Behandeling van:  het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inkomensvoorziening kunstenaars teneinde kunstenaars met een eigen woning niet langer van een beroep op de Wet inkomensvoorziening kunstenaars uit te sluiten (27035)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 5061-5074

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-05-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 78, pagina 5061-5074

23-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27035Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Harrewijn aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over diens voornemen het besluit van de gemeente Amsterdam te vernietigen om bijstandsgerechtigden met een deeltijdbaan maximaal f 125 van het verdiende loon te laten behouden (Volkskrant 22 mei jl.)Pagina 5035-5038
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de evaluatie Kosovo, te weten: de motie-Melkert c.s. over internationale politietaken (22181, nr. 316)Pagina 5040-5040
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 23 mei 2000)Pagina 5074-5076
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inkomensvoorziening kunstenaars teneinde kunstenaars met een eigen woning niet langer van een beroep op de Wet inkomensvoorziening kunstenaars uit te sluiten (27035)Pagina 5061-5074
Presentie en opening (dinsdag 23 mei 2000)Pagina 5035-5035
Behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring van de op de 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst opgesteld op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie inzake het gebruik van informatica op douanegebied (Trb. 1995, 287) en vier andere overeenkomstenPagina 5060-5061
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 23 mei 2000)Pagina 5038-5040
Behandeling van: het wetsvoorstel wijziging van de Meststoffenwet in verband met de invoering van een stelsel van pluimveerechten (26473)Pagina 5041-5060
Behandeling van: de brief van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid houdende het voorstel de Structuur Uitvoering Werk en Inkomen (SUWI) aan te wijzen als groot project (26448, nr. 11)Pagina 5041-5041
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van de provincie Utrecht (26904)Pagina 5040-5040
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over de jeugdzorg, te weten: - de motie-Arib/Ravestein over instelling van een kinderombudsman (26816, nr. 7); - de motie-Arib over uitbreiding van het aantal diagnostische centra (26816, nr. 8); - de motie-Van Gent over de opvang van licht verstandelijk gehandicapten (26816, nr. 10); - en twee andere motiesPagina 5040-5040
Behandeling van: de brief van het Presidium inzake het ontslag van een bijzonder griffier (27128)Pagina 5040-5041

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 70 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet inkomensvoorziening kunstenaars teneinde kunstenaars met een eigen
woning niet langer van een beroep op de Wet inkomensvoorziening kunstenaars
uit te sluiten (27035).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! "Kunstenaars die in het bezit zijn van een eigen woning kunnen
niet altijd een beroep doen op de Wet inkomensvoorziening kunstenaars (WIK)."
Zo luidt de eerste zin van de memorie van toelichting bij het door de ambtsvoorganger
van deze minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ingediende wetsvoorstel
dat wij vandaag plenair behandelen. De vraag die terecht eerst kan worden
gesteld, is of het überhaupt wel wenselijk is mensen met een overwaarde
op hun eigen woning een beroep op de allesbehalve sobere WIK-regeling te laten
doen. Ik zeg niet dat mijn fractie die vraag ontkennend beantwoordt, maar
de principiële vraag wordt door de regering niet eens gesteld, laat staan
beantwoord. Uit het feit dat de voorganger van deze minister het wetsvoorstel
heeft ingediend, zou kunnen worden afgeleid dat de regering deze vraag positief
beantwoordt. Vandaag wil ik de minister vragen deze principiële vraag,
deze kernvraag, in het algemeen te beantwoorden.Voorzitter! Mijn fractie tekent daarbij aan dat het argument van de regering
om niet meteen bij de WIK een krediethypotheekregeling op te nemen –
men dacht dat er onder de doelgroep van de WIK weinig eigenhuizenbezitters
waren – er enigszins met de haren is bijgesleept. Deze motivering is
in de hele wetsgeschiedenis van de WIK onvindbaar. Natuurlijk, verwacht werd
dat de WIK-populatie beperkt zou zijn – wel wijken de feitelijke cijfers
erg af van de raming van het departement – maar nergens in de wetshistorie
heb ik de overweging kunnen vinden dat binnen de beperkte populatie weinig
eigenhuizenbezitters werden verwacht. Ik heb die overweging althans niet kunnen
vinden. Het zou de minister sieren toe te geven dat deze overweging niet heeft
bestaan, maar dat hij alsnog het voorstel wil introduceren.Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie hecht er ook aan te vermelden dat
wij in het algemeen, dus los van dit wetsvoorstel, uiterst waakzaam zijn om
de uitzonderingspositie van de WIK uit te breiden, ongeacht het aantal mensen
dat er gebruik van maakt. De aparte positie van kunstenaars legitimeert weliswaar
een aparte regeling – mijn fractie heeft dan ook steun verleend aan
de totstandkoming van de WIK – maar zij dient beslist niet onnodig te
worden uitgebreid, vooral vanwege de ongelijkheid met andere maatschappelijke
groepen en andere beroepsgroepen waarvoor geen aparte regeling bestaat. Het
maatschappelijk draagvlak voor een aparte regeling voor kunstenaars zal eerder
afkalven dan versterkt worden, indien de verschillen met andere beroepsgroepen
zonder een aparte regeling groter wordt. Dit was ook een opmerking ten algemene.
Mijn fractie kan de wenselijkheid van het thans voorliggende wetsvoorstel
in beginsel wel inzien. Indien de huidige regeling de instroom van de al bestaande
doelgroep in de WIK beperkt – de doelgroep zelf wordt dus niet uitbreid –
is het voorstel van de regering te billijken.Voorzitter! Het kabinet heeft er niet voor gekozen om de bestaande krediethypotheek
voor de Algemene bijstandswet in onderhavige gevallen om te laten zetten in
een WIK-krediethypotheek. Betrokkenen zullen bij de overstap naar de WIK de
krediethypotheek voor de Algemene bijstandswet dienen te beëindigen en
een nieuwe krediethypotheek voor de WIK dienen af te sluiten, waarbij logischerwijs
wordt uitgegaan van de actuele waarde. Dat is het voorstel van de regering.Door mensen uit het veld van de kunstenaars wordt deze keus bekritiseerd.
De VVD-fractie is het echter eens met de regering, dat de voorgestane figuur
de meest juiste lijkt. Wij zijn het met de minister eens, dat de WIK inderdaad
in hoge mate een aparter regime kent dan de bijstand. Vooral het tweede argument
van de regering spreekt ons zeer aan. De regering stelt in de nota naar aanleiding
van het verslag, dat het overzetten van een eventuele krediethypotheek van
de bijstand naar een WIK-krediethypotheek bovendien rechtsongelijkheid oplevert,
rechtsongelijkheid ten aanzien van anderen die een beroep doen op de WIK,
zoals de zij-instromers en de academieverlaters, waarbij in het geval er een
eigen woning is wel wordt uitgegaan van de actuele waarde van die woning.
Mijn fractie vindt het een zeer wezenlijk punt dat er rechtsgelijkheid bestaat.
Wij hechten eraan dat er geen rechtsongelijkheid gaat ontstaan, niet in dit
voorstel en niet in andere varianten. Ik vraag de minister of hij dat basisprincipe
van het vasthouden aan rechtsgelijkheid met mij deelt.Ik wil de minister ook vragen wat meer uitgebreid dan bij de schriftelijke
voorbereiding in te gaan op de beweegreden om bij herleving van de WIK, nadat
die voor een bepaalde periode is geschorst, de waarde van het huis niet opnieuw
vast te stellen. Is het door de regering gebruikte argument van de bevordering
van de mobiliteit van de kunstenaar – dat op zich hout snijdt –
het enige en belangrijkste argument? Hoe vaak verwacht de minister dat WIK-uitkeringen
voor een lange periode zullen worden geschorst? Hoe redelijk is het om na
een schorsing van een aantal jaren de waarde van het huis niet opnieuw vast
te stellen? Het is overigens ook niet de bedoeling dat het opnieuw vaststellen
van de waarde van het huis na herleving van de WIK de mogelijkheid creëert
om nieuwe en hogere krediethypotheken af te sluiten. Indien men echter door
een hogere waarde van het huis niet langer voor een WIK-uitkering in aanmerking
zou kunnen komen, is dat niet onlogisch. Kan de minister aangeven hoeveel
mensen hij verwacht dat er uit de WIK zullen uitstromen als wij zouden besluiten
om de waardevaststelling van het huis na een aantal jaren na de schorsing
opnieuw te laten plaatsvinden? Er is natuurlijk nog weinig ervaring met die
wet, maar hoeveel mensen verwacht hij dat er dan uit zullen stromen? Wij krijgen
graag enig cijfermatig inzicht, hoe moeilijk dat ook is.De heer Harrewijn (GroenLinks):Uitstromen naar wat? Naar de bijstand?De heer Wilders (VVD):Als mensen vanwege een hogere waarde van hun huis niet in aanmerking komen
voor de WIK, stromen zij in ieder geval uit de WIK. Wellicht is de waarde
zo hoog dat zij ook niet in de bijstand stromen. Dat is afhankelijk van het
inkomen dat men heeft. Indien men een grote overwaarde heeft en als dat bij
hernieuwde vaststelling bekend wordt, is het nog maar de vraag waar men voor
in aanmerking komt.De heer Harrewijn (GroenLinks):U weet toch ook wel dat een hogere waarde van het huis nog niet betekent
dat mensen dat geld hebben. Gezien de hausse in de woningmarkt betekent dat
gewoon dat zij meer krediethypotheek op moeten nemen en meer moeten lenen.
Dan komen zij dus terecht in een vorm van bijstand. Het is niet zo dat zij
ervan kunnen leven, want het is gewoon een papieren waarde.De heer Wilders (VVD):Dat hoeft niet. Mensen stromen in eerste instantie uit de WIK. Als die
WIK-uitkering wordt geschorst, is dat vaak omdat men meer inkomen krijgt.
Het kan in theorie zo zijn dat men bijvoorbeeld drie jaar lang in de WIK zit,
dan zes jaar niet, omdat men inkomen heeft en dan het laatste jaar weer wel,
terwijl de waarde van het huis is gestegen. Het is de vraag in hoeverre het
redelijk is om daar geen rekening mee te houden. Ik vind niet dat wij daar
veel aan hoeven te doen als het om vier mensen gaat. Daarom vraag ik aan de
minister hoe vaak hij verwacht dat dat voor zal komen en hoe redelijk het
is om te kijken of men vanwege die overwaarde wellicht geen gebruik meer zou
kunnen maken van de WIK. Dat is dan namelijk de ultieme consequentie.De heer Harrewijn (GroenLinks):Volgens mij was de WIK juist als opstap bedoeld om mensen tot zelfstandigheid
te brengen en niet om het zo aantrekkelijk mogelijk te maken om daar in te
komen. Bij u hoor ik nu: hoe minder in de WIK, hoe beter.De heer Wilders (VVD):Ik zeg niet: hoe minder in de WIK, hoe beter. Ik zeg wel dat als na een
bepaalde periode, nadat men is uitgetreden uit de WIK vanwege meer eigen inkomen,
de waarde van het huis is gestegen, het onredelijk is om daar geen rekening
mee te houden. Ik hoor hier graag een reactie van de regering op.Voorzitter! Indien WIK'ers langer dan twee jaar geen gebruik maken van
de WIK vanwege het hebben van voldoende eigen inkomen, hoe onredelijk is het
dan dat men toch begint met het afbetalen van de schuld na die herleving,
in plaats van na de maximale WIK-periode van tien jaar? Is dat uitvoeringstechnisch
mogelijk? Ziet de minister, buiten mogelijke uitvoeringstechnische aspecten,
hier beleidsmatig enig brood in?Ten slotte wenst mijn fractie wat meer kwantitatieve gegevens van deze
minister over de gevolgen van deze wet, los van de voorstellen die wij hier
en daar hebben gedaan. Wij willen toch graag weten hoeveel extra personen
een beroep op de WIK kunnen doen ten gevolge van dit wetsvoorstel. Dat is
een relevante vraag, al is het algemene gebruik van de WIK fors minder dan
wij voorzien en dan de regering had geraamd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Wij zijn blij met de voorgestelde aanpassing van
de Wet inkomensvoorziening kunstenaars. Die aanpassing is mede een gevolg
van vragen die de PvdA-fractie heeft gesteld en dat stemt ons tevreden. Wij
hebben nog wel de nodige opmerkingen en vragen over de precieze invulling
van de voorstellen om te komen tot de mogelijkheid van het hebben van een
krediethypotheek in het kader van de WIK. Op enige onderdelen hebben wij ook
wel kritiek.Hoewel het gaat om een relatief kleine groep kunstenaars, was het aantal
kunstenaars met een eigen woning hoger dan in eerste instantie werd gedacht.
Dat was eens temeer een reden om te zoeken naar een aanpassing van deze wet
om het mogelijk te maken om een krediethypotheek te hebben op de eigen woning
en toch gebruik te kunnen maken van de WIK. Tot op heden was dat voor kunstenaars
in de bijstand met een bijstandskrediethypotheek niet mogelijk. De verruiming
is een goede zaak. Het probleem dat zich voordoet betreft de wijze waarop
het in dit wetsvoorstel is geregeld. De regering schrijft dat het belangrijk
is dat de oude ABW-krediethypotheek in stand blijft en dat die afgelost moet
worden op het moment dat de bijstandsuitkering beëindigd wordt en een
WIK-krediethypotheek wordt aangegaan. De kunstenaar moet de oude ABW-krediethypotheek
aflossen en krijgt tegelijkertijd een aflossingsvrije WIK-krediethypotheek
gedurende de periode van vier jaar waarin de rechten van de kunstenaar op
een WIK-uitkering worden benut en dat mag maximaal in een periode van tien
jaar. Het vreemde feit kan zich voordoen dat met de WIK-krediethypotheek de
aflossing van de oude ABW-krediethypotheek moet worden betaald. Dit lijkt
een vrij omslachtige procedure en het is eveneens een omslachtige berekeningswijze.
Immers, de regering heeft in de nota naar aanleiding van het verslag betoogd
dat de wijze waarop de WIK-krediethypotheek is ingevuld, vooral was ingegeven
door het feit dat er sprake kan zijn van sterk wisselende inkomsten, waardoor
de berekening van de aflossingscapaciteit ingewikkeld is. Daarom zou het ook
nodig zijn om een aflossingsvrije periode tijdens de periode van de WIK-uitkering
te hebben en pas daarna de aflossing te realiseren. Eigenlijk gaan diezelfde
argumenten op voor de oude ABW-hypotheek. Wij hebben hier te maken met twee
soorten hypotheken onder verschillende voorwaarden, met een verschillende
aflossingsystematiek en op basis van verschillende draagkrachtberekeningen
met het oog op de aflossingscapaciteit. Dat is complex en het wordt nog ingewikkelder
gemaakt doordat in veel gevallen de ene gemeente, die gaat over de ABW, de
houder is van de ABW-krediethypotheek en de centrumgemeente, die de WIK uitvoert,
de houder is van de WIK-krediethypotheek. Ga er maar aan staan!Wij hebben gekeken naar mogelijkheden om deze problemen op te lossen.
De eerste en meest voor de hand liggende oplossing is om de WIK-hypotheek
en ABW-hypotheek in elkaar te schuiven. Maar dan ontstaat toch een wat vreemde
constructie, want één hypotheek kan niet twee verschillende
aflossingsvoorwaarden hebben. Er ontstaat dan een substantiële ongelijkheid,
met name voor mensen die de ABW beëindigd hebben en de ABW-krediethypotheek
 moeten terugbetalen. De WIK voorziet daar niet in na beëindiging
van de WIK terwijl er nog een mogelijkheid tot herlevend recht is. De PvdA-fractie
vindt die twee gescheiden systemen naast elkaar onwenselijk, als het gaat
om de vergelijking van rechten tussen individuele uitkeringsgerechtigden en
mensen die de uitkering WIK of ABW beëindigd hebben. Wij vinden daarom
dat het in elkaar schuiven van die hypotheken niet goed mogelijk is. Je zou
ook op andere gronden een te grote rechtsongelijkheid creëren tussen
mensen die aan het eind van de ABW-hypotheek zitten en mensen die aan het
eind van een WIK-hypotheek of een WIK-ABW-hypotheek zitten. Die overwegingen
hebben ertoe geleid – het spijt me dat het ingewikkeld is – dat
we geen heil zien in het ineenschuiven van die ene hypotheek. Want wat moet
je met het feit dat in de WIK-hypotheek maximaal tien jaar niet afgelost behoeft
te worden – dat kan theoretisch – en dat in de ABW-hypotheek onmiddellijk
daarna moet worden afgelost? Die ongelijkheid valt niet met elkaar te rijmen.Er blijft naar het oordeel van de PvdA maar één oplossing
als next best over. Wij hebben goed geluisterd naar de belanghebbenden vanuit
het veld die daar ook opvattingen over hebben. In tegenstelling tot wat de
regering vindt, is de PvdA van mening dat de ABW-hypotheek tijdens de WIK
bevroren moet worden. Dat wil zeggen dat tijdens de WIK-periode, dus op het
moment dat een WIK-uitkering genoten wordt, geen aflossing op de ABW-hypotheek
plaatsvindt, maar dat op het moment dat de WIK-periode wordt beëindigd
er een herlevend recht is. Dat is overigens precies hetzelfde als bij de ABW-hypotheek
op dat moment. Zodra je voor je eigen inkomsten werkt, betaal je terug op
de ABW-hypotheek. In dat kader ben je vergelijkbaar met mensen die aan het
eind van de ABW aan de slag gaan en dan ook gaan terugbetalen.De heer Wilders (VVD):Betekent het voorstel van mevrouw Noorman dat mensen die in de WIK zitten
en vervolgens meer gaan verdienen, ook in die situatie hun krediethypotheek
niet hoeven af te betalen op grond van de ABW?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja.De heer Wilders (VVD):Wilt u voor de mensen die vanuit de bijstand gaan werken en meer inkomen
vergaren omdat ze gaan werken, ook zo'n regeling treffen? Of vindt u dat deze
mensen meteen hun krediethypotheek moeten afbetalen? Anders zou er weer een
rechtsongelijkheid gaan bestaan. U zegt net dat u dat niet wilt. Ik ga er
dus van uit dat u dat hier ook niet wilt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Nee, want u vergelijkt dan appels met peren. Mensen die de bijstand beëindigen,
gaan terugbetalen, mits het inkomen daar genoeg ruimte voor biedt. Precies
hetzelfde geldt als de WIK beëindigd is. Na een WIK-periode herleeft
de verplichting om terug te betalen.De heer Wilders (VVD):Na tien jaar? Degene die gaat werken vanuit de bijstand, moet op het moment
dat hij voldoende inkomen heeft meteen met die afbetaling beginnen. Degene
die in de WIK gaat, heeft weliswaar een WIK-krediethypotheek, maar hij behoeft
niet gelijk het gedeelte van de bijstandhypotheek af te betalen. Degene die
gaat werken, moet dat wel. Dat is toch rechtsongelijkheid of zie ik dat verkeerd?
Misschien kan de minister daar dadelijk ook op reageren.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik denk dat u mij niet goed begrijpt. Ik wil het nog een keer goed uitleggen.
Op het moment dat je een WIK-uitkering ontvangt, is er geen aflossingsverplichting.
Dat ligt overigens in het verlengde van de opmerking van de minister in de
nota naar aanleiding van het verslag. De minister zegt daar dat hij ervan
uitgaat dat het heel zelden voorkomt dat er een aflossingsverplichting zal
zijn vanwege het lage inkomen. Op het moment dat de WIK beëindigd wordt –
en dan kunnen er nog wel WIK-rechten zijn – zal de ABW herleven, dus
de aflossingsverplichting op grond van de ABW-krediethypotheek herleeft. Dat
is precies hetzelfde als bij ieder ander aan het eind van de ABW. Als iemand
opnieuw een WIK-hypotheek of een WIK-uitkering wil opnemen, kan dat. Dan vervalt
de aflossingsverplichting totdat iemand aangeeft of een zodanig inkomen genereert
dat er geen recht op WIK bestaat. Dan herleeft dus ook de verplichting om
de ABW-hypotheek terug te betalen. Ik vind dat in de rede liggen.De heer Wilders (VVD):Het feit blijft dat degene die gaat werken, meteen moet terugbetalen bij
voldoende inkomen en dat degene die gaat WIK-en dat niet meteen hoeft te doen.
Bovendien zadelt u de mensen in de WIK op het einde op met een dubbele afbetaling.
Zij moeten zowel de WIK-krediethypotheek als de ABW-hypotheek afbetalen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dat ligt nog iets anders. Als het gaat om de hoogte van de aflossingsverplichting,
dan ligt er altijd een directe relatie met de hoogte van het te verwerven
inkomen. Daarbij maakt het in beginsel niet uit of het nu voor een of twee
hypotheken is, omdat er gezamenlijk niet meer aflossingsverplichting mag zijn
dan de draagkracht in het dan te realiseren inkomen. Het is mogelijk dat de
aflossingsperiode langer is als iemand een hypotheek heeft openstaan op de
Algemene bijstandswet. Dat sluit ik niet uit. Het is ook mogelijk dat iemand
te weinig inkomen genereert.Het voordeel van mijn voorstel – waarvoor ik eventueel in tweede
termijn een Kameruitspraak zal voorleggen – is dat mensen die in de
WIK zitten, niet de belasting hebben van een aflossing van een voorafgaande
ABW-hypotheek en dat die belasting onmiddellijk om de hoek komt kijken op
het moment dat men de WIK beëindigt, hetzij na vier jaar, hetzij na een
jaar, wat men wil, ook als er herlevend recht is. Ik denk dat het klip en
klaar is. Het is eenvoudiger en het ontlast de gemeente van een gigantische
hoeveelheid herrekeningen. Immers, ga er maar eens aan staan! Als iemand in
de WIK terugbetalingsverplichtingen heeft en incidentele inkomsten genereert,
dan moet dat worden vertaald in een jaarinkomen. Een voorbeeld is een kunstenaar
die een keer een schilderij voor ƒ 5000 verkoopt. Dat betekent dat
de oorspronkelijke gemeente ten opzichte van de centrumgemeente die de WIK
uitvoert, keer op keer inkomensherrekeningen moet maken om opnieuw de draagkracht
vast te stellen. Dan hobbel je achter de feiten aan. Ik denk dat helderheid
in het administratieve traject wenselijk is.De heer Wilders (VVD):Mevrouw Noorman zegt dat het uitvoeringstechnisch een stuk makkelijk zal
zijn. Daar heeft zij voor een deel misschien ook geen ongelijk in. Maar is
het niet zo dat de niet-centrumgemeente, waarvan de betrokkene oorspronkelijk
zijn ABW-krediethypotheek had, maar bij de centrum- gemeente moet nagaan wanneer
de WIK-periode van iemand is beëindigd. Hoe komt die gemeente daar dan
achter? Zal dat uitvoeringstechnisch allemaal automatisch gaan?Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Er moet sowieso te allen tijde, ook in het voorstel van de regering, communicatie
zijn tussen de oorspronggemeente en de centrumgemeente op het moment dat er
sprake is van een ABW-krediethypotheek. Dat staat vast. Volgens mijn voorstel
is de administratieve interactie tussen de oorspronggemeente en de WIK-gemeente
veel eenvoudiger en hoeft die minder frequent te zijn. Er hoeft namelijk niet
iedere keer wanneer er inkomsten gegenereerd zijn, te worden gekeken of er
opnieuw aflossingscapaciteit gerealiseerd is, maar dat kan gewoon keurig na
de beëindiging van de WIK plaatsvinden. In dat kader gaat het om een
veel eenvoudiger procedure dan de procedure die in het wetsvoorstel wordt
voorgesteld.Ik wil nog een opmerking maken over de waardevaststelling. Hoe vaak moet
dat gebeuren? De VVD-fractie heeft daar ook het nodige over gezegd. Ik wil
een vergelijking maken met andere mensen die gebruik maken van een ABW-krediethypotheek.
Bij het opstarten van een krediethypotheek wordt in wezen eenmalig een waarde
vastgesteld. Het is mogelijk dat de waarde helemaal opgebruikt is. Immers,
ten gunste van de krediethypotheek blijft gewoon een vast bedrag per maand
gebruikt worden. Dan wordt toch altijd opnieuw bekeken of er inmiddels sprake
is van een waardestijging, waardoor een nieuwe of een vervolghypotheek gevestigd
wordt, voordat besloten wordt dat men verder bijstand à fonds perdu
krijgt. Datzelfde geldt natuurlijk ook in de WIK-situatie. Ik weet dat vanuit
de belangenorganisaties gesuggereerd is dat er verschillen zijn. Maar die
zijn de facto niet aan de orde, want er zal te allen tijde, voordat men bijstand
à fonds perdu of WIK à fonds perdu krijgt, bezien moeten worden
wat de waarde is van het feitelijk vermogen. En dat blijft ook zo. Het kan
niet zo zijn dat er een overcapaciteit in een woning blijft zitten op grond
van de economische waarde, terwijl er à fonds perdu bijstand dan wel
WIK verstrekt wordt. In dat kader vind ik het ook een beetje een academische
discussie, maar dat klinkt niet aardig.Mijn gedachte hierover is als volgt. Er gelden bij een WIK-hypotheek nadrukkelijk
andere voorwaarden dan bij een ABW-hypotheek. Het zijn relatief gunstige voorwaarden.
Ik vind dat daar ook goede redenen voor zijn. Tenslotte krijgen de mensen
een relatief lage uitkering. Daar mag ook geen misverstand over bestaan. Ik
vind het van belang dat de waarde bepaald wordt bij het aangaan van die hypotheek.
Ik vind wel dat er met een doorlooptijd van maximaal tien jaar een goede reden
is om halverwege die periode een herijking toe te passen. De heer Wilders
heeft daar al iets over gezegd. Ik zeg dat ook, omdat dat zowel in het voordeel
als in het nadeel van zo iemand kan zijn. Immers, stel dat straks de huizenprijzen
dalen en dat je na vijf jaar opnieuw komt om een WIK-uitkering, terwijl de
oorspronkelijk vastgestelde overwaarde van je woning allang is verdwenen,
dan kom je pas echt in de problemen. Het is dus ook een belang van degenen
die zo'n uitkering vragen, dat er wordt bekeken wat de reële overwaarde
is, zodat zij straks niet berooid aan de kant staan. Vandaar dat ik een tussentijdse
waardebepaling, mocht de regering daar oog voor hebben, niet uit de weg zal
gaan. En vandaar dat ik het van belang vind dat de mensen die gelijk in de
WIK instromen, vergelijkbaar zijn. Dat geldt voor academieverlaters, dat geldt
voor zij-instromers en dat geldt voor mensen die de overgang maken van ABW
naar WIK. Dat voor wat de hypotheek zelve betreft.Mijnheer de voorzitter! Ik heb nog een aantal opmerkingen en vragen over
een beperkt aantal punten. Veel kunstenaars hebben naast een inkomen uit de
WIK een zelfstandige beroepspraktijk of een dienstverband. Vaak wordt als
voorbeeld genoemd een onregelmatige of partiële aanstelling van acteurs
en dansers, maar ook het lesgeven door kunstenaars. De vraag is of kunstenaars
met een WIK-uitkering dan in aanmerking komen voor kwijtschelding van gemeentelijke
belastingen en of zij als zelfstandig ondernemer worden gezien. Er is sprake
van een mengvorm – en dat is toch relevant in het kader van de WIK –
van inkomen uit zelfstandige beroepsbeoefening, zelfstandig ondernemerschap
en loondienst. Dat geeft ook aan welke rechten er zijn, want het gaat toch
om mensen die veelal een inkomen op minimumniveau hebben. Ik zou het jammer
vinden als de toegang tot dit soort voorzieningen voor hen wordt afgesneden.
Ik verzoek de minister daarover opheldering te geven.Vervolgens heb ik nog een opmerking over de uitvoeringslasten. De uitvoeringsvergoeding
is ƒ 2200. De vraag is of die vergoeding een correcte is, gezien het
feit dat de WIK toch een zeer complexe regeling is geworden. Heeft de minister
de afgelopen periode bijvoorbeeld in het kader van een quickscan nagegaan
in hoeverre de daarvoor staande vergoeding adequaat is? En mocht de vergoeding
niet adequaat zijn, overweegt hij dan aanpassing?De ene gemeente moet vrij gedetailleerde informatie aan de andere gemeente
vragen. Past deze detaillering bij de uitgangspunten die zijn aangegeven door
de werkgroep-Pennekamp en de commissie-Griffioen voor het geval dat niet de
rijksoverheid, maar derden of andere overheden uitvoerings- en beleidstaken
hebben? In het MDW-rapport Specifieke uitkeringen heeft de werkgroep zich
kritisch uitgelaten over de WIK. Wordt aan die opmerkingen invulling gegeven
in de zin van het beperken en vereenvoudigen van de te vragen informatie?Tot slot heb ik nog een prikkelvraagje dat gaat over de beslagvrije voet
in het kader van de invorderingswet voor kunstenaars in de WIK. Het inkomen
als norm gedefinieerd in de wet, is uitgangspunt voor het bepalen van de beslagvrije
voet. Dat betekent dat iemand die een schuld of terugbetalingsverplichting
heeft, 90% wordt gelaten van zijn inkomen op dat moment. De kunstenaar in
de WIK heeft maar een inkomen van 70% van het relevante bijstandsniveau. Betekent
dat dit dat in beginsel geen beslag kan worden gelegd op het
inkomen van de WIK-kunstenaar? Ik wil daar helderheid over hebben, omdat ik
daar wat opmerkingen over uit het veld heb gekregen.Mevrouw Visser-van Doorn (CDA):Voorzitter! De Wet inkomensvoorziening kunstenaars heeft tot doel kunstenaars
gedurende een beperkte tijd financieel te ondersteunen bij het opzetten van
een redenerende beroepspraktijk. Die doelstelling wordt door de CDA-fractie
van harte onderschreven. Echter, nu wordt binnen de doelgroep onderscheid
gemaakt tussen mensen die wel en mensen die niet een eigen woning bezitten.
Mijn fractie vindt dat geen terecht onderscheid. Ook voor kunstenaars met
een eigen woning moet het mogelijk zijn om onder voorwaarden een steun in
de rug te krijgen in de vorm van een WIK-uitkering om een eigen beroepspraktijk
op te bouwen, net als dit voor zelfstandigen mogelijk is in het Bijstandsbesluit
zelfstandigen. Ik wil er in de richting van de VVD-fractie nog eens op wijzen
dat het hierbij naar onze mening nadrukkelijk niet gaat om een uitbreiding
van de doelgroep. De VVD-fractie is toch ook van mening dat het bezit van
een eigen woning ook voor mensen met een laag inkomen bereikbaar moet zijn?
Zij heeft toch ook ingestemd met de Wet bevordering eigenwoningbezit? De kunstenaars
krijgen deze uitkering in de vorm van een krediethypotheek die zij terug dienen
te betalen!Bij de totstandkoming van de WIK was kennelijk onvoldoende bekend dat
er onder de doelgroep mensen waren met een eigen woning. Eigenlijk is het
nogal slordig om na zo'n korte tijd alweer een wijziging te moeten aanbrengen.
Kan de minister nog eens ingaan op de omvang van deze groep?Voorzitter! De leden van de CDA-fractie hebben in het verslag enkele vragen
gesteld over de overgang van de ABW naar de WIK. Het ging erom dat bij deze
overgang opnieuw een nieuwe krediethypotheek moet worden afgesloten en de
aflossing van de oude ABW-krediethypotheek direct begint. Mijn fractie heeft
de suggestie gedaan om de ABW-hypotheek te laten doorlopen en de beantwoording
heeft haar niet overtuigd. Het is ongewenst, zo was het antwoord, en het kan
de schijn opwekken dat de WIK een verlengstuk van de ABW is. Kan de minister
daar nog eens nader op ingaan? Kan hij daarbij ook de relatie leggen met het
Bijstandsbesluit zelfstandigen waar het wel mogelijk is om de krediethypotheek
mee te nemen? Is het voor de uitvoering en voor de kunstenaar zelf ook niet
eenvoudiger? Want de WIK is zo langzamerhand al een erg ingewikkelde wet geworden!Voorzitter! Ik zou de minister ook willen vragen om in te gaan op de situatie
van een kunstenaar met een ABW-krediethypotheek bij een randgemeente die een
nieuwe krediethypotheek afsluit bij de centrumgemeente. Zal de niet-centrumgemeente
dan niet eerder geneigd zijn aflossing te eisen van de ABW-krediethypotheek?
Is het dan niet veel logischer dat de aflossing van beide hypotheken gelijk
zal plaatsvinden? De WIK is toch een aan de bijstand gerelateerde regeling?
Zo staat het in ieder geval wel in het jaarverslag 1999 van Sociale Zaken.Ten slotte, voorzitter, wil ik vragen of de vertegenwoordigers van de
kunstenaars vooral betrokken worden bij de verdere totstandkoming van nadere
regelgeving, want dat lijkt ons in ieder geval zeer gewenst.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Wij zijn blij met de voorliggende wetswijziging, want wij
vinden het terecht dat deze omissie in de WIK gerepareerd wordt, zodat ook
kunstenaars met een eigen woning van de WIK gebruik kunnen maken. Ik herinner
eraan dat de WIK er eigenlijk gekomen is, omdat wij destijds constateerden
dat er te veel kunstenaars in de ABW zaten en dat het heel moeilijk was om
vanuit die situatie, met allerlei verrekeningsregels te komen tot een zelfstandige
beroepspraktijk waaruit men uiteindelijk voldoende kan verdienen om niet afhankelijk
te zijn van een uitkering. Die uitkeringsachtergrond was wel degelijk aanwezig
bij de totstandkoming van de WIK; de opstap naar zelfstandigheid. Uiteraard
horen daar ook kunstenaars met een eigen woning bij. Ik wil mij dan vooral
ook richten op het probleem dat wij nog zien, namelijk de overgang van een
krediethypotheek ABW naar een krediethypotheek WIK. Wij horen twee bezwaren
om die in elkaar over te laten lopen. Ook de heer Wilders sprak daarover.
De WIK is een heel eigen regeling en ook gaat het om de rechtsgelijkheid.
Ik wil daar enkele kanttekeningen bij plaatsen.Ik zie de WIK toch in het verlengde van de ABW. De WIK is ook voortgekomen
uit de problemen van kunstenaars met de ABW. Om het nu helemaal los te trekken
van de geschiedenis en te zeggen dat het een totaal andere regeling is, daarvan
ben ik niet overtuigd.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Was het niet zo dat de WIK in wezen het antwoord was op de ingetrokken
BKR en dat de bijstand in wezen een noodregeling was omdat er geen voorziening
was toen die BKR was ingetrokken?De heer Harrewijn (GroenLinks):Dat klopt. Toen de BKR was ingetrokken, ontstond er eigenlijk een gedoogsituatie
in de ABW. Heel veel gemeenten vroegen zich af of ze kunstenaars die in de
bijstand zaten ook moesten dwingen om buiten hun vakgebied te solliciteren.
Er ontstond een groot probleem, maar wel een probleem dat op dat moment in
de ABW was ontstaan. Als je nog verder teruggaat, was het inderdaad de intrekking
van de BKR die tot deze problemen heeft geleid. Ik wil het niet helemaal losmaken
van de situatie die in de ABW ontstond, want het blijft een doelstelling om
de uitstroom uit uitkeringen te vergroten. Ook voor deze doelgroep moet iets
worden gecreëerd waardoor de stap uit de ABW via de WIK een logische
is. Dat er ook nog andere mensen dan alleen uit de bijstand gebruik van kunnen
maken, is terecht, ook met die BKR-achtergrond trouwens. Maar dat betekent
niet dat je daarom de WIK geheel los moet maken, zoals de heer Wilders heeft
gedaan. Ik kom dan ook met het voorbeeld van de BBZ. Als je het over rechtsgelijkheid
hebt, wil ik graag het volgende voorbeeld geven van twee woningen onder een
kap waar in beide woningen mensen met een bijstandsuitkering wonen met ieder
ongeveer hetzelfde vermogen in de woningen. De een is een kunstenaar en gaat
de WIK in, de ander is journalist en probeert als zelfstandige aan het werk
te komen. Na drie jaar zijn zij beiden geslaagd, maar de kunstenaar
in de WIK heeft wel een hogere krediethypotheek moeten afsluiten waarbij extra
taxatiekosten e.d. zijn opgeteld. Dit is ook een rechtsongelijkheid. Volgens
mij ontkom je er niet aan om op de een of andere manier ergens cesuren te
trekken. Die cesuur zit in het jaar waarin de woning wordt getaxeerd. Wil
je echt rechtsgelijkheid bereiken, dan moet er ieder jaar opnieuw worden getaxeerd.
Mevrouw Noorman kan wel zeggen dat aan het einde altijd een taxatie volgt
voordat je bijstand à fonds perdu krijgt, dat is bij de WIK ook zo,
maar uit het veld horen wij van kunstenaars dat zij aarzelen om de WIK in
te gaan vanwege de taxatiekosten, maar ook vanwege het psychologische effect
dat zij ineens een waarde van een ton of anderhalve ton meer zien verschijnen,
met het perspectief dat zij dit bedrag op termijn meer moeten opnemen als
krediethypotheek. Dit is absoluut een barrière om aan de WIK deel te
nemen. Ik vraag mij af waarvoor dit nodig is.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik vraag mij af of de redenering van de heer Harrewijn opgaat. In de eerste
plaats is er een maximum aan het vermogen dat vrij in een huis mag zitten.
Als je zoveel hebt, kom je zelfs niet in aanmerking voor de WIK of voor de
ABW. In de tweede plaats staat de waarde in het huis voor vrij te laten vermogen
en ook voor het op te souperen vermogen als je een krediethypotheek neemt.
Maar je kunt nooit meer opsouperen dan de uitkering die je krijgt. Ik vraag
me daarom af of de redenering van de heer Harrewijn opgaat. Dit geldt ook
voor de vergelijking die hij maakt. Sterker nog, iemand met een WIK-hypotheek
soupeert minder van zijn huis op dan iemand met een ABW-hypotheek.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik heb het er niet over of iemand een WIK-hypotheek krijgt, maar over
de vraag of de waarde die is gesteld bij de ABW-krediethypotheek als waarde
mag worden genomen voor de WIK-krediethypotheek. Dat is de kwestie die ik
aan de orde stel en dat er geen hertaxatie plaatsvindt. Je kunt dan altijd
nog via de regels van de WIK-krediethypotheek meegaan in de regeling.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De waarde is toch alleen een abstract rekenkundig gegeven. Van belang
is toch of er ruimte is om maandelijks je uitkering te onttrekken aan dat
huis. Bij de bijstand moet je meer onttrekken dan bij de WIK, omdat je uitkering
lager is. De waarde is in beginsel fictief, het hangt er maar vanaf hoe lang
je van de WIK gebruik maakt.De heer Harrewijn (GroenLinks):Dat weet ik wel, maar mevrouw Noorman weet ook dat als er een taxatie
komt met taxatiekosten en een waardeverandering, er een psychologische drempel
wordt opgeworpen voor de deelnemers. Mevrouw Noorman is volstrekt deskundig
op het gebied van de bijstand. Zij weet alles over taxaties aan het einde
voor het à fonds perdu. Dit zijn prachtige termen, maar een hertaxatie
van een woning bij de huidige woningprijzen vormt een barrière. Als
dit op zich niet nodig is en ook de in de WIK op een gegeven moment een taxatie
plaatsvindt voordat een uitkering à fonds perdu wordt gevonden, waarom
moet die psychologische drempel dan perse bij de toetreding tot de WIK worden
opgeworpen? Waarom verhalen vertellen over rechtsgelijkheid of rechtsongelijkheid
als het uiteindelijk toch niets uitmaakt? Het is alleen maar mensen op kosten
jagen – taxatiekosten – die wel degelijk worden opgeteld bij de
krediethypotheek, want zij worden daaruit betaald. Ik herhaal dat het een
psychologische drempel opwerpt en voor mij hoeft dat niet.Daarom heb ik twee amendementen ingediend. De eerste heeft betrekking
op lid 5 van artikel 8 over de waardebepaling van de woning en voegt daaraan
toe dat de waarde van de krediethypotheek ABW als waarde mag gelden voor de
krediethypotheek WIK. Daarmee wordt het in zijn algemeenheid geregeld. Ik
heb een tweede, wat minder verregaand amendement ingediend voor het geval
dat er voor het eerste geen Kamermeerderheid bestaat. Het gaat daarbij om
een groep die eigenlijk al in de WIK had kunnen zitten als dit allemaal bij
de totstandkoming van de WIK al was geregeld. Deze mensen kunnen er niets
aan doen dat zij pas later hebben kunnen toetreden en ook pas later met een
taxatie worden geconfronteerd. Het gaat om een overgangsregeling voor de ongeveer
500 mensen die zijn afgewezen op grond van de woning. Maar voor de duidelijkheid:
als het eerste wordt aangenomen, dan vervalt mijn tweede, minder verregaande
amendement.Nu de taxaties. Ik heb in principe weinig behoefte aan nieuwe taxaties
gedurende de tien jaar met WIK-rechten. Men kan redeneren dat zoiets op een
gegeven moment toch wel zou gebeuren en daarom is een taxatie halverwege misschien
wel mogelijk. Maar waarom moet ook daarvoor weer een automatisme worden ingebouwd
dat voor misschien 90% van de gevallen niet noodzakelijk is? Waarom moeten
mensen weer worden geconfronteerd met een dreiging? Mensen zien die grote
bedragen uiteindelijk toch als een soort schuld voor de toekomst op zich afkomen,
ook al soupeert men niets op. Ik vind het allemaal volstrekt overbodige en
in psychologische zin schadelijke drempels voor het gebruik van de WIK.Tot slot een vraag over het werken als zelfstandige in de WIK. In de schriftelijke
behandeling van deze wet ontstond een discussie over de fictieve beroepskostenaftrek
van ƒ 10.000 die door de fiscus vaak niet als zodanig wordt gezien.
Hierbij wordt gewezen op de mogelijkheid van zelfstandigenaftrek en startersaftrek.
Maar word je door de belastingdienst wel erkend als zelfstandige als een WIK-uitkering
een groot deel, bijvoorbeeld 60% of tweederde, van je inkomen uitmaakt? Volgens
mij wringt er nogal wat tussen het ontvangen van een WIK-uitkering en de behandeling
als zelfstandige. Ik zou graag zien dat hier eens goed naar wordt gekeken.De vergadering wordt van 19.57 uur tot 20.10 uur geschorst.Minister Vermeend:Voorzitter! Ik dank de leden voor hun inbreng. De heer Wilders heeft een
aantal principiële vragen gesteld en met het beantwoorden daarvan wil
ik beginnen. Het leken mij kernvragen.De eerste vraag was: is het wel noodzakelijk om kunstenaars met een eigen
woning onder de WIK te brengen? Mevrouw Visser zei in antwoord daarop: je
mag geen onderscheid maken tussen kunstenaars met en kunstenaars zonder een
 eigen woning. Met andere woorden: met betrekking tot de WIK
mag geen onderscheid worden gemaakt tussen een kunstenaar met een eigen woning
en een kunstenaar zonder een eigen woning. Je kunt voor die benadering kiezen.
Als je zegt dat het al of niet hebben van een eigen woning geen onderscheidend
criterium is, betekent het in feite dat je hier komt met een regeling. Het
kabinet heeft gezegd dat dit geen goed onderscheidend criterium is. Dit is
het gevolg van een afweging, maar je kunt er ook anders over denken. De heer
Wilders gaat ervan uit dat die eigen woning een zekere waarde vertegenwoordigt.
Ik wijs erop dat er op die eigen woning een grote hypotheek kan rusten. Bovendien
speelt de waarde van die woning een rol. Het kabinet heeft een en ander afgewogen
en op een gegeven moment gezegd, gehoord de wensen op dit punt en de praktijk
in aanmerking genomen: wij laten dit onderscheid vervallen en wij zullen zoeken
naar een oplossing.De heer Wilders (VVD):Voordat er misverstanden ontstaan, merk ik op dat de VVD-fractie geen
enkele moeite heeft met het opheffen van dat onderscheid. Daarop sloeg ook
niet mijn kernvraag. Mijn kernvraag is: moeten mensen met een overwaarde op
de eigen woning een beroep kunnen doen op de WIK?Minister Vermeend:Voorzitter! Vervolgens krijg je de vraag op welke wijze je omspringt met
de overwaarde en of, als er sprake is van een overwaarde, het echt nog nodig
is om betrokkene in staat te stellen een beroep te doen op de WIK.De heer Wilders heeft ook de principiële vraag gesteld: is het nodig
overal bijzondere regelingen voor te treffen en is het niet noodzakelijk daar
bijzonder terughoudend mee te zijn? In beginsel ben ik het daarmee eens. In
beginsel is mijn opvatting: als het generiek kan, moeten wij dat doen. Ik
ben er niet zo voor om allerlei uitzonderingen te creëren. Ik ben het
met de heer Wilders eens dat je, als je allerlei uitzonderingen creëert,
al vrij snel – mevrouw Noorman zei dit ook – komt op het punt
van de rechtsgelijkheid. Je moet in dit opzicht buitengewoon terughoudend
zijn. Je ontkomt er echter niet aan, zoals ik in mijn vorige functie ook heb
gemerkt, om in bijzondere gevallen een oplossing tot stand te brengen. Er
kan een bijzondere groep zijn waarvoor je een regeling wil treffen. Het is
verder de bedoeling – ik meen dat de heer Harrewijn hierover sprak –
dat men in staat wordt gesteld door te stromen om zelf in zijn levensonderhoud
te voorzien en buiten de WIK terecht te komen. Of het allemaal lukt, moeten
wij maar afwachten.De heer Wilders vroeg in dit verband: in hoeveel gevallen denkt u dat
men in staat is om na een bepaalde periode zelfstandig in zijn levensonderhoud
te voorzien? Hij daagt mij als het ware uit een schatting te maken. Ik doe
dat niet. Ik weet het gewoon niet. De instroom is 500 en de uitstroom kan
ook maar beperkt zijn als je ziet over welke aantallen wij het hebben. Ik
beschik niet over meer cijfers dan ik heb aangegeven in de schriftelijke ronde.
Er is een evaluatie voorzien en ik hoop voor de zomer te beschikken over wat
meer gegevens. Die zal ik de Kamer doen toekomen. Nu heb ik die gegevens niet
en ik ben niet iemand die suggereert meer te weten dan wat aan cijfers voorradig
is. Zo gauw ik over de cijfers uit het veld beschik, zal ik u die doen toekomen.Het hele debat gaat over de overgang van een ABW-hypotheek naar een WIK-hypotheek.
De heer Harrewijn stelt in een tweetal amendementen een zekere aanpak voor.
Mevrouw Noorman heeft een Kameruitspraak in gedachten. De heer Wilders vroeg
of het onredelijk is om eerder af te lossen op het moment waarop de betrokkene
in een betere inkomenspositie komt te verkeren. Dit is in eerste instantie
een redelijke gedachtegang, maar komt betrokkene dan niet in een moeilijke
positie als hij bij een dergelijke inkomensverbetering onmiddellijk een verplichting
tot aflossing moet nakomen? Hij zou een dergelijke inkomensverbetering ook
kunnen gebruiken om te investeren, zodat hij op termijn de WIK kan verlaten.Ik ga niet uitgebreid in op de uitvoeringstechniek. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid hoeft zich hiermee niet bezig te houden, dat is een
taak van de uitvoeringsorganisaties.Het is echter een kwestie van afwegen. Ik vind de benadering van de heer
Wilders niet onredelijk, maar de keuze is op een andere oplossing gevallen.
Zijn gedachtegang kwam overigens als een reactie op het idee van mevrouw Noorman
waarmee hij een interruptiedebatje voerde om de aflossing op de bestaande
krediethypotheek in de ABW te bevriezen tot het moment waarop de kunstenaar
een inkomen boven het sociaal minimum genereert.Mevrouw Visser vroeg wat de randgemeenten kunnen doen. Als het inkomen
van de kunstenaar hoger dan de bijstandsnorm uitvalt, kan een randgemeente
tot aflossing verplichten. Dit wordt ondervangen door de gedachte van mevrouw
Noorman die stelt dat in die periode niet wordt afgelost. Derhalve pleit zij
voor doorvoering van de bevriezing. Een ander argument is dat de kunstenaar
al een schuld heeft op basis van de krediethypotheek ABW. Hij kan dus minder
reserveren voor toekomstige investeringen en onder de WIK bouwt hij ook een
schuld op.Er zijn ook argumenten tegen. Een argument tegen betreft het volgende;
ik kwam erop naar aanleiding van hetgeen de heer Wilders zei. Deze vroeg of
er niet een vorm van rechtsongelijkheid optreedt als je kijkt naar de situaties
die zich kunnen voordoen. Er zijn natuurlijk mensen die uit de ABW gaan –
dat was zijn voorbeeld – en die worden ermee geconfronteerd dat zij
hun ABW-krediethypotheek moeten aflossen, als zij daartoe financieel in staat
zijn. Op zichzelf kan die ongelijkheid erin zitten. Maar de heer Harrewijn
zag het allemaal wat anders, want die wees erop dat het een bijzondere regeling
is; hij ziet het meer als een verlengde van de bijstand. Terecht maakte mevrouw
Noorman echter de opmerking dat het niet een verlengde van de bijstand is,
maar dat deze regeling uiteindelijk voortkomt uit de andere regeling. Die
rechtsongelijkheid kan er in een bepaalde situatie wel in zitten, maar hier
wreekt zich weer – daarom was ik het ermee eens dat je buitengewoon
voorzichtig moet zijn met bijzondere regelingen – dát we hier
te maken hebben met een bijzondere regeling. Immers, het is de bedoeling dat
men uiteindelijk de WIK verlaat. Het is een tijdelijke regeling, voor een
bepaalde periode. In zoverre kun je zeggen dat het wel waar is, maar dan voor
een beperkte situatie. Dat is een nadeel.Een "nadeel" van de benadering van mevrouw Noorman is ook – ik geloof
dat de heer Wilders het ook opmerkte en mensen weten dit op zichzelf;
men kiest ervoor – dat je aan het eind van de rit wordt geconfronteerd
met twee schulden. Uiteindelijk zit je dan met twee schulden waarop in feite
niets is afgelost, maar daar kies je dan voor. Dat weet je ook; dat doe je
doelbewust. Betrokkene wordt dan bij de definitieve beëindiging van de
WIK, als hij verder niets aflost, geconfronteerd met twee schulden. Dat is
dan de consequentie.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Maar is het niet zo, mijnheer de voorzitter, dat die consequentie zich
ook voordoet in het voorstel zoals de regering dat aangeeft? Want wie zegt
dat binnen vier WIK-jaren een ABW-krediethypotheek af te lossen valt?Minister Vermeend:Dat hangt van het inkomen af.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ja, maar daarvan zegt de minister zelf dat het niet waarschijnlijk is
dat er tijdens de WIK-periode aflossingsruimte is. De facto zal derhalve in
de praktijk het verschil tussen het voorstel van de regering en wat ik in
mijn hoofd heb, ongeveer nul zijn.Minister Vermeend:Dat weet ik niet, voorzitter. Ik speculeer niet, want het hangt er maar
helemaal vanaf. Mevrouw Noorman zou gelijk kunnen hebben. Ik ga daar niet
over twisten, want ik weet dat niet. Het hangt puur af van de hele inkomenspositie
lopende de rit. Dat is het punt en dat weten we geen van tweeën. Het
kan derhalve dezelfde uitkomst hebben, maar het kan ook zijn dat er een andere
uitkomst is. Daar ga ik niet over speculeren; ik weet dat niet. De stand is
hier derhalve 1-1, wat mij betreft.Voorzitter! De heer Wilders heeft nog gevraagd of er gegevens over zijn
hoe vaak men stopt met de WIK en weer begint, hoe vaak de waarde van het eigen
huis dan opnieuw bepaald zou moeten worden en hoeveel mensen er zouden uitstromen,
als de waarde opnieuw wordt vastgesteld. Ik zou willen, zo zeg ik in alle
oprechtheid, dat ik zou beschikken over dergelijke gegevens. Die maken ook
een debat wat aantrekkelijker, in die zin dat je een en ander meer zou kunnen
beoordelen op zijn merites. Ik beschik niet over die gegevens en hier wreekt
zich ook het feit dat we nog niet beschikken over de evaluatie. Het enige
wat we weten, is dat het hier gaat om een beperkte populatie. Ik heb wel gezegd
dat de uitstroom beperkt zal zijn, omdat de instroom al gering is, en verder
wil ik niet speculeren op dat punt. De heer Wilders zal er ongetwijfeld zijn
gedachten over hebben, maar hij heeft ze ook niet uitgesproken. Ik heb er
géén gedachten over en spreek ze dus helemaal niet uit. Ik kan
daar verder niets over zeggen.Ook wat betreft het aantal keren dat waardevaststelling plaats zou vinden,
is er de vraag hoe je er tegenaan kijkt. Op zichzelf gesproken is het aantal
keren arbitrair. Hier moet je ook rekening houden met de doelgroep: waar leg
je uiteindelijk de grens? Ik kan me voorstellen dat je ervoor kiest een bepaalde
periode te nemen: vier, vijf of tien jaar. Je kunt dan het gemiddelde nemen,
maar het is puur arbitrair, ook op dat punt. Het is dan een kwestie van weging,
kijkend naar de doelgroep en naar wat dan redelijk is, enz. De heer Harrewijn
kiest er in dit verband voor om het helemaal niet te doen en de zaak met rust
te laten; dat is waar zijn amendement op neerkomt. Met alle respect, maar
dat gaat te ver omdat daarmee een buitengewoon grote rechtsongelijkheid wordt
gecreëerd.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Klopt het wat mevrouw Noorman zegt, namelijk dat als iemand
door de ruimte in de waarde van de woning na aftrek van schul- den e.d. heen
is en het moment genaderd is dat hij à fonds perdu bijstand of WIK
krijgt, alsnog wordt gekeken naar de mogelijke waarde die op dat moment in
de woning zit?Minister Vermeend:Er wordt wel rekening gehouden met de waarde van de woning. Ik begrijp
uit uw voorstel dat de overwaarde de gehele periode buiten beschouwing wordt
gelaten. Dat gaat mij te ver.De heer Harrewijn (GroenLinks):Als er bijvoorbeeld ƒ 60.000 ruimte in zit, waarom moeten dan bijvoorbeeld
nog eens ƒ 600 taxatiekosten worden betaald en de mensen in de war
worden gebracht, terwijl ze als alleenstaande kunstenaar ƒ 40.000 in
die vier jaar kunnen lenen? Wat is dat nu voor een gedwongen exercitie? Aan
het einde van de periode, als het moment daar is dat er geen ruimte in de
kredietverlening en de lening onder hypotheek zit, wordt er toch gekeken of
er nog een nieuwe toegevoegde waarde is. Dan gaat het alleen maar om die mensen
die daadwerkelijk met het "einde verhaal" te maken hebben. De rest wordt gewoon
met rust gelaten met taxaties en al dat soort onrust veroorzakende maatregelen.Minister Vermeend:Maar u bent het toch met mij eens dat het afgezien van alle administratieve
rompslomp en taxatiekosten, wat betreft de rechtsgelijkheid een stap te ver
gaat? Het is al een uitzonderlijke regeling, maar met uw voorstel verwijdert
u zich wel heel erg ver van de andere groepen, omdat het hiermee wel een erg
bijzondere regeling wordt door überhaupt in die hele periode niets te
willen doen.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik zou het met u eens zijn als dit bijvoorbeeld voor de BBZ gold en als
er geen eindtaxatie komt als men aan het einde van de kredietruimte is gekomen.
Als dat er allemaal niet was, was ik het met u eens. Maar het gaat hier gewoon
om mensen die voor 100% lenen, omdat zij een uitkering krijgen. In zoverre
worden ze toch niet anders behandeld dan anderen? Wat heeft u eraan dat zij
weten dat zij nog een ton ruimte hebben? Dat is toch een raar gevoel van rechtsgelijkheid?Minister Vermeend:Het gaat om de manier waarop met de overwaarde wordt omgegaan. In andere
situaties gaan we daar wel anders mee om. We hebben gezocht naar een compromis
waar al gebalanceerd wordt op het punt van de rechtsgelijkheid. De heer Harrewijn
gaat nog een stap verder en dat is mij een brug te ver. Het is een afweging.
De heer Harrewijn heeft wel argumenten als taxatiekosten, uitvoeringstechniek
en een kleine groep; dat is allemaal waar, maar in de totale afweging kom
ik tot de conclusie dat het al om een bijzondere regeling gaat.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik beweer dat mijn voorstel de minister geen cent kost.Minister Vermeend:Maar daar heb ik het helemaal niet over.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar niemand, ook niet de kunste naars, gaat er ook maar
een cent op vooruit. Zij krijgen alleen geen taxatiekosten en er zijn minder
uitvoeringskosten. In zoverre is dat uiteindelijk geen rechtsongelijkheid,
maar gewoon de vraag wanneer de taxatie wordt gedaan. Nu wordt die automatisch
gelegd bij de overgang van de ABW naar de WIK, terwijl in mijn voorstel die
taxatie automatisch komt als de waarde opgesoupeerd is.Minister Vermeend:Maar met de WIK wordt de overwaarde al in het begin vastgesteld.De heer Harrewijn (GroenLinks):Daarom stelde ik ook mijn vraag.Minister Vermeend:De overwaarde wordt dus niet aan eind vastgesteld.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar ik wilde weten of, net als bij de bijstand, wordt gelet op de actuele
waarde van het huis als men de kredietruimte opgemaakt heeft. Stel dat men
twee jaar gebruik heeft gemaakt van de WIK en daarna een tijdje niet. Op een
gegeven moment blijkt dat je niet meer kunt leven van je hypotheek...Minister Vermeend:Maar hoe moet ik mij dat voorstellen? Van welke termijn gaat u met uw
voorstel uit? U zegt namelijk: we kijken niet naar de overwaarde.De heer Harrewijn (GroenLinks):Nee, bij het begin letten wij niet op de overwaarde.Minister Vermeend:U let helemaal niet op de overwaarde. U zegt: maak maar gebruik van de
WIK en dan zien we wel.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar conform de waarde zoals die was...Minister Vermeend:Ja, maar u taxeert niet.De heer Harrewijn (GroenLinks):Nee, op dat moment niet.Minister Vermeend:Maar met ons voorstel wordt wel aan het begin van de WIK-periode op de
waarde gelet.De heer Harrewijn (GroenLinks):Maar als je volgens de taxatie nog ƒ 30.000 te lenen ruimte hebt,
is er niets aan de hand, maar als je dat bedrag ook geleend hebt, kan er een
moment komen waarop je alsnog moet kijken naar de waarde van het huis.Minister Vermeend:Maar dat is toch raar...De voorzitter:Nu wordt wel erg diep op de details ingegaan. U beiden kunt uren met deze
discussie doorgaan, maar dat doen we nu niet.Minister Vermeend:Het is een boeiende discussie en we kunnen hierover inderdaad nog een
uur boeiend praten. Voorzitter! Het voorstel van de heer Harrewijn komt erop
neer dat in het begin helemaal niet wordt getaxeerd, terwijl sprake zou kunnen
zijn van een geweldige overwaarde. Of niet?De voorzitter:Geeft u nu gewoon antwoord op de vragen en lokt u niet steeds vragen uit.
Dat is niet de bedoeling.Minister Vermeend:We waren net zo lekker op dreef.De heer Harrewijn (GroenLinks):Het ging net zo goed!Minister Vermeend:Maar, voorzitter, we zijn het niet met elkaar eens. De kern van de zaak
is dat naar mijn mening de heer Harrewijn te weinig rekening houdt met de
noodzaak van gelijke behandeling. Alles afwegende en los van technische details,
leidt het voorstel van de heer Harrewijn dus tot een ongelijke behandeling
en dat vind ik onwenselijk. Dit is een kwestie van weging.Voorzitter! Op de opmerkingen van mevrouw Visser heb ik gereageerd. Ik
wijs er nog op dat er inderdaad geen sprake is van uitbreiding van de doelgroep.Wat het meenemen van de krediethypotheek betreft heb ik al aangegeven
dat je verschillende methoden kunt bedenken. Hoe kun je het beste handelen
als het gaat om de ABW? Het kabinet heeft een voorstel gedaan. Op de gedachte
die mevrouw Noorman heeft verwoord, ben ik ingegaan. Haar idee heeft zijn
voors en tegens.Voorzitter! Er is gevraagd of de Vereniging van kunstenaars in algemene
zin bij de uitvoering van de wet kan worden betrokken. Daar ben ik voor en
bij dezen zeg ik dit toe. Ik vind het buitengewoon belangrijk dat in de praktijk
wordt nagegaan hoe de uitwerking van de regeling is.Ik heb al gereageerd op de het voorstel van mevrouw Noorman voor bevriezing.
Ik heb de voors en tegens ervan aangegeven. Dit is overigens ook gebeurd in
de stukken. Daarin hebben wij aangegeven hoe wij over deze opzet denken.Er is voorts een vraag gesteld over de vergoeding van de ƒ 2200
voor de uitvoeringskosten. Is die vergoeding wel voldoende? In de nota naar
aanleiding van het eindverslag zijn we in feite op die vraag ingegaan. Vooralsnog
heb ik geen geluiden opgevangen die op een andere benadering duiden. De evaluatie
van de WIK is er nog niet en ik vind dat we die moeten afwachten.Voorzitter! Er is gesproken over de ingewikkeldheid van het voorstel.
Ik ben het met de leden eens, dat wij er gezamenlijk altijd in slagen om een
voorstel ingewikkeld te maken, zelfs als we het veld erbij betrekken. Dat
laatste vind ik overigens ook opmerkelijk: de mensen uit de praktijk worden
erbij betrokken, maar toch slagen we erin er iets heel ingewikkelds van te
maken. Ik houd mij, ook bij de evaluatie van de WIK, aanbevolen om, in goed
overleg met de Kamer en daar waar dat mogelijk is, te komen tot vereenvoudigingen.
Dat heeft ook te maken met de gedetailleerde informatie die moet worden gevraagd.
Aan de andere kant wordt die informatie in een aantal gevallen niet voor niets
gevraagd. Ik wijs erop dat ik in andere debatten met de Kamer altijd de meest
uiteenlopende vragen moet beantwoorden.Toen ik zelf Kamerlid was, wilde ik ook altijd het naadje van de kous
weten. Ik wilde altijd alles weten: doelmatigheid, doeltreffendheid, om hoeveel
mensen het ging enzovoort. Hoe moet de regering aan die gegevens komen? Door
ontzettend veel informatie te vragen. Je moet altijd bekijken wat je wilt
weten. In mijn optiek is het belangrijk om te weten of het werkt, of het doelmatig
en doeltreffend is en of het tegemoetkomt aan de beoogde doelstelling. Daarvoor
heb je informatie nodig. Verder heb je informatie nodig uit het oogpunt van
controle. Het gaat namelijk om geld van de belastingbetaler en ik vind dat
dat goed moet worden gecontroleerd. Elke gulden moet wat mij betreft worden
gecontroleerd. Daar heb je ook informatie voor nodig. Het
gaat dus om de afweging welke informatie voldoende is om de Staten-Generaal
de gelegenheid te geven de regering en de uitvoering goed te controleren.
U vraagt heel veel. Vaak terecht, maar soms denk ik dat er wel heel veel wordt
gevraagd. Dan zit ik met de afweging van wat ik moet vragen. Vaak moeten wij
heel veel vragen. Dat is een probleem.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):In eerste termijn heb ik gewezen op een onderzoek, waarin precies staat
dat de WIK lijdt aan een overmaat aan vragen die niet door de Kamer zijn gesteld,
maar blijkbaar in de uitwerking van de regeling, misschien wel op ambtelijk
niveau, erbij verzonnen zijn. Daar wil ik echt heel graag vanaf.Minister Vermeend:U weet dat ambtenaren op dat punt niet bestaan: wij zijn politiek verantwoordelijk.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):De minister heeft gelijk. Deze minister of wie hij in dat geval vertegenwoordigt,
reken ik aan dat deze regeling de toets der kritiek van de MDW-operatie niet
kon doorstaan. Op die grond zijn er concrete aanbevelingen gedaan. Ik heb
u gevraagd die ook uit te voeren.Minister Vermeend:Bij de evaluatie van de WIK zal ik daar zeker naar kijken. Elke vereenvoudiging
die ik kan doorvoeren, wil ik graag op mijn naam hebben.Voorzitter! Er is een vraag gesteld over de hoogte van de beslagvrije
voet. Die is 90% van de voor de persoon geldende bijstandsnorm.Verder heeft mevrouw Noorman een vraag gesteld over de hoogte van het
beroepskostenforfait dat op de kunstenaar zou drukken, dit in relatie met
de fiscaliteit. Dat hangt heel sterk af van de vraag of er sprake is van een
zelfstandige of van iemand die in loondienst is of inkomsten uit andere arbeid
heeft. Daar weet ik gezien mijn vorige functie natuurlijk alles van. De heer
Harrewijn vroeg hoe de fiscus dat toetst. Daar is veel jurisprudentie over.
Dat hangt sterk af van de feitelijke omstandigheden. De fiscus kijkt naar
de feitelijke omstandigheden: is er sprake van een duurzame onderneming of
van winst enzovoort. Kortom, al die factoren spelen een rol. De feiten spelen
dus een rol. Ik kan nu niet precies zeggen hoe het zit. Ik kan wel casusposities
behandelen, waarin het wel of niet het geval is, maar ik kan niet zeggen wie
een zelfstandige is en wie niet. Ik beveel altijd aan – dat deed ik
vroeger ook toen ik in de rechtswinkel werkte en adviezen mocht geven –
om van tevoren te overleggen met de belastingdienst en precies aan te geven
wat de situatie is en te proberen vooraf enige zekerheid te krijgen. Dat geldt
ook voor kunstenaars. Dat gebeurt in de praktijk overigens ook. Ondanks dat
feit zijn er echter nog wel eens conflicten.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijn vraag richt zich vooral op de kwijtschelding in het kader van het
gemeentelijke kwijtscheldingsbeleid. Veel kunstenaars met een inkomen op het
minimumniveau zouden daar graag een beroep op doen. Er is echter onduidelijkheid
of de WIK-uitkering als zodanig al maakt dat men onder dat regime valt. Ik
heb in eerste termijn aangegeven dat uit sommige inkomsten uit lesgeven ook
inkomsten uit arbeid gegenereerd kunnen worden. De invorderingswet is echter
vrij expliciet als het gaat om het zelfstandig onder- nemerschap. Dat is ook
op grond van de wetgevingsgeschiedenis onduidelijk. Het zou fijn zijn als
u zegt dat in beginsel een WIK-kunstenaar geacht wordt onder dat regime te
vallen.Minister Vermeend:Dat zal ik niet zeggen. De heer Harrewijn vroeg ook al of ik contact wil
opnemen met staatssecretaris Bos om daar enige duidelijkheid over te scheppen.
Ik wil best overleggen met de heer Bos om te bekijken of wij daarover meer
zekerheid kunnen bieden, maar ik weet nu al wat het antwoord zal zijn. Dit
antwoord zou ik ook gegeven hebben in mijn vorige functie: kijk naar de jurisprudentie
en overleg vooraf op basis van feiten en omstandigheden met de fiscus. Als
men voldoende feiten kan aanleveren, kan men daar in ieder geval enige zekerheid
aan ontlenen. In 2001 krijgen wij een nieuwe situatie met het zelfstandig
ondernemerschap en winst uit ondernemingen, met een tussencategorie van een
keuzeregime en met de loondienstsituatie. In het rapport Fiscus en kunst,
dat eerder in de Kamer is besproken, wordt een aantal aanbevelingen gedaan
en daar zullen wij ongetwijfeld op terugkomen. Maar ik zal het punt dat nu
door de heer Harrewijn en mevrouw Noorman naar voren is gebracht onder de
aandacht van mijn collega brengen. Ik zal zorgen dat het verslag, inclusief
mijn antwoord, bij hem komt.Ik ben al ingegaan op het amendement van de heer Harrewijn inzake de rechtsgelijkheid
en op het punt van de fiscus.De heer Harrewijn (GroenLinks):Misschien kan ik het nog preciezer vragen. Het gaat om twee amendementen.
Zij hebben wel dezelfde strekking, maar het ene gaat minder ver, omdat dit
het punt van de taxatie weglaat voor de groep die nu in de overgangsregeling
zit en die een aanvraag gedaan heeft. Dit amendement sluit aan bij hoofdstuk
3. Die mensen vallen nu buiten de regeling, omdat zij een eigen woning hebben.
Zij krijgen conform deze wet het recht om na de sluitingsdatum van de periode
waarin men een zachte landing in de WIK kan maken, alsnog zacht te landen.
Het doel van het amendement is om hen in ieder geval de gelegenheid te bieden
om de waarde van de woning conform de ABW-krediethypotheek mee te nemen. Dat
is een afgesloten groep.Minister Vermeend:U heeft het over de amendementen op de stukken nrs. 7 en 8.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik heb het dan over het amendement op stuk nr. 8. Dat amendement is minder
vergaand dan het amendement op stuk nr. 7.Minister Vermeend:Inderdaad, het amendement op stuk nr. 7 is het meest vergaand, maar in
beide gevallen zit ik met het probleem van de rechtsongelijkheid. In het ene
geval is dat een ernstiger probleem dan in het andere geval. In beide gevallen
is er echter het probleem dat er een rechtsongelijkheid optreedt die ik niet
voor mijn rekening wens te nemen. Ik vind dat de rechtsongelijkheid die uiteindelijk
optreedt te ver gaat. Dan moet ik een afweging maken en op basis daarvan moet
ik aanvaarding van beide amendementen ontraden. Ik geef toe dat het ene amendement
minder ver gaat dan het andere, maar rechtson gelijkheid is
de kern van de uitkomst van beide amendementen. Nogmaals, daarom moet ik de
Kamer aanvaarding van de amendementen ontraden.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik zal de discussie hierover niet heropenen, maar ik wijs er nog wel op
dat de regeling ook eerder ingesteld had kunnen worden. Dan had de taxatie
eerder plaatsgevonden en dan was men waarschijnlijk uitgekomen op een waarde
die 20% of 25% lager lag. Dus wij hebben mensen wel wat aangedaan hiermee.
Daarom lijkt het mij rechtvaardig om dit in ieder geval in de overgangssituatie
mee te nemen.Minister Vermeend:Ik voel met u mee, maar ik verdedig hier het wetsvoorstel zoals het voorligt.
Dat is het punt.Voorzitter! Hiermee meen ik alle vragen te hebben beantwoord.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik wil om te beginnen de minister danken voor zijn in eerste
termijn gegeven antwoorden. De VVD-fractie is blij dat de minister het ermee
eens is dat we terughoudend moeten zijn met bijzondere regelingen en dat rechtsgelijkheid
het basisbeginsel is. Er moeten niet te veel van dit soort bijzondere regelingen
zijn. Dat er in bijzondere gevallen maatwerk kan worden geleverd, spreekt
voor zich. We gaan er dan ook van uit dat de minister de komende jaren niet
met veel nieuwe wijzigingen op de WIK zal komen.Voorzitter! Collega Noorman-den Uyl heeft voorgesteld de ABW-hypotheek
te bevriezen. Ik zal de hele discussie niet herhalen. Het zal duidelijk zijn
dat wij daar geen voorstander van zijn. De minister heeft een aantal belangrijke
argumenten van onze kant onderschreven. Hij heeft onderschreven dat er rechtsongelijkheid
bestaat voor mensen die vanuit de bijstand in loondienst gaan of als zelfstandige
gaan beginnen en die wel meteen moeten beginnen met terugbetalen van een ABW-krediethypotheek,
terwijl dat bij mensen in de WIK niet het geval is. Hij heeft ook gesproken
over de twee schulden die ontstaan aan het einde van de WIK-periode, zowel
het terugbetalen van de WIK-krediethypotheek als van de ABW-krediethypotheek.
Mijn fractie begrijpt niet hoe hij aan 1-1 komt. Volgens mij was het 2-0.
Het moet toch niet zo zijn, mijnheer de voorzitter, dat de VVD-fractie op
dit punt een grotere verdediger is van het wetsvoorstel dan de vertegenwoordiger
van het kabinet hier aanwezig, de minister van Sociale Zaken. Ik ga ervan
uit dat zijn argumenten genoemd in de memorie van toelichting en in de nota
naar aanleiding van het verslag nog steeds gelden en dat hij die hier ook
verdedigt. In combinatie met wat hij hier vandaag heeft gezegd, kan hij naar
mijn mening niet anders doen dat het voorstel ontraden. Hij heeft dat niet
gedaan. Ik nodig hem uit om dat alsnog te doen of toe te geven dat hij nu
tot de conclusie is gekomen dat zijn argumenten in de schriftelijke voorbereiding
niet deugden. Nogmaals, wij vonden dat zijn argumenten wel deugden. Wij zien
dan ook liever dat het wetsvoorstel op dat punt niet wordt gewijzigd via een
motie, amendement of anderszins.Voorzitter! De minister heeft ook gesproken over het eerder aflossen.
Hij heeft zich afgevraagd of je, als het financieel beter gaat met de kunstenaar,
ervoor moet pleiten dat hij zijn schulden eerder gaat aflossen. Aan de ene
kant is dat niet onredelijk, maar aan de andere kant zal hij dan bepaalde
investeringen niet kunnen doen, aldus de minister. Ik kan de minister verzekeren
dat de beste investering is het aflossen van je schulden. Macro gezien geldt
dat voor de staatsschuld, micro gezien voor krediethypotheken. De allerbeste
investering voor de toekomst is het zo snel mogelijk afbetalen van je schulden.
We moeten niet zeggen: we laten de schuld in stand en gaan vast investeren.
Ik verzeker u dat de schuld er op het einde dan nog is en dat deze met de
te betalen rente erbij alleen maar groter wordt. De hele macrodiscussie over
de staatsschuld is analoog aan de discussie hier.Voorzitter! Ik begrijp dat de minister in zijn algemeenheid niet veel
cijfers kan geven over de uitstroom en de instroom in de WIK. Wij zien met
spanning voor de zomer de meer kwantitatieve gegevens tegemoet over de WIK
en de zaken waarom wij hebben gevraagd. Dat is dus binnen vier weken.De minister heeft niet onwelwillend gereageerd op mijn opmerking om bij
een tussentijdse schorsing opnieuw de waarde van de woning te bezien en dat
in ieder geval mee te laten wegen en de mensen dan eventueel geen toegang
meer te geven tot de WIK. Overigens heeft mevrouw Noorman hier een punt dat
dit twee kanten opgaat. De minister heeft gezegd dat het niet zeker is of
je dat binnen vier of vijf jaar zou moeten doen. Hij vond het niet onredelijk
om een tijdstip halverwege te kiezen. Als dat zo is, kan ik hem misschien
uitnodigen om een nota van wijziging in te dienen. Ik heb zelf geen amendement
op dit specifieke punt bij de hand, maar als hij niet bereid is tot het indienen
van een nota van wijziging, dan zullen wij bezien of wij zelf met initiatieven
zullen komen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik heb in eerste termijn verzuimd te zeggen dat
mijn inbreng in dit geval mede namens de fractie van D66 is, maar ik hoop
dat hiermee goed te maken. Het zal u straks duidelijk worden waarin dat resulteert.Ik wil de minister danken voor het feit dat hij in eerste termijn zo uitvoerig
is ingegaan op de verschillende overwegingen die een rol spelen en de beantwoording
van een aantal feitelijke vragen die ik gesteld heb. Ik verheug me op de voorstellen
die moeten leiden tot vereenvoudiging in het kader van de MDW-operatie. Ik
hoop dat die periode niet te lang zal duren.Als het gaat om het meest wezenlijke punt waar de discussie zich op toespitst,
namelijk de WIK-krediethypotheek versus de krediethypotheek zoals die soms –
niet altijd – voorligt vanuit de bijstand, dan heb ik goed beluisterd
dat de minister primair hecht aan het door hem ingediende voorstel, maar dat
hij tegelijkertijd ziet dat er voordelen zitten aan het voorstel dat ik in
eerste termijn heb gedaan. Er zitten in zijn ogen echter ook nadelen aan.
De heer Wilders heeft gesproken over een rechtsongelijkheid. Wij hebben daar
bij interruptie het een en ander over gewisseld, waarna de minister heeft
geconcludeerd dat het 1-1 stond. Dat lijkt mij een heel redelijke constatering.
De minister heeft gezegd dat er nadelen kleven aan het door mij besproken
voorstel. Hij noemde het bevriezen van de ABW-hypotheek tijdens
de WIK-uitkeringsperiode. Naar het oordeel van de fractie van de Partij van
de Arbeid wegen de voordelen van mijn voorstel echter ruimschoots op tegen
die nadelen. Ik noem een vereenvoudigde uitvoering, meer helderheid en minder
vormen van berekening. Verder is er in de ogen van de Partij van de arbeid
zeker sprake van rechtsgelijkheid met mensen die aan het einde van de ABW-uitkering
te maken hebben met een terugbetalingssysteem, zoals dat voor de anderen straks
aan het einde van de WIK-uitkeringsperiode relevant is.Naar het oordeel van de Partij van de Arbeid zou het voorstel van de regering
moeten worden aangepast, en wel met een bevriezing van de aflossing van de
ABW-krediethypotheek tijdens de WIK-periode. Ik wil de Kamer op dat punt de
volgende motie voorleggen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat in het voorstel van de minister bij opname van een
WIK-krediethypotheek de ABW-krediethypotheek tijdens de WIK-periode moet worden
afgelost;overwegende, dat zo de WIK-hypotheek benut wordt voor de aflossing tijdens
de WIK van de ABW-krediethypotheek;van mening, dat de complexiteit van de berekening van de aflossingscapaciteit
van de ABW-krediethypotheek tijdens de WIK tot hoge en complexe uitvoeringslasten
leidt vanwege de sterk wisselende inkomsten;verzoekt de regering de aflossing van de ABW-krediethypotheek tijdens
de WIK-uitkeringsperiode te bevriezen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Noorman-den Uyl, Schimmel, Visser-van
Doorn en Harrewijn. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27035).Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! De fractie van GroenLinks heeft twee amendementen ingediend
op het punt van de taxatie en het moment van taxatie. Ik wil daar de volgende
reactie op geven. Naar het oordeel van mijn fractie gaat het er in dit kader
om dat het vermogen van iemand beoordeeld wordt alvorens er recht ontstaat
op een WIK-uitkering. In dat vermogen kan een eigen huis zitten. Als daarbij
sprake is van een overwaarde, dan zal alleen een WIK onder verband van een
krediethypotheek verstrekt kunnen worden. Omdat de WIK-krediethypotheek een
specifieke is, met bijzondere voorwaarden die afwijkend zijn van een ABW-krediethypotheek,
zal een separate krediethypotheek moet worden opgemaakt. Dat kan naar mijn
oordeel alleen plaatsvinden indien er een taxatie van die overwaarde op dat
moment plaatsvindt, niet eerder en niet later. Ik heb in eerste termijn overigens
al aangegeven dat ik geen kans zie om die ABW-krediethypotheek redelijkerwijze
in die WIK te schuiven.Hoewel ik wel sympathie voor de overwegingen van de heer Harrewijn, kan
ik zijn amendementen op dat punt niet volgen, omdat ik eraan hecht dat mensen
gelijkelijk behandeld worden en ook weten op basis waarvan zij samen overeenkomsten
of contracten sluiten. Een WIK-krediethypotheek is een contract, een overeenkomst.Juist omdat de WIK zo'n lange periode kan beslaan, namelijk maximaal tien
jaar, is die waarde niet constant. Die waarde kan toenemen, dan ontstaat er
meer ruimte, maar die waarde kan ook afnemen. Er zou opeens een grote hoeveelheid
asfalt rondom het huis kunnen worden aangelegd. Dan heb je eigenlijk helemaal
geen vermogen meer. Dan is het ook in het belang van de kunstenaar dat een
tussentijdse herwaardering plaatsvindt. Als de minister in dat kader met een
voorstel zou komen dat beoogt dat erop wordt toegezien dat eens per vijf jaar
opnieuw een waardering plaatsvindt, dan zal mijn fractie daar waarschijnlijk
positief op kunnen reageren.Tot slot, voorzitter, wil ik zeggen dat ik het waardeer dat de regering
heeft gereageerd op signalen uit het veld en uit de Kamer die een gevolg waren
van het feit dat duidelijk was dat te veel kunstenaars geen toegang konden
krijgen tot de WIK, die toch bedoeld is om kunstenaars nieuwe kansen te geven
op een zelfstandige beroepspraktijk. De fractie van de Partij van de Arbeid
hecht daar grote waarde aan. Vandaar dat ik hoop dat de beeldvorming, waarover
de heer Harrewijn het had, als zou een WIK-krediethypotheek een te grote drempel
opleveren, heel snel wordt geslecht. Want dat hoeft niet het geval te zijn.
Op zichzelf is een WIK-krediethypotheek een relatief zachte lening die mensen
nieuwe kansen biedt om van hun beroep ook een vak te maken op een zodanige
wijze dat zij er uiteindelijk van kunnen bestaan.Mevrouw Visser-van Doorn (CDA):Voorzitter! Allereerst dank aan de minister voor de uitgebreide beantwoording
van de vragen en opmerkingen. De CDA-fractie heeft van harte de motie van
de Partij van de Arbeid medeondertekend. Ook wij vinden dat een bevriezing
van de aflossing van de ABW-hypotheek tot het einde van de WIK-hypotheek een
belangrijke verbetering is van het voorstel dat er nu ligt. Wij vinden dat
zeer gewenst.De amendementen van de heer Harrewijn zal ik niet steunen, omdat ook ik
vind dat er dan een nog grotere uitzonderingspositie wordt gecreëerd.Ik ben blij dat, als dit wordt aangenomen, inderdaad een belemmering is
weggenomen voor kunstenaars met een eigen huis om toch ook van de WIK gebruik
te maken. Ik denk dat een extra impuls voor onze kunstensector zeer gerechtvaardigd
is. Verder vind ik het van belang dat gestreefd zal worden naar vereenvoudiging
van de hele procedure, want niets is zo irriterend als ingewikkelde wetgeving
die wij hier met ons allen maken.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Allereerst ook mijn dank aan de minister voor de beantwoording
en voor de toezegging om nog eens te kijken naar de fiscaliteit van zelfstandigen
in de WIK. Volgens mij zou het goed zijn als er helderheid over kwam voor
de mensen. Voorzover wij die kunnen geven, moeten wij dat ook zeker doen.
Ik beschouw de WIK als een soort inkomen, dat voortkomt uit de arbeid die
men in vele gevallen als zelfstandig kunstenaar verricht,
ook al verkoopt men nog niet. Het overleg met staatssecretaris Bos zal die
duidelijkheid moeten brengen.Ook ik heb gaarne de motie van de Partij van de Arbeid ondersteund, want
ik denk ook dat wij in dezen moeten streven naar vereenvoudiging van de uitvoering.
Ik heb niet de indruk dat hier echt zoveel rechtsongelijkheid met anderen
ontstaat. Ik denk dat het alleen maar voordelen heeft.Dat laat onverlet dat ik nog een poging zal wagen om uit te leggen waarom
ook met mijn eigen amendementen geen grote rechtsongelijkheid ontstaat. Ik
beoog niet om waarde in huizen te laten zitten en aan mensen toe te stoppen.
Ik wil gewoon af van het automatisme dat getaxeerd wordt als men overgaat
van de ABW naar de WIK. Als een lening onder krediethypotheek is verstrekt
onder de ABW, dan is het duidelijk dat er waarde in een woning zit. Die waarde
zou je dan kunnen meenemen naar de WIK. Het gaat er niet om dat de regelingen
in elkaar overgaan, maar het gaat erom dat die waarde voorlopig wordt vastgesteld.
Blijkt bijvoorbeeld na twee jaar WIK dat men de ruimte die er nog in zat,
heeft opgesoupeerd, dan kan tot taxatie worden overgegaan om de actuele waarde
duidelijk te maken alvorens er sprake is van een WIK à fonds perdu.
Dat heeft het voordeel dat de betrokkene en de uitvoerende instantie alleen
maar met een taxatie worden lastiggevallen als die echt nodig is, en dat men
elkaar niet lastig valt in al die gevallen waarin de ruimte in de bijstand
zodanig is dat men gewoon in de WIK verder kan. Het gaat mij erom de psychologische
drempel te slechten voor kunstenaars die denken: ik probeer nu de WIK, maar
misschien kom ik straks weer in de bijstand. Ik wil dus die psychologische
drempel, onnodige taxatiekosten en onnodige uitvoeringskosten voorkomen. Ik
zou graag willen dat men, ongeacht wat er met de amendementen gebeurt, daar
nog eens goed naar kijkt. Want waarom zouden mensen onnodig lastig worden
gevallen en waarom zouden er onnodig uitvoeringskosten worden gemaakt?Ik neem aan dat het amendement op stuk nr. 7 eerder in stemming komt dan
dat op stuk nr. 8, omdat het verder gaat. Het laatste amendement heeft betrekking
op de groep mensen die een aanvraag hebben ingediend, maar zijn afgewezen
omdat wij dit nog niet geregeld hadden. Die mensen moeten nogmaals een aanvraag
indienen en krijgen nu met een actuelere taxatie te maken dan wanneer wij
het eerder goed hadden geregeld. Ik vind dus dat via een overgangsbepaling
die mensen niet met die taxatie moeten worden geconfronteerd. Als het nodig
is, komen die enkele die er dan nog overblijven op een gegeven er toch wel
mee in aanraking. Dat, voorzitter, is mijn enige argument. Ik steel dus geen
geld van de regering, ik stop niemand onnodig wat toe, ik denk alleen dat
hiermee bespaard wordt in de sfeer van de uitvoering en dat mensen hierdoor
minder lastig hoeven te worden gevallen en daar ging het mij uiteindelijk
ook om!Minister Vermeend:Voorzitter! Ik dank de leden wederom voor hun inbreng.De heer Wilders heeft terecht opgemerkt dat ik terughoudend ben en aanhanger
ben van rechtsgelijkheid. Hij zei dat ik eigenlijk mijn voorstel moet verdedigen
en het voorstel van mevrouw Noorman moet afwijzen. Natuurlijk, ik hecht aan
mijn eigen voorstel, verdedig dat ook voluit en doe niets af aan hetgeen ik
in de stukken naar voren heb gebracht. Het kenmerk van een parlementaire gedachtewisseling
is dat je luistert naar elkaars argumenten. Dat heb ik ook geleerd toen ik
in de bankjes zat. Ik herhaal dat ik nog voluit achter mijn argumenten sta,
maar dat wil niet zeggen dat ik geen voordelen van andere voorstellen kan
zien. Als ik een afweging moet maken, sta ik nog steeds achter mijn eigen
voorstel, maar ik constateer toch ook een grote Kamermeerderheid die er andere
opvattingen over heeft. Ik kan, nogmaals gezegd, niet ontkennen dat er ook
voordelen aan die benadering zitten. Ik kan dan twee dingen doen. Ik kan zeggen
dat ik het zo duidelijk vind dat ik gelijk heb dat ik het voorstel moet ontraden.
Ik heb dat gedaan na een afweging van de amendementen op de stukken nrs. 7
en 8. Gelet op de rechtsongelijkheid moet ik die echt ontraden.In dit geval ligt het genuanceerder. De Kamer ziet er voordelen in en
in zo'n geval laat ik het oordeel graag aan de Kamer over. Ook in het geval
van voorstellen van de VVD moet je een afweging maken. Ook al vind je dat
je goede argumenten hebt, maar je ziet enkele voordelen van de benadering
die een grote meerderheid van de Kamer kiest, dan is het verstandig om het
aan de Kamer over te laten. Ik vind dat een heel evenwichtige benadering.
Soms moet je ervoor kiezen om iets te ontraden – en dat doe ik dan ook
voluit, ongeacht of het een voorstel van een van de regeringsfracties is of
van de oppositiepartijen – en soms kies je ervoor het aan de Kamer over
te laten, zeker als het breed gedragen wordt.De heer Wilders (VVD):Voorzitter! Ik vind dat een ietwat merkwaardige redenering. Natuurlijk
heeft de minister gelijk als hij zegt dat de meerderheid van de Kamer er anders
over denkt en ook wij hechten zeer aan een meerderheid in dit huis, ook als
wij er zelf niet toe behoren. Zijn redenering echter zou a contrario betekenen
dat, als bijvoorbeeld het voorstel van de heer Harrewijn zou zijn geweest
en verder door niemand zou worden gesteund, hij het had ontraden!Minister Vermeend:Neen, het is wel vaker voorgekomen dat GroenLinks een voorstel indient
en dat je na een gedachtewisseling met het parlement en na een eigen afweging
tot de conclusie komt dat het oordeel maar aan de Kamer moet worden overgelaten.
Je houdt een debat toch niet voor niets!De heer Wilders (VVD):Dat ben ik met u eens, maar wat zijn nu uw belangrijkste overwegingen?
Is dat, op zich legitiem, het feit dat de meerderheid van de Kamer er blijkbaar
anders over denkt, of is dat het feit dat u het er ook wel inhoudelijk mee
eens bent? U zei toch dat u uw eigen voorstel verdedigt!Minister Vermeend:Niet onmiddellijk de meerderheid, het gaat om een gedachtewisseling. Als
er geen argumenten zijn die mij aanspreken, dan ga ik er tegenin, ook al worden
ze gesteund door de meerderheid van de Kamer en dan verdedig ik voluit mijn
eigen voorstel. Hier zit ook een redelijkheidstoets in; er zijn nadelen aan
verbonden en die heb ik ook aangegeven, maar ook voorde len.
Dan moet je toch een afweging maken en dan speelt natuurlijk wel mee de vraag
hoe breed die opvatting gedragen wordt. Dat is nu eenmaal politiek en dat
vind ik legitiem.Ik ben al ingegaan op de vragen over het eerder aflossen. De Kamer vindt
mij aan haar kant als zij zegt dat schulden zo snel mogelijk moeten worden
afgelost. In beginsel ben ik het met u eens. Ik kom uit een ondernemersgezin,
ik weet dat dit uiteindelijk het beste is. Maar aan de andere kant kan het
in feitelijke situaties best zo zijn – en dit geldt ook in het bedrijfsleven –
dat het even niet uitkomt en dat het wellicht beter is een investering te
doen om meer inkomen te verwerven waardoor schulden elders sneller kunnen
worden afgelost. In beginsel ben ik het dus met u eens. Het macrodebat krijgen
wij nog in de Kamer, daarop ga ik dus nu niet in. In dit geval hebben wij
een keuze gemaakt en die heb ik in eerste termijn al naar voren gebracht.Ook mevrouw Noorman heeft gesproken over de waarde van de eigen woning.
Zij staat positief tegenover de gedachte de grens ergens in het midden te
leggen. Ik zal hier vanavond nog een nota van wijziging indienen waarin ik
die grens op vijf jaar stel. Ik denk dat ik dan een positieve reactie kan
ontvangen, maar ik wacht af wat de Kamer met die nota van wijziging doet.Ik ben voor de voorstellen voor vereenvoudiging. Als wij de evaluatie
achter de rug hebben, kunnen wij daarmee wat mij betreft aan de slag, ook
kijkend naar de NW-voorstellen. Ik wacht eerst even de evaluatie af, maar
dit zal de Kamer met mij eens zijn.Ik ben al ingegaan op de motie-Noorman-den Uyl. Ik vind het betoog van
mevrouw Noorman over de vraag waarom er uiteindelijk toch sprake moet zijn
van een taxatie, heel overtuigend en doortimmerd. Ik sluit mij daarbij aan,
om te voorkomen dat ik mijn inbreng in eerste termijn over het afwijzen van
de amendementen op de stukken nrs. 7 en 8 moet herhalen. Zij wees er terecht
op dat die waarde niet constant is. Het is dus nodig toch een keer een moment
van herwaardering te hebben. Ik deel die opvatting.Ik heb al toegezegd dat ik met mijn collega van Financiën zal spreken
over de helderheid over de fiscale positie.Ik ben ook een voorstander van vereenvoudiging. Overigens heb ik waardering
voor de vasthoudendheid van de heer Harrewijn; ik heb altijd waardering voor
mensen die vasthoudend hun eigen voorstellen verdedigen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen, ervan uitgaande dat de aangekondigde
nota van wijziging tijdig is ontvangen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 21.08 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-5061-5074.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl