Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleid (2)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 181-194

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

01-12-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 5, pagina 181-194

16-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 16 november 2004)Pagina 135-135
Lijst van besluiten (dinsdag 16 november 2004)Pagina 194-195
Algemene politieke beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleidPagina 136-162
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 16 november 2004)Pagina 195-196
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleid (2)Pagina 181-194
Noot 1 (zie blz. 163): Schriftelijke antwoorden van de minister-president op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene politieke beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleidPagina 197-205
Voortzetting van de algemene politieke beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleid (1)Pagina 162-181
Stemming over een motie, ingediend bij de interpellatie-Van der Lans/Meindertsma over een mogelijke meevaller in de uitgaven voor de huursubsidie in relatie tot de plenaire behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Huursubsidiewet, te weten de motie-Van der Lans c.s. inzake het onttrekken van financiële middelen aan de toekomstige uitgaven voor de huursubsidie voordat het parlement zich daar over heeft uitgesproken (EK, XVIII-A)Pagina 162-162

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van:de algemene politieke
beschouwingen inzake het in 2005 te voeren beleid.De voorzitter:Ik zal alle woordvoerders streng doch rechtvaardig – dat betekent
dus alleen maar streng – houden aan de spreektijden die nog resteren.De beraadslaging wordt hervat.De heer Noten (PvdA):Voorzitter. Ik dank het kabinet voor zijn reactie. Die was op veel punten
uiterst plezierig. Onze fractie is van mening dat haar inbreng adequaat en
juist is behandeld. Ik wil kort ingaan op een paar punten, te beginnen met
communicatie.Het woord "communicatie" is een aantal malen in deze algemene beschouwingen
gevallen en het is ook door de minister-president naar voren gebracht. Communicatie
is een heel spannend onderwerp. Terwijl je het woord in de mond neemt, kun
je volstrekt verschillende dingen bedoelen. Met andere woorden, praten over
communicatie blijkt buitengewoon ingewikkeld te zijn. Het is naar de mening
van onze fractie namelijk totaal iets anders dan voorlichting. Het is ook
iets anders dan iets nog een keer uitleggen. Communicatie komt niet tot uitdrukking
in teksten of in brochures, maar in de wijze waarop de dingen worden gedaan.
Het hoort niet bij het beleid, maar het zit erin. Ik geef een voorbeeld.De minister-president heeft op een bepaald moment naar voren gebracht
dat een van de voorwaarden voor een nieuw sociaal stelsel moet zijn dat het
helder is. Dat woord "helder" is, als je niet oppast, een buitengewoon technisch
begrip. Het betekent dat het sociaal stelsel in zijn techniek door mensen
moet worden begrepen; dan zou het helder zijn. Volgens mijn fractie is dat
niet het geval. Een nieuw sociaal stelsel moet begrepen worden op een intrinsieke
wijze. Het moet als het ware logisch zijn, gezien de waarden en normen in
deze samenleving. Het is pas helder, als mensen vinden dat het rechtvaardig
is. Het is pas helder, als mensen vinden dat het beschaafd is. Dat is geen
communicatie; het zit in het denken zelf.Ik breng dit zo naar voren, omdat ik in de reactie van de minister-president
heb gemist hoe hij denkt over de relaties die hij in de komende tijd wil aangaan
met het middenveld, met sociale partners, met brancheorganisaties en met lokale
bestuurders. Hij heeft uitgebreid uitgelegd waarom hij tevreden is over het
sociaal akkoord. Ik begrijp die tevredenheid heel goed. Hij heeft vol trots
verteld over de code interbestuurlijke verhoudingen. Ik vind dat er alle aanleiding
is om dat te doen. Het gaat er echter om of het kabinet nu een visie heeft
op de manier waarop het de komende periode wil omgaan met partners, een visie
met wie het coalities wil sluiten en waarom. Wil het die coalities sluiten
om het verzet te breken? Wil het die coalities sluiten om de communicatie
te optimaliseren? Of wil het die coalities sluiten om mensen te betrekken
bij het beleid? Dat laatste betekent dat er coalities worden gesloten omdat
het kabinet wil luisteren, niet omdat het wil uitleggen. Wat heeft de minister-president
nu geleerd van het conflict met sociale partners? Wat heeft hij geleerd van
het conflict met lokale bestuurders?Ik heb de minister-president een paar keer horen spreken over het belang
van collectiviteiten. Eerlijk gezegd was ik daar niet heel blij mee. Ik kreeg
het gevoel dat de minister-president niet echt een visie heeft op collectiviteiten.
Ik hoorde hem op een bepaald moment zeggen dat collectiviteiten bedoeld zijn
om ervoor te zorgen dat mensen niet door het minimum zakken. Ik hoorde hem
op een bepaald moment zeggen dat, als mensen voordelen kunnen behalen door
gebruik te maken van collectiviteiten, ze dat niet moeten laten.
Dat veronderstelt echter dat een collectiviteit een vrij willekeurig iets
is wat ergens toevallig een keer voorbijkomt en waar je wel of niet bij aanhaakt.
Dat zijn collectiviteiten niet. Collectiviteiten zijn georganiseerde concepten,
het zijn keuzes, het zijn modellen. Er zijn regels nodig om die keuzes en
modellen overeind te houden. Het is geen vrijblijvend "vandaag wel en morgen
niet". Als dat de manier van denken is rondom collectiviteiten, is hun levensduur
kort.Ik heb ook het gevoel dat dit kabinet niet consequent is. Als gezegd wordt
dat mensen, als zij dat willen, moeten kunnen profiteren van schaalvoordelen
van collectiviteiten, dan is het mij niet duidelijk waarom het kabinet bijvoorbeeld
het UWV wil verplichten om een opslag op de premies te realiseren met als
enig doel het tot stand brengen van een level playing field met commerciële
verzekeraars. Het schaalvoordeel wordt in het beleid van het kabinet ongedaan
gemaakt. In dat kader begrijp ik de opmerking niet dat burgers moeten kunnen
profiteren van het schaalvoordeel van collectiviteiten. In het handelen van
het kabinet zie ik juist exact het tegenovergestelde. De verlaging van transactiekosten
die collectiviteiten met zich meebrengen, het delen van risico's dat collectiviteiten
met zich meebrengen, het wordt allemaal tegengewerkt.Over de bestuurlijke vernieuwing hoorde ik de minister-president zeggen:
nietsdoen is geen optie. Volgens mij is nietsdoen bijna altijd een optie.
Waarom zou nietsdoen in 's hemelsnaam geen optie zijn? Elke verandering begint
naar mijn overtuiging met nietsdoen. Daarna ga je iets doen. Welk probleem
is de minister-president eigenlijk aan het oplossen als het gaat om de bestuurlijke
vernieuwing? Wie vindt hij daarbij aan zijn zijde? Als de minister-president
op beide fundamentele vragen geen relevant antwoord heeft, dan lijkt nietsdoen
mij verreweg de verstandigste optie.De heer Werner (CDA):Mevrouw de voorzitter. Na het heldere betoog van de minister-president,
waarvoor ik hem zeer hartelijk dank, heb ik voor mijn tweede termijn niet
veel zware punten meer. Dat geeft mij de gelegenheid om te reageren op datgene
wat collega's gezegd hebben. De heer Noten vraagt bijvoorbeeld almaar of dit
kabinet de sociale partners serieus neemt. Ik wijs hem erop dat dit kabinet
in een jaar al twee sociale akkoorden heeft gesloten, terwijl de paarse kabinetten,
waar de PvdA deel van uitmaakte, dat in acht jaar niet één keer
is gelukt. Dit toont al aan dat dit kabinet de sociale partners serieus neemt.De heer Noten (PvdA):Uw kennis van de geschiedenis is niet geweldig, maar dat neem ik u niet
kwalijk. Het aantal akkoorden dat de afgelopen acht jaar is gesloten, is groots
en meeslepend. Ik noem alleen al "Nieuwe koers". Daarnaast zijn er inhoudelijke
akkoorden gesloten over de sociale zekerheid. Ik denk dat u op dit punt even
tot rust moet komen.De heer Werner (CDA):Die rust gun ik u van harte, U kunt ook best blijven zitten, want wij
kunnen ook niets doen. Dan is er ook niets om ons over op te winden. Ik vond
het wel aardig om dit in herinnering te roepen. Bovendien stellen deze akkoorden
ook wat voor, want zij zijn bevochten. Als oud-vakbondsman weet u dat er nooit
iets bereikt wordt als er niet tot diep in de nacht is doorvergaderd en het
ceremonieel van het slaan van deuren achter de rug is.De heer Noten heeft in eerste termijn gezegd dat de regering niet zo sterk
moet reageren op incidenten. Het zou prettig zijn als de heer Noten ook eens
tegen zijn partijgenoten in de Tweede Kamer zou zeggen dat zij niet voor ieder
wissewasje bewindslieden naar de Kamer moet roepen.De heer Noten (PvdA):Voorzitter. Hierbij roep ik mijn partijgenoten aan de overzijde op om
niet voor ieder wissewasje bewindslieden naar de Kamer te roepen. Overigens
is het mij de afgelopen weken opgevallen dat de bewindslieden met name onder
vuur kwamen te liggen door de interventies van coalitiepartijen. Ik heb het
gevoel dat de heer Werner ook dit vergeten is. Zijn geheugen blijkt uiterst
selectief.De heer Werner (CDA):Dat kunt u mij niet kwalijk nemen, want zo gaat het nu eenmaal in de politiek.
Ik sta hier ook voor het CDA. Mevrouw de voorzitter. Nu ik het toch over het CDA heb, zult u het mij
niet euvel duiden dat ik het CDA-beleid wat reliëf wil geven, mede in
reactie op de vriendelijke woorden van de heer Schuurman.De heer Schuurman (ChristenUnie):Hoorde ik goed dat u zegt dat ik vanmiddag vriendelijke woorden aan uw
adres heb gesproken?De heer Werner (CDA):U kent mijn gevoel voor understatement; het had iets vriendelijker gekund.De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik heb de CDA-fractie helemaal niet aangesproken. Ik sprak het kabinet
aan.De heer Werner (CDA):Dat is toch bijna hetzelfde?De heer Schuurman (ChristenUnie):Ik merk dat u vanavond alles door elkaar haalt. Waar haalt u vandaan dat
ik u vandaag heb aangesproken en dan nog wel minder vriendelijk?De heer Werner (CDA):Ik zal mijn best doen om hetgeen u bij het kabinet gemist heeft, te compenseren.
U kunt niet in alle redelijkheid zeggen dat het CDA nalaat om zich ervoor
te beijveren, het CDA-gedachtegoed in te brengen.De heer Schuurman (ChristenUnie):Dat biedt mij de gelegenheid om te zeggen dat de inbreng van de CDA-fractie
op het punt waarop ik het kabinet heb bekritiseerd, mij over het algemeen
goed bevalt; evengoed als de brief van de 35 vooraanstaande CDA'ers en enkele
uitspraken van de partij van afgelopen zaterdag. Die bevallen mij beter dan
verschillende kabinetsbesluiten. Ik sta blijkbaar heel dicht bij vooraanstaande
CDA'ers.De heer Werner (CDA):Als dat het geval is, moet u eens met het CDA komen praten.De heer Kox (SP):U zei zojuist dat het kabinet en de CDA-fractie ongeveer hetzelfde waren.
Ik kan mij voorstellen dat u daar nu al weer een beetje spijt van heeft, zeker
omdat de heer Schuurman die kabinet "liberaal" heeft genoemd. Het moet u toch
ook pijn doen dat ondanks uw goede inbreng, door de daden van het kabinet
de waardering voor het CDA-smaldeel buitengewoon laag is geworden.
De minister-president zegt terecht dat we hier niet naar dagkoersen moeten
kijken. We hebben het over de koers van iedere dag. Sinds het aantreden van
dit kabinet scoort het kabinet alleen maar zware onvoldoendes. Ik heb dat
ook wel eens meegemaakt. Op mijn rapport kwam dan te staan: gedrag moet verbeteren.
Wat zegt u dan tegen dit kabinet, mijnheer Werner? Hoe moet het gedrag verbeteren,
zodat u niet afgerekend wordt op de daden van dit kabinet? Want het ziet er
niet goed uit op dit moment in de peilingen. Uw fractie gaat zelfs in de Eerste
Kamer halveren.De heer Werner (CDA):Uw inbreng is heel helder. Als u nu even naar me luistert, zult u horen
wat ik vind dat het kabinet meer ter harte zou moeten nemen. Ik heb een drie
of vier punten waarop ik de minister-president graag wil aanmoedigen om zich
daarvoor sterk te maken binnen het kabinet. Dat is om te beginnen de systematiek
van de lastenmaximalisatie. Wij hebben dat als CDA bedacht om een helder,
goed en duurzaam systeem te hebben om op individueel niveau mensen te beschermen
en te voorzien in een behoorlijk bestaan. We vonden dat een goed idee. Het
hele inkomensplaatje is zo ingewikkeld geworden en er zijn intussen zoveel
instrumenten gekomen, waarin we van jaar naar jaar strompelen om allerlei
negatieve effecten van beleid aan de onderkant van het inkomensgebouw te repareren,
dat we verlangen naar een meer duurzaam en goed systeem dat op individueel
niveau die bescherming biedt. We hebben daarover vorig jaar al gesproken.
Er is een aparte mogelijkheid gekomen in de bijstand om hier en daar iets
te repareren. We hebben naast de zorgtoeslag ook nog de buitengewonelastenregeling
en een verzilveringsregeling. Het wordt op een gegeven moment allemaal zeer
ingewikkeld. We hadden gehoopt dat de lastenmaximalisatie een groot issue
van dit kabinet zou worden. Ik heb met teleurstelling kennisgenomen van het
feit dat dit er voor het wonen nog niet in zit. Het beleid zal in ieder geval
niet kunnen voorkomen dat er na deze kabinetsperiode nog een keer aan gewerkt
zal moeten worden. Ik spreek daar mijn teleurstelling over uit. Wij hadden
gehoopt dat dit instrument ook in die sector serieuzer genomen zou worden.
Dat is nodig. We gaan er echter van uit – we zullen de regering daarin
nauwlettend volgen – dat, nu dit niet gebeurt en we kennelijk nog met
de bestaande systematiek moeten leven, de inkomensbescherming aan de onderkant
valide, duurzaam en goed blijft.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Dit is typisch een voorbeeld van niets doen. Ik kan me deze discussie
van een jaar geleden herinneren. De heer Werner heeft toen namens zijn fractie
ook gepleit voor lastenmaximalisatie. Ik dacht dat er toen een heel systeem
was, waarin allerlei verschillende lasten opgenomen zouden worden. Dat was
toen ook de panacee in de discussie die wij hier toen hebben gevoerd over
de koopkracht voor de lagere inkomensgroepen. We zien dat het komende jaar
die koopkracht weer achteruit zal gaan, waarschijnlijk nog forser dan het
kabinet bij de presentatie van de miljoenennota voorspelde. Wanneer is het
geduld van de CDA-fractie nu eigenlijk op? Wanneer kunnen wij een initiatief
van de CDA-fractie verwachten in de richting van zo'n lastenplafond?De heer Werner (CDA):Ik heb het kabinet niet opgeroepen om niets te doen. Ik zeg dit om het
kabinet aan te sporen wel iets te doen.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):U komt de eer toe dat u één vraag stelt en er twee keer
een antwoord op krijgt. Dat is twee keer hetzelfde antwoord: we doen niets.De heer Werner (CDA):Ik spreek daar mijn teleurstelling over uit. Ik zou erg graag zien dat
er alsnog iets van terecht komt. Als het dan per se niet kan via de systematiek
die wij graag willen, dan zien we wel graag dat het met de individuele huursubsidie
zodanig wordt geregeld dat er een behoorlijke en goede inkomensbescherming
blijft.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Betekent dit dat u uw fractie zult voorstellen om tegen nieuwe bezuinigingen
op de huursubsidie te stemmen?De heer Werner (CDA):Dat heb ik niet gezegd. Ik heb het over systemen die duurzaam waarborgen
dat de onderkant van de inkomenspiramide goed beschermd wordt. Een schild
voor de zwakkeren zijn, is een heel bekend begrip in onze kring.Hetzelfde geldt ook voor de zorgtoeslag. Ik heb in eerste termijn al uitgesproken
dat in het voorstel, zoals het er nu ligt, voor ons niet klip en kaar helder
is dat die duurzame inkomensbescherming daadwerkelijk wordt geboden. Wij zullen
de ontwikkelingen nauwlettend volgen en niet nalaten onze inbreng te leveren
als dit niet deugdelijk en duurzaam blijkt te zijn.Een ander denkgoed van het CDA is de maatschappelijke onderneming. Er
is de SER om advies gevraagd. Aan de hand daarvan kan vervolgens de discussie
plaatsvinden. Wij hebben in onze christen-democratie een lange traditie ten
aanzien van private instellingen die tussen markt en overheid opereren. In
dat grote gebied zijn woningbouwcorporaties, ziekenhuizen en scholen werkzaam.
Er zijn specifieke randvoorwaarden gesteld waar een dergelijke instelling
aan behoort te voldoen. Onderdeel daarvan is het niet op winst gericht zijn.
Ik vind het schriftelijke antwoord toch echt – excusez le mot –
kletskoek. Het gaat mij er niet om dat die instellingen geen winst mogen maken.
Ieder bedrijf moet winst maken. Je kunt niet duurzaam leven van verlies. Het
gaat mij erom dat de doelstelling geen winstuitkering is. Dat is een geheel
andere zaak. Ik zie niet graag dat woningbouwcorporaties de winst op de verkoop
van woningen uitkeren aan aandeelhouders. Die winst moet worden ingezet voor
het wegwerken van achterstandsgebieden. Als scholen geld overhouden, is het
goed dat dit wordt geïnvesteerd in onderwijsvernieuwing. Daar is niets
op tegen. Ik vind dat een typisch kenmerk van maatschappelijk ondernemen.
Wij zijn nog niet zo ver dat ik voor een uitkering van winst aan aandeelhouders
ben. In de zorgsector moeten wij dat niet willen. Dit is voor mij geen dogma
of een ideologie, maar het maatschappelijk ondernemerschap in het tussensegment
is iets anders dan vrijemarktwerking.Ik kom in dit verband vervolgens op het onderwerp privatisering. Ik ben
het volstrekt met de minister-president eens dat via een aandeelhouderschap
niet het publieke belang wordt geregeld. Daarvoor zijn aandelen
niet bedoeld. Ik wil wel dat men zich meer inspant voor het behoud van een
goede energiesector in Nederland. Als enige land zal Nederland de netten afsplitsen
van de centrales, waarmee de concurrentiepositie van de Nederlandse energiebedrijven
ten opzichte van het buitenland wordt weggegeven, want het is niet duidelijk
of men daar de netten afsplitst. Wij lopen hier zodanig vooruit op liberalisering
dat de kans vrij groot is dat onze energiebedrijven rijp worden voor overname.Ik wijs hierbij op de opstelling van de NMa. Zij maakt een fusie tussen
energiebedrijven onmogelijk die nodig is met het oog op de Europese markt.
Het goede oude initiatief om tot één groot Nederlands opwekkingsbedrijf
te komen, is destijds mislukt. Voor ons hoeft dat streven nog helemaal niet
te verdwijnen. Het belang van het behoud van een goede energiesector in Nederland,
mede om de innovatie ter hand te kunnen nemen, de kennis niet te verliezen
en de werkgelegenheid niet te doen verdwijnen, is ook een inzet. Het aandeelhouderschap
kan daar wel degelijk behulpzaam bij zijn. Dat geldt ook voor de andere door
mij genoemde sectoren. Ik begrijp best dat het misschien een meer specifiek
onderwerp is waarover wij met de minister van Economische Zaken moeten praten,
maar ik geef alvast een schot voor de boeg voor de discussie hierover.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Geldt dit ook voor Schiphol?De heer Werner (CDA):Ik heb begrepen dat het meerderheidsbelang van 51% van Schiphol bij de
overheid blijft. Dat is voor ons de uiterste grens.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Maar de opbrengst van wat wordt verkocht, moet opnieuw worden geïnvesteerd
in Schiphol?De heer Werner (CDA):De opbrengst van de aandelen komt bij de Staat. Misschien kunnen wij die
beter voor andere dingen gebruiken dan Schiphol. Schiphol heeft nooit moeite
gehad om geld aan te trekken voor investeringen. Daarvoor hoeven zij niet
naar de beurs.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Dan is het dus anders dan bij de woningbouwcorporaties?De heer Werner (CDA):Ik heb niet gezegd dat Schiphol een maatschappelijke onderneming moet
worden. Ik zou dat overigens niet erg vinden. Voorlopig neemt onze fractie
er genoegen mee dat de Staat 51% van de aandelen houdt.De minister-president heeft goed stellinggenomen inzake de verhouding
tot de lokale overheden. Ik ben daar blij mee. Als wij iets decentraliseren,
moeten wij van tevoren hebben afgewogen dat tussen gemeenten beleidsverschillen
kunnen ontstaan en dat de burger daardoor niet in iedere plaats identiek wordt
behandeld of verzorgd. Plaatselijke omstandigheden kunnen daarbij een rol
spelen. Juist daarom decentraliseren wij. Juist daarom moet de lokale democratie
worden aangesproken als men ontevreden is. Dan moet men niet vluchten in het
opnieuw opstellen van centrale richtlijnen en van de gemeenten uitvoeringsorganisaties
maken van rijksbeleid.Ik sluit af. Ik wens de regering heel veel succes met haar moeilijke werk.
Ik heb met tevredenheid kennisgenomen van het antwoord van de minister-president.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. In tweede termijn wil ik nog drie onderwerpen aansnijden:
integratie, in het bijzonder van allochtonen, sociale rechtvaardigheid en
Irak.Toen ik de beantwoording van de minister-president hoorde op de vragen
over de positie van allochtonen in Nederland, drong opeens tot mij door hoe
onjuist de beslissing is geweest om het integratiebeleid samen te voegen met
het vreemdelingenbeleid en het apart te zetten van de departementen waar integratie
van oudsher een band mee had: welzijn, onderwijs en arbeidsmarktbeleid. Ik
hoop dat de minister-president mij kan corrigeren, maar uit de beantwoording
krijg ik een beetje de indruk dat dit kabinet integratie vooral ziet als een
zaak van de migrant, de allochtoon, zelf. Deze moet Nederlands leren –
dat vind ik overigens ook. Hij moet zich aanpassen, en dat vind ik tot op
zekere hoogte ook. De vraag wat de samenleving terugdoet om die integratie te bevorderen
is eigenlijk onbeantwoord gebleven. Dat baart mij des te meer zorgen omdat
ik zie dat de werkloosheid onder allochtonen sterk toeneemt. In het afgelopen
jaar is eens naar buiten gebracht dat de werkloosheid onder allochtonen drie
keer zo snel stijgt als de werkloosheid onder autochtonen. Ik neem niet aan
dat die drie keer zo snel afneemt als de arbeidsmarkt weer aantrekt. De uitsluiting
van de arbeidsmarkt van grote groepen allochtonen is maatschappelijk zeer
ongewenst. Ik denk dat iedereen het ermee eens is dat werk de beste garantie
is voor integratie. Juist in deze tijd moet het kabinet sterk inzetten op
het arbeidsmarktbeleid voor allochtonen. Ik weet dat het in sommige kringen
niet populair is om dat te bepleiten, maar ik wilde het kabinet daar toch
een vraag over stellen. De minister antwoordde dat het kabinet praat met de
taskforce jeugdwerkloosheid. Eerlijk gezegd, weet ik dan nog niks. Ik vind
het best dat het kabinet met de taskforce praat, maar wat is de inzet? Waar
kunnen wij volgens het kabinet over twee jaar op rekenen? Kiest het op dit
vlak voor een bepaalde kwantitatieve ambitie? Ik denk dat dit erg belangrijk
is en ik hoop dat ik dit belang voor het kabinet niet hoef te onderstrepen.Dan kom ik op de sociale rechtvaardigheid. In mijn eerste inbreng heb
ik geprobeerd aan te tonen dat dit kabinet zichtbaar breekt met het beginsel
dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Het schild voor
de zwakken, waar met name collega Werner altijd graag over spreekt, vertoont
onaanvaardbaar grote barsten. Alles moet maar worden opgelost via de bijzondere
bijstand, maar wij weten dat daarop 180 mln euro per jaar wordt bezuinigd
terwijl de armoede weer toeneemt. Dat kan dus ook niet het schild voor de
zwakken zijn. Dat kan geen doekje voor het bloeden zijn voor de weigering
van het kabinet om aan de lastenmaximalisering, die het CDA terecht bepleit,
tegemoet te komen.De hypotheekrenteaftrek is langzamerhand bijna een symbool aan het worden
van die sociale onrechtvaardigheid. Als mensen tegen elkaar vertellen dat
zij meer zijn gaan verdienen en opeens goedkoper wonen, vinden zij dat over
het algemeen erg leuk, als het hen betreft, maar zij vinden
het net zo vaak onbegrijpelijk. Toen ik gisteren mevrouw Dekker in de Volkskrant
zag, hoopte ik dat het kabinet tot inkeer zou komen en de moed zou tonen om
eens ten principale te spreken over de beperking van de hypotheekrenteaftrek,
maar ik geloof dat die hoop alweer in rook is opgegaan.Het lijkt mij dat het kabinet de huidige omvang van de kosten van de hypotheekrenteaftrek
moet zien als een soort maximum voor zichzelf voor het jaar 2007, als een
soort lastenmaximalisering. Ik wil graag dat de minister-president reageert
op het onderwerp hypotheekrenteaftrek. Niet alleen door de kleine linkse partijen,
maar door tal van organisaties wordt hierop aangedrongen. Ik denk dat het
van politieke moed getuigt als het kabinet in weerwil van eerdere afspraken
nadenkt over de mogelijkheden om de hypotheekrenteaftrek op termijn te beperken.Ik heb in eerste termijn de nodige opmerkingen gemaakt over Irak. Ik heb
aangegeven dat er in maart 2003 sprake was van grove mistaxaties, toen Nederland
besloot om steun te verlenen aan de coalition of the willing, die een militaire
interventie in Irak pleegde. Helaas heeft de minister-president überhaupt
geen woorden vuil gemaakt aan datgene wat ik hierover naar voren heb gebracht.
Eerlijk gezegd stelt mij dat toch wel teleur. Als je als kabinet verantwoordelijkheid
neemt voor het geven van aanvankelijk politieke en later ook militaire steun
aan een dergelijke oorlog, denk ik dat het ook van verantwoordelijkheidsbesef
getuigt om daarover verantwoording af te leggen.De berichten over Irak zijn, zeker op dit moment, buitengewoon alarmerend.
Als het Rode Kruis of de Rode Halve Maan niet wordt toegestaan om hulp te
verlenen in Fallujah, rijst bij mij de vraag of dat bij het kabinet niet een
belletje doet rinkelen. Gaat men de positie die men heeft binnen de coalitie,
niet gebruiken om navraag te doen bij president Bush of er werkelijk sprake
is van een weigering om het Rode Kruis toe te laten en of dat niet anders
kan? Als ik berichten zie dat er inmiddels maar liefst honderdduizend doden
zijn in Irak, rijst bij mij de vraag in hoeverre het kabinet zich daar verantwoordelijk
voor voelt. Wil het kabinet reageren op de onrust die in ieder geval bij mijn
fractie over de situatie in Irak is gerezen, over het risico dat de situatie
daar zo ver uit de hand loopt dat antiwesterse gevoelens toenemen, dat vrede
niet stabiel zal zijn, dat de verkiezingen mislukken, dat de wederopbouw niet
van de grond komt, et cetera?Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister-president voor zijn schriftelijke
en mondelinge beantwoording. Hij heeft mooie woorden gesproken. Mijn fractie
kan zich vinden in het onderdeel waarin de minister-president sprak over veiligheid.
Veel maatregelen staan in de steigers. Wij zien met belangstelling de voorstellen
tegemoet die daar betrekking op hebben. De minister-president heeft het besef
uitgesproken dat alle inwoners van dit land, en ook maatschappelijke organisaties,
zich mede verantwoordelijk moeten voelen. Dat is weliswaar een open deur,
maar toch is het noodzakelijk om dit uit te spreken.Het spijt mij zeer, maar ik was een beetje minder tevreden over de beantwoording
van de minister-president over ons thema ondernemerschap. Op een aantal punten
is de minister-president weliswaar ingegaan, maar een visie van het kabinet
op de verslechtering van het ondernemersklimaat ontbrak. Uit de beantwoording
van de minister-president sprak geen enkele sense of urgency bij dit onderwerp,
terwijl het toch de ondernemers zijn die de economie draaiend moeten houden,
die moeten zorgen voor de werkgelegenheid en die het mogelijk moeten maken
om ons voorzieningenniveau in stand te houden. Ik heb eerder gezegd dat slechts
3,6% van de bevolking tussen de 18 en 64 jaar zich bezig houdt met nieuw ondernemerschap.
In 2002 bedroeg dat nog 4,6%. Is het kabinet tevreden met dit lage percentage?
Heeft het een streefgetal waar het naartoe wil werken om ervoor te zorgen
dat het over een aantal jaren beter is? Vorige week is er een enquête
geweest van het CBIN waaruit blijkt dat buitenlandse bedrijven het vestigingsklimaat
in Nederland slecht tot zeer slecht vinden. Wat doet het kabinet hiermee?
Wij zijn er erg bezorgd over. Wij willen die sense of urgency bij het kabinet
in beeld brengen.De heer Kox (SP):De liberalen beginnen toch een beetje op verwende mensen te lijken. Ik
heb zo-even gezegd dat u de afgelopen 25 jaar bijna voortdurend aan het bewind
bent geweest. U reageerde daarop met te zeggen dat de anderen toen niet deden
wat u wilde.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Dat heb ik niet gezegd. U moet mij wel correct citeren.De heer Kox (SP):U hebt compromissen gesloten. Als het aan u had gelegen, was het allemaal
veel beter gegaan. Dat betekent dat die anderen iets van uw geweldige plannen
afgehaald hebben. U hoort collega Schuurman, toch niet de meest ongenuanceerde
in deze Kamer, zeggen dat wij liberale kabinetten hebben. Het kabinet heeft
niets teruggenomen van zijn hervormingsagenda. Dat moet u deugd doen. Toch
zegt u dat u erg ontevreden bent en vraagt u het kabinet waarom het dit of
dat niet doet. Wat wilt u nu eigenlijk? Wilt u het nog liberaler hebben dan
nu al het geval is? Wilt u nog verder gaan dan nu gebeurt? Wanneer telt u
uw zegeningen eens? Of is dat alleen maar een eigenschap van het CDA?Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Ik zou de heer Kox erop willen wijzen dat als hij een land in stand wil
houden met het voorzieningenniveau dat wij kennen, wij dat moeten doen met
ondernemers die het geld verdienen. Die ondernemers kunnen belasting betalen:
vennootschapsbelasting, belasting voor dit en voor dat. Zij zorgen ervoor
dat de groepen waarvoor u opkomt hun sociale uitkering kunnen krijgen. Bent
u daar niet ongerust over als er straks geen ondernemers meer zijn?De heer Kox (SP):Ik vermoed dat de fractievoorzitter van de VVD een denkfout maakt: niet
de ondernemers verdienen het geld, maar de mensen die werken. Werk is de bron
van alle rijkdom, zoals u als goed geschoolde in het marxisme weet. U kunt
niet zeggen dat de ondernemers dat geld verdienen, zij organiseren het allemaal.
Ik ben niet van de partij van de uitkeringstrekkers, ik ben vooral voor de
mensen die werken. Daar gaat het echter niet om.Mijn vraag is: wanneer bent u tevreden? Wat moet er nu nog meer gebeuren,
voordat u uw zin hebt? Wij hebben een revolutie gehad de afgelopen 25 jaar.
Het is een liberale revolutie geweest, geen revolutie die ik op het oog had.
Het is uw revolutie geweest, maar toch blijft u maar klagen en zeuren dat
u nog steeds niet tevreden bent.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Het zou zeer zorgelijk zijn als inderdaad de SP deel van het kabinet ging
uitmaken. Ik vraag mij af wat er dan met de ondernemers zou gebeuren. Daar
zullen wij maar niet op vooruitlopen.Ik ben absoluut niet tevreden met het feit dat in Nederland maar 3,6%
van de bevolking tussen de 18 en de 64 jaar de mogelijkheid heeft om zelf
ondernemer te worden. Als zij ondernemer worden, zullen zij mensen in dienst
nemen voor wie de heer Kox opkomt en dan zijn wij alle twee tevreden. Hoe
meer ondernemers er zijn, hoe tevredener u en ik kunnen zijn.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Dat klopt. Ik ben zelf ondernemer en ik kan het iedereen aanraden. Ik
ben er een groot voorstander van om te kijken naar de positie van de ondernemer
en om na te gaan in hoeverre het ondernemerschap kan worden versterkt. Wat
mij opvalt, is dat iedere vorm van analyse bij mevrouw Van den Broek ontbreekt.
In de eerste termijn heeft zij de staf gebroken over de arbo-regelgeving.
Die verklaart niet dat het percentage van het ene op het andere jaar zo fors
daalt. Andere factoren zullen ertoe hebben geleid dat in het afgelopen jaar
weinig mensen voor het ondernemerschap hebben gekozen. Eerlijk gezegd vermoed
ik dat dit vooral economische factoren zijn geweest.Mevrouw Van den Broek kent de stad Arnhem ook. Zij is gedeputeerde geweest
in Gelderland. Ik liep deze week door de Steenstraat, bekend van het Monopolyspel.
Om het andere pand staat er een leeg. Bedrijven trekken er weg. De buurt kachelt
achteruit. Nieuwe bedrijven vestigen zich er niet. Huurprijzen stijgen. Ik
wil een analyse van mevrouw Van den Broek horen en niet alleen een klaagzang
over de arbo-regelgeving, want die is volgens mij niet het probleem.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Dat mevrouw De Wolff dat van mij vraagt, is werkelijk heel interessant.
Het thema in mijn eerste termijn was een analyse van de vraag waarom er minder
nieuwe ondernemers komen. Ik heb de clusters en de factoren daarbij genoemd:
conjunctuur, arbo en administratieve lastendruk. Mevrouw De Wolff haalt alleen
de Arbo-wet eruit. Dat is een ontkenning van mijn betoog.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het ging alleen over regelgeving.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Nee. Mijn betoog ging over vier clusters van problemen waarmee de ondernemers
zitten.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Mevrouw Van den Broek moet het niet persoonlijk opvatten, maar "it's the
economy, stupid".Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Is the economy stupid? Wat bedoelt mevrouw De Wolff met de economie?Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het gaat ontzettend slecht met het consumentenvertrouwen. De mensen houden
hun geld vast. Dacht mevrouw Van den Broek dat het op dit moment aantrekkelijk
is om een bedrijf, een winkel of een bedrijf in de dienstensector te beginnen?Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Ik heb in mijn betoog juist een heel erg duidelijke analyse gemaakt. Daarover
verschillen wij misschien van mening.Ik ben teleurgesteld in de beantwoording van de minister-president van
de vragen over de bestuurlijke drukte. De minister-president sprak van interbestuurlijke
verhoudingen. Ik moet zeggen dat hij zo ontzettend snel sprak dat ik het niet
helemaal heb kunnen volgen. Ik begreep dat er een aantal nota's worden gemaakt,
dat er nieuw overleg is met IPO en VNG en dat er een code is afgesproken.
Ik weet niet of ik het goed heb verstaan. Het komt op mij echter over als
oude wijn in nieuwe zakken. Dit verhaal hebben wij al heel vaak gehoord. Het
overtuigt mijn fractie dan ook niet. Mijn vraag is of het kabinet het eens
is met de constatering dat het in ons land te druk is met bestuurders. De
bestuurders rollen over elkaar heen. Wethouder Ter Horst heeft daar in Amsterdam
iets over gezegd. Ik heb in mijn bestuurlijke leven meegemaakt dat je vier
keer per dag met dezelfde mensen in een andere constellatie om de tafel zit.
Dat kan niet gezond zijn. Is het kabinet van plan om daaraan iets te doen?Ik bedank de minister-president voor de toezegging dat het kabinet bereid
is om met IPO en VNG te spreken over het verantwoord werkgeverschap voor oudere
werknemers. Dat is een belangrijk punt in de komende jaren. Wij zien tevens
met veel belangstelling de brief van het kabinet tegemoet met een standpunt
over het PBO-stelsel.Wij zullen het aanstaande jaar de wetsvoorstellen die bij ons komen positiefkritisch
beoordelen. Wij zullen ook het komende jaar opgewekt, enthousiast, sterk en
creatief ons werk doen. Wij verwachten dat het kabinet met veel daadkracht
zal regeren.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik ben blij dat wij het in de Kamer over de wezenlijke waterscheiding
eens zijn. Dat is belangrijk. Wij mogen daar trots op zijn. Het kabinet mag
daar ook trots op zijn. Hadden wij anders verwacht? Nee, dat niet. Wij kennen
echter landen waar het inmiddels anders is. Die eensgezindheid is dus iets
om trots op te zijn. Ook de drieslag vrijheid, veiligheid en dialoog van de
minister-president spreekt ons zeer aan. Na de woorden komt het echter op
de daden aan. Wij zien dus met grote belangstelling uit naar het actieplan
en de effectiviteit daarvan. Er moet immers veel gebeuren om de boel weer
bij elkaar te brengen.Wij zijn het eens over die wezenlijke waterscheiding. Het is daarom tevens
belangrijk om duidelijk te maken waarover wij het wezenlijk oneens zijn. Voor
de SP-fractie is dat de aanpak van het kabinet om tot noodzakelijk herstel
van de sociale samenhang te komen. De regering denkt te bouwen, maar in onze
optiek is men vooral bezig met te breken. De minister-president neemt voortdurend
het woord hervorming in de mond. Dat klinkt bij hem misschien heel erg goed.
Bij mensen met een katholieke achtergrond, zoals ik, ligt dat heel anders.
Als de minister-president met hervorming doelt op wat het kabinet nu doet
met het sociaal stelsel, het onderwijsstelsel en het zorgstelsel,
met de sociaal-economische ordening, de publieke sector en de democratische
ordening, is dat geen goede hervorming. Dan kies ik niet voor de optie van
niets doen, maar dan kies ik voor andere plannen.Het is niet maar een oppositiepartij die dit vindt. Het kabinet heeft
nu nog net een parlementaire meerderheid – dat is erg belangrijk in
een democratie – maar daarmee is het dan ook gedaan. Het zijn uiteraard
maar dagkoersen, maar u scoort al erg lang erg slecht en daar moet u toch
over nadenken. U scoort ook slecht in uw eigen achterban. Het moet u toch
zorgen baren dat in het CNV de SP inmiddels een populairdere partij is geworden
dan het CDA en het moet u toch ook pijn doen dat bij de ouderenbonden en de
gehandicaptenorganisaties het CDA op dit moment erg slecht ligt, terwijl u
een liberaal beleid aan het voeren bent. Ik vond het wel mooi dat de fractievoorzitter
van het CDA ernaar verwees dat het sociaal akkoord niet met praten tot stand
is gekomen, maar door strijd. Er waren 300.000 mensen voor nodig om u weer
aan de onderhandelingstafel te brengen en om u tot betere gedachten te brengen
dan u voor de zomer had.Ik heb nog twee opmerkingen over bijdragen van andere fracties. Ik heb
vol verbazing naar het verhaal geluisterd van de voorzitter van de VVD-fractie.
Sinterklaas is in het land, dus het is de tijd om verlanglijstjes in te dienen.
De VVD-fractie maakt echter toch de indruk van een verwend kind. Zij krijgt
elk jaar het meest en heeft elk jaar het meeste te klagen. Zij heeft een kabinet
gekregen dat als iedereen als liberaal wordt gebruikt en nog is zij niet tevreden.De CDA-fractie heeft daarentegen een andere bijdrage. Ik heb de opmerkingen
van de heer Werner over de woonlastenplafonds en de zorgtoeslag met tevredenheid
gehoord. Dat geldt ook voor zijn kritische opmerkingen over privatiseren en
marktwerking. Volgens mij wil de CDA-fractie in deze Kamer liever een socialer
dan een nog liberaler beleid. Ik weet wel dat de fractie niet de vrijheid
heeft die wij ons allemaal zouden gunnen om dat allemaal door te zetten. Als
u na vragen en aandringen echter nog niet uw zin krijgt, moet u het op een
gegeven moment af gaan dwingen. Als u nu de heer Noten een plezier wil doen –
hij wil het kabinet niet laten vallen over zoiets als een gekozen burgermeester –
waarom zou u dan dit kabinet niet gewoon laten vallen over iets wat u en uw
eigen achterban ontzettend belangrijk vinden, namelijk het sociale gezicht
van dit kabinet? Dan is iedereen tevreden. De minister-president zal dat waarschijnlijk
iets minder zijn dan de rest. Hij heeft echter al twee kabinetten gehad, dus
hij heeft ook niet veel te klagen.Ik dank de minister-president voor het boek dat ik van hem heb gekregen.
Er staan veelbelovende koppen in. Verder ben ik nog niet gekomen. Het is in
het Engels, dus dat betekent dat ik straks in de trein wat moet stoeien. Ik
ben erg benieuwd naar de Nederlandse versie waarin hij zal aangeven hoe de
welvaart, de veiligheid en het respect in het Nederland van de toekomst vorm
zullen krijgen. Daarover zouden wij een goed debat kunnen voeren. Ik constateer
dat het spannende tijden gaan worden hier in de senaat in de komende maanden.
Mijn fractie heeft alle verloven ingetrokken.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Ik wil graag beginnen met een woord van dank voor het antwoord.
Ik heb in mijn eerste termijn vrij uitvoerig stilgestaan bij de discussie
rondom de persvrijheid en de minister van Justitie. Daaraan is de recente
discussie over godslastering en vrijheid toegevoegd. Vanavond staat in de
NRC dat de minister van Justitie zijn uitlatingen heeft ingetrokken en dat
de vice-premier die belast is met bestuurlijke vernieuwing een brief heeft
geschreven waarin staat dat er is afgesproken om geen wijzigingen in de wetten
aan te brengen op dit punt. In het kader van wat de pers allemaal te verduren
heeft gekregen in de afgelopen tijd is het natuurlijk wel de vraag of deze
berichtgeving wel betrouwbaar is. Daarom wil ik dat in tweede termijn van
de minister-president horen.Een ander punt is de Midden-Oostenproblematiek. De minister-president
is daar nadrukkelijk op ingegaan. Hij heeft ook een aantal handreikingen gegeven.
Wij zijn echter nog maar zes weken voorzitter van de EU. Wordt hierover met
Luxemburg gesproken in verband met de voortgang? Mevrouw De Wolff heeft over
Irak gesproken. Dat spreekt mij op zich wel aan. De vraag hoe de vrede na
de oorlog kan worden gebracht, is een kernthema daarin. Heeft de minister-president
ook contacten op dat punt en heeft hij een visie over hoe dat moet gebeuren?
Hier is op dit moment in elk geval geen sprake van.Er is door anderen ook gesproken over de discussie centraal-decentraal:
wat geef je aan de gemeenten? Daar is uitvoerig op geantwoord. Ik heb de grootste
twijfel of discussies over de WMO inderdaad zo decentraal worden, dat zij
ook decentraal blijven. Ik denk dat zodra er een probleem ontstaat, er toch
weer de roep zal zijn om centrale regelgeving. Weerstand daartegen bieden,
zal heel moeilijk blijken.De heer Schuurman (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Allereerst zeg ik de minister-president dank voor
zijn reactie op onze inbreng. Ik wil daarbij graag ook de dank overbrengen
van mijn vriend Holdijk van de SGP-fractie. Deze heeft in eerste termijn zo
lang gesproken dat hij zelfs hier niet meer mag komen om zijn dankwoord uit
te spreken – waarvan akte.Mevrouw de voorzitter. Ik wil het kort over een drietal punten hebben.
Dit betreft in de eerste plaats het vraagstuk van gemeenschap en individu.
Het valt mij op – het viel mij vanmiddag ook op – dat de minister-president
dit benadert onder het thema liberalisering-individualisering en vervolgens
over solidariteit komt te spreken. Ik denk dat als je zelfredzaamheid zo centraal
stelt, solidariteit altijd onder druk zal blijven staan. Ik zou het liever
omkeren en willen beginnen met het bevorderen van gemeenschappen, opdat de
gemeenschapszin toeneemt. Dat levert sterke persoonlijkheden op en impliceert
bij voorbaat, doordat iedereen opgevoed wordt, solidariteit. De minister-president
heeft ons een gezinsbrief beloofd. De argumentatie die hij daarvoor gebruikte,
stemt ons dankbaar. Wij zullen er te zijner tijd met belangstelling kennis
van nemen.Vervolgens merk ik op dat het mij een beetje is tegengevallen dat de minister-president
in althans de mondelinge bijdrage niet is ingegaan – schriftelijk
heeft hij dit wel gedaan – op de zorg die ik heb geuit ten aanzien van
het opkomend antisemitisme. Vanzelfsprekend vraagt het verzet tegen moslimhaat
in onze tijd aandacht, maar ik denk dat wij sterk moeten onderkennen dat ook
het antisemitisme opkomt. Er zijn redenen voor waardoor dat gebeurt. Sommige
mensen onderscheiden niet goed tussen het politieke conflict in het Midden-Oosten
en antisemitisme. Als je het politiek niet eens bent met Israël, bij
wijze van spreken, dan is men ook zomaar antisemiet.Het valt mij ook op dat Europa in dat verband minder alert is dan je wel
zou wensen. Als de Maleise premier afscheid neemt en in een vurig betoog ineens
weer spreekt over de dominantie van de joden in de wereld, waarbij je dit
doet denken aan het zogenaamde jodencomplot in deze wereld, dan volgt daar
maar een heel magere reactie op. Als datzelfde Europa, via het waarnemingscentrum
voor racisme, ter zake van antisemitisme drie conceptrapporten terzijde moet
leggen, waarna het vierde rapport als een mager resultaat moet worden gezien,
dan stemt mij dat niet gerust.Vorige week viel mij op dat de brief van de ministers Donner en Remkes –
ook de heer Van Aartsen wees daar in de Tweede Kamer op – nauwelijks
ingaat op het verschijnsel van het antisemitisme. Voorts worden publieke figuren
in Nederland van joodse afkomst in de pers bejegend op een wijze die mij te
denken geeft. Antisemitisme heeft diepe wortels in de westerse cultuur en
er is blijkbaar altijd weer een voedingsbodem voor.Al heel vroeg heb ik mij voorgenomen om als er opnieuw sprake is van fouten
die in het verleden gemaakt zijn, dit zo snel mogelijk te signaleren. Graag
had ik op dit punt een uitspraak van de Kamer gekregen. De meeste fractievoorzitters
waren het daarmee eens, op twee na. Het leek mij toen niet verstandig die
uitspraak te vragen, omdat ik haast wel zeker ben dat men later van zijn tegenstem
spijt zal krijgen dan wel – dat zou ik ook betreuren – onder druk
alsnog vóór zal moeten stemmen. Ik hoop op een ander moment
op dit punt terug te komen.Ik heb nog een derde punt, mevrouw de voorzitter. Heb ik daar nog tijd
voor?De voorzitter:Als u heel snel bent.De heer Schuurman (ChristenUnie):U weet dat ik namens de heer Holdijk heb bedankt! Nu, heel snel.De minister-president heeft een warm hart voor het thema waarden en normen,
en wij met hem. Toch moeten wij constateren dat het spreken over bijvoorbeeld
de vrijheid van meningsuiting in onze dagen nu niet bepaald wijst op het doorwerken
van het waarden- en normenbesef. Het woordje vrijheid wordt in de discussie
in totaal verschillende betekenissen gebruikt, soms is daarbij zelfs sprake
van een tegenstelling. In allerlei reacties daarop hoor ik af en toe verschillende
bewindslieden, de media en de collega's het woordje plicht gebruiken. Ik heb
daarop in ander verband ook gewezen. Ik wil de minister-president in overweging
geven om de winst van het debat over waarden en normen niet alleen maar te
zien in het feit dat daarover in de samenleving wordt gediscussieerd. Graag
zou ik zien dat hij uit dat debat politieke munt slaat. Ik begrijp dat hij
dat niet alleen kan. Ik zou dat ook niet kunnen. Overigens, ik zou ook niet
willen dat hij alleen handelde. Wel zou ik graag zien dat wij naast overeenstemming
over burgerrechten en vrijheidsrechten tot overeenstemming kwamen over de
betekenis van burgerplichten of maatschappelijke plichten. Daarbij wil ik
dus gezamenlijk handelen, zodat het cement van de samenleving sterker wordt
en er geen uiteenlopende visies en verwarring meer zijn. Dezer dagen hebben
wij daar wel mee te maken.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik dank de minister-president voor zowel zijn schriftelijke
als zijn mondelinge beantwoording. Ik constateer met de heer Kox dat wij het
wat het allerbelangrijkste punt betreft verregaand met elkaar eens zijn. Dat
is zeer bevredigend.De minister-president zei dat als wij de noordelijke aardgasbaten aan
de andere overheden ten goede laten komen, dat een breuk zou zijn met de manier
waarop wij tot nu toe met de financiële middelen zijn omgegaan. Dat is
juist. Het zal duidelijk zijn dat ik dat ook bedoelde te zeggen.De absolute soevereiniteit van de Staat, die bij ons in de Franse tijd
is ontstaan, wordt thans uitgehold. Wij spreken in Europa over subsidiariteit
en wij doen dat ook binnen Nederland. Zo hoort het. Dat betekent dat wij niet
alleen spreken over de vraag wie wat moet regelen, maar ook over de vraag:
wie beslist waarover? De tijd dat de staat exclusief besliste over belastingheffing
en grondstofwinning en dan aan de provincies en de gemeenten een handvol pepernoten
gaf om daarmee wat te regelen, zou achter ons moeten liggen. Dat is langzamerhand
enigszins het geval, gelet op wat de laatste tijd met VNG en IPO is besproken.
Europa beslist over bepaalde zaken. Onze lagere overheden, die een beperkte
autonomie hebben, beslissen ook over bepaalde zaken, maar de vraag wie dan
wat heeft te beslissen, wordt hoe langer hoe meer een kwestie van overleg
en onderhandeling. Dat moet ook. Dat geldt eveneens voor de vraag wie belasting
mag innen en voor de vraag wat er mag gebeuren met de opbrengst van grondstofwinning.
Als daarover kan worden onderhandeld, betekent dat dat er meerdere spelers
op het veld zijn. Het is duidelijk dat de staat voorlopig de belangrijkste,
de sterkste speler is, maar er zijn meer spelers en de uitkomst moet als redelijk
en eerlijk ervaren kunnen worden. Op zichzelf is dat wel een breuk met het
verleden. Dat is duidelijk.De vergadering wordt van 19.35 uur tot 19.45 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik wil de leden van de Kamer graag dankzeggen voor hun inbreng
in tweede termijn en voor de opmerkingen van waardering voor de reactie van
het kabinet in eerste termijn. Er is nog een aantal vragen overgebleven. Ik
zal er graag op ingaan in de volgorde van de sprekers.De heer Noten heeft het punt "communicatie" aangeroerd: communicatie is
geen voorlichting en niet nog een keer uitleggen; communicatie is een inherent
onderdeel van het beleid. Het moet overtuigen zo zegt hij. Hij heeft het voorbeeld
gegeven van de sociale zekerheid en daarbij de vraag gesteld
of die voornemens overtuigen. Laat er geen misverstand over bestaan: ik ben
het met hem eens dat voorlichting niet hetzelfde is als communicatie. De analyse
van de economische en maatschappelijke situatie wordt door dit kabinet consequent
neergezet in woord en geschrift. Dat is niet altijd een gemakkelijk verhaal,
maar het wordt wel eerlijk verteld. Er wordt intensief gesproken met maatschappelijke
en bestuurlijke organisaties. Ik heb de voorbeelden gegeven. Het sociaal akkoord
met de sociale partners en de interbestuurlijke afspraken met het VNG en IPO
getuigen daarvan. De heer Noten noemt desalniettemin de sociale zekerheid
om aan te geven dat er sprake zou zijn van onvoldoende echte communicatie.Hij heeft in dat verband ook het woord "helder" gebruikt: je kunt het
woord "helder" gebruiken in relatie tot de sociale zekerheid. Ik dacht dat
ik in eerste termijn duidelijk was geweest. Ik heb niet zozeer het woord "helder"
gebruikt als een inhoudelijke richtsnoer, maar heb gesproken over de combinatie
van "solidair" en "solide" als ijkpunt voor de sociale zekerheid, verbonden
met het maximaal benutten van de kansen die mensen hebben. In dat verband
noem ik het werken aan reïntegratie op de arbeidsmarkt. Het kabinet zet
zich in om op het terrein van de sociale zekerheid intensief te spreken over
dat beleid, niet in termen van voorlichting, maar in termen van communicatie.
Het kabinet heeft zijn visie op de toekomstige ontwikkelingen in de sociale
zekerheid uiteengezet in de notitie Nieuwe accenten op werk en inkomen, niet
om daarmee de wet voor te schrijven, maar juist als start van dialoog en van
gesprek. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal zich er zeker
zeer druk om maken om dat debat verder vorm en inhoud te geven.Het kabinet heeft met de vakbonden en de werkgevers afgesproken dat aan
de SER een advies voor de middellange termijn wordt gevraagd over de belangrijkste
elementen van de sociaal-economische agenda voor de toekomst. Die adviesaanvraag
is bij uitstek een voorbeeld van dialoog en van communicatie.Ik kan nog andere voorbeelden geven. Het kabinet verwoordt zijn voornemens
in een beleidsprogramma en poogt daarbij concrete doelstellingen te formuleren.
Wat wil je bereiken en wat ga je ervoor doen, zodat het mogelijk is, ook voor
burgers, om transparant te discussiëren en te communiceren over het kabinetsbeleid?
Alle bewindslieden spreken uitgebreid en intensief met burgers en organisaties,
vaak in de vorm van werkbezoeken; u kent de voorbeelden daarvan. Het is uiteraard
niet nieuw, maar het is wel een onderwerp van communicatie en gesprek.Kortom, wij zijn het eens over het uitgangspunt dat communicatie vooral
dialoog, gesprek en overtuiging moet zijn, maar uw voorbeelden hebben niet
aangetoond dat dit kabinet communicatie uit de weg gaat. Integendeel, ik durf
de stelling aan dat dit kabinet bij uitstek het debat durft aan te gaan en
zal aangaan, ook in de toekomst.U heeft gesproken over een visie op maatschappelijke organisaties, op
verbanden en op lokale overheden. Uw verwijt in tweede termijn was dat u er
zo weinig over had gehoord: wat heeft het kabinet geleerd van het conflict
met de sociale partners? Ik heb in eerste termijn aangegeven dat het kabinet
een eigen visie heeft op maatschappelijke ordening. Ik hoef niet alle stukken
te herhalen. Ik heb in eerste termijn iets gezegd over de verschillende regelkringen,
over het belang van de civil society en over het thema "maatschappelijke onderneming"
als andere vorm dan alleen de commerciële ondernemingen of de instellingen
die door de overheid worden aangestuurd. Dat hoef ik niet te herhalen.Er wordt uitgegaan van een visie op het verdelen van verantwoordelijkheden:
waar leg je die verantwoordelijkheden en waar passen die het beste? Het kabinet
erkent ten principale de eigen verantwoordelijkheid van mensen, de rol van
sociale partners en de eigen positie van lokale overheden. Dat komt ook terug
in het beleid van het kabinet. Wij hebben vanmiddag gesproken over de vermindering
van de administratieve lasten. Er is bijvoorbeeld een norm opgenomen voor
bedrijven: 25% minder administratieve lasten, want dat is goed voor het ondernemerschap.
Ik kom zo terug op hetgeen mevrouw Van den Broek heeft gezegd. Maar het gaat
ook om andere regels. Het gaat ons er niet alleen om dat wij minder regels
hebben, maar ook dat wij ruimte te scheppen voor de verantwoordelijkheid van
burgers en maatschappelijke organisaties. Datgene wat in het onderwijs wordt
gedaan aan minder regelzucht is er juist voor bedoeld dat de verantwoordelijkheid
kan worden beleefd. Ik heb ook gesproken over de interbestuurlijke code met
VNG en IPO en over het Najaarsakkoord met de sociale partners. Wij hebben
geleerd dat daadkracht en draagvlak gewoon samen kunnen gaan, ook als je als
kabinet een lastige boodschap te brengen hebt. Sociale vorming doen wij graag
met de sociale partners, omdat wij gezamenlijke belangen hebben, omdat wij
bij de hervormingsagenda niet zonder elkaar kunnen. In cao's staan bijvoorbeeld
ook prikkels aan werknemers. Daar kun je beter met elkaar over spreken.Nietsdoen op het punt van de bestuurlijke hervormingen is een optie, maar
geen begaanbare weg. Wat de gekozen burgemeester betreft is het van tweeën
één. Is de PvdA het eens met de analyse dat ook op lokaal niveau
de maatschappij en het bestuur de afgelopen decennia aan enorme veranderingen
onderhevig zijn geweest? In dat geval is modernisering van het bestuur, van
de lokale democratie, wel degelijk noodzakelijk. Je kunt dan discussiëren
over de vormgeving en het tempo. Nietsdoen is dan een verwaarlozing en een
achterstelling van het lokaal bestuur. Het is ook mogelijk dat de PvdA denkt
dat de samenleving niet is veranderd en dat de lokale democratie niet belangrijk
is. In dat geval is nietsdoen denkbaar, maar ik denk niet dat dat de opvatting
is. De PvdA wil namelijk een vitale democratie op lokaal niveau. Ik wijs nogmaals
op de grote maatschappelijke en bestuurlijke veranderingen die hebben plaatsgevonden,
op de statusincongruentie en de herkenbaarheidsproblematiek. Dat, en niet
louter het feit dat er coalitieafspraken zijn, zijn voor het kabinet doorslaggevende
redenen voor bestuurlijke vernieuwing, ook op dit vlak. Ik hoop dat wij in
de PvdA een bondgenoot kunnen vinden om te werken aan bestuurlijke verandering.De heer Noten (PvdA):Mijn vraag was: welk probleem gaat u oplossen? In de afgelopen jaren zijn
er wetten op dit gebied totstandgekomen. Wij hebben de dualisering gehad;
dat is geen geringe operatie geweest. Ik wil niet ontkennen
dat er zaken zijn veranderd. Vindt de minister-president dat het lokaal bestuur
op dit moment onvoldoende functioneert? Is hij van mening dat het onvoldoende
is gelegitimeerd? Heeft hij daar concrete ideeën of beelden bij? Wat
is in essentie het vraagstuk dat moet worden opgelost? Als daar geen helder
antwoord op mogelijk is, dan lijkt nietsdoen mij een optie.Minister Balkenende:Ik heb vanmiddag de argumenten al gegeven. Ik wijs op de verandering in
de beleving van het bestuur bij de burger, het aanspreekpunt dat een burgemeester
is, de mogelijkheid om zijn bevoegdheden te vergroten, de directere band tussen
kiezer en gekozene, het brede draagvlak om tot veranderingen te komen, de
vergelijking met de verkiezing van burgemeesters in andere landen. Het is
een scala aan argumenten dat ertoe leidt dat de functie van burgemeester op
een andere manier kan worden geduid. Het is niet alleen een kwestie van coalitieafspraken.
Er zijn de nodige inhoudelijke redenen om tot deze verandering over te gaan.
Ik hoop dat de PvdA ook die conclusie wil trekken.De heer Noten (PvdA):U weet dat wij er graag over willen spreken. U weet ook dat wij ideeën
hebben over meer dynamiek en meer openheid en transparantie op lokaal niveau.
Zou zo'n gesprek zinvol kunnen zijn? Ik zal het als volgt proberen te duiden.
De heer Werner heb ik tijdens de schorsing voorgesteld om een deal te maken:
wij stemmen vóór de deconstitutionalisering en jullie stemmen
tegen de gekozen burgemeester. Dan is het probleem opgelost. De heer Werner
wilde echter niet op dit voorstel ingaan. Ik weet ook wel waarom. Hij identificeert
zich volstrekt met de afspraken die het kabinet in het regeerakkoord heeft
gemaakt. Hij ziet geen of nauwelijks ruimte om tegen de gekozen burgemeester
te stemmen. Dat is het probleem dat wij op dit moment in de discussie hebben.
De daadwerkelijke ruimte ontbreekt om op grond van het debat tot andere inzichten
te komen.De heer Werner (CDA):Het is jammer dat borrelpraat in de Kamer wordt geciteerd. Ik stel het
op prijs dat alleen wordt ingegaan op de dingen die in deze zaal worden gezegd.De heer Schuyer (D66):Mag ik de heer Noten vragen welk probleem dan is opgelost.De heer Noten (PvdA):Ik probeer aan te geven dat naar de overtuiging van mijn fractie een open
discussie over de gekozen burgemeester niet aan de orde is. Er zijn afspraken
gemaakt in het regeerakkoord en coalitiepartijen...De heer Schuyer (D66):Ik vroeg u alleen welk probleem dan is opgelost. Ik wil antwoord op mijn
vraag en geen mededelingen over een open gesprek en dat soort kletspraat.De heer Noten (PvdA):Dan kunnen wij hier een zinnig debat voeren en dat kan leiden tot een
andere uitkomst dan nu al schijnbaar bij voorbaat vaststaat. Dat vind ik een
probleem.De heer Schuyer (D66):U bedoelt dat de gemeenteraad dan de burgemeester kan kiezen. Dat is echter
contrair aan de dualisering. Dan plaats bestuur en gemeenteraad weer bovenop
elkaar en bind je de kat op het spek wat betreft bouwfraudes in kleine gemeenten.De heer Noten (PvdA):Ik begrijp dat u zegt dat wij bouwfraude in kleine gemeenten willen stimuleren
met ons inhoudelijke standpunt. Dat is uw samenvatting en niet de mijne.Minister Balkenende:Als ik dit zo hoor, verwacht ik zeer boeiende debatten in de senaat over
dit onderwerp. Ik dacht dat er in de Tweede Kamer enige helderheid is gegeven
over de opstelling van de PvdA. Die helderheid aan de overzijde is echter
toch van een andere orde. Wij zijn het eens over de deconstitutionalisering,
maar wat er daarna gebeurt, is nog een open vraag. Ik kan mij de gevoelens
van de heer Werner over het overleg buiten deze zaal wel voorstellen. Dat
hoort hier niet thuis. Ik heb de argumenten gegeven waarom wij werken aan
de voorstellen over de gekozen burgemeester. Ik hoop dat die argumenten ook
voor de PvdA-fractie tellen.De heer Noten (PvdA):Ik probeer het volgende naar voren te brengen. Naar mijn gevoel valt het
niet te scheiden, omdat de uitkomst van het tweede debat, namelijk dat over
de gekozen burgemeester, al vaststaat gezien de wijze waarop de coalitiepartijen
zich aan het regeerakkoord hebben gebonden. Dat maakt de inhoudelijke inbreng
van mijn fractie in het tweede debat vrij zinloos. Dat is mijn zorg.Minister Balkenende:Dan vraag ik toch om een tipje van de sluier op te lichten. Wat wilt u
dan? Wij spreken vandaag over hoofdlijnen. Ik heb aangegeven waarom het kabinet
met deze thematiek bezig is. Waar staat u in deze discussie?De heer Noten (PvdA):Het voorstel zoals de minister dat naar voren heeft gebracht, heeft niet
onze steun.De heer Schuyer (D66):Als u die afspraak met het CDA wel had gemaakt, was er dan wel een vrije
discussie hierover mogelijk in deze Kamer?Minister Balkenende:Voorzitter. Het lijkt mij het beste om als premier de soevereiniteit van
eigen kring van deze Kamer te respecteren.De heer Noten (PvdA):Ik wil de vraag van de heer Schuyer best beantwoorden. Het antwoord daarop
luidt "ja".De heer Werner (CDA):Voorzitter. Het hangt er ook vanaf waar het gezegd wordt.Minister Balkenende:Voorzitter. Dit is een goed moment om over te gaan naar het betoog van
de heer Werner. Zoals altijd is hij consistent in zijn opstelling. Hij heeft
vandaag, evenals vorig jaar, gesproken over de lastenmaximalisering van huren.
Hij moet geprezen worden voor zijn vasthoudendheid op dit punt. Het is goed
om even stil te staan bij de vraag waarom er meer voortgang is bij de zorg
dan bij het wonen. Bij de invoering van een nominale premie is het regelen
van inkomensafhankelijkheid elders bittere noodzaak. Bij het huurbeleid blijft
via de individuele huursubsidie de inkomensafhankelijkheid onverkort bestaan.
De prioriteit daar is dan ook beweging op de woningmarkt. De CDA-fractie heeft
ervoor gewaarschuwd om niet alles tegelijk te willen doen. Ten
aanzien van de systematiek kunnen elementen gevonden worden in de zorgtoeslag.
Het kabinet heeft ook handreikingen gedaan op het punt van faciliteiten voor
kinderen. Een ander belangrijk punt is dat er een uitvoeringsorganisatie is
die het mogelijk maakt om veranderingen toe te passen, namelijk een dienst
die annex is aan de Belastingdienst. Dit zijn belangrijke infrastructurele
arrangementen die de voortgang kunnen bevorderen.De heer Werner heeft ook gesproken over de marktwerking en het borgen
van publieke belangen. In eerste termijn heb ik aangegeven dat het kabinet
niet dogmatisch kiest voor publieke uitvoering versus marktwerking. Het kiest
voor meer keuzevrijheid voor consumenten, voor een goede uitvoering, voor
meer efficiëntie en voor meer vraagsturing. Natuurlijk is marktwerking
daarbij geen dogma, maar publieke uitvoering biedt ook niet altijd de garantie
voor een beter product. Wie terug wil naar de oude staatstelefonie zou nog
wel eens bedrogen uit kunnen komen. Het kabinet heeft vandaag goed naar deze
Kamer geluisterd. Het heeft goede nota genomen van de zorgen van deze Kamer
over een goede borging van publieke belangen bij privatisering, bij uitvoering
door de markt. Bij de parlementaire behandeling van daartoe strekkende concrete
wetsvoorstellen kan hierop ook in deze Kamer voluit nader worden ingegaan.
Daarbij kan worden doorgemeten of de publieke belangen voldoende geborgd zijn.
Dit geldt onder andere voor de splitsing van energiebedrijven. Ook dat voorstel
zal deze Kamer nog bereiken.De heer Werner heeft opnieuw gesproken over de maatschappelijke onderneming.
Hij heeft ons helder uiteengezet waarom de maatschappelijke onderneming anders
is dan de commerciële onderneming of de staatsonderneming. Hij heeft
in dat kader ook gesproken over de winstuitkering. De revenuen die kunnen
worden behaald, dienen ten goede te komen aan het doel van de activiteiten
van die maatschappelijke onderneming. Je praat dan feitelijk over de oriëntatie
in de richting van de stakeholder in plaats van de shareholder. De revenuen
moeten niet zomaar weglekken naar de anonieme aandeelhouder die alleen maar
is gericht op het verkrijgen van een maximaal rendement. Dat betekent dus
vraagsturing, meer aandacht voor de gebruiker, of dit nu in de zorg is of
in het openbaar vervoer. Dat is wat het kabinet voor ogen staat. De aanbieder
kan privaat of publiek zijn of een maatschappelijke onderneming. We stellen
voorwaarden aan het product. Ook in de zorg blijven strakke publieke voorwaarden
gelden voor betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit. De mogelijkheid
om winst uit te keren doet hier niets aan af. Deze is wel een stimulans voor
nieuwe toetreders op de markt en zorgt voor meer prikkels en meer concurrentie.
Overigens vindt op korte termijn in deze Kamer een plenair debat plaats met
de minister van VWS over de WTZI. De Kamer kan, indien gewenst, verder met
hem in debat gaan over deze kwestie.Ik wil nogmaals opmerken dat het debat in algemene zin over de maatschappelijke
onderneming buitengewoon relevant is. Ik heb vanmiddag aangegeven dat door
het kabinet een adviesaanvrage is gedaan aan de SER. Ik denk dat het conceptueel
goed is om dat debat nog eens te voeren om aan te geven dat er verschillen
zijn tussen de verschillende typen ondernemingen.De heer Werner (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik ben erg blij met deze uitspraak van de minister-president
dat hij het fenomeen van de maatschappelijke ondernemer en de maatschappelijke
onderneming serieus neemt. Wij zullen daarop bij de gelegenheid van verschillende
begrotingen en wetsvoorstellen nog uitvoerig terugkomen. Het signaal is hier
afgegeven. Wij hebben daarover nog wat met elkaar te bediscussiëren.Minister Balkenende:Voorzitter. Mevrouw De Wolff heeft op een drietal thema's gewezen: integratie,
sociale rechtvaardigheid en Irak. In het thema integratie komt ook het punt
van de eigen verantwoordelijkheid aan de orde. Het kabinet formuleert criteria
om allochtonen een succesvolle basis en een goede plaats te bieden in de samenleving
op sociaal, economisch en maatschappelijk terrein. Er zal op korte termijn
in het kabinet worden vastgesteld welke maatregelen specifiek op dit terrein
moeten worden getroffen. Er is in het debat over het rapport van de commissie-Blok
aangekondigd dat deze maatregelen zullen worden getroffen. Zij zijn nader
onderstreept in de brief aan de Tweede Kamer van afgelopen donderdag. De ministers
Verdonk en De Geus zullen hierover nader overleg voeren. Het is goed om nog
eens te zeggen dat integratie in feite meedoen is. Je wilt voorkomen dat mensen
buiten de maatschappij komen te staan. Je moet dan wijzen op de maatregelen
die noodzakelijk zijn.Er is verder gesproken over het thema sociale rechtvaardigheid. Mevrouw
De Wolff heeft het onder andere gehad over de hypotheekrenteaftrek. Zij heeft
daarbij naar voren gebracht om de sterkste schouders de zwaarste lasten te
laten betalen. Het kabinet wil kiezen voor een evenwichtig en betrouwbaar
beleid. Evenwichtig is bijvoorbeeld de wijze waarmee je omgaat met de koopkracht.
We hebben om die reden gezegd dat degenen die het het krapst hebben –
bijvoorbeeld AOW'ers zonder of met een klein pensioentje en gezinnen op een
minimumniveau met kinderen – het meest worden ontzien. Je ziet dat ook
in het koopkrachtbeeld. We hebben gekozen voor een AOW-verhoging. Dat zijn
allemaal elementen die hierbij passen.Ik kom nog even terug op het allochtonenbeleid. Integratie is meedoen.
Het is tegengaan van discriminatie. Mevrouw De Wolff heeft gewezen op de taskforce
jeugdwerkloosheid. Het is de bedoeling om 40.000 leer/werkplekken te realiseren.
Dat is van belang om jongeren kansen te bieden. Wij zullen ook een extra inzet
plegen voor vrouwen uit de etnische minderheden.Mevrouw De Wolff heeft verder gesproken over de situatie in Irak. Zij
merkte op dat aan de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak grove misvattingen
ten grondslag zouden liggen. Ik roep in herinnering dat Nederland politieke
steun heeft gegeven op basis van de jarenlange niet-naleving van resoluties
van de Veiligheidsraad door Irak. Dat is door de Veiligheidsraad zelf telkenmale
vastgesteld. Er is dus geen sprake van misvattingen waarop de besluiten van
de regering zouden zijn gebaseerd. Die basis werd en wordt gevormd door de
besluiten van een orgaan van de VN. Dat was bij de eerste fase. Vervolgens
is besloten tot de inzet van Nederlandse troepen ter stabilisering
in het zuidelijk deel van Irak in reactie op een oproep daartoe in resolutie
1483 van de Veiligheidsraad. Niemand kan ontkennen dat er, terugkijkend, in
de beginfase fouten zijn gemaakt zoals het gebrek aan herstel van law and
order. Nog steeds is de veiligheidssituatie zorgelijk, met name in centraal
Irak. Dat bemoeilijkt ook de terugkeer van de Verenigde Naties. Dat is een
punt van zorg. Het is belangrijk dat premier Allawi zeer hecht aan de aanwezigheid
van de internationale troepenmacht. De Nederlandse troepen hebben een bijzonder
belangrijke bijdrage geleverd aan de veiligheid en stabiliteit in het zuiden
en doen dat nog steeds. De Irakese interim-regering is daarvoor zeer dankbaar,
zo wordt ons bij elke gelegenheid op het hart gedrukt. Voor het overige kent
men de besluitvorming ten aanzien van onze aanwezigheid in Irak, die is voorzien
tot medio maart. Men weet de achtergrond daarvan, namelijk om een bijdrage
te kunnen leveren aan de verkiezingen en de vorming van een regering in Irak.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het voordeel van de aanwezigheid van Nederland in zuid-Irak is dat Nederland
ook invloed kan uitoefenen op de humanitaire situatie in Irak, niet alleen
in het zuiden, maar ook in de rest van Irak. In hoeverre is het kabinet daarop
aanspreekbaar?Minister Balkenende:U begrijpt dat wij onze contacten benutten, in een dubbele rol, namelijk
omdat wij er zitten, maar ook als voorzitter van de Europese Raad, om zaken
bespreekbaar te maken. Niet voor niets hebben wij bij de afgelopen Europese
Raad een gesprek gehad met premier Allawi. Hij heeft de situatie nog eens
indringend geschetst. Hij heeft gesproken over het perspectief dat nodig is
in Irak, ook op internationale betrokkenheid en de rol van de VN en de NAVO
in dat gebied. Wij pogen naar vermogen daaraan een bijdrage te leveren. Wij
zitten er in totaal 20 maanden met een behoorlijk grote troepenmacht. Daarna
moeten er weer andere verplichtingen in andere delen van de wereld worden
opgepakt. Wij zijn bezig met het proces van ondersteuning gericht op de verkiezingen.
Dan hebben wij daar onze taak gehad. Er is nog wel een punt van zorg ten aanzien
van bijvoorbeeld de Verenigde Naties en de vraag wat er gedaan kan worden
op grond van de veiligheidssituatie. Wij denken er ook over om in het kader
van de NAVO nog activiteiten te ontwikkelen. Voor het overige zullen wij onze
contacten benutten om zaken in bespreking te brengen, ook over humanitaire
aspecten.Mevrouw Van den Broek was niet helemaal tevreden met de beantwoording
over het thema ondernemerschap. Ik vond dat zij enigszins een karikatuur heeft
gemaakt van mijn antwoord. Wij hoeven elkaar niet te overtuigen van het belang
van ondernemerschap. Ik heb ook vanmiddag de nodige opmerkingen daarover gemaakt.
Ik heb ook gesproken over dynamiek in relatie tot het werk van het Innovatieplatform
en de cultuur die aan de orde is. Ik heb aangegeven dat wij oog moeten hebben
voor de omgeving waarin ondernomen kan worden. Ik heb het gehad over het verminderen
van de administratieve lasten. Ik heb gesproken over de initiatieven van het
Innovatieplatform om juist het vestigingsklimaat en het ondernemerschap te
versterken. Ik heb de vennootschapsbelasting genoemd, een belangrijk element
in het kader van het vestigingsklimaat. In dat kader zijn ook zaken aan de
orde zoals mobiliteit. Ik wijs op de nota Mobiliteit van het kabinet. Veiligheid
is evengoed een vestigingsfactor. Dat geldt ook voor de rol van het onderwijs.
Ik heb gewezen op het programma onderwijs en ondernemerschap. Al die elementen
bijeen onderlijnen de betekenis van het ondernemerschap. Maar het blijft niet
bij mooie woorden, want er worden ook concrete stappen gezet. Ik heb hierover
vanmiddag gesproken en daarom was ik ook niet helemaal tevreden met de reactie
van mevrouw Van den Broek.Mevrouw Van de Broek-Laman Trip (VVD):Voorzitter. Ik wilde zeker geen karikatuur van uw beantwoording maken.
Ik dank u voor de beantwoording nu.Minister Balkenende:Ik dank u zeer.U vroeg verder of de code voor bestuurlijke verhoudingen geen oude wijn
in nieuwe zakken is. Ik begrijp dat mevrouw Van den Broek aangeeft dat dit
soort elementen zich al eerder hebben voorgedaan. Dat er een code is, wordt
nu ook onderschreven. Dat kan leiden tot betere onderlinge betrekkingen. Zij
vraagt of iets wordt gedaan aan de bestuurlijke drukte. Het is goed om nog
eens uit te spreken dat die code op nadrukkelijk verzoek van en in overleg
met IPO en VNG is opgezet. Het is een behoefte van de medeoverheden. Het kabinet
heeft daarbij goed geluisterd naar gemeenten en provincies. Die code en de
afspraken waarderen wij zeer. Een rode draad is dat de rol van het Rijk, de
provincies en de gemeenten wordt gerespecteerd, dat geen werk dubbel wordt
gedaan en dat er geen overdaad is aan toezichtstructuren. De code maakt die
afspraken ook transparanter. Dat past in de geest van het programma Andere
overheid. In het kader van dit programma richt een commissie onder leiding
van Frank de Grave zich op de bestuurlijke coördinatie en de bestuurlijke
drukte.Kortom, de code doet waarom mevrouw Van den Broek vraagt, namelijk de
bestuurlijke verhoudingen verhelderen en de bestuurlijke druk verminderen,
maar dan op een nieuwe en moderne manier.De heer Kox memoreert dat wij het eens zijn over de wezenlijke waterscheiding.
Hij is het met het kabinet eens dat moet worden gewerkt aan het herstel van
de sociale samenhang, maar hij vraagt zich wel af of het kabinet en hij het
wel over dezelfde hervorming hebben. Dat is een lastige discussie. Dat heb
ik ook gemerkt in Europa en in het debat over de Lissabon-strategie en de
dynamiek op de arbeidsmarkt. Ik noem bijvoorbeeld de employment taskforce
onder leiding van Wim Kok. Deze taskforce houdt duidelijk een pleidooi voor
hervorming. Dat heeft vorig jaar tot nogal wat kritiek geleid van de vakbeweging.
Gelukkig merk ik dat op het ogenblik meer van die elementen worden onderschreven,
zoals de noodzaak om dingen anders te doen, de noodzaak voor meer flexibiliteit
op de arbeidsmarkt, voor een blik op de stelsels van sociale zekerheid. Daar
veranderen dus zaken. Dezelfde discussie krijgen wij nu bij de Lissabon-strategie.
Ook daarbij heb je te maken met hervormingen en ook daarbij zal sprake zijn
van weerstanden. Ik ben ervan overtuigd dat een aantal van die hervormingen
toch noodzakelijk is. De heer Kox heeft andermaal de dagkoersen en opiniepeilingen genoemd.
Als je verantwoordelijkheid draagt, kun je je niet laten leiden door dagkoersen
en opiniepeilingen. Daar ben ik echt van overtuigd. Je moet doen wat nodig
is. Volgens mij heb ik dat vanmiddag ook aangegeven. Daarom ben ik zeer gemotiveerd
om het hervormingsbeleid dat wij hebben ingezet, door te zetten.De heer Kox (SP):Ik ben het zeer met de minister-president eens dat je je daar niet door
moet laten leiden, maar het moet het kabinet wel tot denken brengen. De opiniepeilingen
blijven zo lang zo slecht, de waardering van de minister-president, die toch
het gezicht van dit kabinet is, blijft zo lang zo slecht, de achterban van
de minister-president roept het kabinet op om de koers te veranderen en de
vakbondsvleugel van zijn partij heeft grote problemen met het beleid. Je moet
toch ergens nog een beetje basis overhouden? De minister zegt terecht dat
hij doet wat hij denkt dat nodig is. Dat siert hem, maar als de mensen namens
wie en voor wie hij het doet tegen hem zeggen "u bent op de verkeerde koers",
dan moet dat toch tot enig denken leiden?Minister Balkenende:Ik zit daar heel duidelijk in. De heer Kox moet mij nu niet aanspreken
als een CDA-politicus. Ik sta hier als premier en zo doende representeer ik
het kabinet. Als eerste man van het kabinet heb ik te maken met het feit dat
in het verleden beslissingen te lang zijn voor ons zijn uitgeschoven. Ik noem
de discussie over de zorg, de herziening van de WAO, de aanpak van regelzucht,
enz. Zo kan ik nog veel meer voorbeelden geven. Het kabinet wil dat zaken
veranderen. Als je veranderingen wilt, is dat niet eenvoudig te realiseren.
Soms gaat dat immers ten koste van verwachtingen. Daar ben ik mij zeer van
bewust. Een ding staat vast: als die hervormingen nodig zijn, dan hoor je
je nek uit te steken en wel eens tegen de stroom in te gaan. En dat doe ik.
Dan kan ik kritiek krijgen, maar dan ben ik er wel van overtuigd dat het gebeurt.
Natuurlijk doe je dat niet in een soort isolement. De heer Kox kan zich voorstellen
dat ik de situatie na het mislukken van het overleg op 18 mei volstrekt
onplezierig vond. De hervormingsagenda kun je immers beter met elkaar doorvoeren.
Om die reden heb ik vanmiddag nogmaals mijn waardering uitgesproken voor de
werkgevers- en werknemersorganisaties, juist om samen te werken aan die hervormingsagenda.
Als je in deze tijd verantwoordelijkheid draagt, moet je wel weten wat je
koers is. Je kompas moet helder zijn. Zo zit ik erin en daar ga ik ook mee
door. Ik zie dat dit beleid noodzakelijk is, maar dan wel graag in samenspel
met anderen. Daarom is het goed dat er een akkoord is met werkgevers en werknemers
en een code met VNG en IPO. Wij zullen ook proberen op andere terreinen voortgang
te boeken. Het staat vast dat dingen moeten veranderen en ik ben zeer gemotiveerd
om dat door te zetten.De heer Schuyer heeft een opmerking gemaakt over de godslastering. Het
is misschien goed om in aansluiting hierop een paar opmerkingen te maken.
Het kabinet heeft de bedoeling, de samenleving op te roepen, pal te staan
voor de vrijheid van meningsuiting. Dat is de afgelopen dagen een- en andermaal
gezegd. De ander het zwijgen opleggen door te dreigen met geweld is ontoelaatbaar
in onze rechtsstaat en zal door het kabinet hard worden aangepakt.Daarnaast is er in de samenleving sinds de moord op Van Gogh ook een discussie
ontstaan over de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. Journalisten,
politici en mensen op straat hebben in die discussie kenbaar gemaakt dat de
vrijheid van meningsuiting geen vrijbrief is om alles maar te kunnen zeggen.
Die discussie speelt trouwens al langere tijd. Het doelbewust kwetsen van
groepen mensen wordt breed afgewezen, omdat het kan leiden tot het uiteenvallen
van de samenleving, wij-zij-gevoelens en onvoldoende sociale samenhang. Daarbij
moet en zal met gelijke maten worden gemeten. Wat in onze moderne samenleving
niet wordt geaccepteerd wat betreft homoseksuelen en vrouwen, moet evenmin
worden toegestaan ten aanzien van geloofsgroepen.De Tweede Kamer heeft de minister van Justitie naar aanleiding van de
discussie over de Al Tawheed-moskee in april van dit jaar, specifiek verzocht
om meer werk te maken van zogenaamde haat-zaai-artikelen in onze strafwet.
In de brief van vorige week wordt gewezen op dit toegezegde onderzoek. Het
is te betreuren dat de discussie op het verkeerde been is gezet door de verwijzing
naar het artikel over godslastering. Nogmaals, het is niet in het minst de
bedoeling dat er scherpere grenzen moeten gelden ten aanzien van godsdienst.
De intentie is veeleer dat datgene wat wij niet accepteren wat betreft homoseksualiteit
en vrouwen, ook niet mag gelden voor geloofsgroepen. Wat voorop moet staan,
is de doelstelling van het beleid en niet het middel.De verantwoordelijke ministers hebben vanochtend onder mijn leiding nog
eens vastgesteld dat dit onderzoek in alle breedte nog steeds aan de orde
is. Dat stond vorige week ook in de brief vermeld. Wij hebben ook met elkaar
vastgesteld dat er geen sprake is van strijdigheid met de conclusies van de
notitie Grondrechten die eerder dit jaar in het kabinet is vastgesteld. Van
een aanpassing van grondrechten is nog steeds geen sprake. Het doel is, pal
te staan voor de vrijheid van meningsuiting en beseffen dat dit alleen kan,
wanneer wij met elkaar bepaalde grenzen in acht nemen. Die grenzen moeten
precies hetzelfde zijn voor homoseksualiteit, vrouwen en geloofsgroepen. Dat
is de kern van onze rechtsstaat, waarvoor wij borg staan.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik lees op blz. 16 van die brief van vorige week, die 60 pagina's had,
dat het kabinet onderzoekt of een verruiming van de strafbaarstelling van
godslastering aan de orde kan zijn. Ik begrijp dus dat dit er verkeerd in
staat en dat het niet de bedoeling was dat het op die manier in die brief
kwam.Minister Balkenende:Ik heb gezegd dat datgene wat in die brief staat, voortbouwt op wat eerder
in de Kamer is gewisseld, naar aanleiding van eerdere incidenten. Daar komt
deze bepaling uit voort. Er wordt nog gewerkt aan dat onderzoek. Dat wordt
nog nader besproken. Voor het overige geldt dat wij onderlijnen wat in de
notitie Grondrechten is gezegd. Je kunt aan de ene kant kijken naar het instrument
strafrecht, maar je kunt daarmee ook niet altijd zaken tegenhouden. Om die
reden is in de notitie Grondrechten gezegd dat je ook moet kijken
naar heel andere instrumenten, zoals debat, overtuigen of zaken bespreekbaar
maken. Dat onderschrijf ik zeer. Het is goed dat wij op het ogenblik in Nederland
een debat hebben over de vraag wat je verantwoordelijkheid is tegenover de
ander, als je vrijheid van meningsuiting hebt. Ik hoop dat dit leidt tot vruchtbare
uitkomsten, in de zin dat vrijheid van meningsuiting gepaard gaat met je verantwoordelijk
weten voor anderen. Je moet ook kijken hoe de opvatting die jij hebt, landt
bij anderen.De heer Schuyer (D66):Ik ben zeer tevreden over dit antwoord.Minister Balkenende:De heer Schuurman vroeg nogmaals aandacht voor de bestrijding van antisemitisme.
In de schriftelijke beantwoording is hierover al het nodige gezegd. Ik heb
de afgelopen maanden gesprekken gevoerd en ik ben opnieuw doordrongen geraakt
van de ernst van dit vraagstuk. Wat dat betreft onderschrijf ik de aandacht
die voor dit onderwerp is gevraagd. Het is een belangrijk onderwerp, waarover
wij ook moeten spreken. Het kabinet heeft de Tweede Kamer in juni ingelicht
over het beleid op dit terrein en de Eerste Kamer is daarvan op de hoogte.
In de brief van de ministers van Justitie en BZK van vorige week is meer capaciteit
voor beveiliging van personen en gebouwen aangekondigd. Dat is ook voor de
joodse gemeenschap van belang.Ik memoreer dat een delegatie van het Europees Joods Congres door de EU
is ontvangen. De Europese Commissie heeft initiatieven genomen. Ook in het
verband van de VN werkt de Europese Unie op dit punt samen in de algemene
vergadering en de mensenrechtencommissie.De heer Schuurman heeft gesproken over het thema waarden en normen en
het belang van het maatschappelijk debat. Hij sprak zelfs over het in politieke
munt vertalen van dat soort onderwerpen. Hij had het over burgerplicht en
maatschappelijke plicht. Het element burgerplicht is een onderdeel van de
vraag: wat kan ik voor de samenleving doen? Het zwevende thema "vrijheid van
meningsuiting" houdt geen ongebonden vrijheid in. Deze vrijheid wordt begrensd
door de verantwoordelijkheid die je voor anderen hebt. Pas dan kun je werken
aan een samenleving die tolerant is en waarin respect voor elkaar kan bestaan.
De heer Schuurman vat dat samen onder de term maatschappelijke plicht. Ik
ben het daar geheel mee eens.De heer Ten Hoeve heeft gesproken over de positie van het noorden van
het land. Hij gebruikte daarbij begrippen als redelijkheid en eerlijkheid.
Hij sprak over de spelers daarbij. Ik heb goede nota genomen van zijn opmerkingen.
Vanmiddag hebben wij daar al het een en ander over gezegd.Mevrouw de voorzitter. Vandaag zijn tal van zaken aan de orde geweest.
Ik realiseer mij zeer wel dat het algemene politieke beschouwingen zijn. Over
de verschillende beleidsonderdelen zal nader worden gesproken bij de onderscheiden
begrotingshoofdstukken. Ik dank uw Kamer voor de inbreng en de discussie.
Het was op mijn verzoek dat dit debat is uitgesteld. Ik ben u daar zeer erkentelijk
voor. Ik had er behoefte aan, zelf te kunnen spreken over het integrale beleid
van het kabinet. Ik ben blij dat ik hier vandaag kon zijn.Door hetzelfde uitstel is het karakter van het debat wel anders geworden,
want er is veel gebeurd in de afgelopen weken. U hebt daar op gedoeld. Er
is veel gebeurd ten positieve, omdat er een sociaal akkoord is. Een aantal
weken geleden was dat nog niet het geval. Er is veel ten negatieve gebeurd,
omdat door de moord op Theo van Gogh Nederland nog veel ernstiger verscheurd
is. Dat raakt ons allen.Toen ik uit het ziekenhuis kwam, heb ik mijn zorg uitgesproken over een
verdeeld Nederland. Ik heb toen gezegd dat ik mij ervoor wilde inspannen om
zaken anders te krijgen. Dat het deze wending zou kunnen krijgen, had niemand
kunnen denken, enkel kunnen vrezen. Het effectief tegengaan van die tweedeling
is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dat besef heb ik ook vandaag in
uw Kamer mogen proeven. Daarmee prijs ik mij gelukkig, omdat wij als politici
daarin nadrukkelijk een voorbeeldfunctie hebben te vervullen.De samenleving mag van ons een harde aanpak van de kwaadwillende minderheid
verwachten en een samenbinden en betrekken van de goedwillende meerderheid.
De heer Noten zei het al: Nederland is een mooi land. Nederland is het waard
om voor te vechten als een land van vrijheid, tolerantie, solidariteit en
rechtvaardigheid. De samenleving kan en mag op ons rekenen, ieder op zijn
eigen plaats en met eigen verantwoordelijkheid. Ik wens u daarbij evenveel
sterkte als u mij en dit kabinet hebt gewenst. Ik dank u voor uw inbreng.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister-president voor de indringendheid waarmee hij zijn
slotwoord heeft uitgesproken, alsmede voor de verdere beantwoording en reactie
op alles wat in deze Kamer naar voren is gebracht. Ik hoop van harte dat het
verdere herstel van zijn gezondheid voorspoedig zal verlopen, niet alleen
voor hem persoonlijk, maar ook omdat een fysiek zo krachtig mogelijk kabinet
niet zo slecht zou zijn in de roerige tijden die ons, naar ik heb begrepen,
in de senaat nog te wachten staan.Sluiting 20.25 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-181-194.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl