Spoeddebat over personele problemen bij de Marechaussee
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 5539-5545

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-05-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 78, pagina 5539-5545

17-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30176Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5502-5519
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over betalingen aan Nederlanders in VN-dienstPagina 5523-5530
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 8 april 2008 over mensenrechtenPagina 5519-5522
Regeling van werkzaamheden (donderdag 17 april 2008)Pagina 5477-5477
Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5477-5502
Behandeling van de brief van het Presidium over het verantwoordingsdebat en voorstellen voor dat debat 2008 (31428, nr. 1)Pagina 5502-5502
Spoeddebat over personele problemen bij de MarechausseePagina 5539-5545
Spoeddebat over visumverlening door SudanPagina 5530-5539
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 27 maart 2008 over genitale verminkingPagina 5453-5457
Voortzetting van het debat over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6) (debat met de commissie)Pagina 5457-5476
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 18 april 2008)Pagina 5545-5546
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Zorgverzekeringswet in verband met de rechtsgang bij inhouding van de bijdrage van verdragsgerechtigden (rechtsgang bronheffing verdragsgerechtigden) (31377) en van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 in verband met het beëindigen van de taak van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet tot verstrekking van subsidie ten behoeve van de stimulering van de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie alsmede ter bevordering van een doelmatig gebruik van warmte (31378)Pagina 5453-5453
Presentie en opening (donderdag 17 april 2008)Pagina 5453-5453

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over personele
problemen bij de Marechaussee.De voorzitter:Met u is afgesproken een spreektijd van drie minuten per fractie. Ik ga
ervan uit dat u zich daarop hebt geprepareerd.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. In verband met ziekte van collega Angelien Eijsink vervang
ik haar hier vanavond op dit tijdstip.Op 1 april jongstleden zijn vragen van collega Haverkamp gesteld
over een interview met generaal Beuving in De Telegraaf, een afscheidsinterview
zoals wij dat wel vaker kennen van een vertrekkende generaal: veel borstklopperij
en zorgen over de toekomst, die op onderdelen best terecht zullen zijn. Maar
de vraag wat deze generaal daar zelf aan heeft bijgedragen of nagelaten, is
niet gesteld. De beantwoording van de ministers vond ik rommelig overkomen,
maar uiteindelijk heeft mijn fractie genoegen genomen met de uitkomsten. Cijfers
duizelden, minister Van Middelkoop erkende "onvoldoende medewerkers bij
de instroom", minister Hirsch Ballin gaf aan dat het echte knelpunt zat
in het verloop; kortom gedoe. Wij lieten het erbij totdat op donderdag 3 april
het Algemeen Dagblad groots uitpakte: Marechaussee zelf oorzaak langere wachttijden
op Schiphol, rijen door personeelstekort, gemopper aan de grens.Laat een ding duidelijk zijn: mijn fractie heeft grote waardering voor
het werk van de Koninklijke Marechaussee en daar doet zij ook niets aan af.
Mijn fractie zet echter grote vraagtekens bij de communicatie tussen de Marechaussee
en het ministerie van Defensie en wellicht ook Justitie in dezen. Ik heb vanavond
geen zin meer in gedoe en gezeur over getallen, ondanks de poging van de minister
van Defensie om door middel van de brief van 8 april jongstleden licht
in de duisternis te scheppen; bij dezen dank voor die brief. Mijn fractie
heeft de volgende vragen.Erkent de minister van Defensie dat ten tijde van het uitgekomen en door
de minister gefiatteerde interview met de heer Beuving op zondag 30 maart
de heer Beuving kennis moeten hebben gehad van een Markering special, het
interne informatieblad op Schiphol van de Marechaussee? Het betreft een uitgave
die op maandag 31 maart is uitgebracht en juist volledig en alleen ging
over de knelpunten bij de grensbewaking op Schiphol. Dat interview aan het
interne blad moet voor 31 maart hebben plaatsgevonden met de desbetreffende
hoofdofficier. Is de minister van Defensie met mij van mening dat dit echte
interview door de werkers in het veld meer in de buurt komt van de waarheid
dan de poging van generaal Beuving om zijn straatje schoon te vegen?De vol trots gepresenteerde reorganisatie van Beuving komt daarmee toch
tenminste in een ander daglicht te staan op het onderdeel Schiphol. Daarbij
wil ik wel zeggen dat de reorganisatie van de Marechaussee zoals generaal
Beuving die heeft opgepakt op zichzelf een goede zaak is geweest en nog steeds
is, want ik heb begrepen dat die nog niet af is. Ik heb er op zichzelf wel
vertrouwen in dat het door generaal-majoor Dick van Putten voortvarend zal
worden opgepakt.Hoe zit het nu echt met de werksfeer op de Dienst Grensbewaking? Zijn
getalletjes niet heiliger geworden dan mensen? Klopt het dat er op dit moment
een werkbelevingsonderzoek loopt bij de Dienst Grensbewaking op Schiphol?
Is het mogelijk dat het management op Schiphol en in Den Haag hier onvoldoende
leiderschap heeft getoond? Was de minister van Defensie zelf op de hoogte
van de bijzondere uitgave op Schiphol van dat interne blad ten tijde van het
vragenuur op 1 april jongstleden?De voorzitter:Kunt u geleidelijk aan afronden?De heer Heerts (PvdA):Ja, de minister van Justitie zit er ook nog bij, dus een vraag aan de
minister van Justitie. Hoe zit het met de afspraken over de wachtrijen tussen
de luchthaven Schiphol en de Marechaussee? Is er hier nog voldoende sprake
van de balans tussen het veiligheidsbelang en de economische belangen die
de luchthaven de Marechaussee oplegt? Burgers zullen uiteindelijk ook wel
begrijpen dat snelheid en veiligheid soms conflicteren, maar kunnen managers
die meer interesse hebben in cijfers dan in mensen dat ook?Tot slot. Mijn fractie wil van het kabinet vanavond de garantie dat er
deze zomer geen onnodige wachtrijen ontstaan op Schiphol en dat wij niet weer
een spoeddebat moeten aanvragen. Nu dit debat al in april wordt gehouden,
lijkt het mij dat de nodige maatregelen kunnen worden genomen zonder dat er
binnen de Marechaussee weer mensen uit Twente en andere delen van het land
naar Schiphol moeten gaan om de situatie daar te redden. Met een kleine tweeduizend
marechaussees op vier vierkante kilometer moet dat toch lukken.De heer Haverkamp (CDA):Voorzitter. Even hiervoor hebben wij als Tweede Kamer gesproken
over Sudan. Ondertussen zijn wij aangekomen op Schiphol. Aangezien Sudan een
niet-Schengenland is moeten wij dan langs de paspoortcontrole. De grote vraag
is of die op dat moment aanwezig is. Want op dit moment is er een wat diffuus
beeld ontstaan voor mijn fractie. Regelmatig is er berichtgeving over problemen
bij de Koninklijke Marechaussee op Schiphol. Tekorten aan personeel, lange
wachtrijen bij de paspoortcontroles en kunst- en vliegwerk om de reizigersstromen
zorgvuldig af te handelen. De laatste tijd betreft het geen geruchten meer,
maar worden er signalen vanuit de organisatie zelf afgegeven. Het CDA maakt
zich daar zorgen over. Twee weken geleden luidde de scheidend bevelhebber
generaal Beuving de noodklok. Dat was voor ons aanleiding om de ministers
van Defensie en van Justitie bij het mondeling vragenuur om uitleg te vragen.
De minister van Defensie heeft de Kamer op 1 april gerustgesteld. Laten
wij hopen dat het geen 1 aprilgrap was. Het aantal formatieplaatsen op
Schiphol is voldoende. De capaciteit is voldoende en de situatie is naar tevredenheid.
De ondervulling waar inderdaad sprake van is, wordt ondervangen door marechaussees
uit andere districten in te zetten. Voor een langeretermijnoplossing van de
ondervulling is een task force opgericht. De zorgen van generaal Beuving moesten
zo geïnterpreteerd worden dat ze niet het hier en nu maar de toekomst
betroffen. Ik hoor graag de bevestiging van de minister dat deze interpretatie
van zijn woorden een juiste is.Wij waren net als collega Heerts dan ook onaangenaam verrast door het
bericht in het Algemeen Dagblad een dag later, waarin de commandant grensbewaking
van de Koninklijke Marechaussee Schiphol een beduidend minder rooskleurig
beeld gaf dan wij eerder in het debat hadden gehad. Hij maakte in het informatieblad
voor zijn personeel gewag van een groot tekort aan personeel dat zorgt voor
langere rijen bij de paspoortcontroles. Hij wijt het snelgroeiende tekort
aan de reorganisatie die de Koninklijke Marechaussee het afgelopen jaar landelijk
heeft doorgevoerd. Daardoor zijn er volgens de commandant in een jaar tijd
180 vacatures ontstaan op een totaal van 520 grensbewakers. De commandant
omschrijft het als volgt. De reorganisatie is goed geweest voor de marechaussee
maar niet voor de grensbewaking op Schiphol en het gevolg zien wij terug in
de resultaten. De wachttijden zijn vaak te lang waardoor het gemiddeld te
lang duurt voordat de passagiers door onze filters gaan. Dit is geen toekomstmuziek
maar gaat toch echt over het hier en nu.Allereerst heb ik een aantal vagen over deze situatie. Klopt de bewering
dat in een jaar tijd 180 vacatures zijn ontstaan en dat deze te wijten zijn
aan de landelijke reorganisatie? Gaat het de Koninklijke Marechaussee lukken
om de komende zomerdrukte het hoofd te bieden? Zoals de minister al aangaf,
worden tijdelijk marechaussees uit andere districten ingezet, maar feitelijk
worden daarmee gaten met gaten gevuld. Kan de minister aangeven wat de consequenties
hiervan zijn?Het luchtvaartverkeer groeit, niet alleen op Schiphol, maar ook op andere
vliegvelden in de Nederland. Zolang geautomatiseerde methoden en technieken
van afhandeling voor grensverkeer ontbreken, zullen daarvoor meer marechaussees
nodig zijn. Wij verzoeken de minister van Defensie dit spanningsveld onder
de aandacht van het kabinet te brengen. Wij vragen van hem de harde toezegging
dat er een eind komt aan de bizarre situatie dat onze Koninklijke Marechaussee
de ruimte die ze nodig heeft om uitvoering te geven aan haar wettelijke taken,
van de luchthaven moet huren tegen commerciële tarieven.De heer Boekestijn (VVD):Mijnheer de voorzitter. Om herhaling te voorkomen, kan ik mijn bijdrage
heel kort houden. Er is eigenlijk maar één politiek relevante
vraag in dit dossier. Het interview met de heer Beuving is natuurlijk zeer
verontrustend. Het gaat hierbij om een onderbezetting. Terwijl wij hoopten
dat het aangepakt zou worden, blijkt het toch allemaal veel minder rooskleurig
te zijn. De enige politiek relevante vraag is welke garantie de minister ons
kan geven dat dit probleem nu werkelijk aangepakt gaat worden. Ik wil er nog
een persoonlijke noot aan toevoegen. Toen ik met mijn vrouw en kinderen naar
Noorwegen ging heb ik een onvoorstelbare rij meegemaakt op Schiphol bij de
paspoortcontrole. Die was zo groot, dat ik mijn vliegtuig gemist heb. Dus
er is ook nog een persoonlijk belang gemoeid met deze vraag.De voorzitter:En dat nog zonder last en ruggespraak!De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. Een kans om te debatteren over de onderbezetting bij de Koninklijke
Marechaussee laat ik nooit schieten. Dat weet deze minister. De fractie van
de PVV maakt zich namelijk ernstig zorgen over de onderbezetting bij de Koninklijke
Marechaussee. Het gegoochel met cijfers van deze minister, die ons moet laten
geloven dat het perso­neelstekort goed is aangepakt, is te doorzichtig.
In totaal gaat het om 180 vacatures op een formatie van 520 bij Schiphol.
Uit de beantwoording van de vragen van mijn collega Heerts begrijp ik dat
in ieder geval door detacheringen 67 vacatures zijn opgevuld. De minister
verklaart dat er in april nog eens 40 detacheringen extra bijkomen. Dat betekent
dat 107 van die 180 vacatures tijdelijk zijn opgevuld. Er blijven nog 78 vacatures
over op het totaal van 520 personeelsleden. Dit is een bezettingsgraad van
85%, terwijl dit voor de gehele Koninklijke Marechaussee 96%
is. Dit vind ik echt niet acceptabel.Dan hebben wij het hier alleen nog maar over een formatiesterkte. Dit
is niet de feitelijke sterkte, want dan komen er een hele hoop dingen bij.
Ook vanuit die groep worden er mensen gedetacheerd en vallen er mensen af,
zijn mensen zwanger en zijn mensen ziek. Ik krijg daarover graag cijfers van
de minister. Hoe hoog is het ziekteverzuim op dit moment op Schiphol? Hoe
zit het met het ziekteverzuim bij de gehele Koninklijke Marechaussee?Onze grensbewaking dient voor de bescherming van dit land absolute topprioriteit
te hebben. Daarom maakt de fractie van de PVV zich daar ook zo druk om. Het
gaat uiteindelijk om de bescherming van de landsgrenzen. Is de minister het
met mij eens dat zeker in het komende halfjaar de bezettingsgraad minimaal
96% moet zijn, evenals het landelijke gemiddelde voor de Koninklijke
Marechaussee? Daar wil ik graag een reactie op. Als hij het
met mij eens is, wil ik graag weten hoe hij dat gaat regelen.Minister Van Middelkoop:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de aandacht voor dit onderwerp. Het
is zeker de moeite waard. Schiphol is een van onze mainports. Schiphol is
belangrijk voor de Nederlandse economie. Wij mogen dan ook hoge eisen stellen
aan de manier waarop wij Schiphol inrichten, voor zover de overheid daar een
rol bij speelt.De heer Heerts heeft met gemengde waardering gesproken over het interview
van generaal Beuving. Ik kan mij daar wel in vinden, zeker bij het woord "waardering",
maar dat heb ik bij het vragenuurtje destijds ook al aangegeven. Laat er geen
misverstand over bestaan, generaal Beuving heeft een aantal opmerkingen gemaakt
voor de lange termijn. Ik heb eerlijk gezegd veel liever dat iemand die afscheid
neemt uitspraken doet over de lange termijn, daarmee tot uitdrukking brengend
dat hij ook nog een verantwoordelijkheid ziet terwijl hij geen bevoegdheden
meer heeft, dan dat iemand in een interview met van alles uit het verleden
afrekent. Goed, dit is het op een wat andere manier uiten van mijn waardering
voor het interview, zoals ik dat een paar weken geleden ook heb gedaan. Dat
neemt niet weg dat wat hij gesignaleerd heeft zeer de moeite waard is. De
heer Heerts mag daar ook naar vragen.De heer Heerts overviel mij enigszins met een heel feitelijke vraag, namelijk
of generaal Beuving tijdens dat interview kennis had van de inhoud van het
artikel in het blad de "Markering". Nu is generaal Beuving hier
in de zaal, dus ik heb snel laten informeren of hij dat wist. Nee, dat wist
hij niet. Dus daarmee ontvalt misschien enige grond aan verdere vragen.Ik vond het minder aardig van de heer Heerts dat hij het had over het
door generaal Beuving schoonvegen van zijn straatje. Dat lijkt mij misplaatst.
De generaal heeft zeer veel betekend voor de Koninklijke Marechaussee en dus
ook voor Schiphol. Daar wil ik aan vasthouden.De heer Heerts stelde ook een vraag over het onderzoek naar de werksfeer.
Dat is, denk ik, alleszins gerechtvaardigd en nodig. Wij hebben te maken met
een hoge werkdruk en vaak ook met eentonig werk. Meer variatie moet mogelijk
worden gemaakt, evenals meer ontplooiingsmogelijkheden. Daar proberen wij
wegen voor te zoeken. Het allerbelangrijkste is dat het probleem voor de korte
termijn wordt opgelost. Als de minister van Justitie nog iets wil zeggen over
de lange termijn, dan horen wij dat wel. De heer Heerts was niet de enige;
ook de heer Brinkman was daar zeer krachtig over, net als de heren Boekestijn
en Haverkamp. Bij de korte termijn spreken wij natuurlijk in het bijzonder
over deze zomer. Het mag duidelijk zijn dat evenals bij het vragenuurtje twee
weken geleden, de regering een inspanningsverplichting heeft aanvaard. Wij
kunnen ook moeilijk anders. Dat hebben wij al veel eerder gedaan, maar dat
doen wij zeker nu om ervoor te zorgen dat wij ons deze zomer zullen houden
aan de afgesproken normering, waar de heer Brinkman naar verwees. Wat dat
betreft verandert er niks aan de situatie die al lang bestond. Wij hebben
natuurlijk wel de problemen onder ogen moeten zien van het grote aantal vacatures,
namelijk 178. Dat getal heb ik ook in de brief aan de Kamer vermeld. In die
brief heb ik ook gemeld hoe wij hebben geprobeerd een voorziening te treffen
zodanig dat wij met enig vertrouwen – ik sta mijzelf hier niet groter
te maken dan ik ben – onze belofte kunnen waarmaken over Schiphol voor
deze zomer. Op de lange termijn is er meer nodig. Collega Hirsch Ballin heeft
veertien dagen geleden al gewezen op het rapport-Gerdessen. Laat ik daar op
dit moment even mee volstaan.De heer Brinkman zegt dat ik een beetje gaten met gaten zit te vullen.
De formulering is makkelijk, maar er zit wel iets in. Daarom zeg ik ook dat
je dat niet lang kunt volhouden. Het is overigens best mogelijk om aan een
grote organisatie met enige flexibiliteit zoals de Koninklijke Marechaussee
voor een zekere periode capaciteit te onttrekken om die vervolgens in te zetten
waar dat echt nodig is. Daar zijn wij mij bezig, maar als de heer Brinkman
mij voorhoudt dat ik dat niet lang volhoud, dan heeft hij daarin gelijk.Het was overigens de heer Haverkamp die de uitdrukking "gaten met
gaten vullen" gebruikte, maar ik neem aan dat de heer Brinkman er geen
grote bezwaren tegen heeft om dat te onderschrijven.De heer Brinkman (PVV):Nee, daar heb ik geen bezwaren tegen.Zegt de minister nu dat hij bereid is om de 96% bezettingsgraad
die ik heb aangehaald, te garanderen voor de komende zes maanden?Minister Van Middelkoop:Ik geef er de voorkeur aan om het te formuleren zoals ik dat heb gedaan.
De normering die geldt en die een verplichting voor onszelf betreft, handhaven
wij gewoon. Brengen wij die normering naar beneden, wat een heel luie oplossing
zou zijn, dan heb je inderdaad langere wachtrijen, maar dan kunnen wij wel
zeggen dat wij aan onze verplichting hebben voldaan. Zo gaan wij niet opereren.
Wij erkennen dat een spanning groeit tussen de hoge normen – maar dat
zijn wij verplicht tegenover Schiphol – en de inzet om dat waar te maken.
Dat hebben wij al eerder gedaan; dat is ook terug te vinden in het interview
met generaal Beuving. Wij gaan op die weg gewoon verder. Op de regering rust
de inspanningsverplichting om ook deze zomer aan die normen te voldoen.De heer Haverkamp heeft nog een vraag gesteld over een geheel andere materie,
namelijk over de huurtarieven die Schiphol in rekening bracht en wellicht
in rekening gaat brengen aan de Koninklijke Marechaussee voor het gebruik
van ruimten in de terminalgebouwen. Wat hij daarover zei is waar. Zelfs de
Koninklijke Marechaussee en zelfs het ministerie van Defensie moeten er rekening
mee houden dat zij af en toe op de markt moeten opereren en dat zij af en
toe met marktprijzen worden geconfronteerd. Ik zeg dat met enige teleurstelling.
In het verleden is altijd erkend dat wij een bijzondere gebruikspartner van
Schiphol waren. Waarom dat zo was, hoef ik niet uit te leggen. Strikt juridisch
kan ik de NV Schiphol niet kapittelen als een eerder gesloten akkoord op enig
moment wordt opgezegd. Dat is gebeurd. Wij blijven proberen om Schiphol te
overtuigen van de bijzondere aard van de Koninklijke Marechaussee en de bijzondere
relatie. Dat hadden zij al eerder moeten weten, maar ik denk dan ook aan een
vertaling daarvan naar een wat redelijker huurniveau. Wij hebben echter met
een commerciële partner te maken.De heer Haverkamp (CDA):Voorzitter. Ik realiseer mij terdege dat wij nu een gesprek hebben met
de minister van Defensie en dat dit grotendeels het terrein van zijn collega
van Financiën betreft. De tarieven van Schiphol worden gebaseerd op een
algemene maatregel van bestuur die gemaakt wordt door onze eigen regering.
Mag ik de minister van Defensie vragen om zijn collega van Financiën
uit te nodigen om die algemene maatregel van bestuur zo aan te passen dat
de tarieven die de Koninklijke Marechaussee moet betalen, gewoon in het lage
tarief vallen? Die bevoegdheid heeft de regering zelf. Ik weet dat ik de minister
hiermee overval, maar kan hij hier schriftelijk op reageren na overleg met
zijn collega? Als dat binnen twee weken zou kunnen, zou ik dat buitengewoon
op prijs stellen.De voorzitter:Het is maar ten dele binnen de orde van dit debat, maar goed!Minister Van Middelkoop:Geeft u mij daar even de tijd voor! Ik weet namelijk niet helemaal zeker
of de redenering van de heer Haverkamp klopt. Maar goed, ik ga nu niet improviseren.
Ik zal hier nog eens naar laten kijken. Ik weet op dit moment niet beter dan
dat Schiphol als private partij gewoon bepaalde vrijheden heeft en die kennelijk
op een manier gaat inzetten – waartoe Schiphol weliswaar bevoegd is –
die ik betreur. Is er in de sfeer van regelgeving en tarieven wellicht iets
aan te doen? Ik zal daar naar laten kijken zonder dat ik op dit moment enige
toezegging doe. Laat staan dat ik dat al zou durven namens de minister van
Financiën! Maar de zaak is interessant genoeg om ernaar te kijken. Ik
zal een moment zien te vinden om het resultaat daarvan aan de Kamer te doen
toekomen.De heer Boekestijn heeft ook zijn opmerking gemaakt over het interview.
Die heb ik inhoudelijk inmiddels wel beantwoord. Sta mij toe om vervolgens
mijn treurnis – ik moet nu even twee debatten aan elkaar koppelen –
uit te spreken over het feit dat de familie Boekestijn er niet in is geslaagd
om Noorwegen te bereiken. Zo ziet u dat wij af en toe ook nog wat met elkaar
gemeen hebben: de één krijgt geen visum en voor de ander zijn
de wachtrijen te lang. Het resultaat is hetzelfde: wij komen niet waar wij
graag terecht hadden willen komen. Dat spijt mij verschrikkelijk.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Ik weet niet of de heer Boekestijn in de goede rij stond,
in die van Schengen of van niet-Schengen. Dat is echter een andere kwestie.Ik wil nog iets zeggen over die waardering van hoog toch laag. Dat zit
bij mij wel goed. In die zin heeft de generaal Beuving ook heel goede dingen
gedaan. Ik heb ook gezegd dat het werk altijd gewaardeerd wordt. Dat wil echter
niet zeggen dat wij hier alles kritiekloos volgen. Op dit punt stelt de minister
mij echt teleur. Ik wil volstrekte helderheid van hem. Is hij ten minste niet
met mij van mening dat de communicatie tussen de marechaussee en Den Haag
en tussen Schiphol en Den Haag heel ongelukkig is verlopen? Er is een interview
op die zondag gegeven en er is een ander interview dat dan al gegeven moet
zijn in het veld. Dat zijn twee interviews binnen één organisatie,
binnen zijn ministerie. Is hij met mij eens dat dit dan toch wel hoogst ongelukkig
is? Want anders hadden wij hier niet meer gestaan, beste minister!Minister Van Middelkoop:Voorzitter. Ik denk dat het niet nodig is om er zo over te spreken als
de heer Heerts nu doet. Dat staat nog los van het feit dat in een heel grote
organisatie er op verschillende plekken op verschillende momenten interviews
worden gegeven – dat weet de heer Heerts als geen ander – en dat
de noodzaak om dat voortdurend te coördineren, natuurlijk niet aanwezig
is. Maar wat veel belangrijker is, en dat heb ik ook geantwoord in mijn brief
aan de Kamer, is dat er niet echt een tegenspraak is tussen het interview
van de heer Beuving en het voorwoord in het blad Markering van de heer Rippens,
de commandant van de Brigade Grensbewaking Schiphol. Ik neem aan dat wij daarover
praten. Daarop heb ik gereageerd in mijn brief. Ik heb in het verlengde van
het vragenuurtje uitgelegd dat er niet echt sprake is van tegenspraak en dat
het meer te maken heeft met termijnen. De één signaleert de
problematiek van het heden. Ik heb vervolgens aan de Kamer uitgelegd hoe wij
dat hebben opgelost. Dat hebben wij gedaan op een manier die, het zij nogmaals
gezegd, je niet gedurende een lange termijn volhoudt.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Ik wil het niet onnodig hoog opspelen. De minister daagt mij
nu ook een beetje uit.Minister Van Middelkoop:Dat was niet mijn bedoeling.De heer Heerts (PvdA):Dat maakt mij niet uit. Ik ga ook niet alles herhalen. Dat getallengedoe
ben ik allang zat. Maar het gaat mij nu om de volgende vraag. Vindt u het
op zijn minst niet ongelukkig dat dit binnen één organisatie
van uw ministerie gebeurt? Vindt u niet dat dit beter gecoördineerd had
moeten worden? Volgens mij zijn er niet zo veel voorlichters die dan met elkaar
hoeven te bellen.Minister Van Middelkoop:Ik ga dat niet bijvallen. De heer Heerts kent mijn organisatie ook van
binnenuit. Hij wil dit signaal kennelijk afgeven. Ik wil dat binnen mijn organisatie
best nog eens doorgeven op die plekken die daar in ambtelijke zin het eerste
verantwoordelijk voor zijn. Daarmee heb ik nog niet gezegd dat ik mij achter
de kritische inhoud van de interventie van de heer Heerts schaar. Nogmaals,
in de brief die ik aan de Kamer heb gestuurd, wordt duidelijk gemaakt dat
er veel minder spanning bestaat tussen het interview en de andere tekst.De heer Heerts (PvdA):Zo goed ben ik niet van de actuele situatie binnen het ministerie op de
hoogte. Dat wordt vaak gesuggereerd, maar dat valt reuze mee. Ik heb daarna
jaren wat anders gedaan.Minister Van Middelkoop:Komt u eens langs.De heer Heerts (PvdA):Die uitnodiging zal ik aannemen. Het gaat mij erom dat wij hier niet hadden
gestaan als er op donderdag 3 april niet opnieuw perspublicaties waren
geweest. Ik heb geen zin om de komende maanden nog een keer terug te komen
op de personele problematiek op Schiphol. Mijn fractie wil dat voorkomen.
Het wapen ligt ook mij daarvoor veel te na aan het hart.Minister Van Middelkoop:Ik heb niet zo veel toe te voegen aan de opmerkingen van de heer Heerts.
Ik waardeer ze. Het is de taak van de Kamer om ons scherp te
houden op een belangrijk element van ons werk. Voor zover dat zijn intentie
is geweest – en ik denk dat dit het geval is – heeft hij zijn
doel bij mij bereikt en zal ik dat honoreren in de beleidsontwikkeling van
de komende maanden.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik heb niet veel toe te voegen aan wat collega Van Middelkoop
al heeft gezegd. Er is nog wat aandacht gevraagd voor de langere termijn.
In het vragenuur heb ik al gezegd dat wij voor de langere termijn natuurlijk
ook aan andere benaderingen kunnen denken. Anticiperend op Europese initiatieven
kijken wij naar de mogelijkheid om door het gebruik van technologie het grenstoezichtproces
op onderdelen te optimaliseren met een goede balans van mobiliteit en veiligheid.
Wij zijn ook in onderhandeling met de VS over een versnelde grenspassage van
onderdanen van Nederland en de VS. Dat is een pilot die ook door de Europese
Commissie wordt gesteund. Er is ook een pilot uitgevoerd met automatische
paspoortlezers. Het gaat om het uittesten van de techniek. Wij zoeken met
de andere betrokkenen binnen de overheid en daarbuiten, zoals Schiphol en
luchtvaartmaatschappijen, naar mogelijkheden om het hele passagiersproces
efficiënter in te richten.In het vragenuur heb ik al toegezegd dat uiterlijk dit zomerreces bericht
zal komen over de werkzaamheden van de werkgroep die bezig is met de inrichting
van de passagiersafhandeling op de langere termijn. Daar kijken wij natuurlijk
allemaal met belangstelling naar uit. Het zijn geen zaken die van de ene op
de andere dag gerealiseerd worden. Dat is u allemaal bekend. De normering
van de wachtrijen waarnaar is gevraagd is helder: 10, 6, 6. Wij zien geen
reden om die aan te passen. Over de bezetting, de zomerpieken en de winterkoude
heeft mijn collega al gesproken.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Dank aan de bewindslieden voor de beantwoording. Ik heb er
vertrouwen in dat het goed komt met de hoge normen. Ik zal niet meer vragen
hoe het zit met die 10, 6, 6. Ik dank in het bijzonder de minister van Defensie,
want op het laatst gaf hij precies aan waar het mij om ging. Daarover zijn
wij het zeer eens. Wij moeten zo veel mogelijk voorkomen dat diensten die
keihard werken in het landsbelang en het veiligheidsbelang, voortdurend onnodig
in de media de maat wordt genomen. Daar ging het mij ook om. Alles wat hij
kan doen om dat binnen de organisaties te voorkomen, hoe groot of hoe klein
ook, is mij welkom. Hij heeft daarop goed geanticipeerd. Dat laat onverlet
dat wij altijd voor verbeteringen open moeten staan. Ik heb goed begrepen
dat hij daarmee rekening houdt in zijn toekomstige beleidsontwikkelingen.
Ik zal mijn collega Eijsink daarvan op de hoogte stellen.De heer Haverkamp (CDA):Voorzitter. Ik hecht eraan namens mijn fractie waardering uit te spreken
voor de heer Beuving. Wij spreken in de Kamer soms over individuen die zich
niet kunnen verdedigen. Ik vind het belangrijk, aan te geven dat wij buitengewoon
veel waardering hebben voor de reorganisatie die hij heeft ingezet binnen
de Koninklijke Marechaussee. Hij is hier aanwezig en ik dank hem daar dus
hartelijk voor. Het is waarschijnlijk de laatste keer dat wij op deze manier
met elkaar kunnen praten. Ik zie op de tribune ook bekenden van hem. Het is
ook altijd fijn als die erbij aanwezig zijn.Voorzitter. Wij zijn hier om de regering te controleren op hetgeen zij
aan ons levert. Hoe zij dat doet, is haar probleem en in dit geval het probleem
van de minister. Ik wens hem daar buitengewoon veel sterkte mee. De normen
staan. Ik wil hier de harde toezegging van de minister dat hij als die normen
niet dreigen te worden gehaald, ons informeert en dat ik niet een abonnement
hoef te nemen op allerlei dagbladen om te kijken of de heer Boekestijn weer
strandt op weg naar zijn vakantieadres.Aangezien er toch enige onduidelijkheid is ontstaan over de AMvB dien
ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat op dit moment de Koninklijke Marechaussee een commerciële
huurprijs betaalt voor die ruimten die zij gebruikt op de luchthaven Schiphol;overwegende dat hierdoor gelden van de defensieorganisatie minder optimaal
worden ingezet dan wenselijk is;verzoekt de regering, de algemene maatregel van bestuur die ten grondslag
ligt aan de tariefstelling op de luchthaven Schiphol zo aan te passen, dat
de Koninklijke Marechaussee voor de strikte uitoefening van haar wettelijke
taken geen huur hoeft te betalen en voor haar overige werkzaamheden belast
zal worden conform het "aviation tarief" en het ontwerp van deze
AMvB voor 1 juni 2008, vergezeld van een overzicht van de door andere
overheidsdiensten betaalde huur, aan beide Kamers der Staten-Generaal te zenden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Haverkamp. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 13(30176).Richting de minister merk ik het volgende op. Ik kan mij voorstellen dat
deze motie, gegeven de agendering van dit spoeddebat, min of meer buiten de
orde valt. Ik kan mij dan ook voorstellen dat de minister er straks niet op
kan reageren en aan zijn collegae in het kabinet vraagt om een schriftelijke
reactie op de motie. Er wordt dan niet over de motie gestemd voordat die reactie
er is. Dit is een werkwijze waarbij ook in deze Kamer zorgvuldigheid kan worden
betracht.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Ik wil graag een verduidelijking van de motie. De CDA-fractie
hecht aan solide financieel beleid en ik heb hier niet gehoord waar de dekking
vandaan moet komen. Dit nog los van de vraag of de motie buiten
de orde is. Vindt de heer Haverkamp ook dat hij door Defensie te helpen anderen
minder helpt? Of vindt hij dat de gelden voor dit soort oplossingen moeten
komen uit hogere ticketheffingen? Dat kan natuurlijk ook. Ik kan mij voorstellen
dat zijn collega's niet zo blij zijn dat hij er geen financiële dekking
bij levert.De heer Haverkamp (CDA):Ik vind het fijn dat de heer Heerts zich er zorgen over maakt of mijn
collega's het fijn vinden. Binnen onze fractie is het gebruikelijk zoiets
van tevoren te overleggen.Het is heel praktisch. Wij hebben de privatiseringsdiscussie over Schiphol
gehad. Daarin hebben wij met elkaar afgestemd wat wij belangrijk vinden voor
de luchtvaart en wat de commerciële activiteiten van Schiphol zijn. Wij
hebben een en ander nauw omschreven in een algemene maatregel van bestuur.
De KLM's van deze wereld betalen een lage huurprijs, maar op de een of andere
manier hebben wij als Nederlandse overheid, zoals ik het maar even formuleer,
verzaakt om voor onszelf te regelen dat wij ook onder het lage tarief vallen.
De Koninklijke Marechaussee betaalt daardoor nu net zoveel als de taxfreewinkels.
Dat is mijns inziens niet terecht. Als uitvoering van de motie geld gaat kosten,
dan kost het geld aan het commerciële bedrijf Schiphol. Daar heb ik wat
minder moeite mee.De heer Heerts (PvdA):Ik begrijp dat het daar geld kost, maar uiteindelijk betalen burgers en
bedrijven dat terug. Ik wil de heer Haverkamp het volgende in overweging geven.
Er is een groot onderzoek bij Defensie gaande naar de toekomstige financiële
borging. Dat gaat natuurlijk over vliegtuigen, tanks en dat soort dingen.
Daar is een bekende financiële meneer mee bezig. Is het een suggestie
om een aspect als de commerciële omgeving in Schiphol er specifiek in
mee te nemen? Het is natuurlijk op een toplocatie, een van de duurste stukjes
van ons land waar de overheid een taak moet uitoefenen. Als de overheid marktconform
moet betalen, wordt het misschien allemaal heel erg duur. Als de heer Haverkamp
dit een aspect vindt om in dat onderzoek mee te nemen, steunen wij hem daarin
volledig.De heer Haverkamp (CDA):Wij zijn voor praktische oplossingen voor praktische problemen. Dit dossier
speelt al een tijd. Daarom vind ik het zelf niet buiten de orde. Het is ook
aan de orde gesteld tijdens het werkbezoek dat wij als vaste commissie voor
Defensie aan Schiphol hebben gebracht. De Koninklijke Marechaussee heeft ons
zelf voorgelegd: beste mensen, wij hadden eerst een herenakkoord met Schiphol
dat wij er tegen een laag tarief konden zitten, maar door allerlei omstandigheden
moeten wij opeens het hoge tarief betalen. Toevallig weet ik iets meer van
de financiële materie rondom Schiphol. Ik dacht: laat ik hier nu een
oplossing voor bieden. Wij hebben zelf de middelen en kunnen zelf een wettelijke
basis bieden waardoor wij het lage tarief gaan betalen voor dienstverlening
aan de luchthaven Schiphol. Ik vind dat niet geheel onlogisch. Ik wacht de
reactie van het kabinet op mijn motie af. Afhankelijk daarvan houd ik haar
aan, breng ik haar in stemming of trek ik haar in.De heer Brinkman (PVV):Voorzitter. Ik dank de zeer gewaardeerde generaal Beuving voor zijn signaal.
Hij heeft natuurlijk niet voor niets de tekorten bij de Koninklijke Marechaussee
te berde gebracht. Om ervoor te zorgen dat collega Boekestijn met zijn familie
fatsoenlijk naar Noorwegen kan en hopelijk de minister met zijn visum naar
Sudan, stem ik niet in met de belofte tot een inspanningsverplichting. Ik
wil een resultaatsverplichting. Ik houd van concrete afspraken. De minister
moet mij dat maar niet kwalijk nemen. Ik dien daarom de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat ook na alle noodmaatregelen ter bestrijding van de onderbezetting
van de Koninklijke Marechaussee op Schiphol de bezettingsgraad op Schiphol
maar 85% is;overwegende dat de bezettingsgraad over de gehele Koninklijke Marechaussee
96% is;verzoekt de regering, binnen 1 maand maatregelen te treffen waardoor de
vaste bezettingsgraad van de Koninklijke Marechaussee op Schiphol op het landelijk
gemiddelde van 96% is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Brinkman. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 14(30176).Ik geef de heer Haverkamp gelegenheid tot het stellen van één
verhelderende vraag.De heer Haverkamp (CDA):Dat ligt eraan hoe verhelderend het antwoord is van de heer Brinkman.
Ik behoud graag het voorrecht om eventueel door te vragen.De voorzitter:Ik stel toch voor dat de voorzitter hier gewoon de orde bepaalt. Aan u
het woord, nu.De heer Haverkamp (CDA):Ik nam uw voorstel ook in overweging. Is de heer Brinkman het met mij
eens dat wij moeten sturen op normen? Of de minister daar nu 96% bezettingsgraad
voor nodig heeft of 93% maakt niet uit, zolang de normen worden gehaald.
Daar staan wij hier toch voor?De heer Brinkman (PVV):Zonder mensen haal je die normen niet. Ik heb liever geld in mijn zak
om iets te kopen. In dit geval heb ik liever de mensen om mij heen om die
normen te halen. Ik heb liever eerst de mensen. Ik ben het helemaal met u
eens dat normen belangrijk zijn, maar ik denk dat wij de normen niet gaan
halen als wij daar de mensen niet voor hebben.Minister Van Middelkoop:Voorzitter. De PvdA-fractie en de heer Heerts in het bijzonder is erin
geslaagd om dit onderwerp, waarvan het belang groot is, nog eens extra politiek
te agenderen. Ik dank hem daarvoor; dat mag hij doen. Dat is heel goed begrepen
door ons. Ik ben wat minder stellig ten aanzien van het homogeniseren van
communicaties binnen de organisatie, maar ik vind het beter om naar voren
te kijken. Dit debat zal ongetwijfeld ook binnen de organisatie, zeker het
relevante deel daarvan, de Koninklijke Marechaussee, aandacht krijgen. Eenieder
weet hoe belangrijk Schiphol is en hoe belangrijk het werk van de Koninklijke
Marechaussee voor Schiphol is. Voor zover het nodig is, zal de zorgvuldigheid
waarmee interviews worden gegeven alleen maar groter worden.De heer Haverkamp maakte enkele vriendelijke opmerkingen aan het adres
van generaal Beuving. Strikt formeel verdedigt de minister natuurlijk de commandant
van de Koninklijke Marechaussee. Dat is op zichzelf een robuuste uitspraak.
Ik ben de politiek verantwoordelijke, maar ik heb heel goed begrepen dat de
heer Haverkamp de langetermijnvisies en de zorgen daarin heeft opgemerkt en
waardevol heeft geacht.Zowel de heer Heerts als de heer Haverkamp heeft gesproken over de normering.
De minister van Justitie en ik hebben geen enkele reden om daarin verandering
aan te brengen. Laten wij er ook niet dramatischer over spreken dan nodig
is. De norm wordt af en toe net niet gehaald en het jaar daarop weer wel.
Mede door de reorganisatie bij de Koninklijke Marechaussee zijn wij enigszins
overvallen door het behoorlijk grote aantal vacatures. Wij hebben echter een
voorziening getroffen voor de korte termijn. Dat is tevens het antwoord op
de motie van de heer Brinkman. Hij vraagt mij, maatregelen te treffen binnen
een maand. Ik kan hem zeggen: wij zijn daarmee bezig. Dit is echt geen flauwekul.
Deze motie voegt echt niets toe aan datgene wat wij aan het doen zijn. Wij
zullen gewoon de norm blijven handhaven en doen ons uiterste best om daaraan
te voldoen. Ik hoop dat de heer Brinkman daarop vertrouwt, maar er is zeker
geen reden om de normering te veranderen. Ik vind de motie dus overbodig.De motie van de heer Haverkamp ligt inderdaad een beetje buiten het geagendeerde
onderwerp. Uit het dictum pak ik de uitspraak op dat de Koninklijke Marechaussee
geen huur hoeft te betalen. Dat is een buitengewoon aangename formulering,
maar ik weet niet zeker of de aanvaarding van die motie mij de ruimte geeft
om dat ook waar te maken. Daarom vraag ik de Kamer, mij even de tijd te geven
om dit uit te zoeken. Ik zal proberen om voor de stemming van aanstaande dinsdag
schriftelijk op deze motie te reageren, maar vraag de Kamer, mij eventueel
wat ruimte te geven als dit wat langer zou duren. De indiener weet dan wat
hij kan doen bij het beantwoorden van de vraag of de motie al dan niet in
stemming moet worden gebracht.De heer Haverkamp (CDA):Ik heb de bewindslieden gevraagd of zij bereid zijn om de Kamer te informeren
als zij de norm niet halen, zodat wij niet afhankelijk zijn van perspublicaties.Minister Van Middelkoop:Als de Kamer zo'n vraag stelt, doen wij dat vanzelfsprekend, voorzitter.
Mijn excuus dat ik de vraag niet heb beantwoord. Ik vraag mij af wat het beste
moment is om dat te doen. De minister van Justitie heeft in het vorige debat
een uitspraak gedaan over een regeringsreactie op het rapport-Gerritsen. Misschien
kan een en ander worden gecombineerd, maar laten wij afscheid nemen van elkaar
met de verzekering van mijn kant dat wij de Kamer zullen informeren. Ik vraag
de Kamer, ons even de ruimte te geven om te bezien wat de meest efficiënte
wijze daarvoor is.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wij zullen aanstaande dinsdag stemmen over de motie die door de heer Brinkman
is ingediend. Of wij dan ook stemmen over de door de heer Haverkamp ingediende
motie hangt ervan af of het door de minister van Defensie toegezegde antwoord
dan al binnen is. Als dat niet het geval is, stemmen wij later over die motie,
dat wil zeggen na het reces.Ik dank al degenen die ons tot op dit late uur hebben ondersteund. Dat
gebeurt nu al een paar avonden achtereen. Ik dank hen voor de goede ondersteuning,
waardoor de Kamer goed heeft kunnen functioneren.Sluiting 23.03 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-5539-5545.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl