot stand komt. Natuurlijk moet hij zijn best doen om
ervoor te zorgen dat het geld ook bij de ondernemer en de verzekeraars wordt
weggehaald. Maar laten wij in vredesnaam die zorg op ons nemen. We mogen het
de individuele mensen niet aandoen om dit aan hen over te laten.De heer Van den Doel (VVD):U spreekt over de ondernemer en de verzekeraars. Ik begrijp het dus goed
dat u de primaire verantwoordelijkheid hiervoor niet bij de rijksoverheid
ziet?Mevrouw Wagenaar (PvdA):Nee, dat ziet u verkeerd. Ik heb niet zo'n zin om over dit onderwerp met
u in een semantische discussie te vervallen. Het gaat erom dat de Kamer hier
vandaag aan het kabinet vraagt om ervoor te zorgen dat de mensen in Volendam
op een soortgelijke wijze als in Enschede de letselschade vergoed krijgen.
Het thema speelt in Volendam des te erger, omdat het allemaal heel jonge mensen
waren. Normaal gaat het bij letselschade om inkomensachteruitgang, maar dit
gaat om kinderen die nog niet eens de kans hebben gehad om een carrière
op te bouwen en een inkomen te gaan verdienen. Wij vinden het tot de zorgplicht
van de rijksoverheid behoren om ervoor te zorgen dat het geld voor de letselschadevergoeding
er komt. Wij moeten vandaag dit gebaar maken.De heer Van den Doel (VVD):Dat is helder.De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter. Wat een feestelijk begin van het nieuwe jaar had moeten worden,
eindigde in een nachtmerrie. Jonge mensen, in de kracht van hun leven, werden
in enkele seconden geconfronteerd met een nietsontziende brand, een inferno.
Een brand die aan 14 jonge mensen het leven heeft gekost en waarbij de toekomst
van meer dan 300 jongeren, hun ouders en hun andere familieleden in een klap
veranderde in een diep zwart gat. Velen leefden dagen en weken lang tussen
hoop en vrees. Nu, negen maanden later, hebben velen nog geen zicht op de
toekomst. De overlevenden moeten nog een lange en zware weg van revalidatie
afleggen. Zij kunnen dat niet alleen. Wij wensen hen daar veel sterkte bij,
in de wetenschap dat de gemeenschap van Volendam om hen heen zal staan, hen
zal steunen en helpen waar dat mogelijk is. De VVD-fractie heeft ook veel
waardering en respect voor het werk van de hulpverleners, die in deze nieuwjaarsnacht
werden geconfronteerd met zoveel gewonden en met zoveel leed. Dat respect
gaat ook uit naar de inwoners van Volendam en naar de omstanders die hulp
hebben geboden, waar zij dat konden.De regering heeft een verstandig besluit genomen om de cafébrand
te laten onderzoeken door een onafhankelijke commissie. Het sluit aan bij
de wens van de Kamer om bij rampen en zware ongevallen een onafhankelijk onderzoek
in te stellen. Het is niet duidelijk waarom de gemeente Volendam met een eigen
onderzoek is gekomen. Weliswaar heeft de gemeente de wettelijke plicht om
bij een ramp een onderzoek in te stellen, maar de onderzoekscommissie-Alders
had hier toch ook in kunnen voorzien. Kan de regering toelichten waarom niet
voor deze aanpak is gekozen, zoals bij de vuurwerkramp in Enschede? Hoe is
hierover met de gemeente en met de provincie gecommuniceerd? Ligt het niet
voor de hand, als volgend jaar een nationale onafhankelijke raad voor rampen
en zware ongevallen wordt ingesteld, dat de wettelijke plicht voor onderzoek
door gemeenten komt te vervallen? De VVD is daar voorstander van. De huidige
constructie is uit de tijd en schept weinig vertrouwen bij de burger.Het rapport geeft een onthutsend beeld van de bestuurscultuur in Volendam
en van de wijze waarop met brandpreventie en de voorbereiding op rampen werd
omgegaan. Ongeloof en verbijstering maken zich van je meester als je het rapport
leest. Maar ook voor deze ramp geldt evenzeer als voor de ramp in Enschede,
dat deze nooit had kunnen gebeuren als individuele burgers hun eigen verantwoordelijkheid
hadden genomen. De regels waren duidelijk, maar werden niet nageleefd. Het
rapport is daar glashelder over. Ik citeer: "Een eigenaar die door de jaren
heen zijn eigen weg gaat en zich weinig aantrekt van de overheid". De eigenaar-exploitant
van een horecagelegenheid dient zich verantwoordelijk te achten voor de veiligheid
van zijn bezoekers, zo stelt de commissie. Ik zou het nog sterker willen uitdrukken:
hij moet zich verantwoordelijk achten. Zoals je als bestuurder van een auto
je verantwoordelijk voelt voor je medepassagiers, zo moet een horeca-exploitant
zich verantwoordelijk voelen voor zijn klanten.De cafébrand in Volendam heeft aangetoond dat de overheid alléén
de veiligheid van de burgers niet kan garanderen. Burgers en eigenaren van publieke gelegenheden hebben een eigen individuele verantwoordelijkheid.
De VVD deelt dan ook de conclusie van de commissie-Alders dat de verantwoordelijkheid
voor brandveiligheid primair bij ondernemers en instellingen ligt. Zij moeten
regels en voorschriften nakomen. Wanneer burgers, eigenaren en exploitanten
het op dat punt laten afweten, moet de overheid die verantwoordelijkheid niet
naar zich toe trekken, maar handhavend en zo nodig sanctionerend optreden.
Was dat in Volendam gebeurd, dan had het drama zich niet voorgedaan.De VVD-fractie onderschrijft de conclusie van het rapport van de commissie-Alders.
De gemeente Volendam heeft niet alleen haar toezichthoudende en handhavende
taak ernstig verwaarloosd, maar ook de voorbereiding op de rampenbestrijding
schoot ernstig tekort. Het rampenplan was niet meer dan een telefoonlijst.
Bij het debat over de ramp in Enschede is veel gesproken over het eerstelijns-
en tweedelijnstoezicht en de rol van de inspecties. Op het gebied van de rampenbestrijding
bestaat nauwelijks een tweedelijnstoezicht en is alle verantwoordelijkheid
bij de gemeente neergelegd. De VVD-fractie deelt de mening van de regering
dat de Inspectie brandweer en rampenbestrijding van het ministerie als materiedeskundige
het tweedelijnstoezicht in de vorm van inspectie moet gaan uitoefenen. Geen
advies, geen ongevalsonderzoek, maar controle of de regelgeving, de gestelde
normen en het rijksbeleid worden uitgevoerd. Dit betekent natuurlijk wel dat
die normen er moeten zijn; het ontbreekt nu aan een kwaliteitszorgsysteem.
Werkt de staatssecretaris aan zo'n systeem? En zo ja, wanneer zal dat gereed
zijn? De landelijk op te richten faciliteit rampenbestrijding kan de adviesfunctie
voor gemeenten en hulpverleningsregio's verzorgen. Wij zien dan ook graag
dat er spoed wordt betracht met de daarvoor noodzakelijke wetgeving. Voor
alle helderheid, de VVD ziet voor de inspectie geen taak weggelegd bij ongevalsonderzoek,
noch een adviestaak, dus uitsluitend een taak op het gebied van toezicht op
en controle van de gemeenten.Maar ook in bestuurlijke zin dient er tweedelijns toezicht te zijn. Volendam
heeft de noodzaak hiervan nog eens onderstreept. Uit het rapport blijkt dat
de commissaris van de Koningin had kunnen ingrijpen, maar dit niet heeft gedaan
omdat het niet paste in de cultuur van bestuurlijk Nederland, waarin de autonomie
van de gemeenten blijkbaar als onaantastbaar wordt beschouwd. Artikel 24 van
de Gemeentewet had door de commissaris van de Koningin van Noord-Holland niet
alleen kunnen, maar ook moeten worden gebruikt om in te grijpen, temeer daar
bekend was hoe het er in Volendam bestuurlijk aan toe ging. Op het provinciehuis
werd wel van "de republiek Volendam" gesproken; dit zegt al genoeg. In Volendam
bestond een aversie tegen regels en voorschriften, het instrument van gebruiksvergunningen
werd gewoon genegeerd. Ofschoon de Gemeentewet, zoals ik zojuist zei, de commissaris
van de Koningin de mogelijkheid biedt om in te grijpen als er sprake is van
taakverwaarlozing, geeft onze fractie de voorkeur aan een meer expliciete
bevoegdheid voor de provincie als houder van toezicht op de kwaliteit van
de rampenplanning, de voorbereiding op rampenbestrijding en de hulpverlening
door gemeenten. Dat schept duidelijkheid over bevoegdheden en bakent de autonomie
van de gemeenten beter af.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Voorzitter. Ik ben het met de heer Van den Doel eens dat wij met de wijsheid
die wij nu hebben, kunnen zeggen dat deze commissaris had moeten ingrijpen.
Maar is hij dan niet ook van mening dat achteraf bezien alle commissarissen
van de Koningin in Nederland achterover hebben geleund vanwege de bestuurscultuur
om zich niet met elkaar te bemoeien? En vindt hij dat zij zich eveneens achteraf
bezien twee jaar geleden niet veel actiever met rampenbestrijding in gemeenten
hadden moeten bemoeien?De heer Van den Doel (VVD):Nee, ik denk dat je Volendam niet kunt vergelijken met alle andere gemeenten
in Nederland. Het gaat inderdaad om wijsheid achteraf, maar dit geldt alleen
voor de Kamer; die kwam hiervan op de hoogte na het lezen van het rapport.
Maar de commissaris van de Koningin en alle betrokken ambtenaren op het provinciehuis
wisten haarfijn wat er fout was in Volendam. En als je dit als provinciaal
bestuurder weet en als je als commissaris van de Koningin geregeld contact
hebt met de burgemeester van die gemeente, dan moet je op een gegeven moment
ook ingrijpen. Hij geeft het achteraf ook toe; alles overziende kom ik tot
de conclusie dat ik had moeten ingrijpen, zo zegt hij. Wel, ik bevestig nu
zijn eigen conclusie.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Maar geldt dit niet voor alle commissarissen? Ik heb als voorbeeld genoemd
dat driekwart van de scholen op de Veluwe brandonveilig zijn. U bent met de
situatie daar bekend. Hadden dus alle commissarissen zich achteraf bezien
niet actiever moeten opstellen?De heer Van den Doel (VVD):Daarvoor moeten wij bekijken hoe de bevoegdheden en verantwoordelijkheden
verdeeld zijn. In de wet zijn deze verdeeld over de commissaris van de Koningin
en het college van gedeputeerde staten. Dit schept al enige onduidelijkheid.
Via de beleidsnota Rampenbestrijding zijn er aanvullende maatregelen genomen
waarmee het toezicht van de provincie wordt versterkt. In die zin moeten alle
commissarissen van de Koningin het toezicht inderdaad gaan intensiveren. Daar
zijn zij ook van doordrongen, zoals blijkt uit de brieven die wij krijgen
en de discussie die ontstaan is. Maar ik blijf erbij dat de situatie in Volendam
uniek was, niet te vergelijken met die in alle andere gemeenten in Nederland.De commissarissen van de Koningin hebben zelf gepleit voor versterking
van hun bevoegdheden. De fractie van de VVD kan hiermee instemmen. Ik denk
dat het beter is om de bevoegdheden op provinciaal niveau te bundelen en deze
neer te leggen bij de commissaris van de Koningin, opdat er een heldere lijn
loopt van het Rijk via de commissaris naar de gemeente en het ook duidelijk
is wanneer hij wel en wanneer hij niet kan ingrijpen. Op dit punt verneem
ik graag de visie van de regering.Dan het onderwerp brandveiligheid en brandpreventie. Wij hebben het er
zojuist al over gehad, in bijna alle gemeenten in Nederland is er een achterstand
bij de controle op de brandveiligheid. De gemeenten worden aangespoord om
haast te maken en de provincie wordt gevraagd toe te zien op
de uitvoering. Maar in veel gemeenten heeft de brandweer een beperkte capaciteit
en is de brandpreventieambtenaar inmiddels "een schaars artikel" geworden.
De capaciteit laat ook het volgen van cursussen maar beperkt toe. Kleine gemeenten
hebben gewoon het nakijken. Er is nu na Enschede een actieplan met 55 punten
die veelal door de gemeenten moeten worden opgepakt. De landelijke ondersteuningsfaciliteit
ontbreekt nog. Kortom, er gaapt een kloof tussen ambitie en werkelijkheid.
Blijkens een brief van de VNG wordt het ook zo door veel gemeenten ervaren.
Begrijpt de staatssecretaris dat ook hier een juiste dosering van belang is
en dat vooral moet worden gekeken of extra regelgeving wel noodzakelijk is?
De VVD vraagt ook om een prioritering van de actiepunten richting gemeenten.
Kan dat bij de voortgangsrapportage worden aangegeven? Inmiddels dienen zich
allerlei particuliere adviesbureaus aan die een gat in de markt zien. Het
NIBRA heeft al gepleit voor een keurmerk voor dergelijke bureaus. Wat is de
opvatting van de staatssecretaris hierover? Over keurmerken gesproken: bezoekers
van een horecagelegenheid, een bioscoop of disco gaan ervan uit dat de exploitant
op het gebied van de veiligheid zijn zaken voor elkaar heeft. Het rapport-Alders
en journalistiek onderzoek hebben uitgewezen dat het niet zo is. De VVD heeft
na het drama in Volendam gepleit voor de invoering van een landelijk veiligheidscertificaat
voor openbare gelegenheden. De regering spreekt nu van een merkteken. Het
gaat niet om de vraag hoe wij het gaan benoemen, maar het gaat erom wat eruit
komt. Wij zien inmiddels dat TNO met een eigen eisenpakket en een eigen certificaat
is gekomen. Kortom, hier dreigt een wildgroei te ontstaan. Waar de VVD voor
pleit zijn landelijk vastgestelde eenduidige veiligheidsnormen, die moeten
worden gekoppeld aan de vergunning. Op basis van die vergunning kan dan zo'n
veiligheidscertificaat of merkteken worden afgegeven. Dat betekent niet dat
men dan voor altijd dat merkteken of certificaat heeft. Wij pleiten voor periodieke
controles, te vergelijken met de jaarlijkse APK-keuring voor een auto. Ik
hoor graag een reactie van de staatssecretaris. Ik kom bij de handhaving. Volendam en Enschede zijn voorbeelden waar de
lokale overheid niet handhaafde, maar de boel de boel liet. Hopelijk heeft
iedereen zijn les geleerd en is handhaving de term die bij alle bestuurders
voor in de mond ligt. Voor handhaving zijn in de eerste plaats heldere en
uitvoerbare regels nodig en vervolgens een goed instrumentarium om zo nodig
sanctionerend op te treden. De voorstellen die het kabinet aan het uitwerken
is om bestuurders in het land meer instrumenten te geven, hebben onze steun.
Lange beroepsprocedures horen daar niet bij. Daarom herhaal ik wat ik in het
debat over de vuurwerkramp heb gezegd, namelijk dat bundeling van veiligheidsregels
bijvoorbeeld voor horeca-instellingen, scholen, kortom voor publieke ruimten
in één wet of besluit de voorkeur van de VVD-fractie verdient.
Juist door de verschillende wetten die elk departement zonder integrale benadering
maakt, ontstaan er tegenstrijdigheden waardoor de handhaving onuitvoerbaar
wordt. De Arbowet, de Wet milieubeheer, de Warenwet, de Woningwet hebben eigen
regeltjes en vaak doorkruist het ene regeltje het andere. Kan de staatssecretaris
toezeggen dat hier een einde aan komt? Het actiepunt dat de regering ziet
richt zich hoofdzakelijk op het Bouwbesluit, maar dat is te beperkt. In het
rapport wordt gesproken over harmonisering van wetgeving. In antwoord 32 wordt
gezegd dat de taskforce die onder leiding staat van de heer Ouwerkerk, rekening
houdt met de door mij ingediende motie bij het debat over de vuurwerkramp
in Enschede, die gepleit heeft voor een bredere aanpak van die harmonisering
van wetgeving. Als ik de formulering zie van de opdracht aan die taskforce,
ben ik daarop niet gerust, omdat die zich met name richt op wetgeving op het
gebied van milieu en infrastructuur. Dat is te beperkt, want op die wijze
wordt niet gegarandeerd dat ook de brandveiligheid integraal wordt meegenomen.Ik heb het over het eerste- en tweedelijnstoezicht gehad. Het toezicht
moet veel integraler worden uitgevoerd. Nu worden ondernemers geconfronteerd
met drie tot vier verschillende toezichthouders die allemaal onafhankelijk
langs komen en eigen wensen en opmerkingen hebben. Vaak zijn die tegenstrijdig.
Met andere woorden: is het kabinet ook bezig om dat toezicht wat integraler
en effectiever te maken?Ik kom bij de geneeskundige hulpverlening. Ik heb eerder waardering en
respect uitgesproken voor het werk van de hulpverleners. Die waardering geldt
ook voor de minister van VWS en haar ministerie voor de snelle wijze waarop
zorg op maat is geboden. Dat neemt niet weg dat aan de geneeskundige hulpverlening
nog veel kan worden verbeterd. De sterkte van de keten wordt immers bepaald
door de zwakste schakels en dat zijn binnen de rampenbestrijdingsketen hoofdzakelijk
de geneeskundige schakels. De ambulancesector en de ziekenhuizen zijn tot
nu toe onvoldoende betrokken bij de voorbereiding op rampen en rampenbestrijdingsoefeningen.
Actuele gegevens van ziekenhuizen ontbreken waardoor gewondenspreidingsplannen
niet goed kunnen worden uitgevoerd. De rampenopvangplannen van ziekenhuizen
voldoen niet. De Raad van regionaal geneeskundige functionarissen zal, zo
kunnen wij lezen, na de zomer met voorstellen komen. Ik mag aannemen dat deze
er inmiddels zijn. Ik verneem graag van de minister wat daar is uitgekomen.Artikel 4 van de Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen legt de verplichting
op aan de ambulance- en ziekenhuissector om mee te werken aan de voorbereiding
van de rampenbestrijding. Toch functioneert dat in de praktijk niet goed.
Ik wil de minister dan ook een viertal vragen voorleggen. Mijn eerste vraag
is: wie controleert de ambulance- en zorgsector of zij haar zaken op het gebied
van de rampenpreventie en -bestrijding in orde heeft? Ervan uitgaande dat
dergelijke controles plaatsvinden, wat is dan het landelijke beeld?De minister is verantwoordelijk voor het nationale ambulancespreidingsplan.
Is in dit plan rekening gehouden met de minimumcapaciteit die in de regio
beschikbaar moet zijn ingeval van calamiteiten? Ik heb die vraag ook gesteld
in het debat over de vuurwerkramp en de minister heeft toen toegezegd dat
zij het zou uitzoeken. In het rapport van het RIVM dat gaat over de ambulancezorg,
het rapport "Niet zonder zorg", wordt deze vraag niet beantwoord.Mijn derde vraag betreft de financiering van de voorbereiding van
de rampenbestrijding binnen de geneeskundige keten. Die is niet goed geregeld.
In het algemeen overleg over de ambulancezorg van 13 september jl. gaf de
minister op de vraag van de VVD-fractie geen duidelijk antwoord. Wie betaalt
bijvoorbeeld het ambulance- en ziekenhuispersoneel dat moet meedoen met een
oefening?Mijn vierde vraag, ook al gesteld door mevrouw Wagenaar, betreft de mobiele
traumateams. De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken heeft deze enige tijd
geleden in gebruik gesteld. Er zijn nieuwe auto's met mooie apparatuur, maar
blijkbaar is niet geregeld welk personeel erbij hoort en hoe dit personeel
wordt betrokken bij de voorbereiding op rampen. Er is sprake van schitterende
auto's die niet kunnen worden ingezet als het erop aankomt. Verantwoordelijkheden,
bevoegdheden en financiële middelen zijn blijkbaar niet helder gedefinieerd.
Snel de knoop doorhakken, is hier het advies van de VVD-fractie. Kortetermijnacties,
zoals Alders zegt, geen nieuwe, jarenlange discussies en geen adviesgroepen.
De VVD wil op dit punt klare wijn. Mochten de antwoorden niet bevredigend
zijn, dan overweeg ik in tweede termijn een motie voor te stellen.Voorzitter. Dit brengt mij tot het punt van de traumahelikopters. Voor
mijn fractie is een ding duidelijk: als het gaat om het redden van mensenlevens
mag alles wijken. Milieueisen of geluidsoverlast mogen nooit een belemmering
vormen voor hulpverleners. Dat dit tot nu toe wel het geval was, is absurd,
is een gevolg van een volslagen gebrek aan inlevingsvermogen bij de overheid
en is een voorbeeld van gefragmenteerd denken bij de departementen. Blijkbaar
denkt men bij het ministerie van VROM dat met traumahelikopters pleziervluchten
voor het ziekenhuispersoneel worden gemaakt. Dat nu een interdepartementale
adviesgroep bezig is, verbaast mij ten zeerste. In antwoord op schriftelijke
vragen die ik begin van dit jaar namens mijn fractie heb ingediend over het
niet kunnen opstijgen van een traumahelikopter, heeft de minister geantwoord
dat met ingang van 15 maart jl. naar alle gemeente- en provinciebesturen een
circulaire is gestuurd waarin staat dat men in bijzondere gevallen waarin
sprake is van algemeen belang niet is gebonden aan de maximale geluidsniveaus.Mevrouw Wagenaar (PvdA):De heer Van den Doel zegt dat er sprake is van gebrek aan inlevingsvermogen
bij de overheid als het gaat om het niet opstijgen van traumahelikopters.
Ik ben het erg met hem eens op dit punt. Vindt hij ook niet dat er een volstrekt
gebrek aan inlevingsvermogen bestaat bij de omwonenden? Zij zijn degenen die
met de milieuwetgeving in de hand naar de overheid stappen.De heer Van den Doel (VVD):Ja, maar daar gaat het in dit debat niet om. Ik spreek de overheid aan.
De overheid maakt wetgeving. Daar horen spelregels bij, ook voor de burgers,
zoals op het gebied van inspraak. Daar bent u ook voor. Die inspraak houdt
in dat men bezwaar mag aantekenen. De overheid definieert precies hoeveel
decibellen een helikopter mag produceren en wanneer een helikopter mag opstijgen.
De overheid kan ook ontheffing verlenen – dat is heel simpel geregeld –
voor het opstijgen van zo'n helikopter. Als van zo'n ontheffing sprake is,
heeft de burger daarmee maar akkoord te gaan. Met andere woorden: het begint
bij de overheid en niet bij de burger.Mevrouw Wagenaar (PvdA):Dat ben ik allemaal met u eens, maar vindt u de houding van de burgers
die zich op die milieuwetgeving beroepen niet volstrekt verwerpelijk?De heer Van den Doel (VVD):Natuurlijk, maar dat staat in dit debat niet centraal. Het gaat nu om
de houding van de overheid en ik heb daarover mijn zegje gedaan. Ik vind die
beneden de maat.De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter. Ik rond af en ik kom bij het belangrijke punt van de nazorg.
De regering stelt dat er aandacht nodig is voor de psychosociale nazorg. Dat
geldt niet alleen voor slachtoffers en nabestaanden, maar ook voor hulpverleners
en niet-georganiseerde vrijwilligers. Het is onduidelijk hoe deze is georganiseerd.
Kan de minister aangeven hoe dit negen maanden na de ramp is geregeld? Hoe
is de behandeling van PTSS-slachtoffers geregeld? Er zal nog vele jaren behoefte
zijn aan nazorg voor de slachtoffers. Daarnaast is het van belang dat men
in de eigen leefgemeenschap kan blijven wonen en dat vereist op een aantal
terreinen aanpassingen. Nazorg en ondersteuning van slachtoffers vereisen
vaak maatregelen die met de alledaagse regelgeving niet kunnen worden afgedaan.
Zo worden de jong gehandicapte slachtoffers die volledig afhankelijk van een
uitkering zijn geworden, gekort als zij een bijdrage ontvangen uit het Fonds
slachtofferhulp. De VVD wil niet af van de anticumulatiebepalingen die gelden
voor mensen die een uitkering krijgen, maar bepaalde gevallen vereisen maatwerk.
Het kan toch niet de bedoeling zijn dat de donaties van de Nederlandse bevolking
voor de slachtoffers uiteindelijk via een omweg in de schatkist belanden?
Graag krijg ik hierop een reactie.De lasten van elke ramp kunnen niet zonder meer worden afgewenteld op
de overheid. Dat zou wel erg gemakkelijk zijn en dit miskent de verschillende
verantwoordelijkheden die wij in de Nederlandse samenleving kennen. De VVD
verneemt dan ook graag hoe het staat met de commissie die bekijkt waar de
verantwoordelijkheden van de burger of de instelling ophouden en die van de
overheid beginnen. De commissie zou na april worden ingesteld, maar wij hebben
er tot op heden nog niets van gehoord. Ook op dit punt graag actie.De jonge slachtoffers in Volendam hebben niets aan een commissie die nog
aan het studeren is. Zij willen het liefst vandaag nog duidelijkheid. De VVD-fractie
ziet geen primaire verantwoordelijkheid voor de rijksoverheid bij het vergoeden
van immateriële schade van de cafébrand. Die verantwoordelijkheid
ligt in eerste instantie bij de eigenaar en in tweede instantie bij de gemeente.
Dat neemt niet weg dat ook de VVD-fractie vindt dat de slachtoffers niet tussen
de wal en het schip mogen vallen.De voorzitter:Ik had u al een keer gevraagd af te ronden. U weet dat er spreektijden
zijn afgesproken en ik wil graag dat u zich daaraan houdt.De heer Van den Doel (VVD):Voorzitter. Nog drie zinnen. De stichting Slachtoffers nieuwjaarsbrand
Volendam geeft aan dat de huidige vulling van het fonds ontoereikend
is om voor de langere termijn de slachtoffers te kunnen ondersteunen en doet
een beroep op de rijksoverheid. Hoe oordeelt de regering over dit verzoek?
De VVD-fractie staat niet afwijzend tegenover een eenmalige bijdrage van de
regering aan het fonds als vaststaat dat van andere partijen in financieel
opzicht niets meer valt te verwachten.De heer Meijer (CDA):Voorzitter. Morgen, 4 oktober, is het negen jaar geleden dat er een ander
vreselijk ongeval plaatsvond in Nederland, te weten de vliegtuigramp in de
Bijlmermeer. Automatisch gaan onze herinneringen dan weer naar 11 september
dit jaar toen in New York een soortgelijk ongeval, maar dan van een heel ander
orde en omvang, plaatsvond. Het gevolg van de vliegramp in de Bijlmermeer
was uiteindelijk dat in 1998 een parlementaire enquêtecommissie onderzoek
deed naar de toedracht van deze ramp en een rapport met conclusies en aanbevelingen
aan de opdrachtgever ter hand stelde. Twee van de belangrijkste conclusies
uit het rapport waren dat er na een ongeval door de overheid maximale aandacht
moest worden geschonken aan de betrokken mensen en dat de verkokering binnen
de overheid moest worden doorbroken. Niemand kon toen vermoeden dat helaas
al vrij snel daarna de aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie
in de praktijk moesten worden getoetst. Bij de legionellabesmetting in Bovenkarspel
stonden met name openheid bij de overheid, transparantie en nazorg heel nadrukkelijk
in het teken van lessen voor de toekomst. De aanbevelingen zijn ook relevant
voor de vuurwerkramp en Enschede en de cafébrand in Volendam, die we
vandaag bespreken. De laatste twee ongevallen beoordelen we niet alleen op
de rampenbestrijding en de rampenberging, ook preventieve controle en de handhaving
zijn hier onderdeel van onderzoek.Wat er in die nieuwjaarsnacht is gebeurd in café 't Hemeltje was
verschrikkelijk. Iedereen was in feeststemming. Alle jongelui in 't Hemeltje,
alsook alle mensen die moesten uitrukken, werden uit hun feeststemming gehaald.
Des te groter is de waardering voor al degenen die die nacht actief bij de
nasleep van de ramp betrokken zijn geweest. Wij zijn nogal eens geneigd om
te oordelen over datgene wat beter had moeten gebeuren. Dat moet ook kunnen.
Bovenal hebben wij lof en respect voor alle rampbestrijders en hulpverleners,
zowel professioneel als vrijwillig.Voor het leereffect van deze ramp is het zinvol de discussie in vier onderdelen
te splitsen. 1. Hoe kon dit afschuwelijke drama gebeuren, dus waaraan
schortte het bij de controle, de handhaving en de vergunningverlening?2. Hoe verliepen de rampenbestrijding en de berging?3. Het onderzoek.4. De nazorg.Hoe kon het gebeuren? Uit de tussenrapportage van de commissie-Alders
bleek een zeer negatief beeld inzake zowel de bestuurlijke verantwoordelijkheid
van de gemeente Edam-Volendam als elders. Dit geldt niet alleen voor het opstellen
van rampenplannen als de afgifte van adequate gebruiksvergunningen voor dergelijke
inrichtingen, maar ook voor de handhaving en de controle van gebruiksvoorschriften.
Hierbij is er duidelijk sprake van het niet nemen van bestuurlijke verantwoordelijkheid,
met alle gevolgen van dien.Het wordt nog erger als er bewust door middel van discussie en besluitvorming
in de gemeenteraad geen verantwoordelijkheid wordt genomen. Opzettelijke nalatigheid
is hierop van toepassing. Dit is onacceptabel te noemen. Afgezien van de verantwoordelijkheid
van de overheid mag en kan het bedrijfsleven in het algemeen en de eigenaar
van café De Hemel in het bijzonder van onverantwoordelijk gedrag worden
beschuldigd. In een openbare gelegenheid zoals De Hemel wordt een product
aangeboden, waarvoor betaald wordt. En aan het betalen voor een product mogen
eisen worden gesteld, eisen waaraan in De Hemel verre van volledig werd voldaan,
met name op het gebied van het bieden van veiligheid.Evenzo als bij de aanbeveling van de commissie-Oosting naar aanleiding
van de vuurwerkramp zijn er nu weer hartenkreten geuit teneinde aan deze situaties
definitief een einde te maken. Samenwerking, transparantie, ontschotting en
openheid bij de overheden zijn daarbij een onvoorwaardelijke "must", waaraan
nog veel moet worden gedaan. De CDA-fractie is van mening dat hiervoor vooralsnog
te weinig inzet wordt gepleegd. Graag verneemt zij hierop de reactie van de
staatssecretaris.Met betrekking tot de rampenbestrijding en de berging van de slachtoffers
is ondanks de onduidelijke aansturing en bevelvoering enorm veel werk verzet.
Op heel veel vragen dienaangaande is inmiddels antwoord gegeven, maar de belangrijkste
vraag is en blijft: moet het de volgende keer anders, bijvoorbeeld bij het
registreren van de slachtoffers? Is dat een gemeentelijke of een politionele
aangelegenheid? Ik noem ook de bereikbaarheid van de brandhaard en het bergen
van de slachtoffers. Ook noem ik de bevelvoering op de rampplek en de samenwerking
tussen de bevelvoering ter plekke en de crisisstaf.Behalve vragen en antwoorden zal het frequent oefenen van rampenscenario's
het belangrijkste leerinstrument moeten zijn. Het rampenplan moet op deze
manier bij eenieder, van hoog tot laag in de hiërarchie, tussen de oren
komen te zitten. Het verplicht stellen van rampenoefeningen is voor de CDA-fractie
dan ook een zeer belangrijk punt en niet het zo nodig afdwingen, zoals het
kabinet aangeeft.In het onderzoeksrapport geeft de commissie-Alders zowel aangaande de
ramp in Volendam als bij de doorkijk naar andere gevaarlijke objecten elders
in Nederland een goed beeld van de huidige daadwerkelijke situatie. Dat baart
de CDA-fractie grote zorgen. Over de wijze waarop het onderzoek tot stand
is gekomen en de tijdspanne waarbinnen het moest worden afgerond, zijn een
aantal vragen te stellen. Dit laat onverlet dat de leereffecten uit het onderzoek
van de commissie-Oosting en dat van de commissie-Alders voldoende redenen
mogen zijn om alle verantwoordelijkheden van zowel de overheden als het bedrijfsleven
kritisch onder de loep te nemen en met de hoogste prioriteit menskracht beschikbaar
te stellen om onveilige situaties op te sporen, het bedrijfsleven in dezen
zijn verantwoordelijkheid te laten nemen en gedoogculturen voorgoed uit te
bannen.Sedert de ramp zijn intussen negen maanden verstreken. Duidelijk is dat van de 300 slachtoffers er 50 zijn die blijvende beperkingen
hebben in hun functioneren, al dan niet door blijvende beschadigingen van
hun ledematen. De CDA-fractie wenst nogmaals uit te spreken dat het leed dat
deze mensen is overkomen, het meest erge is dat iemand kan worden aangedaan
en derhalve nu, maar ook in de toekomst volledige aandacht moet blijven houden
teneinde daar waar mogelijk, dit leed zoveel mogelijk te verzachten. De gemeente
is niet voornemens de aansprakelijkheid te erkennen. Toch heeft zij zorgplicht
tegenover de slachtoffers. Bij de slachtoffers gaat het besef van de blijvende
gevolgen een belangrijke rol spelen in hun dagelijks leven. De psychosociale
gevolgen zullen ernstige vormen gaan aannemen als er geen perspectief wordt
geboden. Door de staatssecretaris is tijdens een werkbezoek aan de gemeente
Edam-Volendam op 15 juni jl. toegezegd dat het kabinet met een notitie zal
komen over immateriële letselschade. De CDA-fractie vraagt de staatssecretaris
hoe het staat met deze notitie en om deze zo nodig te bespoedigen, omdat daartoe alle
aanleiding is. In aanvulling op de bestaande uitkeringen ingevolge onder andere
de Wajong en de Algemene bijstandswet worden momenteel de mogelijkheden bezien
van aanvulling uit een te vormen fonds. De gemeente heeft hiertoe het initiatief
genomen. Een probleem in dit verband is dat een eventuele aanvulling gekort
wordt op de bestaande uitkeringen. Wij vinden dat een onaanvaardbare situatie.
Bij de nog openstaande vragen kom ik hierop terug.Naast de vele vragen die door de rapportage van de commissie-Alders reeds
zijn beantwoord, vervolgens de verduidelijking in het kabinetsstandpunt en
de antwoorden op de schriftelijke vragen van de Kamer, zijn er voor de CDA-fractie
nog enkele onduidelijkheden die om opheldering vragen. Nadat de opdracht tot
het onderzoek gegeven was en de rapportage in eerste instantie op 31 maart
2001 moest zijn afgerond, bleek al snel dat de inspecties niet aan deze termijn
konden voldoen met betrekking tot hetgeen zij moesten rapporteren. Dat wil
zeggen: de beginopdracht was dus foutief. Deze situatie hebben wij ook gekend
bij de opdrachtverstrekking bij de parlementaire enquête en bij de opdracht
aan de commissie-Oosting. Wil de staatssecretaris nu eens duidelijk maken
aan welke criteria een dergelijke opdracht wordt getoetst? Voor de CDA-fractie
is duidelijk dat een tijdklem negatief kan uitwerken op de kwaliteit van de
rapportage. Waarom zijn aan de zes verschillende inspecties afzonderlijke
opdrachten verstrekt met betrekking tot hun betrokkenheid bij deze ramp en
waarom is dit niet in één opdracht verwerkt aan de onafhankelijke
commissie van de heer Alders? In de praktijk zie je dat de inspecties hun
eigen betrokkenheid en wat zij wel of niet hebben nagelaten, moeten beoordelen.
Dat kan snel leiden tot een slager die zijn eigen vlees keurt. Ook kunnen
competentieverschillen ontstaan tussen de verschillende rapportages van de
inspecties en hetgeen waarmee de commissie bezig is. Het CDA pleit er dan
ook voor om in toekomstige situaties alle onderzoek dat niet in een strafrechtelijk
onderzoek thuishoort, te brengen onder de verantwoordelijkheid van een onafhankelijke
commissie. Kan de staatssecretaris die zienswijze onderstrepen?Door de gemeente Edam-Volendam is naast het officiële onderzoek van
de commissie-Alders tussentijds een onderzoek in opdracht gegeven aan de heren
Versteden en Polak. Dit verzoek is via de commissaris van de Koningin in Noord-Holland
verstrekt. De commissie-Alders is op geen enkele manier gekend in dit tweede
onderzoek. Enerzijds is dat een vreemde situatie en anderzijds is dat voor
burgers een onbegrijpelijke situatie. Kan de staatssecretaris aangeven in
hoeverre hij hierbij betrokken is geweest, of dit zijn fiat had en waarom
hij deze situatie heeft laten ontstaan? Tussen de rapportage van de heren
Versteden en Polak en de rapportage van de commissie-Alders zijn twee opvallende
verschillen te noemen. Dat is in de eerste plaats de rol die de provincie
speelt bij dergelijke rampen en in de tweede plaats de rol in verband met
het toezicht van de Inspectie voor het brandweerwezen. Wil de staatssecretaris
ingaan op deze verschillen en duidelijkheid scheppen hoe de centrale overheid
hiermee moet omgaan? Is de staatssecretaris met de CDA-fractie van mening
dat naar aanleiding van vraag 2 de opdracht aan de verschillende inspecties
over de uitvoering van onderzoek nooit meer mag gebeuren zoals het nu is gebeurd,
dat wil zeggen: twee kapiteins op één schip?Het kabinetsstandpunt inzake de bestuurlijke aansturing bevat verschillen
ten opzichte van de aanbevelingen van de commissie-Alders. Wil de staatssecretaris
heel nadrukkelijk aangeven hoe hij deze aansturing op bestuurlijk niveau bij
rampen tussen de politie, volledig bestuurlijk georganiseerd, de brandweer,
een soort verlengd lokaal bestuur, en de hulpverlening, de witte keten, weinig
tot niet bestuurlijk aangestuurd, in de toekomst optimaal ingezet ziet? Dit
betreft niet alleen de huidige situatie, maar ook de invulling van een en
ander in regionaal verband zoals aangegeven. Wat de CDA-fractie betreft, zou
het aansturingsmodel dat bij de politie wordt gehanteerd maatgevend moeten
zijn voor de overige diensten, in ieder geval in een variant en niet meerdere.
Deelt de staatssecretaris deze mening en wil hij erop ingaan?Ook de financiering van de opschaling naar veiligheidsregio's en het tijdspad
daar naartoe zijn nog niet duidelijk. Voor de CDA-fractie is de datum van
2006 op dit moment niet acceptabel wat de invulling betreft. Een snellere,
adequatere en efficiëntere opschaling moet wat de CDA-fractie betreft
in een kort tijdsbestek haalbaar zijn. Graag vernemen wij van de staatssecretaris
of hij daaraan kan meewerken.In hoeverre is de overheid bereid om door middel van fondsvorming schadeloosstelling
voor de slachtoffers te garanderen? Het betreft met name jongelui die in hun
hele verdere leven de nadelige consequenties van deze verschrikkelijke ramp
dagelijks met zich zullen moeten dragen. Wil de staatssecretaris duidelijkheid
geven over een dergelijke fondsvorming?Ik kom bij de certificering van alle bureaus die zich op dit moment begeven
op de markt in verband met veiligheid en veiligheidsrisico's. Het is zaak
dat op zeer korte termijn paal en perk wordt gesteld aan deze bureaus met
het oog op de kwaliteit ervan. Veel gemeenten wensen daarvan gebruik te maken,
maar er vindt nu een wildgroei plaats. Het is nooit de bedoeling geweest dat
wij op deze manier een loopje nemen met zulke ernstige zaken
en dat dit ten koste gaat van de kwaliteit.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Dit debat bepaalt onze aandacht weer bij het begin van het
jaar 2001. Er is sindsdien ontzettend veel gebeurd op het punt van de veiligheid,
maar zeker in Volendam is 2001 begonnen als een rampjaar. Voor nabestaanden,
overlevenden en andere betrokkenen is die ramp nog steeds niet voorbij, maar
heeft ze een ingrijpende nasleep die hun leven sindsdien stempelt en voor
zeer velen ook zal blijven stempelen. Ons medeleven gaat op dit moment naar
hen uit. Wij wensen hen in deze omstandigheden veel sterkte en bovenal Gods
nabijheid toe.De ramp heeft ook een indringende boodschap. Wij leven in een tijd, zeker
als wij terugkijken naar 11 september, waarin wij op diverse momenten worden
geconfronteerd met de boodschap dat wij hier, al is de overheid verplicht
er alles aan te doen, nooit absolute veiligheid zullen kunnen bereiken en
dat die ook niet kan worden gegarandeerd. Dat beseffen wij na de achterliggende
weken eens temeer. Een van onze psalmen spreekt over de schuilplaats van de
Allerhoogste. Daar is pas echte veiligheid te vinden, als wij daar geborgen
mogen zijn. Dat is bovenal wat wij allemaal nodig hebben.Al is op dit aardse absolute veiligheid nooit te garanderen, de taak van
de overheid is wel die veiligheid voor haar burgers zoveel mogelijk te garanderen.
Wat dat betreft heeft de ramp in Volendam ons heel wat te zeggen. De commissie-Alders,
waarvoor ik uitdrukkelijk mijn waardering wil uitspreken, heeft een grondig
onderzoek verricht in korte tijd en een kwalitatief hoogstaand rapport afgeleverd.
Wij vinden het ook een wijs rapport, omdat de commissie niet aanbeveelt om
allemaal nieuwe regelingen te treffen, maar centraal stelt om nu eens echt
te gaan doen wat wij al hadden afgesproken om te doen. Dat was al de les van
de ramp in Enschede; het is temeer de les na Volendam. Dat geldt zeker ook
voor de schokkende bevindingen van de commissie-Versteden/Polak. Regels handhaven
en uitvoeren op het terrein van veiligheid, bouwvoorschriften, gebruiksvergunningen,
tal van terreinen; ik zal ze niet allemaal opsommen.Minister De Vries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zei in
de Staatscourant van 5 september dat het uitgangspunt wat hem betreft duidelijk
is: het bestuur zal handhaven. Ik vind dat de wapenspreuk van het Koninkrijk
der Nederlanden, je maintiendrai, echt in ere moet worden gehouden, ook letterlijk.
Het moet mijn fractie overigens van het hart dat de minister in hetzelfde
artikel al gauw weer spreekt over de wenselijkheid van de economie van het
handhaven. Dat opent toch weer de deur voor allerlei pragmatische afwegingen:
nu maar wel handhaven, nu maar niet handhaven. Ik vind het niet op zijn plaats
om te spreken over de begrenzing van maatschappelijk gewenste handhaving door
maatschappelijk aanvaardbare kosten. Daar komt het dan namelijk op neer. Voorop
moet staan – dat is een vertaling van het adagium dat publiek recht
ook publieke plicht is – dat als er een verantwoordelijkheid van de
overheid is, zij ook gehandhaafd dient te worden. Dat geldt zowel voor het
Rijk als voor de gemeenten. De VNG heeft duidelijk te verstaan gegeven dat
de beschikbaarheid van voldoende personeel voor preventie, controle, juridische
expertise en handhaving een groot knelpunt is. Als handhaven weer echt een
prioriteit moet worden, dient daarvoor bij alle overheden voldoende personeel
beschikbaar te komen. Dat is nodig om het zwaar geschonden vertrouwen in de
overheid te herstellen.Vereenvoudiging en het wegnemen van tegenstrijdigheden in regelgeving
zijn belangrijke punten. Ook het verzorgen van goede handleidingen voor gemeenten
en bedrijfsleven is een goede zaak. Mijn fractie hoopt dat de hiertoe ingestelde
taskforce haar werk snel en goed zal doen. Op een enkel punt gaat het kabinet
in zijn standpunt over de cafébrand verder dan hetgeen de commissie
heeft aanbevolen. Het gaat dan met name om de versterking van toezicht op
de naleving van regels en de rol van de Inspectie brandweerzorg en rampbestrijding.
Mijn fractie vindt een uitbreiding van de toetsingsbevoegdheid van de provincie
op gemeentelijke rampenplannen een goede zaak. Ik begrijp niet dat daarover
vaak zo moeilijk wordt gedaan. Dat toezicht zou zich dan niet verhouden met
autonomie. Zoals ik in andere debatten al heb gezegd, is dat een volstrekt
misverstand. Toezicht is juist noodzakelijk in een gedecentraliseerde eenheidsstaat
en is een noodzakelijk complement van die autonomie. Autonomie kan eigenlijk
alleen worden verstrekt in een eenheidsstaat indien daar voldoende toezicht
tegenover staat. Dat geldt in de eerste plaats op het terrein van veiligheid
en rampenbestrijding. Overigens teken ik hierbij – net als de heer Van
den Doel – aan dat de provincies al bevoegd zijn om rampenplannen te
toetsen. De rol van de commissaris van de Koningin benadruk ik in dit verband.
Terecht staat die centraal. Die bevoegdheden moeten dan ook wel worden gebruikt.
Ook in dit geval is het niet alleen een kwestie van uitbreiding van regels
en bevoegdheden, maar ook van het hanteren ervan. Daarvoor is hier en daar,
ook bij de provincies, wellicht een cultuuromslag nodig. Een echt actieve
instelling van provincies is noodzakelijk. Graag krijg ik van de staatssecretaris
nadere informatie over de toekomstige rol van de Inspectie brandweerzorg en
rampbestrijding. Gaat het daarbij alleen om tweedelijns toezicht, of kan deze
inspectie ook een nuttige informerende en ondersteunende rol spelen voor de
gemeenten?De heer Van den Doel (VVD):Naar aanleiding van de ramp in Enschede wordt een landelijke faciliteit
rampenbestrijding opgericht. Dat instituut acht ik bij uitstek geschikt voor
het geven van adviezen aan de gemeenten. Als wij de inspectie ook met een
adviestaak belasten, zetten wij haar in wezen twee petten op. Ze moet regels
controleren, maar ook advies geven. Als blijkt dat het allemaal niet klopt,
zit de inspectie in een soort spagaat. De afgelopen jaren hebben wij gezien
waartoe dat leidt en ik vind dat wij daar van af moeten.De heer Van den Berg (SGP):Ik kan u een eind volgen in uw gedachtegang. Mij gaat het erom dat aanwezige
expertise zoveel mogelijk moet worden gebruikt. Dat mag echter niet leiden
tot vermenging van bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Dat ben ik geheel
met de heer Van den Doel eens. Daar hebben wij slechte voorbeelden
van. Daar moeten wij van leren. Dat laat onverlet dat wij aanwezige expertise
goed moeten gebruiken.Voorzitter. Ik maak nog een opmerking over het ongevallenonderzoek. De
commissie-Alders heeft een heel goed onderzoek verricht. Ook beschikken wij
nu over een hoofdlijnennotitie van het kabinet over het integrale, onafhankelijke
ongevallenonderzoek en de daarvoor benodigde structuren. Wij zijn het kabinet
daarvoor zeer erkentelijk. Mijn fractie heeft hier ook zeer op aangedrongen.
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft verleden
week besloten op dit moment niet nader over de hoofdlijnennotitie van gedachten
te wisselen, maar aan te dringen op zo spoedig mogelijke indiening van de
wet. Daar willen wij naartoe werken. Dat moet zo snel mogelijk gebeuren. Wij
hopen niet dat er nog een ramp plaatsvindt, maar wij mogen dat niet uitsluiten.
Dan moet het nieuwe kader er zijn.Wat de geneeskundige hulpverlening betreft, kan ik mij aansluiten bij
vele vragen die al zijn gesteld en opmerkingen die al zijn gemaakt. Rest mij
nog één concreet punt waarover ook de VNG haar zorg heeft uitgesproken.
Wij zijn het niet eens met het voornemen van de minister van VWS om de bestuurlijke
verantwoordelijkheden voor de centrale posten ambulancevervoer bij de gemeenten
weg te halen. Ook de planning en financiering zou daar worden weggehaald en
worden ondergebracht bij de zorgverzekeraars. Wij vinden dat de bevoegdheid
tot inzet van ambulances bij opschaling, grootschalig optreden en ook oefeningen
niet op afstand van het openbaar bestuur moet worden geplaatst, maar in handen
moet blijven van het GHOR-bestuur. De structuur aldaar moet overigens snel
worden opgebouwd. Dat verloopt nog steeds te traag. Mijn fractie vindt dat
de ambulanceposten daar ook bij horen. Ik krijg daar graag een duidelijke
reactie van de regering op. In dit verband – de kwestie komt op andere
momenten zeker terug – vraag ik ook aandacht voor de territoriale congruentie
van de politie- en de hulpverleningsregio's. Wij werden onlangs bij een werkbezoek
in Overijssel geconfronteerd met het feit dat daar nog steeds incongruentie
dreigt, bijvoorbeeld in de stedendriehoek. Dat mag niet.Wat betreft de materiële, maar ook psychosociale nazorg voor de slachtoffers
vragen wij de regering om een ruimhartige benadering. Wij nemen aan dat de
lessen uit Enschede hier volop bij zullen worden betrokken en dat dezelfde
lijn wordt gevolgd als die welke bij Enschede is gevolgd wat betreft de immateriële
schade. Gisteren hebben wij een petitie in ontvangst genomen van de stichting
Slachtoffers nieuwjaarsbrand Volendam. Ook daarin werd die wens geuit. Ik
vind het heel belangrijk dat wij wat dit betreft consequent zijn. Wat wij
bij Enschede doen of hebben gedaan, dat moeten wij ook in dit geval doen.Dan nog iets over het onderwerp brandveiligheid en het Actieprogramma
brandveiligheid, een kernpunt uit het rapport van de commissie-Alders. Wij
vinden het teleurstellend dat de gemeenten het deze zomer moesten doen met –
ik zeg het wat denigrerend, maar het kwam er bijna op neer – een soort
kattenbelletje, waarop hen werd meegedeeld dat zij hun rampenplannen liefst
dit jaar nog moesten actualiseren. Nu echter na Enschede en Volendam zo'n
150 actiepunten voor onder andere de verbetering van de veiligheid en de handhaving
van regels zijn opgesteld, moet er duidelijker met de gemeenten worden gecommuniceerd
over wat precies van hen wordt verwacht. Met name de VNG heeft gemeld dat
daarover bij de gemeenten nog veel onduidelijkheid bestaat. Zij weten niet
wanneer ze dingen moeten doen, hoe ze dingen moeten doen en waar de verantwoordelijkheden
liggen. Ook de kwestie van de financiën is niet duidelijk. Ik vind dat,
als wij de gemeenten aanspreken op een opschaling van hun veiligheidszorg
op alle punten– dat is terecht – daar ook een financieel plaatje
bij hoort. Wij kunnen dat niet aan de gemeenten alleen overlaten. Ik vraag
met name de staatssecretaris hoe hij denkt over een forse financiële
impuls voor de gemeenten als het gaat om de versterking van hun veiligheidsbeleid,
met name wat betreft de personele component daarvan. Die zal veel geld gaan
kosten, maar die kosten zijn noodzakelijk.Ik rond af met de stelling dat wij voor veiligheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid
hebben. Wij hebben het nu vooral over de overheid, maar die verantwoordelijkheid
is niet exclusief. Deze geldt voor de rijksoverheid, maar ook voor de lagere
overheden, alle bedrijven, scholen, burgers, ouders en jongeren. Wij moeten
die verantwoordelijkheid nemen en elkaar daarop aanspreken. Dat heeft Volendam
ons opnieuw geleerd. Laten wij inderdaad doen wat wij hebben afgesproken dat
wij zouden doen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter. Nieuwjaarsnacht! Het dramatische begin van dit jaar staat
in het geheugen gegrift. 2001 was nog maar enkele minuten oud of een felle
brand verwoestte niet alleen café 't Hemeltje, maar ook het leven van
vele jongeren: 14 doden, vele gewonden. Ze raakten voor het leven getekend,
jongens en meisjes in de bloei van hun leven. De beelden van zwaarverbrande
jongeren op de dijk en de reconstructie die TNO later van de brand heeft gemaakt,
toonden de ontreddering. Ik heb veel bewondering voor de mensen die er direct
insprongen en eerste hulp verleenden. Het afschuwelijke is dat de ramp haar
sporen ook ver in de toekomst zal blijven trekken, ondanks het feit dat de
Volendamse gemeenschap zich zo intensief en betrokken inzet.Hoe kon dit gebeuren in een overigens zo geregeld land als Nederland?
Dat is de vraag die wij ons nog geen jaar na de ramp in Enschede wederom moesten
stellen. Helaas moest worden vastgesteld dat de betrokken ondernemer en het
eerstverantwoordelijke gemeentebestuur Edam-Volendam onvergeeflijke fouten
hebben gemaakt. Zij zijn als eersten verantwoordelijk voor wat er gebeurde.
Het zou toch onbestaanbaar moeten zijn dat een drukbezocht café als
't Hemeltje kan blijven functioneren zonder bouwvergunning, zonder gebruiksvergunning,
met slecht functionerende nooduitgangen, extreem brandbare versiering en op
de fatale avond vier keer zoveel mensen aanwezig als verantwoord werd geacht.
Een verantwoordelijk ondernemer had die risico's niet mogen nemen. Hij had
de mensen daaraan niet bloot mogen stellen. Een gemeente die daarvan wist,
had dat ook niet mogen gedogen. Het gebeurde echter wel en met
dit dramatische gevolg. Gemakzucht en nalatigheid, zeggen vele Volendammers.
Er is heel veel meer over te zeggen, maar in ons land oordeelt de gemeenteraad
over het college van burgemeester en wethouders en oordeelt de rechter over
ondernemer Veerman. Ik doe daar dan ook verder het zwijgen toe. Ik wil echter
wel namens mijn fractie waardering uitspreken voor het feit dat burgemeester
IJsselmuiden en wethouder Visser hun bestuurlijke verantwoordelijkheid hebben
genomen en zijn afgetreden.De inwoners van Volendam en de gemeente hebben een lange weg te gaan.
Zij moeten dit afschuwelijke trauma verwerken en dragen de continue zorg voor
degenen die zo zwaar zijn getroffen. Mijn fractie is diep geroerd door de
grote saamhorigheid van de Volendamse gemeenschap, die nu tentoon wordt gespreid.
Het is moeilijk om bij gebeurtenissen die zoveel menselijk drama hebben veroorzaakt,
te moeten spreken over verantwoordelijkheden. Wij krijgen de doden er niet
mee terug en het leed van slachtoffers en nabestaanden wordt er niet door
geheeld, maar er wellicht wel iets door verminderd. Een van die verantwoordelijkheden –
zeker niet de minst belangrijke – is dat ervoor moet worden gezorgd
dat de slachtoffers niet bekneld raken tussen de vele regels en voorzieningen.
De stichting Slachtoffers nieuwjaarsbrand Volendam wijst hier terecht op.
De slachtoffers mogen niet tussen de wal en het schip vallen. Natuurlijk,
verzekeringen moeten worden aangesproken, maar dat vergt jarenlange procedures.
Wij willen dat het kabinet, evenals bij de ramp in Enschede, naast hetgeen
al gedaan is, een tegemoetkoming in letselschade gaat regelen. D66 wil hier
nadrukkelijk op aandringen.Daarnaast zal voor de toekomst meer algemeen moeten worden geregeld hoe
om moet worden gegaan met schade ten gevolge van grootschalige ongevallen
en rampen. Het gaat te ver om het Rijk overal aansprakelijk voor te stellen,
want wij zijn in dit land behoorlijk verzekerd. Wat is het kabinet op dit
punt van plan te doen? Waar staan wij precies?De commissie-Alders heeft een beklemmend en tegelijkertijd indringend
rapport uitgebracht, met zeer zinnige aanbevelingen, die terecht vrijwel alle
door het kabinet worden overgenomen. Belangrijk is, mevrouw Wagenaar drong
er ook al op aan, dat het tempo erin blijft. Een taskforce onder leiding van
de heer Ouwerkerk ziet toe op de uitvoering en wij kunnen de vinger via voortgangsrapportages
aan de pols houden.Ronduit schokkend vond ik de conclusie dat Volendam niet op zich staat,
maar dat de brand in Volendam een symptoom is van hoe het met de handhaving
van de brandveiligheid in Nederland is gesteld. 90% van de gemeente scoort
onvoldoende. Dan is er toch iets behoorlijk mis. Dan heeft de brandveiligheid
toch onvoldoende prioriteit gekregen. Hoe kan dat toch, vraag ik aan de staatssecretaris,
die al vier jaar lang steeds weer mooie nota's en plannen over brandweer en
rampenbestrijding uitbrengt.De Algemene Rekenkamer constateerde in juni 2001 dat de vele initiatieven
van de bewindspersonen van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de afgelopen
jaren nog niet hebben geleid tot een goed samenwerkende rampenbestrijdingsorganisatie
die is afgestemd op mogelijke risico's. De bestrijding van rampen en zware
ongevallen is hierdoor onvoldoende gewaarborgd. De minister beschikt niet
over voldoende gestructureerde informatie en kent bestaande knelpunten niet
genoeg om tijdig te kunnen bijsturen. Hierdoor kan de minister zijn systeemverantwoordelijkheid
niet goed waarmaken. Het staat er wel keihard in dat rapport van de Algemene
Rekenkamer. Hoe kan ik weer het vertrouwen krijgen dat het na al die jaren
van plannen maken, voortaan wel goed zal gaan?Dan het gedoe over het toezicht. De provincie in eerste lijn en het Rijk
in de tweede lijn. Wat betekent dat precies? Wat de provincie betreft, lijkt
het mij glashelder. De bevoegdheden waren er al wel, maar ze werden niet gebruikt.
De provincie had in goed overleg met gemeenten wel degelijk een goed brandweer-
en rampenbeleid moeten en kunnen stimuleren, maar heeft dat vanaf 1993 bewust
niet gedaan. De provincie heeft gewoon te veel achterover gehangen. De commissaris
van de Koningin Van Kemenade erkende dit ook in de statenvergadering. De provinciale
taakverwaarlozingsregeling is er niet voor niets, ook al is dat een ultieme
sanctiemogelijkheid, of, om met commissaris Staal te spreken, een rode kaart.
Ook tussen medeoverheden had deze kunnen en moeten worden gebruikt, zeker
als het om veiligheid gaat.Nu het tweedelijnstoezicht van de brandweerinspectie. Het blijft mistig
wat dit inhoudt naast het provinciale toezicht. Ik krijg de indruk dat het
toezicht sinds kort weer wordt opgeklopt. De commissie-Alders meent dat de
inspectie op grond van artikel 19 van de Brandweerwet te weinig bevoegdheden
heeft om steekproefsgewijs op brandveiligheid te toetsen. Dat lijkt mij een
te beperkte uitleg van het bewuste artikel, mede in het licht van de parlementaire
geschiedenis. De inspectie had volgens D66 wel degelijk in het belang van
de algemene brandveiligheid steekproefsgewijs kunnen controleren, zowel bij
provincies als bij gemeenten. Maar het lijkt me wel goed dat hierover voor
de toekomst duidelijk komt en dat eens helder op een rijtje wordt gezet hoe
het provinciale toezicht en het rijkstoezicht in elkaar haken en wie uiteindelijk
waarvoor verantwoordelijk is. Het mag niet zo zijn dat de veiligheid bekneld
raakt!De inspectie heeft sinds 1993 het belangrijkste deel van haar doelstellingen
niet gerealiseerd. In antwoord op onze vragen geeft de staatssecretaris als
verklaring dat de capaciteit van de inspectie slechts 10 fte's, dus slechts
tien volledige functies, bedroeg. Te weinig dus. Hoe kon Binnenlandse Zaken
op deze wijze voldoen aan zijn systeemverantwoordelijkheid? Had niet eerder
aan de bel moeten worden getrokken? Tegen deze achtergrond begrijp ik niet
dat de staatssecretaris, met een Kamerbrede steun in de rug, wel drie jaar
nodig had om de benodigde 60 mln extra waarom brandveiligheidsorganisaties
zo dringend vroegen, te bevechten.Er wordt regelmatig gloedvol gesproken over de "nieuwe overheid", met
minder en betere regels en een einde aan het gedogen. Maar op het terrein
van de brandweer en de rampenbestrijding buitelen de regelingen, handreikingen
en plannen nog over elkaar, zijn regels onderling nogal eens tegenstrijdig
en lijken uitvoering en handhaving een ondergeschoven kind. Volgens de VNG
worden gemeenten horendol van al die plannen en regels. Dat is zorgelijk, omdat de gemeenten uiteindelijk de betere zorg voor de brandveiligheid
zullen moeten waarmaken. Hoe krijg ik het vertrouwen dat de staatssecretaris
spoedig komt met handzame handreikingen voor brandveiligheid en rampenbestrijding?
En hoe zal er werkelijk op worden toegezien dat die worden uitgevoerd en dat
er toereikend wordt geoefend? Dat laatste is immers nog altijd een belangrijk
pijnpunt: regels kunnen er zijn, en misschien worden ze zelfs nog wel eens
uitgevoerd – dat zou dus beter moeten – maar het oefenen blijft
een uiterst moeizame zaak. Ik richt me hierbij ook tot de minister van Volksgezondheid,
want bij dat oefenen moeten ook de ambulances worden betrokken. Hoe kan zij
bevorderen dat ook de geneeskundige hulpverlening, waaronder de ambulances,
regelmatig mee oefenen in het kader van de rampenbestrijding?De heer Meijer (CDA):Voorzitter. Ik deel de mening van mevrouw Scheltema dat het allemaal veel
te lang heeft geduurd voordat er duidelijkheid was rond het oefenen van de
brandweer, et cetera. Maar is zij niet met mij van mening dat hiervoor op
lokaal niveau een zeer grote verantwoordelijkheid bestaat? Ongeacht of men
van het Rijk voldoende instrumenten en middelen krijgt, zien lokale besturen
de mogelijkheid voor de brandweer om lokaal te inspecteren en te oefenen met
rampenplannen vaak als een sluitpost. Als er wel financiële middelen
zijn – en die zijn vaak een beperkende factor – dan moet men op
lokaal niveau de verantwoordelijkheid hiervoor dragen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Ik ben het volledig met u eens dat bij de gemeenten de eerste verantwoordelijkheid
voor de oefening in het kader van de rampenbestrijding ligt. Dat is ook terecht.
Tot nu toe heeft dit bij gemeenten onvoldoende prioriteit gekregen. Ik denk
wel dat het kan helpen als er af en toe gecontroleerd wordt door de provincie
en het Rijk. Dat prikkelt de gemeente en houdt haar bij de les. Maar u hebt
volledig gelijk dat het de eerste verantwoordelijkheid van de gemeente is.De heer Meijer (CDA):En dus ook van de gemeenteraad.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):En natuurlijk ook van de gemeenteraad.Voorzitter. Ik dring zo aan op die handreikingen, omdat ook ik getroffen
ben door de dreigende wildgroei van particuliere veiligheidsbureaus, die allemaal
hun eigen veiligheidssuggesties doen. Wij moeten daar echt van af. Het moet
gewoon goed geregeld worden.Het zou ook goed zijn als de verschillende betrokken branches een certificering
op basis van een keurmerk van veiligheid zouden organiseren. Die certificering
dient natuurlijk niet ter vervanging van gebruiksvergunningen, die ook naar
ons oordeel overigens beter tijdelijk zouden kunnen zijn dan voor onbepaalde
tijd. Een keurmerk moet leiden tot stimulering van de eigen verantwoordelijkheid
van ondernemers voor de veiligheid van hun bedrijven en in hun bedrijven.
Uiteindelijk dragen de ondernemers daarvoor toch de eerste verantwoordelijkheid.
Hoe staat het nu met de stimulering van zo'n certificering? Ik weet dat de
staatssecretaris daar ook wel voor voelt.De vormgeving van het onderzoek is vreemd. Het is prima dat de commissie-Alders
is ingesteld, maar vervolgens waren er toch weer zes inspecties. Bij Enschede
ging het om acht inspecties; nu zes. Tot ieders grote verbazing kwam daarnaast
nog het onderzoek Polak/Versteden. Het zou goed zijn om in de toekomst, als
er onderzoek wordt ingesteld naar zware ongevallen of rampen, dit onderzoek
te concentreren bij één instantie, die ook de leiding over de
inspecties heeft. Ik zie met belangstelling uit naar het wetsvoorstel over
de ongevallenraad, waarover wij binnenkort hopelijk komen te spreken.Wij kunnen hier niet anders dan zakelijke vragen stellen, opmerkingen
maken en kritiek uitoefenen. Maar weet dat ik dit doe tegen de achtergrond
van een intense betrokkenheid en medeleven van de gehele D66-fractie met de
inwoners van Volendam, die door zo'n afschuwelijke ramp werden getroffen.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. In veel christelijke gezinnen is de goede gewoonte aanwezig
om op oudejaarsavond psalm 90 te lezen. Dat is een indrukwekkende psalm, waarin
de positie van de mens wordt beschreven ten opzichte van God. De psalmdichter
geeft aan dat een mensenleven eigenlijk niet meer is dan gras: "Zo schiet
het op, zo verwelkt het, tegen de avond is het dor en droog". Ik sluit niet
uit dat ook in Volendamse gezinnen op oudejaarsavond deze psalm is gelezen.
Niet lang daarna vond in café 't Hemeltje een verschrikkelijke brand
plaats, die de dood van 14 jonge mensen tot gevolg had en circa 200 jongeren
ernstig verwondde. Niet alleen de inwoners van Volendam, maar wij allen werden
opnieuw op een indrukwekkende wijze bepaald bij de in psalm 90 verwoordde
kwetsbaarheid en kortstondigheid van een mensenleven. Het maakt ons stil.Ook nu, negen maanden na de brand, gaan onze gedachten en ons medeleven
uit naar de familieleden en vrienden van de omgekomen mensen en ook naar degenen
die de gevolgen van deze ramp vaak zichtbaar met zich mee zullen moeten dragen.
Wij wensen hen toe dat zij, evenals de dichter van de door mij aangehaalde
psalm, in hun nood en verdriet hun toevlucht bij God zullen zoeken en vinden.
Als fractie van de ChristenUnie willen wij ook onze waardering uitspreken
voor de inzet van de leden van de hulpverleningsdiensten en degenen die op
andere manieren zich hebben ingezet en dat in een aantal gevallen nog steeds
doen. Wij denken daarbij in het bijzonder aan de inspanningen van het Don
Bosco College en de pastores.De cafébrand in Volendam heeft veel vragen opgeroepen. Wij zijn
in dat opzicht blij met het uitstekende werk dat verricht is door de onafhankelijke
onderzoekscommissie onder voorzitterschap van de heer Alders. Alhoewel bij
lezing van het rapport van de commissie Alders opnieuw het schaamrood op onze
bestuurlijke kaken kwam te staan, is het goed dat de commissie op een indringende
manier en met een uiterste precisie de toedracht van de ramp in kaart heeft
gebracht. Na Oosting bepaalt Alders ons opnieuw bij de grote verantwoordelijkheid
die de overheid draagt. Maar ook, om de woorden van minister De Vries maar
te gebruiken, bij de manco's van een te trage overheid. Hoe pijnlijk, maar
ook hoe treffend, is de slotconclusie van Alders als hij aangeeft:
laten wij gaan doen wat wij hebben afgesproken. Zo simpel kan besturen soms
zijn. Waarom, vragen we ons af, zijn er rampen als Enschede en Volendam nodig
om ons tot dit soort conclusies te doen komen? Hoe heeft het zover kunnen
komen dat de overheid zo slordig en onverantwoord invulling kon geven aan
wat alséén van haar kerntaken beschouwd mag worden? Alders heeft
met betrekking tot de Volendamse situatie goed inzichtelijk gemaakt hoe het
daar zover kon komen, als het gaat om de handelwijze van de horecaondernemer,
maar ook van de gemeente Edam-Volendam. De feiten die ons daarover zijn aangereikt,
waren in velerlei opzicht onthutsend. We weten echter dat de situatie in Volendam
niet op zichzelf staat. Een uitgevoerde quickscan maakte bijvoorbeeld duidelijk
dat 70% van de gemeenten in ons land geen actief gebruikersvergunningenbeleid
voerde. Rondkijkend in gemeentelijk vergunningenland kom je terecht in "de
wereld van de zachte handhavers", om de titel van een Zembla-documentaire
maar te gebruiken die aanstaande vrijdag wordt uitgezonden. Volgens een vooraankondiging
van dit programma zou er nog maar weinig veranderd zijn. Dat kan toch niet
waar zijn.De fractie van de ChristenUnie steunt het kabinet in zijn streven om de
bestuurlijke cultuur die op het gebied van brandveiligheid in ons land is
ontstaan, te doorbreken. In dat opzicht hebben de geformuleerde actiepunten,
alsook het door Alders aangereikte actieprogramma onze instemming. We zullen
wel op moeten passen dat we ons niet alleen met symptoombestrijding bezighouden,
hoe noodzakelijk dat soms ook is. Achter de feiten van de ramp in Volendam,
en in Enschede speelde eigenlijk hetzelfde, gaat het ook over de positie van
de overheid in een samenleving die sterk aan het veranderen is. Als Alders
aangeeft dat de overheid moet aantreden in plaats van terugtreden, legt hij
de vinger bij een bestuurlijk gevoelige plek. De Raad van State heeft daar
in zijn jaarverslag 2000 ook al op gewezen. In onze veranderende samenleving
is juist een veel gehoorde opinie dat de Staat meer zou moeten terugtreden.
Burgers en bedrijven claimen als het ware ruimte om invulling te kunnen geven
aan hun eigen verantwoordelijkheden. Aan de andere kant wordt diezelfde Staat
wel verantwoordelijk gehouden voor de (onvoorziene) risico's die burgers en/of
bedrijven lopen. De overheid moet dus zowel terugtreden als aantreden. Dat
brengt de overheid in een soms onmogelijke bestuurlijke spagaat. De fractie
van de ChristenUnie zou graag zien dat naast de zo noodzakelijke aandacht
voor allerlei concrete actiepunten ook aan dit fundamentele vraagstuk aandacht
wordt gegeven. Er moet onder politici, bestuurders, ambtenaren en burgers
duidelijkheid zijn over de plaats en functie van de Staat. Als die duidelijkheid
er niet is, maakt dat, zoals de Raad van State terecht heeft aangegeven, de
overheid uitermate kwetsbaar.Als het gaat om de nu te zetten stappen, heeft mijn fractie nog een aantal
vragen. Vanuit de VNG is vrij harde kritiek geuit op de rijksoverheid. "De
hoeveelheid informatie van de zijde van het Rijk en de ongecoördineerde
wijze waarop deze wordt aangeboden heeft de gemeenten overvallen en lijkt
daardoor zijn doel voorbij te schieten", zo schrijft de VNG in een brief aan
de Tweede Kamer. Het zou niet doenlijk zijn om de voorgenomen actieprogramma's
allemaal binnen korte termijn in de gemeentelijke organisaties hun beslag
te laten krijgen. In verband met het grote belang van een eensgezind en gezamenlijk
optreden van de verschillende overheden bij het uitvoeren van de voorgenomen
actieprogramma's, wil onze fractie graag een reactie op deze harde kritiek
ontvangen van de verantwoordelijke bewindspersoon. Ook willen we graag een
reactie ontvangen op de vaak grote personeelsproblemen waar veel gemeenten
mee worstelen. Het ontbreken van voldoende en gekwalificeerd personeel is
een bottleneck bij het uitvoeren van gemeentelijke taken op onder meer het
terrein van preventie en controle. Ook het aanwezige kennisniveau is een probleem.
Sommige gemeenten komen daar royaal voor uit. Minister De Vries heeft aangegeven
dat de kwaliteit van de ambtenaren en dus van de overheid omhoog moet. Hij
mijmerde, volgens NRC Handelsblad van 1 maart jl., over opleidingsinstituten
als de ambtenarenschool Ecole Nationale d'Administration (ENA) in Frankrijk.
Hoe staat het op dit moment met deze mijmeringen en op welke wijze worden
de door mij geschetste problemen het hoofd geboden? Het is echt een probleem.Staatssecretaris G.M. de Vries:Ik mijmer nooit.De heer Slob (ChristenUnie):Dan ben ik benieuwd hoe concreet u straks wordt.Mevrouw de voorzitter. Naar aanleiding van de cafébrand in Volendam
is er uitgebreid gesproken over de bevoegdheden die de provincie, in het bijzonder
ook de commissaris van de Koningin, zou moeten hebben en ook al heeft bij
rampen en zware ongevallen. Ook anderen hebben daarop gewezen. Onze fractie
zou het op prijs stellen als verdere discussies hierover, en met name over
de positie van de commissaris van de Koningin, niet te ver in de tijd worden
doorgeschoven. Gezien de antwoorden op de vragen die hierover zijn gesteld,
lijkt het erop dat wij hierover pas in de tweede helft van 2002 kunnen spreken.
Wij vragen ons af of dat niet eerder kan gebeuren.De fractie van de ChristenUnie wil graag helderheid hebben over de positie
van het ambulancevervoer. De minister van VWS zou bezig zijn met plannen om
de verantwoordelijkheid voor de Centrale posten ambulancevervoer weg te nemen
bij de gemeenten en onder te brengen bij zorgverzekeraars. Ook ligt er een
voorstel om de planning en financiering van ambulancevervoer over te hevelen
naar zorgverzekeraars. In hoeverre past dit op afstand zetten in de conclusies
van commissie-Alders? Deelt de minister ons standpunt dat ambulancezorg bij
rampen gelijk te stellen is met bijvoorbeeld de brandweer- en politiezorg?
In dit geval gaat het om het waarborgen van het publieke belang, dat naar
onze mening niet kan worden behartigd door zorgverzekeraars.De psychosociale nazorg is niet opgenomen in de rampenwet. De minister
geeft geen antwoord op de vraag of het wenselijk is dat dit gaat gebeuren.
Wij denken van wel. Gezien de geconstateerde lacunes in de nazorg voor getroffenen
is het aan te bevelen dit expliciet te doen. Graag krijgen wij hierop een
reactie van de minister.Ik kom tot de voorlichting. De schrik van de rampen heeft extra aandacht
op brandveiligheid gevestigd. Toch zitten elk weekend de cafés
weer vol en weten veel bezoekers niet of het gebouw veilig is. Er is dus meer
nodig dan bewustwording. De fractie van de ChristenUnie steunt de suggestie
van Alders om op een bord aan te geven hoeveel mensen er in een gelegenheid
mogen en wanneer de laatste controle op de brandveiligheid is geweest. Het
zou goed zijn om hiervoor eenduidige symbolen te ontwerpen en niet lang te
wachten met het uitvoeren van deze suggestie.Mevrouw de voorzitter. Ik kom tot mijn slot. Er is een groot aantal regelingen
getroffen voor de slachtoffers van de nieuwjaarsbrand. In onze bijdrage aan
het debat over de ramp in Enschede hebben we gevraagd naar mogelijkheden van
letselschade, ook al wisten wij dat wij ons op glad ijs begaven. Gelukkig
worden voor de Enschedese slachtoffers, zo hebben we uit de media begrepen,
inmiddels op dit punt regelingen getroffen. Wij zouden het niet meer dan logisch
vinden als ook in de Volendamse situatie dergelijke regeling gingen gelden.
Er moet in dat opzicht echt iets gebeuren. Laten wij onze verantwoordelijkheid
daarin nemen, want wij kunnen deze jonge mensen die al zo zwaar getroffen
zijn niet aan hun lot overlaten.De heer Poppe (SP):Voorzitter. De commissie onderzoek cafébrand en de rijksinspecties
hebben een ontluisterend beeld gegeven van hoe iets zo vreselijk fout kon
lopen. De cafébrand in Volendam en eerder de ramp in Enschede hebben
voor nabestaanden en overlevenden een zware hypotheek op de toekomst gelegd.
Zij zullen het nooit kunnen vergeten. De stichting Slachtoffers nieuwjaarsbrand
Volendam heeft, onder andere daarom, een petitie aangeboden met terechte eisen
inzake onder meer immateriële schade. De SP heeft van het begin af aan
al gezegd dat er een schadefonds voor de slachtoffers van rampen moet komen
voor materiële en immateriële schade. Dat fonds is er nog niet.
De SP-fractie stelt daarom voor dat er een regeling vergoeding letselschade
voor slachtoffers van de cafébrand in Volendam komt in lijn met wat
er in Enschede is gebeurd. Wat is de reactie van de minister hierop?Voorzitter. Zullen de nabestaanden en de overlevenden het nooit vergeten,
de overheid heeft soms een erg kort geheugen. Kern van de bevindingen van
de commissie is niet voor niets: er moet geleerd worden van incidenten en
er moet gedaan worden wat is afgesproken; dat wil zeggen naleven van eens
opgestelde regels en niet gedogen van overtredingen. Je zou zeggen: dat is
het intrappen van een open deur. Maar wij weten beter. Wie de incidenten in
de afgelopen decennia bekijkt, ziet dat vaak kleine fouten kunnen leiden tot
een grote calamiteit. De commissie zegt dat er geleerd moet worden van incidenten.
In 1996 was er in Rotterdam een grote brand bij het bedrijf CMI. Er is daar –
voorzover ik weet – nooit diepgaand onderzocht wat de gevolgen zouden
zijn geweest als de wind de verstikkende rookgassen naar de pal naastgelegen
woonwijken had geblazen. De wind waaide op dat moment net uit een andere richting
dan normaal. Als dat niet of te weinig is onderzocht, dan wordt er niets geleerd,
en ik ben van mening dat dit veel te vaak voorkomt.Het kabinet is met de commissie van mening dat de verantwoordelijkheid
voor brandveiligheid primair bij ondernemers en instellingen ligt. Het kabinet
heeft de brancheverenigingen daarop gewezen. Dat is mooi. Denkt het kabinet
echter dat "er op wijzen" voldoende is? Kunnen de bewindslieden de Kamer rapporteren
welke ingrijpende maatregelen er al door de verantwoordelijke ondernemers
en instellingen zijn genomen? Natuurlijk is het optreden van de brandweer
voorafgaand aan het carnaval in bijvoorbeeld Breda – of was het Tilburg? –
bekend. Dat kwam uitgebreid in beeld. Ik denk dan, slecht als ik ben, dat
dit wel een incident zal zijn geweest.Ik zeg dat niet voor niets. Tijdens een brandweercongres in Rotterdam
vorige maand hield de voorzitter van de Nederlandse vereniging van brandweerkorpsen,
de heer Berghuijs, een zeer kritische rede. Hij stelt vast dat de door Oosting
aanbevolen culturele revolutie zich in het bijzonder lijkt te manifesteren
door meer regels, meer extern toezicht op plannen en meer verantwoordelijkheidsrapportages.
Werkelijk noodzakelijk zijn echter volgens Berghuijs meer middelen en een
doeltreffende en effectieve uitvoering van bestaande regels en voorschriften.
Hoewel er meer geld vrijkwam voor preventie – Berghuijs doelt waarschijnlijk
op de 120 mln gulden van de gemeenten – is nog niet de verwachte slag
gemaakt van de traditionele adviesrol van de brandweer naar meer geëigende
taken zoals toetsing, controle en handhaving. Ik vraag de bewindslieden om
een reactie op deze opmerkingen en ik beveel hen aan de hele toespraak eens
kritisch te lezen.Ik haal deze rede aan omdat de stapels rapporten en goede bedoelingen
van aanbevelingen geen hout snijden als de overheid niet haar verantwoordelijkheid
neemt voor de publieke taak van brandweer en andere hulpverleners. Mijn partij
heeft aan burgemeesters en wethouders van Vlaardingen in juni van dit jaar
vragen gesteld over rampenbestrijding. Op de vraag hoe vaak het rampenplan
geoefend wordt, kwam als antwoord dat met de gemeentelijke veiligheidsstaf
ten minste éénmaal per jaar aan een bestuurlijke oefening wordt
deelgenomen. Zo slecht als ik ben, zie ik dan een tafel voor mij met veel
kopjes koffie. Op vragen over het vervoer van gevaarlijke stoffen over de
weg en over de drukstbevaren rivier van Europa – Vlaardingen ligt daaraan
en daarop komen alle gevaarlijke stoffen voorbij die je maar kunt bedenken –
kwam het verbijsterende antwoord dat er blijkens landelijke gegevens voor
het vervoer over de weg in de gemeente geen risico's zijn voor woongebieden.
Welnu, gisteren hebben wij kunnen zien wat er bij de Moerdijkbrug gebeurde.
Over vervoer over water luidt het antwoord dat men momenteel – let op
het woordje "momenteel" – geen aanleiding ziet om aan te nemen dat er
risico's zijn. Voor vervoer over water wordt uitgegaan van een zone van 50
meter uit de kant en daarin staat namelijk maar één woning.
Let wel, 60 meter verderop staat een bejaardencomplex en een grote flat, maar
dat meldt men niet. Op een vraag over de risico's van bedrijven voor hun omgeving
kwam als antwoord dat de milieudienst bezig is met een inventarisatie en een
dossieronderzoek. Eind dit jaar krijgen wij daarover een rapport. De risico's
van bedrijven moeten op grond van de Seveso-I-richtlijn echter
al sinds de jaren tachtig bekend zijn. Zulke luchthartige – in de trant
van: gaat u maar rustig slapen– antwoorden van een gemeente in een gebied
met zoveel risico's, wekken bij mij geen vertrouwen in effectieve rampenbestrijding.
Als dat niet deugt, hoe zit het dan met al die andere risico's die niet of
onvoldoende worden onderkend en die kunnen leiden tot rampen als die waarover
wij nu spreken? En hoe zit het in andere gemeenten waar veel minder direct
waarneembare risico's zijn dan in zo'n gemeente in het Rijnmondgebied?De twee afschuwelijke rampen hebben kennelijk nog niet geleid tot krachtdadig
optreden van de hogere en lagere overheden. Wat moet ik denken van de passage
in het kabinetsstandpunt "van gemeenten mag een actief toezichts- en handhavingsbeleid
worden verwacht als het gaat om brandveiligheid"? En wat moet ik denken van
het door de commissie brandveiligheid opgestelde actieplan, dat inhoudt dat
er uitvoering moet worden gegeven aan al hetgeen reeds is vastgelegd? Het
kabinet onderschrijft dit alles. Tja, anders zouden de rapen natuurlijk gaar
zijn! Maar als gemeenten en provincies hun taak verwaarlozen – ik gaf
zojuist een zeer recent voorbeeld – en de brandweer en de andere hulpdiensten
niet kunnen voorzien van voldoende mensen en middelen, waardoor er onvoldoende
geoefend wordt, hoe moet dan de handhaving op het gebied van brandbeveiliging
en rampenbestrijding van de grond komen? Wat zijn alle goede voornemens in
de praktijk eigenlijk waard? Wat gaat het kabinet meer doen dan wijzen op
verantwoordelijkheden die allang bekend waren? Zal het meer geld beschikbaar
stellen om hulpverleningsdiensten in staat te stellen, hun taken ruimer uit
te voeren?Op de constatering dat door het ontbreken van voldoende geoormerkte financiële
middelen ambulancediensten en ziekenhuizen zich onvoldoende gezamenlijk voorbereiden
op de inzet bij rampen, reageert het kabinet met de opmerking dat er op korte
termijn met de zorgsector afspraken zullen worden gemaakt over de deelname
van ambulancediensten en ziekenhuizen aan de voorbereiding van rampenplannen.
Dit is kennelijk nooit gebeurd, wat toch merkwaardig is. Maar zal het geld,
dat kennelijk tot nu toe in de gezondheidszorg voor andere doeleinden gebruikt
is, nu wel geoormerkt worden? En ten koste waarvan zal dit gaan, bijvoorbeeld
ten koste van de voorzieningen voor en de paraatheid van de ambulancediensten?
Of zal het kabinet voor voldoende extra geld zorgen?Voorzitter. Het optreden van het kabinet gaat niet veel verder dan: u
dient de regels te handhaven. Dit is op zichzelf juist, maar een kabinet dat
naar ons gevoel vooral op de verantwoordelijkheden van lagere overheden, burgers
en ondernemers wijst, maar zelf geen klip en klare antwoorden heeft op materiële
en financiële noden in de publieke sector als het gaat om veiligheid
en rampenbestrijding, is geen knip voor de neus waard. Er zijn naar aanleiding
van het rapport-Oosting vele beloften gedaan. Er komt een risicokaart van
Nederland voor de op- en overslag, de productie en het vervoer per spoor,
over het water en over de weg. Wanneer zal deze kaart klaar zijn? Zal het
kabinet dan duidelijke voorstellen doen en middelen en geld beschikbaar stellen
om de regionale hulpverlenings- en brandweerorganisaties in staat te stellen
om te oefenen? En zullen rampenplannen voortaan vooral afgestemd zijn op de
op deze kaart aangegeven risico's voor woonwijken?Tot slot. Elke ramp in ons land levert ongeveer 50 centimeter rapporten
op. Ik zou zeggen, het is nu tijd voor niet lullen, maar doen, voor handhaven
en uitvoeren. De regels zijn er grotendeels al.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter. De beelden van de brand in café 't Hemeltje te Volendam
heeft elke Nederlander diep geraakt; er vielen 14 doden en ruim 200 gewonden.
In één minuut werd een gezellig nieuwjaarsfeestje met jonge
mensen een brandende hel. Een bundel sterretjes stak de 5 tot 10 centimeter
dikke kerstversiering aan het plafond, gortdroge blauwspartakken, in brand.
En door de werking van ventilators werd de brand snel verspreid; de temperatuur
liep op tot 900 graden, er was nauwelijks nog zuurstof, de branduitgangen
schoten tekort en er waren tralies voor de ramen. Eigenlijk is het een wonder
dat er niet meer slachtoffers zijn gevallen in deze ruimte die geschikt was
voor zo'n 80 mensen, maar die volgepakt was met 300 mensen. Per jaar vallen
er in Nederland 80 doden als gevolg van brand, het verkeer eist overigens
1100 tot 1200 doden per jaar. Het maakt op iedereen, ook op mij, altijd meer
indruk als er veel slachtoffers in één keer vallen. Misschien
is dit toch iets om over na te denken.Na de afschuw en de emoties over de beelden van deze jonge mensen kwamen
de vragen. Hoe kon dit gebeuren? Wie is verantwoordelijk? Wat is de rol van
de café-eigenaar, de gemeente, de provincie en de rijksoverheid? Is
de hulpverlening adequaat geweest? Er zijn onderzoeken verricht door Versteden
en Polak en verder zijn er inspectierapporten uitgebracht. De regering zal
ongetwijfeld ingaan op de versnippering van deze onderzoeken. Hierbij zal
verwezen worden naar de ongevallenraad. Het voortreffelijke onderzoeksrapport
van de commissie-Alders heeft een goede analyse gegeven. Het geeft goede aanbevelingen
voor de toekomst. Het kabinet neemt vrijwel alle aanbevelingen integraal over.
Gesproken wordt over een lerende overheid. Wij hopen dat dit het geval is,
gelet op de toekomstige discussies over bijvoorbeeld de chloortrein, het vuurwerkbesluit
en de risico's door de uitbreiding van Schiphol. Er zijn niet meer regels
en bevoegdheden nodig. Toch leeft bij GroenLinks de vrees dat wij nu nog onder
de indruk zijn van de gebeurtenissen, maar dat over ongeveer vijf jaar dat
bewustzijn weer is gedaald. Welke spijkerharde garanties kan de regering geven
dat het toezicht, de controle en de handhaving op een hoog peil blijven en
dat het neoliberale sprookje over een terugtredende overheid en zelfregulering
definitief tot het rijk der fabelen behoort? Misschien kan deze liberale staatssecretaris
hierover ook iets zeggen. Gezegd wordt dat Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
de systeemverantwoordelijkheid heeft. Hoe verhoudt zich dat tot de discussies
over de certificering, waarbij de sector zelf alles moet uitvoeren?Anderen wezen al op de brief van de VNG. Er is een bedrag van 60 mln gulden
genoemd, maar volgens de VNG is dit volstrekt onvoldoende. Wat
is de reactie van de bewindspersonen op deze brief? Het probleem met betrekking
tot de preventieambtenaren is onder de aandacht gebracht. Welke impuls geeft
de regering om deze brandpreventiemedewerkers snel op een hoog peil te brengen?De hoofdconclusie van het rapport-Alders is dat de bestuurscultuur van
Volendam uniek is: zo doen wij dat in Volendam. Het had elders echter ook
kunnen gebeuren en in die zin betreft dit dus een landelijke discussie. Ik
wil enige opmerkingen maken over de unieke cultuur in Volendam. Volendam '80
en de lokale CDA-fractie zijn genoemd. Als ik naar de reacties van de politieke
hoofdrolspelers in Volendam kijk, meen ik dat men er niet echt van geleerd
heeft. Toch waren er signalen. Onze raadsfractie heeft er een rapportje over
gemaakt: Besturen, beleid en cultuur. Het is een brononderzoek naar wat er
in de raad en de raadscommissies is gebeurd. Gewezen is op de cultuur van
de blauwe ogen. Er werd echter niet geluisterd naar deze leden, omdat ze outsiders
zijn. In Volendams jargon noemt men dit "jassen". De provincie had dit echter
moeten oppikken. Is het waar, zoals de heer Van den Doel zegt, dat de ambtenaren
op het provinciehuis dit allemaal al wisten? Waarom is er dan met deze indringende
signalen bij de provincie niets gedaan?De bestuurscultuur in Volendam is voldoende geanalyseerd; ik ga daarop
niet verder in. De lokale democratie moet nu haar werk doen. Het zelfreinigend
vermogen moet vooral daar plaatsvinden. Het staat nog te bezien of dat echt
zal gebeuren. Ik begrijp dat de brand wordt gebruikt om allerlei polders vol
te bouwen, er worden oneigenlijke argumenten aangewend om planologisch verkeerde
beslissingen te nemen.In het rapport-Alders worden zowel de gemeente als de eigenaar verantwoordelijk
gesteld. Ik neem aan dat letselschadeadvocaten dat zeer nauwkeurig hebben
gelezen. Is de regering op de hoogte van het verhaal dat de eigenaar van 't
Hemeltje zijn geld aan het wegzetten is in allerlei BV-constructies? Wil zij
dit onderzoeken? Kan dit überhaupt?Over de hulpverlening, de witte kolom en de medische keten, is door anderen
al veel gesproken. Er moet gewoon gezamenlijk worden geoefend en er moet een
gezamenlijke financiering komen. Ik sluit mij aan bij sprekers die hebben
gezegd dat de ambulancetaak een publieke taak is. Anders ontstaat heel snel
de situatie dat verzekeringsmaatschappijen elkaar beconcurreren en lagere
premies willen heffen. De oefeningen schieten er dan weer bij in. Die maatschappijen
hebben niet de verantwoordelijkheid voor de algemene veiligheid; de regering
heeft die verantwoordelijkheid wel. Ik ondersteun dus het pleidooi om de financiering
publiek te regelen met een publieke controle daarop.In de nazorg kreeg ik van mijn collega Corrie Hermann een boekje uit 1985
van Samson Stafleu, waarin de gevolgen van brandwonden heel indringend worden
beschreven. Dit boek is uitverkocht en het leek haar een goed idee om het
te laten herdrukken. Kan de minister van Volksgezondheid daar eens naar kijken
en dit zeer informatieve boek aan alle betrokkenen beschikbaar stellen?Er moet van rampen geleerd worden. Ik noem de Bijlmerramp en die van Enschede
en Volendam. Er zijn vele rapporten over verschenen. De heer Poppe heeft dit
al aangegeven. Er zijn ook veel goede voornemens geuit. Het gevaar is echter
dat op de lange duur de commerciële belangen en de laksheid het weer
gaan winnen, vooral een combinatie daarvan. Op den duur zal dat bewustzijn
namelijk weer inzakken. De hamvraag vandaag aan de regering is dan ook hoe
wij dat kunnen voorkomen. Daarbij is een politieke cultuurbreuk heel belangrijk,
waarbij weer gesproken mag worden over een actieve en sturende overheid in
plaats van een overheid die vertrouwt op marktwerking en zelfregulering. Het
gaat dus om een situatie waarin een overheid weer met dwangsommen gaat werken
en bedrijven sluit, als zij zich niet aan de regels houden.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.05 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-289-305.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl