Interpellatie-Marijnissen en de interpellatie-Van der Linden, gericht tot de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over gelegenheidsarbeid in de tuinbouw
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4327-4346

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 72, pagina 4327-4346

03-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24154Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie (24079), te weten de motie-Biesheuvel c.s. over compensatie voor de aanpassingen van de AKW (24079, nr. 8)Pagina 4356-4357
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094), en over de motie-J.M. de Vries c.s. over ongewenste effecten van het afschaffen van het overgangsrecht AKW 18+ (24094, nr. 26) en over 6 andere motiesPagina 4357-4359
Interpellatie-Marijnissen en de interpellatie-Van der Linden, gericht tot de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over gelegenheidsarbeid in de tuinbouwPagina 4327-4346
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op de studiefinanciering en de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek in verband met de invoering van de prestatiebeurs, de vorm van de toelage en de leeftijd waarop aanspraak op studiefinanciering in het hoger onderwijs ontstaat (24094), en van de motie-J.M. de Vries c.s. over ongewenste effecten van het afschaffen van het overgangsrecht AKW 18+ (24094, nr. 26) en 7 andere motiesPagina 4346-4354
Noot bij interpellatievragen Marijnissen over gelegenheidsarbeid in de tuinbouwPagina 4261-4381
Stemmingen over acht moties, ingediend in het nota-overleg over het Nationaal Ruimtelijk Beleid, te weten: de motie-Duivesteijn c.s. over een te entameren maatschappelijk debat over de toekomstige inrichting van Nederland (24054, nr. 5); de motie-Duivesteijn c.s. over bouw in hogere dichtheden (24054, nr. 6); de motie-Duivesteijn c.s. over het tegengaan van segregatie (24054, nr. 7); de motie-Esselink over ruimte voor groei van de woningvoorraad en werkgelegenheid in kernen in het Groene Hart (24054, nr. 9) en 4 andere motiesPagina 4354-4356
72ste vergadering; 3 mei 1995Pagina 4325-4325
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie (opname van een tegemoetkoming voor huishoudens die de effecten van maatregelen in de kinderbijslag ondervinden) (24079)Pagina 4356-4356
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 3 mei 1995)Pagina 4379-4380
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet individuele huursubsidie en wijziging van de wet van 21 juni 1989 tot aanpassing van de Wet individuele huursubsidie naar aanleiding van de voorstellen van de commissie tot vereenvoudiging van de loonbelasting en de inkomstenbelasting (24091)Pagina 4356-4356
Stemmingen over twee moties, ingediend bij de interpellatie-Marijnissen en de interpellatie-Van der Linden over gelegenheidsarbeid in de tuinbouw, te weten: de motie-Marijnissen over de medische geschiktheid, de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden (24154, nr. 1); de motie-Van der Linden c.s. over tijdelijke tewerkstellingsvergunningen (24154, nr. 2)Pagina 4359-4359
Regeling van werkzaamheden (woensdag 3 mei 1995)Pagina 4325-4327
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de motie-Marijnissen over de 14/14-regeling in de offshore (23646, nr. 51); de motie-Hofstra c.s. over nadelige gevolgen van de Arbeidstijdenwet voor kleine bedrijven (23646, nr. 52); de motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 53)Pagina 4359-4379

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 292 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde zijn de interpellatie-Marijnissen en de interpellatie-Van
der Linden, gericht tot de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
over gelegenheidsarbeid in de tuinbouw.
 
 
 
 
 Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 2 mei 1995.
 
 
 
 
 
 (De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze weekeditie.) 1
 
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De spreektijden zijn vastgesteld op telkens vijf minuten.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Zoals de afgelopen jaren te doen gebruikelijk,
zijn de tuinders in Noord-Brabant en Limburg bijna weer in opstand en roepen
zij om het hardst dat de asperge-oogst alleen nog maar te redden is met hulp
van mensen die uit Polen afkomstig zijn. Opnieuw is het verhaal dat er geen
andere werkwilligen te krijgen zouden zijn. De jaarlijkse rituele dans rondom
de witte sprieten is weer begonnen.
 
 Ik wil beginnen met de minister een compliment te maken. Ik ben het met
hem eens dat hij weigert tewerkstellingsvergunningen af te geven voor bijvoorbeeld
Polen. Met hem ben ik van mening dat het gezien de grote werkloosheid in ons
land mogelijk moet zijn, voldoende mensen in eigen land te vinden voor het
steken van de asperges. Dat betekent dus ook dat wij niet gelukkig zijn met
de berichten vandaag in de krant dat massaal mensen uit Portugal geworven
worden, ook al behoren deze mensen tot de Europese Unie. Een van de bezwaren
die de SP juist steeds tegen de Europese Unie heeft ingebracht, is dat het
daardoor mogelijk zou worden dat mensen als ware zij paria's door Europa zouden
gaan trekken om overal het vuile en slecht betaalde werk te doen en op die
manier ten prooi vallen aan bazen die deze mensen uitbuiten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Kern van het probleem is dat er voor zwaar en
vuil werk in ons land structureel te weinig wordt betaald. Asperges steken
is een pokkebaan; het is slechts voor beperkte duur; de CAO wordt zelden nageleefd;
het is zeven dagen per week raak en er moet gewerkt worden in de vroege ochtend
en in de late avond. Evenals de FNV is de SP van mening dat er desondanks
voldoende mensen in ons land zijn die dit werk willen doen, mits voldoende
betaald en onder fatsoenlijke voorwaarden.
 
 Mag ik er overigens aan herinneren dat de hele tuinbouwsector in ons land
tot wasdom is gekomen met gebruikmaking van Nederlandse handen en Nederlandse
inzet? Nu zien we steeds vaker dat tuinders hun toevlucht nemen tot illegalen
en mensen van buiten Nederland en dat de CAO steeds vaker wordt ontdoken,
zo blijkt uit de brief die alle grote fracties hebben ontvangen van de FNV.
Dat grotere beroep op buitenlanders en illegalen heeft een reden, voorzitter.
Zij zijn goedkoper, zij stellen geen vragen en zij doen slechts wat er van
hen wordt gevraagd.
 
 De minister heeft bij brief van 24 april de gemeenten in de aspergeregio's
laten weten dat zij moeten helpen bij het oplossen van de problemen. Gemeenten
moeten werklozen wijzen op de vacatures in de aspergeteelt en zij moeten een
sanctie toepassen op hun uitkering als de werklozen weigeren dit werk te doen.
Gemeenten die op hun beurt zouden weigeren om mee te werken, wordt ook een
sanctie opgelegd. De fractie van de SP is van mening dat deze dreigementen
met sancties zowel naar werklozen als naar gemeenten geen pas hebben. Het
gaat hier, nogmaals, om zeer tijdelijk werk. Het heeft naar mijn idee niets
te maken met het oplossen van de structurele werkloosheid in ons land, zoals
de minister suggereerde. Wij hebben eerder het idee dat het te maken heeft
met werkverschaffing en het ter wille zijn van onwillige tuinders. Bovendien
kan niet ieder werkloze dit werk doen en zoals gezegd zijn de arbeidsvoorwaarden
vaak abominabel.
 
 De fractie van de SP meent daarom dat mensen alleen maar verwezen mogen
worden naar een vacature als aspergesteker als er minimaal aan twee voorwaarden
is voldaan. In de eerste plaats moet de betrokkene er medisch geschikt voor
zijn en in de tweede plaats moet de tuinder de CAO naleven. Ik zou toch zeggen
dat dit een niet al te revolutionaire eis is!
 
 In dit verband, voorzitter, wil ik nog een korte opmerking maken. De CAO
voor de tuinbouw is op 28 januari jl. afgelopen en er is nog geen nieuwe CAO
omdat de werkgevers in de tuinbouw op 18 april jl. de onderhandelingen hebben
gestaakt. De SP-fractie vindt het redelijk als desondanks
het loon wordt betaald dat in de oude CAO was vastgelegd. Vanzelfsprekend
moet dit naar ons idee ook gelden voor de andere arbeidsvoorwaarden.
 
 Ik kom nu toe aan mijn vragen aan de minister.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Bij een interpellatie hoeft u uw vragen niet voor te lezen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dat is ontzettend aardig, want dan kan ik het hierbij laten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb u graag deze dienst bewezen. U blijft daardoor ook royaal binnen
uw tijd.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij spreken, naar ik hoop, nu voor de laatste
keer over het probleem van de asperge-oogst. Het gaat om een slepend probleem
dat al vele jaren speelt en waarvoor geruime tijd geleden een structurele
oplossing is toegezegd.
 
 De aspergeteelt vraagt jaarlijks zo'n 12.000 arbeidsplaatsen gedurende
zes weken en het overgrote deel van deze piekarbeid lossen de bedrijven zelf
op. Veel bedrijven zijn vorig jaar al begonnen met de aanpak van het arbeidsprobleem.
Uiteraard is de sector al jaren bekend met de voorkomende problemen van de
werving van personeel. Ook de overheid is daarmee bekend, maar zij heeft desondanks
nog steeds geen structurele oplossing geboden. Dit jaar zijn zo'n 700 vacatures
in Limburg en 600 vacatures in Brabant gemeld, waarvan ongeveer de helft is
ingevuld via arbeidsbureaus en projectbureaus. Er blijft echter een groot
probleem van moeilijk te vervullen vacatures voor zo'n 500 à 700 mensen.
 
 Ik herhaal nog eens, voorzitter, dat het gaat om een probleem dat nooit
langer duurt dan zes weken. De asperge-oogst onderscheidt zich nadrukkelijk
van andere oogsten. Bij de oogst is sprake van zeer grote weersgevoeligheid
en onregelmatige oogsttijden. Ik voeg daaraan toe dat in de buurlanden, die
een sterke invloed op ons uitoefenen, een regeling is getroffen die veel minder
problemen oplevert. In een open EU-markt betekent dit, dat de Nederlandse
tuinbouw steeds meer aspergeveld moet prijsgeven. Dat heeft ook een negatieve
uitwerking op de structurele werkgelegenheid. Vanaf 1991 is in Nederland 10%
van het areaal verdwenen en is in Duitsland in dezelfde periode zo'n 30% erbij
gekomen. Het economische belang wordt op deze manier dus wel degelijk ondergraven
en dat belang is toch, overeenkomstig het antwoord op vraag 9, het uitgangspunt
van de minister. Op 16 februari heeft de staatssecretaris van Sociale Zaken
voorspeld, dat bij het uitblijven van een goede structurele voorziening ook
dit jaar weer problemen zouden ontstaan. Hij verzekerde mij toen, dat hij
de problemen bij de arbeidsvoorziening dit jaar tot een oplossing zou brengen.
Op 7 maart verklaarde hij de motie van het CDA, waarin werd gevraagd om tuinders
veertien dagen voor de oogst zekerheid te bieden met betrekking tot de arbeidsvoorziening,
overbodig. Dat was standaardbeleid, zo zei hij. "Indien de sector niet in
staat is, nadat alle pogingen daartoe ondernomen zijn, op de arbeidsmarkt
in Nederland of binnen de Europese Unie te recruteren, dan is het beleid zoals
ook de heer Van der Linden vraagt standaardbeleid."
 
 Dat het geen overbodige motie was, is inmiddels wel duidelijk. De tuinders
zitten volop in de oogst en de zorg van de overheid komt op het moment, dat
de oogst al is begonnen. De mensen moeten weten waar ze aan toe zijn. Door
het warme weer is het probleem weer urgent. Als er niets gebeurt, ontstaat
op een aantal bedrijven een noodsituatie. Naar het oordeel van de CDA-fractie
dienen voor de bedrijven die alles gedaan hebben om op de Nederlandse arbeidsmarkt
of die van de Europese Unie arbeidskrachten te werven en daar niet in geslaagd
zijn tewerkstellingsvergunningen voor niet-EU-onderdanen verstrekt te worden.
 
 Voorzitter! Tegen die achtergrond wil ik de Kamer een motie voorleggen
met de volgende inhoud.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Gebruikelijk is om dat in tweede termijn te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ik wil haar ook tot de tweede termijn bewaren, uiteraard. Ik wilde het
debat verkorten en daarom wilde ik de minister deze kamerbrede motie al meegeven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Volgens het Reglement van orde moet er een speciale urgentie zijn om het
nu te doen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Die speciale urgentie is er niet. Ik wil dan de minister ook vragen om
op de opmerkingen in te gaan en met name op de schriftelijk gestelde vragen.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik zie dat dit interpellatiedebat er ook toe dient
om de procedures helder te krijgen. Ik stel het in ieder geval erg op prijs
om te kunnen ingaan op de vragen en ik wacht de reactie van de Kamer vervolgens
met grote belangstelling af.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil met de heer Van der Linden onderstrepen,
dat het hier om een economisch belang gaat. Ik zie hier ook het economisch
belang van de sector, van de aspergeteelt en de stevige internationale concurrentie
die toeneemt. Het is voor ons allen van belang om daaraan het hoofd te kunnen
bieden en de voorwaarden te creëren waaronder zo goed mogelijk geconcurreerd
kan worden.
 
 Ook aan het adres van de heer Marijnissen wil ik opmerken, dat niet alleen
de werkgelegenheid in de aspergeteelt aan de orde is. We hebben het eigenlijk
over de meer structurele aspecten van het voeren van werkgelegenheidsbeleid
in Nederland. Het heeft te maken met de eisen die wij aan de mensen stellen,
vanzelfsprekend aan werkgevers maar ook aan werknemers, potentiële werknemers
en uitkeringsgerechtigden. Hoewel het gaat om beperkte aantallen mensen is
de betekenis van de discussie voor mij veel breder dan uitsluitend betrekking
hebbend op deze problematiek zelf. Het eerste punt blijft echter de vraag,
hoe om te gaan met werkgevers die op zoek zijn naar personeel om te kunnen
produceren.
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Marijnissen heeft gevraagd of ik van oordeel
ben dat de tuinders in Brabant en Limburg voldoende hebben geprobeerd om aan
Nederlands dan wel Europees arbeidsaanbod te komen. Het is niet mogelijk om
op dit moment in het algemeen een alomvattend oordeel te geven over de omvang
van de inspanningen van de tuinders. Het gaat namelijk om
individuele werkgevers die zich weliswaar, met name in Limburg, hebben aaneengesloten
om een gezamenlijke inspanning te ondernemen. Naar de mate waarin dat is gebeurd,
is het ook gemakkelijker om te zien welke inspanningen zijn geleverd. Ik zou
niet willen suggereren dat wij een alomvattende beoordeling zouden kunnen
geven. Dat komt ook door het eenvoudige uitgangspunt dat drie jaar geleden
in het tuinbouwakkoord is vastgelegd, dat inhoudt dat de tuinders primair
zelf verantwoordelijk zijn voor de personeelsvoorziening en dat zij, voor
zover zij daarbij hulp nodig hebben, een beroep kunnen doen op de arbeidsvoorziening.
 
 De beoordeling van de inspanning van tuinders zal dientengevolge alleen
plaatsvinden als door de tuinder zelf een tewerkstellingsvergunning bij het
CBA wordt aangevraagd. In die procedure is dan voorzien dat de tuinder aangeeft
welke inspanningen zijn gepleegd, ook buiten arbeidsvoorziening om, om aan
personeel te komen.
 
 Het is wel goed, te zien dat in de afgelopen jaren sinds het bereiken
van het tuinbouwakkoord al een tendens zichtbaar was die aangeeft dat van
jaar tot jaar minder tewerkstellingsvergunningen nodig waren. In 1992 ging
het nog om 1010 tewerkstellingsvergunningen, in 1993 om 880 en in 1994 om
410. Wie gelooft in de statistiek, zou erop uitkomen dat dit jaar met nul
beëindigd zou kunnen worden. Dat is een statistische opmerking, maar
ik zal toelichten waarom ik denk dat het ook in de praktijk wel eens dicht
bij die statistische uitkomst zou kunnen uitkomen.
 
 Vervolgens heeft de heer Marijnissen gevraagd of ik kan toezeggen dat
alleen bemiddeld zal worden als vooraf de zekerheid bestaat dat de CAO-bepalingen
zullen worden nageleefd. Voor het verlenen van een tewerkstellingsvergunning
is het nakomen van de CAO-bepalingen uitgangspunt. Dat is dus vervolgens ook
deel van de beoordeling door arbeidsvoorziening. De uitvoering van de arbeidsovereenkomst
is vanzelfsprekend een zaak tussen werkgever en werknemer, en geen zaak waar
de overheid direct op kan toezien. Vanzelfsprekend geldt van mij uit gezien
wel het uitgangspunt dat er op of boven het minimumloon moet worden betaald.
 
 De vervolgvraag, wat er gebeurt als er geen CAO-lonen worden betaald,
is dan in feite ook niet aan mij ter beantwoording, gegeven natuurlijk het
uitgangspunt dat er wel minimaal het minimumloon wordt betaald. Het is immers
aan werkgevers en werknemers en hun organisaties zelf om de handhaving van
de CAO-bepalingen te bevorderen.
 
 Bij de beoordeling door de sociale dienst of sancties moeten worden toegepast,
is vervolgens uitsluitend de vraag aan de orde of er sprake is van passende
arbeid, en wederom in het kader van arbeidsvoorwaarden die aan algemeen gestelde
wettelijke vereisten voldoen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 U hebt ongetwijfeld kennis genomen van de publieke reactie van de burgemeester
van Venray, die zegt: Luister eens, wat die minister Melkert wil, vind ik
allemaal heel erg mooi. Maar ik stel vast dat de meeste "banen" die worden
aangeboden (banen tussen aanhalingsteken), banen zijn die niet onder de CAO-bepalingen
vallen. Ik weiger daaraan mee te werken. Ik zie absoluut niet in waarom ik
als vertegenwoordiger van de overheid op lokaal niveau moet meewerken aan
het verder in stand houden van welhaast illegale praktijken.
 
 Wat is uw reactie op deze uitspraken? U zegt tegen de gemeenten dat ze
sancties moeten opleggen aan mensen die weigeren. Als mensen weigeren op grond
van het feit, dat het werk dat wordt aangeboden niet volgens de CAO-bepalingen
is, vindt u dan nog steeds dat die gemeenten toch een sanctie moeten opleggen?
Want dat is de vraag.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Voor zover het gaat om bij de arbeidsvoorziening
aangemelde vacatures, en daar hebben wij het over, is het uitgangspunt dat
op basis van de CAO-bepalingen wordt betaald en dat overigens ook de andere
voorwaarden die daarop betrekking hebben, ook betrekking hebben op potentiële
werknemers. En dat het dus ook geldt voor eventuele uitkeringsgerechtigden
die door de sociale dienst bij de arbeidsvoorziening zullen worden aangemeld
om aangeboden werk te accepteren.
 
 Voorzitter! Vervolgens stelt de heer Marijnissen de begrijpelijke vraag
hoe de naleving van CAO-bepalingen – dat vertaal ik in "algemeen wettelijke
bepalingen" – zal worden gecontroleerd. De inspectiedienst van het ministerie
zal in samenwerking met de regionale politie nu en in de komende weken intensief
controleren in de aspergekwekerijen. Daarbij zal worden opgetreden tegen bedrijven
die illegale vreemdelingen en vreemdelingen in dienst hebben voor wie geen
tewerkstellingsvergunningen aanwezig zijn. Tegen die ondernemers zal door
de inspectiedienst proces-verbaal worden opgemaakt op basis van de nu nog
geldende WABW. De boetes variëren, voor degenen die er misschien nog
hun voordeel mee kunnen doen, afhankelijk van de omstandigheden van ƒ
2000 tot ƒ 10.000 per werknemer. De resultaten van deze onderzoeken
zullen worden uitgewisseld met de bedrijfsvereniging en de belastingdienst,
die erop toezien dat belasting en premie worden afgedragen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Voordat wij net als gisteren over en weer verwijten krijgen
over al dan niet beantwoorde vragen, wil ik nu al op het volgende wijzen.
Volgens mij staat in de vraag of wordt gecontroleerd op de naleving van de
CAO. Daarop is de minister niet ingegaan. Hij is ingegaan op de vraag of wordt
gecontroleerd op legaliteit van de arbeid enzovoorts, maar niet op de CAO.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Daar was ik al op ingegaan in antwoord op de daaraan voorafgaande vraag.
Ik zei dat de naleving van de CAO een zaak is van CAO-partijen zelf, maar
dat de overheid vervolgens dient te controleren op het nakomen van alle relevante
wettelijke bepalingen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik kom hierop later nog terug, voorzitter.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Dan kom ik te spreken over de weigerachtige gemeenten, waarop
de heer Marijnissen zojuist al vooruitliep. Gemeenten wordt via het vastgestelde
maatregelenbeleid gevraagd om al datgene te doen wat kan bevorderen dat aangeboden
arbeid, mits passend, ook wordt geaccepteerd. Het reguliere vaststellings-
en maatregelenbeleid leidt tot actie van de kant van het ministerie,
via de interventie van de consulenten, indien er door sociale diensten onvoldoende
naar de letter en de geest van de wet wordt geopereerd.
 
 Mijnheer de voorzitter! De heer Marijnissen vroeg, aan welke eerder opgesomde
voorwaarden in mijn brief aan de Kamer niet werd voldaan in het geval van
de 160 vacatures. Die vacatures voldeden niet aan de volgende vereisten: vergoeding
van de reiskosten, adequate huisvesting, garantie dat beloning voor stukloon
voldoende is om het CAO-uurloon te bereiken. Zoals bekend, moet het stukloon
10% hoger liggen om een redelijke garantie te hebben dat het CAO-loon wordt
bereikt.
 
 De heer Marijnissen vroeg of een verslag aan de Kamer kan worden gezonden
over de bemiddelingsactiviteiten en de controle op de naleving van de CAO.
Uit mijn eerder gegeven antwoord volgt dat een verslag van de controle op
de naleving van de CAO niet kan worden gegeven. Over de bemiddelingsactiviteiten
kan vanzelfsprekend wel verslag worden uitgebracht. Ik ben dan ook voornemens
om de Kamer binnen afzienbare tijd een overzicht te doen toekomen van de bemiddelingsactiviteiten
die hebben plaatsgevonden.
 
 Voorzitter! Dan kom ik bij enkele vragen die door de heer Van der Linden
zijn gesteld. Sommige vragen overlappen datgene wat door de heer Marijnissen
naar voren is gebracht. Ik ga vooral in op de vraag die hij stelde –
onder verwijzing naar de discussie die hij eerder met de staatssecretaris
voerde – of de waarschuwing die hij in die discussie uitsprak over problemen
die toen aanstaande waren, niet al te lichtvaardig is weggewuifd door de staatssecretaris.
Dat is niet het geval. De staatssecretaris heeft met vooruitziende blik een
antwoord gegeven op de vraag die toen is gesteld. Ik heb in de afgelopen weken
het volgende ervaren. Naarmate het oogstseizoen naderbij kwam en naarmate
er meer druk op de ketel kwam als gevolg van de discussie die wij hier met
elkaar hebben gevoerd, mede naar aanleiding van schriftelijke vragen van onder
anderen de heer Van der Linden, is er sprake geweest van een waarneembare
stijging in het aanbod van werkzoekenden. Bij het project personeelsvoorziening
asperges en aardbeien in noord- en midden-Limburg is het aanbod van personen
dat bereid is om te werken op dit moment zelfs groter – het is de stand
van eind vorige week – dan het aantal gemelde vacatures. Tegen die achtergrond
is het te begrijpen dat de eerste aanvragen voor tewerkstellingsvergunningen
die vanuit noord- en midden-Limburg bij het RBA aldaar zijn ingediend, inmiddels
met een negatief advies zijn voorgelegd aan het CBA, dat daar nog over moet
beslissen. Ik wil graag gezegd hebben dat het voorhanden zijnde aanbod op
dit moment dus niet indiceert dat sprake zou zijn van een "noodsituatie",
die de afgifte van tewerkstellingsvergunningen naderbij zou brengen. Ik verwijs
verder graag naar mijn antwoorden op de schriftelijke vragen. Daarbij is en
blijft de normale procedure dat, nadat is vastgesteld dat onvoldoende aanbod
beschikbaar is en dat voldoende inspanningen zijn geleverd om aan arbeidskrachten
te komen, het wat betreft de standaardprocedure altijd aan het RBA en uiteindelijk
de besluitvormende instantie, het CBA, is om tewerkstellingsvergunningen af
te geven. Die situatie heeft zich naar mijn indruk tot op heden nog niet voorgedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! In de brief van 1 mei jl. van de LTO wordt gewag gemaakt van
een tekort van pakweg 500, 600, 700 mensen! Hoe verklaart de minister dan
dat er meer aanmeldingen dan vacatures zijn? De uitspraken van de staatssecretaris
van Sociale Zaken op 16 februari en 7 maart jl. moeten dus in dat licht worden
bezien.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik kan natuurlijk niet verklaren hoe die gegevens in de brief van de LTO
terecht zijn gekomen. Ik kan wel weergeven wat mij is gemeld over de stand
van zaken eind vorige week door het project personeelsvoorziening asperges
en aardbeien in noord- en midden-Limburg. Gemelde vacatures: 656. Aanbod:
849. Ik teken daar wel bij aan dat het aanbod een kwantitatief gegeven is,
waarbij het niet op voorhand vaststaat dat het in alle gevallen om geschikt
aanbod gaat. Dat is echter de kern van de procedure. Er wordt per geval bekeken,
vanuit de werkgevers naar de geleverde inspanningen en vanuit de werknemers
naar hun geschiktheid, of vraag en aanbod op elkaar kunnen worden afgestemd.
Daarna komen de vervolgvragen aan de orde. Die kunnen eventueel leiden tot
de aanvraag. Daarbij kan de toekenning van een tewerkstellingsvergunning aan
de orde zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Wil de minister hiermee zeggen dat er geen probleem is?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik moet afgaan op de berichten die mij ter kennis worden gebracht door
de arbeidsbureaus die zijn belast met het bij elkaar brengen van vraag en
aanbod. Ik realiseer mij heel wel dat de situatie rond de noodzaak van de
oogst zich van dag tot dag kan wijzigen, zelfs meer – dat heb ik de
afgelopen weken indringend geleerd – naarmate het weer meewerkt. Het
is mij ook niet ontgaan hoe het klimaat zich de afgelopen dagen ontwikkelt.
Wat dat betreft ben ik van dag tot dag bereid om met de Kamer te discussiëren
en in contact te blijven, zowel met de arbeidsbureaus als met de eigen inspectiedienst
te velde, om na te gaan wat er aan de orde is. In dat licht wijs ik, al is
dat geen representatief voorbeeld, op wat wij vanochtend hebben ervaren bij
de inspectie in de regio Brabant-noord, in de omgeving van Sint-Anthonis,
Mill en Grave. Daar zijn geen problemen aan de orde. Dat is een relevant gegeven.
Ik houd mij natuurlijk beschikbaar voor alle gegevens die erop duiden dat
er wel problemen zijn, maar mijn eerste verwijzing is dan wel naar het arbeidsbureau
ter plekke. De heer Van der Linden zal mij niet kwalijk nemen dat ik gezien
de verhouding die bestaat tussen het ministerie en de arbeidsvoorziening,
eerst bij de arbeidsvoorziening te rade ga.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 De streek waar asperges geteeld worden, is natuurlijk groter dan Grave
en omgeving. Ik ben blij dat de minister erkent dat naarmate de zon meer en
langer schijnt de urgentie toeneemt. Ik heb ook niet gezegd dat er vandaag
al een probleem is, maar bij dit weer krijgen wij eind deze week of begin
volgende week grote problemen. Wil de minister er zorg voor dragen dat dan
èn in de procedures – zeer korte procedures, wat wij helaas anders
 zijn gewend – èn wat betreft de arbeidsvoorziening
die problemen er niet komen?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Vanzelfsprekend is mij bekend dat de asperges ook op andere plekken dan
in Brabant-noord hun kopje uit de grond steken. Vandaar dat er vanochtend
ook in Limburg is geïnspecteerd. Dat ligt echter iets verder weg en komt
dan ook iets later door. Als blijkt dat er problemen zijn, zal de heer Van
der Linden dat onmiddellijk van mij horen. Ik heb overigens geen aanwijzingen
dat die problemen er zouden zijn. Ik ben verder vanzelfsprekend bereid om
op elk moment van de dag en de week als dat nodig is, nader te bezien of er
problemen zijn. Ik ga er echter van uit dat als er zich problemen voordoen,
die niet opgelost kunnen worden langs de aangegeven wegen, het arbeidsbureau
ter plekke tot de conclusie zal komen dat inderdaad een tewerkstellingsvergunning
op zijn plaats is. De procedure voorziet daarin. Daar is niets nieuws mee
aan de hand. Het feit dat wij in de afgelopen jaren een afnemende trend hebben
gezien van het aantal benodigde tewerkstellingsvergunningen en het aantal
vacatures dat wordt aangemeld bij de arbeidsbureaus geeft al aan dat tuinders
eerder en beter dan in het verleden anticiperen op de noodzakelijke arbeidsbehoefte.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Is de opmerking van de minister dat de gegevens uit Limburg, dat wat verder
weg ligt, wat trager binnenkomen, de verklaring waarom de cijfers op het ministerie
niet up-to-date zijn?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 De cijfers zijn inmiddels up-to-date, want ik krijg juist een papier aangereikt,
waarop de laatste gegevens uit Limburg staan vermeld.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ik vond de opmerking van de minister gevaarlijk voor de tuinders, want
het kan zijn dat als de gegevens de minister bereiken, de tuinder al twee
dagen geen asperges heeft kunnen oogsten.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Zo is het niet. Het gaat hier om het verslag van een inspectie die vanochtend
is uitgevoerd. Als het nodig is vervangen wij de postduif door de fax en dan
hoeft er geen enkel probleem te zijn in de aanlevering van gegevens. Het gaat
erom dat wij de vinger aan de pols houden en dat dat primair via de arbeidsbureaus
gebeurt. Ik ga ervan uit dat de arbeidsbureaus tot een verstandige afweging
komen, conform de gegeven procedure. Als er andere indrukken zijn –
indrukken die ook hier in de Kamer kunnen worden gewisseld – zal ik
niet aarzelen, niet vanuit een formele bevoegdheid, maar vanuit een materiële
betrokkenheid, om mijn indrukken onmiddellijk door te geven aan de arbeidsbureaus
en erin te voorzien dat de asperges tijdig de grond uitkomen. Dat is een economisch
belang. Zo gaan wij in dit land met elkaar om, ervan uitgaande dat werkgevers
zich hebben ingespannen en dat werkgevers op normale arbeidsvoorwaarden mensen
aan de slag hebben.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Er zijn op dit ogenblik ruim 400 formulieren aangevraagd voor tewerkstellingsvergunningen.
Daar zijn er zo'n 50 van ingevuld en ingediend bij het arbeidsbureau. Dat
geeft een indicatie dat er een gat is in de arbeidsvoorzieningsvervulling.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Op die veronderstelling kan ik niet ingaan, omdat het aan het arbeidsbureau
zelf is om van geval tot geval daarover te oordelen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Zoals de minister al eerder in een brief had gedaan,
heeft hij vandaag wederom het, ik durf haast te zeggen, vermeende economische
belang onderstreept van de aspergeteelt in Nederland. Laten wij het houden
op dat economische belang. Tegelijkertijd stelde de minister dat er sprake
is van een stevige internationale concurrentie. Deze twee zaken bijeengevoegd
vormen volgens mij precies de verklaring voor de deplorabele arbeidsvoorwaarden
voor aspergestekers en in de tuinbouw in het algemeen. Natuurlijk moet de
Nederlandse asperge concurreren met de Griekse. En natuurlijk zijn de lonen
daar lager. Dat is mij allemaal duidelijk. Maar de concurrentiestrijd wordt
uitgevochten over de ruggen van degenen die jaar op jaar in de kranten mogen
lezen dat zij als werklozen niet bereid zouden zijn te werken in de tuinbouw,
specifiek gesproken als aspergesteker. Het staat mij enorm tegen dat elke
keer die suggestie wordt gewekt.
 
 Ook de dubbelhartigheid van de minister staat mij tegen: hij vindt dat
sociale diensten sancties op mensen moeten toepassen als zij weigeren om asperges
te steken. Over de kwalificaties rond die arbeid zal ik verder niet spreken.
De minister gaat zelfs zo ver dat hij sancties wil opleggen aan gemeenten
indien zij geen sancties opleggen aan die werklozen. En dit alles terwijl
diezelfde minister hier nu niet de toezegging wil doen dat hij ook de naleving
van de CAO bij zijn controle-activiteiten zal betrekken. Strikt formeel gesproken
heeft de minister gelijk als hij zegt dat dit een zaak tussen werkgevers en
werknemers is. Maar wij weten toch over wat voor sector wij het hebben? Wij
weten toch hoe er massaal CAO-bepalingen worden ontdoken, bijvoorbeeld als
het gaat om reis- en verblijfskosten, vakantiedagen en loon? De minister heeft
als antwoord op een van mijn vragen gezegd dat er van de 169 vacatures die
in het kader van Europa zijn aangemeld, 160 zijn afgewezen. Even was ik in
de veronderstelling dat dit was omdat de 6-wekentermijn was overschreden,
maar neen, het ging over het loon. Het ging over al die dingen waarvan wij
in een fatsoenlijk land als Nederland zeggen dat het niet kan dat die bepalingen
niet worden nageleefd.
 
 Laten wij elkaar dus geen mietje noemen, want wij weten wat er aan de
hand is. Wij weten ook dat er keer op keer een spel wordt gespeeld door de
tuinbouwsector als het om de asperges gaat, want de overheid zal altijd wel
weer instemmen met de Polen die bereid zijn om voor gemiddeld ƒ 5 per
uur te werken en geen commentaar hebben. Elke keer weer wordt dit maar bepleit
en daarmee houden wij een systeem in stand dat naar mijn idee radicaal ten
einde gebracht moet worden, liefst met medewerking van deze Kamer en de minister.
Daarom dien ik ook de volgende motie in, maar niet nadat ik heb gemeld dat
de FNV de laatste dagen een telefonische enquête heeft gehouden onder
in totaal 50 telers, die zich aanmeldden als potentiële aspergesteker.
Het onderzoek heeft plaatsgehad in noordoost-Limburg en zuidoost-Brabant.
Door de tuinders werd ƒ 1 à ƒ 1,25 per kilo betaald,
waarmee alle niet echt geroutineerde stekers amper aan het minimumloon komen.
Deze conclusie sluit exact aan bij hetgeen de minister zojuist heeft gezegd
toen het ging over de 169 vacatures die in het kader van Europa zijn aangemeld.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 spreekt uit dat werklozen slechts dan verwezen mogen worden naar een vacature
als aspergesteker indien vooraf is vastgesteld dat de betrokken werkloze daartoe
medisch geschikt is en dat de beloning en de overige arbeidsvoorwaarden zijn
conform, althans op het niveau van de oude CAO voor de tuinbouw,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Marijnissen. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 1 (24154).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor de gegeven antwoorden, hoewel hij
enkele vragen over het hoofd heeft gezien. Ik kom daarop straks terug.
 
 Uiteraard zijn de tuinders zelf verantwoordelijk voor de arbeidsvoorziening.
De minister heeft dat gezegd. In het tuinbouwakkoord stond echter ook dat
de overheid zou zorgen voor een structurele regeling. Die is er niet. Wij
stellen vandaag de dag dan ook vast dat te dien aanzien het systeem niet functioneert
of althans onvoldoende functioneert en dat de rekening van het niet functioneren
van het systeem bij de tuinders terechtkomt. In Duitsland en België is
dit probleem wel geregeld.
 
 Mijn vraag blijft dan ook of wij deze teelt het land uit willen hebben.
In drie, vier jaar tijd is het areaal met 10% verminderd, terwijl het met
30% is gestegen in Duitsland. Wil de minister deze trend doorzetten? Hiermee
zijn ook structurele arbeidsplaatsen gemoeid. Het gaat niet alleen om die
piekarbeid, maar ook om structurele arbeid. In andere landen heeft men wel
regelingen getroffen die het mogelijk maken, die teelt te blijven uitoefenen.
 
 Wanneer heeft een tuinder echt voldaan aan de inspanning om na te gaan
of hij arbeidskrachten kan krijgen op de eigen arbeidsmarkt of op de arbeidsmarkt
van de Europese Unie? Kan ik een helder antwoord op deze vraag krijgen? Er
zijn tuinders die vanaf vorig jaar augustus bezig zijn geweest in werkgroepen
etcetera en die hebben deelgenomen aan het project waarnaar de minister verwees,
maar die vandaag de dag niet volledig geslaagd zijn in de vervulling van de
vacatures.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik ben het met de heer Van der Linden eens dat er zeker tuinders
zijn die alles doen om via de normale regels aan arbeidskrachten te komen
om de asperges te steken. Wordt het negatieve imago dat deze sector vergezelt
niet mede bepaald door die tuinders die willens en wetens niks met de regels
te maken willen hebben, die alleen maar Polen willen huren, omdat die snel
werken, onder slechte arbeidsvoorwaarden voor een heel laag loon? Zou je dit
niet kunnen omschrijven als de export van de slavernij of van uitbuiting die
wij in dit land onze werknemers niet willen aandoen? Is de heer Van der Linden
dat met mij eens?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Ik geef de heer Rosenmöller precies hetzelfde antwoord
dat ik vorig jaar de heer Marijnissen gegeven heb. Uiteraard moeten mijns
inziens de werkomstandigheden, de verblijfsomstandigheden en de lonen behoorlijk
en goed zijn. Ik wil geen mensen honoreren die de regels met voeten treden.
Ik wil wel opkomen voor de mensen die alles doen om aan arbeidskrachten te
komen en die in een regio wonen waarin een geweldig groot beslag gelegd wordt
op dit soort arbeid – ik noem het kweken van champignons, het telen
van aardbeien – waardoor zij niet in staat zijn, hun financiële
en fysieke inspanningen gehonoreerd te krijgen.
 
 Bij het vorige debat heb ik in een motie gevraagd, die mensen binnen veertien
dagen zekerheid te geven. De staatssecretaris heeft mij toegezegd dat dit
staand beleid is. Die zekerheid is er. Vandaag moet ik echter vaststellen
dat de oogst begonnen is, dat met dit weer de oogstpiek naderbij komt, maar
dat er nog steeds heel veel problemen zijn. Dit kan de overheid of een volksvertegenwoordiging
niet voor haar rekening nemen. Ik geef de heer Rosenmöller gelijk. Wij
mogen niet staan achter mensen die de regels met voeten treden. Wij moeten
opkomen voor mensen die op een goede, ordentelijke manier hun zaken doen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Is de heer Van der Linden met mij van mening dat het vrij lastig is dat
onderscheid hier met een schaartje te knippen? Moet die beoordeling niet ter
plekke gemaakt worden door de arbeidsbureaus die in de individuele situatie
moeten beoordelen of een aanvraag voor een tewerkstellingsvergunning al dan
niet terecht is? Zou het pleidooi van de heer Van der Linden betreffende de
problemen die morgen, overmorgen of de volgende week ontstaan nadat de vakanties
voorbij zijn, niet aan kracht winnen als hij nog wat stelliger dan hij nu
uitgedaagd in een interruptie doet, pleit voor een aanpak die erop gericht
is, die tuinders die het willens en wetens niet conform de regels willen doen,
niet te honoreren?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb er nooit voor gepleit om die tuinders te honoreren.
Integendeel, ik bepleit het omgekeerde. Ik zou graag zien dat de heer Rosenmöller
mij volgt in ons voorstel om zoals in andere landen gebeurt, een bedrag belasting-
en premievrij te laten voor iedere burger. Ik vermoed dat het probleem dan
in belangrijke mate de wereld uit zou zijn. Voor alfahulpen en voor kamerverhuurders
zijn er reeds dergelijke regelingen. Wij zijn niet in staat in dit parlement,
in deze Haagse bureaucratie voor piekarbeid een zodanige regeling te treffen
dat de mensen daarmee uit de voeten kunnen. Daar is mijn aanklacht tegen gericht.
Daarvoor sta ik hier en daarvoor heb ik hier in het verleden gestaan.
 
 Slaat de minister nu een andere lijn in dan de staatssecretaris ons heeft
beloofd? Veertien dagen voor de oogst zou er duidelijkheid en zekerheid voor
de bedrijven zijn met betrekking tot de arbeidsvoorziening. Moet
ik de minister nu zo verstaan dat die lijn is verlaten? Laat hij het er nu
maar op aankomen en kijkt hij dan of er nog ergens een probleem ontstaat?
Hij wacht tot er een telefoontje binnenkomt. Vervolgens gaat de procedure
bij het RBA van start. Die duurt een paar dagen. Dan gaat het RBA het doorgeven
aan het CBA. Daar hebben zij blijkbaar ook heel veel tijd, althans die nemen
zij. En als er een positieve beslissing wordt genomen, duurt het vaak nog
vier dagen voordat het bij de tuinder terechtkomt.
 
 Voorzitter! Dit is een handelwijze die wij nu voor onze rekening wensen
te nemen. Ik vind het ook onverantwoord ten opzichte van de mensen zelf. Daarom
vraag ik de regering, haar verantwoordelijkheid te nemen om aan deze situatie
een eind te maken. Recht moet worden gedaan aan de sector en aan de betekenis
ervan. Ik ben blij dat de minister het economische belang van de sector als
uitgangspunt heeft gehanteerd. Maar als 10% areaal in drie jaar verdwijnt,
dan wordt dat economische belang wel enorm veel geweld aan gedaan. Ik kom
tuinders tegen die zeggen: bij mij gaat volgend jaar de frees in het veld,
want ik wil die stress en die onzekerheid niet meer hebben.
 
 Wij vinden dat op dat punt klare taal moet worden gesproken en dat een
helder beleid moet worden gevoerd. De overheid moet een betrouwbare partner
voor de burgers zijn. Ik vraag de minister om met name nog even in te gaan
op de vragen 8 en 9. Daarnaast wil ik de Kamer een motie voorleggen. Ik plaats
daar de volgende kanttekening bij. Deze motie wordt gedragen door een brede
kamermeerderheid. In het dictum van deze motie is een criterium opgenomen.
Dat is op zichzelf een goed criterium, maar ik vind dat het eigenlijk in de
uitvoeringsmodaliteiten zou moeten voorkomen. Maar ik accepteer dat graag,
omdat ik daarmee een kamermeerderheid haal. Tegelijkertijd bewijzen wij de
sector een goede dienst als wij via deze motie de minister weten te bewegen
om het beleid op dat punt aan te passen. De motie luidt als volgt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat een aantal tuinbouwbedrijven ondanks tijdig gemelde vacatures
in ernstige problemen dreigt te geraken wegens gebrek aan voldoende personeel;
 
 overwegende, dat de oogst van asperges gezien de aard van het produkt
in de tijd geen uitstel gedoogt;
 
 overwegende, dat de regering heeft toegezegd dat bedrijven die het uiterste
hebben gedaan, zowel kwalitatief als kwantitatief, om in de piekarbeid te
voorzien, tijdig zekerheid zouden krijgen met betrekking tot de arbeidsvoorziening;
 
 verzoekt de regering in die gevallen waar middels eigen initiatieven in
minimaal 50% van de arbeidsbehoefte is voorzien, op de kortst mogelijke termijn
tijdelijke tewerkstellingsvergunningen te verstrekken,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Linden, Blauw, Ter Veer,
Vreeman en Van der Vlies.
 
 Zij krijgt nr. 2 (24154).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik denk dat de heer Van der Linden misschien veel
dingen politiek te verwijten zijn, maar niet dat hij niet consistent zou zijn.
Het is het bekende verhaal van de heer Van der Linden. Het zal duidelijk zijn
dat ik het absoluut oneens met hem ben, maar dat heb ik in mijn bijdrage aan
dit debat al duidelijk gemaakt.
 
 Het gaat mij om het volgende punt. Ik heb zojuist verteld over het telefonische
onderzoek dat de FNV heeft gehouden. Daaruit bleek dat telers bereid zijn ƒ
1 à ƒ 1,25 per kilo te geven. De heer Van der Linden weet zelf
dat dat in de praktijk betekent dat mensen hoegenaamd niet aan het minimumloon
komen, tenzij zij op een heel vol veld staan en zeer geroutineerde stekers
zijn. Wij hebben het zojuist even gehad over die 160 van de 169 vacatures
die zijn afgewezen, omdat zij niet voldeden aan de voorwaarden. Waarom spreekt
de heer Van der Linden zo weinig over dat soort zaken? Naar mijn idee zit
daar de kern van de problematiek. Waarom vraagt hij aan de minister wat hij
gaat doen aan het feit dat het areaal met 10% is afgenomen, terwijl het in
Duitsland is gegroeid? De heer Van der Linden zou voor een oplossing toch
eigenlijk bij de telers in Limburg moeten zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Allereerst wil ik de heer Marijnissen danken
voor het feit dat hij mij consistent noemt. Dat is een compliment in de politiek.
Dat wil ik graag incasseren. Die houding leggen wij als CDA-fractie graag
aan de dag. Ik ken die enquêtes niet en ik ben ook niet op de hoogte
van de wijze waarop die enquêtes gehouden zijn. Het gaat mij erom dat
wij ervoor moeten zorgen dat de oogst op een ordentelijke manier en tegen
een behoorlijke beloning binnengehaald kan worden. Als dat in België
en Duitsland voor deze gedurende zes weken plaatsvindende piekarbeid mogelijk
is, waarom kan dat dan niet in Nederland? Als u mijn voorstel steunt om te
komen tot ƒ 3000 premie- en belastingvrij voor iedere burger, of het
nu gaat om werklozen of werkenden en om man of vrouw, dan kunnen wij het probleem
in belangrijke mate oplossen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik zou absoluut niet weten waarom ik positief op dit voorstel zou moeten
reageren, omdat de SP absoluut geen aandrift heeft om het bedrijfsleven te
subsidiëren. Het bedrijfsleven moet zelf zijn broek ophouden en daar
is het prima toe in staat. Ik vind het prima dat u verwijst naar België
en Duitsland, maar toevallig zit ik hier in het parlement van de Staat der
Nederlanden en ik wil mij dus beperken tot de Nederlandse verhoudingen. Ik
stel vast dat u niet ingaat op mijn vraag: wat is uw reactie op het feit dat
160 van de 169 vacatures zijn afgewezen door een organisatie, nota bene de
Europese Unie, die gelieerd is aan datgene wat u zelf altijd in deze Kamer
heeft bepleit, die gewoon zegt dat niet aan de voorwaarden wordt voldaan en
die de vacatures daarom niet in behandeling kan nemen? Gaat u daar nu eens
op in!
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Dan krijgen wij een technische discussie, want dan komen wij bij de criteria.
Je hebt het dan over de vraag of je in de praktijk buitenlanders kunt werven
door vijf weken van tevoren precies aan te geven wanneer de oogst begint.
Ook heb je te maken met het criterium van de verplichte reiskostenvergoeding.
Ik kan u naar tuinders brengen die aan dat criterium hebben voldaan, maar
na twee dagen zeiden de Ieren dat dit toch niet precies was wat zij zochten,
zodat de tuinders het vliegticket kwijt waren. Met andere woorden: er moeten
aan beide kanten rechten en plichten zijn. Ik treed niet in dit soort uitvoeringsmodaliteiten.
Als de minister de CDA-fractie kan duidelijk maken dat er echt onbillijkheden
in zitten en dat mensen te kort schieten, hoort dat te vallen onder de inspanning
die mensen moeten doen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Tot slot heb ik een vraag aan de heer Van der Linden. Is het juist dat
u adviseur bent van de LLTB?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ja, al vanaf 1977.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 En is het ook juist dat u daarvoor betaald wordt?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Nee.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Hoe komt het dan dat in de lijst van nevenfuncties van kamerleden staat
dat u presentiegeld krijgt van de Limburgse land- en tuinbouwbond?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 U kunt dit soort vragen stellen, maar u tast mijn integriteit daarmee
niet aan.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik stel u een vraag, mijnheer Van der Linden.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De heer Van der Linden antwoordt u.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 U mag deze vraag stellen en u mag ook nadrukkelijk in de lijsten kijken
waar ik sta. Ik ben ook voorzitter van de Vereniging van aardappelverwerkende
industrieën. Die zaken doe ik allemaal publiek en ik scheid die zaken,
maar ik sta wel voor de burgers. Ik ben volksvertegenwoordiger en ook de boeren
en tuinders hebben er recht op dat wij hier voor hun gerechtvaardigde belangen
opkomen. Daar sta ik voor en daar ga ik voor. Als u mij kunt betrappen op
onregelmatigheden op dat punt, dan is dit het podium om daarover te discussiëren.
Ik zou het op prijs stellen als de heer Marijnissen het andere onderdeel van
zijn vraag zou nuanceren.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik ben mij van geen kwaad bewust. Bij wijze van tijdverdrijf...
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Wat bedoelde u dan met die vraag?
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Als ik even mag uitspreken, zal ik dat toelichten. Enkele weken na het
door u gememoreerde debat van vorig jaar ontdekte ik dat u adviseur bent van
de LLTB en daarvoor presentiegeld betaald krijgt. Ik vraag mij in gemoede
af of het kies is dat zo'n grote fractie als het CDA u als woordvoerder voor
dit onderwerp naar voren schuift. Dat is helemaal niet in verwijtende zin
bedoeld. Ik wil ook best aannemen dat uw bedoelingen buitengewoon integer
zijn. Ik stel u en eigenlijk ook de CDA-fractie nu gewoon, op de man af, de
vraag of het verstandig en kies is dat iemand die – in de vorm van presentiegeld –
al zo lang betaald adviseur is van een in dit arbeidsconflict zo belangrijke
organisatie hier in de Kamer eerste woordvoerder is op dat punt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ik vind het zeer aan de orde om adviseur te kunnen zijn. Ik ben zelfs
zeer blij dat ik adviseur mag zijn en ook die andere functie mag vervullen,
omdat ik daardoor een goed beeld heb van een stuk van de realiteit en de praktijk.
Als u mij daarop aanspreekt, moet u mij aanspreken op de inhoud als ik hier
zaken verdedig die niet naar behoren naar voren gebracht zouden moeten worden,
als ik zaken verdoezel of als ik dingen doe die het daglicht niet kunnen verdragen.
Ik lever mijn bijdrage aan dit debat in het openbaar en publiek. Ook die functies
zijn publiek en ik zou het zeer aanbevelenswaardig vinden als meer kamerleden
dit soort functies zouden vervullen, die een halve dag per maand, meestal
één keer per twee of drie maanden, vergen. Het zou hun inzicht
in hun werk in de Kamer sterk kunnen vergroten.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik vind het eerlijk gezegd een open deur dat een kamerlid zich moet oriënteren
op wat er in de samenleving aan de hand is, de feiten en de problemen goed
moet kennen en alle facetten van een probleem moet onderzoeken. Ik ondersteun
dat. Maar ik houd mijn twijfels bij het feit dat een lid van een van de grootste
fracties in de Kamer – er is keuze genoeg in uw fractie – betaald
adviseur is van de LLTB, een belanghebbende organisa tie, en
tegelijkertijd eerste woordvoerder in deze discussie over... nou ja, het is
geen nationale ramp, maar wel langzamerhand een nationaal probleem.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb mijn reactie gegeven. Ik blijf erbij dat ik de wijze
waarop de heer Marijnissen dit onderwerp hier heeft ingebracht, niet kies
vind. Eigenlijk stelt hij de vraag naar de integriteit van de volksvertegenwoordiger.
Daar gaat het eigenlijk om en daar heb ik bezwaren tegen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Ik moet bezwaar maken, want zo heb ik de vraag niet gesteld.
Als de heer Van der Linden de vraag zo interpreteert en verwoordt, zijn dat
zijn woorden. Ik heb gevraagd of hij het zelf kies vindt. Ik vind het niet
kies; hij wel.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb niets toe te voegen. Ik interpreteer de vraag zoals
ik heb gedaan en ik zou het op prijs hebben gesteld als de heer Marijnissen
zijn vraag op dit aspect had gecorrigeerd. Dat heeft hij niet gedaan.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik heb nog een vraag van iets meer inhoudelijke aard. Voordat
de heer Van der Linden de motie voorlas, maakte hij mij zeer nieuwsgierig,
vooral inzake het dictum. Wil de heer Van der Linden iets duidelijker aangeven
welk onderdeel van het dictum hij zelf niet ziet zitten?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 In het dictum wordt om een inspanning gevraagd om in minimaal 50% van
de arbeidsbehoefte te voorzien. Ik vind het percentage van 50 arbitrair. Dat
heb ik kenbaar gemaakt, maar ik heb het uit compromisbereidheid geaccepteerd.
Die nuancering heb ik dus willen aanbrengen. Er is nu een standpunt dat wij
delen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Over het algemeen staat de indiener van een motie voluit achter de overwegingen
en zeker achter het dictum van een motie. De CDA-fractie is niet eens nodig
om een meerderheid achter deze motie te krijgen, maar ik begrijp best dat
het interessant is dat de motie zo breed mogelijk wordt ondersteund. Maar
het kan toch niet zo zijn dat de heer Van der Linden na afloop van dit debat
die 50% in het dictum interpreteert met de souplesse die wij hier af en toe
beleven?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ik ben blij met de aanvullende opmerkingen en de vraag van de heer Rosenmöller.
Ik heb het volgende bedoeld. Bedrijven die zijn gevestigd in een regio waar
piekarbeid nauwelijks voorkomt, kunnen heel gemakkelijk aan het criterium
voldoen. Maar in regio's waar door de teelt van bijvoorbeeld champignons en
aardbeien traditioneel een groot beslag wordt gelegd op piekarbeid, is dat
veel moeilijker. Daarom is de keuze van dat percentage enigermate arbitrair.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voor het stemgedrag van mijn fractie is het ook nog belangrijk om te weten
wat er precies wordt bedoeld met de overweging dat "zowel kwalitatief als
kwantitatief" aan de voorwaarden moet zijn voldaan. Betekent de kwalitatieve
eis dat fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden zoals die welke zijn neergelegd in
de CAO, de bodem vormen voor het afgeven van tewerkstellingsvergunningen en
dat zij bij een lagere beloning niet worden afgegeven?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 De formulering laat ruimte voor de uitvoeringsorganen, maar impliciet
is dat aan de spelregels moet zijn voldaan wil men in aanmerking komen voor
tewerkstellingsvergunningen. De minister heeft terecht gezegd dat zulke vergunningen
moeten voldoen aan de CAO-voorwaarden. Dat is impliciet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat is helder.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is met enige "weerzin" dat de VVD-fractie
aan dit debat deelneemt, en wel om meer redenen. Wij vinden het – dat
is de tweede "w" in de rij – "wanstaltig" dat wij na al die jaren nog
moeten discussiëren over de vraag of in een nationaal overspannen arbeidsmarkt
wel of niet arbeid moeten worden geïmporteerd. De derde "w" in de rij
is de "weerbarstigheid" van de materie, waar collega Van der Linden het ook
al over had. Ik heb het na laten gaan: vanaf 1991 spreken wij hier voor de
vijfentwintigste keer over in het parlement. Dat geeft misschien ook de onmacht
aan.
 
 Ik heb hier op 16 februari uit een historisch overzicht geciteerd dat
er al in 1906 gesproken werd over het probleem van de gelegenheidsarbeid.
Je zou haast zeggen dat er geen stappen voorwaarts gemaakt waren. Maar mijn
fractie is van mening dat er met name bij dit kabinet wel stappen voorwaarts
gemaakt zijn. Ik noem er drie.
 
 Ten eerste is er een wetsvoorstel in voorbereiding dat, zo hopen wij,
een structurele oplossing voor dit probleem kan aandragen. Ten tweede moet
de VVD-fractie vaststellen dat de opstelling van het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, met name van beide bewindslieden aldaar, actiever
is dan wij tot dit moment gewend zijn. Ten derde is er de brief van de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid waarin de indicatoren nog eens duidelijk
zijn aangegeven voor het handelen van gemeentelijke overheden ter zake.
 
 Ik heb twee negatieve reacties op de brief. Zo is deze te laat verzonden.
De indicatoren die in de brief zijn aangegeven, moeten op gemeentelijk-bestuurlijk
niveau besproken en geïmplementeerd worden. Daar is nu geen tijd voor.
Bovendien vinden wij evenals de minister de reactie van de FNV naar aanleiding
van die brief onbegrijpelijk.
 
 De kwestie zelf gaat over marginale arbeid. Dat betreft de bovenste paar
procent op de structurele arbeid die land- en tuinbouw bieden. Die is absoluut
nodig. Het gaat erom dat er in de piek de noodzakelijke werkzaamheden verricht
worden. Wij kennen een viertal categorieën: asperges, zacht fruit, bloembollen
en hard fruit.
 
 Ik ga terug naar het plenaire debat van 16 februari. Collega Van der Linden
refereerde daar reeds aan. Toen heeft de Kamer duidelijke afspraken met het
kabinet gemaakt: de werkgever die op tijd de vacature meldt, een nette arbeidsplaats
aanbiedt en een nette beloning garandeert, moet van de arbeidsvoorziening
een garantie op geleverde arbeid krijgen met "end of the pipe"-oplossing desnoods
tewerkstellingsvergunningen voor mensen van buiten de Europese
Unie.
 
 Het uur U is aangebroken. Nu moet die afspraak waargemaakt worden. Naar
aanleiding van de aanklacht van het bedrijfsleven "de overheid laat ons weer
in de steek" is op grond van de filosofie dat adeldom verplicht en de eerder
gemaakte afspraken deze Kamer aan bod om de oplossing aan te dragen. Tegen
deze achtergrond hebben wij de motie-Van der Linden c.s. medeondertekend.
Natuurlijk kan een tijdelijke tewerkstellingsvergunning geen structurele optie
zijn voor het tackelen van dit probleem.
 
 Eerste optie voor het oplossen van het piekje marginale arbeid is en blijft,
het in werking te laten stellen en het ontwikkelen van arbeidspools waar werknemers
onder goede posities bekwame handelingen kunnen verrichten met een daarvoor
geldende rechtspositie. Dit is alleen mogelijk in die regio's waar de arbeidspieken
elkaar afwisselen. Zo gauw de arbeidspiek zich voordoet in een gebied waar
geen sprake is van uitwisselbaarheid van arbeidspieken, moet er iets aanvullends
gebeuren. Welnu, daar praten wij hier nu over.
 
 Gelet op het feit dat de brief van de minister laat is gekomen, leggen
wij de motie als volgt uit. Daarin staat duidelijk dat deze alleen geldt voor
het probleem van de asperges. Hierover kan dus geen misverstand ontstaan.
Wij zijn het eens met de inhoud van de brief die de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid verleden week naar de gemeenten verzonden heeft. De implementatie
daarvan vraagt evenwel om meer tijd en meer discussie. Onze steun aan de motie
kan derhalve niet gelden voor de klustertjes zacht fruit, bloembollen en hard
fruit. Wij gaan ervan uit dat het kabinet op de weg van prikkels en sancties
doorgaat. Het gaat om de potentiële voorraad werkzoekenden, gezond van
lichaam en geest. Wij gaan er ook van uit dat het kabinet dit probleem voor
dit jaar probeert op te lossen op basis van plichten en rechten. Bij de behandeling
van het wetsvoorstel komen wij hier vervolgens op terug.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ook de SGP-fractie ervaart een zekere gêne
dat wij hier voor de zoveelste maal over moeten spreken. Het is een jaarlijks
weerkerend dilemma. Dat moet toch eigenlijk een keer afgelopen zijn.
 
 De minister hield zojuist een op zichzelf redelijk verhaal. Dat verhaal
werd wat de essentie ervan betreft vaker gehouden. Het probleem is dat dit
verhaal in de praktijk lang niet altijd bleek te kloppen. Ik wens uiteraard
deze minister meer succes toe, vergelijkenderwijs, maar ik ben er bepaald
niet van overtuigd dat zijn verhaal toereikend is voor de situatie die op
dit ogenblik geldt. Collega's hebben daarvan al signalen gegeven. De minister
stelde vast dat het aantal werkzoekenden dat bereid is te werken in de asperge-oogst,
groter in getal zou zijn dan het aantal gemelde vacatures. Er zijn signalen
dat dit toch een slagje anders ligt. Ik heb echter geen hotline naar Limburg
en Noord-Brabant. Ik ga er dus van uit dat mijn informatie klopt en er dus
nog altijd een probleem is. Dat probleem is alleen maar urgenter geworden
nu wij milde dagen mogen beleven wat het weertype betreft. Die urgentie heeft
de minister ook erkend. Hij heeft ook erkend – en dat is winst –
dat er een economisch belang is gelegen in het tijdig kunnen oogsten.
 
 De SGP-fractie heeft steeds gezegd dat er vele werkzoekenden zijn. Er
is arbeid te verrichten. Voor bepaalde categorieën werkzoekenden is die
arbeid als passende arbeid te rekenen. Dan zouden degenen die medisch gesproken
tot die arbeid in staat moeten worden geacht, ook die arbeid moeten verrichten.
En zo dat geweigerd wordt, moet daar een sanctiebeleid voor worden ingezet.
In dat geheel heeft het mij en mijn fractie bijzonder verbaasd dat de burgemeester
van Venray in het openbaar mede namens andere burgemeesters heeft gezegd dat
hij de brief van de staatssecretaris niet volgt. Hij bereidt geen voorstel
voor aan zijn gemeentebestuur. Ik heb mij daar echt over verbaasd.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Streng maar rechtvaardig. Dat lijkt mij een mooi motto. Heel streng bent
u, maar nu de vraag of u ook rechtvaardig bent. U verwijst naar de burgemeester
van Venray. Ik heb hem ook opgevoerd. De man zegt dat hij in principe geen
bezwaar heeft. Maar wanneer hij de facto mensen verplicht moet verwijzen naar
tuinders van wie hij weet dat zij de CAO niet naleven, heeft hij een probleem
en dan haakt hij af. Daar wil ik graag uw reactie op.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijn reactie is de reactie die ik hier al vaker onder woorden heb gebracht.
Wij vinden dat de werkgevers de betreffende arbeid onder de normale voorwaarden
moeten aanbieden. Heel simpel.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Maar dan kunt u toch niet uw verwijtende toon aan het adres van die burgemeester
handhaven. Hij heeft vastgesteld dat aan de voorwaarden die u zojuist noemde,
niet is voldaan. Daar heeft hij zijn conclusies aan verbonden.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijn verbazing vond grond in de toonzetting van het geheel. Die is bij
mij overgekomen als te weinig loyaal tegenover het macro-werkgelegenheidsbeleid,
waarin wij vraag en aanbod bij elkaar willen brengen en waarbij wij de "weerbarstigheid" –
één van de w's van collega Blauw – al jaren aan den lijve
ervaren. Daar moeten wij met elkaar eens tegenaan. Ik neem aan dat wij het
over hetzelfde signaal hebben. Dat signaal had gewoon te weinig klankkleur
en zo is dat ook overgekomen bij anderen en niet alleen bij ons.
 
 Ook heb ik mij verbaasd over hetgeen de Voedingsbond FNV daarover heeft
gesteld. De minister heeft daarover ook zijn verbazing uitgesproken. Ik voeg
mij daarin. Ik zal mij parlementair uitdrukken, want anders moet de heer Marijnissen
de gang weer maken naar de interruptiemicrofoon, maar ik vind het werkelijk
niet echt begrijpelijk.
 
 Voorzitter! Tot slot. Er zijn werkgevers die zich hebben ingespannen en
die de koninklijke weg zijn gegaan: zij hebben eigen advertenties geplaatst;
zij hebben op tijd een melding gedaan bij het arbeidsbureau; zij richten zich
op uitkeringsgerechtigde Nederlanders en vervolgens geven ze prioriteit aan
het aanbod uit de Europese Unie. Die werkgevers mogen niet in de steek worden
gelaten, vandaar dat ik mijn handtekening heb gezet onder de motie van collega
Van der Linden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Je zou bijna zeggen dat de jaarlijkse
discussie over de asperges niet vroeg genoeg kan komen. Wij hebben dan in
ieder geval allemaal een lekker voorjaar en de mensen die problemen met de
asperges hebben, vormen natuurlijk maar een deel van onze samenleving. Desalniettemin
is dit een jaarlijks terugkerend probleem dat in deze Kamer verscheidene keren
wordt besproken. Collega's hebben dit al gememoreerd en collega Blauw heeft
zelfs een optelsom gemaakt. Zover was ik nog niet gekomen. Dit alles laat
zich echter wel vertalen in een vervolgvraag aan de minister. Acht hij zichzelf,
na de oplossing van de problemen die zich in de komende periode mogelijkerwijze
aandienen, namens het kabinet in staat om nu eens echt structureel de problemen
op te lossen? Neemt hij daarvoor initiatieven in de richting van werkgevers-
en werknemersorganisaties? Ons is er natuurlijk veel aan gelegen om deze zoveelste
keer de laatste keer te laten zijn.
 
 In de brief van de minister staat dat de werkgevers, via de organisaties,
aan hem en daarmee ook aan ons gemeld hebben, dat de werving eigenlijk steeds
beter gaat. De minister maakt in zijn brief een onderscheid tussen Limburg
en Brabant. Ik vind dat onderscheid niet onbelangrijk, want ik denk dat je
van goede voorbeelden veel zou kunnen leren. In Limburg hebben werkgevers-
en werknemersorganisaties samen een bemiddelingsbureautje opgericht en daarmee
zijn, zo meldt de minister en zo meldt ook het veld, goede resultaten geboekt.
Brabant heeft dat niet gedaan. Mij wordt gemeld dat de werkgevers in Brabant
die kant niet op wilden gaan. Zij hadden een eigen plan dat er ongeveer op
neerkwam, dat de uitkering zou mogen worden ingezet als financieringsbron
voor het loon van de aspergesteker. Is dat plan door de minister afgekeurd?
Zou men in Brabant eigenlijk niet de kant op moeten van zo'n bemiddelingsbureau
dat in Limburg in de afgelopen maanden van de grond is gekomen? Ik denk namelijk
dat we in het komende jaar die weg moeten bewandelen.
 
 Voorzitter! Enkele collega's hebben het al gezegd en we moeten er geen
doekjes om winden. Asperges steken is gewoon zwaar en onaangenaam werk. Het
is in de praktijk een rotklus die verricht wordt tegen een slechte beloning.
Gisteren spraken wij naar aanleiding van een ander voorstel van de minister
over een opstapje naar meer werk. Welnu, ik geloof dat hier heel weinig perspectief
in zit. Je komt niet veel verder op de arbeidsmarkt als er op je CV staat
dat je vier weken asperges hebt gestoken. Zo werkt het niet in de praktijk
en dat moeten wij onder ogen zien.
 
 Er is ook gesproken over het economische belang en dat is natuurlijk niet
zomaar onder tafel te vegen. Maar die opmerking mag ook van een kanttekening
worden voorzien. Het economische belang van de asperges uit de grond kan natuurlijk
niet tegen elke prijs gerealiseerd worden. Dat zal ook tot ons moeten doordringen
en dat zullen wij ook in de discussie met de tuinders heel uitdrukkelijk moeten
zeggen. En ik herhaal nog maar eens wat ik mijn interruptie tegen collega
Van der Linden zei: wij moeten dat zeker tegen die tuinders zeggen die geen
enkele boodschap hebben aan de regels en die eigenlijk alleen maar wachten
op de goedkope Polen.
 
 De werking van de markt die veelal door werkgevers wordt gepredikt, zou
hier optimaal moeten gelden. Wanneer blijkt dat je met een betere beloning
uitkeringsgerechtigden makkelijker zou kunnen krijgen, dan zou de tucht van
de markt hier moeten gelden. Ik denk dat de beloning een van de belangrijke
punten is, evenals het punt dat mensen die nu zonder werk zitten en op een
uitkering zijn aangewezen, via dit tijdelijke werk in de asperges er ook wat
aan moeten overhouden. Het moet ook een beetje aantrekkelijk zijn. Je moet
na vier weken het idee hebben dat je er echt iets aan verdiend hebt en dat
er niet alleen maar een uitruil van 90% of 95% heeft plaatsgevonden met de
uitkering. Dat verschil per gemeente is wel erg groot. Je ziet ook dat het
in gemeenten waar men ƒ 600 mag overhouden wat aantrekkelijker is dan
in gemeenten waar het helemaal niet mag. Dat is wellicht de keerzijde van
de beleidsvrijheid die de gemeenten in de afgelopen periode hebben gekregen.
 
 Voorzitter! Het gaat in feite om twee knelpunten. In de eerste plaats
gaat het om de tewerkstellingsvergunning. Als de werkgever aantoonbaar alles
heeft gedaan om in Nederland volgens de regels gekwalificeerde arbeidskrachten
te krijgen en hij zich ten volle conformeert aan de CAO, hoeft mijns inziens
het verstrekken van een tewerkstellingsvergunning geen probleem te zijn. De
mensen in Limburg hebben dat samen met de werknemersorganisaties geprobeerd:
vele bemiddelingen en nog een aantal vacatures. Maar een tewerkstellingsvergunning
mag ook geen premie op luiheid zijn. Dat zie ik namelijk teveel in Brabant
gebeuren. Kan de minister daarop reageren? Kunnen overigens asielzoekers,
wier procedure nog loopt en die in het bezit zijn van een VVTV ook niet in
aanmerking komen? Uit Limburg is mij bekend dat mensen dat willen. Dat geeft
een positieve klankkleur aan dit maatschappelijk vaak zo ingewikkelde vraagstuk.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet afronden!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dat doe ik! Ik wil nog een laatste opmerking maken en wel over het sanctiebeleid.
Ik vind dat er grenzen zijn tot waar je mensen toe mag pressen. Een uurloon
onder het minimumloon – via het stukloon – vind ik onacceptabel.
De positieve prikkels bij dit soort werk moeten worden gestimuleerd. Een negatief
sanctiebeleid werkt volgens mij niet. Ik wil de minister dan ook vragen om
van die weg, die onnodig is, af te gaan.
 
 
 
 
 
 De heer Ter Veer (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! De fractie van D66 betreurt het ook dat het dit
jaar weer niet is gelukt om de asperge-oogst vlekkeloos te laten verlopen.
Weliswaar lijkt het erop dat het om een kleine restgroep gaat – de minister
wekt de indruk dat het voor deze dag nog geen probleem is – maar er
zijn toch voldoende aanwijzingen om in ieder geval indringend te vragen hoe
het zal gaan als er in de komende dagen een groter aanbod is dat geoogst moet
worden. Zal het dan niet noodzakelijk zijn om de laatste middelen uit de kast
te halen? Wij weten allen waar het over gaat en wij menen dat deze middelen
niet ongebruikt kunnen blijven.
 
 Het ging in de afgelopen jaren steeds beter. Wij zijn daar ook verheugd
over. De indruk is dat het in Limburg beter gaat dan in Brabant. Het is vooralsnog
niet meer dan een indruk, want het is heel lastig om dat hard
te maken. Het is natuurlijk ook de vraag op grond waarvan je tot die conclusie
kunt komen. Als het meer is dan een indruk, is het zeker voor Brabant een
aansporing om van hetgeen er in Limburg is te leren. Het is noodzakelijk om
in de komende maanden alvast te werken aan de evaluatie en te kijken naar
wat wij het volgende jaar kunnen doen om in ieder geval in het voorjaar van
1996 een herhaling van zetten te voorkomen. De fractie van D66 dringt daar
erg op aan. Voor de situatie van nu heeft zij de motie van de heer Van der
Linden medeondertekend, omdat deze een logisch vervolg is op de goede afspraken
in het najaar van 1994. In februari 1995 hebben wij erover gesproken. De volgorde
van de stappen is duidelijk, maar als het toch niet lukt en de werkgevers
aan alle voorwaarden hebben voldaan, dan moeten wij ook die laatste stap willen
nemen. Om die reden heeft mijn fractie deze motie medeondertekend. Na juni
van dit jaar moet er dus aan worden gewerkt. Wij moeten kijken wat er is gebeurd
en leren van elkaar en van de beide regio's.
 
 Voorzitter! De fractie van D66 steunt minister Melkert in de discussie
tussen enerzijds de bureaus voor de arbeidsvoorziening en anderzijds de gemeentelijke
sociale diensten, dat wil zeggen de gemeentebesturen en de burgemeesters.
Zijn uitspraken over sancties die toegepast moeten worden, steunen wij. Wij
zijn het oneens met hetgeen de Voedingsbond FNV daarover heeft gezegd. Wij
steunen de minister dus op dit punt.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Ik denk dat wij het hele probleem ook weer niet moeten dramatiseren. De
heer Van de Linden heeft natuurlijk een geweldige betrokkenheid bij het onderwerp.
Het gaat om 500 tot 700 mensen op een aantal werknemers van 10.000. Dus ik
denk dat wij een beetje nuchter tegen het probleem moeten aankijken en ons
wel moeten afvragen hoe groot het probleem eigenlijk is. Ook moeten wij ons
afvragen hoe evenwichtig wij omgaan met de belangen van de tuinders aan de
ene kant en de belangen van de mensen die er moeten gaan werken aan de andere
kant.
 
 Wat de omvang van het probleem betreft, verwijs ik naar de opmerking van
de minister, dat er de laatste jaren een tendens is dat het beter gaat. Een
zekere druk, een beetje organisatie en wat meer betrokkenheid bij het proces
hebben uiteindelijk geleid tot een vermindering van het vraagstuk.
 
 Als je het probleem wat probeert te doorzien, is het beeld wel verdeeld.
De heer Rosenmöller heeft in dit verband net gesproken over het verschil
tussen Limburg en Brabant. Ik kreeg vandaag twee telefoontjes waarvan ik u
de inhoud niet wil onthouden. Ik werd gebeld door een coördinator allochtonen
uit Lelystad die telefonisch had gevraagd of 12 allochtonen daar konden werken.
Er was absoluut geen sprake van dat ze aangenomen konden worden, ze waren
te onervaren. Ik werd gebeld door het stuwadoorsbedrijf HESO, dat mij zei
te maken te hebben met pieken en dalen in het havenwerkaanbod. Een aantal
mannen wilden wel asperges steken. Er was gebeld naar het NCB Tilburg, maar
er was geen sprake van, het kon niet georganiseerd worden in een pool.
 
 Dus je moet er ook wel doorheen kijken. Hoe sterk zijn nu die inspanningen
geweest? Is men creatief genoeg, is men inventief genoeg? Wat dat betreft
ben ik geneigd te zeggen dat wij ons ook niet in de maling moeten laten nemen.
Serieuze tuinders, die samenwerken en die op een goede manier hebben geprobeerd
aan personeel te komen en toch nog een probleem hebben, moeten wij helpen.
Mensen die denken: nou, laat maar lopen; aan het eind kan ik toch wel weer
aan de bak komen, moeten wij bekritiseren, niet alleen vanuit het parlement.
Ik vind dat de goede tuinders niet onder de slechte tuinders moeten lijden.
Dat is toch een heel belangrijk element.
 
 Dat betekent dat wij vrij kritisch naar die inspanningen moeten kijken.
Wij moeten niet in verwarring gebracht worden door de manier waarop de problemen
opgeblazen worden. Wij moeten er doorheen kunnen prikken en de zaak toetsen.
Als mensen een tewerkstellingsvergunning krijgen, moeten wij toetsen. Het
toetsingscriterium is heel duidelijk. De tuinders moeten vacatures gemeld
hebben. Je kunt niet achterover blijven leunen, je moet wat hebben gemeld.
Wij hebben in de motie vastgelegd dat de tuinders 50% van de werknemers al
zelf moeten hebben binnengehaald. Het is toch niet mogelijk dat een tuinder
nog helemaal geen personeel heeft? Hij heeft zijn bedrijf en weet dat elk
jaar die piek terugkomt. Als je dan helemaal niemand hebt, kun je toch geen
bedrijf leiden? Dus vind ik het een reëel criterium te eisen dat de tuinder
zelf al de helft van de mensen binnen heeft gehaald. Daarmee laat hij zijn
inspanning zien. Hij is niet achterover gaan zitten, maar hij heeft het reëel
geprobeerd en het is ook gedeeltelijk gelukt werknemers te krijgen.
 
 Net zoals andere sprekers vind ik dat het een nette arbeidsplaats moet
zijn; er moet gewoon volgens de CAO-bepalingen worden betaald, er moet een
arbeidsovereenkomst zijn. Ik vind het heel belangrijk dat de mensen een schriftelijke
arbeidsovereenkomst hebben. De minister zegt terecht dat het bijzonder moeilijk
is vanuit zijn positie collectieve arbeidsovereenkomsten te controleren.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik val de heer Vreeman even in de reden. Het is
moeilijk een opmerking te maken, want de heer Vreeman spreekt naar mijn idee
niet in afgeronde zinnen. Maar ik kan het mis hebben.
 
 ]k wil even terugkomen op dat criterium van 50%. De heer Vreeman zei dat
het hem niet mogelijk lijkt dat een tuinder een bedrijf leidt en nog niemand
heeft om de asperges te steken. Maar als nu een aspergeteler onder die 50%
zit en hij kan, als daarnaar gevraagd wordt, aantonen dat hij alle mede door
de Kamer voorgeschreven procedures heeft doorlopen (advertenties geplaatst,
gemeld bij het arbeidsbureau), maar hij heeft ondanks al die inspanningen
niet die 50% gehaald, maar bijvoorbeeld maar 40%, vindt de heer Vreeman dat
dan een reden om te zeggen: nee mijnheer, u hebt niet voldoende personeel,
u hebt niet eens de helft, u komt niet in aanmerking?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 In de lijn van de motie is dat inderdaad het geval.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 En vindt u dat nu rechtvaardig?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Dat vind ik rechtvaardig, omdat...
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Dat is toch een selectieve rechtvaardigheid. Op een heel ander terrein
had ik u eens willen spreken over eisen van de vakbond. Maar het zijn natuurlijk
werkgevers.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Ik zal even mijn zin afmaken, voorzitter. Het is heel normaal dat iemand
die een bedrijf runt waarin van jaar tot jaar van piekarbeid sprake is, een
zekere garantie heeft ten aanzien van zijn werknemers. Hij moet minimaal de
helft van zijn mensen weer binnenkrijgen. Dat zullen de meeste telers een
normale vooronderstelling vinden. Je moet er erg voor oppassen dat de mensen
die het meest passief zijn in de eindfase worden beloond en dat de mensen
die het meest actief zijn, dus de goede tuinders die nadenken over hun personeel,
worden gestraft. Dat lijkt een goed criterium.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Maar, voorzitter...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wij moeten elkaar wel laten uitpraten.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Ik sprak al over het CAO-loon.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Ik merk dat de heer Vreeman zijn betoog vervolgt, voorzitter. Het was
rechtvaardiger geweest als in de motie had gestaan dat telers die stekers
te kort komen het aantal kunnen krijgen dat zij reeds in dienst hebben. Mensen
die ondanks alle inspanningen niet 50% maar 40% van het aantal benodigde stekers
in dienst hebben, krijgen er dan 40% stekers bij. Wij zullen de motie van
de PvdA steunen, maar het had veel rechtvaardiger gekund. En de PvdA heeft
de rechtvaardigheid toch zo hoog in het vaandel? Dat hadden wij een betere
motie gevonden. Daarop had mijn vraag betrekking, maar dat is blijkbaar niet
overgekomen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Dien dan zelf een motie in!
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Als de heer Janmaat een hardheidscriterium wil aangeven waaraan werkgevers
moeten voldoen – zodat wordt aangetoond dat een serieuze inspanning
is geleverd voor het werven van personeel – adviseer ik hem in alle
bescheidenheid om daarover zelf een motie op te stellen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Dan mag ik hier dus constateren dat zowel de Partij van de Arbeid als
GroenLinks door de CD ingediende moties ondersteunt.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Die consequentie kunt u niet trekken uit mijn advies aan u om een motie
in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Dan is dat advies vals.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Zowel bij het advies als bij de interpretatie van de heer
Vreeman sluit ik mij volledig aan. Ik ben wel benieuwd of de heer Janmaat
in een paar seconden een motie kan maken. Hij vindt dit een zeer knellend
punt en hij heeft twee of drie weken de tijd gehad om een motie voor te bereiden.
Ik kan mij niet voorstellen dat de heer Janmaat op gedachten is gebracht door
de PvdA of andere partijen.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Dat vind ik een goed voorstel. Ik zal kijken of ik dat voor elkaar krijg.
Ik weet dat de heer Rosenmöller zeer nauw betrokken is bij de werkgevers.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik keer terug naar het CAO-loon. Wij hebben het
in de motie aangeduid als een normale kwalitatieve arbeidsplaats. De minister
zei: ik kan het CAO-loon moeilijk controleren. Dat is in de Nederlandse arbeidsverhoudingen
inderdaad het geval. Wat dat betreft zou de Voedingsbond FNV de actie beter
kunnen richten op het controleren van de CAO-lonen. Maar de minister kan wel
de Wet op het minimumloon controleren. Het gaat hier om de ondergrens bij
deze soort van arbeid. In de meeste gevallen zal iets boven die grens liggen.
Dat mag je althans hopen. Wil de minister acties initiëren ter controle
van de naleving van de Wet op het minimumloon?
 
 Ik ben het met de minister eens dat de vergunningen door de arbeidsvoorziening
moeten worden afgegeven. Het gaat erom dat telkens de criteria worden getoetst,
waaronder het criterium: hoe reëel is de vraag voor tewerkstelling? Wij
hebben in het vorige debat al gewezen op onder andere de aard van deze produktie.
Immers, tijd, zon en licht spelen een belangrijke rol bij de produktie van
de asperges. De asperges moeten de grond uit. Op basis van die criteria is
het voor ons acceptabel dat mensen van buiten de Europese Unie te werk worden
gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Voorzitter! Juist die laatste zin stelt mij buitengewoon teleur. Het stelde
mij ook teleur dat ik de naam van de heer Vreeman zag staan onder de motie
van de heer Van der Linden. De Voedingsbond FNV, waarmee de heer Vreeman bekend
is, speelt een belangrijke rol en probeert al jaren duidelijk te maken dat
de crux van dit probleem – het bij elkaar brengen van vraag en aanbod –
zit in de slechte arbeidsomstandigheden en de lage lonen en niet in alle andere
zaken die nu worden genoemd. Ik was erg blij toen de heer Vreeman de minister
voorstelde om de CAO te betrekken bij de controle. Ik heb nog een vraag met
betrekking tot de motie die ik heb ingediend. Daarin staat dat eigenlijk pas
sprake van sancties kan zijn op het moment dat vooraf is vastgesteld dat de
teler de CAO zal naleven en dat de persoon in kwestie medisch in staat is
tot steken. Ik vraag de heer Vreeman of hij van plan is om die motie te steunen.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Wij moeten het daar nog over hebben, maar ik vind wel dat in de motie
sprake is van een zeer reële benadering. Van iemand met een uitkering
verwacht je dat hij arbeid accepteert. Van een werkgever mag je dan verwachten
dat hij de CAO naleeft.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Kan de heer Vreeman ook begrip opbrengen voor de burgemeester in Venray
die, omdat hij in zijn regio heeft vastgesteld dat de CAO massaal wordt ontdoken,
zegt dat hij niet kan meewerken aan de uitvoering van de plannen van de minister?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 In eerste instantie zijn het de vakbonden die de naleving van de CAO moeten
afdwingen. Wij weten allemaal dat er in dit soort bedrijfstakken goede en
minder goede werkgevers zijn. Het is dus aan de bonden om
bij de onderhandelingen en ook wat betreft de controle-activiteiten te letten
op de naleving van de CAO. De conclusie van de burgemeester, na zijn inschatting
van de situatie, dat hij dus geen bijdrage kan leveren aan de andere kant,
vind ik onjuist. Dat past ook niet in de positie van de burgemeester. Hij
moet mensen stimuleren om aan het werk te gaan. Het is verder aan de bonden
om de naleving van de CAO in de gaten te houden. Daarbij kan ook de Arbeidsinspectie,
het controle-orgaan van de overheid, een rol spelen. Het is aan de bonden
om ervoor te zorgen, via hun organisatie, via actie en via rechtszaken, dat
in de wereld van de tuinderijen – dat geldt dus voor meer zaken dan
alleen de asperges – de CAO wordt nageleefd.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Als de heer Vreeman de motie van de SP steunt, omdat het heel aannemelijk
is wat in die motie staat, dan kan hij niet tegelijkertijd zeggen het niet
terecht is dat een burgemeester – hij wil vraag en aanbod wel bij elkaar
brengen, maar hij ziet geen tuinderijen waar de CAO wordt nageleefd, waar
dat op een welwillende manier wordt geprobeerd en waar mensen fatsoenlijke
arbeidsomstandigheden hebben – geen sanctie wil opleggen aan mensen
die dat werk dan niet willen doen. Ik kan die twee zaken niet combineren.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Het heeft te maken met de verantwoordelijkheid. In dit geval moet sprake
zijn van actieve bemiddeling naar werk. De controle op de naleving van de
CAO en de controle op de naleving van de arbeidsomstandigheden zijn zaken
van de sociale partners, van werkgevers en werknemers. Het ligt meer in mijn
lijn als de burgemeester zegt dat hij wil dat de Arbeidsinspectie daar inspectie
gaat verrichten en dat hij wil dat de vakbonden aan de orde stellen hoe het
met de arbeidsomstandigheden gaat. Hij kan echter niet zeggen dat hij geen
drang hoeft uit te oefenen op mensen die uitkeringsgerechtigd zijn om dat
werk te accepteren. Als wij die richting opgaan, dan verdwijnt het hele verhaal
van rechten en plichten. In dat kader wordt tegen mensen die uitkeringsgerechtigd
zijn uitdrukkelijk gezegd dat zij werk moeten aanvaarden. De druk op dat punt
is trouwens ook effectief gebleken, want er is sprake van een geweldige vooruitgang
in deze sector. Die druk moet je op de ketel houden.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik begrijp uit het feit dat de heer Vreeman mijn motie steunt, dat hij
eigenlijk vindt dat vooraf moet worden vastgesteld dat de CAO wordt nageleefd,
vooraleer de sociale dienst, in samenwerking met het RBA, iemand naar een
teler verwijst.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Een onderdeel van onze motie is dat sprake moet zijn van een nette arbeidsplaats.
Dat betekent CAO-naleving.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dat moet vooraf worden vastgesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Dat is onderdeel van het pakket van criteria.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Dan wordt vastgesteld dat de CAO niet wordt nageleefd. Vindt de heer Vreeman
dan toch dat de sociale dienst een sanctie moet opleggen aan iemand die het
werk daarom niet doet?
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Die situatie kan door die persoon niet worden gecontroleerd. Het ligt
dan voor de hand dat een dergelijk iemand alleen op basis van de CAO-lonen
wordt bemiddeld.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik vond de motie van de heer Marijnissen eigenlijk nogal slap, want volgens
mij gaat het daarin om staand beleid. Ik steun de motie overigens wel, als
de heer Marijnissen deze tenminste niet intrekt, na de reactie van de minister.
In het debat lijkt op dat punt misschien een grote tegenstelling te bestaan,
maar is het niet zo dat de materiële inhoud van de motie van de heer
Marijnissen feitelijk een onderdeel is van de motie van de heer Van der Linden
c.s., waar ook de naam van de heer Vreeman onder staat? Via een interruptie
van de heer Van der Linden is namelijk gebleken, waar in de overweging wordt
gesproken over "zowel kwalitatief als kwantitatief", dat dit CAO-beleid is
en dat dit voorwaarde is voor het sanctiebeleid – daar heeft de heer
Marijnissen het over – en voor de tewerkstellingsvergunning, wat staat
in de motie van de heer Van der Linden.
 
 
 
 
 
 De heer Vreeman (PvdA):
 
 Ik heb zojuist al aangegeven dat het onderdeel is van de criteria waarop
getoetst wordt. Kwalitatief betekent het een nette arbeidsplaats en CAO-naleving
 
 Voorzitter! Vorige keer zei staatssecretaris Linschoten: nood breekt wet;
het zit helemaal aan het eind van de pijplijn en in een bepaalde tijdsfase.
Het blijft altijd de slechtste oplossing om tewerkstellingen te geven, maar
het is belangrijk op te merken dat wij zo langzamerhand heel dicht bij het
nulpunt zijn als wij van buiten Nederland en de Europese Unie werknemers voor
dit werk moeten zoeken. Als wij de criteria vrij stringent hanteren, zullen
passieve tuinders niet in aanmerking komen, maar actieve tuinders, die op
een nette manier hun arbeid vorm willen geven, wel.
 
 
 
 
 
 De heer Janmaat (CD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is eigenlijk een ieder jaar terugkerend treurig
verhaal: de problemen bij de aspergeteelt met de arbeidsvoorziening in Nederland.
Dit mede in het licht van het feit dat er zoveel werklozen zijn. Het is toch
een stukje werkgelegenheid waar naar de mening van de CD, en gelukkig van
nog wat meer fracties, voldoende aandacht voor moet bestaan, ook bij de regering.
Het verhaal van de minister was voor de CD-fractie toch wat teleurstellend.
Ik moet toegeven dat er door de Kamer het nodige is gedaan om het allemaal
in de toekomst te wijzigen, maar de heer Blauw zal het toch met mij eens zijn
dat, hoe goed zijn wetsvoorstel ook moge zijn, daar nu geen asperge mee de
grond uitkomt. Dat is dus allemaal toekomstmuziek, misschien wel mooie toekomstmuziek,
maar het lost op dit moment niets op. De heer Blauw zal het toch ook met mij
eens moeten zijn dat het door de VVD zo hoog gewaardeerde marktwerkingsstelsel
hier niet opgaat, want vraag en aanbod lijken toch zeer moeilijk bij elkaar
te komen. Daar speelt tussen door het sociale systeem in Nederland. Ons hele
sociale stelsel houdt namelijk tegen dat mensen mogelijk voor een zeer lage
prijs gaan werken. Dat is naar de mening van de CD in het algemeen ook zeer
terecht. Je moet de mensen niet voor minder dan het minimumloon
aan het werk zetten, want het leven is duur genoeg.
 
 In dit opzicht is het verhaal en vooral ook het beleid van deze minister
niet consistent. Ik hoor de minister hier antwoorden in termen van "wij zien
deze werkgelegenheid in een veel breder spectrum". Hij heeft het andersom
gezegd, maar het komt wel op hetzelfde neer. Deze sector staat echter onder
internationale druk. Het prijsmechanisme komt dus soms mogelijkerwijze onder
het minimumloon. Nu is het nota bene deze minister die hier gisteren met verve
en tegen de zin van de VVD in, een mogelijke korte verlaging van het minimumloon
heeft staan bepleiten. Maar dat zou dan niet gelden voor een pieksector, waar
zo buitengewoon moeilijk aan de looneisen wordt voldaan. Ik had van deze minister
een grotere flexibiliteit verwacht en dus juist toepassing van dat principe
op dit marktmechanisme. De CD heeft, ook bij voorgaande gelegenheden, ervoor
gepleit om, aangezien dat zo'n moeilijke sector is en er buiten de piekarbeid
ook reguliere arbeid is, wat flexibeler te zijn. Wij hebben indertijd al voorgesteld
om de mensen die welke bron van inkomsten ook genieten, dit geld erbij te
laten verdienen, zoals ook in andere sectoren aan de orde is. Dat zouden wij
aan de orde willen stellen, maar ook dat lost op de korte termijn niets op.
De CD pleit er dan ook voor om, als men in Nederland niet bereidwillig is
of omdat de sociale voorzieningen zo hoog zijn – waar de heer Vreeman
zeer blij mee zal zijn, maar wat niet in het voordeel van de aspergetelers
is – als de telers niet voldoende arbeiders kunnen krijgen, die vergunningen
voor buitenlanders af te geven. De grote partijen, waaronder de PvdA, vragen
allemaal toch om internationale samenwerking en dan zou het nu opeens vreselijk
moeilijk zijn? Dat is aan de desbetreffende bedrijfssector zeer moeilijk uit
te leggen.
 
 De motie wordt door de CD van harte ondersteund. Ik kan de kritiek delen
die de eerste indiener heeft geleverd. De 50%-norm is zeer arbitrair en de
CD had het wat rechtvaardiger gevonden als op zijn minst de werknemersaantallen
waren toegevoegd die de werknemers zelf reeds hadden weten te bereiken, al
dan niet na inspanningen. Dat criterium gaat dan minder gelden. Maar juist
bij die 50% kan het soms zeer onrechtvaardig doorwerken, maar mogelijkerwijs
is ter zake de praktijk wat soepeler dan het beleidsdogma hier.
 
 Voorzitter! Ook als de inkomsten vrij van allerlei andere fiscale faciliteiten
konden worden opgestreken – de regering krijgt er toch wel geld van,
want als er gekocht wordt, verdwijnt de omzetbelasting toch weer naar de regering –
zou de CD het zeer toejuichen als hierbij ook asielzoekers werden ingezet.
Dat zij naar een wat hoger niveau van begrip in onze samenleving moeten, zal
iedereen immers kunnen onderschrijven.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Gisteren heb ik in het restaurant met veel genoegen asperges
mogen eten die buitengewoon fijn bereid waren. Nu krijg ik de gelegenheid
om iets over hetzelfde goede produkt uit te spreken en daar dank ik u voor.
 
 De discussie die wij nu voeren, is teveel toegespitst op de detailknelpunten
die mijns inziens binnen de bedrijfstak moeten worden opgelost. Het is algemeen
bekend dat de overheid slechts bemiddelend en hooguit initiërend in deze
kwestie kan en mag, ja zelfs moet optreden. De werkgever moet zorgen voor
voldoende vakbekwame werknemers en zo hij die niet kan verwerven, moet hij
daarop zijn teelt afstemmen, of hij wil of niet. Anders ontstaat er een unfaire
situatie en dan is de beer los. Dat de minister vorige week dwingend iets
heeft moeten uitvaardigen, is zeer wel begrijpelijk – naar mijn mening
doet hij zoiets bij hoge uitzondering – want het is het bedrijfsleven
zelf dat dit moet oplossen.
 
 De motie op stuk nr. 1 van de heer Marijnissen is naar mijn mening zeer
helder en zal ik van harte ondersteunen. De motie op stuk nr. 2 van de heer
Van der Linden c.s. is zeer begrijpelijk. Ik heb er echter zwaar over nagedacht
en helaas moet ik mijn goedkeuring hieraan onthouden. Als deze motie wordt
aanvaard, kunnen er immers kettingreacties met negatieve effecten ontstaan
bij de afzet van de asperges. En daar moeten wij ook eens aan denken.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Allereerst onderschrijf ik wat door de heer Blauw
en velen na hem is gezegd, namelijk dat bij gelegenheid van het vijfentwintigste
debat over de asperges de ambitie zou moeten zijn om hier niet veel langer
mee door te gaan. Ik deel die ambitie en dat betekent dat wij naar een genormaliseerde
situatie toe moeten. Ik heb al toegelicht dat er toch wel enige aanleiding
is om te denken dat dit mogelijk is. In mijn antwoord kom ik daar nog op terug.
 
 Ik ben er overigens verheugd over, een brede consensus in de Kamer te
constateren over de hoofdlijnen van de aanpak via de bestaande procedure,
via alle begeleidende teksten van het ministerie en via de begeleidende maatregelen
die moeten worden genomen. Daarvan is al het een en ander aangekondigd en
ter toelichting zal ik daarover in de loop van mijn antwoord nog iets zeggen.
 
 Voorzitter! Allereerst kom ik bij hetgeen door de heer Marijnissen naar
voren is gebracht. Hij heeft zijn betoog erg toegespitst op wat hij noemt:
de deplorabele arbeidsvoorwaarden. Ik hoed mij ervoor in algemene termen daarover
te spreken, al weet ik wel dat er op zichzelf goede aanleiding is zorgen te
hebben over de arbeidsvoorwaarden in de sector. Wij mogen echter niet generaliseren,
omdat er ook werkgevers zijn die gewoon hele goede, hele normale arbeidsvoorwaarden
bieden.
 
 De heer Marijnissen heeft mij dubbelhartigheid verweten door aan de ene
kant wel gemeenten erop te wijzen dat het sanctie-instrumentarium in het kader
van de bijstandswet toegepast zal moeten worden, maar aan de andere kant geen
eigen taak te zien in het toezien op de naleving van CAO's. Tegen die achtergrond
heeft hij een motie ingediend.
 
 Het antwoord op de zorg die door de heer Marijnissen naar voren is gebracht,
is al gegeven in zijn eigen constatering dat eerder 160 van de 169 aangemelde
eures-vacatures waren afgekeurd, juist op grond van de ontoereikende arbeidsvoorwaarden
die daarin werden geboden. Dat geeft al aan dat door het ministerie, zij het
via de lijn van de arbeidsvoorziening, de arbeidsvoorwaarden wel degelijk
een belangrijk toetsings criterium zijn in het beoordelen van
vacatures en de eventueel in te zetten bemiddelingsactiviteiten die immers
met gemeenschapsgeld worden gefinancierd. Dat verband is rechtstreeks. Ik
ga dat allesbehalve uit de weg.
 
 Ik heb de heer Marijnissen er alleen op willen wijzen dat er een onderscheid
gemaakt moet worden tussen datgene wat in de CAO-sfeer de primaire verantwoordelijkheid
is van sociale partners. Het toezicht op de naleving moet dan ook langs die
weg geregeld worden. Aan de minister moet dan gevraagd worden ook in de sfeer
van de arbeidsvoorwaarden erop toe te zien dat minstens aan de minimumloonvoorwaarden
wordt voldaan.
 
 Tegen die achtergrond verheel ik niet dat de motie van de heer Marijnissen
op mijn sympathie mag rekenen. Ik moet echter tegelijkertijd vaststellen dat
als het gaat om het beleid van arbeidsvoorziening dit een bevestiging is van
bestaand beleid. De vraag wordt dus opgeroepen aan wie die motie eigenlijk
is gericht. Dat kan niet aan mij zijn, gelet op de tekst van de motie. Ik
meen dus dat de motie overbodig is als het gaat om het doen van een verzoek
aan de regering, toe te zien op datgene wat door de heer Marijnissen wordt
uitgesproken, gegeven het feit dat in de praktijk dit staand beleid is.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Daarvan ben ik niet zo overtuigd, als ik heel eerlijk mag zijn. De berichten
die ik krijg, met name van de Voedingsbond FNV, zijn heel anders. Er zijn
wel degelijk aanwijzingen dat als in sommige regio's mensen van start gaan
met hun werk, zij tot de ontdekking komen dat de CAO-bepalingen in het geheel
niet worden nageleefd.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U hebt geen termijn. U krijgt de gelegenheid om in een zin een opmerking
te maken of te weerleggen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Mag ik impliciet uit de woorden van de minister afleiden dat hij eigenlijk
sympathiek staat tegenover de burgemeester van Venray? Deze burgemeester zegt
in zijn regio geen telers te kunnen vinden die bereid zijn zich aan de CAO-bepalingen
te houden. Zijn conclusie is dan ook dat hij niet kan meewerken aan verwijzingen.
Is de minister bereid een dergelijke gemeente te zeggen vanzelfsprekend af
te zien van een sanctie?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Mijnheer de voorzitter! Als de burgemeester van Venray dat al met die
woorden heeft gezegd, ben ik er allesbehalve van overtuigd dat er in Venray
en wijde omgeving geen aspergeteler te vinden zou zijn die bereid is de gewone
arbeidsvoorwaarden te leveren voor diegenen die daar willen werken.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Oké.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet u onderbreken. U heeft uitvoerig de gelegenheid gehad om te interrumperen.
U heeft geen termijn. U kunt afronden en concluderen.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik heb nog één vraag. Laten wij even buiten beschouwing
laten of die burgemeester gelijk heeft met zijn beoordeling. Op het moment
dat hij van bepaalde tuinders gewoon weet, en dat kan, dat de CAO-bepalingen
niet worden nageleefd, stemt de minister er dan in toe dat hij niet bereid
is mee te werken aan een verwijzing en zal de minister die gemeente niet straffen
op het moment dat hij geen sanctie oplegt?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Zoals ik uiteengezet heb, gaat noch de minister noch de burgemeester
over de naleving van de CAO-voorwaarden. Wij moeten ons wel houden aan de
minimumvoorwaarden, zoals die ook wettelijk vastgelegd zijn. Wij hebben ons
allemaal aan de wet te houden. Dat vind ik een helder uitgangspunt. Ik zou
dus ook iedereen in dit land willen oproepen om zich daaraan te houden. Dat
zou de ontwikkelingen een stuk overzichtelijker maken.
 
 De heer Van der Linden verwees op zichzelf terecht naar de eerder gedane
toezegging dat de overheid zou zorgen voor een structurele regeling. Die toezegging
is trouwens ook door mijn voorganger gedaan. Dat is onder het vorige kabinet
nog even blijven hangen, mede omdat er wat formele problemen lagen. Maar gelukkig
is dat door dit kabinet opgepakt. Het is de Kamer bekend dat de staatssecretaris
binnenkort, nadat de Raad van State zal hebben geadviseerd, met een premieregeling
marginale arbeid zal komen. Die regeling kan naar mijn overtuiging de situatie,
ook voor de werkgevers, in de toekomst behoorlijk aantrekkelijk maken in vergelijking
met tal van andere sectoren in ons land. Er is dus een speciale regeling in
de maak.
 
 Bovendien hebben wij gezegd dat de aspergeregeling die tot nu toe van
toepassing was, in feite ook voor dit jaar wordt gedoogd. Daardoor zijn tuinders
in vergelijking met andere sectoren relatief gunstig af als het gaat om het
premieregime. Dat is natuurlijk ook precies in overeenstemming met het argument
van de heer Van der Linden, dat wij deze teelt allerminst het land uit willen
hebben. Wij zien ook wel wat elders gebeurt, al wil ik ertegen waken om te
zeggen dat het in de landen om ons heen gunstiger geregeld is. In Frankrijk
is het regime bijvoorbeeld veel strikter. Daar zijn veel meer voorwaarden.
In Duitsland zijn er meer typische voorwaarden die ook te maken hebben met
de relatie tussen Duitsland en een aantal Oosteuropese landen. Ik geloof dat
wij onszelf moeten en ook willen inspannen om de aspergeteelt voor ons land
te behouden.
 
 De staatssecretaris heeft inderdaad toegezegd dat er tijdig voldoende
zekerheid zou worden gegeven om het telers mogelijk te maken om over voldoende
personeel te beschikken. Ik heb de vragen die onder anderen door de heer Van
der Linden zijn gesteld, ook tegen die achtergrond beantwoord. De gegevens
die wij nu hebben, duiden erop dat er op zichzelf voldoende aanbod is om aan
de vraag tegemoet te komen. Ik moet echter wel constateren dat er recent eigenlijk
nog nieuwe vacature-aanmeldingen zijn gekomen. Het zou best wel eens kunnen
dat de problemen die door sommige woordvoerders zijn gemeld, daarop terug
te voeren zijn.
 
 In de nieuwe wet zal een termijn worden gesteld voor het aanmelden van
vacatures. Nu wil ik niet zo formalistisch redeneren om te zeggen: als je
na die termijn met een vacature komt, dan kan het niet meer. Ik ben er immers
ook op uit gewoon die plaatsen te laten opvullen. Als men in een laat stadium
met nieuwe vacatures komt, dan is het natuurlijk vanzelfsprekend dat de procedure
niet van de ene op de andere dag afgerond kan worden. Misschien is een aantal
problemen daarop terug te voeren en zit daar een zeker knelpunt
in de gegevens die mij respectievelijk de heer Van der Linden ter beschikking
staan.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Voorzitter! De minister stelt terecht dat vacatures tijdig gemeld moeten
worden. Daar staan vijf weken voor. Maar mag het aanbod dan ook tijdig bekend
zijn? Nu loop je iedere keer weer tegen nieuwe aanbodcijfers aan. Dan zegt
de minister: nou, daar zit nog wel ruimte in. Met andere woorden: als de minister
de belofte van zijn staatssecretaris wil nakomen, dan had het de afgelopen
week al gebeurd moeten zijn. Dat was "tijdig" geweest.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Voorzitter! Als er een vraag is, dan spreekt het vanzelf dat die vraag
alleen maar beoordeeld kan worden aan de hand van het dan beschikbare aanbod.
Het is niet zo dat gezegd kan worden: nu gaan wij nog eens een paar weken
rondkijken of wij nog wat mensen kunnen vinden. De heer Van der Linden weet
ook dat dat de staande procedure is.
 
 Voorzitter! De heer Van der Linden heeft gevraagd waarom nu pas, dat wil
zeggen in de laatste week van april, een brief naar de gemeenten is uitgegaan
inzake de inzet van bijstandsgerechtigden. Ook enkele andere leden hebben
daarover opmerkingen gemaakt. De heer Van der Linden heeft ook naar de inhoud
van die brief gevraagd. Dat die brief is uitgegaan, is strikt genomen eigenlijk
een tamelijk overbodige actie geweest. Dat was overbodig omdat het beleid
ter zake van de inschakeling van bijstandsgerechtigden bij het aanvaarden
van passende arbeid staand beleid is en bij de gemeenten bekend is of dient
te zijn. Dat beleid is in de afgelopen maanden voortdurend uitgangspunt geweest
en zo nodig is daar door consulenten in de regio op gewezen. Toen ik, mede
naar aanleiding van een aantal schriftelijke vragen van de Kamer, op de avond
van 24 april overleg voerde met alle betrokkenen uit Limburg en Brabant, kwamen
van de kant van een aantal vertegenwoordigers van de gemeenten niettemin vragen
naar voren, met name over de premiestimuleringsregeling die mocht worden gebruikt
en over de toepassing van sancties. Daarbij ging het niet alleen om vragen,
maar ook – ik zeg het in alle openheid – om een verschil in interpretatie.
Ik heb toen gemeend dat het zinvol was om een eenduidige interpretatie mee
te geven aan alle betrokkenen over zowel het kunnen toepassen van stimuleringsregelingen
en premies als het toepassen van sancties, want dat zijn twee kanten van dezelfde
medaille. Dat is de reden geweest waarom die brief is geschreven. Die brief
zet dus gewoon het beleid uiteen zoals dat al langer bestaat en heeft bovendien
als nieuw element toegevoegd dat de staatssecretaris er via zijn lijn naar
de bedrijfsverenigingen ook bij hen op heeft aangedrongen om werkloze uitkeringsgerechtigden
aan te sporen om werk in de asperge-oogst te aanvaarden. Op die manier is
dus van alle kanten consistent beleid gevoerd. Strikt genomen was dat echter
een overbodige actie en ik neem aan dat het de laatste keer is geweest dat
zo'n brief gestuurd moest worden.
 
 De heer Van der Linden heeft gevraagd in hoeverre extra mensen zijn ingezet
voor controle op illegale arbeid. De extra inzet die al eerder door mijn voorganger
minister De Vries in deze periode mogelijk was gemaakt, is dit jaar gecontinueerd.
 
 Ik kom toe aan de motie op stuk nr. 2, die door de heer Van der Linden
mede namens de leden Blauw, Ter Veer, Vreeman en Van der Vlies is ingediend.
Ik maak daar de volgende kanttekeningen bij. In de eerste overweging wordt
gesteld dat een aantal tuinbouwbedrijven in ernstige problemen dreigt te geraken
wegens gebrek aan voldoende personeel. Ik heb er in mijn antwoord op gewezen
dat van geval tot geval nog te bezien valt of dat inderdaad de situatie is.
Ik zou dus voorzichtig zijn met generalisaties op dit punt. Vervolgens wordt
aangegeven dat de oogst van asperges geen uitstel gedoogt. Daar kan ik mij
van harte in vinden, evenals in de overweging dat de regering heeft toegezegd
dat bedrijven die het uiterste hebben gedaan om zowel kwalitatief als kwantitatief
in de piekarbeid te voorzien, tijdig zekerheid zouden krijgen met betrekking
tot de arbeidsvoorziening. Daarop is eigenlijk het gehele traject gericht
dat via de arbeidsbureaus loopt en dat het meest zichtbaar is in het project
personeelsvoorziening asperges en aardbeien in noord- en midden-Limburg. Het
verzoek aan de regering is erop gericht om in die gevallen waar middels eigen
initiatief in minimaal 50% van de arbeidsbehoefte is voorzien, op de kortst
mogelijke termijn tijdelijke tewerkstellingsvergunningen te verstrekken. Ik
ga ervan uit dat de arbeidsbureaus in de zich voordoende gevallen ter plekke
moeten constateren of en in hoeverre bedrijven het uiterste hebben gedaan
en ik verwijs daarbij naar de derde overweging. Ik heb natuurlijk geen middelen
om dat van geval tot geval te kunnen constateren en dat is ook het uitgangspunt
in de bestaande procedure. Ik verheug mij wel over het aspect van de minimaal
50%. Dat aspect is toegevoegd aan het dictum omdat daarin, zoals de heer Vreeman
onder woorden heeft gebracht, tot uitdrukking komt dat de mensen die tot het
laatst passief zijn gebleven, niet moeten worden beloond en dat het logisch
is dat een substantieel deel van de vacatures hoe dan ook langs de koninklijke
weg moet kunnen zijn ingevuld als men zich tijdig heeft ingespannen en tijdig
vacatures heeft aangemeld. Wat dat betreft constateer ik dat de motie het
beleid, zoals dat ook mij voor ogen staat, steunt. Met name het laatste aspect
zal ik graag onder de aandacht brengen. Het geldt overigens voor het geheel
van de motie. Ze kan als kader dienen voor de beoordeling van concrete aanvragen
in de komende dagen en weken.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 De minister zegt dat hij tijdig zekerheid zal bieden. Hij heeft die overweging
overgenomen. Ik wijs in dit verband op de toezegging van de staatssecretaris.
Het woord "tijdig" sloeg op de periode die achter ons ligt. Mag ik ervan uitgaan
dat in de komende dagen een snelle procedure gehanteerd zal worden om die
bedrijven die onder deze omstandigheden vallen te helpen? Mag er ik verder
van uitgaan dat het een kwestie is van twee dagen in plaats van vier, vijf
of zes dagen?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Dit is een aspect dat ook aan de orde is geweest in het gesprek op 24
april. Daar was op mijn verzoek ook de directeur van het landelijk bureau
arbeidsvoorziening aanwezig. Ik wilde met hem de procedure doornemen indien
na al die stappen – die kennelijk door de heer Van der Linden worden
ondersteund – zou blijken dat in bepaalde gevallen een tewerkstellingsvergunning
aan de orde zou kunnen zijn. Nogmaals, ik heb geen aanwijzing
dat dit op dit moment aan de orde is. Er zijn wel aanvragen geweest. Daarover
moet het CBA nog beslissen. De tuinders hebben er recht op, dat een dergelijke
beslissing heel snel wordt genomen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 De minister maakt een onderscheid tussen uitvoering en verantwoordelijkheid.
Wat de uitvoering betreft kan ik hem volgen. De verantwoordelijkheid blijft
bij de minister. De minister is verantwoordelijk voor situaties waarin niet
wordt voldaan aan het tijdig zekerheid geven door arbeidsvoorziening aan die
bedrijven die een uiterste inspanning gedaan hebben om arbeidskrachten uit
Nederland of andere landen van de Europese Unie te krijgen, maar daarin niet
zijn geslaagd.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 De verantwoordelijkheden in dezen zijn volstrekt helder. Het is de heer
Van der Linden bekend dat mijn ook door hem gewaardeerde voorganger, de heer
De Vries, een aantal jaren geleden een delegatiebesluit heeft genomen. Aan
de arbeidsvoorziening is de bevoegdheid van beoordelen gedelegeerd, binnen
de gegeven beleidskaders. Ik haast mij eraan toe te voegen dat ook de materiële
indrukken die bij mij bestaan – gegeven de discussie met de Kamer –
een rol spelen. De motie zal onmiddellijk ter kennis worden gebracht aan de
arbeidsvoorziening om de inhoud als beleidsreferentie aan te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Linden (CDA):
 
 Ik hoop niet dat ik bewoordingen aan het adres van de vorige minister
nu aan het adres van deze minister moet gebruiken. Wij vinden dat er ter zake
van de snelheid van uitvoering sprake is geweest van grote nalatigheid. De
ministeriële verantwoordelijkheid daarvoor kan niet via delegatie worden
weggenomen.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 De minister kan achteraf altijd ter verantwoording worden geroepen. Ik
herinner mij dat daarover eerder met mijn voorganger is gesproken. Dankzij
de inspanning van mijn voorganger zijn de arbeidsbureaus alert. In het gesprek
op 24 april heb ik daarvan een bevestiging gevraagd. Ik blijf open zijn voor
signalen die onverhoopt op het tegendeel wijzen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 In de reactie op de motie van de heer Marijnissen zei de minister, dat
hij zich als lid van het kabinet niet zo aangesproken voelde. Waarom geeft
de minister niet een dergelijke reactie op de motie van de heer Van der Linden?
Daarin staat, dat de regering tewerkstellingsvergunningen moet gaan verstrekken.
Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Als dat de bedoeling van de heer Van
der Linden is, dan is in de verantwoordelijkheidsverdeling iets aan het schuiven.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Dat is op zichzelf correct opgemerkt. Ter zake van de motie van de heer
Marijnissen heb ik van het hoofdpunt geen formeel punt gemaakt. Ik heb daarover
gezegd: materieel gezien heeft die motie mijn sympathie. Ik wijs er wel op
hoe dat verder in de praktijk verloopt. Ter zake van de motie van de heer
Van der Linden heb ik gewezen op de praktijk van het delegatiebesluit en de
activiteiten van de arbeidsvoorziening. Ik zie het als mijn taak om de wens
van de Kamer, die in mijn geest is, onder de aandacht van de arbeidsvoorziening
te brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Akkoord, maar wanneer een kamerminderheid dit zou onderschrijven, zou
u misschien om die formele redenen een ander commentaar hebben gegeven of
de suggestie hebben gedaan om de tekst te wijzigen tot zoiets als: verzoekt
de regering te bevorderen dat. Vaak is dat een kleinigheid, maar nu een grote
kamermeerderheid de motie onderschrijft, is het niet van belang gespeend om
deze nuancering aan te brengen.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Het is volgens mij goed gebruik in dit huis om eerst naar de inhoud van
een motie te kijken, voordat je naar de ondertekening kijkt.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Met uw toestemming vraag ik de minister om opheldering over
zijn reactie op de motie op stuk nr. 1 van de heer Marijnissen. De minister
zegt dat het de overheid niet aangaat en verwijst naar een bepaalde instantie.
Ik vind – en waarschijnlijk vinden anderen met mij – dat in deze
motie nu juist exact wordt verwoord hoe de positie van de overheid ten opzichte
van de verhouding tussen werkgevers en werknemers zou moeten zijn. Ik begrijp
niet wat de minister op deze motie heeft aan te merken.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik heb ook al in eerste termijn uiteengezet dat de afspraken die CAO-partners
maken, hen regarderen en dat het althans in formele zin – afgezien van
wat je er verder van vindt – geen taak van de overheid is om toe te
zien op de naleving daarvan. Dat is eigenlijk alles wat ik heb gezegd.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Maar als de Kamer dit vindt, zult u het wel merken.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Maar dat spreekt onder alle omstandigheden vanzelf.
 
 
 
 
 
 De heer Marijnissen (SP):
 
 Ik moet de minister natuurlijk in formele zin gelijk geven over de verdeling
van verantwoordelijkheden tussen de RBA's en het CBA enerzijds en de regering
anderzijds. Maar het punt is dat met mijn motie wordt beoogd om het sanctiebeleid,
dat de minister door middel van de brief aan de gemeenten heeft gepresenteerd,
te nuanceren. De bepaling zou moeten worden toegevoegd dat onmogelijk sancties
kunnen worden opgelegd aan gemeenten die door eigen onderzoek of onderzoek
door derden hebben vastgesteld dat de CAO-bepalingen niet worden nageleefd,
en ook niet aan de mensen die het betreft.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Dat kan geen betrekking hebben op het voldoen aan CAO-bepalingen, wel
op het voldoen aan wettelijke voorwaarden. Ik heb geen enkele aanleiding en
behoefte om het sanctiebeleid te nuanceren, maar het sanctiebeleid is natuurlijk
altijd verbonden met bijvoorbeeld het minimumloon; met de minimale, fatsoenlijke
arbeidsvoorwaarden die wettelijk zijn vastgelegd.
 
 Voorzitter! De heer Blauw heeft verband gelegd tussen zijn steun aan de
motie-Van der Linden c.s. en de in zijn ogen te late brief aan de gemeenten.
Ik heb geprobeerd ook aan hem uiteen te zetten dat die brief op zichzelf niet
te laat was, omdat hij staand beleid bevat. Ik begrijp de relatie die hij
legt overigens best en ik ben er ook verheugd over dat hij
het verband heeft gelegd met wat er later dit jaar nog in de tuinbouwsector
staat te gebeuren. Dat is hoogst relevant en wat wij op dit punt hebben gedaan,
heeft daarop natuurlijk ook betrekking.
 
 De heer Van der Vlies heeft een oproep gedaan om de werkgevers die zich
normaal, zoals mocht worden verwacht, hebben ingespannen, niet in de steek
te laten. Daar ben ik het mee eens. Daar moet het beleid dus op gericht zijn
en, als het nodig is, moet hier voortdurend worden getoetst of dat ook de
uitkomst van het beleid is. Ik realiseer mij dat procedurele afspraken in
de weerbarstige praktijk niet altijd netjes worden gevolgd. Maar je kunt die
praktijk niet als het ware naar je toe halen door eerst de deuren open te
zetten, want dan gebeurt zeker niet meer wat met de normale procedures is
bedoeld.
 
 De heer Rosenmöller heeft gevraagd of er een onderscheid kan worden
gemaakt tussen de wijze waarop een en ander in Limburg en Brabant is opgepakt.
Ik ken die geluiden. Onderscheid is in elk geval zichtbaar waar het gaat om
het nogmaals te noemen project personeelsvoorziening asperges en aardbeien
in noord- en midden-Limburg. Ik juich dat project toe. Daarvoor is een goede
gezamenlijke inspanning gepleegd, maar die heeft natuurlijk niet noodzakelijkerwijze
betrekking op alle individuele werkgevers in die regio. Ook in andere regio's
hebben wij trouwens te maken met individuele werkgevers. Sommigen zullen de
goede weg bewandelen, anderen hebben niet eens bemiddeling nodig, omdat zij
zelf aan personeel kunnen komen en nog weer anderen zullen dat misschien op
hun geheel eigen en niet altijd geschikte wijze doen. Maar ik heb daar geen
totaal beeld van en kan er dus ook geen oordeel over geven.
 
 Ik heb een en ander gezegd over het niet insteken op het eerdere plan
uit Brabant in antwoord op vragen daarover van onder anderen de heer Van der
Linden, gesteld op 25 april jl. Zo is er gevraagd om met uitkeringsgeld een
subsidie tot stand te brengen. Welnu, dat lijkt mij niet in de rede te liggen.
Immers, het gaat hierbij om iets wat jaarlijks terugkeert. Uiteindelijk moet
dat door de sector zelf afdoende gefinancierd worden.
 
 Ik ben het niet eens met de heer Rosenmöller. Hij vraagt zich af
of het wel een opstapje tot arbeid is, als op je CV staat dat je vier tot
zes weken asperges gestoken hebt. Het is toch tijdelijke arbeid? Gehoord de
discussie en gezien de appreciatie van het werk, ben ik echter de volgende
mening toegedaan; desnoods gaat die als een aanbeveling werken in het land.
Iemand die de moeite neemt om in plaats van een uitkering te ontvangen vier
tot zes weken asperges te steken, is alleszins gerechtigd om dat op zijn CV
te vermelden. Als ik mij even in de plaats stel van een werkgever die dat
CV beoordeelt, komt een dergelijke vermelding op mij over dat het gaat om
iemand die in staat en bereid is om de handen uit de mouwen te steken. Dat
spreekt mij aan. Zo ben ik opgevoed. Ik raad het iedereen aan.
 
 De heer Rosenmöller heeft geïnformeerd naar de positie van de
VVTV'ers na het eerste jaar. Dan moet via de procedure van de tewerkstellingsvergunning
geopereerd worden. Deze afspraak heeft ook te maken met het inburgeringstraject
van VVTV'ers. Ik kan dus niet direct insteken op deze vraag.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Even een verduidelijking. Ik weet dat er na een jaar een tewerkstellingsvergunning
verstrekt moet worden. De vraag is evenwel of de VVTV'ers daarvoor niet in
aanmerking komen op het moment dat dit noodzakelijkerwijs aan de orde is.
Het gaat om mensen die dan in Nederland wonen en aan het begin van het inburgeringstraject
staan. Is het dus niet beter om die mensen daarin een kans te geven?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 In het tweede jaar is er een toetsing. Dan is de mogelijkheid er van kortdurende
arbeid. Het is dus mogelijk wat de heer Rosenmöller vraagt, althans als
de toetsing positief uitvalt. In het derde jaar vervalt de toetsing. Na het
eerste jaar zijn er dus mogelijkheden in dit opzicht.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Vindt u het geen goede gedachte om dat ook te bevorderen? Dat lijkt mij
beter voor die mensen dan niets doen en in een asielzoekerscentrum wachten.
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Het is een interessante vraag. Ik wil nagaan of en, zo ja, op welke wijze
dat mogelijk is.
 
 Voorzitter! Het antwoord op de vraag van de heer Rosenmöller of ik
voor de sancties van de weg af wil gaan, is driewerf "nee".
 
 De heer Ter Veer heeft terecht gevraagd of wij zorgdragen voor tijdige
evaluatie. Dat past in mijn streven om na de vijfentwintig keer discussiëren
de momenten schaars te maken dat wij er verder over moeten praten. Uiteraard
gaat de Kamer over haar eigen agenda. Maar wat mij betreft zal er tijdig,
dus uiterlijk dit najaar, geëvalueerd worden. Wij weten dan ook op welke
wijze wij het volgend jaar aanpakken en wij hebben de redelijke zekerheid
dat het de goede kant opgaat.
 
 De heer Vreeman heeft gewezen op het fenomeen van aanvragen uit het land
van mensen die graag naar Brabant of Limburg willen afreizen om daar de handen
uit de mouwen te steken. Ik heb bijvoorbeeld van de stichting Surinaamse organisatie
voor belangenbehartiging en emancipatie te Rotterdam een brief met een dergelijk
verzoek ontvangen. Wij beantwoorden dergelijke verzoeken per omgaande. Het
gaat erom dat die mensen zich direct bij de arbeidsbureaus kunnen melden.
Wat mij betreft zet zich dat in de loop van de komende weken door.
 
 Inspectie heeft ook betrekking op het betalen van het minimumloon, zo
is mijn antwoord op de desbetreffende vraag van de heer Vreeman.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Ik heb nog een korte aanvullende vraag.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Er is niet nog een termijn. U moet dat in één zin doen.
Als het een aanvullende vraag is, hoort dat eigenlijk niet zo.
 
 
 
 
 
 De heer Blauw (VVD):
 
 Mag ik uit het antwoord van de minister op de vraag van de heer Ter Veer
over de evaluatie, waarbij de minister stelt dat wij de evaluatie deze herfst
nodig hebben in het kader van het beleid van volgend jaar, afleiden dat de
wetsvoorbereiding achterloopt op de planning? Wij hebben volgend jaar de wet.
Dan hebben wij de evaluatie van dit beleid toch niet meer nodig. Dan is er
toch een andere situatie, of zie ik dat verkeerd?
 
 
 
 
 
 Minister Melkert:
 
 Ik zal tegen de heer Blauw niet snel zeggen dat hij iets
verkeerd ziet. Het beeld dat hij heeft, is in elk geval niet volledig. Het
beeld is als volgt. De premieregeling marginale arbeid zal zo spoedig mogelijk
aan de Kamer worden aangeboden. Wij hopen eerlijk gezegd dat zij nog deze
zomer zal kunnen ingaan, want ook dan kan zij nog relevant zijn. Dat hoeft
echter niet per se. Zij moet in elk geval wel dit jaar af. Volgend jaar hebben
wij die regeling, uiteraard met medewerking van de Kamer. Verder zal dan ook
de nieuwe wet arbeidsvergunning vreemdelingen van toepassing zijn. Die is
al in de Kamer behandeld. Zij is ook geaccordeerd, maar het wachten is nu
op de uitvoeringsregelingen. Dat karwei is op een oor na gevild. Ten slotte
wil ik ook evalueren hoe de arbeidsbureaus zich hebben ingespannen, hoe de
samenwerking tussen werkgevers en werknemers in de gebieden is verlopen en
wat wij daaruit kunnen leren.
 
 In die samenhang moet het mogelijk zijn om volgend jaar, als het even
kan, af te zien van een aspergedebat.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik dank de minister voor de verstrekte inlichtingen.
 
 Ik stel voor, later op de dag te stemmen over de ingediende moties.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-72-4327-4346.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl