Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1656-1673

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-08-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 38, pagina 1656-1673

08-07-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30501Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Aan de orde is de behandeling van: - het wetsvoorstel Enige wijzigingen in de Pensioenwet, de Wet verplichte beroepspensioenregeling en enige andere wetten (31226); - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet identificatie bij dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke transacties ter uitvoering van richtlijn nr. 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 26 oktober 2005 tot voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld en de financiering van terrorisme (PbEU L 309) en ter uitvoering van richtlijn nr. 2006/70 van de Commissie van de Europese Gemeenschappen van 1 augustus 2006 tot vaststelling van uitvoeringsmaatregelen van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees Parlement en de Raad wat betreft de definitie van politiek prominente personen en wat betreft de technische criteria voor vereenvoudigde klantenonderzoeksprocedures en voor vrijstellingen op grond van occasionele of zeer beperkte financiële activiteiten (PbEU L 214) (31237) - ;het wetsvoorstel Samenvoeging van de Wet identificatie bij dienstverlening en de Wet melding ongebruikelijke transacties (Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme) (31238)Pagina 1619-1619
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501)Pagina 1620-1636
Aan de orde is de behandeling van het verslag van de commissie voor de Verzoekschriften over het verzoekschrift van L.V. te B. betreffende versoepeling van de inrichtingseisen van bestelauto voor gehandicapten (LXXI, A)Pagina 1619-1619
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen om gemeenten meer zekerheid te geven dat mensen met een kleine kans op inschakeling in het arbeidsproces met behoud van uitkering gedurende maximaal 2 jaar onbeloonde additionele werkzaamheden kunnen verrichten (30650)Pagina 1637-1645
Aan de orde is de stemming over het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het voortgezet onderwijs ter modernisering, vereenvoudiging en beperking van de wettelijke regels over de voorzieningenplanning bij scholen (31310)Pagina 1619-1620
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 13 december 2007 te Lissabon tot stand gekomen Verdrag van Lissabon tot wijziging van het Verdrag betreffende de Europese Unie en het Verdrag tot oprichting van de Europese Gemeenschap, met Protocollen en Bijlage (Trb. 2008, 11) (31384, R1850)Pagina 1595-1619
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501)Pagina 1656-1673
Presentie en opening (dinsdag 8 juli 2008)Pagina 1595-1595
Lijst van besluiten (dinsdag 8 juli 2008)Pagina 1674-1674
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest betreffende de uitvoering van de ontwikkelingsschets 2010 Schelde-estuarium (Trb. 2005, 310) (30862); - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Vlaams Gewest inzake het gemeenschappelijk nautisch beheer in het Scheldegebied (Trb. 2005, 312) (30863); het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 21 december 2005 te Middelburg tot stand gekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden, enerzijds en de Vlaamse Gemeenschap en het Vlaams Gewest, anderzijds inzake de samenwerking op het gebied van het beleid en het beheer in het Schelde-estuarium (Trb. 2005, 316) (30864) en 2 andere wetsvoorstellen (30866 en 30867)Pagina 1645-1656
Aan de orde is de behandeling van het voorstel tot wijziging van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer en van het Reglement voor de Griffie voor de interparlementaire betrekkingen in verband met het toevertrouwen van de zorg voor de Griffie voor de interparlementaire betrekkingen aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal (LXX, A, B en C)Pagina 1619-1619
Aan de orde is de stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet werk en bijstand, de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers en de Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen om gemeenten meer zekerheid te geven dat mensen met een kleine kans op inschakeling in het arbeidsproces met behoud van uitkering gedurende maximaal 2 jaar onbeloonde additionele werkzaamheden kunnen verrichten (30650)Pagina 1673-1674
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 8 juli 2008)Pagina 1674-1676
Aan de orde is de behandeling van de Raming der voor de Eerste Kamer in 2009 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (EK 2007-2008, LXV)Pagina 1619-1619

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 112 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Regels voor het gunnen van overheidsopdrachten door aanbestedende
diensten en opdrachten door speciale-sectorbedrijven (Aanbestedingswet) (30501).De beraadslaging wordt hervat.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Waarover gaat het vandaag? Gaat het over een draak
van een wet, zoals de heer Reuten zei? Gaat het over een lege wet, zoals mevrouw
Kneppers zei? Gaat het over een kreupele wet, zoals de heer Schouw zei? Of
gaat het desondanks over iets dat voor het bedrijfsleven een belangrijke wet
of een belangrijk onderwerp is, zoals de heer Van den Berg zei? Laat ik helder
zijn. Het gaat ook over één ding niet. Het gaat niet over de
concept-AMvB's. Daarover is wel een aantal opmerkingen gemaakt. Er is ook
veel over gevraagd. Ik ga er dus ook iets over zeggen. Over de AMvB's komen
wij natuurlijk op een later moment nog te spreken.Laat ik beginnen te zeggen waarom aanbesteden nodig is en waarom vooral
ook goed aanbesteden nodig is. Het gaat over 36 mld. aan opdrachten vanuit
de gehele overheid en zo'n 13 mld. door het Rijk. Het kan zo'n 30%
kostenbesparing opleveren. Dat is nogal wat. Door een transparante open marktbenadering
kan vriendjespolitiek – iets waar wij in aanbestedingsland vaak tegen
aanlopen – worden voorkomen. Het biedt ook kansen voor bedrijven. Bedrijven
kunnen zich meten met vaste leveranciers. Dat geldt vooral voor bedrijven
met een innovatief idee of een innovatieve wijze van produceren. Via Europees
aanbesteden krijgen Nederlandse bedrijven ook de kans om zich te oriënteren
en te concurreren met andere aanbieders op de buitenlandse markt. Er valt
veel te verdienen. Het moet wel goed gebeuren. Om dat te bereiken is inderdaad
niet alleen een aanpassing van de regels nodig, maar verdient ook het bevorderen
van de professionaliteit van de aanbe­stedende diensten aandacht. Daarom
zijn PIANOo en TenderNed in het leven geroepen, om op dit punt de aanbestedende
diensten te kunnen adviseren en ondersteunen.De heer Reuten (SP):De minister zegt dat het gaat om 36 mld. vanuit de overheid en 13 mld...Minister Van der Hoeven:Door het Rijk.De heer Reuten (SP):Telt u dat bij elkaar op?Minister Van der Hoeven:Nee, waarvan 13 mld. door het Rijk.De heer Reuten (SP):Dan wil ik u toch het volgende vragen. Er is een EU-rapport uit 2004 dat
uitkomt op 21,5% van het bbp. Zit dat rapport er helemaal naast? Het
waren cijfers uit 2002.Minister Van der Hoeven:Ik weet niet welke cijfers u hebt. Ik ken uw stukken niet. Ik heb laten
navragen om welk bedrag het gaat.De heer Reuten (SP):Het is een report on the functioning of the public procurement markets
in the European Union, uitgebracht op 3 april 2004.Minister Van der Hoeven:Dat is prima, maar daar kan ik verder niets mee. U vroeg mij over welke
bedragen het in Nederland gaat. Ik heb het laten narekenen voor dit moment.
Wij praten dan over 36 mld. aan opdrachten door de gehele overheid. Maar dan
heb ik het over de overheid. Ik weet niet wat in het rapport waaruit u citeert,
allemaal bij elkaar is geteld. Ik weet niet of er semioverheden bij zitten,
of er scholen bij zitten, of er zorginstellingen bij zitten of pensioenorganisaties
en noem maar op.De heer Reuten (SP):U hebt het uitsluitend over de overheid en dan komt u op dat bedrag?Minister Van der Hoeven:Ja.De heer Reuten (SP):Ik heb een bedrag gehoord van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
van 25 mld.Minister Van der Hoeven:Dat kan wel zo zijn, maar daar kan ik niet op reageren. Ik heb alleen
mijn eigen cijfers. Het is 36 mld. door de gehele overheid en van die 36 mld.
zo'n 13 mld. door het Rijk. Als u dat rekensommetje van de VNG wilt volgen,
komt u uit op 23 mld. bij de gemeenten. Het gaat in elk geval om groot geld.
Laten wij dat met elkaar vaststellen.De heer Reuten (SP):Het gaat om groot geld. Wil de minister één van haar ambtenaren
even naar het rapport laten kijken dat ik zojuist geciteerd heb?Minister Van der Hoeven:Ik wil dat best doen als wij het rapport hebben.De heer Reuten (SP):Met even googelen komt het meteen boven.Minister Van der Hoeven:Ik laat er meteen naar kijken. Als ik een antwoord kan geven, geef ik
het. Als ik het niet kan geven, zeg ik ook dat ik het niet heb.Mevrouw de voorzitter. Ik was bezig met een algemeen aanloopje. Ik zal
ingaan op de onderwerpen die in het kader van de concept-AMvB naar voren zijn
gebracht, het mkb, aanbesteden onder de drempel, integriteit, proportionaliteit,
efficiëntere procedures en rechtsbescherming en naleving flankerend beleid.
Daarna ga ik in op de structuur, de communicatie en de voorhang van de AMvB's
en op de structuur van de wet en de delegatie­structuur. Op deze manier
heb ik mijn betoog opgebouwd.Misschien mag ik beginnen met het mkb. Wij willen dat het mkb en startende
ondernemers een goede toegang tot overheidsopdrachten hebben en dat zij een
kans hebben om de overheidsopdrachten in de wacht te slepen; dus geen onnodige
belemmeringen als onnodig hoge eisen of lasten. Met het wetsvoorstel en de
uitvoeringsregelgeving willen wij voorkomen dat aanbestedende diensten onnodig
hoge eisen stellen aan ervaring en omzet, procedures efficiënter en minder
administratief belastend maken en onnodig clusteren tegengaan. Wij willen
verder voorkomen en verbieden dat strengere eisen worden gesteld aan combinaties,
zodat mkb-bedrijven gemakkelijker samen kunnen inschrijven. De heer Reuten
vroeg wat dat verbod op clusteren inhoudt. Hij weet net zo goed als ik dat
schaalvergroting soms leidt tot best value for tax payers money, omdat je
grote hoeveelheden tegen een lagere prijs kunt inkopen, met name als het gaat
om bulkgoederen. Daardoor ontstaan opdrachten van grote omvang, maar kleine
bedrijven zouden van die mogelijkheid geen gebruik kunnen maken.Soms gebeurt het dat overheden onnodig opdrachten bij elkaar voegen tot één
opdracht. Dat is onnodig clusteren, terwijl dat geen voordelen oplevert. Dat
vind ik een serieus probleem. Ik vind dat opdrachten niet onnodig samen moeten
worden gevoegd. Daardoor zou je namelijk het aantal potentiële opdrachtnemers
te zeer beperken. Dat brengt weer het risico van marktverschraling met zich
mee: de beste prijs-kwaliteitverhouding en innovatie worden niet meer nagestreefd.
Daarom is onnodig clusteren ook voor de opdrachtgever niet gunstig.De heer Reuten (SP):Kan het voorkomen dat de ene afdeling van een gemeente andere boormachines
moet gaan gebruiken dan een andere afdeling, omdat er boormachines van verschillende
merken moeten worden aangeschaft? Voor die verschillende boormachines zou
men dan op verschillende manieren onderhoud moeten plegen.Minister Van der Hoeven:Het is nog veel erger. Het kan voorkomen dat bij één organisatie,
bij één departement of bij één gemeente een X
aantal onderhoudscontracten zijn afgesloten en een X aantal aansluitcontracten
voor ICT. Zoiets is niet efficiënt. Wat niet kan, is dingen bij elkaar
voegen die eigenlijk niet bij elkaar horen.De heer Reuten (SP):Dat ben ik met u eens, maar is hetgeen wat ik aangaf, uitgesloten, dus
dat je met een X aantal onderhoudscontracten komt te zitten, vanwege het feit
dat je apparaten van verschillende merken hebt aangeschaft?Minister Van der Hoeven:Als je als aanbestedende dienst hebt toegestaan dat er X verschillende
merken in je tent zijn, heb je natuurlijk ook te maken met verschillende onderhoudscontracten.De heer Reuten (SP):Maar dat is toch een gevolg van het feit dat je niet mag clusteren?Minister Van der Hoeven:Nee, dat onnodig clusteren is iets anders. Stel dat je voor de aanschaf
van boormachines overgaat tot schaalvergroting. Dan heb je voor al die boormachines één
onderhoudscontract en is er niets aan de hand. Echter, als je boormachines,
andere machines en nog andere machines clustert en voor de aanschaf ervan één
opdracht maakt, is er wel iets aan de hand. Met zo'n opdracht kom je namelijk
alleen bij die bedrijven terecht die die drie verschillende apparaten kunnen
leveren en de rest van de bedrijven sluit je uit van levering. Daarop doelde
ik toen ik sprak over onnodig clusteren.Voorzitter. De heer Reuten vroeg als eerste of het klopt dat Nederland
qua mkb-aandeel boven het Europees gemiddelde uitkomt. Hij vroeg welke cijfers
in dit verband gelden. In 2007 is door de EU een onderzoek verricht naar het
mkb en het aanbesteden. Daaruit blijkt dat 64% van het aantal opdrachten
in de EU naar het mkb gaat. Uit een recent ander onderzoek dat ik nog niet
zolang geleden naar de Tweede Kamer heb gestuurd, blijkt dat in Nederland
in 2006 56% van het aantal opdrachten naar het mkb is gegaan. Dat is
dus minder dan het Europees gemiddelde. Uit datzelfde onderzoek blijkt dat
42% van de totale waarde van de aanbestedingen, de waarde gemeten over
2005, in Europa naar het mkb gaat. Uit dat onderzoek blijkt ook dat 41%
van die waarde in Nederland naar het mkb gaat. Dat percentage is dus wat lager
dan het Europees gemiddelde. Uit weer een ander recent onderzoek komt het
percentage van 30 van de waarde naar voren en dat is aanzienlijk minder dan
het Europese gemiddelde.De heer Reuten (SP):Ik wil nog graag weten welke schaal daarbij geldt. Ik ken een onderzoek
waarbij voor het mkb de grens wordt gelegd bij 250 werknemers. In Nederland
is het gebruikelijk om die grens hoger te leggen. Ik wil dus graag de cijfers
vernemen waarbij voor het mkb de schaal geldt die wij in Nederland gewoonlijk
aanhouden. U sprak ook over de waarde van de aanbestedingen. Ik wijs er dan
op dat je in dat verband ook moet letten op de waarde van de omzet van het
grootbedrijf vergeleken met de waarde van de omzet van het mkb met inachtneming
van dezelfde definities. Ik begrijp dat u die cijfers niet meteen kunt geven.Minister Van der Hoeven:Het onderzoek dat ik naar de Tweede Kamer heb gestuurd, zal ik ook naar
deze Kamer sturen. Deze gegevens staan daar allemaal in. Er wordt ingegaan
op de problemen die u net noemde. In de Nederlandse situatie valt nog een
slag te winnen. Het is alleszins de moeite waard om te kijken hoe je dat kunt
realiseren.Ik kom op het aanbesteden onder de drempels. De Europese richtlijnen zijn
niet van toepassing op opdrachten onder de drempelwaarde. Het is aan de lidstaten overgelaten om daarvoor iets te regelen. De meeste landen
hebben dat inmiddels gedaan; alleen Nederland moet het nog doen. Aanbestedende
diensten in Nederland hebben eigen regels opgesteld. Daardoor ontstaat een
lappendeken. De regelgeving voor opdrachten onder de drempelwaarde wordt geüniformeerd.
Het vergroot de transparantie voor het bedrijfsleven en het verlaagt de administratieve
lasten. Er komt één set aan regels, maar aanbestedende diensten
kunnen wel verschillende procedures kiezen, want aanbesteden is maatwerk.
Onder de drempels mag ook de meervoudig onderhandse procedure gebruikt worden.
In de concept-AMvB's doe ik een voorstel voor een bagatelbepaling. Vanuit
de Kamer is er veel kritiek op gekomen. De bagatel zou te laag zijn, waardoor
de kosten en baten van het aanbesteden niet meer goed in verhouding staan.
Ik heb heel goed geluisterd naar de heer Franken, die daar als eerste expliciet
over sprak. Het is iets dat in de AMvB's moet worden vastgelegd. Ik zal een
substantieel hogere bagatel opnemen. Het voorstel dat daarvoor is gedaan,
zal ik verder uitwerken. Daarmee vervalt tegelijkertijd een deel van de administratievelastendruk
en dus van de bezwaren die met name door de VSNU en de HBO-raad zijn geuit.Bij de meervoudig onderhandse procedure nodigt de overheid drie bedrijven
uit om een offerte in te dienen. De overheid zoekt die bedrijven uit. Dat
lijkt mij vrij simpel. Eerlijk gezegd verwacht ik daar geen problemen mee.
Voor een aanbestedende dienst kan het niet moeilijk zijn dat er aan drie bedrijven
een offerte wordt gevraagd. Blijft deze procedure mogelijk, ondanks de bezwaren
van de Commissie? Zal er voor werken van minder dan 1,5 mln. geen sprake zijn
van relevantie voor de interne markt? Op basis van de huidige jurisprudentie
is die meervoudig onderhandse procedure mogelijk. Dat blijft het geval. Het
Europese Hof heeft geoordeeld dat opdrachten onder de drempelwaarde en ook
de zogenaamde 2B-diensten niet vooraf bekendgemaakt hoeven te worden, omdat
er geen duidelijk grensoverschrijdend belang mee gemoeid is. Ofwel: er is
geen relevantie voor de interne markt. Uit de jurisprudentie volgt wel dat
in uitzonderingsgevallen, bij opdrachten onder de drempelwaarde en bij 2B-diensten,
het transparantiebeginsel in acht genomen moet worden. De opdracht moet dan
vooraf aangekondigd worden. Het betreft een opdracht waarbij sprake is van
een duidelijk grensoverschrijdend belang. Dan is die internemarktrelevantie
namelijk wél aan de orde. De situatie in Kerkrade kan dan iets anders
zijn dan die in Den Haag.Stel dat de Commissie gelijk heeft. Dan dreigt volgens de heer Franken
het gevaar dat wij voor werken tussen de € 150.000 en 1,5 mln. uitsluitend
aanbestedingen zullen zien die tegen de laagste prijs worden gegund. Ik deel
de mening van de Commissie niet. Boven en onder de drempel hangt het van de
aard van de opdracht af of de laagste prijs het beste criterium is. Bij het
eerder genoemde onderzoek is ook aandacht besteed aan het percentage opdrachten
op de laagste prijs en op de economisch meest voordelige inschrijving. Daaruit
blijkt dat in 2006 75% van de opdrachten boven de drempel volgens die
economisch meest voordelige inschrijving ging, en 20% op de laagste
prijs, terwijl de rest onbekend was. Onder de EU-drempels kan wat vaker op
de laagste prijs worden gegund, maar zeker niet uitsluitend. De heer Reuten
wil een regionale differentiatie aanbrengen in de drempelwaarde. De bagatelondergrens
voor de opdrachten onder de Europese drempelwaarde is uit een oogpunt van
de lasten voor de aanbestedende diensten gekozen. Het mag niet zo zijn dat
het aanbesteden meer kost dan het oplevert. Het omslagpunt tussen kosten en
baten is in Kerkrade hetzelfde als in Rotterdam.De heer Franken (CDA):Bij meervoudig onderhands aanbesteden moet sprake zijn van een grensoverschrijdend
belang. Kern daarvan is of wordt voldaan aan het transparantiebeginsel. Dan
zou je een passende mate van openbaarheid moeten hanteren. Denkt de minister
daar voorschriften voor te geven? Anders blijft zij met een heel onzekere
paragraaf zitten.Minister Van der Hoeven:Daar zal ik in het kader van de AMvB nog eens even over nadenken. Het
moet inderdaad geen aanleiding geven tot onduidelijkheid.De heer Schouw vroeg of een hogere bagatel het antwoord is op de klachten
van VNG en HBO-raad. Laten wij elkaar niets wijsmaken: ze hebben allemaal
een ander standpunt! De HBO-raad wil helemaal geen bagatel en de VNG vindt
de bagatel te hoog ten opzichte van de praktijk van de gemeente. Een hogere
bagatel is dus niet voor alle partijen een antwoord op hun klachten. Als wij
het voorstel van de heer Franken volgen, is dat een antwoord op een deel van
de klachten.De heer Schouw (D66):Dat is vooral een antwoord op de stelling van de heer Franken in eerste
termijn. Hij zei: als je die bagatel verhoogt, zijn alle problemen opgelost.
Wat u nu zegt, is: dat is helemaal niet waar, daarmee zijn de problemen absoluut
niet opgelost. U hebt helderheid gebracht in het debat: mijnheer Franken kan
dit in zijn zak steken.Minister Van der Hoeven:U moet mijn opdracht niet bagatelliseren! Ik ontken niet dat de bagatel
wel degelijk een oplossing vormt voor een aantal problemen, maar het is een
illusie te denken dat je met wijzigingen alle problemen oplost. Het probleem
is dat er tegengestelde belangen in het geding zijn. De inkopersorganisatie
heeft een heel ander belang dan het mkb. Uiteindelijk zullen wij een knoop
moeten doorhakken. Door daar op deze manier iets aan te doen, kom je aan een
deel van de problemen tegemoet.Tegen de heer Van den Berg zeg ik dat het inderdaad zo is dat boven de
bagatel voor kleinere opdrachten de meervoudige onderhandse procedure moet
zijn toegestaan. Onder de bagatel kan uit de hand worden gegund, maar het
hoeft niet.Integriteit is niet iets wat uit de lucht komt vallen. De aanleiding was
de parlementaire enquêtecommissie bouwnijverheid. Daarin is de wens
geformuleerd door kabinet en Kamer om malafide ondernemers voor een zekere
periode van opdrachten uit te sluiten. Er moet schoon schip gemaakt kunnen
worden en er moet met één maat gemeten worden. De Aanbestedingswet
introduceert een nieuwe uniforme toets voor de integriteit van ondernemers,
die ziet op veroordeling voor strafbare feiten en overtredingen van de Mededingingswet.
De toets wordt uitgevoerd door het COVOG. Die nieuwe toets leidt inderdaad
tot enige lastenverzwaring bij het bedrijfsleven, maar dat is de logische
consequentie. Daar moet je evenwicht in vinden. Het voornemen is om de toets
niet voor alle opdrachten verplicht te stellen, maar toe te spitsen op die opdrachten waarbij reële integriteitrisico's bestaan. Het
gaat dan om grote opdrachten of opdrachten in een sector waarin volgens de
aanbestedende dienst een verhoogd integriteitsrisico bestaat.Bij aanbestedingen wordt gebruikgemaakt van een uniforme, eigen verklaring.
Dat betekent dat een ondernemer aan het begin van een aanbestedingsprocedure
in zijn eigen verklaring aangeeft dat hij in het feitelijke bezit is van een
integriteitsverklaring zoals die is afgegeven door het COVOG. De aanbestedende
dienst controleert alleen van de winnaar of winnaars van de procedure op een
website van COVOG of die ondernemer inderdaad die integriteitsverklaring heeft.
Je hoeft dus niet bij iedere aanbesteding een integriteitsverklaring te overleggen
als ondernemer. Je behoeft ook niet bij elke aanbesteding een integriteitsverklaring
aan te vragen, aangezien ze een jaar geldig is.De integriteitstoets is verplicht voor opdrachten voor werken boven de
5,1 mln. Voor alle andere opdrachten is de toetsing van de integriteit facultatief.
Dat betekent dat de aanbestedende dienst op basis van de aard en de inhoud
van de opdracht besluit of de integriteitstoets nodig is.Mevrouw Kneppers vroeg of dat niet omzeild kan worden door een nieuwe
bv op te richten. Welnu, dat helpt niet als de bestuurders van een onderneming
zijn veroordeeld. Bij de integriteitstoets wordt niet alleen gekeken naar
de onderneming maar ook naar de bestuurders. Als een nieuwe bv wordt opgericht
met dezelfde veroordeelde bestuurder, zal ook aan deze nieuwe bv geen integriteitsverklaring
worden verstrekt.De heren Van den Berg en Franken hebben terecht gevraagd naar de integriteit
binnen de overheid zelf. Corruptie en belangenverstrengeling moet je ook binnen
de overheid voorkomen. Het verantwoordelijk ministerie van BZK heeft in april
2003 een aantal actiepunten geformuleerd in de nota Integriteitsbeleid openbaar
bestuur en politie. Sindsdien houdt BZK de Tweede Kamer regelmatig op de hoogte
van de voortgang op dit gebied. De laatste informatie van 22 mei 2008
ging over acties ter verbetering van de klokkenluiderregelingen. Als de Kamer
op dit punt meer en specifiekere vragen heeft, zou ik graag willen verwijzen
naar mijn collega van BZK.De heer Van den Berg heeft gevraagd naar de administratieve lasten. De
aanvraagprocedure is eenvoudig. Men behoeft namelijk geen vragenlijsten in
te vullen. De kosten bedragen op dit moment minder dan € 150. De
kosten die het COVOG in rekening gaat brengen voor de integriteitsverklaring
zijn nog niet precies bekend, maar ik zal op dat punt de vinger aan de pols
houden. Van buitenlandse bedrijven wordt een overeenkomstige verklaring gevraagd
van een overeenkomstige instantie als het COVOG in hun land van vestiging.
Er is dus geen sprake van benadeling van het Nederlandse bedrijfsleven.De heer Schouw (D66):Ik zocht even naar een soort pauzemomentje. De minister begon zo goed.
Zij zei: er zijn weliswaar vragen gesteld over de AMvB's, maar daar gaat het
eigenlijk hier niet over want het gaat hier over de wet. Toen dacht ik: nou
dat is een tien voor de minister. Vervolgens loopt zij als een soort trein
al die puntjes langs uit die AMvB's. Het principiële punt is nog even
blijven liggen, want daar gaat zij straks op in. Kennelijk vindt zij al die
onderlinge puntjes erg belangrijk. Zou het niet een idee zijn om die gewoon
in een wet te verankeren?Minister Van der Hoeven:Ik kom daar dadelijk op terug. Uw collega's hebben mij een heleboel vragen
gesteld. Ik begrijp wel dat u meteen naar mijn conclusies toe wilt, maar ik
denk dat uw collega's ook recht hebben op een antwoord.De heer Schouw (D66):Het is een hoofdpunt in bijna alle inbrengen. Het is een principieel punt.
Het zou goed geweest zijn om daarmee te beginnen. Die andere, kleinere dingen
zijn hier nu eigenlijk niet aan de orde. Die betreffen AMvB's en die behandelen
wij op een andere manier dan hier. Ik wil dit toch gezegd hebben om die knip
met elkaar te maken. Daar moeten wij ons wel bewust van blijven.Minister Van der Hoeven:Ja, mijnheer Schouw, daar heeft u volkomen gelijk in, maar ik denk ook
dat het goed is dat, aangezien er vragen over gesteld zijn, ik aangeef wat
ik ermee ga doen en of ik er in sommige gevallen niets mee ga doen.De heer Franken (CDA):Ik hecht er zeer aan dat al die onderwerpen op dat terrein punt voor punt
besproken worden. Daar hebben wij het immers over. Als dingen niet in de wet
staan, moet je wel weten wat in de wet zou moeten staan. Daar hebben wij over
gesproken. Laten wij dat alstublieft afmaken.De heer Schouw (D66):In formele zin spreken wij hier niet over de inhoud van die AMvB's. Daar
moeten wij ons aan houden. Wij moeten ons niet laten verleiden om daar toch
met elkaar over te gaan praten want dat leidt alleen maar af van de hoofdzaak,
die als een rode draad door alle inbrengen van de woordvoerders loopt.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Ik neem uw Kamer zeer serieus. Als u vragen stelt
en u wilt van mij geen antwoord horen dan zegt u dat maar. Ik snap dan echter
niet waarom u mij de vragen heeft gesteld. In mijn naïviteit dacht ik
dat u die vragen heeft gesteld om daar antwoord op te krijgen.De voorzitter:In de eerste plaats: ik heb geen vragen gesteld aan u. In de tweede plaats
hebben de woordvoerders de vragen legitiem gesteld. Zij verdienen respect
en krijgen dus een antwoord op hun vraag.Minister Van der Hoeven:Dank u wel.Voorzitter. Over de proportionaliteit zijn veel klachten van aanbestedende
diensten ontvangen. Het wetsvoorstel bepaalt dat grenzen kunnen worden gesteld
aan wat een opdrachtgever mag vragen, bijvoorbeeld op het gebied van omzet
en ervaring. Dat wordt verder uitgewerkt in de concept-AMvB's. De heer Franken
stelde daarbij de vraag of er niet een soort grijze lijst is met voorbeelden
van onredelijk zware proportionaliteitseisen. Het beginsel van proportionaliteit
is nauwelijks ingevuld in de Europese richtlijn. Over de toepassing ervan
in de praktijk ontstaan dan ook veel klachten. Tot nu toe heb ik in de concept-AMvB
een norm ontwikkeld voor bankgaranties. Ik hoor ook over andere contractvoorwaarden
veel klachten. Ik ben daarover nog in overleg. De wens van deze Kamer om ook
voor andere contract voorwaarden normen te ontwikkelen, zal
ik betrekken bij het definitieve voorstel voor de AMvB. Ik vind net als u
dat het mkb een betere toegang moet krijgen. Het beginsel van proportionaliteit
moet op een aantal punten nader worden ingevuld. Ik ben van plan om een aantal
normen vast te stellen inzake geschiktheidseisen, selectie-eisen, referentieprojecten
en dat soort zaken meer. Eigenlijk zou je via een stelsel van "comply
or explain" daarvan moeten kunnen afwijken als daar een goede reden voor
is.Naar de bepalingen op de grijze lijst moet ik echt even kijken. Je moet
immers geen eisen stellen die hoger zijn dan de norm. Net als bij die grijze
lijst moet ook de aanvaardbaarheid van het handelen worden aangetoond. Ik
heb dus eigenlijk een variant op de gedachte achter die grijze lijst, maar
ik vind wel dat dit verder moet worden uitgewerkt dan het op dit moment in
de concept-AMvB is uitgewerkt.Dan kom ik op de vragen van de heer Reuten. Ik ben uitgegaan van de eis
tot een maximale omzet van 200%. Dat de onderneming voldoende middelen
heeft om een opdracht uit te voeren, geeft voldoende zekerheid voor de aanbestedende
dienst. Ik meen dat wij hier verder over moeten spreken als wij praten over
de inhoud van de AMvB's.Ik probeer mijn best te doen om de antwoorden kort te houden, mijnheer
Schouw, maar ik vind wel dat het even aan de orde moet komen.Voorzitter. Efficiëntere procedures. Een van onze doelen is het verlagen
van administratieve lasten. Dat gebeurt door de procedures efficiënter
te maken. Een aantal dingen gaan wij daarvoor doen. Alle aankondigingen komen
op één site, TenderNed. Ik noem ook de eigen verklaring bij
inschrijving. De aanbestedende diensten mogen niet langer openbaar verkrijgbare
informatie aan bedrijven vragen. Dat is echt een heel heikel punt. Aanbestedende
diensten zullen bestek gratis beschikbaar moeten stellen; daaraan mogen zij
geen extra inkomsten ontlenen.Ik ben echt van mening dat wij daar werk van moeten maken. Dat zullen
wij ook gaan doen. Ik heb Actal inderdaad om advies gevraagd en dat advies
heb ik op 22 mei ontvangen. Actal adviseert om de besluiten vast te stellen,
maar ook om twee jaar na inwerkingtreding te evalueren of de berekende verlaging
van de lasten daadwerkelijk is behaald. Dat vind ik een goed plan en dat ga
ik ook doen. De verwachte daling van de lasten bij de diensten en bedrijven
samen is 13%, bij de aanbe­stedende diensten zelf 3% en
bij het bedrijfsleven 17%. Er is een afname van kosten. Ik ben van
plan om dat goed te monitoren.De heer Reuten heeft ook gesproken over verdergaande juridische procedures
en navenante kosten. Ik denk dat het aantal juridische procedures afneemt,
omdat deze meestal gaan over onduidelijkheden in de wet- en regelgeving. In
het nieuwe besluit worden een aantal van die onduidelijkheden weggenomen.
Het is voortaan sneller duidelijk wanneer een aanbestedende dienst proportioneel
handelt en dat is erg belangrijk.De heer Reuten (SP):Als de minister daarvan overtuigd is, kunnen wij het voorstel volgen dat
een van mijn collega's heeft gedaan. Als er toch extra procedures komen, kan
het ministerie die gewoon op zijn begroting zetten. Als de minister werkelijk
overtuigd is dat er geen extra juridische procedures komen, kan zij de sector
aanbieden om het door de Nederlandse burger uit de begroting te laten betalen,
als er meer procedures komen dan voorheen.Minister Van der Hoeven:Nee, dat ben ik niet van plan.De heer Reuten (SP):Dus zo overtuigd bent u niet.Minister Van der Hoeven:Ieder zijn eigen verantwoordelijkheid. Zo hoort het. Ik wil niet de kosten
van een aanbestedende dienst op mijn schouders laden, als die dienst bijvoorbeeld
door eigen gedrag procedures uitlokt. Dat doe ik niet. Wat ik wel doe, is
zorgen dat het bedrijfsleven op een snellere manier zijn klachten kwijt kan,
maar daar heb ik het zo meteen nog even over.De heer Van Driel (PvdA):Ik vind dit argument opnieuw niet overtuigend. U zegt dat de wet meer
duidelijkheid geeft, zodat er minder procedures zijn. Dat vind ik iets te
kort door de bocht, want niet één deskundige die wij erover
hebben gesproken, is het met u eens. U beweert iets en dan zegt collega Reuten
dat u er rustig een paar miljoen voor op de begroting kunt zetten, want dat
is het eerste wat u overhoudt aan het eind van het jaar. Dat kost niets, want
er komen toch geen procedures bij. Als de redenering opgaat, zou u moeten
zeggen dat u die paar miljoen toch overhoudt aan het eind van het jaar. Geef
dan wel argumenten waarom u tegen iedereen in zegt dat het aantal omlaag gaat.
Anders moeten wij u op uw mooie ogen geloven en dat vind ik toch wel heel
weinig voor zo'n wet.Minister Van der Hoeven:U hoeft mij nooit op mijn mooie ogen te geloven, want dat is niet goed.
Dan de financiële opmerking. Kunt u zich voorstellen wat mijn collega,
vicepremier Bos zou zeggen als ik met een dergelijk voorstel bij hem zou aankomen?
Ik denk dat hij mij vierkant in mijn gezicht uitlacht en gelijk heeft hij.
Als het gaat over die procedures, is de vraag waarop men zich baseert. Men
baseert zich op concept-AMvB's waarover nog overleg plaatsvindt, waarover
ik nog in gesprek ben, en op een raamwet die in de Tweede Kamer unaniem is
aangenomen. Ook uw fractie heeft daarvoor gestemd. De reden voor mij om deze
opmerking te maken is dat een van de klachten was dat de procedures niet waren
uitgeschreven en dat gebeurt dan wel, en dat in het nieuwe besluit dat nog
bij de AMvB's aan de orde komt, een aantal onduidelijkheden worden weggenomen.De heer Van Driel (PvdA):Men baseert zich volgens mij op wat allemaal niet in de wet staat, op
wat er ons inziens in zou horen en op een aantal concepten die er liggen.
Meer is er ook niet. Dat geheel beoordelen wij. De vraag is of de mensen in
deze Kamer dit van voldoende niveau vinden. Als u vraagt waarop men zich baseert,
dan is dat op datgene wat er ligt. Als er niet iets ligt wat kwalitatief beter
is, krijg je inderdaad de kritiek van deskundigen dat dit leidt tot tientallen
procedures. Ik heb een aantal advocatenkantoren geraadpleegd en zij vinden
het geweldig.Minister Van der Hoeven:Mijnheer Van Driel, u veroorzaakt nu wel een heleboel mist. U weet net
zo goed als ik waarover wij het hier hebben. Wij hebben het over een raamwet
en niet over de concept-AMvB's die eronder komen te hangen.
Daarover komen wij nog met elkaar te spreken. Dan wordt ook de duidelijkheid
gegeven die wordt gevraagd en die is vereist. Dat ben ik met u eens, maar
u moet niet tegen mij zeggen dat er mist wordt gecreëerd omdat wij niet
over die AMvB's praten. Zoals de heer Schouw terecht zei: even de twee zaken
uit elkaar houden.De heer Reuten (SP):Wij hebben het wel en niet over de raamwet. Het probleem wordt veroorzaakt
door de raamwet, die het noodzakelijk maakt dat er AMvB's komen.Minister Van der Hoeven:Dat blijft ook.De heer Reuten (SP):Dat blijft zolang wij een raamwet hebben.Minister Van der Hoeven:Ook als wij een andere wet zouden hebben, zouden er een aantal zaken zijn
die een AMvB vereisen.De heer Reuten (SP):Natuurlijk, maar alle deskundigen die bekend zijn met die AMvB's, met
name het BA, zeggen dat die verdere juridisering inluiden. U zegt dat zij
ongelijk hebben.Minister Van der Hoeven:Ik zeg dat ik daar niet benauwd voor ben. Eén van de belangrijkste
redenen voor het ontstaan van allerlei juridische procedures is dat procedures
onvoldoende zijn uitgeschreven. Daardoor is er geen transparantie. Wij lossen
dat op met de AMvB's. Die geven die duidelijkheid juist wel. U moet eens nagaan
van wie u die informatie krijgt. Die komt uit de koker van de aanbestedende
diensten. Die komt niet uit het mkb en niet uit het VNO, maar uit de aanbestedende
diensten. Hierbij is ook sprake van een ander belang. Dat mogen wij niet onder
de tafel schoffelen.De heer Reuten (SP):U zegt dat u er niet benauwd voor bent. Bent u er echter ook van overtuigd
dat er niet meer procedures komen? Uw overtuiging zou minder gratuit zijn
als u zegt: als er gemiddeld toch minder procedures komen, dan kan ik ze gemakkelijker
op mijn begroting zetten. Dat kost mij toch niets, omdat ik ervan overtuigd
ben dat er niet meer procedures komen. Als u daartoe niet bereid bent, dan
is het boterzacht.Minister Van der Hoeven:Dat kunt u wel zeggen, maar dit wetsvoorstel gaat met name om het handelen
van aanbestedende diensten, die in ieder geval op een correcte manier behoren
te handelen. Als er fouten gemaakt worden die tot een juridisch geschil leiden,
dan mag een aanbestedende dienst de kosten van die fout niet afwentelen op
de rijksoverheid. Wij moeten de zaken op dit punt goed regelen en niet nu
al zeggen dat men denkt dat het tot meer procedures leidt. Naar mijn inschatting
gebeurt dat gewoon niet.Ik kom te spreken over de rechtsbescherming. Ik ben ervan overtuigd dat
ondernemers die worden benadeeld in hun aanbestedingsprocedure, hun recht
moeten kunnen halen. Dat sluit ook aan bij wat zojuist werd gezegd. Zij moeten
terechtkunnen bij de civiele rechter en dat kunnen zij ook op grond van een "onrechtmatige
daad". Tijdens de consultatie heb ik gevraagd hoe de rechtsbescherming
van bedrijven verbeterd kan worden. Ik heb daarop nog geen reactie gekregen.
Ik wacht die reactie af. Ik stel voor dat wij nog even wachten op wat nog
naar voren wordt gebracht over hoe de rechtsbescherming van bedrijven eventueel
kan worden verbeterd.De heer Franken vraagt of ik ervoor kan zorgen dat ondernemers ook anoniem
kunnen klagen en hun verhaal kwijt kunnen. Zij kunnen nu al anoniem klagen
over een aanbesteding bij de Aanbestedingsdesk, die is opgericht door MKB-Nederland.
Ik heb met MKB-Nederland afgesproken dat ik de Aanbestedingsdesk de komende
drie jaar meefinancier, onder voorwaarde dat alle ondernemers er gebruik van
kunnen maken, ook zij die geen lid zijn van MKB-Nederland. Ik kom zo materieel
tegemoet aan de vraag van de heer Franken. Overigens doe ik dat alleen als
dit wetsvoorstel wordt aangenomen. Dat zal hij begrijpen. Als dit wetsvoorstel
niet wordt aangenomen, dan vervalt mijn toezegging op dat punt.Mevrouw Kneppers zegt dat het aantal geschillen recentelijk is gestegen.
Het is goed dat ondernemers die zich benadeeld voelen, naar de rechter stappen.
Ik heb al gezegd dat dit niet wil zeggen dat er geen verbeteringen op het
punt van rechtsbescherming nodig zijn. Ik onderzoek in hoeverre dat noodzakelijk
is. Een aparte geschillencommissie is daarbij één van de te
overwegen mogelijkheden.Mijn volgende punt is de arbitrage of de gespecialiseerde rechter. Ik
heb arbitrage bij aanbestedingen verboden, mede omdat in het rapport van de
parlementaire enquêtecommissie behoorlijk wat kritiek is geuit op de
Raad van Arbitrage. Er zou sprake zijn van onvoldoende onafhankelijke geschillenbeslechting
en de gang naar de rechter werd geblokkeerd. Dat was overigens ook de kritiek
van de Raad van State. Daarnaast geldt dat een ondernemer geen keuze voor
arbitrage kan maken, maar gedwongen is door de keuze van de aanbestedende
dienst. Daardoor leent arbitrage zich naar haar aard minder voor de aanbestedingsgeschillen.
Het Rijk kan bij aanbestedingsgeschillen in de bouw voortaan naar de kortgedingrechter
gaan. Andere aanbestedende diensten gebruiken ook voornamelijk de kortgedingrechter
op dat punt. In het wetsvoorstel is dus, gelet op de kritiek en de gangbare
praktijk, een verbod op arbitrage in aanbestedingszaken opgenomen. Ik weet
dat soms wordt geklaagd over onvoldoende specialistische kennis van de kortgedingrechter.
De rechterlijke macht moet ook enige tijd krijgen om specialistische kennis
op te doen. Als daartoe aanleiding bestaat, zal ik waar nodig verbeterpunten
aanbrengen.Rest de vraag van de heer Van den Berg naar de toezichthouder. Hierbij
is het belangrijk om stil te staan bij de twee functies die een aanbestedingsautoriteit
kan hebben: verbeteren van de naleving of klachten van het bedrijfsleven behandelen.
Betere naleving kan door het toezicht te verbeteren en het professionaliseren
aan te besteden. Het toezicht op de naleving geschiedt door de verplichte
controle door de auditdiensten en de Algemene Rekenkamer. Die ziet toe op
de rechtmatigheid van de uitgaven van aanbestedende diensten. Er is uiteraard
ook democratische controle, er is de gang naar de civiele rechter en er is
de Europese Commissie. Toezicht kan alleen achteraf constateren dat er iets
fout is gegaan. Fouten moeten echter voorkomen worden. Dat beogen wij met
het tweede spoor, het professionaliseren van het aanbesteden. Dat gaat het
over het vergroten van kennis bij aanbestedende diensten over het aanbestedingsrecht
en het aanbestedingsproces. Daarover zijn een aantal dingen gezegd. In het
jaar 2005 zijn wij met PIANOo begonnen, zoals de heer Franken terecht heeft
omschreven, om de aanbestedende diensten te helpen bij verdere professionalisering.
PIANOo staat voor Professioneel en Innovatief Aanbesteden, Netwerk voor Overheidsopdrachtgevers.Mevrouw Kneppers vraagt waarom de implementatie van de nieuwe rechtsbeschermingsrichtlijnen
in een apart wetsvoorstel behandeld worden. De wijziging moet uiterlijk december
2009 zijn geïmplementeerd. Daarvoor komt een apart wetsvoorstel. De wijziging
kon bij het voorliggende wetsvoorstel niet meegenomen worden omdat de wijzigingsrichtlijn
toen nog niet vastgesteld was. Het wetsvoorstel dat er nu ligt, is in maart
2006 door mijn voorvoorganger bij de Kamer ingediend, de heer Brinkhorst.
Het is in de Tweede Kamer verdedigd door de heer Wijn, omdat de heer Brinkhorst
toen met zijn D66 uit de coalitie vertrokken was. Daar kan ik ook niets aan
doen. De wijzigingsrichtlijn is, zoals mevrouw Kneppers aangeeft, pas in november
2007 vastgesteld.De naleving moet beter. Daar ben ik het zeer mee eens. Daarvoor is een
aantal maatregelen in gang gezet. Ik noem er een, namelijk versterking van
de democratische controle op het bestuurlijk handelen. Vanaf 2010 zal ik jaarlijks
een lijst met alle aanbesteedde opdrachten van het voorafgaande jaar openbaar
maken. Ik stuur die aan de Kamer. Dat is mogelijk omdat met de inwerkingtreding
van het voorliggende wetsvoorstel alle aanbestedingen van de overheid op één
site worden vermeld. De lijst helpt gemeenteraden, provinciale staten en de
beide Kamers om na te gaan wat er is aanbesteed door het eigen bestuursapparaat.
Ik ben het er zeer mee eens dat het de verantwoordelijkheid van de regering
is om voor naleving van de eigen regels te zorgen. Ik heb al aangegeven wat
ik daaraan doe. Dat is van belang, omdat het anders niet lukt.Ik kan de resultaten van het nalevingsonderzoek van 2008 nog niet geven.
Dat onderzoek loopt nog. Ik heb dat al gemeld in mijn brief van 2 juli.
Het onderzoek loopt langer dan van tevoren ingeschat. De resultaten krijgt
de Kamer uiteraard, zodra die er zijn.De heer Van Driel heeft al twee keer gevraagd naar de nalevingspraktijk
in andere lidstaten. Ik vind het heel vervelend dat ik daar geen fatsoenlijk
antwoord op heb kunnen geven. Dat komt omdat ik niet over de gevraagde informatie
beschik. Tot op dit moment is daar door de Europese Commissie geen onderzoek
naar gedaan.Ik heb in het voorjaar op vragen van de heer Aptroot uit de Tweede Kamer
gezegd dit bij de Commissie aan te kaarten. Ik vind dat het moet gebeuren.
Ik ga dat opnieuw doen bij de informele Raad voor Concurrentievermogen, volgende
week in Versailles. Dan praten wij over de Small Business Act. Ik ben het
er zeer mee eens dat een evaluatie van de praktijk van aanbesteding in andere
lidstaten gewoon nodig is. Ik kom daarop terug, want ik vind het heel vervelend
dat ik deze vraag, die meer dan eens is gesteld, telkens op zo'n onbevredigende
manier moet beantwoorden. Ik hoop nog steeds dat ik hem op een goede manier
kan beantwoorden, maar daarvoor heb ik wel de medewerking van de Commissie
nodig.Het flankerend beleid. Professionaliteit is niet altijd voldoende. Vooral
bij kleinere opdrachtgevers is de professionaliteit vaak onvoldoende en dan
worden er onnodige eisen gesteld en wordt er gerommeld om alsnog het bedrijf
van voorkeur te krijgen. Procedures worden dan vaak tussentijds aangepast
en dat kan niet. Wij moeten dat dan ook echt tegengaan met de twee sporen
die ik zojuist noemde: het verhelderen van de regelgeving en ondersteuning
van de aanbestedende diensten. PIANOo en TenderNed zijn daarbij behulpzaam.
TenderNed richt zich daarbij vooral op de elektronische aanbesteding. Voor
het Rijk is het Regiebureau Inkoop in het leven geroepen. Binnen de Regieraad
Bouw werken opdrachtgevers en opdrachtnemers in de bouwsector gezamenlijk
aan een leidraad aanbesteden.Hoe voorkomen wij dat op de laagste prijs wordt aanbesteed? Ik kan dat
niet verbieden! Ik kan verder het aanbesteden op de economisch meest voordelige
aanbieding ook niet verplicht stellen. Beide moeten mogelijk zijn, ook volgens
de Europese richtlijnen. Aanbesteden op de economisch meest voordelige aanbieding
is in veel gevallen beter dan aanbesteden op de laagste prijs, want dan kan
de aanbesteder ook innovatie en kwaliteitsaspecten bij de aanbesteding betrekken.
Voor veel opdrachten en zeker als het in bulk gaat, blijkt de laagste prijs
echter het beste criterium.Het aanbesteden op de economisch meest voordelige aanbieding gaat de goede
kant op, maar het heeft nog niet overal ingang gevonden. Het blijft dan ook
van belang dat wij deze wijze van aanbesteden blijven stimuleren. Ik zal dat
doen via PIANOo in de hoop dat aanbestedende diensten vaker voor dit gunningscriterium
zullen kiezen.Mevrouw Kneppers merkte terecht op dat het bij aanbesteden op de laagste
prijs eenvoudiger is om kartelafspraken te maken en die onderling te handhaven
dan bij aanbesteden op prijs en kwaliteit. Dat is waar, maar het gaat wel
te ver om te stellen dat aanbesteden op de laagste prijs automatisch tot kartelvorming
leidt.De heer Reuten vroeg of een aanbestedende dienst eerst met de oude, vertrouwde
leverancier mag onderhandelen. De Europese richtlijnen schrijven voor dat
aan het einde van een contract een nieuwe procedure moet worden geopend. In
normale gevallen kan dan ook niet met de oude, vertrouwde leverancier verder
onderhandeld worden. Hierop bestaan echter uitzonderingen.Mevrouw Kneppers sprak als eerste over de Aanbestedingskalender. Meer
in het bijzonder vroeg zij waarom TenderNed verplicht is en er geen gebruik
wordt gemaakt van de Aanbestedingskalender. Wij hebben daar om praktische
redenen voor gekozen. Zo is er geen ontwerpdocumentatie en dat betekent dat
je de Aanbestedingskalender als aankondigingsmodule niet in TenderNed kunt
integreren. Omdat de documentatie ontbreekt, is het ook niet duidelijk wie
de eigenaar is van welk deel van de Aanbestedingskalender. Het is namelijk
een gezamenlijk initiatief van diverse partijen, waaronder ook niet-rijkspartijen.
Vanwege de belangen die hiermee gemoeid zijn, moet de overheid straks wel
de volledige zeggenschap hebben over dat nieuwe nationale systeem voor elektronische
aanbesteding.Tegen de heer Van den Berg kan ik zeggen dat hieraan hard wordt gewerkt.
Volgens de planning zal het op tijd gereed zijn. Overigens wordt het systeem
onderworpen aan een aantal uitgebreide tests. Wij moeten immers zeker weten
dat het systeem werkt, voordat het verplicht wordt gesteld.De heer Franken (CDA):Het is natuurlijk wel een vorm van gedwongen winkelnering.
Verder is het een probleem dat Europese modules wel via de kalender te verkrijgen
zijn en nog niet via TenderNed.Minister Van der Hoeven:Het is de bedoeling dat TenderNed het nationale systeem voor elektronisch
aanbesteden wordt. Het moet een eenvormig en eenduidig systeem worden dat
voor alle aanbestedende diensten en opdrachtnemers gemakkelijk is te vinden.
Ik zal het punt dat de heer Franken aankaart, dan ook zeker meenemen. Maar
bij de Aanbestedingskalender loop ik tegen heel andere problemen aan. Als
je niet weet wie van welk deel eigenaar is, dan is het erg lastig om een en
ander te integreren, omdat de documentatie niet bestaat. Ik zou het willen;
dat zou een stuk gemakkelijker zijn, maar het lukt niet.Voorzitter. De heer Reuten gaf aan dat voor de inkopende afdelingen van
private bedrijven andere normen zouden gelden; zij zouden bijvoorbeeld niet
transparant hoeven te zijn. De heer Reuten vroeg waarom het zo moet. Welnu,
het is geen overheidsbedrijf. Een overheidsorganisatie werkt met publiek geld,
met geld van de belastingbetaler. Private bedrijven hoeven niet alle bedrijven
een gelijke kans te geven om op non-discriminatoire wijze mee te dingen en
hoeven ook niet de principes van de gemeenschappelijke markt toe te passen.
Het toepassen van die normen brengt wel uitgebreide Europese regelgeving met
zich mee. Ik ga die normen met die regels niet aan het bedrijfsleven opleggen,
want deze zijn opgelegd aan ons als overheden en aan onze aanbestedende diensten.De heer Reuten (SP):Dit scheert langs het argument dat ik heb gebruikt. Ik heb gezegd dat
bepaalde politieke stromingen zich wat betreft de efficiëntie van de
publieke sector, spiegelen aan het bedrijfsleven. Het idee daarbij is dat
er in het bedrijfsleven efficiënt wordt gewerkt. De vraag is nu: doet
het bedrijfsleven het wat betreft aanbestedingen inefficiënt? In het
bedrijfsleven hebben wij een lappendeken – de term is van u –
die erop duidt dat gemeente A langs een andere aanbestedingsprocedure werkt
dan gemeente B enzovoort. Shell doet het anders dan Albert Heijn en Albert
Heijn doet het anders dan ASML. Hebben wij daarover te klagen? Doen deze bedrijven
het verkeerd? Dat is mijn vraag. Moet je het keurslijf, dat niet wordt opgelegd
aan het bedrijfsleven, wel opleggen aan de publieke sector?Minister Van der Hoeven:Ja, omdat het de publieke sector is.De heer Reuten (SP):Ja, juist omdat het om belastinggeld gaat, mag je van de publieke sector
vergen dat die efficiënt omgaat met zijn middelen.Minister Van der Hoeven:Dat klopt, en daarom worden die regels ook opgelegd aan de publieke sector.
Bij Shell, Albert Heijn en al die andere bedrijven bestaat een andere prikkel
als het gaat om kosten- en kwaliteitsefficiency, namelijk een prikkel om te
kunnen overleven. Bij een overheidsorganisatie zit dat heel anders in elkaar.
Dat is de tweede reden waarom daarvoor andere regels bestaan. Die regels zijn
inderdaad Europees vastgelegd en ik vind ook dat wij die moeten naleven. Het
kan niet zo zijn dat een aanbestedende dienst onder die drempel allerlei eigen
regels gaat bedenken om bepaalde bedrijven buiten de deur te houden en andere
bedrijven daarbinnen, zonder dat er een fatsoenlijke kostenvergelijking is
gemaakt.De heer Reuten (SP):Voorzitter...De voorzitter:Mijnheer Reuten, wij hebben nog een tweede termijn. Ik zou u willen vragen
om het een beetje kort te houden, met het oog op de klok.De heer Reuten (SP):Ik heb één vraag: woekert de gemeente Maastricht of de Rijksuniversiteit
Utrecht niet met zijn middelen?Minister Van der Hoeven:Als een bedrijf niet kostenefficiënt en effectief werkt, komt het
voortbestaan daarvan in gevaar. Voor een gemeente of een andere aanbestedende
dienst van de overheid gelden gewoon andere regels. Gemeenten en provincies
krijgen hun uitkering uit respectievelijk het Gemeentefonds en het Provinciefonds.
Zij worden er echter niet minder van als zij minder efficiënt aanbesteden.
Daarvoor zullen wij dus andere prikkels moeten bedenken.De heer Laurier sprak over de nieuwe regelgeving met betrekking tot innovatie.
Er wordt een aantal bepalingen over innovatie ingebouwd: met betrekking het
onnodig clusteren en de functionele omschrijving van de opdracht, want dat
gebeurt op dit moment ook nog altijd onvoldoende. Verder noem ik de onderhandelingsprocedure
met voorafgaande aankondiging, die onder de drempelwaarde altijd mag worden
toegepast. Dit betekent dat wij communicatie en afstemming tussen opdrachtgever
en opdrachtnemer mogelijk maken.De nieuwe wet- en regelgeving verandert niets aan de huidige mogelijkheden
voor innovatie bij aanbesteding. Het blijft mogelijk om geïntegreerde
contracten te sluiten en het blijft mogelijk om opdrachten functioneel te
omschrijven en op kwaliteit te gunnen. Verder komen er in de AMvB's een aantal
aparte mogelijkheden bij.Dat waren alle vragen die op dit punt door de Kamer zijn gesteld. Dit
brengt mij bij de vragen en opmerkingen over de AMvB's, de structuur, de communicatie
en de voorhang. Het is inderdaad juist dat het nieuwe besluit inzake aanbestedingen
er anders uitziet. Ik heb al gezegd dat zowel aanbestedende diensten als bedrijven
herhaaldelijk hebben gevraagd om de aanbestedingsvoorwaarden en de aanbestedingsvoorschriften
toegankelijker te maken. Dat hebben wij dus ook gedaan. Er is aansluiting
gezocht bij het ARW, het aanbestedingsreglement voor werken. Daarin was dat
gedaan voor alle aanbestedingsprocedures voor werken. Daar heeft men ervaring
mee opgedaan en daar was men tevreden over. U moet echt verder kijken dan
de hoeveelheid papier die het uitschrijven beslaat, want de aanbestedende
dienst en aanbestedende bedrijven hebben niet steeds te maken met het hele
pakket. Zij hebben te maken met een beperkt pakket en zo nodig met het besluit
om te zien welke procedure er gevolgd moet of mag worden. Ik heb u het concept
gestuurd. Dat is niet afgerond. Daar wordt nog steeds aan gewerkt en het overleg
loopt nog. De doelen zijn: lasten omlaag, toetsing van de integriteit van
de opdrachtnemer goed regelen, betere toegang voor bedrijven tot overheidsopdrachten
van het mkb en de regelgeving verduidelijken. Dat zijn mijn ijkpunten. Daar
zal ik de concepten opnieuw aan toetsen. Ik ben het met de heer Reuten eens dat de begrippen in de aanbestedingswet
consistent moeten zijn met de overige wetgeving en met EU-richtlijnen. Ik
dacht dat zij dat ook waren. Voor de duidelijkheid: voor de speciale sectoren
worden andere begrippen gebruikt dan voor de algemene sectoren. Voor zover
in het artikel van Van Weele en Van der Horst wordt aangegeven dat de begrippen
in het consultatiedocument – het gaat over de AMvB's – niet geheel
uniform waren, hebben zij gelijk. Dat is inmiddels aangepast.Tegen mevrouw Kneppers zeg ik dat van de definities alleen is afgeweken
voor zover dat noodzakelijk was. Dat is ook in de toelichting op het wetsvoorstel
uitgelegd. Het is bijvoorbeeld noodzakelijk gebleken om voor de definitie
van bijzondere en uitsluitende rechten aan te sluiten bij de mededingingswet,
met het oog op consistentie in de regelgeving en de implementatie van de aanbestedings-
en mededingingswetgeving.De heer Reuten zegt dat het ook allemaal zo lastig is, niet goed uitvoerbaar
en eigenlijk onoverzichtelijk. De VNG heeft kritiek op de manier waarop de
toepasselijkheid van verschillende procedures is geregeld in de concept-AMvB's.
De systematiek met twee hoofdprocedures die altijd kunnen, en twaalf procedures
die in afwijking van de hoofdregel in bepaalde gevallen kunnen, vindt de VNG
ondoorgrondelijk en niet hanteerbaar. Daar is wel voor gekozen met het oog
op de Europese richtlijnen, waarin het ook zo geregeld is. Dat wil niet zeggen
dat het niet anders kan. Ik heb al aangegeven dat ik het in ieder geval eenvoudiger
zal maken waar dat kan. Laten wij wel wezen: ook hierbij is sprake van twee
verschillende belangen, de belangen van het bedrijfsleven en de belangen van
aanbestedende diensten. Dat moeten wij niet uit het oog verliezen.Mevrouw Kneppers maakte een opmerking over de drempelwaarde. Ik denk dat
zij dat terecht deed. Het zou gemakkelijker zijn als de bedragen rechtstreeks
in de implementatiewetgeving opgenomen zouden kunnen worden. Ik heb bekeken
of het rechtstreekser kan. Het probleem is alleen – mevrouw Kneppers
gaf er zelf een voorbeeld van – dat de drempelwaarden iedere twee jaar
herzien worden. In de afgelopen jaren is ervoor gekozen om die drempelwaarden
steevast te publiceren op de aanbestedingssite van EZ. Mocht dat nog altijd
onvoldoende helder zijn, dan zal ik zoeken naar een nieuwe manier om de kenbaarheid
van die bedragen te vergroten, al dan niet in regelgeving.De heer Laurier vroeg hoe dynamisch de AMvB's zijn. Ze zijn behoorlijk
dynamisch. Juist om ontwikkelingen vanuit de jurisprudentie en wijzigingen
bijtijds op te kunnen vangen, is gekozen voor de delegatie, maar daar kom
ik dadelijk op terug.Dat brengt mij bij de communicatie. Er is veel publiciteit geweest over
de nieuwe regelgeving en met name over de concept-AMvB's. Kritiek is er ook
geweest. Ja, natuurlijk: er zijn gevestigde belangen in het geding. Het is
nu een lappendeken, dat is zo. Iedere gemeente stelt eigen regels, overheden
stellen soms onredelijke eisen aan ondernemers. Dat is ook de reden dat het
veranderen moet. Natuurlijk wordt dat niet met open armen ontvangen! Het grijpt
fors in op een bestaande praktijk. Dat is zo. Ik constateer ook dat sommige
partijen het gevoel hebben dat zij te weinig zijn gehoord. Ik heb u al gezegd
dat ik kijk naar de argumenten en dat ik praat met verschillende partijen. In antwoord op de vraag van de heer Reuten zeg ik dat ik met heel veel
aanbestedende diensten contact heb gehad, en die staan inderdaad kritisch
tegenover mijn voorlopige voorstellen voor de AMvB's. Dat is ook logisch,
mijn voorstellen beperken immers het handelen van inkopers. Daar is men niet
blij mee, dat is zo. Die regels gaan tegen dat er overbodige en onnodige eisen
aan bedrijven worden gesteld, dat er inefficiënte procedures worden toegepast,
dat er onnodig wordt geclusterd. Wat je dan ook ziet, is dat het bedrijfsleven
wel positief is over de voornemens omdat het ziet dat het een betere toegang
tot de markt van overheidsopdrachten kan krijgen, met lagere kosten. Ik zie
de verschillen natuurlijk heel goed. De conclusie die ik trek, is dat ik op
de goede weg ben. Ik zal uiteraard de aangevoerde bezwaren door de aanbestedende
diensten bekijken om na te gaan of ik de doelen die ik daarnet heb genoemd
in die AMvB's ook op iets andere wijze kan bereiken. Maar het is onmogelijk
om tegemoet te komen aan de eisen van de inkoop van de aanbestedende diensten
zonder ook iets te doen aan de positie van het bedrijfsleven. Dat gaat niet.De heer Reuten (SP):U zegt dat u het bedrijfsleven heeft gevraagd hoe het hiertegenover staat.
Heeft u ook gevraagd hoe het kleinbedrijf hierover denkt?Minister Van der Hoeven:Ja.De heer Reuten (SP):En heeft u ook gevraagd hoe zzp'ers erover denken? Hoe denken bedrijven
tot vijf werknemers hierover? Denkt u inderdaad dat zij een grote kans hebben
binnen deze procedures? Dit is bijna een retorische vraag.Minister Van der Hoeven:Ja, natuurlijk zijn er uitvoerige consultatierondes geweest. MKB-Nederland
komt op voor het bedrijfsleven, het kleine en middelgrote bedrijfsleven. Wij
praten hier over de toegang die het midden- en kleinbedrijf heeft tot overheidsopdrachten.
U weet net zo goed dat een individuele zzp'er niet snel een overheidsopdracht
krijgt, maar het kan wel. Met name bij ICT-diensten kan het wel degelijk,
maar in de huidige praktijk wordt dit te vaak automatisch tegengehouden.De heer Reuten (SP):Hoe veel van de instanties die u hebt geconsulteerd hebben positief gereageerd
en hoe veel negatief? Ik begrijp nu dat aan de ene zijde iedereen negatief
heeft gereageerd. Nu kom ik bij de andere zijde. Daarbij zijn ook zzp'ers.
Deze Kamer heeft een brief van die zijde ontvangen, waarin staat dat men helemaal
niet blij is met de regels. Waarom doen zzp'ers niet mee en waarom vraagt
u dit niet eens aan het kleinbedrijf? Ik weet wel dat binnen het mkb het mb
een grote stem heeft, maar de k is toch ook belangrijk?Minister Van der Hoeven:U wilt toch ook dat het mkb toegang krijgt tot overheidsopdrachten?De heer Reuten (SP):Absoluut!Minister Van der Hoeven:Dan zijn wij het daarover eens. Vanuit die invalshoek kijk ik ook naar
de commentaren.De heer Schouw (D66):Van MKB-Nederland hebben wij een paar weken geleden een
heel bijzonder, tweeregelig briefje ontvangen met als boodschap "stem
in met die wet". Volgens mij is MKB-Nederland een beetje geschrokken
van deze eigen, tweeregelige brief en heeft men vervolgens aan VNO-NCW gevraagd
om nog eens een brief van negen kantjes te maken. In die brief staat dat de
regeling in elk geval iets beter is dan wat wij nu hebben en dat het bedrijfsleven
misschien nog wat kan sleutelen aan de AMvB. Er spreekt toch geen grote passie,
liefde en warmte uit die brief van VNO-NCW? Uit de brief van MKB-Nederland
spreekt al helemaal niets, want die telt maar twee regels.Minister Van der Hoeven:Ik ga niet over brieven, wel over de inbreng tijdens de consultatieronde.
Natuurlijk wil het bedrijfsleven veel liever dat het meer bescherming krijgt
en dat de aanbestedende diensten nog meer aan banden worden gelegd. Als ik
dat deed, zou u terecht zeggen dat ik geen evenwichtige benadering heb. Daar
kies ik wel voor. Ik vind ook dat het bedrijfsleven aan de bak moet komen
en dat aanbestedende diensten hun werk moeten kunnen blijven doen. Dat betekent
dat je niet iedereen voor de volle honderd procent zijn zin kunt geven. Dat
is nu eenmaal zo. Ik kom straks nog terug op de kwaliteit van dit wetsvoorstel.
Daarover heb ik nog wel enkele andere opmerkingen te maken.Kritiek was er, ook van de NEVI in de advertentie in de Volkskrant. Die
advertentie geeft duidelijk aan dat deze wet nodig is. Er zijn verschillende
belangen van overheid en bedrijfsleven. Wij doen dit voor minder regels en
voor vergroting van de toegang voor het mkb tot aanbestedingen. Er worden
nu vaak onredelijke eisen gesteld, bijvoorbeeld dat je meerdere scholen gebouwd
moet hebben van dezelfde omvang in dezelfde gemeente. Er worden aan combinaties
van bedrijven hogere eisen gesteld dan aan individuele bedrijven, maar dat
kan niet meer. Ik heb al aangegeven dat ik kijk naar de concepten. Als iets
beter kan, dan ben ik altijd bereid om daarnaar te kijken. De heer Laurier
had het over mijn reactie op de ambtenaren. Aan hen staan mijns inziens andere,
veel betere kanalen ter beschikking dan een advertentie om hun mening binnen
de overheid te laten horen. Dat hoeven zij toch niet via een advertentie te
doen?Ik heb alle ontvangen reactie op het consultatiedocument geplaatst op
de website. Ze staan daar allemaal op. Ik heb ze ook allemaal betrokken bij
het opstellen van de concept-AMvB's. Er is nog overleg gaande met een aantal
partijen. Ik heb op dit moment nog geen inhoudelijke reactie gegeven, maar
wel met een aantal partijen bestuurlijk overleg gevoerd. Uiteraard zal ik,
als de AMvB's naar de Kamer komen, aangeven hoe met de ontvangen reacties
op het consultatiebureau is omgegaan. Wat heb ik overgenomen en wat heb ik
waarom niet overgenomen?De heer Franken en de heer Van den Berg vroegen expliciet naar de voorhangplicht
die is opgenomen. Zij vroegen hoe die gelezen moet worden. In artikel 23 komt
inderdaad een zware voorhang voor. Dit betekent dat wijzigingen van de AMvB's
bij de Kamers moeten worden voorgehangen.Ik kom op het punt van de delegatie. Over mijn standpunt met betrekking
tot de Kamer mag geen misverstand bestaan. Het opnemen van een richtlijn in
een wet vergt een langere procedure dan het opnemen van zo'n richtlijn in
een AMvB. Dit mag echter niet vanzelfsprekend leiden tot overschrijding van
de implementatietermijn. Uiteraard is ook een voortvarende parlementaire behandeling
nodig. Laat ik echter zeggen dat ik daarover niets te klagen heb gehad.De heer Reuten vroeg of ik niet beter eerst de AMvB had kunnen opstellen
en pas daarna de wet. Dat is de omgekeerde wereld; dat gaat echt niet. Dit
past niet binnen ons uitgangspunt om de lagere regelgeving als eerste op te
stellen. Wij hebben immers de formele wet nodig om de bevoegdheid te creëren
voor de lagere regelgeving. Ik kan de Raad van State ook pas om advies vragen
omtrent de AMvB's als het wetsvoorstel door de Tweede Kamer is aangenomen.De heer Schouw vroeg iets heel interessants. Zijn vraag is met name zo
interessant omdat hij namens de fractie van D66 spreekt. Hij vroeg of ik,
toen ik begon op dit ministerie, heb overwogen om een nieuwe wet in te dienen.
Hij vroeg bovendien waarom ik dat niet heb gedaan. Ik zeg hem dat dit wetsvoorstel
al met algemene stemmen door de Tweede Kamer was aangenomen toen ik op het
ministerie van Economische Zaken begon. Ik begrijp goed waarom het op deze
manier werd ingezet, want de aanbestedingsrichtlijnen worden namelijk al zo'n
25 jaar in AMvB's geïmplementeerd. De huidige raamwet bestaat eigenlijk
alleen uit een delegatiegrondslag voor de implementatie van de Europese aanbestedingsregels
op het niveau van de AMvB. Het wetsvoorstel daarvoor is lang geleden, in 1993,
als hamerstuk zonder meer door de Kamer aangenomen. De discussie die de afgelopen
maanden is gevoerd, heeft duidelijk gemaakt dat men sinds de invoering van
de huidige Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen tot andere inzichten is
gekomen over implementatie en delegatie. Ik geef graag aan dat ik wel zie
op welke manier ik daaraan tegemoet kan komen.De heer Laurier vroeg of wij voldoen aan de adviezen uit de PEC. Daaraan
voldoen wij, want het hoofddoel is nu juist om tegemoet te komen aan de aanbevelingen
van de Parlementaire Enquêtecommissie Bouwnijverheid.De heer Schouw (D66):Ik kom nog even terug op de opmerking van de minister over het feit dat
de trein voor dit wetsvoorstel al reed toen zij op het departement begon en
dat zij daarop heeft voortgeborduurd. Ik vond samen met een aantal van mijn
collega's de sfeer die uit de memorie van antwoord sprak wat twijfelachtig.
Wij proefden wat twijfel bij de vraag of dit een goed wetsvoorstel is.Minister Van der Hoeven:Ik kom daar nog op.De heer Schouw (D66):Wellicht kan de minister daarop reageren. Je bedenkt deze dingen immers
niet zelf en uit de memorie van antwoord klonk geen overtuiging.Minister Van der Hoeven:Dat zijn de woorden van de heer Schouw. Laat ik het als volgt formuleren.
In dit wetsvoorstel staan geen aanbestedingsvoorwaarden, maar het biedt de
basis voor vaststelling van de aanbestedingsvoorschriften bij AMvB. De Tweede
Kamer heeft op dit wetsvoorstel één amendement ingediend. Van
oorsprong zouden de aanbestedingsvoorschriften namelijk per ministeriële
regeling worden vastgesteld. In de Tweede Kamer heeft men daarover gezegd:
wij willen dat niet via een ministeriële regeling doen, maar per AMvB.
Het amendement is ingediend door de fracties van de PvdA, de VVD en het CDA,
en is aanvaard. Daarmee was de parlementaire behandeling in
de Tweede Kamer afgerond. Ik heb echt goed naar de woordvoerders in de Eerste
Kamer geluisterd, en zie nu dat er fundamentele bezwaren zijn tegen de delegatiesystematiek
die wordt voorgesteld. Die bezwaren zullen blijven bestaan; daarover maak
ik mij geen illusies. De Kamer kan nu twee dingen doen. Zij kan het wetsvoorstel
afwijzen. Dat kun je doen. Daar heeft de Kamer het volste recht toe. Ik wil
de Kamer echter toch iets anders in overweging geven, naar aanleiding van
de oplossing die de heer Franken aangaf. Stel dat het wetsvoorstel niet wordt
aangenomen. Dat betekent dat de oude wet uit 1993 in werking blijft. Dan komt
er geen uniforme integriteittoets om niet integere ondernemers uit te sluiten.
De toegang van het mkb tot overheidsopdrachten wordt dan ook niet verbeterd.
Er komt geen uniforme regelgeving. Wij blijven werken met die lappendeken
van eigen regels en reglementen. Ook komt er geen verlaging van de totale
lasten van aanbesteding. In de richting van de heer Van Driel merk ik op dat
de voorbeelden die hij heeft genoemd en die zich onder de huidige oude wet
voordeden, gewoon blijven bestaan, omdat wij er niets aan doen. Daar draait
het om.De heer Franken vroeg zich af of het ook anders kan. Ik vond het voorstel
dat hij deed eigenlijk wel goed. Ik hoop dat ik dat goed heb begrepen. Het
leidt eigenlijk leidt tot het begrenzen van de delegatiegrondslagen en het
overhevelen van een deel van de AMvB's naar de wet. De Kamer moet de wet overigens
wel aannemen, want anders houdt het op. Een en ander betekent dat daarna op
basis van de AMvB's, die met beide Kamers worden besproken, wordt bekeken
of sprake is van normen die niet in de AMvB's thuishoren, maar in feite in
de wet. Na het aannemen van de AMvB's ga ik ervoor zorgen dat datgene wat
nu in de AMvB's staat, maar eigenlijk in de wet thuishoort, in de wet wordt
opgenomen. Ik heb wat dat betreft goed naar de Kamer geluisterd. Dat betekent
dat de periode die nu geldt voor de evaluatie in feite wordt benut om dit
beter te regelen. Dat hoeft geen probleem te zijn, want de regelgeving verandert
qua inhoud niet meer. Als de AMvB's zijn vastgesteld, weten wij waarover wij
spreken. De verhouding tussen de wet aan de ene kant en de AMvB's aan de andere
kant wordt dan zoals het hoort. De normen zijn vastgelegd in de wet. Ik hoop
dat de Kamer merkt aan de manier waarop ik dit aangeef, dat ik daar zeer gemotiveerd
voor ben. Ik wil graag van de Kamer in tweede termijn horen of zij met mijn
toezegging op dit punt uit de voeten kan. Het gaat om het klachtenloket, met
alles wat erbij hoort, plus de betaling ervan, de bagatelregeling en de systematiek.
Ik denk dat ik daarmee impliciet heb aangegeven dat deze wet inderdaad ook
anders had gekund.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ik waardeer de open en eerlijke beantwoording van de minister.
Zij stelt dat zij goed luistert naar de kritiek van de Kamer en dat er principieel
eigenlijk iets fout zit in de wet. Dat wil de minister geleidelijk oplossen.
Zo versta ik haar. Dat is een heel duidelijke en heel eerlijke positie. Ik
waardeer dat, maar misschien kan de minister nog even meedenken over het andere
alternatief. Dat komt erop neer dat het wetsvoorstel wordt teruggetrokken
of aangehouden, waarna de minister met vereende krachten en een aantal verstandige
koppen op het departement een nieuw wetsvoorstel maakt. Ik voorspel dan dat
die hier binnen een jaar kan worden behandeld. De huidige wet is er al een
tijdje. Daar kunnen wij nog wel een jaar mee door. Is de minister in staat
om zo iets in een jaar af te ronden?Minister Van der Hoeven:Ik zie mijzelf nog wel in staat om dat in een jaar te doen, maar ik heb
ook te maken met de Raad van State en de Tweede Kamer, dus dat lukt niet.
Het gevolg is ook dat de situatie in de tussenliggende tijd niet verandert.
De heer Van Driel gaf zojuist een aantal voorbeelden van zaken die niet echt
lekker lopen. Daar had hij volkomen gelijk in, maar die zaken zijn mogelijk
vanwege de huidige wetgeving. Daar moeten wij wat mij betreft paal en perk
aan stellen. Daarom neem ik het voorstel van de heer Franken over, ervan uitgaande
dat ik dat goed begrijp. Daarmee nemen wij voor een korte periode genoegen
met iets waarvan wij allemaal zeggen dat het niet is wat het zou moeten zijn,
maar aan de huidige praktijken wordt wel een eind gemaakt.De heer Franken (CDA):De minister heeft het prima begrepen, maar ik wil nog graag één
element verduidelijkt zien. Je zou zo iets wel moeten doen binnen een bepaalde
termijn. In de wet staat een evaluatietermijn. Mogen wij die zo opvatten dat
dit een horizonbepaling is geworden?Minister Van der Hoeven:Formeel niet, maar materieel wordt het dat wel als de Kamer mijn toezegging
volgt.De heer Schouw (D66):Dat is geen antwoord.Minister Van der Hoeven:Ik hoor de heer Schouw opmerken: dat is geen antwoord. Dan moet hij zeggen
waarom dit geen antwoord is.De heer Schouw (D66):De minister heeft een termijn van drie jaar genoemd. Je zou kunnen zeggen:
als je instemt met dit wetsvoorstel, blijft de wet maximaal drie jaar in deze
vorm bestaan. Daarna komt er iets anders. Ik denk dat de heer Franken dit
in eerste termijn heeft willen betogen.Minister Van der Hoeven:Daarop zeg ik: volgens mij moet dit kunnen. Hoewel dit niet de wet is
die wij willen hebben, is het voordeel ervan dat wij in ieder geval iets doen
aan de praktijken die wij ook niet willen hebben, en tegelijkertijd gaan werken
aan de voortgang van het geheel, zodat wij op afzienbare termijn – drie
jaar is wat mij betreft het maximum – wel hebben wat wij moeten hebben.
Nogmaals, ik heb de Eerste en de Tweede Kamer niet in de hand op het punt
van de behandelings­termijn.De heer Van den Berg (SGP):Als ik het goed heb begrepen, komen gaandeweg de termijn ook de verbeteringen
aan de orde.Minister Van der Hoeven:De verbeteringen bespreek ik met de Kamer, als de AMvB's worden voorgehangen.
Dan verwacht ik dat de Kamer mij aangeeft wat in de toekomst in de wet thuishoort
en wat in de AMvB's.De heer Van den Berg (SGP):Dat is helder, mijn dank.De heer Franken (CDA):Het aardige is dat wij als Kamer dit proces dan mee kunnen sturen, waarmee
wij in een veel betere positie zijn. Ik zou hieraan nog een
punt willen toevoegen. Tegen de heer Schouw merk ik op dat ik op dit punt
enig zelfvertrouwen heb. Deze termijn van drie jaar is volgens artikel 23
of 27 een evaluatiebepaling. Wij zouden dit ook formeel kunnen vastleggen
door de minister te vragen, hiervoor een novelle in te dienen. Ik moet zeggen,
dat mijn fractie dit wel erg op prijs zou stellen.Minister Van der Hoeven:Deze vraag kan men aan mij stellen. Ik denk een aantal opmerkingen te
maken die de Kamer in tweede termijn kan meenemen. Het is allemaal vrij ingewikkeld,
omdat de AMvB's tegelijkertijd worden voorgehangen in de Eerste en in Tweede
Kamer. De behandeling van de novelle zou eigenlijk tegelijkertijd moeten lopen.
Ik moet een beroep op deze Kamer doen. Als ik de Kamer dit toezeg, mag het
niet zo zijn dat dit fout gaat lopen in de Tweede Kamer; dat kunnen wij niet
hebben. Men merkt aan mij dat ik geen expliciete bezwaren heb.De heer Franken (CDA):Dit is een risico dat wij graag aanvaarden. Bovendien heeft de minister
bij deze behandeling kunnen zien dat wij heel snel werken.Minister Van der Hoeven:Dat klopt.De heer Reuten (SP):De minister zegt: er ligt hier een wetsvoorstel dat wij niet willen en
dat ik als minister niet wil. Kan zij dit nog eens herhalen?Minister Van der Hoeven:In chocoladeletters, zeker? Ik heb aangegeven dat de Kamer het wetsvoorstel
in zijn huidige vorm niet voldoende vindt. Ik moet heel eerlijk zeggen dat
dit een erfenis is die ik heb gekregen. Deze erfenis kan ik beheren en ik
kan ervoor zorgen dat hij op een fatsoenlijke manier wordt afgerond.De heer Reuten (SP):Dat is voldoende.Minister Van der Hoeven:Volgens mij zijn wij hiermee bezig.De heer Van Driel (PvdA):Ik heb een korte vraag: heeft de minister een novelle toegezegd of niet?Minister Van der Hoeven:Als de Kamer dit wil, zal ik dat doen. Laten wij er dan wel voor zorgen –
vandaar dat ik hierover eerder een opmerking maakte – dat het proces
niet verstoord wordt. Wij hebben immers te maken met de volgorde: novelle,
Raad van State, Tweede Kamer, Eerste Kamer plus de voorhang van de AMvB's.
Dit is de enige opmerking die ik gemaakt heb. Men merkt hopelijk aan mij dat
ik geen principiële bezwaren heb.De heer Van Driel (PvdA):De minister zegt het dus toe?Minister Van der Hoeven:Als de Kamer dat wil. Ik geef echter ook aan: laten wij er dan wel voor
zorgen dat het proces goed gemanaged wordt. Daar heb ik alle Kamerleden bij
nodig.De vergadering wordt van 20.05 uur tot 21.05 uur geschorst.Mevrouw Kneppers-Heijnert (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording van de vragen die
aan haar zijn gesteld en voor de manier waarop zij dit heeft gedaan. Aan het
einde van de beantwoording werd het wat mij betreft een beetje verwarrend.
Het ging toen over een novelle. De minister zei te overwegen om bepalingen
uit de AMvB over te brengen naar de wet. Daarvoor zouden wij eerst de wet
en de AMvB's moeten aannemen, waarna de bepalingen zouden worden overgebracht
naar de wet.Ik begrijp hiervan eerlijk gezegd niet zo veel. Volgens mij betekent dit
ook een novelle. Hoe doe je dit dan? Neem je iedere keer een stukje van de
uitgewerkte AMvB's aan en doe je iedere keer opnieuw een wetsvoorstel? Het
lijkt me dat dit niet kan. Ik begrijp het eerlijk gezegd niet. Bovendien begrijp
ik ook niet zo goed wat een horizonbepaling is. Volgens mij betekent dit dat
de wet in principe na drie jaar expireert. Maar de minister zei dat de evaluatiebepaling
materieel een horizonbepaling wordt. Dus, denk ik dan, formeel gebeurt dit
niet. De wet expireert dan niet over drie jaar. Wat voor garanties hebben
wij dan dus?Misschien is het principiële standpunt veel belangrijker. Mijn fractie
heeft er grote moeite mee wanneer een wet, waarover alle woordvoerders, inclusief
die van het CDA, zich vandaag kritisch tot zeer kritisch hebben uitgelaten,
toch wordt aangenomen, terwijl alle kritiek Kamerbreed overeind blijft staan.
Wij blijven van mening verschillen over de vraag of de nieuwe regelgeving
tot minder juridische procedures zal leiden en of zijn nou beter is, ja of
nee. De kritiek blijft Kamerbreed dus overeind. Toch zouden wij de wet moeten
aannemen. De praktijk moet dan drie jaar leven met de wet, waarvan de minister
zelf heeft gezegd dat deze niet ideaal is. Daarmee kan mijn fractie niet leven.Deze regering wilde de regelgeving en de kosten van de bureaucratie terugdringen.
Wat mij betreft geeft deze wet blijk van het omgekeerde. Wij houden het kabinet
graag aan de eigen geloofsbelijdenis en moeten dus wel tegen zo'n bureaucratische
en kosten veroorzakende wet stemmen. Met andere woorden: de Aanbestedingswet
is aan mijn fractie niet besteed.De heer Franken (CDA):Voorzitter. Ik betoon de minister veel dank voor de uitgebreide en precieze
beantwoording, met name ook omdat zij alle punten die wij aan de orde hebben
gesteld niet heeft weggeveegd met een grote zwaai met de bezem, zoals de heer
Schouw voorstelde. Wij daarentegen hebben allemaal het volle pond gekregen.
Ten aanzien van de wetgevingssystematiek betekent dit dat er nu onweersproken
vaststaat dat de gang langs het parlement geen relevante oorzaak is voor overschrijding
van de implementatietermijn. In de memorie van antwoord stond nog dat dit
een fors risico inhield, waardoor de implementatie niet op tijd zou geschieden.
Deze opmerking is nu dus geheel buiten spel geplaatst.Ook staat vast dat de aanwijzingen voor de regelgeving bepalend zullen
zijn voor de keuze voor delegatie en de vorm waarin dat geschiedt. De minister
heeft toegezegd dat binnen drie jaar een nieuwe wet zal voorliggen. Als ik
dit verkeerd begrepen heb, zal zij mij corrigeren. Daarom hebben
wij gesproken van een novelle. Deze betreft het feit dat het artikel dat nu
als een evaluatiebepaling is geformuleerd, een horizonbepaling zal worden.
Dit betekent ook dat wij in die periode van drie jaar kunnen werken aan de
AMvB's die hier langskomen, niet alleen in de eerste editie, maar ook bij
het vervolg in de volgende afleveringen.In de materiële wettelijke bepalingen is een duidelijke stap gezet
in de richting die wij graag wilden met de invulling van de proportionaliteitseis,
het tegengaan van de dwangcontracten. Je kunt het een grijze lijst noemen.
De minister heeft het in het Engels geformuleerd. Dat is ook een taal die
meer bij Economische Zaken past. Het is heel duidelijk. Bij de inwerkingtreding
van de AMvB zal dit verder worden uitgewerkt.Wat de rechtsbescherming betreft betreur ik het verbod van arbitrage nog
steeds. Ik ben er in de mondelinge behandeling niet op terug gekomen. Ik heb
er indertijd argumenten voor gegeven die ook tegen de argumenten van de Raad
van State ingaan. Nu is een mooie gelegenheid om dat te heroverwegen voor
een nieuw wetsvoorstel. De minister heeft gesproken van een geschillencommissie,
maar ook de Raad van Arbitrage voor de Bouwbedrijven in Nederland is beduidend
omgevormd. Zij moet toch ook maar eens denken aan die arme presidenten in
kort geding die in hun dooie piere eentje in een paar dagen een beslissing
moeten nemen over honderden miljoenen.Ik ben blij met de toezegging over het klachtenloket. Dat is juist –
ter attentie van de heer Schouw – iets wat juridisering tegengaat, maar
de bevordering van de marktwerking stimuleert. Je kunt dus ook anoniem klagen
wanneer je als arme mkb'er voortdurend door zo'n gemeenteambtenaar buitenspel
wordt gezet of dreigt te worden.Over de werking meervoudig onderhands zou de minister nog nadere informatie
opvragen. De passende mate van openbaarheid is een criterium dat in de jurisprudentie
zal moeten worden ingevuld, maar waarover nog onduidelijkheid bestaat naar
aanleiding van de brief die van de commissie is gekomen. De bagatel gaat omhoog;
dus de kosten-batenverhouding wordt hierbij verbeterd. De minister heeft gezegd
dat zij een substantieel hogere drempel zal aanhouden en daarbij mijn voorstel
van twee keer bij leveringen en diensten en drie keer bij werken ter harte
zal nemen. Ik zal daarom de motie die ik daarover in petto had, niet indienen.Samenvattend, voorzitter. Wij hadden bezwaren tegen deze wet en wij hebben
nog bezwaren tegen deze wet. Wij zijn dus consistent daarin. Het eerste punt
van kritiek is dat deze wet geen recht doet aan de eenheid en consistentie
van de Nederlandse wetgeving. Wat de parlementaire inspraak betreft moet de
aanwijzing voor de regelgeving toch leidend zijn. Het tweede punt van kritiek
is dat wij nog steeds twijfels hebben over de effectiviteit, de ingewikkeldheid,
de toch nog niet helemaal weggenomen mogelijkheid van dwangclausules en de
kosten. Daar is dus nog een weg te gaan.Nu zijn er twee oplossingsrichtingen. "Oplossingsrichting" is
eigenlijk een beetje een CDA-woord, naar ik heb begrepen. De heer Lubbers
heeft dat woord gemaakt. Hij was goed in neologismen. Het is duidelijk; ik
hoef het niet nader te verklaren. De eerste oplossingsrichting is de wet afstemmen;
dat betekent alles opnieuw. De andere oplossingsrichting is het voorstel dat
ik namens mijn fractie hier heb gedaan, een goedkeuring onder voorwaarden.
Die voorwaarden zijn de zware voorhang waarbij AMvB's en wijzigingen langskomen,
dat de evaluatie een horizon wordt, zodat er na drie jaar een goede wet kan
liggen en dat voor direct de bagatel fiks omhoog gaat, zodat er een werkbare
situatie komt waardoor veel kritiek die wij nu hebben gehoord, zal verstommen.
Deze oplossing van een goedkeuring onder voorwaarden acht mijn fractie juist,
want er komt een gecorrigeerd wetsvoorstel, en acht mijn fractie praktisch,
want de AMvB komt binnenkort langs en dan kunnen beide Kamers bepalen hoe
de verhouding met de toekomstige wet zal zijn. Wij sturen dus mee aan het
proces. Die oplossing achten wij elegant omdat in de praktijk ondernemers
en aanbestedende diensten voortgaan op de weg die zij al zijn ingeslagen,
want er is natuurlijk geanticipeerd op hetgeen vandaag is behandeld. Al doende
leert men, zegt men in het Nederlands. Collega Jurgens kon zoiets mooi in
het Latijn zeggen, maar hij is er niet. Daarom zal ik het proberen: vires
acquiret eundo.De heer Reuten (SP):Mevrouw de voorzitter. Ook ik dank de minister voor de beantwoording van
de vragen. Ik spreek mijn waardering uit voor haar vlammende betoog en voor
de wijze waarop zij dat heeft gehouden. Daar heb ik werkelijk alle waardering
voor. Ik denk nu met name aan datgene waarop zij haar betoog liet uitmonden.Het lijkt mij hoe dan ook belangrijk dat er gedegen cijfers komen over
de bedragen die in het kader van dit wetsvoorstel gelden. Die hoeft de minister
niet vanavond niet te geven, maar het zou fijn zijn als wij een brief kregen
met onderbouwde cijfers. Ik heb gezegd dat het wel eens om een bedrag van
175 mld. zou kunnen gaan. De minister hield op het op 36 mld. Tussen die twee
zit dus een behoorlijk verschil. Het lijkt mij ook dat met de brief de cijfers
zouden moeten worden gegeven voor het beslag dat in het kader van dit wetsvoorstel
geldt voor het mkb. Daarbij zou ook aangegeven moeten worden welk beslag het
kleinbedrijf legt op de leveringen voor de publieke sector. Voor de M en de
K zou bij die becijfering rekening moeten worden gehouden met de omvang van
de ondernemingen op de manier waarop het CBS dat doet. Met nadruk zeg ik dat
mijn fractie het belangrijk vindt dat het mkb goed bediend wordt en zeker
niet onderbedeeld wordt.Kamerbreed is opgemerkt dat het nu om een lege wet gaat. Mij dunkt dat
een novelle naar aanleiding van een lege wet, een lege novelle wordt. De SP
is om twee hoofdredenen tegen aanneming van die wet. Ons eerste bezwaar betreft
het principiële argument dat ook door senator Franken is aangedragen
en waarvoor ook in de schriftelijke uitwisseling uitgebreid de argumenten
zijn gewisseld. Dat principiële argument betreft het feit dat wat de
wet in essentie had moeten aangeven, wordt gedelegeerd.De tweede hoofdreden waarom de SP tegen aanneming van dit wetsvoorstel
is, houdt verband met het deel waarover wij volgens minister in de nadere
memorie van antwoord niet zouden mogen praten: de AMvB's. De minister achtte
praten daarover voorbarig. Wij hebben hier gemerkt dat dat standpunt niet
houdbaar is, omdat juist de inhoud van de AMvB's de Kamer uiteindelijk duidelijk maakt hoe de wet- en regelgeving eruit gaat zien. Hierover
hebben wij van gedachten gewisseld en wat wij te weten zijn gekomen doet veronderstellen
dat sprake zal zijn van overmatig geregel. Verder zal de regelgeving inflexibel
zijn, te gedetailleerd en zal daarmee geen rekening worden gehouden met mogelijke
innovatie op dit terrein. Juist daardoor wordt de publieke sector op het spoor
van inefficiency gezet. Het gaat hier om regels die je het Nederlandse bedrijfsleven
nooit zou willen opleggen. Deze minister zou dat ook niet moeten willen. Daarom
moet zij dat ook niet willen opleggen aan de publieke sector. Wij moeten in
de publieke sector efficiency betrachten, juist omdat het om belastinggeld
gaat.De minister heeft in haar eerste termijn een aantal malen gezegd dat er
bij de AMvB's tegengestelde belangen zijn tussen de aanbestedende publieke
sector en het bedrijfsleven, dat je ook weer niet over één kam
kunt scheren. Het grote bezwaar tegen het voorliggende voorstel is dat juist
die tegengestelde belangen en de afweging daarvan niet in het wetsvoorstel
terecht zijn gekomen. Die afweging zou in het wetsvoorstel gemaakt moeten
worden, zodat de Kamer zich daarover kan uitspreken.Ik begon mijn bijdrage in eerste termijn met het uitspreken van mijn vertrouwen
in de democratie. Het gaat om argument en tegenargument. Ik heb het vertrouwen
dat dan wijsheid komt bovendrijven. De minister hebben wij ervan kunnen overtuigen
dat zij het zelf geen goede wet vindt. Zo heeft zij het ook geuit. Dat sterkt
mijn vertrouwen in de democratie, in argument en tegenargument. Ik dank de
minister daarvoor.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Namens onze fracties dank ik de minister hartelijk voor de
wijze waarop zij is ingegaan op onze inbreng. De problematiek van het midden-
en kleinbedrijf hebben wij nog eens nadrukkelijk onder de aandacht van de
minister gebracht. Zij wil daarop de regels vereenvoudigen. Dat is goed, dan
is ook voor het mkb faire mededinging mogelijk, hetgeen belangrijk is voor
een goede marktwerking.Wij zijn blij met de toezegging van de minister dat de bagateldrempels
verhoogd zullen worden. Daardoor zullen heel veel praktische problemen opgelost
worden. Wij zien met belangstelling die verdere ontwikkeling tegemoet.Nadrukkelijk hebben wij aandacht gevraagd voor de integriteit van aanbestedende
diensten. Wij moeten natuurlijk ook naar overheidsdiensten kijken. De minister
heeft dat een taak voor Binnenlandse Zaken genoemd. Bij gelegenheid zullen
wij in een debat met de bewindslieden van BZK nog eens vragen of dit aanscherping
behoeft. Bij de integriteitstoetsing worden Nederlandse bedrijven niet benadeeld
ten opzichte van buitenlandse inschrijvers. Wij hebben daar goede nota van
genomen.De minister heeft gezegd dat de nieuwe wet er binnen drie jaar ligt en
dat zij aan een novelle zal gaan werken. De Kamer kan samen met de minister
werken aan de AMvB. Wij vinden dat een heel goede insteek. Onze bijdrage was
kritisch, maar wij vinden het positief dat wij betrokken worden bij de sturing
van dit proces.Er komt een klachtenloket, wat heel erg nuttig is voor bedrijven die denken
dat het niet goed gaat.De heer Schouw (D66):Mede ter voorkoming van de avonddip het volgende. Mijnheer Van den Berg,
u vindt het allemaal zo fantastisch. U loopt al wat langer rond, maar vindt
u die hele transactionele manier van omgaan met de AMvB's niet gek? De minister
heeft de Kamer uitgenodigd om in de toekomst op basis van gesprekken te kijken
of er nog leuke dingen in die AMvB's staan die in een wet kunnen worden ondergebracht.
Dat is dus een soort permanent proces van coproductie en daarmee een unicum.
Hebt u daar nog een kritische reflex op?De heer Van den Berg (SGP):Ik ben de heer Schouw dankbaar, omdat hij ons regelmatig herinnert aan
onze uitgangspunten. Je moet principieel zijn, en dat is ook heel goed...De heer Schouw (D66):U deed het vandaag zo goed bij dat andere wetsvoorstel! U was zo lekker
bezig, zo in vorm!De heer Van den Berg (SGP):Jammer dat de heer Schouw de neiging heeft mij niet uit te laten praten!
Vanuit onze uitgangspunten hebben wij een principiële opstelling. De
heer Schouw kan als geen ander weten dat wij ook geloven in bepaalde vernieuwingen,
in zaken die er zijn en er niet waren. Zo heb ik de toezegging van de minister
opgevat. De minister heeft een hele metamorfose ondergaan, wat heel goed is,
en dat moet de heer Schouw geweldig aanspreken, net als mij!Wij zullen voorstemmen, maar het is een voorwaardelijke voorstem, wat
duidelijk is geworden aan de hand van de toezeggingen van de minister. Ik
wens u een goed reces, mijnheer Schouw.De heer Reuten (SP):Als ik het goed begrijp, gaat bij aanneming de wet voorlopig functioneren,
waarna wij over drie jaar een nieuw wetsvoorstel krijgen. Hoe stelt u zich
dat voor in het veld? Het veld heeft nu bepaalde aanbestedingsprocedures,
die moeten nu administratief worden omgezet naar nieuwe procedures, en dan
wilt u over drie jaar dat het veld helemaal opnieuw begint? Dat kunt u het
veld toch niet aandoen?!De heer Van den Berg (SGP):Je kunt het het veld ook niet aandoen om de wet niet aan te nemen. Ik
weet van het veld dat het, na aanneming van het wetsvoorstel in de Eerste
Kamer, al volop bezig is met de voorbereiding van de nieuwe procedures. Maar
de nieuwe wet komt er niet zomaar, wij hebben een tussenperiode gekregen van
de minister, waarin wij nauw zullen worden betrokken bij de invulling van
de nieuwe wet. Dat is alleen maar gunstig voor het bedrijfsleven, dus die
afweging maken wij. Voor de kleinere bedrijven gaat de drempelwaarde omhoog,
wat heel goed is, en voor de grotere bedrijven zullen wij proberen tot een
goede werkwijze te komen, want wat wij nu hebben, is het allerslechtste wat
je kunt hebben.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ik zet een omissie recht: in een interruptie in het vuur van
de strijd heb ik vergeten te vermelden dat ook het mkb zich achter de lange
brief van VNO-NCW heeft geschaard.Soms zijn er debatten waar je niet naar uitkijkt en er zijn debatten die
het leven draaglijk maken. Vandaag was er zo'n debat over een
belangrijk onderwerp, en het is altijd fijn om met deze minister te debatteren.
Zij is gedreven, spitsvondig, wat erg goed van pas kwam in deze behandeling,
waarin eerlijk is gesproken over dit wetsvoorstel.Ik heb nog een aantal opmerkingen. De eerste is eigenlijk een wetmatigheid
die ik de minister wil voorhouden. Die is: vergissingen maken is menselijk.
Deze minister kan een vergissing maken maar ook haar voorgangers kunnen vergissingen
maken. Het maakt eigenlijk niet zo heel veel uit van welke politieke partijen
die zijn. Zelfreflectie is een beetje de kracht van het besturen. Het is aan
nieuwe ministers om datgene wat zij bij hun aantreden op hun bordje krijgen
te beoordelen en te heroverwegen. Ik neem even het voorbeeld van minister
Ter Horst, die allerlei prachtige democrati­seringsvoorstellen voor zich
kreeg en woog en vervolgens aangaf daar niet meer mee verder te willen. Kortom,
het is geen automatisme dat een minister erfenissen van zijn of haar voorgangers
of haar voor-voorgangers overneemt. Het is een eigen verantwoordelijkheid.Mijn tweede opmerking is dat de Kamer en de regering eigenlijk heel dicht
bij elkaar zijn gekomen als het gaat om de typering van dit wetsvoorstel.
Of je het nu een draak van een wet noemt of een draakje van een wet, maar
wij zijn het eigenlijk allemaal wel met elkaar eens dat dit wetsvoorstel niet
is wat wij willen. Een aantal belangrijke punten die nu in de AMvB's worden
verondersteld, zouden in een wet moeten worden opgenomen. Op dat punt zijn
wij het met elkaar eens geworden, hetgeen grote winst is. Vraag is natuurlijk
wel of het de Eerste Kamer siert als morgen in de krant zou staan: Eerste
Kamer neemt een wetsvoorstel aan dat zij eigenlijk niet wil. Niet alleen de
Eerste Kamer wil dat wetsvoorstel niet, maar de minister eigenlijk ook niet.
Als je jezelf als Kamer serieus neemt, moet je dat eigenlijk zien te voorkomen.Ook na de beantwoording van de minister blijven mijn fractie en het kabinet
van mening verschillen over theorie en praktijk van de werking van de wet.
Het kabinet zegt dat de wet eigenlijk minder administratieve lasten betekent,
niet leidt tot juridisering en minder complex is. Wij beleven dat toch echt
totaal anders. Wij zien onvoldoende waarborgen voor de stellingen van het
kabinet. Ook hebben wij een ander, fundamenteler uitgangspunt bij de wet.
Wij vinden dat de doelmatigheid van de wet voorop zou dienen te staan. Dat
zou dan zijn uitwerking moeten krijgen in allerlei elementen en karakters
die meer de vorm hebben van mediation, van verschillen overbruggen, zoals
ook de wens is van het CDA, dan die heel rechtlijnige en starre wijze waarop
het wetsvoorstel nu is opgezet.Alles afwegende komen wij dus ook tot een andere keuze. Wij zouden het
zeer onverstandig vinden om met dit wetsvoorstel in te stemmen en tegelijkertijd
te zeggen dat wij het slecht vinden en er gewerkt moet worden aan een nieuw
wetsvoorstel. Dat is echt de ondernemers, het bedrijfsleven, de samenleving
en wie dan ook op het verkeerde spoor zetten. Dat is kosten maken die eigenlijk
niet gemaakt zouden moeten worden. Het meest verstandige is om heel snel te
gaan werken aan een nieuw wetsvoorstel. Dat kan binnen een jaar gebeuren,
als de minister zich inspant. Ik weet dat zij wat dat betreft grote krachten
heeft. Reflecteer ook eens op een wat ander uitgangspunt van het wetsvoorstel.
Ik zeg het niet graag, maar wij kunnen helaas dit wetsvoorstel niet steunen.De heer Laurier (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de minister voor haar beantwoording die bij ons overigens
af en toe een wat surrealistisch beeld opriep, omdat die voor een belangrijk
deel ging over AMvB's die in feite buiten de orde verklaard waren. En zelfs
op die AMvB's kwamen nu, in een vroegtijdig stadium, al toezeggingen.Veel in de beantwoording vonden wij ook een soort welles-nietesspelletje.
Bij de toename van juridische procedures, de positie van de heel kleine ondernemingen
of zzp'ers had het antwoord van de minister het karakter van "ik zie
het anders". Soms waren het heel obligate opmerkingen. Zo noteerde ik
dat het de bedoeling is dat TenderNed goed gaat werken. Ja, dank je de koekoek
dat dit goed moet gaan werken. Bij de kritiek die voor een deel uit het veld
komt, met name van hen die straks toch een deel van die aanbestedingsregels
toe moeten passen – ik doel op de NEVI en op de VNG – heb ik ten
minste twee keer uit de mond van de minister genoteerd dat er verschillende
belangen zijn. Natuurlijk zijn die er, maar het is onze taak om die verschillende
belangen over en weer in het oog te houden. Overigens miste ik een antwoord
over de wijze waarop de communicatie was gegaan tussen de NEVI en de minister
of het ministerie over de kritiek die geuit was en over het aanbod om mee
te denken.In de beantwoording van de minister ligt terecht vaak de nadruk op het
belang van de bedrijven. Ook wij vinden het van belang dat dit goed en netjes
geregeld is. Tegelijkertijd zei de minister in haar beantwoording dat deze
wet een uitvloeisel is van de parlementaire enquête bouwnijverheid en
dat als consequentie daarvan onder andere het element van de integriteitstoets
is opgenomen. Er is wat gefilosofeerd over die integriteit, maar er blijft
toch een kernvraag open over de integriteitstoets en de wijze waarop deze
is vormgegeven. Hoeveel van de bedrijven die hebben meegedaan in de aanbesteding
rond de bouwfraude, zouden op basis van deze integriteitstoets niet voor een
aanbesteding in aanmerking zijn gekomen en hoeveel van de bedrijven die in
de enquête ter sprake zijn gekomen, zouden nu niet meer voor een aanbesteding
in aanmerking komen? Dat is toch een belangrijke vraag over het gewicht van
de integriteitstoets, die hier nu feitelijk ingebakken is. Juist met het oog
op de continuïteit van het werk van de parlementaire enquêtecommissie
zou ik van de minister graag het antwoord op deze vraag horen.Aan het eind van het debat kwam de aap uit de mouw: wij zijn allemaal
ongelukkig met de wet. Uiteindelijk heeft de heer Franken een voorstel gedaan:
kunnen wij niet een tijdje met die wet doorgaan en "werkendeweg" –
ook een CDA-term – naar oplossingen zoeken? Mijn fractie vindt dat geen
verstandig voorstel. Als wij een wet die niet aan onze kwaliteitsnormen voldoet
wel toestaan, dan zijn wij ongeloofwaardig. Gezien het feit dat de heer Franken
op het gebied van wetgevingskwaliteit belangrijke dingen zegt, had ik dat
eigenlijk een beetje van hem verwacht. Wij gaan anders in zee met een draak
van een oplossing voor een draak van een wet en dat moeten wij niet doen.De heer Van Driel (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Laat ik beginnen met de minister dank te zeggen
voor haar uitgebreide en goede beantwoording. Zij is op veel punten ingegaan
en heeft uitgebreid en openhartig gereageerd op een aantal punten die door
alle fracties, en dus ook door ons, naar voren zijn gebracht. Op een aantal
punten heeft zij stappen gezet in de richting van de critici in de Kamer.
Dat heeft ertoe geleid dat wij tussen het dessert en de heropening van de
vergadering fractieberaad hebben gevoerd. Ik kom daar straks nog even op terug.De minister heeft gezegd, en dat heb ik als hoofdlijn opgepikt, dat het
niet is wat het moet zijn en dat de wet niet is zoals dat hoort. Dat zegt
nogal wat, vind ik. Ik zit hier nog niet zo lang, maar ik denk wel eens met
enige nostalgie: waar is de tijd dat de hooggeleerde juristen hier, als dat
aan de orde was, schouder aan schouder stonden om te zeggen dat men er stelling
tegen moet nemen als de kwaliteit niet is wat zij moet zijn.De heer Franken (CDA):Ik word nu zo duidelijk uitgenodigd dat ik hier niet aan voorbij kan gaan.
Schouder aan schouder hebben wij stelling genomen tegen de fouten die in deze
wet zijn, alleen de oplossingen lopen nu uiteen. U kunt zeggen dat alles in
de prullenmand moet en dat wij opnieuw gaan beginnen, maar u kunt ook zeggen
dat er bepaalde verworvenheden zijn, dat er werk is gedaan, laten wij dat
gebruiken en daarmee verder gaan, om dan tot een resultaat te komen dat wel
aan onze eisen voldoet. Ik heb zojuist gezegd dat dit mij juist en praktisch
lijkt. Dat lijkt mij elegant tegenover de mensen in het veld, want zij worden
niet met andere procedures opgezadeld. Het gaat er alleen om wat in de wet
en in de AMvB hoort. Dat is nu juist datgene waar die hooggeleerde schouders
voor staan.De heer Van Driel (PvdA):Het siert u dat u zich aangesproken voelt. Dat is ook juist, want u bent
een eminent jurist, dus in die zin mag u zich aangesproken voelen. Ik bedoel
dat heel positief, alleen ik snap dan niet dat u tot deze afweging komt over
een kwalitatief heel wat mindere wet. Daarover zijn wij het allemaal eens.
Ik vind het opvallend dat eigenlijk niemand zegt dat deze wet toch wel redelijk
is of een 6 1/2 verdient. De minister zegt het zelf en dat is door verschillende
woordvoerders gememoreerd. De minister is er zelf ook niet van overtuigd dat
deze wet de toets der kritiek kan doorstaan. Je kunt hooguit zeggen dat deze
beter is dan het tegendeel of dat er nog iets aan verbeterd kan worden, maar
iedereen is het er volgens mij over eens dat hij in de aard verkeerd en slecht
is, en dat is niet gering.Ik kom nog even op een aantal punten die de minister noemde. Mijn fractie
is er niet van overtuigd dat het aantal juridische procedures zal afnemen.
De arbitrage is al toegenomen. De minister zegt dat deze afneemt bij een nieuwe
wet, maar wij vonden dat niet overtuigend.Volgens mij blijft prijs, prijs, prijs het leidend criterium. De VVD heeft
ook heel duidelijk gezegd dat dit niet het leidend criterium kan zijn, maar
dat er meer elementen moeten zijn, zoals innovatie, werknemersrechten, minder
regelgeving, groen aanbesteden. Het kan niet zo zijn dat wij bij prijs, prijs,
prijs blijven hangen. De minister heeft ook gezegd dat er wat voordelen in zitten voor het midden-
en kleinbedrijf. Het verbaasde mij een beetje dat de minister zei dat zij
niet meewerkt aan een klachtenloket voor het midden- en kleinbedrijf als deze
wet er niet doorkomt. Dat heb ik misschien verkeerd begrepen, want dat kan
ik mij bijna niet voorstellen. Ik ken de minister en de staatssecretaris van
Economische Zaken als grote voorstanders van het bevorderen van het mkb, ondanks
de reputatie die Economische Zaken op dit punt heeft. Ik kan mij niet anders
voorstellen dan dat de minister het niet zo bedoelt en dat ik het verkeerd
heb begrepen. Of de wet er nu wel of niet komt, ik zie graag dat er een klachteninstituut
voor het midden- en kleinbedrijf komt.Salderend bracht dit ons tijdens het fractieberaad tot de afweging of
wij meegaan met een novelle of pleiten voor een nieuwe wet. Wij kiezen toch
voor de nieuwe wet. Daarvoor zijn twee redenen. De eerste en belangrijkste
reden is dat een novelle de kwaliteit van de wet niet fundamenteel zal veranderen.
Wij vinden de kwaliteit van de wet zodanig onder de maat dat wij zeggen dat
een novelle deze misschien wel iets omhoog zal tillen, maar niet echt wat
wij ervan mogen verwachten.Het tweede argument is bijkomend en niet het meest relevant. Bij een novelle
duurt het zes maanden voordat wij de zaak opnieuw terug hebben en een wet
kan er wat ons betreft binnen een jaar tot vijftien maanden staan, met de
kracht die de minister kan ontwikkelen en die zij hier heeft laten zien. Dat
verschil moeten wij dan maar nemen. Dan maar een tijdje met deze wet doorgaan.
Wij zien hierin veel mindere punten, maar hij gaat al vijftien jaar mee, sinds
1993. Als hij negen maanden tot een jaar langer meegaat, dat moet dan maar.
Ik ben zelf geen jurist, maar deze Kamer zou erom bekend moeten staan dat
zij gaat voor de kwaliteit van de wetgeving. Dan kunnen wij dit volgens mijn
fractie niet laten passeren.Minister Van der Hoeven:Mevrouw de voorzitter. Ik zal eerst ingaan op een aantal vragen die in
eerste termijn zijn blijven liggen. Dan zal ik een aantal opmerkingen maken
over dit wetsvoorstel en dan zal ik afsluiten met hoe nu verder.Ik begin met de vragen die nog niet zijn beantwoord. De heer Reuten vraagt
naar mijn reactie op het rapport uit 2004. Ik heb het laten opzoeken. In het
onderzoek staat inderdaad dat het in Nederland aanbestede bedrag gelijk is
aan 21,5% van het bbp. Navraag leert dat bij de berekening van dat
bedrag ook sociale uitkeringen zijn meegenomen. In bijvoorbeeld Zweden ligt
dat percentage ook boven de 20. Volgens de Europese Commissie komt het percentage
minimaal de helft lager te liggen als de uitkeringen niet worden meegenomen.De Europese opdrachten worden via de Aanbeste­dingskalender bij de
EU gepubliceerd. De heer Franken vraagt of TenderNed deze faciliteit ook krijgt.
Het antwoord is ja. TenderNed krijgt dezelfde functie en faciliteit als de
Aanbestedingskalender. Daarnaast krijgt het nog een aantal extra faciliteiten
om volledig elektronisch aanbesteden mogelijk te maken. De Europese aanbestedingen
die nu worden aangekondigd via Aanbestedingskalender, worden straks aangekondigd
via TenderNed.De heer Reuten (SP):Ik heb nagedacht over waar het grote gat vandaan komt tussen
de 175 mld. die ik noem en de 36 mld. die u noemt. Ik heb sterk het vermoeden
dat het probleem is dat in de publicatie waarover ik heb gesproken en die
u zojuist ook heeft gememoreerd, wordt gerekend in termen van 21,5%
bbp. Ik heb steeds gesproken over "equivalent van het bbp". Met
andere woorden, het gaat hier niet om een macro-economisch cijfer. Aanbestedingen
zijn iets micro-economisch. In het macro-economische cijfer vallen onderlinge
leveringen weg. Misschien moet u het straks nog eens aan één
van uw ambtenaren vragen. Ik denk dat hierin het verschil ligt. Het cijfer
dat u noemt, zou best dicht bij het macro-economische cijfer kunnen liggen.
Laten wij daarover nu niet meer van gedachten wisselen. Misschien kunnen wij
daar een brief over krijgen en er dan verder over spreken.Minister Van der Hoeven:Ik zie geen enkele reden om hierover een brief te schrijven. Ik heb het
onderzoek van de Europese Commissie opgezocht. De heer Reuten weet dat ik
behoorlijk moet inkrimpen op mijn departement. Als ik inderdaad iets moet
doen wat de Kamer wil, besteed ik de tijd daaraan en niet aan dit soort dingen.
Met alle respect, wij hebben dat uitvoerig met elkaar gewisseld. Als de Reuten
denkt dat het iets anders is, hoor ik het graag van hem.De heer Franken vraagt of ik de voorschriften van het meervoudig onderhands
aanbesteden wil verduidelijken als er sprake is van een duidelijk grensoverschrijdend
belang. Ik wil dat graag verder uitwerken. Die duidelijkheid is nodig. Het
is echter niet zo gemakkelijk, want noch het Hof, noch de Europese Commissie
is daarover duidelijk geweest. Ik zal echter mijn best doen.De heer Reuten vraagt om een uitsplitsing van aanbestedingscijfers van
kleine bedrijven en van zzp'ers. Ik wil dat best onderzoeken. De cijfers die
ik naar de Kamer heb gestuurd, zijn niet op deze manier uitgesplitst. Ik wil
best laten zien wat dat inhoudt. Overigens komen veel kleine bedrijven echt
niet boven de bagatel van € 50.000 uit. Het is dus maar de vraag
wat dit verder aan nadere informatie oplevert. Nogmaals, als de Kamer dit
wil, wil ik dat best onderzoeken, maar ook hiervoor geldt dat het natuurlijk
wel ergens toe moet dienen.De heren Reuten en Van den Berg vragen of er na drie jaar een nieuwe wet
en nieuwe procedures moeten komen. Nee, natuurlijk niet. Als dit wetsvoorstel
wordt aangenomen, wordt vervolgens uit de AMvB's gehaald wat eigenlijk in
de wet zou moeten zitten en laten wij in de AMvB's staan wat des AMvB's is.
Wij hebben het dan wel inhoudelijk met elkaar gewisseld. Wat er daarna gebeurt,
dient alleen om ervoor te zorgen dat de wettechniek gewoon klopt. De heer
Franken heeft daar uitdrukkelijk op gewezen. Er is dan geen sprake meer van
inhoudelijke verandering. Er is dus ook geen noodzaak om de procedures daaraan
verder aan te passen.De vraag van de heer Laurier over de communicatie rondom de NEVI heb ik
beantwoord. Ik heb alle ontvangen reacties betrokken bij het opstellen van
de concept-AMvB's. Ik heb geen inhoudelijke reactie gegeven op wat naar voren
is gebracht over het consultatiedocument. Ik ben van plan in de toelichting
op de AMvB's aan te geven hoe met de ontvangen reacties op het consultatiedocument
inhoudelijk omgegaan is. Wat dat betreft is de NEVI voor mij niets meer en
niets minder dan welke inspreker bij de consultatiedocumenten dan ook. De heer Laurier vraagt wat er gebeurd zou zijn als deze wet vijftien jaar
geleden van kracht zou zijn geweest. De bedrijven die betrokken zijn geweest
bij de bouwfraude zouden dan geen COVOG-verklaring hebben gekregen. Die zouden
tijdelijk van aanbesteding uitgesloten zijn geweest. De realiteit is dat als
dit wetsvoorstel niet aangenomen wordt, geen enkel bedrijf van bouwopdrachten
is uitgesloten en de komende drie jaar uitgesloten wordt. De integriteitstoets
wordt namelijk in deze wet en niet in een andere wet geregeld.De heer Laurier (GroenLinks):De minister brengt een fascinerende stelling naar voren. Waarop baseert
zij die stelling? Een belangrijk element van een integriteitstoets is de eventuele
veroordeling van bestuurders, naast een aantal andere criteria. Mij is niet
opgevallen dat in de betrokken bedrijven aan die criteria is voldaan. Sterker
nog, ook de afwikkeling van de bouwfraude laat een uitermate beperkt aantal
veroordelingen zien.Minister Van der Hoeven:Er was toen geen integriteitstoets. Er was niks. Er werd geen integriteitstoets
gevraagd. Op dat punt kon geen kennis opgebouwd worden. Als er wel een integriteitstoets
was geweest en als er openheid en transparantie zou zijn geweest, was er een
andere situatie geweest. Ik ben echter met de heer Laurier eens dat daarvan
geen sprake was. Feit is dat er op dit moment nog steeds geen integriteitstoets
is. Die wordt met deze wet geregeld. Als deze wet niet aangenomen wordt, komt
die er niet, ook niet voor de komende jaren. Zo simpel is het. Die consequentie
moet de heer Laurier overwegen.De heer Laurier (GroenLinks):De consequentie is duidelijk. Het is niet direct een echte integriteitstoets.
De keuze is een beter wetsvoorstel maken, waarin de aspecten rond integriteit
feitelijk beter geregeld worden. Daarover is op verschillende momenten in
de Kamer van gedachten gewisseld.Minister Van der Hoeven:De heer Laurier heeft groot gelijk dat er veel dingen beter geregeld kunnen
worden. Daar heeft de heer Laurier groot gelijk in. Om die reden geef ik het
volgende aan. Opgepast moet worden dat het betere niet de vijand is van het
goede. Ik weet dat het wetsvoorstel op een aantal punten niet ideaal is. Dat
ben ik met de heer Laurier eens. De huidige praktijk en de huidige wet is
echter slecht. Dat weet de heer Laurier ook. Daarin komt geen verandering
als de Kamer het wetsvoorstel afstemt.Hoe nu verder? Er zijn maar twee keuzes. De Kamer stemt het wetsvoorstel
af. Dan is er binnen een jaar geen nieuwe wet. Die is er echt niet, mijnheer
Schouw. Ik moet dan een nieuwe wet maken. Die moet eerst door de ministerraad
heen. Die moet interdepartementaal afgestemd worden. Die moet ook door de
ministerraad heen en naar de Raad van State. Vervolgens moet die naar de Tweede
Kamer. Die zal "not amused" zijn. Die heeft immers het wetsvoorstel
dat nu voorligt unaniem aangenomen. Dan komt het pas bij deze Kamer. Eerder
niet. Een nieuwe wet binnen een jaar tijd lukt dus niet. In de tussentijd
gebeurt er dan niets. In de tussentijd kiest de Kamer dus voor de aanbestedende
diensten en de instellingen en daarmee voor de ambtenaren. Dat moet de Kamer
weten. Dat is de consequentie van de keuze. Voor het bedrijfsleven
gebeurt er niets en verandert er niets. De situatie blijft zo slecht als die
op dit moment is.Het voorstel van de heer Franken. Als ik het goed begrepen stelt hij voor
om het wetsvoorstel onder voorwaarden goed te keuren. De eerste voorwaarde
is dat ik een novelle naar de Kamer stuur waarin de evaluatiebepaling wordt
omgezet in een horizonbepaling. De tweede voorwaarde is dat wij de AMvB's
met elkaar bespreken om te bepalen wat daarin precies thuishoort en wat later
in de wet moet komen te staan. Ik kan die AMvB's pas aan de Raad van State
voor advies voorleggen als de wet is goedgekeurd. Dat is de reden dat het
niet op elkaar kan wachten. De normen die in de AMvB's worden vastgelegd,
worden later in de wet vastgelegd.Na bespreking van de AMvB's in de Eerste en Tweede Kamer ga ik daarmee
onmiddellijk aan de slag. De bedoeling is om die betere wet zo spoedig mogelijk
aan de Kamer voor te leggen. Dat is een oplossingsgerichte aanpak die bedoeld
is om de problemen van de Kamer met de wetstechniek op te lossen. Een en ander
moet gebeuren in combinatie met de bagatelregeling en het klachtenloket.De rest van de Kamer wil dat blijkbaar niet. Dat deel van de Kamer wil
gewoon niets! Gevolg daarvan zou echter wel zijn dat ik het klachtenloket
niet ga betalen. Dat loket maakt namelijk onderdeel uit van deze wet en de
bijbehorende AMvB's. Het is een loket van het mkb en ik vind het dan ook heel
redelijk dat het mkb de kosten voor zijn rekening neemt. Als het wetsvoorstel
wordt afgestemd, is er immers geen reden voor mij om die kosten te betalen.Voorzitter. Ik denk dat ik de vragen heb beantwoord.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat de leden stemming wensen. Ik schors de vergadering enkele
ogenblikken om staatssecretaris Aboutaleb de gelegenheid te geven, zich voor
de stemming over zijn wetsvoorstel bij de minister te voegen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.In stemming komt het wetsvoorstel.De voorzitter:Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van het CDA, de ChristenUnie
en de SGP, en van de fractie van de VVD het lid Hermans, voor dit wetvoorstel
hebben gestemd en die van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.Ik deel de Kamer mee dat met betrekking tot de wetsvoorstellen 31237 en
31238, die vanmiddag als hamerstukken zijn afgedaan, aan de aanwezige leden
van de fracties van GroenLinks en D66 conform artikel 121 van het Reglement
van Orde aantekening wordt verleend dat zij geacht willen worden, zich niet
met beide wetsvoorstellen te hebben kunnen verenigen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-1656-1673.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl