Voortzetting van de behandeling van het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 1065-1073

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-04-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 22, pagina 1065-1073

21-03-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30300-VToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30300-XToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1083-1083
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1083-1084
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO)Pagina 1020-1034
Voortzetting van de behandeling van het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1065-1073
Presentie en opening (dinsdag 21 maart 2006)Pagina 1019-1019
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de brief van de minister van Justitie inzake versnelde implementatie EU-richtlijnen (21109, nr. 159), te weten de motie-Jurgens c.s. inzake het niet toelaten van het afwijken van de wet door de regering bij het maken van lagere regelgeving (21109, A)Pagina 1034-1034
Voortzetting van de (gezamenlijke) behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO), - het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1073-1083
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de wijziging van bepalingen voor de financiële verslaggeving door verzekeringsmaatschappijen (28799); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet stedelijke vernieuwing (wijziging in verband met het aanwijzen van een niet-rechtstreekse gemeente als rechtstreekse gemeente gedurende een investeringstijdvak stedelijke vernieuwing) (30236); en twee andere wetsvoorstellen (30247 en 30469)Pagina 1019-1020
Behandeling van het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X)Pagina 1034-1048
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X) (exclusief onderdeel NAVO)Pagina 1048-1065

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het onderdeel NAVO van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2006 (30300 V) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van
het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2006 (30300 X).De beraadslaging wordt hervat.Minister Bot:Voorzitter. Ik dank de leden voor hun inbreng, die, zoals immer, getuigt
van een hoge mate van kennis en inzicht in de veiligheidspolitieke aspecten
van ons buitenlands beleid. Het is altijd goed om hierover in debat te treden
met de Kamer, zoals ook de heer Middel heeft gezegd.Begin februari hield de Duitse bondskanselier, mevrouw Merkel, tijdens
de zogeheten Munich Security Conference, beter bekend onder de oude naam "Wehrkundetagung",
een toespraak waarin zij een aantal opvallende dingen zei over de NAVO en
de transatlantische band. Diverse afgevaardigden – ik denk aan de heren
Russell, Hoekzema, Van Middelkoop en Platvoet – hebben hier ook al op
gewezen. In haar toespraak gaf de Duitse bondskanselier in duidelijke bewoordingen
aan wat de NAVO dient te zijn: het bondgenootschap dient een organisatie te
zijn die allereerst continu gemeenschappelijke dreigingsanalyses moet uitvoeren
en bespreken. Voorts dient de NAVO een plaats te zijn voor politieke consultaties
over nieuwe conflicthaarden en verder dient de NAVO de plaats te zijn waar
politieke en militaire actie moet worden gecoördineerd. Bij diverse gelegenheden
heb ik mijn visie op de rol van het bondgenootschap gegeven. Met genoegen
stel ik vast dat deze visie nu ook de boventoon voert in Berlijn. Met de heer
Van Middelkoop constateer ik dus dat er een andere wind waait uit Berlijn.
De NAVO is en blijft in de Nederlandse visie het meest geëigende forum
voor transatlantische samenwerking op veiligheidsterrein. Met de heren Russell
en Middel ben ik voorstander van een meer open politieke debatcultuur. Bij
meerdere gelegenheden heb ik in de Raad gesteld, ook aan het adres van de
Verenigde Staten, dat wij elkaar als bondgenoten moeten consulteren, en niet
alleen informeren. Ik ben ervan overtuigd dat dit zal bijdragen tot een meer
slagvaardige en flexibele NATO, waarnaar ook de heer Russell verlangt.Ik ga nu in op de vraag wat de inbreng in Riga zou kunnen zijn. De Nederlandse
inzet komt daarin duidelijk naar voren. In de eerste plaats ga ik in op de
NAVO als forum voor politieke dialoog. Ik denk dat de NAVO-top opnieuw moet
laten zien dat de NAVO met haar geïntegreerde militaire structuur en
vermogens niet alleen een unieke militaire organisatie is, maar tevens het
belangrijkste transatlantische forum voor veiligheidskwesties. Essentieel
hierbij is dat binnen de NAVO alle mogelijkheden worden benut om de transatlantische
politieke dialoog te versterken op het brede terrein van onze veiligheidsbelangen.
Dit geldt onderwerpen die verder reiken dan de operationele militaire belangen
die gekoppeld zijn aan een lopende of toekomstige NAVO-operatie; in de NAVO
moeten wij dus niet alleen spreken over veiligheidskwesties die tot gezamenlijk militair optreden zouden moeten leiden. Ik kan de heren Russell
en Van Middelkoop dan ook bevestigen dat Nederland zich al geruime tijd inzet
voor een politieke dialoog in de NAVO. Vorig jaar heb ik hierop tijdens de
begrotingsbehandeling ook al gewezen. Tegen de heer Van Middelkoop zeg ik
dat juist Washington het afgelopen jaar zeer actief was bij het stimuleren
van de politieke dialoog.Tegenover de heer Hoekzema benadruk ik dat een dialoog binnen de NAVO
niet in de plaats komt van de bestaande EU/VS-dialoog, waar ik uiteraard ook
zeer aan hecht. Ondertussen hebben wij binnen de NAVO op ministerieel niveau
een aantal substantiële en goede discussies gevoerd over onderwerpen
als het Midden-Oosten, Kosovo en het Afghanistan-proces, met een actieve Nederlandse
inbreng. In het kader van de versterking van de politieke dialoog heeft op
Nederlands initiatief de speciale afgezant voor de VN inzake Sudan, de heer
Pronk, met de Noord-Atlantische Raad van gedachten gewisseld over de ontwikkelingen
in dat land. Ook komt de NATO-Raad in toenemende mate in versterkte samenstelling
bijeen, dat wil zeggen met experts uit de hoofdsteden, dus ook uit Den Haag,
om over een specifiek thema te spreken. Zo heeft vorige week een eerste discussie
plaatsgevonden in de NATO-Raad over energie en veiligheid, op het niveau van
permanente vertegenwoordigers en specialisten uit de hoofdsteden.Een tweede punt van bespreking in Riga zou naar mijn mening het signaal
moeten worden dat de NAVO meer en meer buiten het Euro-Atlantische gebied
optreedt als "Global security player" of als "Global security
provider". De NAVO-missies in Irak en Afghanistan, maar ook de rol van
de NAVO na de orkaan Katrina en de aardbeving in Pakistan zijn goede voorbeelden
van de groeiende rol van het bondgenootschap als leverancier van veiligheid
en producent van stabiliteit. De NAVO in de mondiale rol van veiligheidsleverancier,
of, in de woorden van de heer Russell, een organisatie die veiligheid en stabiliteit
projecteert buiten het eigen verdragsgebied, is ook in ons belang. Vrede en
veiligheid elders in de wereld zijn immers van directe invloed op onze eigen
veiligheid en economische ontwikkeling. Om dit veiligheidsnetwerk meer profiel
te geven, heeft Nederland er binnen de NAVO voor gepleit om een partnership
voor security aan te bieden, gericht op landen die tot nu toe geen formele
partnerschapsrelatie met de NAVO onderhouden. Het gaat enerzijds om landen
die als partners van de NAVO kunnen worden beschouwd. Ik denk daarbij aan
landen als Australië, Nieuw-Zeeland en Japan. Anderzijds gaat het om
landen die veeleer de ervaring en de kennis van de NAVO willen benutten. Landen
die tot deze groep behoren, kunnen worden beschouwd als consumenten van veiligheid.
Ik denk dan bijvoorbeeld aan Afghanistan. Naast versterking van relaties van
de NAVO met individuele landen wil Nederland zich ook inzetten voor versterking
van de banden met regionale partners, zoals de Europese Unie en de Afrikaanse
Unie.Anders dan de heer Kox ben ik van mening dat de ontwikkeling van de NAVO
tot een wereldwijde veiligheidsorganisatie geen herziening van het NAVO-verdrag
behoeft. Veiligheid van het verdragsgebied is immers geen statisch gegeven.
Ik heb het NAVO-verdrag er nog eens op nageslagen, en het valt mij op wat
een modern verdrag dit eigenlijk is. Het is net zo iets als de constitutie
van de Verenigde Staten; het is kort en goed geformuleerd. Met name in artikel
2 wordt er een pleidooi gehouden voor veiligheid en stabiliteit in de hele
wereld en voor het versterken van internationale organisaties. Ik vind dat
dit verdrag geen verdere vernieuwing behoeft, omdat onder de algemene formuleringen
ook kan worden gebracht wat op dit ogenblik het object is van de zich vernieuwende
NAVO. Daarom denk ik dat het zogenaamde "out of area"-optreden van
de NAVO, dat jaren geleden op de Balkan is begonnen, en via Afghanistan, Irak,
Darfur, Katrina en Pakistan steeds is verbreed, aangeeft dat de NAVO onder
het huidige verdrag rekening kan houden met nieuwe ontwikkelingen en zich
voortdurend aanpast aan veiligheidssituaties in de wereld.Met de heer Kox ben ik wel van mening dat bovengenoemde ontwikkelingen
zeker het parlement aangaan. Om die reden wordt de Kamer door collega Kamp
en mijzelf na iedere NAVO-top per brief geïnformeerd over wat er is besproken
en besloten. Mede op basis van deze brieven vindt er regelmatig een gedachtewisseling
plaats met het parlement, ook over de toekomst van de NAVO.De heren Kox, Hoekzema en Platvoet vroegen, mede naar aanleiding van de
uitlatingen van mevrouw Merkel in München, naar het standpunt van de
Nederlandse regering over de herziening van het strategisch concept van de
NAVO. Dit dateert uit 1999. Ik ben nog niet zover dat ik aan een wijziging
denk. De heer Kox heeft gelijk als hij stelt dat het niet eenvoudig zal zijn
om consensus te bereiken over de herziening van dit strategisch concept. Daarom
zeg ik: laten wij koesteren wat wij hebben. Niet iedere aanpassing is noodzakelijkerwijs
een verbetering. Bovendien heeft de Noord-Atlantische Raad onlangs een document
aangenomen: de zogenaamde "Comprehensive Political Guidance". Ik
neem aan dat de heer Kox hiernaar verwijst als hij het over de leidraad heeft,
waarover het parlement bij brief van 22 december 2005 is geïnformeerd
en waarin het strategisch concept in feite wordt aangevuld. Het bevestigt
de gegroeide praktijk van de mogelijkheid van stabilisatie en humanitaire
missies en van een NAVO-rol bij het faciliteren van wederopbouw. Ik zeg expres "faciliteren".
Tegen de heer Kox, die naar dit document vroeg, zou ik dan ook willen zeggen
dat deze leidraad het kader vormt waarbinnen de nieuwe rol van de NAVO verder
vorm wordt gegeven. Ik voeg daaraan toe dat dit document mede op verzoek van
Nederland nog dit jaar openbaar zal worden gemaakt, waarschijnlijk ter gelegenheid
van de NAVO-top in Riga. Wij zullen er in ieder geval alles aan doen om de
leidraad gepubliceerd te krijgen. Uiteraard zal het parlement hierover worden
geïnformeerd.De heer Kox vroeg naar de plaats van Nederland in wat hij noemde de nieuwe
NAVO. Die is redelijk prominent. Nederland is bij uitstek het land dat aandringt
op een brede definitie van veiligheid en een daarmee corresponderend breed
takenpakket. Ik denk dus ook aan stabilisatie, het faciliteren van wederopbouw,
humanitaire hulp en training, alsmede veel aandacht voor de relatie met oude
en nieuwe partners. Nederland voelt zich gelukkig in de nieuwe NAVO en bouwt
er actief aan mee.De aandacht voor nieuwe partnerschappen mag overigens niet ten koste gaan
van de al bestaande partnerschappen, inclusief de NAVO-Ruslandraad. De heer
Russell heeft hier met name naar gevraagd. Ik constateer dat er in die NAVO-Ruslandraad
op belang rijke terreinen zeer constructief met de Russische
Federatie wordt samengewerkt. Ik denk bijvoorbeeld aan de uitwisseling van
de "lessons learned" rondom terroristische aanslagen, reddingsoperaties
op zee, omscholing van overtollig defensiepersoneel. Hier heeft de NAVO-Ruslandraad
duidelijk een toegevoegde waarde. Rusland zal bovendien in de loop van 2006
deelnemen aan de NAVO-operatie "Active Endeavour". Dat houdt in
het patrouilleren van de Middellandse Zee in het licht van terrorismebestrijding.Mijns inziens wordt het potentieel van deze raad nog niet ten volle benut.
Ook gevoelige onderwerpen zouden besproken moeten kunnen worden. Tegen de
heer Middel zeg ik dat in het kader van de politieke dialoog bijvoorbeeld
ook over de situatie in Belarus en Moldavië moet kunnen worden gesproken.
De OVSE en de EU spelen hierbij eveneens een belangrijke rol. In de OVSE is
een rapport over de verkiezingen uitgebracht dat zeer kritisch van toonzetting
is en waarin staat dat de verkiezingen in Belarus niet aan de OVSE-standaard
voor democratische verkiezingen hebben voldaan. In het kader van de EU is
gisteren tijdens de RAZEB een ontwerpverklaring opgesteld, waarin de EU zich
aansluit bij de OVSE-verklaring en waarin de Belarussische autoriteiten worden
opgeroepen, de politieke tegenstanders niet te belemmeren. Samen met de VS
zal worden bekeken of sancties zullen worden ingesteld. Wij wilden echter
eerst even beide rapporten goed bestuderen om te zien wat er precies aan de
hand is geweest en wat voor sancties in dat licht adequaat zijn.Een derde punt van belang waarop Nederland in Riga wil inzetten is om
de NAVO, voortbouwend op de goede ervaringen tot nu toe in Midden- en Oost-Europa,
Irak en Afghanistan, een grotere rol te geven bij trainingsactiviteiten buiten
het Euro-Atlantische gebied. Ik ben het eens met de heer Russell dat daarvoor
een bredere structuur binnen de NAVO nodig is. Daarbij is wel eens gedacht
aan het opzetten van een NATO Training Force, een gedachte die zeker verdere
uitwerking verdient. De kennis en ervaring die het bondgenootschap heeft opgedaan
bij de Defensiesectorhervorming in Centraal- en Oost-Europa, de Kaukasus en
Centraal-Azië, geven deze organisatie een duidelijke toegevoegde waarde
om desgevraagd soortgelijke samenwerkingsprojecten uit te voeren in bijvoorbeeld
Afrika en het Midden-Oosten. Ontegenzeggelijk draagt de NAVO met Security
Sector Reforms bij aan goed bestuur en dat is op zijn beurt weer een conditio
sine qua non voor democratisering en duurzame ontwikkeling. Dit betreft dus
met name Afrika, waar een stabiele en veilige omgeving in veel gevallen nog
ontbreekt.Ik noemde net de gedachte van een NAVO Training Force. Dat is in mijn
visie iets anders dan de NAVO stabilisatie- en wederopbouwmacht waar eveneens
naar gevraagd is. In NAVO-verband voeren reguliere strijdkrachten met succes
stabilisatiemissies uit. Ik noem de Balkan en Afghanistan, maar wederopbouw
is een ander verhaal. Daarvoor zijn andere organisaties meer geschikt. De
VN en de EU kunnen dat bijvoorbeeld veel beter. Dus geen onnodige duplicatie.
De NAVO stabiliseert en brengt veiligheid, zodat anderen kunnen opbouwen.
Deze opvatting wordt in de NAVO breed gedeeld en er is op dit moment ook geen
concreet voorstel om te komen tot een specialistische stabilisatie- of wederopbouwmacht. Een vierde punt waarvoor de top in Riga een mooi moment zou zijn, is de
afkondiging van de zogeheten "full operational capability" van de
NATO Response Force. Mijn collega Kamp van Defensie zal daar nader op ingaan.Ten vijfde zal de NAVO-top, indien mogelijk, moeten resulteren in versterking
en verdieping van de EU-NAVO-relatie. Ik zeg indien mogelijk, omdat ik terdege
besef dat het helaas geen eenvoudige opgave zal zijn om deze relatie ook daadwerkelijk
te verdiepen en te verbreden. Het dossier Turkije/Cyprus zorgt op dit gebied
voor de nodige problemen. Politieke druk van diverse kanten, inclusief Nederland,
heeft nog niet tot een soepelere houding van de betrokken landen geleid. Dit
laat onverlet dat een dergelijke intensivering van de samenwerking broodnodig
is, zeker met een grotere EU-rol in Kosovo, Afghanistan en Afrika in het verschiet.In toenemende mate komen de EU en de NAVO elkaar in het veld tegen en
dat vergt afstemming en coördinatie. Duplicatie en concurrentie zijn
wat Nederland betreft uit den boze. Beide organisaties hebben ook hun sterke
punten. De NAVO heeft haar unieke militaire capaciteiten en de EU haar brede
instrumentarium. Ik ben het dan ook volledig eens met de heer Hoekzema dat
de NAVO en de EU in missies complementair moeten opereren en moeten samenwerken.
In dit kader heeft Nederland overigens samen met Denemarken en Hongarije een
voorstel gedaan om het onderwerp civiel-militaire betrekkingen de komende
periode in EU/NAVO-kader aan de orde te stellen. Dat zal de heer Russell deugd
doen. Hij wees immers zowel op het belang van civiel-militaire samenwerking
als op het belang van EU-NAVO-afstemming.Ten slotte een onderwerp dat mij zeer na aan het hart ligt, namelijk de
gemeenschappelijke financiering en evenredige lastenverdeling. De heren Russell
en Van Middelkoop vroegen hier terecht aandacht voor. Het is inderdaad zo
dat de kostenverdeelsleutels voor het bijeenbrengen van de NAVO-budgetten
gebaseerd zijn op economische data ten tijde van de toetreding van de bondgenoten.
Sterk verouderde data dus. Dit heeft tot gevolg dat een aantal bondgenoten
overbetaalt, waaronder Nederland, terwijl andere landen – ik noem Spanje
en Italië – onderbetalen. In juli 2005 heeft de Noord-Atlantische
Raad na een lang een slepend onderhandelingsproces met een actieve rol van
Nederland overeenstemming bereikt over een herziening van de kostenverdeelsleutels.
De basisgedachte is dat de "cost shares" gebaseerd zullen worden
op het huidige bruto nationaal inkomen van de bondgenoten. Dat acht ik positief
nieuws. Wel is een aanzienlijke overgangsperiode afgesloten, waardoor het
tot in 2016 zal duren voordat de situatie helemaal is rechtgetrokken. Toch
ben ik erg blij met de herziening. In de eerste plaats zal ons land minder
gaan betalen en in de tweede plaats was voor veel landen een herziening van
de kostenverdeelsleutel absolute voorwaarde om verder te spreken over burden
sharing binnen NAVO, waaronder gemeenschappelijke financiering, common funding
van operaties. En Nederland is een groot voorstander van uitbreiding van de
gemeenschappelijke financiering.De heer Kox (SP):Dat is positief nieuws, zou je kunnen zeggen. De verdeelsleutels zitten
nu inderdaad vreemd in elkaar. Toch is het maar een klein stukje goed nieuws.
Als ik het goed begrijp, blijft de hoofdregel "the costs lie where
they fall". Dat gaat niet veranderen en er zijn teveel tegenkrachten
in de NAVO om nu te veronderstellen dat het op korte termijn gaat veranderen.
In essentie blijft de ongemakkelijke verdeling dat degene die iets doet, ook
nog meteen de rekening daarvoor mag betalen. Daar komt toch geen verandering
in, neem ik aan?Minister Bot:Daar wou ik nog op komen. Wij zijn natuurlijk ook voor een verandering
van de regel dat "the costs lie where they fall". De heer Russell
heeft het woord solidariteit gebruikt. Wij zijn zeer sterk voor solidariteit.
Wij zijn er op het ogenblik mee bezig, maar het is een lastige discussie.
Veel landen hebben helemaal geen zin in gemeenschappelijke financiering, omdat
zij niet zo veel doen en niet voor activiteiten van andere landen willen opdraaien.
Hetzelfde geldt voor sommige landen die wel heel veel doen, maar buiten het
kader van het bondgenootschap zoals EUFOR of Irak. Nederland heeft ook in
andere kaders de laatste tijd veel gedaan. Dergelijke landen hebben er geen
behoefte aan om dubbel te betalen. Weer andere landen zijn om meer principiële
en ideologische redenen tegen.Er zijn echter, ondanks dit alles, wel positieve ontwikkelingen te melden.
In oktober 2005 zijn in NAVO-verband criteria goedgekeurd die het mogelijk
maken dat bepaalde elementen van operaties gemeenschappelijk worden gefinancierd,
zoals medische faciliteiten, brandstofopslag, bevoorrading en herstel en verbetering
van kritische infrastructuur. In dat kader heeft Nederland onlangs nog een
behoorlijk succes behaald met betrekking tot de luchthaven van Kandahar in
Zuid-Afghanistan. Die is belangrijk voor onze bijdrage aan ISAF, stage 3.
Het is gelukt om deze luchthaven in aanmerking te laten komen voor financiering.
Gemeenschappelijke financiering binnen de NAVO is niet per se altijd gunstig
voor Nederland. Ook wij hebben perioden gekend waarin wij bijdroegen aan EUFOR
of in Al-Muthanna in Irak en minder deden in NAVO-verband. Dergelijke periodes
kunnen ook in de toekomst voorkomen. Dan zouden wij ook dubbel moeten betalen,
namelijk voor de eigen operaties buiten de NAVO en voor operaties in NAVO-verband.Er zijn partnerlanden die de ambitie hebben om lid te worden van de NAVO.
Nederland is en blijft voorstander van het opendeurbeleid van de NAVO. Landen
moeten de NAVO iets te bieden hebben en zij moeten voldoen aan de uitgangspunten
van het Verdrag van Washington. Men heeft al in 1949 in artikel 10 opgenomen
dat alle Europese landen die voldoen aan de criteria kunnen toetreden nadat
het bondgenootschap daar unaniem over heeft besloten. Dat was toch vooruitziend.
Ik vind het steeds interessant om dat korte verdrag nog eens door te lezen
en te zien hoe goed er ook vandaag de dag nog met die bepalingen kan worden
gewerkt en hoeveel er eigenlijk onder valt.De heer Kox (SP):Dat is opmerkelijk. De minister zegt dat het een goed verdrag is omdat
alles wat zich afgelopen halve eeuw heeft ontwikkeld eronder kan worden gebracht.
Er zou ook kunnen worden gesteld dat het daarom een raar verdrag is. Het is
blijkbaar zo breed dat alles eronder kan worden gebracht. De wereld is sinds
1949 is totaal veranderd. Als alles wat wij nu doen nog onder dat verdrag
valt, kan er nog veel meer onder vallen. Dat zou een reden kunnen zijn om
er nog eens kritisch naar te kijken. Soms kan iets zo passend zijn dat de
vraag is wat men er nog aan heeft. Kan Israël op basis van dit verdrag
lid worden van de NAVO? Het gaat om Europese landen, maar Turkije is ook lid.
Wat is er mogelijk? Kan Australië lid worden op basis van dit verdrag?
Ik heb in Brussel van mensen die ervoor hebben doorgeleerd, gehoord dat het
verdrag wel erg weinig regelt van wat er eigenlijk zou moeten worden geregeld.
Dat kan gevaarlijk zijn.Minister Bot:Ik heb expres gewezen op de constitutie van de Verenigde Staten, die bijna
net zo kort is als het Verdrag van Washington. De VS heeft een hooggerechtshof.
Ik heb de moderniseringspunten genoemd die in Riga aan de orde kunnen komen.
Er is wel degelijk een juridische basis om zaken te doen. Tegelijkertijd moet
er consensus zijn over die veranderingen. Wij moeten meegaan met de tijd en
tot de conclusie komen dat de organisatie niet meer hoeft te doen wat zij
in 1960 of 1970 moest doen. Daarover wordt gemeenschappelijk besloten. Er
wordt met de parlementen gedebatteerd over de vraag of de koers goed is. Ik
vind het daarom ook waardevol dat wij hier op gezette tijden over dit soort
dingen met elkaar van gedachten kunnen wisselen. De vraag is of hiervoor een
juridische basis is. Die is er niet voor die uitbreiding. Australië kan
geen lid worden, maar misschien zijn er wel andere formules mogelijk. Hierover
moet consensusbesluitvorming plaatsvinden na debatten in alle parlementen.
Er moet worden onderzocht of alle 26 lidstaten zich erin kunnen vinden.Ik vind het opendeurbeleid belangrijk. Het bondgenootschap is een organisatie
van gemeenschappelijke fundamentele waarden, namelijk vrijheid, democratie
en rechtsstaat. Dit zijn de bepalende en doorslaggevende aandachtspunten voor
het lidmaatschap, zoals zij zijn opgesomd in artikel 10. Dat geldt voor de
landen op de Balkan waarmee de NAVO al een Membership Action Plan (MAP) heeft
afgesloten en voor in Oost-Europa gelegen landen. Een eventuele uitnodiging
in Riga aan de Oekraïne en Georgië tot deelname aan dit MAP, dat
door velen wordt beschouwd als een voorportaal voor lidmaatschap, vergt nog
belangrijke en blijvende stappen in die landen. Het spreekt voor zich dat
bij de gedachtevorming binnen de NAVO over deze landen rapporten van de parlementaire
assemblee van de NAVO een belangrijke bijdrage vormen. De huidige MAP-landen,
Kroatië, Albanië en Macedonië, hebben lidmaatschapsambities.
Kroatië lijkt op dit moment de beste papieren te hebben, maar ook in
dit land is nog het nodige werk te verrichten op het gebied van defensiehervorming
en politieke hervorming in brede zin.Na afloop van de onderhandelingen over de nieuwe status van Kosovo zal
de militaire aanwezigheid van de NAVO nodig blijven voor het behoud van stabiliteit
in de regio. De NAVO ondersteunt de missie van de Afrikaanse Unie in Darfur.
De verwachting is dat deze missie zal worden overgenomen door de VN. Een ondersteunende
rol acht ik niet uitgesloten, maar deze hangt vooral af van de behoeften van
de VN. Mocht de NAVO worden gevraagd om een rol te spelen, zal deze ondersteunend
zijn voor vooral Afrikaanse VN-eenheden. Een dergelijke missie ligt politiek
gevoelig in Khartoum, dat is duidelijk gemaakt. Ik acht het wel van belang
dat Brussel en New York hierover met alle betrokkenen in gesprek blijven.Een aantal leden vroeg naar de verhouding met de VS. De heer Platvoet
refereerde aan de vorige week uitgebrachte Amerikaanse nationale
veiligheidsstrategie. Ik ben daar niet zo negatief over. Ik constateer dat
de VS zoekt naar partnerschappen om een meer vreedzame en welwarende wereld
te bewerkstelligen. Er wordt een duidelijke voorkeur uitgesproken voor het
niet-militair het hoofd bieden aan groeiende dreigingen. Amerika probeert
duidelijk lering uit het verleden te trekken. Ik meen dat wij dat moeten toejuichen.
Er wordt gesteld dat Iran wellicht de grootste bedreiging vormt voor de VS.
Ik lees echter niet in de veiligheidsstrategie dat er een Amerikaanse invasie
ophanden is.De Amerikaanse voorkeur om meer met bondgenoten en partners te werken,
kwam ook al terug in het Quadrennial Defence Review Report dat op 6 februari
2006 werd gepubliceerd. Nederland is hierover op ambtelijk niveau geconsulteerd
op 10 november 2005 en is op 24 februari 2006 gebrieft over het
eindresultaat. Ik ben tevreden met de open en communicatieve wijze waarop
de VS met de NAVO en individuele partners omgaan. Er is niet alleen gesproken,
maar ook geluisterd. Nederland kan zich goed vinden in de eindconclusie van
dit Quadrennial Defence Review Report. De NAVO is de hoeksteen voor transatlantische
veiligheid. Er is veel aandacht voor partnerlanden. Training, stabilisatie,
transitie en reconstructie zijn van groot belang. In die zin is er wellicht
sprake van een omslag in het Amerikaanse denken. Er is misschien wat meer
aandacht voor "soft power".De heer Platvoet en de heer Middel vroegen naar de Amerikaanse gevangenen.
Ik spreek de VS regelmatig aan over de behandeling van gevangenen in Guantánamo
Bay, Irak en Afghanistan. Recentelijk heb ik onze zorgen nog besproken met
minister Rice en ook met de nieuwe VS-ambassadeur Arnall. Nederland en de
VS verschillen van mening over het juridische regime dat op deze gevangenen
van toepassing is en de hen toebehorende rechten. Nederland is van mening
dat voorzover deze personen gevangen zijn genomen in een internationaal gewapend
conflict, de regels van het internationaal humanitair recht, de Geneefse conventies,
onverkort moeten worden toegepast. Daarnaast dienen de mensenrechten van alle
gevangenen te worden gerespecteerd. Nederland en de Europese Unie blijven
hierover in gesprek met de VS. Zo is dit onderwerp recentelijk aan de orde
geweest tijdens het halfjaarlijkse overleg tussen de EU en de VS over mensenrechten.
Binnenkort komt het weer aan de orde in een overleg tussen de juridisch adviseurs
van de EU-lidstaten en de juridische adviseur van het State Department. Ik
blijf de Amerikanen ook op deze kwestie aanspreken. Naast de grote zorg die
wij nog steeds over Guantánamo Bay en de detentiecentra in Irak en
Afghanistan hebben, zijn er toch enkele verbeteringen waarneembaar. Zo is
het een goede ontwikkeling dat de Verenigde Staten zijn beleid en wetgeving
heeft aangepast met betrekking tot foltering en wrede, onmenselijke en vernederende
behandeling. In december vorig jaar heeft minister Rice nog verzekerd dat
de VS geen gevangenen naar andere landen overbrengt met het oogmerk, hen te
folteren.De heer Middel (PvdA):Voorzitter. Het is mooi dat de minister constateert dat er verbeteringen
zichtbaar lijken te zijn. Hij zei dat er overleg gaande was. Dat zelfde werd
vorig jaar en het jaar daarvoor gemeld. Er is dus allang overleg. Het is goed
dat je on speaking terms met elkaar blijft, maar er verandert heel weinig.
De minister zegt dat er wel wat verandert, maar de essentie van onze kritiek
staat nog recht overeind. Mensenrechten worden met voeten getreden. Overweegt
de minister wel eens om met andere Europese landen iets verder te gaan jegens
Amerika in de zin dat zij meer druk uitoefenen, zodat de Amerikanen duidelijk
kan worden gemaakt dat ook de coöperatie met Amerika in internationaal
verband een andere dimensie kan krijgen als Amerika op deze voet verder gaat?Minister Bot:Met Amerika wordt regelmatig over dit soort zaken van gedachte gewisseld.
Het zal u ook niet zijn ontgaan dat de gedachtewisseling vaak heel stevig
is. In het kader van bijvoorbeeld de huidige uitzending naar Afghanistan heb
ik met president Karzai duidelijke afspraken gemaakt over de behandeling in
detentiecentra en de manier waarop wij gevangenen volgen. Wij doen alles wat
in ons vermogen ligt om situaties te verbeteren waarin wij samen met Amerika
optreden. Amerika geeft ook gehoor aan onze wensen. Het lijkt mij heel belangrijk
om de dialoog te blijven aangaan, omdat de Amerikanen hun wetgeving aan het
aanpassen zijn. Verder hebben rechters in de Verenigde Staten een aantal maatregelen
genomen ten aanzien van de gevangenen van Guantánamo Bay. Hun namen
en hoe lang zij er zitten, zijn bekend. Wij blijven aandringen op de toegang
van VN-rapporteurs en dus niet van alleen het Rode Kruis, dat er al toegang
toe heeft. De VS heeft ons verzekerd dat sinds de druk die wij eind september
2004 hebben uitgeoefend, er geen nieuwe gevangenen in Guantánamo Bay
zijn gearriveerd. De druk, de dialoog en de gesprekken zijn dus niet vruchteloos.
Het is duidelijk dat Amerika weet dat de hele wereld ernaar kijkt en het er
niet mee eens is. Het is ook duidelijk dat er een beweging gaande is om de
situatie geleidelijk aan te veranderen. Wat mij betreft, wordt Guantánamo
Bay gesloten. Dat spreekt voor zichzelf.De heer Kox (SP):Dat zegt u met bijvoorbeeld de Duitse bondskanselier die dat meteen bij
haar aantreden zei. Daarvoor won ze een prijs. Ik begrijp uw probleem wel.
Ik kan wel zeggen: minister Bot, zeg tegen de Amerikanen dat het afgelopen
moet zijn, maar dan is het nog niet afgelopen. Het grote probleem is dat wij
met een bondgenoot te maken hebben. Als wij te maken hadden met een ons niet
goedgezind land, was het gemakkelijker om te zeggen dat wij dit of dat deden
als dat niet deed wat wij wilden. Zo sprak u over mogelijke sancties tegen
Belarus vanwege het niet respecteren van mensenrechten. Ik begrijp wel dat
deze situatie penibel is, maar het valt ook niet uit te leggen dat wij in
Afghanistan een democratisch land willen opbouwen dat de mensenrechten respecteert,
terwijl niet alleen Nederland een probleem heeft met de Amerikanen, maar de
gehele beschaafde wereld. Het is raar dat wij niet meer kunnen doen dan overleggen
met dat land. Het is fijn dat u met de heer Arnall hebt gesproken, maar u
had hem bij wijze van spreken ook bij u kunnen ontbieden over deze zaak. Dat
gaat een stap verder. Daar heeft de heer Middel ook om gevraagd. Dergelijke
zaken zijn ook mogelijk. Het duurt nu wel ontzettend lang. Terwijl de gevangenis
op Guantánamo Bay wordt ontmanteld, zijn er gevangenissen in Baghlan
ontstaan waar, als ik mij niet vergis, de New York Times vorige week zo'n
buitengewoon verschrikkelijk verhaal over had, dat je bijna zou zeggen: ik
zou willen dat ik in Guantánamo Bay zat, als dit de oplossing
was. Met andere woorden: probeert u nu ook met ons mee te denken, want wij
moeten het verantwoorden dat wij met deze bondgenoot zoveel compassie hebben.Minister Bot:U weet dat ik vorig jaar heb gezegd dat ik voortdurend over deze dingen
met Amerika blijf praten en dat ik kritiek uitoefen. U weet dat ik dat bij
verschillende gelegenheden in stevige termen heb gedaan. Ik heb naar aanleiding
van het rapport in de New York Times opnieuw met minister Rice en minister
Straw gesproken. Ik heb gezegd dat het natuurlijk niet kan wat daar gebeurt
en gevraagd wat wij daaraan gingen doen. Minister Rice zou het nagaan. Zij
had die berichten ook ontvangen en was geschokt door wat zich daar afspeelde.
Minister Straw zei dat hij ook druk zou uitoefenen. Dat moet de gehele Europese
Unie blijven doen. Ik denk dus zeer met u mee, omdat ik precies de zelfde
opvatting heb, zowel over Guantánamo Bay als over de gevangenissen
in Afghanistan en over wat zich verder in Irak heeft afgespeeld. Het is altijd
wel de vraag welk middel het beste is. Wij hebben het net over hard power
en soft power gehad. Mij lijkt het het best als er op een bondgenoot als Amerika
collectief en constant druk wordt uitgeoefend in de hoop dat er verbeteringen
optreden. Wij zien dat dit gebeurt, al is de basisfilosofie van unlawful combattants
helaas nog niet opgegeven. Dat maakt het buitengewoon moeilijk. Ik geloof
wel dat de manier waarop wij het op dit moment doen, de grootste kans op succes
biedt en dat sancties tegen Amerika niet werken. Wat voor een sancties zouden
er kunnen worden toegepast? Wat kan Europa doen? Je moet realistisch blijven
als je een wapen inzet en ervoor zorgen dat je niet in je eigen val loopt.
Dat is het grootste probleem.De heer Kox (SP):De voorzitter van de Assemblee van de Raad van Europa heeft een buitengewoon
sterke verklaring afgegeven. De Assemblee heeft die ook geaccordeerd. Het
is een recommendation aan regeringen geworden. Daarin staat dat Amerika haar
eigen hoogste principes schendt. Amerika ligt daar niet van wakker, maar het
zal toch enig effect hebben dat het zo wordt veroordeeld door de oudste mensenrechtenorganisatie
van de wereld. In die zin valt er dus ook over maatregelen jegens Amerika
te denken. De Nederlandse regering kan die recommandatie van de Raad van Europa
nadrukkelijk bijvoorbeeld onderschrijven. Dan geeft zij ook een teken.Minister Bot:Dat doet zij toch ook? De kritiek die zij op de toestanden in de gevangenissen
uit, is niet mals. De Nederlandse regering staat ook volledig achter dergelijke
verklaringen. Als die ook nog eens afkomstig zijn van een Nederlandse voorzitter
van zo'n Assemblee, is het wel duidelijk uit welk vaatje er wordt getapt.
Minister Rice weet vast wel dat ik een van de scherpste en felste critici
van de regimes in die gevangenissen ben. De meeste landen van de Europese
Unie accepteren deze regimes en deze situatie niet. Ik blijf met alle middelen
die mij ter beschikking staan in het kader van het bondgenootschap en in het
kader van de overigens goede relatie die wij met de VS hebben, druk uitoefenen
om de situatie niet alleen te verbeteren, maar ook totaal te veranderen. Ik
herhaal dat het om het uitgangspunt gaat dat je zegt dat er een categorie
gevangenen is die niet onder de Geneefse conventies valt en dat dat onacceptabel
is.De heer Platvoet vroeg of ik het eens was met de analyse en de exitstrategie
van de heer Rumsfeld. Die zou hebben gezegd dat de VS zijn handen van Irak
moet aftrekken indien dat land wegzakt in een burgeroorlog en dat het Iraakse
leger het dan zelf maar moet oplossen. Een dergelijke opmerking van de heer
Rumsfeld is mij niet bekend. Wel is mij bekend dat de heer Rumsfeld zeer recentelijk
in een opiniestuk in de Washington Post nog eens benadrukte dat hij er in
dit stadium niets voor voelt om de Amerikaanse soldaten uit Irak te halen.
Daarnaast wijs ik de heer Platvoet er graag op dat Nederland sinds de door
hem genoemde brief via humanitaire hulp op een groot aantal terreinen heeft
bijgedragen aan de ontwikkeling, de wederopbouw, de stabiliteit en de veiligheid
van Irak. Vooral de training en opleiding van Irakese veiligheidsstructuren
heeft onze aandacht, zowel in NAVO- als EU-kader.De heer Van Middelkoop vroeg of de NAVO-betrokkenheid bij de training
van Iraakse veiligheidsfunctionarissen een voorloper is van een door de NAVO
geleide missie na het beëindigen van de Amerikaanse operatie in dat land.
Daarover het volgende. De NAVO heeft een geheel eigen rol op zich genomen
bij het ondersteunen van de Iraakse veiligheidssector. Deze bijdrage loopt
parallel aan die van de Amerikanen en de multinationale troepenmacht, maar
kan niet worden gezien als voorloper van een overname door de NAVO.De heer Platvoet (GroenLinks):Laten wij niet twisten over wat minister Rumsfeld precies heeft gezegd.
Het ging mij erom – het was een uitnodiging aan u – een politieke
reactie te geven op wat in Irak op dit moment aan de hand is. In het Verenigd
Koninkrijk en de Verenigde Staten wordt gediscussieerd over de vraag of het
een burgeroorlog is of niet. Die discussie vind ik minder interessant, omdat
er toch geen eensluidend antwoord op kan worden gegeven. Als je ziet wat in
Irak gebeurt, de ontwikkelingen en de verslechtering van de situatie en het
feit dat het gekozen parlement niet bijeen kan komen en dat er politiek een
volslagen patstelling is, wat is dan uw politieke analyse van die situatie
daar? Kan de aanpak die tot nu toe is gehanteerd, succesvol zijn of moet er
iets anders gebeuren?Minister Bot:Op de vraag of een burgeroorlog gaande is, kan ik antwoorden dat in de
boezem van het kabinet daarover wordt gediscussieerd. Ik heb er ook een opinie
over. Ik ben van mening dat wij nog niet kunnen spreken van een burgeroorlog,
omdat je dan eerst ook heel precies moet definiëren wat je onder een
burgeroorlog verstaat. Ik geloof niet dat het land al in een toestand van
burgeroorlog verkeert, ook al is de situatie ernstig. Ik zeg altijd dat je
naar het land als geheel moet kijken. Je ziet dat in het noorden en zuiden
van het land grosso modo de inspanningen die geleverd zijn om tot een zekere
stabilisatie te komen, en het wederopbouwproces nog steeds voortgang vinden.
Die positieve elementen worden wel eens weggepoetst, omdat men zich vooral
concentreert op de soennitische driehoek en wat zich daar dag in, dag uit
afspeelt. Kijk ook naar vorig jaar en de wijze waarop de VN-resoluties zijn
uitgevoerd. Er hebben verkiezingen plaatsgevonden en er is een parlement gevormd.
Ondanks alle frustraties en tegenspoed hebben al die positieve
elementen zich kunnen ontwikkelen in deze toch zeer onstabiele situatie.Ik wil niet al te snel een negatief oordeel vellen. Hoe meer wij ons negatief
over de situatie uiten en spreken van een burgeroorlog, hoe meer wij het risico
lopen dat het een self-fulfilling prophecy wordt. Wij kunnen wijzen op dingen
die wel goed gaan en zaken waaraan wij wel kunnen bijdragen. Zie wat de Europese
Unie en Nederland doen met EUJUST LEX, de opleiding van rechters, gevangenisdirecteuren
en politiemensen, en zie wat de NAVO doet met training op gebied van veiligheid
van leger en politie. Dat zijn ook positieve elementen. Dat draagt weer bij
tot verdere stabilisering. Nu opgeven is het allerergste wat wij kunnen doen.
Wij moeten het proces blijven ondersteunen, al ben ik het met u eens dat het
heel moeilijk is om controle uit te oefenen op de soennitische driehoek, omdat
er andere krachten van andere landen, van buurlanden zijn, die negatief werken
op het stabiliseringsproces.De heer Platvoet (GroenLinks):Als je ziet hoe de situatie zich daar ontwikkelt, vind ik "stabilisering"
niet het meest geëigende woord.Er is natuurlijk een discussie gaande, ook in de politiek in Irak, welke
regering er moet komen. Daarover bestaan diepe tegenstellingen. Sommige krachten
zeggen dat de enige politieke oplossing een regering van nationale eenheid
is. Dat zal overigens niet alles oplossen. Je kunt de theorie aanhangen dat
het aan het Iraakse volk is welke regering er moet komen. Dat is echter niet
reëel, gezien de concrete situatie. Het is denkbaar dat de Europese Unie
die koers kiest om bij te dragen aan een politieke oplossing.Minister Bot:U weet dat de Europese Unie op dit vlak ook niet erg eensgezind is. Dat
heeft ook een verleden. Dat neemt echter niet weg dat de Europese Unie met
de activiteiten die ik zojuist genoemd heb op een eigen bescheiden manier
een bijdrage probeert te leveren.U wilde het woord "stabilisering" niet gebruiken. Ik zou het
toch ten aanzien van het noorden en zuiden wel willen gebruiken. Ik ben het
echter geheel met u eens dat in het hart van het land, in de soennitische
driehoek, een ernstig probleem bestaat. Daar is op dit moment van stabilisering
geen sprake. Ik geloof echter wel dat wij alle krachten die streven naar een
oplossing in de zin van een regering – een parlement is er – moeten
blijven steunen. Ik wil het ook niet te snel opgeven. Ik herinner mij dat
er verleden jaar ook momenten zijn geweest dat wij het hopeloos vonden, omdat
het weer werd uitgesteld. Toch zagen wij aan het eind van het jaar dat verkiezingen
hadden plaatsgevonden en dat een begin was gemaakt met de totstandkoming van
een democratisch gekozen regering. Het is nu inderdaad een kwestie van de
soennieten zo inpassen dat zij het gevoel hebben dat zij niet worden weggedrukt
door een sji'itische of Koerdische meerderheid. Ik geef toe dat het een hele
opgave zal worden, zoals alle voorafgaande stappen een enorme opgave zijn
geweest.Wij moeten het dus niet opgeven. Nogmaals, ik ben van nature geen pessimist
maar ik zie ook heel wel de gevaarlijke situatie die zich daar ontwikkelt.
Maar zoals zo vaak gezegd, wij kunnen ons in Irak geen mislukking permitteren,
zeker niet nu in het Midden-Oosten, in Gaza met Hamas en in Iran, een situatie
is ontstaan waardoor het nog belangrijker wordt dat wij met man en macht proberen
ervoor te zorgen dat de situatie in Irak niet verslechtert.Ik kom nu op de opmerkingen van de heren Hoekzema en Van Middelkoop naar
aanleiding van de Schmelzerlezing van vorig jaar. Ik heb die vorig jaar al
uitvoerig hier besproken. Ik wil de discussie niet helemaal herhalen, maar
ik maak toch een paar opmerkingen. De heer Russell wees zo-even op het belang
van een meer slagvaardige en flexibele NAVO om te kunnen inspelen op de veiligheidsrisico's
en uitdagingen van vandaag de dag. Dat was precies wat mij voor ogen stond
toen ik de gedachte lanceerde om de NAVO-Raad de mogelijkheid te geven een
specifieke groep landen die ertoe bereid en in staat is, te autoriseren om
een NAVO-missie of -activiteit uit te voeren zonder, zoals ook vorig jaar
benadrukt, de consensusregel aan te tasten. Daar hoeft ook de heer Hoekzema
niet aan te twijfelen. Ik heb mijn Schmelzerlezing zojuist nog eens doorgelezen.
Ik zeg er ook heel duidelijk in dat het gaat om heel specifieke activiteiten
en niet alleen militair ingrijpen. Het kunnen ook activiteiten op het gebied
van training zijn. Het kunnen andere ondersteuningsactiviteiten zijn. Wij
hebben te maken met 26 lidstaten. Wij zouden, zoals wij dat ook in de Europese
Unie doen, met een kleinere groep kunnen zeggen dat wij een bepaald karwei
gaan aanpakken met gebruikmaking van het NAVO-instrumentarium en uiteraard
nadat de NAVO-Raad daar met consensus zijn akkoord aan heeft gegeven. Gezien
de uitdagingen, de discussie die wij zojuist hebben gevoerd naar aanleiding
van Riga en de vijf of zes nieuwe maatregelen die wij daar kunnen introduceren,
is het ook goed om na te denken of je dat ook met een kleinere groep landen
kunt ondernemen. Nogmaals, wij hebben dat enorme instrumentarium tot onze
beschikking. Als je iedere keer afhankelijk bent van de vraag of alle 26 lidstaten
willen meedoen, lijkt het mij helemaal niet zo gek om erover na te denken
onder welke voorwaarden dat mogelijk zou zijn. Dat moet echter wel uitgewerkt
worden, zoals ik heb gezegd. Dan kunnen wij zeggen: wij zijn in Riga, wij
hebben de vernieuwende maatregelen, wij willen het doen, maar het zal vaak
schipbreuk lijden omdat er landen zijn die niet willen betalen, die er geen
zin in hebben of al ergens anders geëngageerd zijn. Dan kun je kijken
hoe je het kunt formuleren. Het lijkt mij nog steeds een zinnige optie, die
ik graag uitgewerkt zou zien.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het lijkt mij inderdaad een zinnige optie, maar kan de minister mij uitleggen
wat het verschil is met een "normale" NAVO-operatie?Minister Bot:Bij een normale NAVO-operatie moeten alle zesentwintig landen zich daaraan
committeren. In dit geval zegt een bepaalde groep: dat wil ik graag doen;
laat mij toe om dat gezamenlijk te doen, weliswaar in NAVO-kader, maar met
een beperkt aantal voor een beperkt doel met gebruikmaking van bepaalde capaciteiten
van de NAVO, bijvoorbeeld op het gebied van transport. Dat wil ik onderzoeken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Is er in deze optie ook nog een rol weggelegd voor de secretaris-generaal
van de NAVO?Minister Bot:Uiteraard. Ik hoop dat men zich tot de secretaris-generaal
richt: wij zijn dit van plan met dit aantal; kunt u sonderen wat de mogelijkheden
zijn voor deelname; wij hebben behoefte aan die capaciteiten; zijn die er
en kunnen die ter beschikking worden gesteld? Ik zie daar een heel belangrijke
rol voor de secretaris-generaal.De heer Hoekzema (VVD):Als de NAVO-capaciteit voor een aantal landen beschikbaar wordt gesteld
en de overige niet meedoen, zullen die landen dan ook de kosten moeten betalen?Minister Bot:Ik heb al eerder gezegd dat ik voor "common funding" ben. Ik
vind dat wij er in de komende periode heel veel aandacht aan moeten geven.
Je ziet langzaam een beweging om er niet alleen over na te denken, maar nu
ook al in bepaalde situaties tot common funding over te gaan. Ik heb het vliegveld
genoemd; er heeft ook in andere gevallen common funding plaatsgevonden. Het
proces gaat stap voor stap. Naar mijn mening zou de ideale oplossing zijn
dat, zoals wij wel eens in de Europese Unie hebben gezegd, een paar de kolen
uit het vuur halen en ervoor betalen, maar dat degenen die niet meedoen wel
financieel moeten meedoen. Wij zijn er echter nog niet dicht bij.Een rol van de NAVO in het vredesproces in het Midden-Oosten is op dit
moment helaas nog niet aan de orde, zo zeg ik tegen de heer Van Middelkoop.
Zo'n rol is alleen mogelijk met instemming en na een verzoek van alle partijen,
met name Israël en de Palestijnse Autoriteit. Zeker Israël is op
dit moment nog niet zo ver.De heren Van Middelkoop en Kox vroegen naar een mogelijk lidmaatschap
van Israël van de NAVO. Dat is ook niet aan de orde. Israël werkt
samen met het bondgenootschap als een van de mediterrane dialooglanden. Het
heeft in dat kader een ambitieus zogeheten "individual cooperation program"
gepresenteerd dat binnenkort in de NAVO zal worden besproken.Ook vroegen de heren Van Middelkoop en Kox naar de relatie tussen de NAVO
en de VN. Het is een belangrijk onderwerp. Nederland heeft hier sterke gedachten
over die het ook in de NAVO heeft uitgedragen: meer contact op werkniveau,
aanwezigheid van de secretaris-generaal van de VN op NAVO-toppen en een nauwere
formele band door middel van een MoU. De NAVO kan de VN ondersteunen met zijn
unieke militaire capaciteiten bij planning, logistiek en training. De Nederlandse
inzet heeft mede geresulteerd in een ontwerp-gemeenschap­pelijke verklaring
die de NAVO heeft aangeboden aan de VN.Tot de heer Kox zeg ik dat de NAVO-middelen al langer kunnen worden gebruikt
ten behoeve van de VN. Nederland is hier een voorstander van. Denk aan de
inzet van de NRF ten behoeve van de VN, door Nederland al vaker voorgesteld.
Wel blijft ook hier de NAVO-Raad in laatste instantie het besluitvormend orgaan.De heer Platvoet maakte eerder vandaag een aantal opmerkingen over het
wapenexportbeleid. Het VN-Handvest geeft in artikel 51 iedere soevereine staat,
dus ook ontwikkelingslanden, het recht op zelfverdediging. Dit legitimeert
uitgaven voor nationale defensie. Veiligheid en stabiliteit zijn belangrijke
voorwaarden voor duurzame ontwikkeling en dragen bij aan een beter klimaat
voor economische groei. Het is bovendien een Nederlands belang dat bijvoorbeeld
Indonesië de kustbeveiliging en de bestrijding van piraterij en illegale
houtkap aanpakt. Alle wapenexportvergunningen ten bate van landen zoals Indonesië
worden beoordeeld aan alle acht criteria van de EU-gedragscode, waaronder
ontwikkelingsaspecten. Hierbij is ook de minister voor Ontwikkelingssamenwerking
betrokken. Wij beiden kijken altijd heel serieus naar dergelijke aanvragen.De heren Van Middelkoop en Kox haalden de Britse minister van Defensie
Reid aan, die heeft gezegd dat de NAVO nog nooit zo in haar voortbestaan is
bedreigd als nu. Ik zie dat toch een klein beetje anders. Het lijkt mij dat
het bondgenootschap nog nooit zo'n belangrijke rol heeft kunnen spelen als
nu. De NAVO kan wereldwijd uitgroeien tot de belangrijkste leverancier van
veiligheid en stabiliteit; dit in nauwe samenwerking met en in aanvulling
op de VN en de Europese Unie. Daar zijn vele landen bij gebaat, arm of rijk,
groot of klein, Westers of niet, ver weg of dichtbij. De NAVO is geen organisatie
uit het verleden, zoals de heer Platvoet stelt, maar een organisatie voor
de toekomst.De heer Kox (SP):Ik houd van optimistische mensen. Ik ben ook besmet met dat gen; dat raak
je niet kwijt. Maar is de Britse minister van het pad geraakt? Er is nogal
een contrast. Deze minister zegt dat de NAVO van nu en niet van het verleden
is, dat het verdrag helemaal goed is en dat het allemaal erg goed loopt. Net
over de zee zegt een minister, die toch ook vakbekwaam moet worden geacht,
dat de toekomst van de NAVO nog nooit zo bedreigd is als nu. De waarheid hoeft
niet in het midden te liggen, maar soms moet die daar toch worden gezocht.
Behalve als een bedreiging zou je het ook kunnen zien als een kans dat er
zich op dit moment een nieuwe veiligheidsstructuur ontwikkelt, wat volgens
mij vaststaat. De grote vraag blijft hoe parlementen daarbij betrokken kunnen
raken, zodat er zich iets ontwikkelt dat wij uiteindelijk allemaal gewild
hebben.Minister Bot:Ik ben expres begonnen met hetgeen bondskanselier Merkel heeft gezegd
over de drie hoofdtaken. Die rol kan op dit moment door geen enkele andere
veiligheidsorganisatie worden gewaarborgd. Tegelijkertijd heb ik Riga en de
vijf of zes mogelijkheden genoemd om aan te geven dat het niet alleen een
kwestie is van analyseren, coördineren en politieke discussies voeren,
maar dat wij verder willen gaan door actief gebruik te maken van de aanwezige
capaciteiten en van de enorme ervaring die sinds 1949 is opgebouwd. Je kunt
altijd het halflege glas aanhalen, zoals de Britse minister heeft gedaan.
Ik geef toe dat de NAVO de afgelopen jaren door een dip is gegaan. Om die
reden hebben wij onszelf de vraag gesteld wat wij kunnen doen om nieuwe inhoud
te geven aan deze heel belangrijke organisatie. Laten wij wel zijn. Ik zie
op dit moment geen alternatief voor een transatlantische band en een transatlantisch
bondgenootschap dan wat er nu bestaat tussen West-Europa en Amerika. Kijk
naar de spanningen die zich op dit ogenblik in de wereld voordoen: Iran, Irak,
het Midden-Oosten, al die oorlogen in Afrika, de zorgen over onze eigen grijze
gebieden aan de rand van Europa, de mogelijkheden van frictie tussen Rusland
en Europa. Ik denk dat zo'n organisatie een kostbaar goed is. Ik begrijp best
dat het soms nodig is om aan de bel te trekken. Dat heeft de Britse minister
misschien willen doen: let op je zaak, wij hebben iets wat goed is, maar wat
beter kan; laten wij kijken hoe het beter kan. Ik heb vandaag getracht te
benadrukken hoe wij met deze goede organisatie nog beter kunnen.
Ik zie het halfvolle glas. Als de Britse minister dat anders ziet, dan ben
ik toch nieuwsgierig waarop hij dat baseert en waarom hij dat vindt, want
dat heb ik niet van hem gehoord. Hij zegt alleen dat het zo is. Ik constateer
iets anders en geef aan waar het beter kan.Minister Kamp:Voorzitter. Na de uitgebreide beantwoording door collega Bot kan ik het
kort houden. Als de NAVO ons niet in de schoot geworpen was, zou het ons nooit
gelukt zijn om die nu alsnog op te richten. Wij mogen blij zijn dat deze organisatie
er is en wij kunnen ervan profiteren. De NAVO heeft de Koude Oorlog gewonnen.
Warschau ligt nu op het grondgebied van de NAVO. Een groot deel van de landen
van het voormalige Warschaupact werkt nu samen met lidstaten van de NAVO.
Het is bijzonder waardevol dat bij iedere informele NAVO-bijeenkomst van de
ministers van Defensie ook de Russische collega aanwezig is en dat er open
over de gemeenschappelijke interesses en belangen kan worden gesproken.De NAVO pakt een van de grootste uitdagingen van onze tijd aan, namelijk
Afghanistan. Tot dusverre werkt de NAVO hier zeer gestructureerd aan en is
er kans op succes. De NAVO vormt tevens een overlegplatform voor de mediterrane
landen. Deze landen zijn niet op een gestructureerde wijze betrokken bij hetgeen
er in ons deel van de wereld gebeurt. De NAVO speelt ook een belangrijke stabiliserende
rol in het voormalige Joegoslavië. Ik ben het dan ook eens met minister
Bot en niet met mijn Britse collega Reid. De NAVO is een waardevolle organisatie
met veel toekomstperspectief.Secretaris-generaal De Hoop Scheffer is bezig met de transformatie van
de NAVO. Hij probeert randvoorwaarden te creëren om de operaties waartoe
de politiek besluit, goed uit te kunnen voeren. Het gaat daarbij vooral om
de volledige inzetbaarheid van de NATO Response Force, capaciteitsverbetering
en herziening van de financieringssystematiek. Op die manier moet de NAVO
een moderne, snel inzetbare expeditionaire organisatie worden, net zoals de
Nederlandse krijgsmacht, zo zeg ik alle bescheidenheid.Deze transformatie is voor een belangrijk deel gericht op de NATO Response
Force. Hierdoor worden de deelnemende landen gedwongen om concreet samen te
werken en gezamenlijk dezelfde standaarden te hanteren. Je kunt alleen gezamenlijk
moeilijke klussen aanpakken als je de zaak goed georganiseerd hebt. De heer
Russell heeft er terecht op gewezen dat de NRF nog niet operationeel is. Nederland
formuleert elke keer opnieuw waar het aan ontbreekt. Wij houden niet van vage
verhalen. Vervolgens moet je de onderscheiden bijdragen van de verschillende
landen goed inzichtelijk maken. Er is een database waar alle informatie over
ieders inzet in opgeslagen wordt. Op die manier kan de sociale controle haar
werk doen. Om de NRF inzetbaar te maken, moet het financieringsmechanisme
aangepast worden. Common funding kan een goed hulpmiddel zijn. Het is ook
goed om de rotaties verder in de tijd te plannen, zodat de landen die dat
nodig hebben zich goed kunnen voorbereiden op hun taken.Ik voel er weinig voor om de NRF alleen voor bepaalde taken in te zetten.
Het liefst kiest men dan voor taken waarvan tevoren al bekend is dat die zelden
aan de orde zullen zijn. Ik geloof niet in een combinatie met een Strategic
Reserve Force en een organisatie voor humanitaire hulp. Het is beter om de
NATO Response Force breed in te zetten, dus voor alle taken. In de praktijk
kunnen wij leren van de samenwerking. Men moet de kans krijgen om enthousiast
te worden over de betekenis van een dergelijke force voor mensen in de wereld.
Ik ben ervan overtuigd dat wij er al werkende in zullen slagen om de NRF steeds
meer body te geven. Het zal overigens duidelijk zijn dat Nederland een goede
bijdrage aan de NRF levert. Het gaat zorgvuldig om met zijn deelname aan crisisbeheersingsoperaties,
aan EU Battle Groups en de NRF. Er is een schema opgesteld om zo goed mogelijk
aan alle verzoeken tegemoet te kunnen komen.De heer Russell vraagt of de European Gendarmerie Force ingezet kan worden
voor de NAVO. Dat is mogelijk. Dit betreft een multinationale samenwerking
tussen organisaties die vergelijkbaar zijn met de Koninklijke Marechaussee.
Hierbij zijn onder andere Frankrijk, Portugal, Italië, Nederland en Spanje
betrokken. De EGF is inzetbaar voor de handhaving van de openbare orde en
de veiligheid als de lokale politie onvoldoende capaciteit heeft. Deze inzet
kan aangeboden worden via de EU, de NAVO, de OVSE en de VN. Men moet zich
overigens realiseren dat de EGF nog niet operationeel is. Er is nog een praktische
eindoefening nodig. Ik hoop dat die binnen enkele maanden zal plaatsvinden,
waarna de EGF operationeel verklaard en daadwerkelijk ingezet kan worden.
Men leert het beste in de praktijk.De heer Russell heeft naar het Intelligence Fusion Center in Molesworth
gevraagd. De Nederlandse regering hecht veel waarde aan een goede uitwisseling
van informatie. Militaire operaties zijn anders niet mogelijk. Wij ondersteunen
alle initiatieven die tot een betere informatie-uitwisseling kunnen leiden.
Deze gezamenlijke inlichtingendienst zal zeker aan dit doel kunnen bijdragen
en Nederland overweegt dan ook, om daaraan deel te nemen.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Ik heb begrepen dat de woordvoerders graag de tweede termijn van de Defensiebegroting
en die van het onderdeel NAVO van de begroting van Buitenlandse Zaken en van
Defensie gezamenlijk willen houden. Dat is voor de beide bewindspersonen niet
problematisch. Ik stel voor, daartoe over te gaan.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 19.15 uur tot 20.15 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20052006-1065-1073.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl