Voortzetting van het hoofdlijnendebat over de brief van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten geleide van het kabinetsstandpunt toekomstige structuur uitvoering werk en inkomen (SUWI) (26448, nr. 7)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 4183-4206

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-03-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 60, pagina 4183-4206

23-03-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26448Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot bij pag. 4183: bijvoegsel met schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in de eerste termijn van het hoofdlijnendebat over de brief van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten geleide van het kabinetsstandpunt toekomstige structuur uitvoering werk en inkomen (SUWI) (26448, nr. 7)Pagina 4234-4235
Voortzetting van het hoofdlijnendebat over de brief van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten geleide van het kabinetsstandpunt toekomstige structuur uitvoering werk en inkomen (SUWI) (26448, nr. 7)Pagina 4183-4206
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 23 maart 2000)Pagina 4232-4233
Regeling van werkzaamheden (donderdag 23 maart 2000)Pagina 4206-4207
Presentie en opening (donderdag 23 maart 2000)Pagina 4183-4183
Voortzetting van het hoofdlijnendebat over de brief van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ten geleide van het kabinetsstandpunt toekomstige structuur uitvoering werk en inkomen (SUWI) (26448, nr. 7)Pagina 4207-4210
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Intrekking van de Wet op de studiefinanciering en vervanging door de Wet studiefinanciering 2000 (Wet studiefinanciering 2000) (26873)Pagina 4211-4232

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 118 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van het hoofdlijnendebat over: de brief van de minister en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
ten geleide van het kabinetsstandpunt toekomstige structuur uitvoering werk
en inkomen (SUWI) (26448, nr. 7).(Zie vergadering van 21 maart 2000.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister en de
staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op vragen, gesteld in
eerste termijn. Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel
bij de Handelingen van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt hervat.Minister De Vries:Voorzitter! Mede namens de staatssecretaris wil ik de Kamer hartelijk
danken voor haar inbreng in eerste termijn. Ik voeg er persoonlijk aan toe
dat ik het zeer op prijs stel dat ik zelf in de gelegenheid ben deze voorstellen
in de Kamer te verdedigen. Zoals door sommige leden is opgemerkt, zou vertraging
van de behandeling buitengewoon bedenkelijke gevolgen gehad hebben voor alle
organisaties die bij dit proces betrokken zijn. Ik stel het natuurlijk zelf
ook op prijs om verantwoording af te leggen over hetgeen de staatssecretaris
en ik de afgelopen tijd hebben gedaan.Verschillende leden hebben terecht stilgestaan bij de betekenis van het
dossier. Wij staan op een buitengewoon belangrijk punt van besluitvorming.
Mevrouw Schimmel merkte op dat dit dossier een geschiedenis heeft van 100
jaar. Hoewel ik die periode niet helemaal kan overzien, is het de bedoeling
dat wij vandaag met elkaar helderheid creëren over de toekomst, waarbij
het gaat om een duidelijke afbakening van verantwoordelijkheden in een systeem
dat zich aanzienlijk beter laat uitleggen dan hetgeen wij eerder aan de Kamer
hebben voorgelegd.De eerste stap die wij in dit traject hebben gezet, betrof het kabinetsstandpunt
van maart 1999. In het debat daarover op 21 juni heeft de Kamer in meerderheid
aangegeven met een aantal belangrijke onderdelen ervan te kunnen instemmen,
zoals de inrichting van de CWI's, de marktwerking bij reïntegratie en
de privatisering van het reïntegratiedeel van de arbeidsvoorziening.
In dat debat heeft de Kamer echter ook laten blijken grote twijfels te hebben
bij het toestaan van de voorgestelde marktwerking bij de uitvoering van de
werknemersverzekeringen. Ook vanuit de uitvoeringsorganisaties is er veel
kritiek op gekomen, steekhoudende kritiek. Wij hebben ons die uiteraard
aangetrokken, omdat ons enige doel is om een uitvoeringsorganisatie vorm te
geven die werkzaam zal zijn. In de eerste plaats voor de cliënten die
daar recht op hebben. De instituties moeten zodanig ingericht worden dat de
cliënten naar hun behoeften zo goed mogelijk worden bijgestaan. Dat heeft
geleid tot een ingrijpend herbezinningsproces dat vervolgens tot de keuzes
heeft geleid die hier ter discussie staan.Wij hebben verschillende alternatieven onderzocht. Eerder in dit debat
is het woord compromis gebruikt. Ik meen dat dit niet misverstaan moet worden.
Eigenlijk hebben wij niet gezocht naar compromissen; wij hebben gezocht naar
helderheid in verantwoordelijkheden en structuren. Met de randvlaggen die
de Kamer op het veld had gezet, zoals een onafhankelijke claimbeoordeling,
wordt natuurlijk gedetermineerd dat je naar een bepaalde organisatievorm moet
gaan die ertoe leidt dat onnodige onderbrekingen in de werkprocessen en onnodige
mutaties in personeel worden voorkomen. Wij zijn blij dat wij uit de bijdragen
in eerste termijn hebben mogen opmaken dat de Kamer ons in grote meerderheid
kan volgen bij de analyse die wij gemaakt hebben en de conclusies die daaruit
zijn getrokken.Het verheugt ons zeer dat de sociale partners na een langdurige gedachtewisseling
hebben kunnen instemmen met hun rol in het plan. Dit draagt ertoe bij dat
wij van de buitengewoon grote betekenis van de sociale partners ook de komende
tijd kunnen profiteren, zij het op een andere wijze dan voorheen. Ook degenen
die bij de uitvoeringsinstellingen werkzaam zijn, zullen blij zijn dat er
nu helderheid wordt geboden, hoewel er een andere richting wordt ingeslagen.
De staatssecretaris zal straks ingaan op het voorziene overleg met betrokkenen.Onder anderen mevrouw Schimmel heeft erop gewezen dat het van groot belang
is dat niet alleen de schouders van het veranderingsmanagement maar ook de
schouders van de politiek onder dit project worden gezet. Het is onze opgave
om degenen die het nuttig en nodig achten om cynische opmerkingen over dit
project te maken, zo gauw mogelijk in het ongelijk te stellen. Ik heb er volledig
vertrouwen in dat dit lukt. De afgelopen anderhalf jaar heb ik vrijwel met
alle betrokkenen persoonlijk kennis mogen maken en er lang met hen over mogen
spreken. Ik heb het gevoel dat wij, wanneer wij dit voor elkaar krijgen –
ik zeg dit ook tegen de heer Van Dijke – over een structuur beschikken
die jaren meekan. Daar is echt grote behoefte aan.Momenteel wordt de laatste hand gelegd aan het voorbereiden van de veranderorganisatie.
De Kamer zal er begrip voor hebben dat wij daar in dit debat terughoudend
over moeten zijn. Ik verwacht hier binnenkort mededelingen over te kunnen
doen. Er worden drie veranderingsmanagers aangesteld. De eerste richt zich
op de ontvlechting van de arbeidsvoorziening en de oprichting van het LIWI
en de CWI's. De tweede richt zich vooral op het samenbrengen van de UVI's
in het nieuwe UWV. De derde is voorzitter van het team en heeft tot taak het
gehele concept te bewaken. Hij zal ook aandacht besteden aan de buitengewoon
belangrijke ICT-problematiek en aan de inrichting van de Raad voor werk en
inkomen.Door verschillende geachte afgevaardigden is ingegaan op de keuze om de
uitvoering van de reïntegratieactiviteiten door private bedrijven te
laten verzorgen en, mede in verband daarmee, op de positie van moeilijk plaatsbaren.
In de huidige omstandigheden gaat het goed, maar de vraag is of het ook goed
gaat als de situatie op de arbeidsmarkt wat gecompliceerder wordt. De Kamer
heeft aangedrongen op voldoende aandacht hiervoor. Op het ogenblik slagen
veel werkzoekenden er betrekkelijk gemakkelijk in om zelf een baan te vinden.
In de vaste commissie hebben wij geconstateerd dat het zo goed gaat, dat ook
degenen in de tweede en de derde fase goed aan de bak komen. Zelfs veel cliënten
die in de vierde fase zijn ingedeeld, hebben de afgelopen tijd de weg in de
richting van werk kunnen inslaan. Dat is uiteraard zeer verheugend.De vraag is nu wat er gebeurt als het economisch gezien wat minder gaat.
Voorzitter! Dit is in belangrijke mate afhankelijk van de inspanningen die
het Rijk, de gemeenten en de uitvoeringsorganisaties zich zullen getroosten
om iedereen, dus ook de moeilijke cliënten, goed te bedienen. Daar zullen,
evenals nu, middelen voor beschikbaar gesteld worden. Er moet worden geprobeerd
om ook in economisch mindere tijden de entree tot de arbeidsmarkt zo gemakkelijk
mogelijk te maken. Als wij de lessen uit het verleden goed tot ons genomen
hebben, zullen wij misschien in staat zijn om ook in moeilijker tijden nuttig
en goed werk te doen, bijvoorbeeld door er bovenop te zitten, mensen direct
bij te staan en zo goed mogelijk te begeleiden. Ik maak mij daar dus geen
zorgen over. Het is een commitment die de Nederlandse politiek is aangegaan
om ervoor te zorgen dat wij niet meer vervallen in de fout die wij in het
verleden gemaakt hebben. Mensen een uitkering geven is op zichzelf een belangrijke
uiting van maatschappelijke solidariteit, maar wij moeten ook het andere element
van maatschappelijke solidariteit invullen door mensen bij te staan en een
plek voor ze te zoeken zodat zij in de samenleving een rol kunnen spelen.De marktwerking die wij beogen bij reïntegratie-inspanningen zal
tot een sterke dynamisering van de reïntegratiemarkt leiden en ook leiden
tot betere prestaties tegen de daarvoor ter beschikking staande vergoeding.
Er zullen veel mensen worden gemobiliseerd die zich gericht en geconcentreerd
op de problematiek van bepaalde groepen gaan inzetten. Die grotere diversiteit
aan methodes is ook nodig gezien de diversiteit aan problematiek. Je kunt
dat nu eenmaal niet doen met eenvormige organisaties. Concurrentie dwingt
ook de aanbieders van reïntegratieverlening tot creativiteit en tot het
maken van goede producten.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Voorzitter! De minister wijst erop dat wij niet dezelfde fout moeten maken
die wij in het verleden hebben gemaakt met betrekking tot reïntegratie.
Ik ben het met de minister eens, want er zijn nog genoeg fouten te maken.
Maar een fout die de marktwerking heeft laten zien, is dat de markt zich voornamelijk
richt op doelen waar geld mee te verdienen valt en dat de doelen waar geen
geld mee te verdienen valt geen aandacht krijgen. Hoe kunnen wij nu organiseren
dat de reïntegratiebedrijven zich richten op de groep waar niet zoveel
geld mee te verdienen is of eer mee in te leggen is? Dat is
toch een punt van zorg.Minister De Vries:Dat is een begrijpelijke zorg. Ik denk dat dit probleem ondervangen wordt
door het systeem dat wij voorstaan, namelijk dat voor cliënten met verschillende
problemen bij het vinden van een plaats op de arbeidsmarkt ook verschillende
vergoedingen ter beschikking zullen worden gesteld. Het zal erop neerkomen
dat de opdrachtgevers contracten sluiten over de begeleiding van cliënten.
De uitvoeringsinstellingen mogen dan niet alleen de goede cliënten naar
voren schuiven. Ook mensen die minder goede kansen hebben op de arbeidsmarkt
moeten activiteiten worden toevertrouwd. Dat wordt door tarifiëring en
het ter beschikking stellen van geld gestuurd.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Moet ik dan veronderstellen dat bij het verlenen van opdrachten aan reïntegratiebedrijven
de oude draaggolfgedachte wordt geïmplementeerd in die nieuwe markt?
Of is dat een verkeerde inschatting van mijn kant?Minister De Vries:Dan moet u even toelichten wat u met de oude draaggolfgedachte bedoelt.De heer Van Dijke (RPF/GPV):De draaggolfgedachte gaat ervan uit dat moeilijk en gemakkelijk bemiddelbare
personen samengaan in één cluster, zodat je niet de krenten
uit de pap – een wat vreemde vergelijking in dit verband – zult
pikken.Minister De Vries:Er zal geen sprake zijn van krenten uit de pap pikken. Het systeem zal
op zo'n manier moeten worden ingericht, dat voor elke cliënt –
en die zijn ons allen even dierbaar – de inspanningen worden verricht
die nodig zijn om de cliënt een optimale kans te geven.De heer De Wit (SP):Ik heb in mijn eerdere bijdrage voorbeelden gegeven van marktwerking in
de thuiszorg waar een soortgelijk vraagstuk aan de orde was. Particuliere
organisaties hebben zich op die markt begeven en daar zag je dat men wel de
krenten uit de pap pikte. Heeft die ervaring de minister niet tot een heroverweging
op dit punt gebracht? Daarnaast wijs ik erop dat er al in belangrijke mate
publieke reïntegratie plaatsvindt, namelijk via de UVI's en de arbeidsvoorziening.
Die hebben met name met de moeilijk plaatsbare personen ervaring. Als dat
in het vervolg via reïntegratiebedrijven verloopt, lijkt mij dat een
verspilling van kennis en mogelijkheden die wij beter publiek zouden kunnen
houden. Is de minister dat met mij eens?Minister De Vries:Op die laatste vraag moet ik van harte ontkennend antwoorden. Wij denken
dat het oude systeem, dat in hoofdzaak neerkwam op inputfinanciering van de
arbeidsvoorziening, waar in het verleden belangrijke resultaten mee bereikt
zijn, achterhaald is en dat het wenselijk is dat die markt verrijkt wordt.De heer De Wit heeft voorts gerefereerd aan een zorg die de heer Van Dijke
ook heeft verwoord. Er worden afspraken gemaakt tussen opdrachtgevers en reïntegratiebedrijven
over de bejegening van cliënten met verschillende moeilijkheidsgraden.
Er zal bij het ter beschikking stellen van geld voor bepaalde inspanningen
natuurlijk rekening worden gehouden met de moeilijkheidsgraad waarmee de cliënt
te maken heeft. Dat is derhalve een kwestie van sturing door de opdrachtgevers.
Het systeem voorziet erin dat die sturing toegespitst kan zijn op de problematiek
die de betrokkene heeft. In die zin zullen de inspanningen dus gegarandeerd
zijn. Het is uiteraard evident dat, net zoals op het ogenblik het geval is,
bij het verrichten van inspanningen nooit kan worden gegarandeerd dat die
inspanningen ook tot een resultaat leiden. Dat zou natuurlijk helemaal prachtig
zijn, maar dat kan niet gezegd worden. Maar dat de inspanning gedaan wordt,
kunnen wij in belangrijke mate zelf sturen door ervoor te zorgen dat er voldoende
middelen beschikbaar zijn om de cliënten de hulp en de ondersteuning
te geven die zij nodig hebben.De heer De Wit (SP):Wij hebben ervaring met marktwerking op het terrein van de sociale zekerheid.
Ik noem de Arbo-diensten. De ervaring wijst uit dat de Arbo-diensten juist
afhankelijk van het product dat overeengekomen is, wel of niet presteren.
Hier en daar kun je misschien zelfs over het leveren van een wanprestatie
spreken. Die ervaring heeft de minister dus ook. Die heeft hem ook niet aan
het denken gezet?Minister De Vries:Ik betwijfel of dat ons niet aan het denken heeft gezet. Wij willen een
veel grotere betrokkenheid van de werkgevers en werknemers bij onderwerpen
als preventie, begeleiding en reïntegratie. Volgens de heer De Wit zal
een en ander in sterke mate afhankelijk zijn van de gemaakte afspraken. Dat
is inderdaad het geval. Maar het is zeker de bedoeling van het SUWI-proces
en de vormgeving van het opdrachtgeverschap daarin, dat zowel werkgevers-
als werknemersorganisaties of wellicht werknemers en werkgevers in bedrijven
een uiterste inspanning gaan doen om zelf ervoor te zorgen dat er een kwalitatief
betere begeleiding komt. Ik wil daar nu niet al te veel over uitweiden. De
staatssecretaris zal daar straks nader op ingaan. Er is in eerste termijn
veel gesproken over eerste ziektejaren. Ik denk dat iedereen het gevoel heeft
dat daar de crux ligt. Als wij de kwaliteit niet naar voren halen en daar
de energie van alle betrokken partijen op richten, dan lossen wij dat probleem
dus nooit op. Door de rol die wij nu aan werkgevers en werknemers hebben toebedacht –
altijd bipartiet – hebben wij een heel goede kans dat er meer energie
zal loskomen en meer aandacht zal komen voor de kwaliteit van de afspraken,
en dat er dus een kwalitatief betere dienstverlening zal worden geleverd.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Ik wil ook nog even ingaan op de marktwerking en de reïntegratie.
Mijn zorg is vooral gericht op de gevolgen van de marktwerking voor de fase
4-cliënt. Immers, er is vaak sprake van een meervoudige problematiek
waarbij ook de begeleiding in de sfeer van vervoer, wonen en psychiatrie in
één pakket met de reïntegratie zitten. Is het reïntegratiedeel
er dan uit te knippen of is het pakket als totaalpakket te behouden zonder
dat het onbetaalbaar wordt? Het gaat immers deels om publieke voorzieningen,
die nu ook geboden worden vanuit de gezondheidszorg en dergelijke. Hoe is
dat precies op te delen? Ik vrees dat er op dit punt toch echt
problemen zullen ontstaan als wij een al te rigide marktwerking krijgen.Minister De Vries:Ik zal later in mijn betoog op dit onderwerp ingaan. Er zijn meer vragen
gesteld over de bejegening van fase 4-cliënten. Dat is een belangrijk
onderwerp waaraan ik afzonderlijk aandacht zal geven.Er is een aantal vragen gesteld over het reïntegratiebedrijf van
de arbeidsvoorziening. Natuurlijk blijft dat zich ook richten op de reïntegratie
van moeilijk plaatsbaren. Het reïntegratiebedrijf zal dat tot zijn belangrijkste
taken rekenen. Dat blijkt ook uit de plannen die de arbeidsvoorziening gepresenteerd
heeft. Als wij nu voldoende reïntegratiemiddelen beschikbaar stellen
aan de opdrachtgevers, aan de gemeenten en het UWV, dan wordt gegarandeerd
dat die inspanning ook geleverd wordt. Anders hebben die bedrijven immers
ook geen werk. Zij krijgen opdrachten om iets te verrichten. Als zij dat niet
doen, hebben zij dus geen werk.Mevrouw Schimmel heeft aangedrongen op een zeer snelle privatisering van
het reïntegratiebedrijf van de arbeidsvoorziening. Daarbij geldt naar
mijn mening hetzelfde als voor het SUWI-proces: zo snel mogelijk, maar wel
met inachtneming van de noodzakelijke zorgvuldigheid. Dan zegt mevrouw Schimmel
dat het inderdaad zo is. Daar zijn wij het dus volstrekt over eens. Het is
heel belangrijk dat het reïntegratiebedrijf zich zo snel mogelijk voorbereidt
op de nieuwe situatie. Daar is men ook druk mee bezig. De arbeidsvoorziening
heeft anticiperend gewerkt. Er is breed draagvlak in de organisatie om die
kant uit te gaan. Deze organisatie is echter vanuit een departement in een
constellatie terechtgekomen met volledige publieke financiering en moet zich
kunnen voorbereiden op de entree naar de markt.Ik heb al eerder gezegd dat het onverantwoord is om te denken dat dit
zomaar zou kunnen. Dit vereist immers een andere werkwijze en een andere oriëntatie.
Men is daar op het ogenblik druk mee bezig. Het is ook in ons belang dat de
reïntegratie op een goede manier verloopt. De arbeidsvoorziening heeft
natuurlijk een enorme capaciteit en ervaring op dit gebied. Het zou heel slecht
zijn als die door overhaaste stappen verloren zou gaan.Nu hoor ik mevrouw Schimmel denken: dat is een open deur. Het moet zo
snel mogelijk gebeuren, maar niet sneller dan verantwoord is voor de mensen
en de dienstverlening die zij bieden. Ik heb met het CBA uitvoerig over deze
problematiek gesproken. Men heeft daar de afgelopen maanden natuurlijk zeer
intensief met dit probleem geworsteld. Het heeft tot de conclusie van het
CBA geleid dat het waarschijnlijk het beste is om te gokken op de datum van
1 januari 2002. Mijn stelling is: als het eerder mogelijk is, moet het gebeuren.
Het moet echter wel gebeuren onder de randvoorwaarde van een verantwoorde
overgang.Ik heb in de brief van 17 maart aangegeven dat ook na een externe verzelfstandiging
sprake kan zijn van tijdelijke garanties voor het reïntegratiebedrijf.
Ik schat zelf in dat het een transitie is die zeer goed kan lukken. Wij moeten
echter wel de helpende hand uitsteken, zodat het ook het geval zal zijn. Wij
kunnen ons daar geen onverantwoorde risico's veroorloven. Het is belangrijk
dat de activiteiten op een goede manier doorgaan. Hoe gaat dat verder? Er
komt een overheidsbedrijf. Daar gaan wij althans van uit. Op een gegeven moment
zullen de aandelen van de staat worden afgestoten. Hoe snel dat allemaal gebeurt,
zal afhangen van de omstandigheden.Ik heb in eerdere stukken gemeld dat er een evaluatie zal plaatsvinden.
Dat is heel belangrijk. Het moet allemaal zorgvuldig gebeuren. In de komende
tijd zal er met de Kamer met enige regelmaat over gesproken moeten worden.Mevrouw Verburg (CDA):De minister heeft aangegeven dat de verzelfstandiging van het reïntegratiebedrijf
arbeidsvoorziening eerst via een overheids-NV gaat. Dat staat in de brief
van 17 maart. Hij zegt dat van de ontwikkeling afhangt hoelang dat zo zal
blijven. Ik heb daarom twee vragen. Van welke ontwikkelingen hangt het af?
Hoe ziet hij die? Als hij nu moet taxeren hoe sterk het reïntegratiebedrijf
zich in de markt kan zetten, hoelang zal de overgangsfase dan moeten duren?Minister De Vries:Mevrouw Verburg nodigt mij uit om in herhaling te vallen. De arbeidsvoorziening
zet alles op alles om de interne splitsing in de organisatie op een verantwoorde
wijze voor elkaar te krijgen. Daarmee is men heel ver gevorderd. Voor het
reïntegratiedeel, dat straks naar de markt gaat, zal gewerkt moeten worden
aan een andere werkwijze. Men weet dat men naar de markt gaat. Dat is het
perspectief. Men wil het ook. Daarom moet er een voorbereiding komen op het
worden van een marktpartij. Dat is een proces wat zorgvuldigheid vergt. Het
zou werkelijk heel onjuist en onvoorzichtig zijn als ik zou zeggen tot op
twee of drie maanden nauwkeurig te weten hoe het gaat verlopen. Ik heb zelf
de stelling verdedigd bij de arbeidsvoorziening dat alles op alles gezet moet
worden om het zo snel mogelijk voor elkaar te krijgen. Hoe eerder men klaar
is, des te beter het gaat. Het moet echter wel zorgvuldig gebeuren. Wij hebben
grote verantwoordelijkheden inzake het werk dat wordt verricht en de mensen
om wie het gaat. Ik durf het dus niet zomaar te zeggen. Het veranderingsmanagement
zal de eerste maanden bezig zijn om met de betrokken organisaties goed naar
de trajecten te kijken. Er zal verschrikkelijk veel geïnventariseerd
moeten worden. Er zal zeer zorgvuldig geopereerd moeten worden om de benodigde
stappen in het enorme complex op het goede moment te doen, met de meeste kans
op succes. Ik kan niet zeggen hoe het precies moet, maar ik meen wel dat men
moet proberen om het af te ronden voor 2002. Het zou mooi zijn als het wat
eerder kon. Maar dat hangt natuurlijk van de ontwikkelingen af.De voorzitter:De minister vervolgt zijn betoog.Mevrouw Verburg (CDA):Maar hij heeft mijn vraag nog niet beantwoord!De voorzitter:De minister heeft twee keer hetzelfde antwoord gegeven. Het kan zijn dat
het antwoord u niet bevredigt, maar hij heeft wel degelijk antwoord gegeven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Wil de minister bij het op de markt zetten van het reïntegratiebeleid
van de arbeidsvoorziening ook aandacht besteden aan het feit dat de vrouwenvakscholen
en de centra voor vakopleiding met hun nadruk op de onderwijscomponent niet
goed vergelijkbaar zijn met een reïntegratiebedrijf? Ze
hebben een andere functie. Hoe wil de minister omgaan met dat onderscheid?
Uit de schriftelijke beantwoording van de vragen wordt dat niet goed duidelijk.Minister De Vries:Voorzitter! Ik vind ook dat dat beeld nog niet helemaal helder is. De
vrouwenvakscholen en de centra voor vakopleiding hebben inderdaad een eigen
problematiek. Over de vrouwenvakscholen hebben wij bij de begroting ook al
gesproken. Wij zijn dit jaar bezig met een onderzoek naar de beste positionering
van de activiteiten van de vrouwenvakscholen in de toekomst. Het Centraal
bestuur arbeidsvoorziening heeft aangegeven in een recent overleg met mij
dat een grondige herijking plaatsvindt van de positie van de centra voor vakopleiding.
Ook die problematiek is niet eenvoudig. De centra vervullen een belangrijke
rol en verrichten verschillende soorten werkzaamheden. De vraag is nu hoe
wij de continuïteit van die werkzaamheden, waarnaar op de markt grote
behoefte is, kunnen garanderen. Daarbij dient wel onderscheid te worden gemaakt
tussen de verschillende activiteiten. Het Centraal bestuur arbeidsvoorziening
tracht voor de zomer de herijking af te ronden. In de komende maanden zal
daarover met enige regelmaat contact zijn en daarna zal een beslissing worden
genomen.Voorzitter! Een belangrijk punt is de positie van gemeenten bij de uitvoering
van het reïntegratiebeleid. De vraag is vooral in hoeverre de CWI's zich
gaan bezighouden met fase 4-cliënten en welke rol de gemeenten daarbij
kunnen spelen. Een tweede vraag is in hoeverre gemeenten gehouden zijn op
dat punt zoveel mogelijk taken uit te besteden. Ons uitgangspunt is: waar
uitbesteding van taken mogelijk is, dient het te gebeuren. Het lijkt mij onverstandig
om bij gemeenten nieuwe diensten voor arbeidsvoorziening op te bouwen. De
gemeenten moet duidelijk worden gemaakt dat het gewenst is dat uitbesteding
plaatsvindt. Ik meen overigens dat dit een betrekkelijk gering probleem is.
Een aantal gemeenten werkt samen met grote bedrijven. Bij andere ligt dat
heel divers. Het is in ieder geval gewenst dat er meer duidelijkheid komt
over de vraag wat wij hier precies mee willen.Mevrouw Noorman heeft gezegd dat de gelden die vroeger via het prestatiebudget
arbeidsvoorziening ter beschikking kwamen, straks kunnen worden ingezet in
het kader van het reïntegratiebeleid. Er zijn natuurlijk nog meer werkzaamheden
waarvan kan worden verondersteld dat ze beter kunnen worden verricht door
andere instanties dan de gemeenten. Relaties van opdrachtgever en opdrachtnemer
zullen altijd kritisch moeten worden bezien. Wij hebben bij de UVI's gezien
dat dit tot onwenselijke grensvervagingen kan leiden. Het is daarom noodzakelijk
om iedere keer opnieuw de vraag te stellen wat nu beter is. Daarbij telt natuurlijk
in de eerste plaats het belang van de cliënt zelf, de aard van de problematiek
die speelt, en in de tweede plaats de meest zinnige besteding van publieke
middelen. Vandaag durf ik die streep tussen wat wel en wat niet niet zo hard
te trekken. Het reeds lang geleden geopende overleg met de VNG daarover moet
leiden tot een gedragslijn die voldoende helderheid biedt en waarbij de hoofdlijnen
moeten worden gerespecteerd dat gemeenten niet taken op zich moeten nemen
die goed door marktpartijen, private reïntegratiebedrijven, kunnen worden
verricht, dat het belang van de cliënt voorop moet blijven staan en dat
er, zoals mevrouw Noorman zei, tussen publiek en publiek geen bemiddeling
wordt geschakeld. Ik denk dat wij daarover de komende maanden met de gemeenten
nader zullen spreken en ik ben wel optimistisch over de uitkomst, want de
gemeenten zien dat probleem ook wel. Er zijn tamelijk ambitieuze plannen geweest
van onder andere de NOSW om de WSW-inrichtingen wat op te rekken en er steeds
meer te gaan doen. Ik geloof dat wij daarmee heel voorzichtig moeten zijn
en niet moeten zeggen dat het daar ook wel kan, want al deze taken vereisen
toch eigen deskundigheden. Ook in gemeentelijke kring beluister ik dat men
zich dat wel degelijk realiseert. De komende maanden zal er in globale zin
een goede afbakening moeten komen. Er is wel eens gesproken van een demarcatielijn,
maar dat is wel heel erg recht. Er moet in ieder geval een goed afwegingskader
komen, het moet duidelijk zijn dat de intentie is om zoveel mogelijk gebruik
te maken van reïntegratiebedrijven, maar wij moeten wel een verstandige
koers blijven voeren en dat betekent dat hier en daar gekeken moet worden
welk maatwerk er wordt geleverd. Nogmaals, zowel over de kwalitatieve als
over de kwantitatieve aspecten van dit vraagstuk wordt met de VNG overleg
gevoerd en dat zal de komende maanden uiteraard worden voortgezet.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Als ik de minister goed beluister, dan moet de absolute tekst
in de nota, namelijk "de gemeente besteedt de reïntegratie uit" anders
worden gelezen. Veel reïntegratietaken zullen door gemeenten worden uitbesteed,
maar andere reïntegratietaken, bijvoorbeeld tussen publiek of in de sfeer
van het publieke domein, zullen door de gemeenten zelf worden doorgeleid.
Ik hecht eraan dat dit duidelijk wordt beaamd, want anders krijgen mevrouw
Essers en ik de volgende week daar opnieuw verschil van inzicht over!Minister De Vries:Uiteraard heb ook ik een verschil in benadering geproefd tussen mevrouw
Noorman en mevrouw Essers. Ik denk dat er in verstandig overleg oplossingen
voor komen die beide afgevaardigden kunnen bevredigen en waarbij de hoofdregel
zal zijn dat gemeenten niet moeten gaan doen wat niet hun stiel is en moeten
profiteren van de deskundigheid die zich ontwikkelt in de reïntegratiemarkt,
dus: besteed uit waar het kan! Voorts moeten gemeenten heel voorzichtig zijn
met opdrachtgevers-opdrachtnemers- relaties binnen de gemeenten. Ik geloof
dat men het ook eens is over de WSW waar een heel aparte problematiek speelt.
Echter, als vandaag wordt gezegd hoe het precies zal moeten en dat met harde
hand langs die lijn zal worden gestuurd, kan dat ook schade berok- kenen die
ongewenst is. Ik zou mevrouw Noorman dan ook willen vragen om het overleg
nog wat tijd te laten om uitvoerig te bezien hoe wij daar op een verstandige
manier mee om kunnen gaan, zonder dat vernietigd wordt wat in de afgelopen
jaren hier en daar is opgebouwd en waarmee wij toch blij moeten zijn, maar
wel wordt geprofiteerd van de nieuwe koers die een optimale kans biedt om
maatwerk te leveren dat cliënten de beste kansen geeft om weer een plek
in de actieve samenleving te krijgen.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Met alle waardering voor hetgeen de minister zegt, hij geeft geen antwoord
op mijn rechtstreekse vraag om te beamen dat de absolute interpretatie van
de door mij aangehaalde zinsnede uit de nota niet correct is, dat die moet
worden genuanceerd. Ik geef graag de tijd om dat verder uit te zoeken, maar
ik wil graag bevestigd horen dat die absoluutheid niet juist is.Minister De Vries:Wat in de nota staat, is helder. Ik hecht ook aan die helderheid. In de
praktijk zal moeten worden gezocht naar oplossingen die zowel in het belang
van de cliënt als van de organisatie zijn. De hoofdregel is dat men moet
proberen zoveel mogelijk uit te besteden en zomin mogelijk taken naar zich
toe te halen. Mevrouw Noorman zal toch moeten beamen dat een aantal gemeenten
dacht: dat is mooi, want nu kunnen wij het zelf gaan doen. Dat is een houding
die ik wil bestrijden. In haar interventie bracht mevrouw Noorman zelf ook
enige nuances aan. Zij was heel duidelijk over het reïntegratiebudget,
maar gaf tegelijkertijd aan dat de mogelijkheden voor reïntegratie door
private marktpartijen moeten worden benut.De voorzitter:Mevrouw Noorman, ik zie dat u wederom wilt interrumperen. Ik heb echter
het idee dat dit onderwerp voor u zo majeur is dat u daar beter in tweede
termijn op terug kunt komen. De minister zal uw derde vraag op dit punt echt
niet anders beantwoorden. Ik stel voor dat de heer Harrewijn zijn vraag stelt.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Dit punt is zo vitaal dat ik uw toestemming vraag om nog één
opmerking te maken.Ik ben het eens met de minister dat deze passage ruimte laat voor interpretaties.
Verder constateer ik dat hij het klaarblijkelijk niet eens is met de interpretatie
van mevrouw Essers. Ik wil dat reeds nu geconcludeerd hebben.Minister De Vries:Ik hoop dat de benaderingen van mevrouw Noorman en mevrouw Essers later
op een verstandige en werkzame wijze tot een oplossing kunnen leiden. Ik ben
er zelf van overtuigd dat dit mogelijk is.De heer Harrewijn (GroenLinks):Deze discussie roept nog een andere vraag op, en wel wat precies verstaan
moet worden onder "private markt". Ik wees al eerder op mensen met een meervoudige
problematiek. Ik vraag mij af of gemeenten het reïntegratiebudget van
deze cliënten ook mogen besteden bij zorg- of onderwijsinstellingen die
met publieke middelen werken aan bijvoorbeeld woonbegeleiding. Bestaat het
gevaar dat dit wordt bemoeilijkt door de NMA, omdat er sprake zou kunnen zijn
van concurrentievervalsing? Ik zou het heel erg jammer vinden als dit soort
mogelijkheden wegvallen door een rigide marktwerking.Minister De Vries:Ik denk dat het verstandig is dat deze problematiek eerst eens in kaart
wordt gebracht, voordat wij de conclusies trekken die de heer Harrewijn er
nu aan verbindt. Ik wijs hem erop dat in Nederland eigenlijk geen enkele markt
rigide werkt. Ik wil zeker niet dat er rigiditeit sluipt in deze opgave voor
de publieke sector. Men zal er daar gezamenlijk voor moeten zorgen dat de
reïntegratie zo goed mogelijk verloopt. Om dat te bereiken zal met gezond
verstand naar oplossingen moeten worden gezocht. Een voorwaarde voor die verstandige
aanpak is het besef dat men niet alles zelf moet proberen te doen en dat zoveel
mogelijk uitbesteed moet worden aan instanties die zich op dit terrein gespecialiseerd
en bekwaamd hebben.De heer Harrewijn stelde eerder een vraag over de fase 4-cliënten.
Deze groep cliënten is de Kamer zeer aangelegen. Van deze cliënten
is vastgesteld dat zij voorlopig op een onoverbrugbare afstand tot de arbeidsmarkt
staan. Ik zeg niet dat die afstand altijd onoverbrugbaar zal zijn, maar voorlopig
is die dat wel. Om deze cliënten te helpen moet er worden overlegd over
de vraag wat het meest adequate traject is om deze fase 4-cliënten meer
kansen te geven. Die vraag is zo complex, dat het heel wel denkbaar is dat
gemeenten specialistische instellingen moeten inschakelen. Dat is overigens
nu al aan de orde van de dag. Een en ander neemt niet weg dat de gemeenten
de regie in eigen handen kunnen houden. Als er echter instellingen ontstaan
die bepaalde groepen cliënten een goede bejegening kunnen geven, is er
voor de gemeenten niet langer een reden om die instanties die hulp niet te
laten geven.Ik heb gesproken met instellingen in de zorg. In deze gesprekken heeft
men mij erop gewezen dat er bij hen ook ontwikkelingen gaande zijn. Zij stellen
verder dat de expertise die zij bezitten, wellicht op een betere en meer actieve
wijze dan op dit moment het geval is, kan worden gebruikt voor het ondersteunen
van cliënten. Ik heb gezegd dat ik daar zeer voor ben als dat inderdaad
zo is. Een en ander moet echter wel zorgvuldig gebeuren. Ik heb daar niet
zoveel zorgen over omdat ik zeker weet dat degenen die met de uitvoering hiervan
belast zijn, dit moeten doen vanuit de publieke invalshoek. Men zal niet voor
zichzelf bezig zijn maar mensen bijstaan, en dat op een zo goed mogelijke
manier. Ik ken veel mensen die op de reïntegratiemarkt bezig zijn en
ik ben ervan overtuigd dat, als de aanbesteding, de opdrachtverlening, het
casemanagement en de beoordeling van de prestaties goed zijn geregeld, een
betere bejegening van cliënten kan worden verkregen dan nu het geval
is. Welaan, daar zou ik de schouders onder willen zetten.Ik weet dat dit ook wel de geest is waarin men hierover bij de gemeenten
spreekt, maar vaak hebben discussies over instituties de neiging om tot demarcatielijnen
te leiden. Dat geldt overigens niet alleen voor de gemeentelijke kant. Het
kan ook zijn dat aan de UWV-kant fase 4-problemen worden geconstateerd. In
het nieuwe publieke systeem zal voldoende ruimte moeten bestaan om te zeggen
dat die cliënten de meest geëigende bejegening moeten krijgen. Mevrouw
Noorman heeft in dit verband gevraagd of de UVI's een en ander niet kunnen
uitbesteden aan de gemeenten, inclusief verrekeningen enz. Ik denk dat dit
allemaal veel gemakkelijker zal worden in het systeem dat wij nu krijgen dan
in de huidige constellatie.Duidelijk is, voorzitter, dat de opdrachtgeversrol zodanig moet worden
ingevuld dat er wel degelijk ook goed wordt gekeken naar de resultaten. Vandaar
dat het begrip "casemanagement" door verschillende woordvoerders is gebruikt.
Ik denk dat in confesso is dat dit in feite de crux van de hele zaak is. In
de keten die wij nu opbouwen van hulpverlening, aandacht voor de cliënt
in het CWI, een warme overdracht aan de instellingen die met
trajecten bezig zijn enz., zullen er instanties en mensen zijn – steeds
met wisselende betrokkenheid – die zeggen: wij zijn verantwoordelijk
voor de goede bejegening van deze cliënten. Natuurlijk geldt dat ook
bij uitbesteding. Degene die uitbesteedt, zal volgen wat er met zijn cliënt
gebeurt en zal de kwaliteit van de geleverde prestatie meten. De cliënt
zélf zal daarover ook het nodige moeten zeggen. Daarvoor is niet ten
onrechte door de Kamer veel aandacht gevraagd.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Er gaan prachtige termen over tafel, voorzitter, zoals "warme overdracht",
maar dat zijn toch begrippen die nog moeten worden ingekleurd. Hoe vindt nu
het toezicht op de betrouwbaarheid van dergelijke trajecten plaats? Hoe wordt
nu in de praktijk bereikt dat niet alleen de boeken worden gecontroleerd,
maar ook de gang der dingen wordt nagegaan?Minister De Vries:Ik denk dat in het op te zetten systeem intensieve communicatie over de
werkprocessen en de resultaten daarvan van essentieel belang is. Aan de voorwaarden
om dat mogelijk te maken, wordt mijns inziens voldaan. De opdrachtgevers zullen
er groot belang bij hebben om na te gaan of de geëiste prestaties werkelijk
worden neergezet. Er komt een Raad voor werk en inkomen die zal kijken naar
de transparantie van deze markt. Ik vermoed verder dat als gevolg van de intensieve
communicatie die gaat ontstaan, goed zichtbaar zal worden wat er aan prestaties
wordt neergezet. Dit systeem bevrijdt ons van de moeizaamheid van instellingen
die min of meer op grond van eigenbelang geen neiging hebben om met elkaar
samen te werken. Dat is een enorme vooruitgang. De opdracht voor de hele publieke
constructie die wij nu maken, is: probeer met de middelen en de inzichten
van vandaag de cliënten zo goed mogelijk terzijde te staan. Waar door
de volksvertegenwoordiging zou worden geconstateerd dat men hierin tekortschiet,
is er in elk geval iemand die men daarop kan aanspreken en die ervoor zal
zorgen dat het UWV, andere instellingen en de gemeenten eendrachtig gaan samenwerken
om de integratie van arbeidsmarkt- en inkomensbeleid te realiseren.Mevrouw Schimmel (D66):Mevrouw de voorzitter! De minister stelt zich een soort keten van casemanagers
voor die elkaar zullen aanspreken op de prestaties in de keten. Nu bereiken
ons bijvoorbeeld van de particuliere verzekeraars geluiden dat het belangrijk
is dat er één casemanager voor het totale proces is en dat het
niet eens zoveel uitmaakt waar die wordt geplaatst. De patiënten- en
cliëntenorganisaties hebben een soortgelijke opmerking gemaakt, maar
overigens willen zij één casemanager, onafhankelijk van de instellingen.
Wat vindt de minister van deze opvattingen?Minister De Vries:Ik denk dat ze in essentie juist zijn, maar met wat ik zojuist zei, had
ik ook niet de bedoeling om daarop af te dingen. In het nieuwe systeem wordt
iemand die bij het CWI een intake krijgt, enige tijd daar bediend als men
denkt dat de afstand van de betrokkene tot de arbeidsmarkt daartoe aanleiding
geeft. Dan zal er dus iemand bij het CWI moeten zijn die aandacht aan die
cliënt besteedt. In die zin is dat een casemanager. Maar mocht de cliënt
worden overgedragen aan een uitvoeringsorganisatie met een reïntegratieadvies
van het CWI, dan zal ook daar weer iemand verantwoordelijk moeten zijn voor
een goede bejegening van deze cliënt. Bij het verlenen van een opdracht
aan een reïntegratiebedrijf zullen zowel voor de opdrachtgever als voor
degene die in de praktijk met iemand aan het werk gaat, telkens de rugnummers
en de namen bekend moeten zijn van degenen die zich verantwoordelijk weten
voor een goede bejegening van de cliënt. Wij zijn natuurlijk ook van
plan om via het cliëntvolg- en communicatiesysteem dat nu opgebouwd wordt,
inzicht te behouden in wat er met cliënten gebeurt. Als men zich afvraagt
wat er nu eigenlijk gedaan wordt voor iemand die al een aantal maanden begeleid
wordt, moet iemand zich verantwoordelijk voelen om aan de bel te trekken.
De begeleiding van de cliënten moeten wij heel goed waarmaken. Als er
iets aan de huidige praktijk schort – dat zullen wel meer dingen zijn –
dan is het wellicht dat cliënten vaak het gevoel hebben dat er af en
toe wel naar hen gekeken wordt, maar dat het daarna weer erg lang stil is.
Met het nieuwe systeem, waarmee wij druk bezig zijn en dat wij geregeld met
de vaste commissie besproken hebben, zou ik willen voorkomen dat het zo zou
blijven; het moet daarmee mogelijk zijn om de cliënt op verschillende
punten in de gaten te houden terwijl de verantwoordelijkheden voor zijn bejegening
in de verschillende concrete fasen zo helder als glas zijn.De voorzitter:Voordat ik mevrouw Schimmel, die heel zuinig met interrupties is geweest,
voor de tweede keer het woord geef, zou ik de leden er toch op willen wijzen
dat de minister nog niet op de helft van zijn antwoord is. Er zijn zo'n dertien
verschillende interrupties geweest en de staatssecretaris moet ook nog aan
het woord komen. Dit is een debat op hoofdlijnen, dus ik verzoek eenieder
zich echt te beperken bij de interrupties.Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! Ik neem aan dat wij zullen proberen om te leren van de huidige
knelpunten. In het eerste ziektewetjaar zijn er allerlei interventiemomenten,
maar zodra die moeten worden gebruikt, dreigt men algauw op de lopende band
van de WAO te worden geplaatst en belandt men veelal langdurig in de WAO.
Een van de opmerkingen was dat er eigenlijk niemand verantwoordelijk is voor
het totale proces waarin een cliënt terechtkomt. De minister noemt het
cliëntvolgsysteem, maar dat is niet voldoende om een eindverantwoordelijke
aan te duiden. Het is misschien wel een goed middel om inzichtelijk te maken
wat er mislukt, maar ik zoek eigenlijk naar een mogelijkheid om het totale
proces te bewaken.Minister De Vries:Die moet ook gevonden worden. Ik denk dat de staatssecretaris hierop straks
nog wel zal ingaan. Ik vind het in ieder geval een cruciaal punt. Begeleiding,
aandacht en verantwoordelijkheid voor cliënten, dat zijn factoren die
belangrijk zijn voor succes. Het moet een echt cliëntvriendelijke constellatie
worden.Voorzitter! Dan is er nog een aantal vragen gesteld over de Raad voor
werk en inkomen. Dit wordt een nieuwe instelling. Ik heb er heel uitvoerig
over gesproken met de sociale partners. De achtergrond van deze
stap is dat naar mijn opvatting in een publiek bestel de oude rollen niet
meer adequaat waren. Voor ons rees de vraag: hoe kunnen wij de expertise en
de betrokkenheid van sociale partners en van de gemeenten die steeds meer
met de arbeidsmarkt te maken krijgen zodanig organiseren dat wij daarvan optimaal
profiteren? Ik heb dezer dagen een nota naar de Kamer gestuurd over het arbeidsmarktbeleid
en de knelpunten. De komende maanden zullen wij daarover veel publieke discussie
hebben. Ik kan mij heel goed voorstellen dat vanuit de expertise van de werkvloer,
de gemeenten en de sociale zekerheid gerichte adviezen door de raad kunnen
worden gegeven waaraan wij wat hebben. Wij weten heel goed hoe die deskundige
en zeer betrokken organisaties daarover een oordeel hebben.Sociale partners en gemeenten vormen een interessante mix. In de nieuwe
constellatie hebben ze veel met elkaar gemeen. Ze hebben allebei een diepgaande
kennis van de sociale zekerheid. Hun betrokkenheid erbij is groot. Verder
hebben zij een grote verantwoordelijkheid voor degenen die korte of lange
tijd naast het arbeidsproces komen te staan. De opdracht in het kader van
het SUWI-proces is om dat steeds meer te vervlechten en ervoor te zorgen dat
cliënten steeds adequater worden bejegend. Tevens beschikken deze partijen
over een zeer grondige kennis van de arbeidsmarkt, niet alleen nationaal maar
ook sectoraal en regionaal. Die kennis kan in de Raad voor werk en inkomen
op een goede manier bij elkaar worden gebracht, zodat wij deskundige adviezen
krijgen. Wij hebben nu een arbeidsmarktnota uitgebracht naar aanleiding van
de knelpunten. Het zou mij een lief ding waard zijn als wij elk jaar de vinger
aan de pols gaan houden. Wij moeten transparante en openbare stukken krijgen.
De partijen hebben overigens zelf de beschikking over middelen die kunnen
bijdragen aan het realiseren van de doelstellingen. Middelencoördinatie
is van groot belang.Er is een aantal vragen gesteld over de samenstelling van de raad. Waarom
zijn de kroonleden verdwenen? Zij hebben er alleen maar virtueel in gezeten.
In de gedachtegang dat er nog bestuurlijke aansturing nodig zou zijn, meenden
wij dat kroonleden nodig zouden zijn. Op bestuurlijke afstand zouden die een
zeer nuttige rol kunnen spelen. Dat is in dit concept niet meer het geval.
De raad brengt vanuit de deskundigheid van de meestbetrokkenen een advies
uit aan de minister. De minister bestudeert dat advies en stelt zijn beleid
vast. Is de minister gebonden aan het advies? Mijn stelling is dat de minister
niet is gebonden aan het advies. Ministers moeten geen stempels zetten. Zij
blijven verantwoordelijk voor het beleid, zeker voor het beleid dat door het
Rijk wordt gefinancierd. Ik ben er zeker van dat als die raad doet wat ik
denk dat hij gaat doen, wij er reuzeveel aan zullen hebben. Ik verwacht ook
dat er communicatie zal gaan ontstaan tussen de minister en de raad over de
inzichten die beschikbaar zijn. Ik heb tegen de sociale partners gezegd: ik
hecht aan die adviezen die transparant en openbaar zullen zijn. Ze vormen
een publieke invulling. Het is een onderdeel van een beleidscyclus. De Kamer
zal er kennis van kunnen nemen. Als ik van die adviezen zou afwijken, doe
ik dat alleen maar gemotiveerd. De verantwoordelijkheid blijft waar die hoort.
De samenleving kan reuze profiteren van de kennis en ervaring die in de raad
bijeen worden gebracht.Mevrouw Verburg (CDA):Met de laatste woorden van de minister ben ik het van harte eens. De verwachtingen
over de Raad voor werk en inkomen zijn terecht hooggespannen. Wat wordt de
ondersteuning van die raad? Worden dat twee kamertjes bij de SER of komt er
een apparaat ter ondersteuning om de verwachting waar te kunnen maken? De
RWI gaat over de middelen adviseren en doet in hoge mate aan coördinatie
van middelen. Ik neem aan dat dit het totale reïntegratiebudget betreft
van 10 mld. of 13 mld.De voorzitter:Ik vraag mij wel af of dit tot de hoofdlijnen behoort.Minister De Vries:Het is in ieder geval interessant en dat is met hoofdlijnen niet altijd
het geval. In afwachting van dit debat hebben wij vooralsnog niet veel gedaan
aan de verdere invulling van die raad. Ik denk er wel over na. Daarbij speelt
de vraag van mevrouw Verburg een rol waar die raad wordt ondergebracht en
waar die wordt neergezet. Bovendien is er een antwoord nodig op de vraag hoe
je profiteert van kennis die elders aanwezig is. Voorts is het duidelijk dat
die raad ondersteund moet worden, maar ik ben niet van plan daarvoor een soort
tweede departement te laten ontstaan. Die raad moet dan ook profiteren van
de kennis die specifiek in de samenleving aanwezig is. De RWI moet een budget
hebben om zich van de noodzakelijke gegevens te laten voorzien; daar hoort
ook een apparaat bij.Ik waag mij vandaag niet aan een uitspraak over de samenstelling van de
RWI in aantallen. De formule van eenderde-eenderde-eenderde zou goed zijn.
Tegen die achtergrond moet ook de omvang van die raad worden nagegaan. Bij
besturen is dat anders, want een bestuur heeft bijvoorbeeld negen of elf leden.
Bij deze raad kan dat evenwel net wat anders zijn. In die raad moeten die
mensen aan tafel zitten die kennis van de sociale zekerheid hebben, alsook
van de arbeidsmarkt. Dat is nodig voor een goede advisering.De vraag is gesteld wie in de raad overstemd wordt. Dat lijkt mij een
heel verkeerd uitgangspunt. Deze raad zal zijn producten in de openbaarheid
neerleggen en derhalve heeft die er het grootste belang bij om ervoor te zorgen
dat het gezag van de advisering optimaal is. Ik meen dat de leden van de raad
een kaliber hebben dat garandeert dat zij niet iets doen waarbij wij ons afvragen
hoe zij erbij komen. Integendeel. Het zal hun grootste ambitie zijn om ervoor
te zorgen om zo snel mogelijk groot gezag op dit dossier te krijgen.Ik heb dus helemaal niets met de vraag of de een overstemd kan worden
door de ander en of daar spelletjes gespeeld kunnen worden. De leden van die
raad weten namelijk net als ik dat, wanneer men vraagt wat daar eigenlijk
gebeurt, de raad een probleem heeft. Ik heb dan geen problemen, want ik beslis
uiteindelijk wat er gaat gebeuren. Wij willen ook niet dat die raad een probleem
krijgt; wij willen dat die raad problemen voor ons oplost. Ik ben er zeker
van, gezien de kwaliteit van de organisaties in kwestie, dat dit goed gaat.Er zijn in die raad ook geen natuurlijke tegenstellingen; de een kan niet
voor een bepaalde groep cliënten opkomen en de ander voor een andere
groep cliënten. Daar is geen sprake van. Men zal adviezen over
budgetten geven en voorstellen doen over de toedeling van die budgetten. Natuurlijk
zal dat objectief te toetsen moeten zijn. Het gaat naar cliënten die
breed verspreid zijn. Ook zal men in de raad aan tarifering doen en waarschijnlijk
heeft men veel aandacht voor de transparantie en de kwaliteit van de reïntegratiemarkt.
Ik heb er heel hoge verwachtingen van. Ik heb ook de discussies gehoord in
de trant van: daar zit geen kroonlid in, dus dan gaat het fout. Vaak gaat
er iets fout als er geen kroonlid is, maar dat is lang niet altijd het geval.Gevraagd is of de RWI geen goede raad is voor cliëntenorganisaties.
Ik ga straks overigens nog in op de cliëntenparticipatie. Ik ben evenwel
van mening dat cliëntenorganisaties zich erg sterk onderscheiden van
de organisaties die ik zojuist heb genoemd: sociale partners en gemeenten.
Die hebben een belangrijke rol in het verlenen van opdrachten. Zij hebben
een permanente bekendheid met ontwikkelingen op de arbeidsmarkt tot in alle
uithoeken van het land. Zij beschikken ook over de middelen om een en ander
te doen. Cliëntenorganisaties hebben over het algemeen een vlottend ledenbestand;
zij beschikken ook niet over het benodigde draagvlak. Zij worden ook de gebruikers
van de instellingen. Ik geloof dat het, als je de rol daarvan nu helder maakt
en op een goede manier de rechten van de cliënten invult – ik kom
daar strak nader over te spreken – niet goed zou zijn en een onbalans
in de raad zou brengen als je zou zeggen dat zij daar ook in moeten zitten.Wat ik wel vind – de heer Harrewijn duidde daar meen ik ook op –
is dat het van belang zou kunnen zijn ervoor te zorgen dat de werkzaamheid
van de raad ook voor cliëntenorganisaties een transparant proces is en
dat men daar op de een of andere manier bij betrokken is. Maar het gaat om
veel cliëntenorganisaties en het gaat om verschillende niveaus. Ik denk
dat het heel moeilijk is om een representativiteit vast te stellen op basis
waarvan gezegd kan worden: wij spreken hier namens de cliënten. Het is
bijna professionele arbeid die daar verricht moet worden. De hoeveelheid cliëntenorganisaties
die buitengewoon goed werk doen, hebben natuurlijk niet de structuur en ook
niet de brede kennis van arbeidsmarkt en sociale zekerheid die hun een volwaardige
rol in zo'n raad zouden geven. Ik zet er liever op in dat cliëntenorganisaties
bij het werk van de raad betrokken zouden moeten worden en dat daarover ook
met gemeenten en sociale partners overlegd wordt, zodat die inbreng gegarandeerd
is en meegenomen en verdisconteerd zal worden, dan dat ik zou willen overwegen
om te zeggen dat er nog wel een paar mensen bij kunnen. Want we moeten er
sterk op letten dat het een raad blijft die vanuit zeer solide kennis van
zaken en betrokkenheid en vanuit een bepaalde rol zijn werk kan gaan doen.Over de taken van de raad heb ik al het een en ander gezegd. Wat ik heel
belangrijk vind, is dat er in de raad ook over middelencoördinatie gesproken
kan worden en dat er afstemming kan plaatsvinden als het gaat om de potentie
die gemeenten en sociale partners hebben om ook uit middelen die men bijvoorbeeld
bij CAO-overleg tussen sociale partners opzijzet om actief te zijn op de arbeidsmarkt.
Een van de instrumenten daarvoor is dat er bij de totale toedeling van het
budget, bij de vaststelling van het budget, ook een post gereserveerd zal
worden waarvan we zeggen: daar moet deze raad sectorale en regionale initiatieven
mee kunnen ondersteunen. Ik denk dat dit een enorme stimulerende werking gaat
krijgen op de afspraken die in regionaal verband gemaakt worden. Daarbij zal
waarschijnlijk ook een sleutelfunctie zijn weggelegd voor regionale platforms
waar men met elkaar naar de problematiek kijkt. Ook kan het dan gaan om afspraken
die in CAO-verband gemaakt worden en waarvan men zegt: wij willen dit en dat
voor elkaar krijgen, daar hebben we ook eigen middelen voor en het is een
fantastisch project, maar we hebben er nog wel wat meer voor nodig dan wij
zelf op tafel kunnen leggen. De kunst zal de komende jaren zijn om de dynamiek
in het beschikbaar stellen van gelden en in het ondersteunen van mensen aanzienlijk
te verhogen. Ik geloof dat daar goede voorwaarden voor gesteld zijn.Dan is er nog een aantal vragen gesteld over de relatie tussen de advisering
door de RWI en andere gremia. Immers, het is niet zo dat we in dit land op
een dag zouden kunnen opstaan zonder dat er een nieuw advies op ons bureau
ligt; er zijn een hele hoop adviezen. Maar het is heel belangrijk om goed
in de gaten te houden wat de taak en het perspectief van deze raad zal zijn.
De SER brengt over veel onderwerpen advies uit, vaak met een wat langere draaggolf
en met fundamentelere analyses. De bedoeling is dat dit een advisering wordt
die in een beleidscyclus past. Iemand noemde gisteren in dit verband het woord
"asperges", maar ik ben even kwijt wie dat was. Het is waarschijnlijk iemand
uit Noord-Limburg...De voorzitter:Het was mevrouw Schimmel.Minister De Vries:Maar mevrouw Schimmel durft niet te bekennen dat zij dat was?De voorzitter:Misschien kunt u in het algemeen iets over asperges zeggen.Minister De Vries:Ik zou dat zeker kunnen, mevrouw de voorzitter, maar ik zie daarvan af.Het moet een beleidsadvisering worden die gericht is op de ontwikkelingen
in de arbeidsmarkt, in de sociale zekerheid en in de reïntegratiemarkt
van vandaag en morgen. Dat is boter bij de vis op adviesgebied. Dat is ook
voor die raad noodzakelijk; zij moeten op basis van hun analyses zeggen: we
raden u dat en dat aan. Want er moet een besluit over genomen worden. Die
besluiten zullen elk jaar met de regelmaat van de klok door minister en staatssecretaris
genomen worden. Men zit in een beleidscyclus en dat is heel belangrijk: men
levert een bijdrage aan de beleidsvorming. Dat is dus echt iets anders dan
de algemenere analyses en besprekingen van de zijde van de SER die vaak een
meer verkennend en bespiegelend karakter hebben. Het gebeurt regelmatig dat
de regering een advies van de SER als zeer interessant beschouwt maar er toch
de voorkeur aan geeft het nog een tijdje te laten rusten. Dat kan in dit geval
echter niet aan de orde zijn. Wij kunnen dat niet laten rusten, er wordt beslist.De voorzitter:Kan de minister aangeven hoelang hij nog denkt nodig te hebben voor zijn
beantwoording in eerste termijn? Hij is al meer dan een uur bezig.Minister De Vries:Dat was mij absoluut niet opgevallen, mevrouw de voorzitter.De voorzitter:Ik ben hier ingehuurd om dat een beetje in de gaten te houden.Minister De Vries:U weet dat dit voor mij een heel bijzondere gelegenheid is.De voorzitter:Daarom laat ik u ook volop aan het woord, maar dat wil nog niet zeggen
dat u tot aan uw beëdiging morgen aan het woord kunt blijven. Misschien
kunt u erover nadenken en kan de heer Van der Staaij u ondertussen een vraag
stellen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik heb een vraag die aanhaakt op de opmerking van de minister over de
ruimere bevoegdheden van de Raad voor werk en inkomen dan alleen de adviserende
taak. Kan hij nader ingaan op de kritiek van de VNG dat het systeem onhelder
wordt als de raad rechtstreekse eigen verantwoordelijkheid krijgt voor een
deel van de reïntegratiemiddelen en dat de adviserende taak en de taak
met betrekking tot het stellen van criteria elkaar wel eens kunnen gaan bijten?Minister De Vries:Ik kan die kritiek niet delen. Men krijgt een ogenschijnlijk groot budget,
maar in het totaal van de reïntegratiemiddelen is het een heel beperkt
budget, waarschijnlijk 100 mln. tot 200 mln., dat bedoeld is om initiatieven
te ondersteunen. Daarover gaat men met elkaar beslissen. Er is dus geen sprake
van onhelderheid. Men gaat na wat goede regionale initiatieven zijn, waarbij
toetsing aan de criteria plaatsvindt. Dan wijst men gelden toe om te stimuleren.
Ik meen dat gemeenten die dagelijks tal van beslissingen op dit punt nemen,
dit heel goed zullen kunnen. Ik geloof dan ook dat het in gemeenteland in
den brede heel goed begrepen wordt. Als bijvoorbeeld regionale platforms met
initiatieven komen, kan men zelf middelen organiseren en kan men tevens een
beroep doen op de Raad voor werk en inkomen voor financiële steun.De heer Van der Staaij (SGP):Was dit een onderdeel van eerdere plannen of is het echt iets dat er aan
toegevoegd is om de sociale partners tevreden te stellen?Minister De Vries:Het heeft altijd als een paal boven water gestaan dat er speciale middelen
beschikbaar moeten zijn om initiatieven te ondersteunen. Daarbij moest vervolgens
de vraag beantwoord worden wie daarvoor zorgdraagt. De keus is gevallen op
de Raad voor werk en inkomen, aangezien daarin mensen zitting hebben die weten
wat er op dit punt gebeurt in het land. Ze kennen de initiatieven, ze weten
wat er aan CAO's wordt afgesproken en wat gemeenten aan het doen zijn. Als
zij decentraal benaderd worden met voorstellen, zullen ze die goed beoordelen
en plaatsen in een landelijk kader.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik wil nog even terugkomen op de afbakening van taken tussen de Raad voor
werk en inkomen en de SER. Ik noem hierbij de casus waarbij de SER advies
is gevraagd over de arbeidsmarktpositie van ouderen. Gaan wij in de toekomst
dan krijgen dat de SER daarover een algemeen advies geeft en de Raad voor
werk en inkomen tevens adviseert omdat het beleid betreft? Of gaat het één
ten koste van het ander, in de zin dat de SER minder om adviezen wordt gevraagd?Minister De Vries:Neen. Er ligt al een advies van de SER over het beleid voor oudere werknemers,
dat een heel uitvoerige analyse bevat. Ik stel mij voor dat als zo'n advies
verschenen was in een jaar waarin de Raad voor werk en inkomen moest adviseren,
laatstgenoemde mede zou verwijzen naar dat SER-advies. Ik bedoel dat er vooral
praktische aanbevelingen zullen worden gedaan. Ik wijs er overigens op dat
de regering de SER in belangrijke mate stuurt. Daarnaast mag de Kamer de SER
om advies vragen en mag de SER ongevraagd adviseren. De regering kan inderdaad
de SER een scope van onderwerpen voorleggen die zij in dat verband nuttig
acht. Deze advisering is echter van een ander karakter dan die ten aanzien
van bijvoorbeeld de begrotingsvoorbereiding.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Aan welke taken denken de bewindslieden bij vaststelling van
de definitie en de uitvoeringsaspecten van de sociale verzekeringen? Als hulpmiddel
kan een inventarisatie van de LISV-taken opgesteld worden. Op grond daarvan
kan besloten worden welke taken de Raad voor werk en inkomen, het ministerie
of de nieuwe uitvoeringsorganisatie krijgen. Is de minister bereid om de Kamer
een dergelijke inventarisatie voor te leggen?Minister De Vries:Wij zijn niet alleen bereid om dit te doen, maar dit moet ook gebeuren.
De komende maanden zal aan de hand van een degelijke analyse bepaald worden
op welke wijze wij dit moeten vormgeven. Dit is een kritisch punt.De heer De Wit heeft naar de eenloketgedachte gevraagd. Voorzitter! Hierbij
heb ik nooit het simplistische beeld gehad dat er een loket is waar je je
hoofd door kan steken, waarna je vervolgens wordt geschoren. De bedoeling
is dat de cliënt weet waar hij moet zijn. In beginsel is dit het CWI,
want daar wordt het eventuele traject gestart. Zo nodig wordt de cliënt
begeleid naar een uitvoeringsinstelling. Het is te vergelijken met de receptie
van een ziekenhuis. Achter het loket is dus niet alle deskundigheid aanwezig,
maar men wordt begeleid naar de noodzakelijke dienstverlening. Dit zal zeker
verhelderend werken.De cliënten die in de eerste fase zijn ingedeeld, kunnen voor al
hun contacten op het CWI terecht. De vormgeving van een en ander moet nog
nader ingevuld worden. Het is vanzelfsprekend dat ook de gemeente en het UWV
in dat gebouw vertegenwoordigd zijn.Ook de activering en de controle moeten in het gebouw van het CWI plaatsvinden.
Voorkomen moet worden dat cliënten gelijk doorgestuurd worden. Voor elke
fase moet direct de benodigde begeleiding worden gegeven. Als cliënten
uit de eerste fase zich bij het CWI moeten melden, moeten zij vanuit dat gebouw
begeleid worden. Dit betekent dat ook de controle en de activering daar moeten
plaatsvinden, want de aandacht mag niet versnipperen.In het denken over de schaalgrootte van CWI's is een zekere evolutie te
ontdekken, niet alleen bij mij, maar ook in de Kamer en bij betrokken organisaties.
Anderhalf jaar geleden dacht men nog aan 200 of meer centra voor werk en inkomen. Nu maak ik op uit signalen van gemeenten, van de arbeidsvoorziening
en van het departement dat men dit te veel vindt, ook gelet op de problematiek
die er op het ogenblik op de arbeidsmarkt is. Het heeft natuurlijk geen zin
om gebouwen neer te zetten waar niet gewerkt wordt. Ik weet dat nu onderzocht
wordt wat die maatvoering precies moet zijn. Daar gelden belangrijke randvoorwaarden
als bereikbaarheid en goede spreiding bij, maar de CWI's die er komen zullen
"fully equiped" moeten zijn. Daar zal alles in moeten zitten wat nodig is.
Het is dus verstandig om niet langer te denken aan het aantal van 200, maar
aan een veel lager getal, zij het dat de bereikbaarheid van de dienstverlening
wel goed moet zijn. Er is in dit verband gesuggereerd om met mobiele kantoren
te werken. Het is natuurlijk zo dat een deel van de dienstverlening helemaal
publiek zal worden. Vacaturebanken zullen op internet komen. Men kan dat thuis
raadplegen. Wij moeten ook de modernste middelen gebruiken om te communiceren.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Ik begrijp dat het aantal in de perceptie van de minister zo laag mogelijk
moet zijn. Mijns inziens zal het naarmate het aantal kleiner wordt, voor gemeenten
lastiger worden om de verantwoordelijkheden die zij hebben binnen het CWI
vorm te geven. Ik denk dan aan de democratische controle door de gemeenteraad.Minister De Vries:Dit is een belangrijk punt. Men zal er binnen de gemeentelijke wereld
over na moeten denken hoe het werk van de sociale diensten wordt ingericht.
Dat gebeurt overigens nu ook al. Wij zien dat men steeds meer denkt over clustering,
over samenwerking. Men zoekt een wat groter verband om betere resultaten te
bereiken. Dat proces moet natuurlijk wel aansluiten op de plaatsing van de
CWI's. Daarbij moet men zich afvragen op welke wijze de relaties gelegd worden
met de gemeenten die daarmee te maken hebben. Er zijn inmiddels al ervaringen
opgedaan met centra voor werk en inkomen waarbij verschillende gemeenten een
rol speelden. Dus daar kan volop van worden geprofiteerd. Dat vereist een
zorgvuldige afstemming.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Dat antwoord lijkt mij onvoldoende in dit verband, omdat het over een
belangrijk punt gaat. Wij hebben bij de inwerkingtreding van de nieuwe Algemene
bijstandswet getracht om de verantwoordelijkheden met betrekking tot armoedebestrijding
en dergelijke zo dicht mogelijk bij de gemeenten te leggen en die verantwoordelijkheid
dik te onderstrepen. Nu gaan wij een beweging in gang zetten die daar als
het ware dingen van afpakt. Er wordt dan over gemeenschappelijke regelingen
gesproken die in de perceptie van de minister gaandeweg groter worden. Hoe
kan de minister staande houden dat de verantwoordelijkheid voor de taken die
de gemeenten op dat punt toebedeeld hebben gekregen vorm krijgt zoals wij
dat eertijds bij de totstandkoming van de nieuwe Algemene bijstandswet beoogden?Minister De Vries:Ik meen dat de heer Van Dijke dit probleem te breed trekt. Van het begin
af aan is duidelijk geweest dat er niet in elke gemeente een centrum voor
werk en inkomen zou komen. Ook het aantal van 200 was niet voldoende. Het
is evident dat het aantal Nederlandse gemeenten talrijker is. Er zijn nu al
veel gemeenten die samenwerken op het gebied van de bijstand. Dat is voor
de kwaliteit van het werk wel bevorderlijk, want naarmate je kleiner bent
en over minder ambtelijke ondersteuning en dus minder brede expertise beschikt,
is het zaak om samen te werken. Nu wil de heer Van Dijke hier graag vandaag
uitsluitsel over, maar dat kan niet. Het gaat hier om punten die de komende
tijd intensief besproken moeten worden en die moeten leiden tot een patroon
dat recht doet aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid. Dat is op allerlei
manieren in te vullen. Daarbij moeten wel de belangen van de cliënten
zo goed mogelijk gediend zijn. Het gaat er immers om dat de cliënt als
hij ergens aanklopt, optimaal geholpen wordt.De voorzitter:Ik zie de heer De Wit en mevrouw Essers bij de interruptiemicrofoon staan.
Mevrouw Essers heeft nog helemaal geen interruptie gepleegd. Zij kan nu het
woord krijgen voor een heel korte interruptie.De heer De Wit (SP):Maar, voorzitter...De voorzitter:Mijnheer De Wit, Ik heb gezien dat u er eerder stond. Ik wil even het
dilemma met de woordvoerders bespreken. De minister heeft nog ongeveer 20
minuten nodig. Hij zou dus ongeveer om twaalf uur klaar zijn. Daarna komt
de staatssecretaris aan het woord en hij heeft zeker drie kwartier nodig.
Ik wilde voor de lunchpauze de tweede termijn van de Kamer laten plaatsvinden,
zodat de bewindslieden in de lunchpauze hun antwoorden daarop kunnen prepareren.
Als wij dat allemaal nog willen doen voordat wij een lunchpauze hebben om
half drie, dan zullen de woordvoerders zich echt moeten beperken met de interrupties.
Ik geef mevrouw Essers eerst het woord. Als de heer De Wit het daarna nog
nodig vindt, krijgt hij ook nog het woord.Mevrouw Essers (VVD):Voorzitter! Ik zal proberen om de interruptie kort te houden. Ik onderschrijf
hetgeen de minister heeft gezegd over de aantallen en de manieren waarop sociale
diensten met elkaar, al dan niet achter dat ene CWI-loket, hun taken enzovoorts
verdelen. Ik heb de minister gevraagd of er op niet al te lange termijn een
notitie van het kabinet zou kunnen komen, waarin die onderscheiden verantwoordelijkheden
tussen gemeenten en CWI's met betrekking tot de intake worden aangegeven.
Immers, de gemeenten blijven wel medeverantwoordelijk en zijn risicodrager
wanneer dat loket zijn werk niet goed genoeg zou doen. Ik heb voorts gevraagd
in hoeverre er geïnventariseerd wordt en wie uiteindelijk voor de CWI's
als huisbaas zal worden aangewezen, omdat zij elkaar niet de tent uit moeten
vechten over vragen als wie de baas is en wie aan wie moet betalen. Dat zou
in dezelfde notitie kunnen worden aangegeven. Kortom, zou de minister dat
in een notitie willen neerleggen? Dan kan hij zich hier in het debat op die
hoofdlijn ook beperken tot het toezeggen van die notitie. Ik zou dat erg graag
horen.Minister De Vries:Natuurlijk is er de bereidheid om dat in een notitie neer te leggen. Ik
zou het wel op prijs stellen om, na het interne beraad van de vaste commissie
over het verder omgaan met dit proces, ook nog even naar de
afstemming te zoeken. Sommige woordvoerders hebben gezegd dat zij eens in
de maand over dingen wil spreken. Anderen hebben gezegd dat zij alleen overleg
willen voeren als er echt iets belangrijks aan de orde is. Ik denk dat het
heel belangrijk is om een gezamenlijk traject uit te stippelen. Ook in de
volgorde der dingen zijn er zaken die prioriteit hebben en zaken die net weer
iets later kunnen worden gedaan. Wij voegen ons uiteraard naar het besluit
dat de vaste commissie zal nemen over haar eigen werkwijze. Het is belangrijk
om aan de hand daarvan gezamenlijk even te kijken naar de invulling van een
en ander. De door mevrouw Essers aangehaalde problematiek zal daarbij zeker
alle aandacht moeten krijgen.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ik wil toch nog even terugkomen op de eenloketgedachte, ook
omdat de minister zelf over dat onderwerp is begonnen.Minister De Vries:Nee, daar is de heer De Wit mee begonnen.De heer De Wit (SP):Mijn vraag luidt als volgt. Het huidige concept van die eenloketgedachte
is gewijzigd ten opzichte van de oorspronkelijke ideeën uit het verleden.
Het CWI is in het huidige voorstel ook minder ambitieus beschreven. De minister
heeft gezegd dat het idee van 200 CWI's verlaten is en dat niet bekend is
op welke schaal de CWI's zouden moeten worden ingericht. Er is in Nederland
al een indeling op het niveau van de arbeidsvoorziening. Ligt het dan niet
meer voor de hand om daarbij aan te sluiten, in plaats van de gemeenten te
dwingen tot allerlei vormen van samenwerking die mogelijk allemaal nadelig
zijn? Er is al een structuur.Minister De Vries:Mevrouw de voorzitter! Ik ben blij dat de heer De Wit daarop wijst. Die
structuur was ons overigens natuurlijk wel bekend. Het is een belangrijk punt.
Dat zal de komende tijd dan ook zeer nadrukkelijk worden betrokken bij de
verdere discussie over aantallen, locaties en toerustingen.Ik wil, gelet op de tijd, nog ingaan op twee onderwerpen: het concept
van het bedrijfsverzamelgebouw en de cliëntenparticipatie. Ik vind het
concept van het bedrijfsverzamelgebouw heel belangrijk. Het is heel belangrijk
dat op één fysieke locatie zoveel mogelijk diensten worden aangeleverd
die voor de cliënt van belang kunnen zijn. Dat heeft te maken met publieke
dienstverlening, maar het kan ook te maken hebben met private dienstverlening.
Het zou dus heel goed zijn als dat concept ten volle zou worden geïmplementeerd.Mevrouw Noorman heeft gezegd dat zij weet hoe dat moet: de exploitatie
van die gebouwen moet aan de gemeenten worden overgelaten. Dan is dat verzekerd.Ik wil daar een nuancering op aanbrengen, wetend dat een en ander nog
tot nadere gedachtevorming moet leiden. In de eerste plaats is het de verantwoordelijkheid
van de minister om ervoor te zorgen dat LIWI en CWI huisvesting krijgen. Dat
is zijn verantwoordelijkheid. In de tweede plaats hebben de gemeenten waar
de CWI's gevestigd worden er een groot belang bij om ervoor te zorgen dat
de cliënten zo goed mogelijk bejegend kunnen worden. Een gemeente die
een CWI krijgt, zal er een erezaak van maken om een top-CWI voor elkaar te
krijgen. Het moet er perfect uitzien. Dat geldt zeker als mevrouw Noorman
gelijk krijgt als zij stelt dat het aantal sterk zal worden gereduceerd.Herleidt dit zich nu rechtstreeks tot de vraag wie het gebouw exploiteert?
Dat lijkt mij niet meer de essentie, in de gezamenlijkheid en samenwerking
die ik voorsta tussen ZBO's en gemeenten. Het gaat erom dat er goede locaties
komen. Er moet een zo intensief mogelijk overleg komen tussen de mensen die
verantwoordelijk zijn voor de oprichting van CWI's en de gemeenten. Met elkaar
moet men komen tot het kiezen van een locatie. Gemeenten huren tegenwoordig
zelf bedrijven. Die exploiteren dan ook een en ander. Ik wil dus wegblijven
bij het exploiteren.Ik onderstreep dat het materieel van het grootst mogelijk belang is dat
de gemeenten meesturen op de vraag waar het komt en of de mogelijkheden volop
benut worden. Vanuit het LIWI, vanuit de verantwoordelijkheid van het zoeken
van huisvesting voor de CWI's, zullen de gemeenten gesmeekt worden om hieraan
volop mee te doen. Het LIWI en de CWI's hebben er alle belang bij dat de centra
voor werk en inkomen, en ook andere instellingen, zich zodanig vestigen dat
het rendement van een locatie optimaal is.Een ander probleem dat noopt tot enige terughoudendheid over de exploitatie,
is dat wij te maken krijgen met een tamelijk complexe "gebouwelijke" situatie.
Wij hebben gebouwen – minder dan velen van ons dachten – die gebruikt
worden voor UVI's. Sommigen daarvan zijn afgestoten. Er zijn ook gebouwen
die door gemeenten worden ingezet. De arbeidsvoorziening beschikt over gebouwen.
Het is noodzakelijk om vanuit een goede omgang met de buitengewoon kostbare
"gebou- welijke voorzieningen" scherp te analyseren wat de beste oplossing
is. Dat die er moet komen, staat als een paal boven water. Ik kan mij niet
voorstellen dat het gebeurt buiten de gemeenten om. Ik denk dat de gemeenten
daar ook veel energie in willen stoppen. Het LIWI heeft geen ander belang
dan samen met de gemeenten tot een optimale huisvesting en locatiekeuze te
komen, zodat inderdaad alle aanwezige mogelijkheden benut worden. Om dat te
herleiden tot de vraag wie het gebouw moet exploiteren, is mij net wat te
snel. De exploitatie van de gebouwen zal overigens straks aan de orde komen.De analyses die nu worden gemaakt: wat is er aan gebouwen, wat wordt er
gebruikt en wat is wellicht niet meer nodig, zijn complex. In dat kader moet
echter een en ander worden opgelost. De gedachte van mevrouw Noorman, namelijk
dat gemeenten hierbij een zeer belangrijke rol moeten spelen, omarm ik graag.
De betrokkenheid van de gemeenten bij dit proces kan ook tot uitdrukking komen
doordat zij verantwoordelijkheid nemen bij het zoeken van de meest geëigende
huisvesting.Ik zeg iets over een heel belangrijk onderwerp: de clëntenparticipatie.
Daarover zijn verschillende vragen gesteld, waarvan een klein deel schriftelijk
is beantwoord. Het is belangrijk om daar wat aan toe te voegen. Mevrouw Noorman
heeft gevraagd of cliënten een initiatiefrecht krijgen om de reïntegratie
ter hand te nemen. Mevrouw Schimmel bereed een stokpaardje met de vraag of
de cliënten een recht op reïntegratie krijgen. Ook de heer Harrewijn
heeft vragen gesteld over de bevoegdheden die cliënten
krijgen in het kader van het reïntegratieproces. Het is allemaal begonnen
om de cliënt. Zo staat het ook in de nota. De cliënten zijn er niet
voor de organisaties, maar de organisaties zijn er voor de cliënt. Dat
de cliënt zo goed mogelijk wordt bejegend, staat dus als een paal boven
water. Het zal dus expliciet vastgelegd moeten worden wat de rechten van de
cliënt zijn. In de komende wetgeving wordt dit alles natuurlijk uitgewerkt.
Dat geldt ook voor de wijze waarop de uitvoeringsorganen met cliënten
dienen om te gaan. Zo zullen er zorgvuldigheidseisen worden geformuleerd en
zal worden ingegaan op de verantwoordelijkheid in de verschillende fasen voor
cliënten. De cliëntenparticipatie bij de CWI's is uiteraard gebaseerd
op een vlottend cliëntenbestand. Er zijn veel cliënten die waarschijnlijk
heel snel door het gebouw heen zijn, terwijl er ook cliënten zullen zijn
die bij andere organisaties terechtkomen als het te lang gaat duren. Het is
van belang de cliënten te betrekken bij het functioneren van de CWI's.
Daarbij zou gedacht kunnen worden aan cliëntenonderzoek naar de tevredenheid
over de dienstverlening, actieve benutting van signalen uit het cliëntenoverleg
e.d. Dat lijkt mij beter dan het installeren van een permanent cliëntenorgaan.
Het is immers de bedoeling dat de cliënten zo kort mogelijk bij het CWI
verblijven. Men moet wel weten of de cliënten het gevoel hebben dat zij
op de goede manier worden bejegend in de korte tijd dat ze in het CWI-gebouw
zitten.Het staat buiten kijf dat de gedachte van cliëntenparticipatie in
de SUWI-wetgeving moet worden verankerd. Gevraagd is of er niet een kaderwet
moet komen die nog wat verder gaat. Als je echter een kaderwet hebt, moeten
daarna op specifieke situaties toegesneden regels worden geformuleerd. Als
je dat doet, is een kaderwet naar mijn mening niet een nuttig additioneel
middel. Wij streven ernaar om op het hele SZW-terrein cliëntenparticipatie
in de wetten in te vullen. Daar is de Kamer dus ten volle bij betrokken. Wij
willen namelijk maatwerk leveren bij alle onderwerpen waar cliëntenparticipatie
aan de orde is. Er zijn natuurlijk verschillen en in een kaderwet moet je
dan allerlei uitzonderingen gaan formuleren. Het lijkt mij dat wij eerst maar
eens moeten bezien of wij het per wet goed kunnen invullen. Er zullen natuurlijk
ook cliëntenraden komen enz., maar daarover hoef ik nu niet veel te zeggen.De voorzitter:Ik zie dat enkele leden vragen willen stellen, hoewel wij hierover ook
al in een eerdere fase van het debat hebben gesproken.Mevrouw Verburg (CDA):Hoe beoordeelt de minister de positie van de werkgevers als cliënt
van het CWI? De werkgevers zijn zeer gediend bij een kwalitatief goed CWI
en zullen als zodanig graag willen participeren.Minister De Vries:Deze opmerking is midden in de roos. Bij het CWI moeten niet alleen de
zoekers naar een baan of uitkering terechtkunnen, maar ook de vragers naar
arbeidskrachten. Dat zal op verschillende manieren bevorderd worden. In de
eerste plaats zal zeer actief worden omgegaan met het verzamelen van vacatures,
waarbij rekening wordt gehouden met lokale aspecten. In de tweede plaats verwachten
wij dat de regionale platforms veel materiaal zullen aandragen ten behoeve
van het overleg over de arbeidsmarktsituatie tussen werkgevers, werknemers,
gemeenten en andere instanties. Wellicht kunnen ook de kamers van koophandel
daarbij worden betrokken. Dat vergt nog specifieke invulling. Werkgevers moeten
in ieder geval het gevoel hebben dat de publieke arbeidsvoorziening er ook
voor hen is. Er zullen overigens in het bedrijfsverzamelgebouw van het CWI
ook particuliere arbeidsbemiddelaars – uitzendbureaus – gaan zitten,
die wellicht hun takenpakket gaan verbreden in het kader van SUWI. Ik sluit
dat niet uit. Dat betekent dat dus ook de vraagkant er actief aanwezig zal
moeten zijn.Mevrouw Essers (VVD):Voorzitter! Ik heb de minister gevraagd of hij bereid is om spoedig met
de cliëntenorganisaties die zich op dit punt heel actief betonen en ook
ervaring hebben, de voorbereiding van die wetgeving ter hand te nemen. Spelen
hun adviezen met andere woorden een rol voor het tot stand komen van die wetgeving?Ook heb ik gevraagd om nog voor de zomer een prioriteitenoverzicht te
krijgen van wet- en regelgeving, maar ook van kosten-batenanalyses en lopend
onderzoek, opdat ook de cliëntenorganisaties er zicht op hebben over
welke wetten het gaat en een beeld kunnen krijgen welke rol zij kunnen spelen
bij de voorbereiding.Minister De Vries:Het lag ook in ons voornemen om bij het uitwerken van cliëntenrechten
in de verschillende bereiken van dit dossier daarover uiteraard met de cliëntenorganisaties
te spreken. Dat zal in de loop van het proces ook zichtbaarder worden. U zult
er ook op moeten rekenen dat u steeds meer gedetailleerde plannen voorgelegd
krijgt, want er gaan natuurlijk verschillende trajecten lopen.Voorzitter! Ik wil nog graag een enkele opmerking maken over hetgeen mevrouw
Schimmel haar stokpaard noemde, maar wat ik belangrijker vind dan gemeenlijk
een stokpaard wordt genoemd, namelijk het recht op integratie. Zij zei dat
cliënten recht hebben op tijdige informatie, procesbegeleiding, recht
op bezwaar en beroep bij fase-indeling, recht op bemiddeling en trajectbemiddeling,
onafhankelijk advies. Dat stokpaard zal de komende tijd moeten worden veranderd
in iets echts, in een echt paard. Wij kunnen tot onze vreugde vaststellen
dat de sluitende aanpak een reuze succes is. Veel eerder dan wij dachten,
zullen wij erin slagen om nieuwe cliënten een aanbod te doen voor werk,
werkervaring, soms ook voor sociale activering. In ieder geval is activiteit,
activering, het sleutelwoord. Ik verwacht dat wij over niet al te lange tijd
kunnen zeggen dat die sluitende aanpak goed is uitgewerkt. Tegelijkertijd
loopt er op verzoek van de vaste commissie een traject om goed te kijken naar
wat er nu met fase 2- en fase 3-cliënten gebeurt. De arbeidsvoorziening
kijkt nu goed naar fase 4-cliënten. Wij moeten ongetwijfeld toe naar
een systeem waarin wordt gezegd dat iedere cliënt recht heeft op een
passende begeleiding. Die rechten en plichten zullen in het wetgevingstraject
moeten worden neergelegd. Waar ik nog wel enige aarzeling heb, betreft het
feit dat rechten van cliënten op het een en ander moeten worden vastgelegd
op het moment dat je kunt zeggen dat dit voor 100% voor elkaar is. Het lijkt
mij verstandig om in de aanloop naar het wetgevingstraject
nog eens in kaart te brengen of wij daar nu al zijn of hoever wij daarvan
af zijn. Daarbij zullen ook de onderzoeken naar de fase 2-, 3- en 4-cliënten
een rol kunnen spelen. Ik geloof niet dat je moet zeggen dat men recht heeft
op een traject als je materieel niet in staat bent om dat in te vullen. Wij
komen natuurlijk uit een periode waarin heel veel mensen nooit trajecten kregen.
Dat is de afgelopen jaren dramatisch veranderd, maar je moet in een wet niet
iets neerleggen wat je niet kunt waarmaken. Zelf zou ik dus de voorkeur geven
aan een situatie waarin wordt gezegd dat iedereen een aanbod krijgt, dat wordt
bekeken of dat kan worden geconsolideerd en waar worden gemaakt, dan dat er
meteen een subjectief recht van wordt gemaakt. Ik vind echter wel dat het
daar naartoe moet. Ik sprak zojuist over de hele en de halve solidariteit.
Ik vind dat de samenleving moet zeggen dat degenen die niet meer mee kunnen
doen, echt de kans moeten krijgen om mee te gaan doen. Dat zal in het verdere
traject moeten worden ingevuld.Mevrouw de voorzitter! Hiermee wil ik mijn bijdrage in eerste termijn
beëindigen.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Mevrouw de voorzitter! De spreektijden bij dit debat zijn zeer beperkt.
Dat geldt zeker voor mijn fractie. Wij hebben schriftelijke antwoorden gekregen,
waarover ik in tweede termijn nog wel een opmerking zou kunnen maken. De minister
is echter niet ingegaan op enkele onderwerpen die door mij in eerste termijn
aan de orde zijn gesteld. Ik moet daarop nu in tweede termijn terugkomen,
terwijl de eerste termijn daarvoor bedoeld was. Met het oog hierop zouden
wij in de gelegenheid moeten worden gesteld om de minister te wijzen op de
vragen en opmerkingen die hij niet heeft beantwoord.De voorzitter:Ik vind dat u eerst het antwoord van de staatssecretaris moet afwachten.
Hij heeft namelijk drie kwartier de tijd om alle mogelijke vragen te beantwoorden.
U weet dat dit een hoofdlijnendebat is en dat wij in de komende maanden nog
vele mogelijkheden zullen hebben om met de bewindslieden te spreken. Ik stel
voor dat u eerst het antwoord van de staatssecretaris beluistert en dan pas
concludeert of er vragen van u zijn blijven liggen. In tweede termijn heeft
u 3 1/3 minuut om daarover iets op te merken.Staatssecretaris Hoogervorst:Mevrouw de voorzitter! Ik bedank de Kamer voor haar inbreng in eerste
termijn. Ik had mijn antwoord willen beginnen met een uitgebreid overzicht
van de overwegingen die hebben geleid tot onze keuze voor een publiek UWV.
Omwille van de tijd zie ik daarvan af. Ik denk overigens dat het in de nota
glashelder is verwoord. Ik zal nu beginnen met een nadere toelichting bij
het eindmodel zoals dat nu voor ons ligt.Voorzitter! Ik houd staande dat het stelsel waarvoor wij hebben gekozen,
een van de meest geprivatiseerde stelsels van de wereld is, ondanks onze keuze
voor een publieke uitvoering van de werknemersverzekeringen. Ik zeg dit, omdat
in vrijwel alle landen in de wereld de uitvoering van werknemersverzekeringen
in handen is van publieke, landelijke organisaties. Wij komen straks dus gewoon
in lijn met de rest van de wereld.Verder is deze operatie door de privatisering van de reïntegratiemarkt
een enorme stap in de richting van volledige privatisering. Wij maken niets
publiek wat al niet publiek is en wij maken privaat wat nu publiek is, namelijk
de reïntegratiemarkt. Omdat de uitvoering van de werknemersverzekeringen
een publieke taak blijft, maken wij het voor de private reïntegratiemarkt
veel gemakkelijker. Die uitvoering brengt immers ingewikkelde administratieve
taken met zich. Alle partijen hebben dit ook aangegeven.De combinatie van de private reïntegratiemarkt met de financiële
prikkels die zijn vastgelegd in de privatisering van de Ziektewet en de Pemba,
biedt het bedrijfsleven grote mogelijkheden om het heft in eigen handen te
nemen. Iedereen schijnt te zijn vergeten dat werkgevers die bang zijn om onder
het bewind van zo'n UWV te moeten zuchten, de vrijheid hebben om de eerste
vijf jaar de risico's verbonden aan de WAO zelf te dragen. Zo'n bedrijf kan
dus alles in eigen hand houden gedurende de eerste zes jaar van iemands ziekte
en arbeidsongeschiktheid. Dat betreft zowel het financiële risico, de
uitkeringsverzorging en een groot deel van de premie-inning als, dankzij deze
operatie, de reïntegratie. Als ik het over de WAO heb, spreek ik wel
over meer dan tweederde van de werknemersverzekeringen.Ik durf te beweren dat je deze mogelijkheden vrijwel nergens ter wereld
kunt aantreffen. Ik vraag mij verder af in hoeveel landen de sociale partners
zoveel vrijheid hebben om het heft in eigen handen te nemen als nu in Nederland
mogelijk is. Ik begrijp overigens niet waarom de CDA-fractie zich niet in
dit model herkent. Ik herken in dit model namelijk heel veel van het gedachtegoed
van Abraham Kuyper. Mevrouw Schimmel heeft dan ook terecht gezegd dat deze
discussie 100 jaar geleden is begonnen. De liberaal ingenieur Lely heeft toen
de Ongevallenwet, de eerste grote socialeverzekeringswet van Nederland, ingevoerd.
Die vond dat het een overheidstaak is. Het moest in overheidshanden bij de
Rijksverzekeringsbank. Men begrijpt dat het een aha-erlebnis voor mij was
toen ik dat ontdekte. Toen was het Abraham Kuyper die zei: zo gaat dat niet,
het bedrijfsleven zou toch de mogelijkheid moeten hebben om te ontsnappen
aan dit stelsel en eigen verantwoordelijkheid moeten dragen. Toen is er een
eigenrisicostelsel als gevolg van het amendement-Kuyper ontstaan, waarin het
bedrijfsleven zelf het risico kon gaan dragen, financieel, niet qua claimbeoordeling.
Ik houd staande dat het stelsel dat wij nu hebben, een stelsel-Lely/Abraham
Kuyper is. Abraham Kuyper kon er op dat moment heel goed mee leven. Daarom
snap ik echt niet dat het CDA hiermee problemen heeft. Ik snap al helemaal
niet waarom het CDA in zijn alternatieve voorstellen de weg terug wil inslaan.
Het wil de collectieve Ziektewet voor een deel herinvoeren, de Pemba-premies
ongedaan maken en het wil de uitvoering in handen geven van pensioenfondsen.
Dat betekent dat sociale partners niet alleen het opdrachtgeverschap krijgen,
maar zelfs de uitvoering krijgen van de werknemersverzekeringen. Zelfs sociale
partners willen dat tegenwoordig niet meer. Het CDA zet alle conclusies van
de parlementaire enquêtecommissie onder leiding van de heer Buurmeijer
opzij. Dat begrijp ik niet. Ik begrijp dat er gesprekken plaatsvinden
tussen het CDA en de VVD over de WAO. Ik hoop dat die ertoe kunnen bijdragen
dat het CDA nader inzicht krijgt in de hoofdlijnen van de uitvoering van het
stelsel en van de materiewetgeving.Mevrouw Verburg (CDA):Ik begrijp dat de staatssecretaris zich graag de erfgenaam van de heer
Lely wil noemen. Dat is binnen.Ik zou willen dat de staatssecretaris ons verder tegemoet wil komen. Ik
wijs erop dat een jaar geleden dit kabinet en deze staatssecretaris de weg
verder afliepen in de richting van meer betrokkenheid van werknemers en werkgevers
en meer de gedachte van privatisering. Voor ons moet dat laatste gebeuren
binnen de wettelijke kaders en onder onafhankelijk toezicht.Ik neem aan dat de staatssecretaris nog komt te spreken over de mogelijkheden
voor bedrijfstakken om zelf de uitvoering van de WW ter hand te nemen. Dat
zou een belangrijke stap zijn. Het staat in de nota en daarover heb ik hem
vragen gesteld.Op 25 januari heeft de staatssecretaris gezegd: ik zie niet in waarom
ook niet de claimbeoordeling en de uitvoering van de sociale zekerheid overgelaten
kunnen worden aan private instellingen en bedrijven. Er zou hier iets moois
kunnen ontstaan. Dan hebben wij het niet meer over de hoofdlijnen van SUWI,
maar over iets anders. Dat is zeker zo boeiend.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik vrees dat dit laatste niet zal gebeuren. De rol van sociale partners
hebben wij in ons plan goed geregeld. Ik denk aan de Raad voor werk en inkomen
en de rol van sociale partners bij reïntegratie en het uitvoeren van
een deel van de WAO. Ik denk dat de rol van sociale partners veel groter is
dan ze soms zelf vermoeden. Het gaat erom dat er een helder onderscheid komt
tussen publieke en private verantwoordelijkheden. Als wij de uitvoering van
werknemersverzekeringen in handen gaan leggen van pensioenfondsen, dan wijs
ik erop dat er honderden pensioenfondsen zijn. Hoe dat efficiënt moet
verlopen weet ik niet. Pensioenfondsen willen het ook niet. Sociale partners
zet je direct op de claimbeoordeling. Zij erkennen dat dit in het verleden
een fout is geweest. Je moet niet terug naar zo'n situatie. Men heeft er vrede
mee dat men in de directe uitvoering geen rol meer speelt, ook niet op bestuurlijk
niveau. Het is echt een stap terug in de tijd die niemand meer wil, behalve
dan kennelijk het CDAMevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik stel vast dat de staatssecretaris ons voorstel niet heeft
gelezen en dat hij onvoldoende wil luisteren. Ik begrijp dat wel, gelet op
zijn perspectief, maar hij wil ook niet ingaan op de vier modellen die zijn
gekozen. Hij meent dat een en ander in de nota volstrekt duidelijk is aangegeven,
maar het is mij volstrekt onhelder. Ik ben benieuwd hoe hij zijn verhaal verder
opbouwt.Ik stel verder vast dat de staatssecretaris de stelling betrekt dat straks
in de uitvoering heel veel privaat wordt gerealiseerd. Ik vind dat hij daarmee
de hele historie van ons tripartiete stelsel, onze arbeidsverhoudingen en
onze sociale overlegeconomie te grabbel gooit. Hij winkelt selectief, en maakt
wat mij betreft nogal gemakkelijk, zelfs wat goedkoop een vergelijking met
de ons omringende landen.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Ik meen dat ik duidelijk heb gemaakt dat ik de historie buitengewoon
zorgvuldig heb bestudeerd. Ik ben begonnen met de situatie van 100 jaar geleden
en ik heb de jaren vijftig meegenomen. Ik heb geconstateerd dat het met een
vrij helder concept is begonnen en dat er in de loop van de tijd een gebrek
is ontstaan waar het gaat om de noodzakelijke scheiding van verantwoordelijkheden
van private en publieke partijen. Die scheiding willen wij nu herstellen.
Dat is waar het nu om gaat. Om die reden geloof ik als liberaal in dit model.Voorzitter! Verschillende woordvoerders hebben gevraagd hoe wij denken
te voorkomen dat het UWV een bureaucratische moloch wordt. Natuurlijk is dit
een belangrijk punt. Wij gaan een grote overheidsorganisatie creëren
die niet onder de tucht van de markt staat. Ik vind het overigens interessant
dat veel mensen die vrezen dat er sprake zal zijn van een bureaucratische
moloch, waaronder FNV-voorzitter De Waal, er meteen bij zeggen dat ze verwachten
dat er van de huidige 20.000 werknemers straks maar 13.000 overblijven. Dat
is een reductie met eenderde. Ik weet helemaal niet of dit mogelijk of gewenst
is, maar kennelijk verwacht men toch dat er sprake zal zijn van een enorme
efficiencyslag.Natuurlijk zullen wij de uitvoeringskosten van het UWV budgetteren. Dat
zal in de nieuwe situatie gemakkelijker zijn dan nu het geval is. Verder zal
men die budgettering door middel van moderne en scherpe managementtechnieken
ondersteunen. De bedrijfsvoering wordt zoveel mogelijk verbeterd. Ik denk
dat in de huidige praktijk verschillende overheidsorganisaties hebben getoond
dat dit wel degelijk mogelijk is; ik verwijs naar de Sociale verzekeringsbank
en de belastingdienst. Wij zullen gebruik maken van benchmarking tussen de
regionale kantoren van het nieuwe orgaan. Het wordt natuurlijk geen moloch.
Er is wel sprake van een orgaan met centrale diensten, maar de uitvoering
zal zo gedeconcentreerd mogelijk plaatsvinden. Mensen krijgen dan ook niet
te maken met één centraal kantoor; er komen veel verschillende
kantoren en die zullen onderling goed worden vergeleken. De UVI's doen dat
al, maar wat dit betreft is nog verbetering mogelijk. Ook zal doelmatig, waar
mogelijk, gebruik worden gemaakt van uitbestedingsmogelijkheden.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Het is bij dit punt dat ik de vinger wil leggen. Er is discussie ontstaan
aan de hand van de vraag wat uitbesteed zou kunnen worden. De omvang van het
apparaat is daaraan gerelateerd. Wil de staatssecretaris heldere lijnen trekken
waar het gaat om de grenzen waarbinnen uitbesteding kan plaatsvinden? Als
men met bijvoorbeeld claimbeoordeling de markt opgaat, heeft men niet alleen
met betrekking tot de scheiding der dingen een probleem, maar krijgt men ook
te maken met praktische aspecten. Sommige partijen die een en ander als uitbestede
taak krijgen, zijn BTW-plichtig, maar andere niet. Dergelijke vragen gaan
een rol spelen. Daarover moet duidelijkheid worden geboden.Staatssecretaris Hoogervorst:Laat ik om te beginnen zeggen dat bijvoorbeeld de automatisering al uitbesteed
was; daar werden wij gewoon mee geconfronteerd. Voor de rest zal het management
de mogelijkheden van taak tot taak moeten bekijken. Mevrouw
Essers noemde in dit verband de inning van premies; ik kan me voorstellen
dat onderdelen daarvan uitbesteed zouden worden, zoals nu ook de uitbetaling
van de salarissen van de ambtenaren van ons departement door een financiële
instelling verzorgd wordt. Het gaat erom dat het UWV de kerntaken, de publieke
taken beheerst. En ik wil ook volstrekt duidelijk zijn over het beoordelen
van de claims; ik heb nooit gezegd dat deze taak uitbesteed zou kunnen worden.
Er is ook geen enkel citaat in deze zin te vinden, behalve een gevolgtrekking
van een journalist. Meestal huren de UVI's ook nu noodgedwongen op kleine
schaal keuringsartsen in en ik kan me best voorstellen dat dit in de toekomst
ook nog nodig zal zijn, alleen al omdat het werk gewoon gedaan moet worden.
Maar het is natuurlijk wel een kerntaak die primair door de eigen organisatie
verricht moet worden. Dat is dan ook een van de belangrijkste redenen om het
model van een publieke organisatie te kiezen. Ik zou het dus ook niet verstandig
vinden om het hele systeem van het innen van premies in private handen te
leggen, want je kunt private bedrijven geen publieke premies laten innen bij
andere private bedrijven waarmee ze mogelijk commerciële belangen gemeen
hebben. Je moet zoiets dus heel zuiver organiseren. Ik kan nu niet met een
schaartje knippen waar het wel en waar het niet kan. Elke moderne organisatie
maakt natuurlijk gebruik van het instrument van uitbesteding. Het gaat erom
als organisatie de volledige beheersing over de kerntaken te behouden.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Voorzitter! Dit uitgangspunt lijkt mij wel helder, maar de staatssecretaris
kan er in het belang van de scheiding der dingen in dit verband niet van uitgaan
dat de directie hiermee wel verstandig zal omgaan. De beslissingen hierover
moeten hier genomen worden en het lijkt mij dat de staatssecretaris de grenzen
veel preciezer moet trekken. Anders gaan de directies straks hun eigen weg
en hebben wij het nakijken.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat zal niet gebeuren. Ook nu wordt er bij uitbestedingsrelaties al getoetst,
en wel door het LISV. Dit zal natuurlijk voor de toekomst ook goed geregeld
worden.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Ik hoop dat de staatssecretaris bij de afweging van de wenselijkheid
van het uitbesteden van bepaalde taken te allen tijde voor ogen houdt dat
het doel niet uitbesteden, maar een doelmatige, efficiënte uitvoering
is. Uitbesteding kan een hulpmiddel zijn, het mag geen doel op zichzelf zijn.
Het voorbeeld van de automatisering bij het GAK is nu niet bepaald iets waarmee
wij blij kunnen zijn. Het is zeker een reden om heel kritisch na te gaan in
hoeverre publieke middelen ook in het publieke domein kunnen blijven als dat...De voorzitter:Dit is meer een betoog dan een vraag. Ik denk dat de staatssecretaris
hiervan akte neemt.Staatssecretaris Hoogervorst:Inderdaad, voorzitter. Ik ben het er ook helemaal mee eens.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Dan is dat strijdig met uw eerdere betoog.De voorzitter:U heeft nu het woord niet, mevrouw Noorman. De heer Van der Staaij kan
nu een interruptie plaatsen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik had in dit verband in eerste termijn verwezen naar een
artikeltje in Het Financieele Dagblad. Daarin stond heel nadrukkelijk: "Ook
ziet Hoogervorst geen reden de uitbesteding van claimbeoordeling, uitkeringsverzorging
of premie-inning aan banden te leggen." Ik heb begrepen dat dit volgens de
staatssecretaris echt een onjuiste weergave van zijn woorden is en dat hij
er dus duidelijk afstand van neemt.Staatssecretaris Hoogervorst:Inderdaad.Voorzitter! Mevrouw Essers heeft nog gevraagd waarom de belastingdienst
de premies niet zou kunnen innen. Zij moet zich wel realiseren dat je daarmee
het UWV misschien wel een beetje kleiner, maar de veel grotere belastingdienst
weer een stuk groter zou maken. Over beheersing van bureaucratische molochs
gesproken... Als wij een UWV hebben, zal in ieder geval de samenwerking tussen
twee publieke organen veel gemakkelijker verlopen dan nu die tussen de belastingdienst
en vijf semi-private, semi-publieke instellingen, hoewel die lang niet slecht
is.Verder is er een heel sterk verband tussen premieloon en uitkeringsloon;
ze hebben een gemeenschappelijke administratieve basis. Dit verband moet je
niet doorbreken, dat zou zeer inefficiënt zijn. Als premieloon, uitkeringsloon
en belastbaar inkomen, die nu sterk van elkaar verschillen, nu ooit eens geharmoniseerd
konden worden, zou je nog eens over verdere samenwerking kunnen praten. Men
zal begrijpen dat nergens een taboe op ligt. De heer Vermeend komt nu naar
Sociale Zaken, dus het denken wordt zeker niet stil gezet.Mevrouw Essers (VVD):Voor alle duidelijkheid: mijn fractie is ook geen voorstander van premie-inning
door de belastingdienst vanwege die premie-inning. Voor ons spreekt voor zich
dat eerst de harmonisatie tot stand moet komen en daarom hebben wij de staatssecretaris
gevraagd om op korte termijn met een verhaal daarover te komen, alsook met
een overzicht van de voor- en nadelen. In dat licht hebben wij de belastingdienst
als premie-inner genoemd. Wij hebben dus niet dogmatisch een standpunt ingenomen,
wat de staatssecretaris een beetje heeft gesuggereerd. Nogmaals, dat is allerminst
onze bedoeling.Staatssecretaris Hoogervorst:Zo ken ik mevrouw Essers ook niet. Wij bekijken wel al die zaken, ook
de mogelijke harmonisatie van uitkeringsloon en premieloon. Dat is onze eerste
opdracht, want het is vreemd dat die uit elkaar liggen. Dat hebben wij ook
in eigen hand. Wij schieten flink op met deze kwestie. Tegelijkertijd bekijken
wij of harmonisatie van fiscaal loon, premieloon en uitkeringsloon mogelijk
is. Ik kan verzekeren dat dit een zeer weerbarstige materie is, waarbij het
heel gemakkelijk is gezegd om dat te doen, maar waarbij het veel ingewikkelder
is om dat voor elkaar te krijgen. Zodra er evenwel vooruitgang is, zal ik
de Kamer daarover graag inlichten.Voorzitter! Onder anderen mevrouw Schimmel heeft vragen gesteld over het
uitvoeren van bovenwettelijke taken door het UWV. Daarbij is
bezorgd afgevraagd of het UWV niet met de private markt gaat concurreren.
Welnu, allereerst moet men zich niet al te veel voorstellen van het huidige
takenpakket van de uitvoeringsinstellingen in de bovenwettelijke sfeer. In
het algemeen betreft het bovenwettelijke uitkeringen die heel nauw aansluiten
bij de wettelijke uitkeringen. Ik noem bovenwettelijk WW of WAO. De omvang
daarvan is heel beperkt en private partijen zitten niet echt te springen om
die taken over te nemen van de huidige UVI's. Het is absoluut niet de bedoeling
dat het UWV met de markt gaat concurreren in de zin van het aanbieden van
employee benefits. Daar is het UWV ook helemaal niet voor. Daarbij komt dat
wij daaraan nauwe grenzen gaan stellen.Wel ligt het heel erg voor de hand dat bepaalde bovenwettelijke arrangementen
samen worden geregeld met de wettelijke arrangementen, omdat dit administratief
ontzettend veel gemakkelijker is dan te gaan knippen en het op de markt te
gooien. Dat zou zwaar kostenverhogend werken. Wij willen dat dus op beperkte
schaal toelaten, maar wij zullen dat toetsen in het kader voor bovenwettelijke
activiteiten, zoals dat in de uitgangspunten voor markt en overheid (commissie-Cohen)
is geformuleerd. Wij willen echt voorkomen dat het UWV misbruik kan maken
van de publieke positie. Bovendien heeft die organisatie de komende vijf jaar
echt wel wat anders aan haar hoofd.Er is ook gevraagd of in dat UWV aandacht voor sectorale aspecten verankerd
kan worden. Ik kan zeggen dat dit uitdrukkelijk de bedoeling is. Zo heeft
de uitvoeringsinstelling SFB de afgelopen jaren behoorlijke expertise ontwikkeld
in de eigen sector. Die UVI is natuurlijk het meest vervlochten met haar eigen
sector. Daar zijn ook ongelooflijk goede resultaten bereikt met het terugdringen
van het aantal uitkeringsgerechtigden in het kader van de WAO. Wij zouden
wel gek zijn als wij die expertise weggooiden. Ik kan nu echter niet zeggen
op welke manier wij dat precies gaan organiseren. Dat is een opdracht voor
de veranderingsorganisatie. Die opdracht zal wel nadrukkelijk zijn om dit
goed te bewaken.De heer Van Dijke heeft nog gevraagd waarom er bij de totstandkoming van
het UWV gekozen wordt voor een ZBO en niet voor een rijksdienst. Daaraan ligt
een heel praktische overweging ten grondslag. De huidige UVI's zijn namelijk
een soort ZBO's, althans gedeeltelijk, en zij staan op afstand van het ministerie.
Om nu de samenvoeging van die ZBO's, wat op zichzelf al een gigantische klus
zal zijn, ook nog eens te belasten met de opgave dit in een keurslijf van
een rijksdienst te persen, zou werkelijk te veel gevraagd zijn.Bovendien gaat het erom op welk niveau de minister wil beïnvloeden
en aansturen: op beleids- en systeemniveau of op het niveau van bedrijfsvoering
en gevalsbehandeling? Het onderbrengen van deze laatste taak bij het departement
of een dienst van het departement zou betekenen dat er een directe ministeriële
verantwoordelijkheid ontstaat voor bedrijfsvoering en gevalsbehandeling. Dat
vinden wij niet wenselijk en dat is de belangrijkste reden waarom we voor
een ZBO hebben gekozen. Veel detailsturing vooraf is ook niet nodig en ook
ongewenst. Veel ligt al vast in de materiewetgeving (WW, ZW, WAO) en aanvullende
sturing kan zich beperken tot hoofdlijnen. We hebben dus zowel wat principiële
als praktische argumenten om voor deze vorm te kiezen.Voorzitter! Vrijwel alle woordvoerders hebben vragen gesteld over de wijze
waarop het UWV tot stand moet komen. Het is duidelijk dat dit niet in één
dag zal gebeuren. De huidige uitvoeringsinstellingen en het LISV zullen in
een geleidelijk proces worden samengevoegd tot het UWV. Daarbij staat zorgvuldigheid
voorop. Dit gaat in vijf etappes, in vijf stappen, plaatsvinden.Ten eerste wordt een tijdelijke veranderorganisatie ingesteld. SUWI brengt
een majeure verandering voor de uitvoeringsorganisaties op het terrein van
de werknemersverzekeringen en de arbeidsvoorziening met zich mee en om die
verschillende deelprocessen op elkaar af te stemmen wordt een tijdelijke veranderorganisatie
ingesteld. De minister heeft daar al het een en ander over gezegd.Dan wordt er een overheidsstichting opgericht: terwille van de voorbereiding,
invoering en begeleiding van de organisatorische wijzigingen bij de uitvoeringsinstellingen
en het LISV wordt een aparte overheidsstichting opgericht. De heer Van Lunteren
zal in zijn hoedanigheid als lid van de veranderorganisatie de voorzitter
zijn van het bestuur van deze overheidsstichting. Deze overheidsstichting
zal alle aandelen van alle uitvoeringsinstellingen gaan beheren. Haar belangrijkste
taak is om in samenspraak met de directies van de uitvoeringsinstellingen
en het LISV een plan van aanpak te ontwerpen, waarvan – ik zeg dit ook
in de richting van de heer Van Dijke – een sociaal plan onderdeel zal
zijn. Daarnaast gaat het om een businessplan voor het toekomstige UWV en een
transformatieplan waarin beschreven wordt hoe vanuit de huidige situatie wordt
toegewerkt naar de nieuwe situatie. De eerste voorbereidingen voor die stichting
zijn al in gang gezet en ik heb u daarover schriftelijk ingelicht.In de derde plaats zal de AMvB erkenningscriteria worden gewijzigd. De
nieuwe erkenningscriteria zullen inhouden dat de aandelen in alle uitvoeringsinstellingen
slechts gehouden kunnen worden door een door de minister van Sociale Zaken
aangewezen stichting. Dat zal de voornoemde stichting zijn. Ook deze voorbereidingen
zijn reeds gestart.Na publicatie van de algemene maatregel van bestuur in het Staatsblad
zal de holdings worden verzocht om de aandelen in de uitvoeringsinstellingen
over te dragen aan de overheidsstichting. Daarmee wordt een eerste stap gezet
naar de toekomstige inrichting van de uitvoeringsorganisatie, want dan bevinden
alle aandelen zich in één hand.In al deze etappes zal nauwkeurig worden overlegd met de ondernemingsraden.
Mevrouw Schimmel refereerde eraan dat wij al een informeel overleg hebben
gehad met de ondernemingsraden. Daar waren wij wettelijk niet toe verplicht,
maar daarmee hebben we ook kenbaar willen maken hoezeer wij eraan hechten
dat er op een goede manier met het personeel wordt omgegaan. We hebben het
personeel natuurlijk ook heel hard nodig om van deze onderneming een succes
te maken.Na de aandelenoverdracht kan worden gestart met de voorbereidingen op
de feitelijke reorganisatie van de uitvoeringsinstellingen. Daartoe zal het
bestuur van de overheidsstichting, in samenspraak met de directies van uitvoeringsinstellingen en het LISV, een plan van aanpak moeten opstellen. Daarna kan de
feitelijke reorganisatie stapsgewijs plaatsvinden. Niet trager dan nodig is,
maar ook niet sneller dan verantwoord is. Mede met het oog op de belangen
van het huidige personeel zal daarbij zeer zorgvuldig te werk worden gegaan.
De gevolgen voor het personeel zullen voorlopig beperkt zijn. De continuïteit
van de dienstverleningen dient immers te worden gewaarborgd en de werkprocessen
blijven in ons reorganisatiemodel intact. Bij de geleidelijke invoering van
de nieuwe structuur zullen de bestaande organisaties, administraties, gebouwen
en vooral personeelsleden zoveel mogelijk worden benut.Mevrouw Verburg (CDA):De staatssecretaris heeft gezegd dat de werkprocessen intact blijven.
Over welke werkprocessen heeft hij het dan? Elke uitvoeringsinstelling nu
heeft namelijk een eigen werkproces, mede gerelateerd aan de branche of sector.Staatssecretaris Hoogervorst:In ons vorige voorstel ging de claimbeoordeling naar de ene instantie
en de uitkeringsverzorging en de premie-inning naar de andere instantie. Het
is de bedoeling dat die drie taken bij elkaar blijven, hetgeen het reorganisatieproces
vergemakkelijkt. Ik geef overigens toe dat alsdan de verscheidene administratieve
processen weer op elkaar zullen moeten worden afgestemd en dat nieuwe processen
zullen moeten worden gecreëerd. Dat is geen sinecure, maar de uitgangspositie
is toch dat men vooral in het begin zijn huidige werk zal kunnen blijven doen.De heer De Wit (SP):De staatssecretaris heeft een beeld geschetst van hoe het zou moeten gaan
met het UWV. Bij de verschillende uitvoeringsinstellingen is de realiteit
op dit moment dat er aanzienlijke problemen in de praktische gang van zaken
zijn. Verbindt de staatssecretaris enige prioriteit aan het eerst oplossen
van die problemen of wil hij eerst overgaan tot reorganisatie om dan te bezien
wat te doen met de problemen die op dit moment bestaan? Bij dat laatste zou
het risico kunnen ontstaan van nog grotere problemen in de praktische gang
van zaken.Staatssecretaris Hoogervorst:Bij de ondernemingsraden hebben wij gemerkt dat de mensen zeer veel vrede
hebben met de keuze zoals wij die gemaakt hebben. Men ziet dat dit een bestendige
keuze is waarmee men tot in lengte van jaren vooruit kan. Verder wijs ik op
bijvoorbeeld de brief die ik twee dagen geleden heb gekregen van de Vereniging
van verzekeringsgeneeskundigen. Daarin staat dat zij in het nieuwe UWV met
een centrale organisatie heel veel mogelijkheden ziet om de kwaliteit van
haar werk te verhogen, zelfs zodanig dat zij verzoekt om niet te wachten tot
de vorming van dat UWV maar om meteen met haar aan de slag te gaan om een
centrale organisatie te creëren waarin de kwaliteitsslag meteen kan worden
gemaakt. Bij onderdelen van werknemers is er in ieder geval de bereidwilligheid
en ziet men mogelijkheden om meteen aan de kwaliteit van het werk te gaan
werken. Dus het een behoeft het ander niet te bijten. Tegelijkertijd moeten
wij natuurlijk wel realistisch zijn, in de zin dat wij weten dat reorganisaties
zeer veel inspanning vergen, dat ze mensen vaak onzeker maken en dat het risico
bestaat dat het gewone werk eronder gaat lijden. Het veranderingsmanagement
zal daaraan ongelofelijk veel aandacht moeten besteden.Veel leden hebben gevraagd naar de samenhang tussen de SUWI-voorstellen
en het poortwachtersmodel. Ik meen dat de oplossing die wij gevonden hebben
veel betere garanties biedt voor een goede behandeling van mensen in het eerste
ziektejaar en de jaren daarna. Wij bieden mogelijkheden voor een ononderbroken
proces van reïntegratie van zieken en arbeidsgehandicapten voor langere
tijd – dat kan tot zes jaar duren – bij de ondernemer. Dit biedt
ook mogelijkheden om een partij voor langere tijd verantwoordelijk te maken
voor het casemanagement. Erop gelet dat de markt het primaat heeft, komen
bijvoorbeeld de verzekeraars daar het eerst voor in aanmerking. Ik zou dan
ook tegen hen willen zeggen: neem het heft in handen.In de afgelopen tijd hebben Arbo-diensten en UVI's in het licht van de
naderende privatisering elkaar als potentiële concurrenten gezien. Het
is dan ook goed dat er nu een heldere taakverdeling is, namelijk privaat en
publiek. Hierdoor worden mogelijkheden voor een betere samenwerking geschapen.Voorzitter! Ik heb veel tekst voorbereid over de wijze waarop een en ander
ingericht moet worden. Ik heb het voornemen over enkele weken de Kamer een
uitgebreide notitie te sturen, waarin ik zeer diepgaand op dit onderwerp inga.
In dat kader geef ik een schets van mijn inzichten inzake het poortwachtersmodel
in het licht van de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling. Ik vraag de Kamer
op dit punt enig geduld te betrachten.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Dat wil ik graag doen, maar dat neemt niet weg dat de staatssecretaris
nu al kan zeggen of het poortwachtersmodel binnenkort tot stand komt.Staatssecretaris Hoogervorst:Het is zeker mogelijk enkele punten voor de start van de SUWI-operatie
te regelen. Ik noem de vervroeging van de ziekmelding. De UVI's kunnen een
belangrijke rol spelen bij het alert maken van werkgevers aan het begin van
het ziektetraject. Dankzij de Pemba-administratie hebben de UVI's een zeer
goed zicht op het risico van bepaalde bedrijven. Met de kwaliteitsverhoging
van de reïntegratiedossiers – een belangrijk element van mijn plannen –
kan ook al een start gemaakt worden.De heer Harrewijn (GroenLinks):Ik wacht graag de notitie over het poortwachtersmodel af. Kan de staatssecretaris
echter nu al aangeven wat dit betekent voor de vorming van het UWV? Worden
bepaalde onderdelen met voorrang gerealiseerd? Ik doel nu op het aanbod van
de verzekeringsgeneeskundigen.Staatssecretaris Hoogervorst:Die vraag kan ik nu moeilijk beantwoorden. De veranderingsorganisatie
krijgt zeer veel op haar bordje, zoals de automatisering, de gebouwelijke
infrastructuur en de claimbeoordeling. Deze organisatie moet de kans krijgen
om alles goed op een rijtje te zetten. Ik zal overigens de prioriteiten aangeven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Het verbaast mij dat de staatssecretaris tijdens het reces in de media
veel meer opvattingen over dit thema ventileerde dan hij bereid is in de Kamer
te doen. De Kamer heeft bij brief om snelle informatie gevraagd
en nu volgt weer uitstel. Het verbaast mij ook dat ik geen antwoord krijg
op mijn directe vraag of het UWV op korte termijn tijdens de ziekteperiode
ingeschakeld kan worden. Volgens mij is dit dé plek om dit antwoord
te geven.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik heb zojuist gezegd dat het UWV sneller een plaats in het traject zal
krijgen. Volgens mij heb ik deze vraag wel degelijk beantwoord. De Kamer moet
het mij niet kwalijk nemen dat ik bij de nadere invulling van het poortwachtersmodel
gewacht heb op de voltooiing van de gedachtevorming inzake SUWI. De vraag
of hier een politieke meerderheid voor te vinden was, speelde ook een rol.
De huidige plannen verschillen namelijk fundamenteel van eerdere voorstellen.
Ik heb wat hoofdlijnen aangegeven en ik zal de Kamer zo snel mogelijk berichten
over mijn plannen. Mij dunkt dat een termijn van een aantal weken niet al
te ruim is.Voorzitter! Er zijn vragen gesteld over het opdrachtgeverschap bij reïntegratie.
Mevrouw Noorman vond dat werkgevers alleen maar opdrachtgever met betrekking
tot de WAO mogen zijn als er nog sprake is van een dienstverband. In onze
plannen hebben wij een link gelegd met de financiële prikkels in de materiewetgeving
en hebben wij de mogelijkheid opgenomen van opdrachtgeverschap tot en met
het zesde jaar, waarbij na twee jaar bekeken wordt of de werkgever, gezien
het feit dat hij de contractuele binding met de werknemer verliest, er nog
behoefte aan heeft dat opdrachtgeverschap voort te zetten. Nu weet ik niet
of de voorstellen van mevrouw Noorman inhouden dat de ontslagbescherming opgerekt
wordt tot vijf jaar. Dat kan ik mij eigenlijk niet voorstellen, want daarmee
zou het paard achter de wagen worden gespannen. Wij zijn van mening dat het,
zeker voor de grotere bedrijven, zinvol kan zijn om dat opdrachtge- verschap
voor de reïntegratie gedurende meer jaren te blijven vervullen, al is
het alleen maar omdat men die financiële prikkel heeft. Die kan men dan
ook door- geven aan het reïntegratiebedrijf waar men contracten mee sluit.
Het is een zinnige oplossing.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Ik heb die opmerking gemaakt, omdat bij de rol van de werkgever ook verantwoordelijkheden
voor de werknemer horen. Die moeten zichtbaar zijn. Het verbaast mij enigszins
dat de staatssecretaris zegt dat de grootste financiële prikkel in dat
opdrachtgeverschap ligt. De minister heeft namelijk gezegd dat hij nog moet
nadenken over het functioneren van het CWI-bedrijfsverzamelgebouw en de financiële
prikkel die dat in het kader van de bijstand oplevert. Dus het is van tweeën
één: óf er wordt nog even nagedacht – en dan doe
ik mee – óf er wordt positie gekozen, maar dan wel consequent.Staatssecretaris Hoogervorst:Het spijt me, maar ik kan het bedrijfsverzamelgebouw niet in verband brengen
met het opdrachtgeverschap voor de WAO. Dat gaat mijn bevattingsvermogen te
boven.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Mevrouw Essers heeft het u al uitgelegd: op het moment dat het CWI-bedrijfsverzamelgebouw
niet goed functioneert – vergelijkbaar met het niet goed functioneren
van reïntegratie – zal er een grote uitstroom naar de bijstand
ontstaan en wat dat betreft zijn de gemeenten 25% risicodragend.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Dan zijn er nog vragen gesteld over het opdrachtgeverschap
op CAO-niveau. Er was enige scepsis over de vraag of dat wel goed kan functioneren,
in die zin dat er via het AVV te veel verplichtingen worden opgelegd en er
te weinig marktwerking komt. Het lijkt mij verstandig om eerst te bekijken
wat er in de huidige praktijk gebeurt op CAO-niveau. Dat is heel erg weinig.
Nu al hebben CAO-partijen de mogelijkheid om het contract met de Arbo-dienst
in de sfeer van de CAO te trekken. Dat gebeurt nu minder vaak dan op de vingers
van één hand te tellen is. Gaat het in de toekomst gebeuren?
Ik denk wel dat het zich in die richting zal gaan ontwikkelen. De afgelopen
jaren stonden de werknemersorganisaties zeer wantrouwend ten opzichte van
de Arbo-diensten. Men wenste zich daar überhaupt niet mee te bemoeien
in CAO-onderhande- lingen. Ik heb het gevoel dat men dat stadium wel voorbij
is en dat men mogelijkheden ziet om tot volwassener contracten te komen op
CAO- niveau. Het is heel goed mogelijk – en dat zou op zichzelf positief
kunnen zijn – dat door onderhandelingen tussen werkgevers en werknemers
op CAO-niveau afspraken worden gemaakt over de minimumcontracten die met Arbo-diensten
en met reïntegratiebedrijven worden gesloten en dat daardoor wat meer
financieel volume in die sfeer wordt getrokken. Het is nu minder dan 0,4%
van de loonsom. Dus wellicht zou het via CAO-onderhandelingen wat volumineuzer
kunnen worden. Bij werkgevers bestaat de vrees dat er op CAO-niveau afspraken
zouden worden gemaakt over welk bedrijf dat zou moeten doen. Ik kan mij eerlijk
gezegd niet zo goed voorstellen dat men in een CAO kiest voor een of twee
reïntegratie- of Arbo-bedrijven ter uitvoering van die opdrachten. Ik
denk dat het CAO-bereik daar veel te groot voor is en dat het veel beter zou
zijn om verscheidene mogelijkheden te kiezen. Zolang er werkgevers aan tafel
zitten die dat nodig vinden, kan men die keuze in de CAO maken. Als zo'n keuze
als "algemeen verbindend verklaard" zou worden, dan moet er in ieder geval
altijd een hele lichte dispensatieregeling zijn, zodat een individueel bedrijf
toch voor een ander reïntegratiebedrijf kan kiezen.Voorzitter! Ik wil ten slotte nog enkele opmerkingen maken over het toezicht.
Een aantal woordvoerders heeft vragen gesteld over de verdeling van taken,
de verantwoordelijkheden en de vormgeving van het toezicht. Dat is zeker geen
eenvoudige kwestie. Een goed en sluitend toezicht blijft noodzakelijk. Bij
de verdere uitwerking in het kader van het wetgevingsproces zal de definitieve
uitlijning van het toezicht moeten plaatsvinden. Dat heeft te maken met de
precieze bepaling van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de
diverse organisaties. En de inrichting van het toezicht zal worden afgestemd
op de nieuwe bestuurlijke constellatie. Er komt natuurlijk een aantal belangrijke
veranderingen. Door het vormgeven van één UWV en één
LIWI en de positionering daarvan in het publieke bestel, komt de verantwoordelijkheid
voor het takenpakket van de huidige UVI's, straks het UWV, het LIWI en de
CWI's, dichter bij de minister te liggen. Er zal dus minder afstand zijn.
De minister krijgt dan ook een aantal directe aansturende bevoegdheden,
zoals het goedkeuren van de begroting. Die bevoegdheid is nu niet aanwezig.Door de samenvoeging van de uitvoeringsinstellingen in één
organisatie en de aansturing van het LIWI en de CWI's in één
hand te brengen, wordt het uitvoeringsveld relatief overzichtelijker. In mijn
tekst staat "relatief overzichtelijker", maar het wordt natuurlijk veel overzichtelijker.
Ook de heldere scheiding tussen publieke en private uitvoering draagt hieraan
bij. Het CTSV heeft naar al die modellen gekeken en gezegd dat wat toezicht
betreft, dit in ieder geval het meest heldere model is. Het LIWI en het UWV
zullen zelf verantwoording afleggen over de rechtmatigheid en de doelmatigheid
van de uitvoering. Zij komen tot deze verantwoordingsinformatie met behulp
van controlemechanismen binnen hun organisatie. En daar zal dus ook de raad
van toezicht van het UWV en het LIWI een rol spelen. Die zal vooral ook op
de doelmatigheid van de organisatie toezien. De toezichthouder heeft tot taak
om deze verantwoordingsinformatie te valideren en indien nodig bij te sturen.
Het interne toezicht van het UWV en het LIWI kan nooit het toezicht door de
minister of het CTSV vervangen. Waar wij wel heel goed op moeten letten, en
daar zijn wij echt nog niet uit, is dat met die veelheid van toezichthoudende
organen – de minister, de raad van toezicht van de uitvoeringsorganisatie
zelf en het CTSV – er niet een onnodige stapeling van toezichtstaken
zal plaatsvinden. Wij zullen dat nog heel uitvoerig en zorgvuldig moeten uitlijnen.
Dat zal derhalve in het wetgevingsproces uitvoerig terugkomen.Voorzitter! Ik denk dat ik hiermee de belangrijkste vragen heb beantwoord.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik heb nog een vraag over de reorganisatie, over de kosten
die met de hele reorganisatie gemoeid zullen zijn. Kan de staatssecretaris
daar een schatting van geven? Wij kennen één bedrag: de claim
van de arbeidsvoorziening. De minister heeft gezegd dat hij dat bedrag nog
zal bekijken en bespreken. Ik noem een paar posten: de ontvlechting van de
A- en B-poten in de UVI's. Die zal het nodige kosten, waarbij ook claims gelegd
kunnen worden vanuit de B-poot in verband met de verandering, de draai van
180 graden, van het kabinet met betrekking tot privatisering en publiek. Ik
heb het over nieuwe processen. Ik heb het over...De voorzitter:Ik stel toch voor dat u niet alle elementen noemt. De staatssecretaris
begrijpt waar u het over heeft.Het woord is aan de staatssecretaris.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter! Het is natuurlijk helder dat er transformatiekosten zullen
zijn en dat het geen kleine bedragen betreft. Wij laten een aantal bureaus
onderzoek doen naar zowel de transformatiekosten als de structurele baten
van deze operatie. Wij zullen de Kamer hierover inlichten.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de eerste termijn. De spreektijden
voor de tweede termijn zijn als volgt: mevrouw Noorman-den Uyl 5 minuten,
mevrouw Schimmel 4 minuten, mevrouw Verburg 5 minuten, de heer De Wit 3 1/3
minuut, de heer Van Dijke 3 1/3 minuut, mevrouw Essers 5 minuten, de heer
Harrewijn 4 minuten en de heer Van der Staaij 3 1/3 minuut.Mevrouw Noorman-den Uyl (PvdA):Voorzitter! Ik wil naar aanleiding van de eerste termijn een aantal opmerkingen
maken. Ik heb in eerste termijn gevraagd op welke termijn het UWV zal participeren
in de CWI's of daar in ieder geval een frontoffice zal hebben. Het betreft
nu de UVI's. Men heeft allen de terugtrekkende beweging gezien. Die was dringend
noodzakelijk. Ik vraag de staatssecretaris om het LISV te verzoeken de UVI's
opdracht te geven om met onmiddellijke ingang voluit mee te werken aan de
doorstart van de CWI's. Anders ontstaat er immers een achterstand.De minister verzoekt over de regie in de bedrijfsverzamelgebouwen en het
CWI geen keuze te maken tot er tijd is geweest om tot een goede oplossing
te komen. Het betekent maatwerk gerelateerd aan de specifieke gemeenten. Ik
wil daar best aan meewerken door de motie die ik had voorbereid nog niet in
te dienen. De opvattingen van mijn fractie zijn echter volstrekt helder. Er
mag geen stagnatie in de verdere ontwikkeling van het CWI ontstaan op grond
van competentiegeschillen. Wij houden de vinger aan de pols en de motie blijft
voorhanden.Voor de fractie van de PvdA is preventie een belangrijk element. Wij hebben
dit onderwerp in de nota te veel gemist, maar daar zijn verklaringen voor
gegeven, zoals het poortwachtersmodel. De bewindspersonen hebben een open
oor voor reïntegratie en het recht daarop. Zij kunnen dit niet morgen
regelen, maar willen gaandeweg wel tot het doel komen. Ik ben bereid de ruimte
te geven om die weg af te lopen, maar wil wel heel nadrukkelijk aangeven waar
die weg toe moet leiden en aan welke randvoorwaarden die moet voldoen. Werklozen
en arbeidsgehandicapten hebben te weinig directe invloed op de reïntegratie
naar werk en het voorkomen van uitval als gevolg van beperkingen. Daardoor
blijven kwaliteiten van werkzoekenden onbenut. Ik vind dat deze werkzoekenden
het recht hebben, ook tijdens het dienstverband, op initiatief bij reïntegratie.
Zij moeten zelf de stap kunnen nemen en zelf aan de bel kunnen trekken. Dat
verschilt van de second opinion, waarin wel voorzien is. Het gaat om voorzieningen
die de arbeidsbeperking mitigeren. Je moet niet alleen vragen of je iets krijgt,
maar als je iets niet hebt, moet je zorgen dat je het krijgt zodat je je werk
kunt blijven doen. Het betreft zeggenschap en invulling van het reïntegratietraject
en de voorzieningen van de trajectbegeleider. Als aan deze eisen op een zo
kort mogelijke termijn wordt voldaan, kunnen wij even goede vrienden blijven.De staatssecretaris nodigde mij uit om te praten over het bestaan van
een dienstverband zolang de werkgever het recht wil verzilveren om als opdrachtgever
op te treden voor reïntegratie. Wij vinden dat zowel voor de werknemer
als voor de werkgever te allen tijde moet worden uitgegaan van een stelsel
van rechten en plichten. Daar hoort de relatie met de werkgever bij, ook wat
het opdrachtgeverschap betreft. De staatssecretaris ziet dat anders, maar
wij komen elkaar bij de wetgeving wel tegen. Misschien vinden wij tussentijds
nog een goede oplossing.In eerste termijn en in de beantwoording van de minister is uitvoerig
gesproken over het opdrachtgeverschap van de gemeenten bij
reïntegratie. De minister heeft aangegeven dat hierover nader overleg
zal plaatsvinden. In dit overleg zal helderheid moeten worden verschaft over
de vraag wie wat zal laten doen. Het is nu al duidelijk dat de gemeenten niet
zelf reïntegratiebedrijven in het leven zullen roepen. Hier en daar is
deze mogelijkheid geopperd. Dit lijkt mij echter geen goede weg.In het debat tot nu toe is ook duidelijk geworden dat voor de publieke
taken binnen het publieke domein en voor de mensen in fase 4 andere regels
zullen gelden. Wij zullen nog vernemen hoe die regels er precies uit zullen
gaan zien.Mevrouw de voorzitter! Ik hoop dat u het mij toestaat een persoonlijke
opmerking te maken. Wij maken vandaag namelijk het laatste optreden mee van
de heer De Vries als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Verder
verdedigt hij vandaag samen met de staatssecretaris de grootste veranderingsoperatie
in de sociale zekerheid van de laatste jaren. "SUWI-cide" was niet altijd
"painless", maar dankzij de ervaring van de minister en zijn gave om het bijna
onmogelijke mogelijk te maken, is hij erin geslaagd een helder en evenwichtig
plan voor de toekomstige structuur van de uitvoering van de sociale zekerheid
aan de Kamer voor te leggen.De minister zei in een interview kort na zijn aantreden als minister:
"Wij concentreren ons niet alleen op de uitbundige kant van de samenleving.
Wij hebben met mensen te maken die problemen hebben om een goede plek in de
samenleving te vinden. Dat ligt allemaal dicht bij een sociaal-democratisch
hart. Niet voor niets hangen hier zoveel portretten van prominente sociaal-democraten
op de gang." Het portret van de minister zal hier ongetwijfeld ook komen te
hangen. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan zijn
komst dan ook met vertrouwen tegemoetzien. Als hij op dezelfde manier opereert
als bij de SUWI, komt het met het correctieve referendum vast nog wel goed.De voorzitter:Uw laatste opmerking valt niet helemaal binnen het kader van dit hoofdlijnendebat.
Desalniettemin heb ik u laten uitspreken. Ik vind uw woorden aan de minister
namelijk zeer toepasselijk.Mevrouw Schimmel (D66):Mevrouw de voorzitter! De laatste opmerking van mevrouw Noorman mag dan
niet binnen dit debat passen: het was wel een leuke opmerking.Voorzitter! Ik bedank de bewindslieden voor hun antwoorden. De meeste
antwoorden zijn bevredigend en ik heb dan ook niet al te veel aan te merken.
Ik zal toch een enkel punt aanstippen.Ik ben blij dat mijn stokpaardje, het recht op reïntegratie, nu eindelijk
in wetgeving wordt omgezet. Het tempo waarin volgens de minister een en ander
zal worden gerealiseerd, staat mij echter niet zo aan. Hij wil namelijk eerst
zekerheid over de vraag of er wel voldoende budget is voordat dit recht kan
worden vastgelegd. Ik heb begrijp zijn opvatting dat je niets hebt aan rechten
waar niets tegenover staat. Mensen moeten inderdaad, ook wanneer dat geld
kost, een beroep op dat recht kunnen doen.Dit recht mag echter niet het sluitstuk van deze operatie worden. Het
kan ook een toetssteen zijn voor de vraag of reïntegratieopdrachtgevers
en reïntegratiebedrijven hun werk doelmatig en klantvriendelijk verrichten
en of de cliënten de mogelijkheid hebben om daar zelf invloed op uit
te oefen. Verder kan het ook een toets zijn of de cliënten zelf kunnen
interveniëren als die bedrijven nalatig zijn. Al met al zie ik voor dit
recht ook nog een andere reden van bestaan. Ik pleit er dan ook voor om het
recht op reïntegratie niet pas aan het einde van deze operatie te regelen.
Wij weten overigens niet wanneer deze operatie zal zijn afgerond.De minister vindt een kaderwet voor cliëntenparticipatie geen goed
idee. Ik ben daarvan nog niet overtuigd. Een kaderwet geeft een aantal basiselementen
waaraan de verschillende organisaties op het gebied van klantenparticipatie
moeten voldoen. Omdat bij deze operatie verschillende organisaties zijn betrokken,
kan een dergelijke kaderwet een goede regeling zijn. De verdere uitwerking
van die regeling kan vervolgens met de betrokkenen in de organisaties zelf
worden uitgewerkt. De minister stelt in feite voor om de verschillende organisatieonderdelen
in een wetgevingsoverleg te regelen. Ik geef hem in overweging om toch nog
na te gaan of zo'n kaderwetgeving geen goed idee is.Wat de Raad voor werk en inkomen betreft, kom ik nog even op de cliënten
terug. De minister ziet hen niet graag terug in de raad. Als argumenten geeft
hij daarvoor dat het geen opdrachtgevers zijn, dat hun institutionele arrangementen
minder goed zijn dan die van werkgevers en werknemers en gemeenten en dat
het gaat om gedegen kennis van socialezekerheidswetgeving, arbeidsmarkt en
reïntegratie. Het is waar dat het geen opdrachtgevers zijn, hoewel cliënten
in mijn voorstel soms opdrachtgever zouden kunnen zijn. Ik ben het er niet
mee eens dat er geen goede institutionele arrangementen achter de cliëntenorganisaties
zitten, want dat verschilt. Ook ben ik het niet eens met het derde argument.
Het is een adviserend orgaan en je zou misschien andere eisen aan hun institutionele
achtergrond kunnen stellen dan bij een besluitvormend orgaan. Het gaat niet
alleen om belangenbehartiging, maar ook om organisaties waarvan de deelnemers
gebruik maken van de arrangementen en die deelnemers – ik wil dat met
nadruk stellen – hebben een zeer gedegen kennis van met name het reïntegratiebeleid
en het socialezekerheidsbeleid.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik dank beide bewindspersonen voor hun antwoorden. Met een
aantal daarvan ben ik zeer tevreden, zoals met het toegezegde overleg met
gemeenten over inrichting en vormgeving van het CWI. De CWI's zijn daar ook
de mobiele variant in. Ook ben ik tevreden dat er nog afspraken zullen worden
gemaakt over de vormgeving van reïntegratie.Ik ben erkentelijk voor de toezeggingen als het gaat om de betrokkenheid
van cliënten, zowel werkzoekenden als werkgevers, en rond de Raad voor
werk en inkomen. Het goed functioneren daarvan is cruciaal. Dus, zou ik zeggen,
breed en bindend adviseren, adviezen over het totale reïntegratiebudget.
Mijn verzoek is dan ook om die raad zo voortvarend mogelijk te laten starten.Wat beter moet, voorzitter, is de vormgeving van bezwaar en beroep. De
CDA-fractie voelt er veel meer voor om te voorzien in een geschil lencommissie
dan om cliënten uiteindelijk naar de rechter te sturen.Wij zijn teleurgesteld over en ook tegen het Uitvoeringsorgaan werknemersverzekeringen.
Op papier lijken de voorstellen inderdaad wel helder, maar de vraag is of
het ook zo in de praktijk zal werken, of er geen verantwoordelijkheden zullen
worden afgewenteld, of het niet zal leiden tot bureaucratie, of het geen organisatie
wordt die gaat opereren als een monopolist, of de klantgerichtheid ermee gediend
is en of het inderdaad efficiënter gaat. Waar wij ook bezwaar tegen blijven
houden, is dat wij vandaag praten over een plan waarvan wij de reorganisatiekosten
niet kennen en wij ook niet weten wat uiteindelijk de exploitatiekosten zullen
zijn. Daarom spreek ik er mijn bezorgdheid over uit dat wij nu bezig zijn
met wat het sluitstuk zou moeten zijn van de enquête-Buurmeijer en dat
dit niet mag leiden tot het agenderen van een nieuwe parlementaire enquête
over de sociale zekerheid over enkele jaren.Voorzitter! Regeren mag van mij best nog saaier worden. Dat was een uitspraak
uit 1998 van de toen net aangetreden minister van Sociale Zaken, Klaas de
Vries. Vandaag voeren wij het laatste debat met hem als minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, een debat waarop dat principe wat mij betreft wel
eens wat veel is afgestraald. Het compromis van de coalitie is, zoals gisteren
en vandaag ook is gebleken, even flexibel als een dood paard. Vanaf morgen
is hij minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een ministerie
dat ook een aantal van dit soort paarden kent, zoals Twentestad en het referendum.
Wat het CDA betreft, hoeft hij daar niet aan te gaan trekken. Ik wens u op
die post alle succes toe en ik hoop dat uw wens van saaiheid niet afstraalt
op het Nederlandse elftal bij Euro 2000.De voorzitter:Ik acht mij ontslagen van de plicht om bij iedere spreker die vriendelijke
woorden tot de minister richt, te zeggen dat het wel of niet binnen het kader
van het hoofdlijnendebat valt. Dat is overigens geen uitnodiging aan iedereen
om er maar wat op los te praten.De heer De Wit (SP):Voorzitter! De SP-fractie heeft altijd gedacht, de tweede nota lezende,
dat er een bewuste en heel principiële keuze gemaakt werd door de bewindslieden
voor publieke uitvoering van de werknemersverzekering. De staatssecretaris
horende, ben ik tot een ander idee gekomen. Ik begrijp dat die keuze wordt
ingegeven door het feit dat er zoveel geprivatiseerd is en dat er nog zoveel
geprivatiseerd zal worden. Dat is een domper op mijn enthousiasme. De SP-fractie
meent dat niet alleen de uitvoering van de werknemersverzekeringen, maar ook
de reïntegratie publiek dient plaats te vinden. De argumenten die de
bewindslieden aandragen voor publieke uitvoering van de werknemersverzekeringen,
zijn evenzeer van toepassing op de wens van onze fractie om de reïntegratie
publiek te doen plaatsvinden. Ik wil hierover een motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de voordelen van een publieke uitvoering van de werknemersverzekeringen
evenzeer gelden voor een publieke uitvoering van de reïntegratie;overwegende, dat in een private reïntegratiemarkt niet alle cliënten
even profijtelijk zullen zijn voor de reïntegratiebedrijven en dat daardoor
een tweedeling dreigt;verzoekt de regering af te zien van een private uitvoering van de reïntegratie
en de publieke reïntegratiegelden in te zetten voor een publiek uitgevoerde
reïntegratie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (26448).De heer De Wit (SP):Ik kom tot een oordeel over het geheel. Wij hebben bedenkingen bij de
wijze waarop het CWI moet worden aangestuurd door het LIWI. De CWI's zouden
de kans moeten krijgen zichzelf te ontwikkelen door samenwerking met de arbeidsvoorziening,
gemeenten en UWV. Wat het UWV zelf betreft, gaat onze voorkeur ernaar uit,
gelet op de problemen die er bestaan binnen de uitvoeringsorganisaties, om
de uitvoeringsinstellingen publiek te houden en publiek te laten functioneren.
Er moet eerst orde op zaken worden gesteld en vervolgens bezien of een samenvoeging
mogelijk is.De reïntegratie dient publiek plaats te vinden. Het model heeft niet
onze steun.De heer Van Dijke (RPF/GPV):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun uitvoerige beantwoording.
Veel stemt mij tot vreugde. Het stemt mij ook tot vreugde dat de staatssecretaris
niet alleen zijn huiswerk goed heeft gedaan, maar ook tot de ontdekking gekomen
is dat waar is wat sedert eeuwen in Prediker staat, namelijk dat er niets
nieuws onder de zon is en wat is, is reeds geweest. Ook paars is niets nieuws.Met betrekking tot de ZBO's is men principieel pragmatisch van aard wat
de keuze betreft. ZBO's staan ter discussie, gelet op de vraag naar de ministeriële
verantwoordelijkheid. Hoe is de aanspreekbaarheid van de ministers door de
Kamer als het misgaat of niet gaat zoals het moet gaan?Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn opmerkingen over het
poortwachtermodel. Hij komt daarmee tegemoet aan de motie die wij bij de begrotingsbehandeling
hebben ingediend, maar ik vraag hem toch of hij met betrekking tot de termijn
waarbinnen een en ander kan worden ingevoerd, wat preciezer kan zijn.Wat het aantal CWI's betreft dient de gemeentelijke verantwoordelijkheid
vorm te kunnen krijgen. Ook wat dit betreft vraag ik de bewindspersonen om
er nader op in te gaan.De staatssecretaris geeft aan dat de overheid het laatste woord heeft
waar het gaat om het uitbesteden van bepaalde taken door publieke organen.
Dat is prima, maar wat moet er gebeuren wanneer blijkt dat de publieke sector
te weinig capaciteit heeft om aan bijvoorbeeld de claimbeoordeling vorm te
geven? Men moet dan terugvallen op de private sector óf men moet kiezen
voor wachtlijsten. Het laatste willen wij zéker niet,
maar een vorm van uitbesteding willen wij eigenlijk ook niet.De minister is wel érg optimistisch over de samenwerking tussen
de RWI, de gemeenten en de sociale partners, maar welke garanties ziet hij
hiervoor? Welke bezwaren heeft hij tegen het toevoegen van een onafhankelijk
kroonlid?Voorzitter! Vandaag is de minister voor het laatst in ons midden als minister
van Sociale Zaken. Ik hoop dat hij, als hij zijn nieuwe baan op het ministerie
van Binnenlandse Zaken aanvaardt – ik wens hem daarbij alle goeds toe –
met betrekking tot het correctief referendum net zo flexibel zal kunnen zijn
als hij nu is ten aanzien van het SUWI-dossier. Immers, dan zal hij in vergaande
mate tegemoetkomen aan de bezwaren tegen dat referendum zodat er per slot
van rekening niets terechtkomt van de oorspronkelijke plannen.Mevrouw Essers (VVD):Voorzitter! Ik heb waardering voor de beantwoording van beide bewindslieden,
maar in het bijzonder voor de antwoorden van de minister. De beantwoording
van de minister, heel knap op hoofdlijnen, was mijns inziens magistraal. Hij
verdient een compliment voor het feit dat hij deze lastige materie op deze
manier heeft behandeld. Over zijn opvolger heb ik al het een en ander gezegd.
Daar laat ik het bij. Ik ga niet BZK zitten regelen zoals de VVD-fractie dat
graag zou willen hebben.Ik richt mij allereerst op het scheiden van de dubbele petten die er tot
nu toe in de dossiers zaten, in relatie met private en publieke taken. Wij
onderschrijven de woorden van de minister over dit onderwerp. Vooral ook tegenover
de gemeenten is het uitgangspunt, zoals het is verwoord in de nota, duidelijk.
Er zal nog meer precies worden nagegaan op welke manier de takenpakketten
van aan de gemeenten gelieerde stichtingen zullen worden opgeknipt. Dat is
een goede zaak. Graag geven wij de minister hiervoor de gelegenheid; dit verdient
alle zorgvuldigheid. Wij rekenen erop dat de opvolger van de minister hierover
snel uitsluitsel zal geven, zodat de Kamer hierover desgewenst nader kan discussiëren.Mijn fractie vindt het bijzonder belangrijk dat privaat wordt gedaan wat
privaat kan worden gedaan en dat publiek wordt gedaan wat publiek moet worden
gedaan. Daarnaast kan worden uitbesteed waar dat mogelijk is zonder verlies
van publieke verantwoordelijkheden. Mevrouw Noorman houd ik voor dat uitbesteden
voor de VVD-fractie geen doel op zich is; het is een middel om te komen tot...
Ik vind dit zo vanzelfsprekend dat ik de opmerking van mevrouw Noorman, zojuist
bij interruptie gemaakt, niet goed kan plaatsen. Wij komen elkaar ongetwijfeld
nog tegen op de grens tussen de zaken die aan de markt kunnen worden overgelaten
en de zaken waarvoor dat niet geldt.Mijn conclusie is dat de minister instemt met mijn betoog dat wij, waar
het gaat om de kwaliteitsbewaking van reïntegratie via de private markt,
tot een goede discussie moeten komen. Daar speelt de RWI een rol bij, maar
dat geldt ook voor de particuliere partijen. Hij denkt, met mij, niet op voorhand
aan het van bovenaf opleggen van regelgeving, maar aan het gezamenlijk ontwikkelen
van een keurmerk.Voorzitter! Ik onderschrijf kortheidshalve de opmerkingen van mevrouw
Schimmel over de adviserende taken en dus ook die over de samenstelling van
de Raad voor werk en inkomen.Ik deel de visie van de staatssecretaris op het zorgvuldig omgaan met
het onderzoek naar de manier van premie-inning: volledig bij de belastingdienst
of voor het bovenwettelijke deel eventueel toch nog bij het UWV. Ik wijs erop
dat ook de Algemene Rekenkamer hierover enige opmerkingen heeft gemaakt in
haar advies over het vormen van de stichting en de taken daarvan. Wij komen
daar nog over te spreken. Harmonisatie vinden wij uiteraard buitengewoon belangrijk
en wij zijn het met de staatssecretaris eens dat wij daaromtrent eerst uitsluitsel
moeten hebben. Wij dringen wel sterk aan op tempo maken, want hiermee zijn
wij, zo zeg ik lichtelijk bestraffend, intussen wel zes jaar bezig. Het moet
niet zo lang gaan duren als de hele discussie over de uitvoering van de sociale
zekerheid op zichzelf.Ten slotte herhaal ik de opmerking van mevrouw Verburg dat wij een kosten-batenanalyse
en een exact overzicht van het totaal aan wetgevingsprocessen dat ons nog
te wachten staat, graag op korte termijn tegemoet zien, opdat wij tenminste
weten waarvoor wij bij de uitvoering van deze grote klus staan. Mijn fractie
zal dit proces op de voet blijven volgen.De heer Harrewijn (GroenLinks):Voorzitter! Laat ik beginnen met de cliënten, want wij hebben een-
en andermaal betoogd dat die toch centraal staan in dit proces. Ik ben er
ook nog niet van overtuigd dat een kaderwet cliëntenparticipatie niet
nodig zou zijn; ik zie daar wel degelijk kansen in om een aantal fundamentele
rechten te definiëren. Het gaat dan niet alleen om zeggenschap in cliëntenraden,
maar ook om een echte plek voor de cliënt in het hele proces. Cliënten
krijgen ook te maken met private partijen, met reïntegreerders. Hoe moeten
die beoordeeld worden? Daarbij is bijvoorbeeld de kwaliteitsbewaking door
de Raad voor werk en inkomen belangrijk, maar het perspectief voor de cliënten
is ook ontzettend belangrijk, want voor bepaalde organisaties kan het voor
het resultaat mooi zijn om iemand uit de uitkeringssfeer te laten verdwijnen,
waar die dan verder ook terecht moge komen. De cliënt heeft een eigen
plek en daarom hecht ik zo sterk aan een goede vertegenwoordiging van de cliënten
in de Raad voor werk en inkomen. Daar moet met cliëntenorganisaties over
gesproken worden.Dan het hele CWI-gebeuren. Ik ben er nog niet zeker van dat dit nu echt
goed gaat. Ik vind wel dat de minister nu meer ruimte biedt voor de plek van
de gemeente hierin; in dat bedrijfsverzamelgebouw is dat ook cruciaal, zeker
nu de tijd dringt. Het is er allemaal nog niet, maar de gemeenten zijn er
wel mee bezig en ik vind dat dit moet doorgaan. Maar het gaat mij niet alleen
om de locatie, het gaat mij ook om de processen binnen het bedrijfsverzamelgebouw.
Men moet ook personeel kunnen uitwisselen, zeker bij een wat minder geconcentreerde
uitvoering in plattelandsgebieden. Waarom zou men elkaars personeel niet contractueel
bepaalde taken kunnen opdragen? Ik vind het heel belangrijk dat de gemeenten
in dit soort processen een echt volwaardige plaats hebben. Ik meen dat de minister niet is ingegaan op de suggestie van een subsidiefonds
dat nodig zou zijn om die bedrijfsverzamelgebouwen op de goede plaatsen neer
te zetten.Tot slot de reïntegratiemarkt. Gelet op de positie van cliënten
in de fasen 3 en 4 heb ik daar nog best zorgen over. De minister deelt deze
zorgen en wij gaan er nog hard over nadenken. Als het echt een markt wordt,
is er in feite weinig plaats voor wat meer hybride organisaties, zoals gezondheids-
en overheidsinstellingen, terwijl die wel nodig zouden kunnen zijn voor geïntegreerde
trajecten. Ik denk dat wij er nog een heel probleem aan zullen krijgen om
dit goed vorm te geven, opdat de cliënten goed en geïntegreerd bediend
worden. Daarmee zou gedwongen winkelnering bij de gemeenten voorkomen worden;
het is ook weer niet de bedoeling dat er reïntegratiegelden gebruikt
worden om instituties in stand te houden.In de WAO kan men tot zes jaar een eigen risico dragen. Maar de kans bestaat
dat men met het UWV te maken krijgt als het om REA-middelen gaat. De arbeidsongeschikte
cliënt kan wel een second opinion aanvragen bij het UWV, dus men is er
niet helemaal los van. Dat is ook terecht. Het UWV moet scherp kunnen opletten.Ook ik wens de minister sterkte in zijn nieuwe baan. Wij hebben het wel
eens wat moeilijk gehad, omdat ik dacht: kom nu eens in beweging; dat zit
daar maar. Als je nu en dan wat miljarden overhoudt, kun je wat enthousiaster
doen. Des te blijer was ik met de lenigheid van de minister bij de uitvoering
van de sociale zekerheid. De minister kwam toen ineens met een fantastisch
verrassende salto op het publieke speelveld terecht. Dat heeft hij ook nodig
bij Binnenlandse Zaken.Ik wil de minister een boekje geven met als titel: Burgerschap en de rafelrand.
Dat slaat precies op de overgang naar het andere ministerie. Binnenlandse
Zaken gaat over burgerschap. Burgerschap is niet alleen voor de elite, maar
ook voor de mensen die in de samenleving wat minder kunnen meekomen. Dat is
erg belangrijk. Ik noem in dit verband ook zelfbeschikking en eigenwaarde,
alsook eigen initiatief. Dat kan de minister wel gebruiken op het nieuwe ministerie.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik dank beide bewindslieden hartelijk voor de antwoorden
op de vragen. Ik heb in ieder geval kunnen vaststellen dat de komende wisseling
van ministerspost het enthousiasme van minister De Vries voor het SUWI-dossier
gelukkig niet heeft gedoofd.Minister De Vries heeft bij dit dossier ook bewezen creatief en flexibel
te zijn. Hij heeft in het bijzonder ook de bereidheid getoond om steekhoudende
kritiek serieus te nemen. Het zal hem dan ook niet verbazen dat ik juist dat
als eigenschap voor zijn nieuwe post aanprijs. Die zal hij daar nodig hebben.
Met een knipoog naar mevrouw Schimmel zeg ik: zoals ook D66-woordvoerders
op het terrein van binnenlandse zaken wel eens stokpaardjes hebben. Voorts
vraag ik de minister om waakzaam te zijn, wanneer schaalvergroting als oplossing
van een probleem wordt aangeprezen.Na dit debat op hoofdlijnen blijven er nog genoeg vragen uit te werken.
In eerste termijn heb ik al aangegeven dat de SGP-fractie zich op hoofdlijnen
kan vinden in de voorstellen.Wat het UWV betreft zijn wij blij dat de staatssecretaris heeft aangegeven
dat de mogelijkheden voor uitbesteden in de pers wat te uitbundig zijn weergegeven.
De duidelijkheid dat het in één publieke hand wordt gehouden,
wordt nu niet aangetast. In het bijzonder vragen wij aandacht voor de toekomst
van de mensen die werkzaam zijn in de uitvoeringsinstellingen in die zin dat
uitstroom van gekwalificeerde medewerkers wordt voorkomen door hun tijdig
een helder toekomstperspectief te bieden.Voldoende waarborgen bij de privatisering van de reïntegratie blijven
voor de SGP-fractie een belangrijk aandachtspunt. Wij willen dat de kwetsbare
groepen, de moeilijk plaatsbaren, niet in het gedrang komen. Op dit terrein
is er zeker winst te boeken met de marktwerking, maar het privatise- ringsdogma
moet niet de boventoon voeren. Wat publiek beter kan, moet ook publiek blijven,
zo is onze in- zet.Ik wil graag het belang van bereikbaarheid van het CWI onderstrepen. Wij
zien nog een probleempunt bij de afbakening van de gemeentelijke verantwoordelijkheid.
Ik doel op de stelling dat ongeveer 80% van de aanvragen van een uitkering
zo worden aangeleverd dat de gemeenten verantwoord kunnen beslissen. Ik wil
graag dat hierin nader inzicht verschaft wordt.De SGP-fractie ziet zeker een waardevolle adviserende taak voor de RWI,
maar wij houden toch nog wat vragen over een overtuigende taaktoebedeling,
als het gaat om een eigen verantwoordelijkheid voor de reïntegratiemiddelen.Ik ben blij dat de staatssecretaris heeft aangegeven er zorgvuldig op
te willen toezien dat er geen doublures zijn in het toezicht en evenmin stapeling
in de toezichtstructuren. Hij heeft aangegeven dat een en ander zorgvuldig
wordt uitgelijnd.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.20 uur tot 14.05 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-4183-4206.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl