Voortzetting van de behandeling van:   - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607);  - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608);  - het wetsvoorstel Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 341-359

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-12-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 12, pagina 341-359

10-12-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28607Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28608Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28712Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de vennootschapsbelasting 1969 c.a. (herziening regime fiscale eenheid) (26854)Pagina 359-360
BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de staatssecretaris van Financiën, op vragen gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de wetsvoorstellen van het Belastingplan 2003Pagina 396-403
Behandeling van: het wetsvoorstel Regels betreffende openbaarmaking van gegevens per werkgever met betrekking tot verkrijging van rechten op WAO-uitkeringen door werknemers (Wet instroomcijfers WAO) (28159)Pagina 377-389
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608); - het wetsvoorstel Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712)Pagina 341-359
Presentie en opening (dinsdag 10 december 2002)Pagina 341-341
Lijst van besluiten (dinsdag 10 december 2002)Pagina 394-394
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Ouderdomswet inzake het buiten toepassing laten van de korting op het ouderdomspensioen voor vrouwen die in de periode van 1 januari 1957 tot 1 april 1985 gehuwd waren met personen die niet verzekerd waren voor de Algemene Ouderdomswet (28430)Pagina 389-394
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 10 december 2002)Pagina 394-395
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel I) (28607); - het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608); - het wetsvoorstel Wijziging Belastingplan 2003 Deel I (28712)Pagina 360-377

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 96 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan
2003 Deel I) (28607);het wetsvoorstel Wijziging
van enkele belastingwetten c.a. (Belastingplan 2003 Deel II) (28608);het wetsvoorstel Wijziging Belastingplan 2003 Deel
I (28712).(Zie vergadering van 9 december 2002.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de staatssecretaris
van Financiën op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze vragen zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van Eijck:Mijnheer de voorzitter, geachte leden van de Eerste Kamer. U weet natuurlijk
dat ik dit ambt nog niet zo lang bekleed. Het is voor mij dan ook de eerste
keer dat ik het belastingplan met deze Kamer mag behandelen. Het accent ligt
hier op de "eerste keer", want dat duidt mogelijkerwijs op een vervolg.Ik heb gemerkt dat de behandeling van het belastingplan in deze Kamer
door de mensen van het ministerie van Financiën wordt ervaren als de
afronding van het fiscale wetgevingsjaar. Zij zien dit debat als een traditie
die hoort bij de kerst, net zoals de huidige vrieskou, de warme kop chocolademelk,
de kerstboom en de kerstman. Gisteren hebben wij in deze schitterende zaal
dus een stevige inhoudelijke discussie gevoerd over het belastingplan om de
geest vrij en rijp te maken voor de kerstviering. Ik ben verheugd dat ik als
staatssecretaris van Financiën deze goede traditie mag ervaren. Ik verdedig
dit belastingplan bovendien in unieke omstandigheden, in de eerste plaats
vanwege het politieke en economische gesternte en in de tweede plaats omdat
wij ook een novelle op het belastingplan bespreken.De geachte afgevaardigden mevrouw Ter Veld en de heren Platvoet, De Vries,
Schuyer en Stevens hebben vragen gesteld over het politieke en economische
gesternte. Verder hebben enkele andere leden direct of indirect gerefereerd
aan de verhouding tussen de demissionaire status van dit kabinet en het doorzetten
van de beleidsvoornemens voor 2003. Hierover is terecht veel gediscussieerd,
hier en aan de overzijde. In het kabinet hebben wij moeten afwegen of en in
hoeverre wij de beleidsvoornemens voor 2003 konden verdedigen. Het is mogelijk
om hieraan een hele staatsrechtelijke beschouwing te wijden. Volgens sommigen
heeft het kabinet met zijn handelswijze zelfs geschiedenis geschreven. Het kabinet maakt zich ernstige zorgen over de economische situatie. Die
is sterk verslechterd sinds ik bij de politiek betrokken ben geraakt en voor
Pim Fortuyn het rapport Naar een rechtvaardige belastingheffing schreef. Vervolgens
ben ik meegesleurd in de informatie en de formatie en uiteindelijk heb ik
zelfs deelgenomen aan het najaarsoverleg. In heel deze periode werden wij
vanwege de verslechterende economische situatie steeds maar weer gedwongen
om de regelgeving aan te passen. Ik denk dat u zich kunt voorstellen dat ik
ben geschrokken van de mate waarin het noodzakelijk was om actie te ondernemen.Een van de eerste acties die wij hebben ondernomen, was de aankondiging
in het Strategisch akkoord van een substantiële lastenverzwaring voor
2003. De recente vooruitzichten van het Centraal planbureau bevestigen de
zorgen die wij hadden toen wij dit akkoord opstelden. Er wordt een economische
groei verwacht voor 2002 van 0,25% tegen een geprognosticeerde groei van 0,5%.
Voor 2003 bedragen die percentages respectievelijk 0,75 en 1,5. Als nu niet
adequaat wordt opgetreden, zou de uitdaging voor het volgende kabinet nog
groter zijn dan zij nu al is. Daarom hebben wij gemeend, de verantwoordelijkheid
te moeten nemen om de voorliggende plannen verder te brengen. Dat geldt natuurlijk
ook voor het Belastingplan 2003. Het later of in beleidsarme vorm in behandeling
nemen van de begroting voor 2003 zou tot een zeer forse budgettaire derving
hebben geleid van ongeveer 1,75 mld euro. Daardoor was het volgende kabinet
uiteraard gehandicapt aan de start verschenen.Er is een groot aantal opmerkingen gemaakt over het fiscale beleidsprofiel.
Er is onder meer gevraagd of de lastenverzwaring niet op een andere wijze,
bijvoorbeeld door tariefaanpassingen of andere algemene maatregelen, kon worden
bewerkstelligd dan door het elimineren van tal van regelingen. Achter de voornemens
van het kabinet zit een heel duidelijke visie. De vraag is gesteld of het
kabinet een bewuste keuze heeft gemaakt om het belastingstelsel minder in
te zetten voor politieke doelen dan sinds enkele jaren gebruikelijk was. De
heer Schuyer gebruikte in dezen de term "jojobeleid". Een jojo heeft overigens
de neiging om heen en weer te gaan; deze gaat alleen maar naar beneden, zo
begreep ik van de heer Schuyer.Het beleidspakket voor 2003 is tot stand gekomen onder een economie die
zichtbaar verslechtert. Die zorgelijke situatie noopte, en noopt nog steeds,
tot ombuigingen en grondslagverbredingen. Eigenlijk is het aardig om ook in
dat politieke jargon eens verder te denken. Waar gaat belastingheffing in
feite om? Het is niet anders dan het bepalen wie waarover hoeveel belasting
moet betalen. Wanneer de belastingheffing moet worden aangescherpt, kan uit
een aantal mogelijkheden worden gekozen. Ten eerste kan het aantal belastingsubjecten
worden uitgebreid, dus degenen die belasting moeten betalen. Ten tweede kan
de grondslag, dus hetgeen waarover belasting moet worden betaald, worden aangepast.
Ten derde kunnen de tarieven worden aangepast.De vraag is gesteld of het niet vanzelfsprekender is om de tarieven aan
te passen en in mindere mate met de grondslag bezig te zijn. Wij hebben er
expliciet voor gekozen om uit te gaan van een grondslagverbreding en juist
niet van een aanpassing van de tarieven. Op de motieven achter deze keuze
kom ik later in mijn betoog terug. Gisterenavond is de vraag gesteld of dit
te maken heeft met het minder inzetten in het kader van politieke doelen.
Ook het instrumentalisme ten opzichte van het purisme is in dit kader genoemd.
Ik herinner u aan mijn vorige leven, waarin ik mij eerder voorstander heb
verklaard van een wat meer puristische benadering dan van het inzetten van
de belastingheffing als instrument voor tal van doeleinden.Wat de lastenkant betreft, komt uit het Strategisch akkoord en het aanvullend
pakket uiteindelijk een lastenverzwaring voort van zo'n 2 mld euro in het
fiscale pakket. Voor de invulling daarvan geldt dat wij van de nood een deugd
moeten maken. Er moet worden gesneden; dat moet verantwoord en juist gebeuren.
Wij streven naar een evenwichtig koopkrachtbeeld. Het kabinet heeft niet de
zogenaamde kaasschaaf gebruikt door simpelweg tariefaanpassingen door te voeren.
Wij hebben ervoor gekozen om de lastenverzwaring vooral te laten plaatsvinden
door een opschoning van het fiscale regime. Die opschoning is allesbehalve
lukraak en willekeurig geweest, zoals soms wel eens wordt gesuggereerd. De
vraag is aan de orde geweest in hoeverre regelingen efficiënter en effectiever
kunnen. Aan de hand van het fiscale beleidsprofiel, dat naar aanleiding daarvan
is gedefinieerd, is naar een groot aantal regelingen gekeken.Het fiscale beleidsprofiel is het samenstel van criteria waaraan het fiscale
stelsel wordt getoetst. Ik ben overigens van mening dat die criteria tijdloos
zijn. Zij zouden dus ook zonder de budgettaire noodzaak die wij nu hebben,
telkenmale dienen te worden voorgelegd aan de fiscaliteit. Naast die toetsingscriteria
is in bijlage 10 van de miljoenennota tevens een aantal criteria opgenomen
waaraan belastinguitgaven voor de toekomst, maar wat mij betreft ook voor
het verleden, zullen worden getoetst. Het fiscale beleidsprofiel valt dus
eigenlijk uiteen in drie delen. In eerste instantie wordt gekeken naar efficiëntie,
eenvoud en dergelijke. In tweede instantie is ervoor gekozen om een aantal
thema's uit te werken, waaronder de modernisering van het arbeidsmarktinstrumentarium
en de rationalisering van het energiebeleid in Nederland. In derde instantie
is gekeken naar de criteria voor belastinguitgave.Wat wordt er in dit verband bedoeld met effectiviteit? Het gaat dan bijvoorbeeld
om de uitruil van de specifieke afdrachtskorting (SPAK) in de VLW voor langdurig
werklozen ten opzichte van een verhoging van de arbeidskorting. Op dit punt
worden overigens ook maatregelen genoemd in de verkiezingsprogramma's van
het CDA, de VVD, D66 en GroenLinks. Deze maatregel is noodzakelijk om te komen
tot een effectief belastingstelsel. Ten eerste heeft het IBO "Toekomst van
het arbeidsmarktbeleid" laten zien dat het netto-effect in wezen zeer gering
is, zo'n 10.000 banen. De kosten per baan daarentegen zijn hoog, € 97.500
per baan per jaar. De "dead weight loss" is fors. Minder dan 8% laagbetaalden
zouden anders niet aan het werk zijn gekomen. Voor lager opgeleiden geldt
dat er relatief veel moeilijk vervulbare vacatures zijn. Ik wijs in dat kader
op de CPB-berekeningen in de macro-economische verkenningen, bladzijde 113.
Structureel gezien, is er door de vergrijzing een krapte op de arbeidsmarkt,
zodat het beter is om de stimulering aan de aanbodzijde van de arbeidsmarkt
te laten plaatsvinden. Dat geschiedt het best via de arbeidskorting; dat is
een effectieve maatregel. Bovendien wordt de armoedeval ermee verkleind.Overigens wordt over de armoedeval erg gemakkelijk gesproken in de parlementaire
debatten. Deze zou eigenlijk veel beter moeten worden gemonitord, wat pas
kan geschieden als er inzicht is in de daadwerkelijke effecten van het laten
toenemen van een laag inkomen in het licht van tal van maatregelen, die door
verschillende instanties worden uitgevoerd. Enerzijds gaat het om gemeentelijk
instanties en anderzijds om landelijke organisaties. Eigenlijk heb ik het
idee – ik durf dat hier te zeggen – dat wij onvoldoende inzicht
hebben in de daadwerkelijk armoedevalproblematiek. In het Strategisch akkoord
heb ik mij sterk gemaakt voor een eenloketbenadering, waardoor er een fiscaal
transparante verhouding ontstaat tussen enerzijds de burger en anderzijds
de overheid. Het gaat dan om twee niveaus, zowel de ondernemer als de particulier.
Op het moment dat iemand gaat werken, vervallen tal van regelingen. Deze worden
vaak verschillend gemonitord. Er zou hierbij een efficiencyslag kunnen worden
gemaakt.De uitruil tussen de SPAK en de verhoging van arbeidskorting is een voorbeeld
van effectievere wetgeving. Een tweede aspect daarbij is de efficiency: hoe
efficiënt is de regeling vormgegeven? In dat kader is gerefereerd aan
termen die in het belastingplan voorkomen, zoals overstimulering en free-ridersgedrag.
Als het op voorhand wordt onderkend en wordt geaccepteerd dat een verschijnsel
zich voordoet, is dat prima. Als het niet de bedoeling is en een effect al
is behaald, moet je op je schreden terugkeren en kijken of de maatregel voldoende
efficiënt is. Een voorbeeld is het milieu en het energiepakket. Wat mij
betreft moet daar meer maatwerk worden geleverd door een efficiëntere
inzet van geld. De doelstellingen, zoals de Kyotodoelstellingen, moeten uiteraard
overeind blijven. Op dit moment wordt in de Tweede Kamer de MEP besproken.
In het belastingplan heb ik al het voorbeeld van de REB aangegeven. Milieukwaliteit die door het ministerie van EZ wordt gestimuleerd via
subsidies, die specifiek worden ingezet om het Nederlandse bedrijfsleven dat
investeert in bijvoorbeeld windmolens, te enthousiasmeren in financiële
zin, wordt uitgeruild met de REB. Dit is een maatregel die een enorm buitenlandlek
voorkomt. Ook ik heb gelezen dat EZ bedragen heeft genoemd van rond de 100
mln euro, maar ik kan verzekeren dat het veel meer is; het gaat om heel grote
bedragen. In dit verband wordt gezegd dat groen überhaupt moet worden
gestimuleerd, waar dat ook plaatsvindt. Natuurlijk, maar als de keuze bestaat
om dat specifiek in te zetten als een beleidsinstrument ten goede van het
Nederlands bedrijfsleven, moet dat de voorkeur krijgen. Verder geldt overigens
dat ook hier een budgettair voordeel is behaald. Op voorhand hadden wij ingeschat
dat prijstechnisch gezien de burger hiervan niet de dupe zou worden en dat
er een correctie zou optreden via het marktmechanisme, waardoor ongeveer 0,5
mld euro kon worden bezuinigd. U heeft natuurlijk ook de spotjes van Nuon en
andere bedrijven gezien. Ze geven een prijsgarantie af voor de groene stroom.
Het marktmechanisme heeft in die zin gewerkt en er is sprake van efficiency.Ik kom te spreken over de beoordeling op transparantie en eenvoud. In
dat verband is er ook sprake van een buitenlandlek in het huidige groenbeleid.
Eenvoud moet overigens niet als doel op zichzelf worden gekozen, maar het
is wel een lofwaardig streven als je het hele palet in aanmerking neemt. Ook
dan kom je telkens voor verrassingen te staan. Bij een werkbezoek dat ik gisteren
in Den Haag bracht aan ondernemingen van de belastingdienst, heb ik een gesprek
gevoerd over de uitvoeringsaspecten van het aangiftebiljet en de controlemechanieken
die daarachter zitten. Op zo'n moment besef je dat je eigenlijk niet alleen
moet toezien op de burger die zijn belastingbiljet instuurt, maar ook op de
efficiënte, effectieve en transparante aanpak in het vervolgtraject als
bij de belastingdienst de controles plaatsvinden. De zaak moet van vele kanten
worden bekeken.Er is ook gekeken naar de beoordeling van de uitvoering, bijvoorbeeld
met de vraag of de hoeveelheid regelgeving echt nodig is. Met mij kan de Kamer
constateren dat zo'n twintig belastinguitgaven vervallen. Ook de betere uitvoerbaarheid
is een punt. Daarbij blijkt een besparing van 30 mln euro bij de belastingdienst
mogelijk en niet eens op een erg ingrijpende wijze. Er moeten minder administratieve
lasten komen. Het bedrijfsleven klaagt over grote administratieve lasten.
Het is terecht dat een orgaan als Actal daarvoor in het leven is geroepen.
Dat doet bijzonder goed werk. De besparing in het Belastingplan 2003 deel
I en II op de administratieve lasten bedraagt zo'n 70 mln euro. Men kan zich
voorstellen dat het bedrijfsleven daarover tevreden is.Alles overziend vind ik het belastingplan in alle opzichten verdedigbaar.
Het is een wezenlijke bijdrage tot het voorkomen van een verdere verslechtering
van de financieel-economische situatie. Het leidt tot een vermindering van
de armoedevalproblematiek en tot een bevordering van de arbeidsparticipatie.
Het draagt bij tot loonkostenmatiging. Op basis van haar kennis over het vestigingsklimaat
weet de Kamer hoe noodzakelijk dat is in Nederland. Het resultaat is een evenwichtig
koopkrachtbeeld. De effectiviteit van het fiscale stelsel wordt vergroot.
Bovendien leidt het plan tot minder administratieve lasten en tot meer eenvoud.
Als wij van doen zouden hebben met algemene tariefaanpassingen, zou dat resultaat
waarschijnlijk niet kunnen worden bereikt; ik weet dat eigenlijk zeker. Wij
voeren geen jojobeleid, maar proberen in tijden van economische teruggang
wat de belastingbetaler ophoest, zo efficiënt en effectief mogelijk in
te zetten. Instrumentalisme binnen het fiscale stelsel wordt niet overboord
gezet, maar als rechtgeaarde Nederlanders keren wij het dubbeltje wel twee
keer om.Het beleidsprofiel is operationeel gemaakt, onder andere in de vorm van
een toetsingskader. Dat kader is te vinden in bijlage 10 van de Miljoenennota
2003. Het gaat daarbij om een aantal vragen, bijvoorbeeld de vraag of voordat
kan worden overgegaan tot een belastinguitgave, sprake is van een heldere
probleemstelling. Een tweede vraag is of het te bereiken doel helder en eenduidig
geformuleerd is. Wat willen wij met de belastinguitgave? Hoe denken wij dat doel met elkaar te bereiken? Een derde vraag is of kan worden
aangetoond waarom financiële interventie überhaupt noodzakelijk
is. Waarom zou het probleem zich niet gewoon oplossen in de markt? Een vierde
vraag is of kan worden aangetoond waarom een fiscale subsidie de voorkeur
verdient boven een directe subsidie. Wat dat aangaat is bijvoorbeeld de uitruil
van de REB tegen de MEP bij de rationalisering van het energiebeleid een verantwoorde
keuze. Daarbij wordt namelijk geen fiscale, generieke subsidie gegeven, maar
wordt gekozen voor een specifieke subsidie die via Economische Zaken wordt
verstrekt aan het bedrijfsleven in Nederland. Dat verdient het ook. Een andere
vraag is of evaluatie van de maatregel voldoende is gewaarborgd.Ik kan mij voorstellen dat men zich afvraagt of het niet heel vanzelfsprekend
is dat belastinguitgaven op dergelijke wijze getoetst worden. In mijn belevenis
is dat wel het geval. In mijn belevenis gold dit toetsingskader bij de onderhandelingen
tijdens de informatie ook als uitgangspunt om te bekijken of de hele groslijst
van belastinguitgaven die een kritische onder loep moesten worden gelegd,
daaraan nog steeds voldeden. Dat is geen kwalificatie van het verleden, maar
van de toekomst en van het huidige beleid. De intensivering van bestaande
en nieuwe belastinguitgaven dient wat mij betreft dus te voldoen aan de uitgangspunten
die geformuleerd zijn in bijlage 10.Voorzitter. Bij kerstmis behoort ook een kerstboom. Veel mensen halen
in deze periode een kerstboom in huis, tuigen 'm op met prachtige kerstballen
en andere versieringen, met als klapstuk de piek. Maar volgens sommigen is
het kabinet juist bezig met het aftuigen van de fiscale kerstboom. Ik zie
dit eerlijk gezegd iets genuanceerder. Simplex sigillum veri, ofte wel: eenvoud
is het kenmerk van het ware. Ik denk dan ook dat een mooie, strakke kerstboom
met niet te veel versiering volstaat.De heer Rensema heeft in dit verband verleden jaar bij de behandeling
van het belastingplan gezegd: eenvoud is mogelijk als het als een opdracht
wordt gezien. Wel, hij wordt op zijn wenken bediend. Overigens is dit citaat,
uiteraard met bronvermelding, ook de ondertitel van het jaarplan 2002 van
het directoraat-generaal voor fiscale zaken, waar nu het belastingplan wordt
gemaakt. Ook de heer Stevens waardeert ons streven naar eenvoud. Hij vindt
het belastingplan dit jaar beter leesbaar dan ooit en hij heeft geconstateerd
dat alle zinnen dit jaar korter dan 100 woorden zijn. Het is overigens geweldig
dat hij dit heeft gecontroleerd. Het schijnt wel eens anders geweest te zijn;
hij refereerde aan zinnen van 150 woorden. De heer Stevens kon dit jaar dus
breken met een lange traditie, namelijk die van het voorlezen van de langste
zin in het belastingplan. Ik ben niet zo'n groot voorstander van het doorbreken
van tradities, maar dit lijkt mij toch wel goed. In zijn ogen kan het belastingplan
dit jaar ook qua vormgeving de toets van de motie-Boorsma doorstaan. Ik doe
de heer Stevens ook op dit punt graag een plezier door aan te geven dat dit
wat mij betreft in de komende jaren ook zo zal zijn.Dan wat specifiekere vragen, maar nog steeds over het meer algemene deel.
De heer Platvoet sprak over acht jaar Paars: zo'n 13,6 mld euro aan lastenverlichting
in het landsbelang en nu 2,1 mld euro lastenverzwaring, ook weer in het landsbelang;
daarna het najaarsoverleg, met weer een andere uitkomst, weer in het landsbelang.
Het landsbelang kent vele gezichten, maar de dynamiek van de maatschappij
brengt met zich mee dat je je ook dynamisch moet opstellen. Het uitgangspunt
in het Strategisch akkoord was lastenneutraliteit. Mede gelet op de forse
lastenverlichting in de paarse jaren en op het verslechterde economische beeld
was dat een verantwoorde en in die tijd logische keuze. Maar in de zomer bleek
zowel het economische als het budgettaire beeld nog ongunstiger te zijn dan
verwacht was. Het is niet duidelijk in hoeverre wij te maken hebben met een
conjuncturele, tijdelijke verslechtering, of een structurele. Het heeft ook
een beetje te maken met de verschuiving van de vraagzijde naar de aanbodzijde
als het gaat om de modernisering van het arbeidsmarktinstrumentarium. De budgettaire
verslechtering volledig compenseren was ook niet gewenst, omdat er dan wel
erg ver gesneden zou moeten worden. Het gaat dus om maatvoering in een evenwichtig
pakket. Uitgaven en overschrijdingen zijn gecorrigeerd en daarnaast heeft
er een lastenverzwaring plaatsgevonden als onderdeel van het aanvullende pakket.
Wel geldt dat het lastenpakket zodanig vorm is gegeven dat er zo mogelijk
een bijdrage aan versterking van de economie wordt geleverd. Zo wordt versterking
van de armoedeval nadrukkelijk voorkomen en de bureaucratie en de regelzucht
wordt verminderd, zodat er een verlichting van de administratievelastendruk
optreedt en de doelmatigheid van de arbeidsmarkt versterkt wordt. Ook worden
regels afgeschaft die niet effectief genoeg zijn gebleken.Nu kun je je afvragen of de maatregelen op begrotingstechnisch gebied,
bijvoorbeeld het aflossen van de staatsschuld in één generatie,
verantwoord zijn geweest. Beslist wel. Ik denk dat de vergrijzing nu met zich
brengt dat de toepassing van het omslagstelsel straks tot grote financiële
problemen kan leiden en dat de rentelast, als wij nu niet de verantwoordelijkheid
nemen voor de komende periode, als een buitengewoon groot onderdeel van de
uitgaven van het Rijk zo zwaar zullen drukken op het hele palet dat de pensioenvoorzieningen
in gevaar zullen komen. Daarom is hier indertijd nadrukkelijk voor gekozen.De heer Platvoet stelde ook een vraag over het effect van het belastingplan
op de koopkracht, inclusief de resultaten van het najaarsoverleg. Koopkrachtplaatjes
bij de novelle laten volgens hem zien dat de trend van inkomensdenivellering
niet wordt doorbroken. Hij vroeg naar de relatie hiervan met de door mij in
een vorig leven bepleite herverdeling ten gunste van de laagste inkomens.
Voor alle duidelijkheid, de heer Platvoet gebruikte in zijn citaat het woord
inkomensherverdeling, terwijl het vermoedelijk ging om een inkomensverdeling
en het werd genoemd in het kader van het draagkrachtprincipe. Wij praten in
Nederland vrij snel over draagkracht en draagkracht wordt altijd opgehangen
aan inkomensplaatjes. Ik vraag me alleen af of het veel zegt als Jan Modaal
er 1% of 2% op vooruitgaat. Want wie is Jan Modaal? Is dat een bijklussende
student met een ICT-bedrijfje? Is het een rijke douairière die inteert
op haar vermogen? Of is dat een moeder van drie kinderen die met dat inkomen
een labrador moet opvoeden, in een Opel Kadett rijdt en in een doorzonwoning
woont? Het begrip Jan Modaal kun je eigenlijk niet helder voor
ogen krijgen. Vandaar dat ik indertijd wel eens heb beargumenteerd dat het
verstandig zou zijn om draagkracht anders de toetsen, namelijk door zowel
kwalitatieve als kwantitatieve criteria in een econometrisch model onder te
brengen en te kijken of er een clustering kan plaatsvinden van huishoudens
van min of meer homogene groepen in Nederland – homogeen qua inkomen,
vermogenspositie, leeftijdsopbouw, huishoudensituatie – en daarop de
maatregelen te controleren.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik ken dit idee van de staatssecretaris en kan dat ook wel volgen. Ik
moedig hem dan ook aan om in de korte tijd die hem nog rest zo'n model op
tafel te krijgen. Ik heb gisteren echter gevraagd, hoe de staatssecretaris
dit belastingplan ziet in relatie met het grote belastingplan en met de kritiek
die hij in een vorig leven heeft geuit. Ik zal hem even op gang helpen. Internet
is een machtig medium zoals u weet. Als je de naam Van Eijck intikt, krijg
je een aantal artikelen op het scherm en in dit geval zelfs een verslag van
een bijeenkomst in 1999, namelijk het coalitieberaad over de inkomensverdeling
in de 21ste eeuw. Volgens dit verslag heeft hij daar gezegd dat het komende
belastingstelsel – het stelsel van Zalm en Vermeend – op een tergende,
ingewikkelde manier geen rechtsgelijkheid zal brengen. Hij heeft daar bepleit
om meer te kijken naar waar geld te halen is; dus niet naar degenen die aangewezen
zijn op een gering inkomen, maar naar degenen die een hoog inkomen hebben.
De LPF en het CDA hebben in de aanloop naar de verkiezingen bepleit dat er
met name gekeken moest worden naar de inkomenspositie van de mensen met een
laag inkomen. Het stelt mij dan ook teleur dat dit belastingplan op geen enkele
wijze de tendens van inkomensdenivellering keert die is ingezet met het vorige
belastingplan. De staatssecretaris werpt dat oude denkbeeld nu ver van zich.
Ik begrijp wel dat hij als deel van deze regering zoveel mogelijk probeert
om met één mond te spreken, hoewel de niet-partijgenoot van
de staatssecretaris, Nawijn daarmee wel erg veel moeite heeft. Ik vind het
jammer dat de staatssecretaris zo snel aan zijn eigen karaktermoord doet.Staatssecretaris Van Eijck:Maakt u zich vooral geen zorgen. De heer Platvoet stelt een groot aantal
vragen die ik allemaal zal beantwoorden.In eerste instantie heeft hij gevraagd, of het mogelijk is in deze korte
periode nog tot een model te komen. Ik heb de afgelopen jaren aan het model
gewerkt en het is juist de demissionaire status waardoor ik niet aan de afronding
van mijn proefschrift toekom. Ik hoop dat echter op niet al te lange termijn
het licht te laten zien.De heer Platvoet (GroenLinks):Als de staatssecretaris terugkeert naar Rotterdam – ik neem aan
dat het dan april zal zijn – gaat hij dan dat model voltooien? Ik neem
aan dat wij het dan van hem te horen krijgen.Staatssecretaris Van Eijck:Ik zal mijn uiterste best doen om op een daartoe geëigend moment
tot een afronding te komen. Ik kan echter niet in de toekomst kijken en weet
niet of ik terugga naar Rotterdam. Mijn woonhuis staat daar echter wel en
ik probeer er dan ook dagelijks heen te gaan.Ik ben inderdaad nog steeds van mening dat in eerste instantie de bewindspersonen
op Financiën – en zeker de staatssecretaris van Financiën –
de taak hebben om hoeder van de schatkist te zijn. Zij moeten ervoor zorgen
dat er in ieder geval een belastingopbrengst wordt gegeneerd die in het kader
van het uitgavenbeleid – dat is dan een wisselende prioritering –
op een efficiënte, goede en adequate wijze vorm wordt gegeven. De heer
Platvoet zegt dat er dan ook een inkomensdruk dient plaats te vinden en dat
met dit belastingplan niet de trend wordt doorbroken en de onderkant van de
markt wat meer wordt bediend, maar dat het nog steeds aan de bovenkant zit.
Ik ben dat niet met de heer Platvoet eens. Ik verwijs nu naar de details en
noem de alfahulpen. De discussie daarover is bekend. Mevrouw Ter Veld heeft
er ook al aan gerefereerd. Er is op allerlei manieren geprobeerd om het koopkrachteffect
op te poetsen, zodat voor deze groep geen negatieve inkomenseffecten ontstaan.Verder denk ik aan de conditionele lastenverlichting, waarvoor in het
najaarsoverleg 500 mln euro is ingezet. Die verlichting is ook ten goede gekomen
aan de mensen aan de onderkant van het loongebouw. Gelet ook op de manier
waarop door Sociale Zaken en Werkgelegenheid – dit is mijn terrein niet,
maar ik ben bij het overleg natuurlijk betrokken geweest – zich inzet
voor behoud van de I/D-banen, de Melkertbanen, meen ik te mogen zeggen dat
het kabinet ook in dit kader voor een duidelijke richting kiest en dat het
zeker wat doet voor degenen aan de onderkant van het loonge- bouw.De geachte afgevaardigde sprak over inkomensverdeling. Waar hij op doelde
betreft uiteraard iets wat moet worden teruggenomen als de eindevaluatie van
de Wet IB 2001 wordt gestart. Dan moeten wij nagaan welke inkomenseffecten
en ook overige verschuivingen het gevolg zijn geweest van de implementatie
van de inkomstenbelasting 2001. Er is daarom absoluut geen sprake van karaktermoord,
maar uitsluitend van een aanpassing aan de functie.De heer Platvoet (GroenLinks):Het behoud van de Melkertbanen kunt u toch moeilijk op het conto van deze
regering schrijven. Het aanvankelijke voorstel van de regering was namelijk
om die af te schaffen. Het najaarsoverleg heeft echter een ander resultaat
opgeleverd.Ik vind het ook flauw dat u nu met de alfahulpen op de proppen komt. U
zei zojuist nog bezig te zijn met het model van de verschillende typen huishoudens
en dat uw werk daaraan nog niet is afgerond, maar nu pikt u er toch een element
uit. Waarover wij thans alleen maar kunnen praten, zijn toch de koopkrachtplaatjes
die u en het CPB leveren. Op grond daarvan houd ik mijn stelling staande.
Terecht hebt u kritiek op de globale inkomensinkomensplaatjes, maar nu hebben
wij niets anders. Met één specifiek voorbeeld kan men dus niet
een algemeen beeld rechtvaardigen. Aan de hand van de koopkrachtplaatjes zeg
ik toch dat de tendens niet is doorbroken. Dat moet u met mij eens zijn als
u naar de kille cijfers kijkt.Staatssecretaris Van Eijck:Voorzitter. De heer Platvoet heeft een pallet aan vragen gesteld en in
mijn beantwoording was ik nog niet verder dan het uitspreken van het woord
inkomensherverdeling. Een betoog moest nog volgen, maar we hebben
de tijd vandaag en ik stel voor dat ik mijn verhaal voortzet. Dan ik kom ik
vanzelf toe aan de beantwoording van de vragen die mij zijn gesteld.Het koopkrachteffect van het belastingplan inclusief de resultaten van
het najaarsoverleg is in de novelle weergegeven. In de tabel zijn beide kolommen
opgenomen. In 2003 is over de gehele linie een pallet aan koopkrachtminnen
te zien. Dat is duidelijk. Ook de sociale minima leveren volgend jaar koopkracht
in. De sociale partners hebben bij de invulling van de conditionele lastenverlichting
de voorkeur gegeven aan behoud van het spaarloon en het verhogen van de arbeidskorting.
Het voordeel ervan komt alleen ten goede aan de werkenden. Dat is helder.
Het totale koopkrachtbeeld is aan het eind van de rit dan ook evenwichtig
te noemen. Iedereen levert volgend jaar in en bovendien verbetert de replacement
rate; de armoedeval wordt toch wat geringer.De heer Platvoet herinnerde aan de cijfers van het Centraal planbureau.
Zoals bekend worden door het ministerie van Financiën geen gedragseffecten
gemeten. In de tabellen die door haar worden geproduceerd, zijn dus de gedragseffecten
niet verwerkt. Misschien is het daarom toch verstandig meer specifiek in te
gaan op de berekening van het koopkrachteffect van het najaarsakkoord door
het Centraal planbureau. Voor het bepalen van de koopkracht is vooral van
belang te weten welk effect het akkoord heeft op de contractloonstijging,
de inflatie en de pensioenpremies. Verwacht mag worden dat het akkoord een
neerwaarts effect hierop heeft. Sinds de macro-economische verkenningen is
de prognose voor de economie in 2002 en 2003 fors verslechterd. Ook de pensioenproblematiek
is verergerd. Dat betekent onder andere dat ook zonder een akkoord een neerwaarts
effect op de contractloonstijging te verwachten zou zijn. In onze optiek zouden
de werkgevers en de werknemers de handen in elkaar hebben moeten slaan.Het effect van het najaarsoverleg op de genoemde grootheden kan dus niet
worden gebaseerd op de cijfers van de macro-economische verkenningen en de
vergelijking met het CPB-rapport. Het CPB heeft geen doorrekening gemaakt
van het partiële najaarsoverleg. Het is niet na te gaan wat het effect
was op de genoemde grootheden. Ik kan verder in dit verband nog zeggen dat
de contractloonstijging is gedaald van 3,25% in de macro-economische verkenningen
naar 2,75% in het rapport van het Centraal planbureau. De inflatie is daarbij
niet neerwaarts aangepast. Ook de effecten van het akkoord op de economische
groei is natuurlijk lastig in beeld te brengen. Allereerst is van belang te
weten in hoeverre het akkoord leidt tot extra loonmatiging, dus ten opzichte
van de loonmatiging die de sociale partners wilden. In de macro-economische
verkenningen is te zien dat in ieder geval de eenjarige loonmatiging van 1%
leidt tot een daling van de koopkracht met 0,2%. Het effect op de groei is
daarbij overigens verwaarloosbaar.De heer Platvoet heeft een vraag gesteld over de oorlog die in het verleden
werd uitgevochten over de schuif van de vraagstimulering naar de aanbodstimulering.
Eigenlijk gaat zijn voorkeur uit naar een inkomensafhankelijke arbeidskorting.
Het akkoord met de partners beoogt nu dat er zo'n 10.000 permanente banen
aan de onderkant worden gecreëerd. Het kabinet wenst verstandig beleid
te voeren met het oog op de wat langere termijn, eigenlijk onafhankelijk van
conjuncturele schommelingen. Ook in de Tweede Kamer is uitvoerig aandacht
besteed aan de afweging of de vraagzijde dan wel de aanbodzijde moet worden
gestimuleerd daar waar het even leek alsof er een kentering heeft plaatsgevonden.
Wat ons betreft wordt gefocust op de langere termijn. De beste manier om overigens
dan de gevolgen van vergrijzing op te vangen, is het draagvlak te versterken
via het stimuleren van het arbeidsaanbod. Ik meen overigens dat de nadelen
van een inkomensafhankelijke arbeidskorting bekend zijn. Ik refereer in dit
verband ook aan de fiscale verkenning. Kort samengevat, is het niet het oplossen
maar het verschuiven van het probleem naar een andere inkomenscategorie. En
daarvoor is door dit kabinet niet gekozen. Daarnaast ontstaat een hogere marginale
druk voor de middeninkomens die weer slecht is voor de doorstroming op de
arbeidsmarkt, de scholingsinspanning en de productiviteitsontwikkeling en
dergelijke. Verder zijn vragen gesteld over de tijdsdruk en de kwaliteit van het wetgevingsproces.
Wij zijn ons bewust dat de termijnen voor de behandeling zeer beperkt zijn
en het tempo hoog. Dat is een steeds terugkerend dilemma. Ik kan mij voorstellen
dat, alles dit jaar op een rij gezet, de druk dit jaar buitengewoon groot
is. Er is mij recent door een journalist gevraagd hoe het mij bevalt om in
demissionaire status dit plan er in zo'n hoog tempo doorheen te jagen. Ik
heb hem toen geantwoord: ik weet niet beter, ik ben altijd demissionair. Ik
heb overigens op mijn departement na laten gaan hoe tijdschema van dit plan
zich verhoudt tot dat van vorige jaren. Het tijdschema van dit belastingplan
is ongeveer gelijk aan dat van het belastingplan voor 2002, waarbij onder
eenzelfde tijdsdruk een fors aantal nieuwe maatregelen zijn behandeld. Zoals
oud-staatssecretaris Bos destijds heeft aangegeven, is het mede gelet op de
beleidsmatige en de budgettaire samenhang met andere beleidsvoorstellen voor
een nieuw begrotingsjaar, niet goed mogelijk om die belastingplannen al voor
prinsjesdag ingediend te krijgen. In tegenstelling tot vorig jaar was het
merendeel van de maatregelen voor 2003 overigens wel al bekend. Op 3 juli
van dit jaar is in het Strategisch akkoord het merendeel van het werkprogramma
ten aanzien van de lastenkant en dergelijke omschreven en toegelicht. Veel
eerder dan nu het geval is, konden wij onze belastingvoornemens uiteraard
niet openbaar maken. Maar goed, de omzetting van het Strategisch akkoord in
wetgeving is natuurlijk een zaak die tijd kost. In die zin moeten wij daar
ook alle aandacht aan besteden. Er kwam vervolgens bij dat in augustus een
aanvullend pakket noodzakelijk bleek te zijn. Alles bij elkaar betekende het
dat de druk buitengewoon groot werd. Ik heb overigens grote waardering voor
de bereidheid die deze Kamer heeft getoond om onder deze tijdsdruk mee te
werken aan de totstandkoming van deze nieuwe fiscale wetgeving. Zonder deze
Kamer was dat eenvoudigweg niet gelukt.Met name de heer De Vries heeft aangegeven dat er wellicht sprake is geweest
van een wirwar van nota's, wijzigingen, amendementen en dergelijke, die onnavolgbaar
was voor de burger. Ik wil dat beeld toch graag wat rechttrekken.
Er zijn namelijk maar drie nota's van wijziging ingediend. De eerste bevat
een technische vervolmaking van het voorstel tot beperking van het afschrijvingsregime
onroerend goed alsmede een aantal kleinere aanpassingen op andere terreinen.
De tweede nota van wijziging ziet op de wettelijke vertaling van de resultaten
van het verkennende overleg met de sociale partners op 8 november en tevens
in een tijdelijke dekkingsmaatregel voor het milieu in het geval de MEP later
dan 1 januari in werking zou treden. Zoals bekend, moeten deze twee zaken
los van elkaar worden behandeld; enerzijds bij het belastingplan en anderzijds
bij de begroting van EZ. Ik heb de Tweede Kamer voorgehouden dat wanneer het
niet zou lukken de MEP tijdig te behandelen, het zaak is om een terugvaloptie
te hebben omdat anders de budgettaire derving te groot zou zijn geweest.De derde nota van wijziging bevat maatregelen die leiden tot finetuning
van het koopkrachtbeeld dat ontstond als gevolg van de tweede nota van wijziging.
De koopkrachteffecten die toen ontstonden, waren wat ons betreft onwenselijk.
Er heeft toen een schuif plaatsgevonden tussen verhoging van het tarief van
de tweede schijf enerzijds en in mindere mate een verhoging van de arbeidskorting.
Dat heeft het koopkrachtbeeld verbeterd. Uiteraard zijn de tweede en derde
nota van wijziging mede op verzoek van de Tweede Kamer daar ingediend.Vervolgens is er de novelle overheen gekomen naar aanleiding van het najaarsoverleg.
Er is indertijd met de sociale partners lang en uitvoerig gesproken over de
context waarin de loonmatiging waar het kabinet een groot voorstander van
was, tot stand zou kunnen komen voor 2003. Er zijn uitvoerige discussies geweest
over een breed of een smal pakket. De uiteindelijke uitkomst is een smal pakket
voor een jaar geworden. Belangrijke punten in het overleg waren de positie
van onder andere de spaarloonregeling en de invulling van de conditionele
lastenverlichting van 0,5 mld euro.Het kabinet heeft vervolgens op 28 november een definitief centraal akkoord
met de sociale partners bereikt over de loonkostenmatiging voor 2003 en de
voorwaarden waaronder deze tot stand komen. Dat leidt op een tweetal punten
dan weer tot wijziging van de voorstellen uit het belastingplan. Het ene was
het maximum van de inleg van de spaarloonregeling. Ik weet dat het de Kamer
enigszins heeft verbaasd dat we toen weer van € 615 naar € 613
zijn gegaan. Ik kom daar straks nog heel specifiek op terug.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Ik was niet verbaasd. Ik vind dat het niet kan. Je kunt niet,
omdat de folders al gedrukt zijn, de wet veranderen. Ik begrijp best dat het
kosten meebrengt voor de markt, maar het wordt te gek wanneer je als wetgever
de folders gaat volgen. Dit is toch geen precedentwerking? Ik kan me genoeg
leuke folders voorstellen vanuit verzekeraars en banken, maar ik neem aan
dat we die straks niet allemaal in wetgeving gaan volgen.Staatssecretaris Van Eijck:Voorzitter. Hier wordt vanzelfsprekend in gekscherende zin over gesproken.
Folders kunnen natuurlijk nooit een dictaat vormen voor het wetgevingsproces.
Wij weten beiden dat dit ook niet het geval is. Ik zal straks precies duiden
wat er aan de hand is.Voorzitter. Ik keer even terug naar het centraal akkoord. De novelle heeft
dus tot een aanpassing geleid. Naast de hoogte van de spaarloonregeling was
dat de arbeidskorting. Het kabinet acht het van groot belang dat die wijzigingen
per 1 januari 2003 in werking kunnen treden. Er stond daar dus geen andere
procedure voor ogen dan de novelleprocedure. Overigens waarderen de minister
van Financiën en ik het opnieuw bijzonder dat deze Kamer erin heeft toegestemd
om deze novelle vandaag mee te nemen bij de plenaire behandeling van het belastingplan.Wanneer wij kijken waar het belastingplan deel I met name op ziet, kan
niet gezegd worden dat het een onoverzichtelijke wirwar van amendementen is.
Ten aanzien van deel II is overigens een nota van wijziging ingediend. Het
geheel overziend, kan dit in vergelijking met de gang van zaken bij het Belastingplan
2002 van het vorige kabinet, overzichtelijk en helder genoemd worden. Bij
de behandeling van het Belastingplan 2002 zijn negen nota's van wijziging
ingediend. Wij hebben alles voor deze Kamer nog eens op een rij gezet. De
Kamer heeft die brief recent ontvangen.Ik heb uiteraard geen invloed op de amendementen. Dat spel ligt in de
Tweede Kamer. De statistici onder ons zullen het op prijs stellen om te horen
dat er ruim twintig amendementen zijn ingediend, terwijl dit er bij het Belastingplan
2002 veertig waren. Ik zeg niet dat dit een causale relatie met de demissionaire
status heeft, maar het is wel een reductie.Er zijn ook vragen gesteld in algemene zin, zoals hoe dit belastingplan
zich verhoudt tot de belastingherziening 2001. Ik heb al gezegd dat deze vraag
ook meegenomen wordt in de beantwoording. Ook het trefwoord uit het verleden
"vergroening" of "verdonkergroening" is verdwenen. Ik kom daar straks nog
uitvoeriger op terug. Hoe verhoudt het schrappen van de nog maar net ingevoerde
regeling zich tot de wettelijk vastgestelde evaluatie van de IB 2001?Het Belastingplan 2003 sluit aan op de doelstelling van de belastingherziening
2001. Mijn stellingname is van meet af aan geweest, ook tijdens de formatie,
dat het fundament dat daar is neergelegd als uitgangspunt zou dienen voor
deze kabinetsperiode, inclusief het boxensysteem, de schottenbenadering, de
forfaitaire rendementsbenadering en de hypotheekrenteaftrek. Het fundament
als zodanig stond niet ter discussie. Het economisch gesternte noopt ons echter
wel om een aantal zaken te herzien. We moeten daar realistisch in zijn. Ik
heb uitgelegd hoe het fiscale beleidsprofiel dat wat mij betreft een tijdloos
karakter heeft, tot stand is gekomen. Dit zou zonder de budgettaire noodzaak
misschien minder snel naar voren zijn gekomen, ondanks het feit dat ik het
noodzakelijk gevonden zou hebben om het op die manier te implementeren in
het kijken naar fiscale regelgeving. Een belangrijke doelstelling van de belastingherziening
2001 was een verbreding en een versterking van de belastinggrondslag door
vermindering en wijziging van aftrekposten. In het Belastingplan 2003 wordt
deze tendens van opschoning en stroomlijning van regelgeving eigenlijk voortgezet.
Dat geldt ook voor het vereenvoudigen van het belastingstelsel, een ander
doel van de belastingherziening, met alle beperkingen die ik daarvoor heb
aangegeven. Verder leidt dit belastingplan, evenals de belastingherziening
2001, tot een vermindering van de armoedevalproblematiek en daarmee tot een
bevordering van de arbeidsparticipatie.Het bevorderen van een duurzame economische ontwikkeling, het begrip "vergroening",
was een andere doelstelling van de belastingherziening 2001. Dit kabinet constateerde
dat in het huidige fiscale milieupakket op sommige plaatsen sprake was van
een overstimulering. Daarom is gekozen voor rationalisering en stimulering
op maat, waardoor bepaalde doelen op efficiëntere wijze, dus goedkoper,
konden worden gerealiseerd. Een voorbeeld daarvan is groen beleggen. Naast
het feit dat er een vrijstelling in de forfaitaire rendementsheffing in box
3 gold, was ook sprake van een heffingskorting. Na de amendementen is daar
nog steeds sprake van in box 1, namelijk van 1,3%. Over deze overstimulering
is een discussie op gang gebracht. Ik kon op een gegeven moment zelfs mijn
eigen kamer niet meer in, omdat er kisten met appels en 16.000 handtekeningen
van beleggers stonden. Uiteindelijk heeft de Tweede Kamer ervoor gekozen om
het groen beleggen in stand te houden, maar dit was wel de achterliggende
gedachte op basis waarvan dit in het Strategisch akkoord terecht is gekomen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik ben in de Handelingen ook de kisten met appels tegengekomen, maar ik
wil niet graag dat de indruk ontstaat dat de staatssecretaris van Financiën
en de Kamer zich door kisten appels laten beïnvloeden. Het was overigens
een goed appeljaar; zij waren goedkoop. Ik vraag de staatssecretaris om zich
hier toch iets anders over uit te laten, want een voetbalstadion vol levert
meer handtekeningen op dan 16.000.Staatssecretaris Van Eijck:Soms is één handtekening voldoende, bijvoorbeeld die van
Ed Maas, maar daar zullen wij het later nog over hebben.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Dat wil ik dus niet horen. Daarmee doet de staatssecretaris
inderdaad aan karaktermoord. Gezien zijn inhoudelijke kwaliteiten, vind ik
dat zonde. Verder vind ik het overigens prima.Staatssecretaris Van Eijck:Ik verstout mij af en toe een wat ondeugende opmerking. Ik neem aan dat
dit in deze chambre de réflection ook is toegestaan. Vanzelfsprekend
was het ook een gekscherende opmerking, ditmaal van u, dat ik, omdat ik mijn
Kamer niet meer in kon, opeens besloot om de groenregeling toch maar intact
te houden. Daarover zijn krachtige argumenten gewisseld, niet in de laatste
plaats door uw eigen partij. Het uiteindelijke resultaat daarvan is bekend.Ik kom op vragen van de heren De Vries en Platvoet over de betrouwbare
overheid en de overgangsregelingen. De heer Platvoet heeft gevraagd waarom
net ingevoerde regelingen weer teniet worden gedaan. De heer De Vries is onder
andere ingegaan op de toetrederskorting. Hij wijst daarbij op een artikel
van prof. Stevens en zijn jaarlijks terugkomende fiscale beleidsnotities,
die altijd zeer lezenswaardig zijn, waarin hij aangeeft dat verkregen rechten
op belastinggebied geen eeuwig leven kunnen hebben en dat moet worden gezocht
naar een evenwicht tussen flexibiliteit en stabiliteit. In het belastingplan
wordt wel het aanpakken herkend, maar het vertrouwen wat minder. De fractie
van de ChristenUnie citeert in dat kader de directeur-generaal met de uitspraak
dat mensen even moeten wennen aan de nieuwe aangifte en dat de wetgever daarom
niet iedere keer het gras moet willen omploegen.In het Belastingplan 2003 is naar onze vaste overtuiging op een evenwichtige
en adequate wijze rekening gehouden met het gewekte vertrouwen bij burgers
en bedrijven. Men weet dat daar veel om te doen is en dat wij daar telkens
zo weloverwogen mogelijk naar kijken. Ik kom hier graag op terug als specifieke
maatregelen aan de orde zijn.Bij de afschaffing van bepaalde maatregelen zijn overigens wel overgangsregelingen
opgenomen. Gegeven de financiële noodzaak van bezuinigingen en de lastenverzwaring
op korte termijn is voor een adequate, maar tevens sobere benadering gekozen.
Bij een zeer ruime overgangsregeling zou de afschaffing van regelingen pas
op langere termijn opbrengst genieten. Een voorbeeld is de VLW en de toetrederskorting,
waarbij lopende gevallen worden gerespecteerd. De tegemoetkoming wordt onder
voorwaarden voor een bepaalde periode verleend. Bij de voorziening voor de
langdurig werklozen is dit vier jaar. De toetrederskorting is nu nog maximaal
drie jaar. Ook bij de afschaffing van de SPAK is een fasering opgenomen over
een periode van vier jaar, zodat het bedrijfsleven geleidelijk naar de nieuwe
situatie kan toegroeien. Wij hebben wel met elkaar afgesproken dat als er
sprake is geweest van een relatief hoog cadeaugehalte of van het free-ridergedrag,
een overgangsregeling minder noodzakelijk is. Ook is natuurlijk formeel-juridisch
gekeken wat is opgenomen in de wet. Een voorbeeld ziet op de spaarloonregeling.
Een ander voorbeeld ziet op de aftrek van lijfrentepremies, die ongetoetst
plaatsvond. Als daar "respecterende de werking" in de wet had gestaan –
als voorbeeld noem ik de kapitaalverzekering eigen woning – dan kan
er op die wijze heel goed met dat overgangsrecht omgegaan worden. Dan hoef
ik maar naar de brede herwaarderingsproblematiek, de Oortwetgeving en de tweeverdienerwetgeving
te kijken. Daarbij is overigens ook het advies dat indertijd door de Raad
van State is afgegeven over terugwerkende kracht in algemeenheid, in ogenschouw
genomen. De noodzaak voor een overgangsregeling moet daarbij natuurlijk niet
geïsoleerd worden bezien. Het gaat altijd om het totale pakket van maatregelen
en de financiële gevolgen daarvan.Ik wil nog een reactie geven op het citaat van de DG van de belastingdienst.
Daarbij is duidelijk gedoeld op wijzigingen met substantiële gevolgen
voor het aangiftebiljet. Het afschaffen van de belastinguitgaven die wij nu
tegenkomen, zal niet leiden tot grotere aanpassingen van de aangifte. Wel
zal daarmee natuurlijk op termijn een enkele rubriek komen te vervallen.Voorzitter. Dat was het eerste deel van mijn algemene inleiding. Ik wil
nu graag ingaan op de vragen die zijn gesteld over het vestigingsklimaat in
Nederland in internationaal perspectief. Daaraan is in de media de nodige
aandacht besteed. Ik denk derhalve dat het zeer verstandig is
om daarover met elkaar een iets uitgebreidere gedachtewisseling te hebben.
Ik wil op voorhand het volgende meegeven. Zoals bekend, heeft datgene wat
in Brussel in de Europese context wordt besloten ten aanzien van het belastingpakket,
bijna altijd een besloten karakter. Dat betekent dat het ook erg moeilijk
is om daar vrijuit over te spreken. Dit heeft heel specifiek betrekking op
de concernfinancieringsproblematiek. Het is niet verstandig om in de openbaarheid
van een debat als dit, te gedetailleerde informatie daarover te verstrekken,
omdat daarmee het gevaar zou kunnen ontstaan dat de onderhandelingspositie
die wij zorgvuldig hebben opgebouwd, in het gedrang komt. Dat heeft mij er
overigens toe gebracht om de Tweede Kamer voor te stellen om een besloten
overleg te voeren met vertegenwoordigers van de vaste commissie voor Financiën.
Tijdens dat overleg is uitvoerig uiteengezet welk beleid wij in Brussel hebben
gevoerd. Ik ben overigens te allen tijde bereid om een dergelijk overleg ook
met vertegenwoordigers uit de Eerste Kamer te voeren. Dat laat ik echter graag
aan het oordeel van de Eerste Kamer over.De heer Stevens (CDA):Voorzitter. Wij nodigen de staatssecretaris graag uit tot een dergelijk
overleg indien het onderwerp daartoe aanleiding geeft.Staatssecretaris Van Eijck:Fantastisch. Daar zal ik graag gebruik van maken. Ik wil in ieder geval
proberen om vandaag zo open mogelijk te zijn zonder dat daarbij de onderhandelingspositie
van Nederland in het gedrang komt.De houding van het ministerie van Financiën met betrekking tot het
fiscale vestigingsklimaat is in de afgelopen weken vanuit verschillende invalshoeken
aan de kaak gesteld. Een aantal fracties heeft in het verslag van de Eerste
Kamer het onderwerp van het Nederlandse vestigingsklimaat aangeroerd. Zij
hebben het vestigingsklimaat voor ondernemingen verbonden aan de wijze waarop
de belastingdienst de uitvoering van het afgeven van het "advanced tax rulings"
and "advanced pricing agreements" heeft ingericht. Verder ben ik van diverse
kanten opgeroepen om in het voor Nederland belangrijke Europese gedragscodedossier
een ramkoers te varen. Er is mij bezworen dat ik mij ter behoud van de Nederlandse
concurrentiepositie geen enkele concessie meer kan veroorloven.Die ramkoers zal ik niet varen. Er zijn wél heilige huisjes. Een
van die heilige huisjes in Nederland is de deelnemingsvrijstelling. Dat is
een zeer belangrijke hoeksteen van ons vestigingsklimaat. Daarover mag geen
verwarring of onduidelijkheid bestaan. Ik zal het niet meemaken – hoewel
dat een relativerende opmerking is met een kabinet in demissionaire staat –
dat aan de deelnemingsvrijstelling wordt getornd. Er wordt immers wel eens
gesuggereerd dat die zou moeten verdwijnen. Beslist niet! Ik wil eraan herinneren
dat ik tijdens het debat over het vestigingsklimaat op het VNO/NCW-congres
ook heb aangegeven dat het mij onverstandig lijkt, al te zeer te doen aan
self-fulfilling prophecy en over onszelf af te roepen dat het allemaal zo
slecht is in Nederland. Ik zal daarover later in dit debat enkele nuancerende
opmerkingen maken. Het Calimerogevoel dat wij wel eens hebben door alleen
maar naar onszelf te kijken als dat vingertje naar ons wordt gewezen dat wij
het niet goed doen, moeten wij ook eens op het buitenland betrekken. Als er
in het buitenland regelgeving bestaat die adequaat kan worden ingezet in het
Nederlandse vestigingsklimaat, dan moeten wij daar niet terughoudend in zijn.
Ik heb de fiscalisten bij VNO/NCW ook uitgenodigd om een blik naar buiten
te werpen en te kijken op welke wijze wij het Nederlandse vestigingsklimaat
op fiscaal gebied kunnen bevorderen. Dat is hard nodig en daar wil ik tot
de laatste seconde dat ik hier mag werken aandacht aan besteden.Het fiscale beleid zelf en de regelgeving die daar de vrucht van is, worden
gekenschetst als beleid dat de fiscale aantrekkingskracht van Nederland danig
verzwakt. In mijn ogen is het daarom tijd om eens stil te staan bij wat er
nu werkelijk aan de hand is. Is het nu terecht om zo somber te zijn over de
fiscale concurrentiekracht van de BV Nederland? Passen er geen relativeringen
en nuanceringen bij die waarschuwingen aan mijn adres vanuit de pers, de belastingadviespraktijk
en de Eerste en Tweede Kamer? In de betrekkelijke rust van dit huis wijd ik
graag enkele woorden aan het relativeren van die zorg over het Nederlandse
fiscale vestigingsklimaat, maar ik wijs erop dat wij de problemen niet moeten
onderschatten. Ik ga in op drie elementen die eerder zijn genoemd, de uitvoering
van de APA/ATR-praktijk, de Nederlandse strategie in het Europese gedragscodeproces
en de ontwikkelingen in fiscaal beleid en regelgeving. Ik hoop dat ik daarmee
tevens tegemoetkom aan enkele opmerkingen die in eerste termijn zijn gemaakt.Ik begin met de uitvoering van de APA/ATR-praktijk. Overigens wijs ik
ook op de uitgebreide schriftelijke beantwoording daarvan, maar hier zal ik
nog trachten er een stuk aan toe te voegen. Enkele leden maakten opmerkingen
over de relatie tussen de huidige rulingpraktijk, zoals die sinds de invoering
van de APA/ATR-besluiten van april vorig jaar geldt, en het Nederlandse fiscale
vestigingsklimaat. De wijze waarop de belastingdienst uitvoering geeft aan
de APA/ATR-besluiten zal van invloed zijn op het animo van internationale
bedrijven om zich in Nederland te vestigen. Ook via de pers heeft men kunnen
vernemen dat ik het niet eens ben met uitlatingen van andere bewindspersonen,
als zou sprake zijn van een traag functionerende belastingdienst. Ik denk
dat het noodzakelijk is om het beeld dat is ontstaan wat te nuanceren. Allereerst
moeten wij constateren dat de oude rulingpraktijk zwaar onder vuur lag bij
de Primarologroep, de groep onder leiding van staatssecretaris Primarolo van
het Verenigd Koninkrijk die moest bestuderen welke schadelijke belastingconcurrentiemaatregelen
golden in de Europese Unie. Het gaat overigens om elementen binnen bepaalde
faciliteiten die als schadelijk worden gekwalificeerd. Wanneer wordt geconstateerd
dat er schadelijke elementen in ons CFA-regime zitten, hoeft dat regime niet
automatisch te worden afgeschaft. Dan moet worden bezien op welke wijze een
eventuele tegemoetkoming richting de Europese Unie kan leiden tot een positiever
oordeel. Overigens zal dit oordeel niet in de Ecofin-raad van morgen geveld
worden, maar pas volgend jaar. Er heeft alleen nog maar een inventarisatie
plaatsgevonden van de maatregelen die zijn aangeboden om de schadelijke elementen voor de belastingconcurrentie eruit te halen. Het gaat
er nu niet om, te oordelen over eventuele afschaffing.De oude rulingpraktijk die wij in Nederland hadden, lag al zwaar onder
vuur. Ook in OESO-verband was er de nodige kritiek op. In 2001 heeft mijn
voorganger dan ook besloten om de rulingpraktijk in lijn te brengen met de
internationaal aanvaarde OESO-normen. Toen is tevens besloten om meer in te
zetten op substantiële activiteiten. Het woord "substance" zullen wij
in die zin nog regelmatig tegenkomen. De keuze voor meer "substance" in Nederland
en de wens om te voldoen aan de OESO-normen steun ik. Dat betekent niet dat
reële economische activiteiten daarvan hinder ondervinden. De belastingdienst
is steeds bereid om alle verzoeken in behandeling te nemen en er is voortdurend
intensief en open overleg met de beroepsgroep geweest over de wijze waarop
dit volgens het huidige beleid zou moeten plaatsvinden. De belastingdienst
en de belastingadviseurs hebben in mijn optiek een gezamenlijke verantwoordelijkheid
voor het vormgeven van een praktijk die adequaat werkt. Ik heb in het begin
wel eens het idee gehad dat het vaak een kwestie van communicatie was. Daardoor
liepen zaken misschien anders dan wenselijk was. Men moet hierin echt gezamenlijk
optreden. Men moet niet de bal bij een van beide partijen neerleggen. Ik wil
erop wijzen dat sinds de invoering van de APA/ATR-praktijk wel degelijk sprake
is van een functionerende moderne rulingpraktijk, waarin de medewerkers van
de belastingdienst in goed en constructief overleg met belastingplichtigen
zekerheid geven over hun fiscale positie. Daaraan is grote behoefte.Nederland heeft van oudsher een goede naam als het gaat om de relatie
tussen de belastingdienst en internationale bedrijven. De dienst heeft een
imago opgebouwd van professionaliteit, flexibiliteit en samenwerkingsgerichtheid.
De Kamer weet wie gekozen als de overheidsmanager van het jaar: mevrouw Jenny
Thunnissen, de directeur-generaal van de belastingdienst. Deze eigenschappen
van de belastingdienst verschaffen Nederland een concurrentievoordeel boven
andere landen en dat wil ik zo houden. Er is gerefereerd aan de betrokkenheid van de kennisgroepen binnen de
belastingdienst bij de totstandkoming van APA's en de gevolgen die deze betrokkenheid
kan hebben voor een vlotte procedure. Ik benadruk dat ook voor de belastingdienst
het voorkomen van vertraging en bureaucratie naast het garanderen van eenheid
en kwaliteit van beleid een constant punt van aandacht en monitoring is en
blijft. Wie veronderstelt dat die aandacht niet tot concrete actie leidt,
kan ik geruststellen. In het zogenaamde organisatie- en competentiebesluit
van 30 maart 2001 staat dat het APA/ATR-team vertegenwoordigd is in de voor
de APA/ATR-praktijk relevante kennisgroepen en de coördinatiegroep verrekenprijzen.
Hierdoor vindt de afstemming reeds gedurende het proces zelf plaats om een
snelle en efficiënte afhandeling van verzoeken te waarborgen. Voor de
invoering van de APA/ATR-praktijk wordt een zekere substance vereist. Daarnaast
dient de te hanteren verrekenprijs conform de OESO-regels te worden onderbouwd.
Dat is een verzwaring ten opzichte van het verleden, maar het is heel bewust
gedaan. Het is van belang om op grond van voldoende gegevens een OESO-conforme
verrekenprijs te kunnen vaststellen. Het moet gaan om maatwerk dat aansluit
op de economische realiteit. De kritiek op het oude beleid was dat het te
veel was gestoeld op algemene toepassingen. In de praktijk was er behoefte
aan meer aansluiting op de specifieke omstandigheden waarin het internationale
bedrijfsleven functioneert. Men zal billijken dat deze praktijk in ontwikkeling
is en een gewenningsperiode kent. Ik doel dan niet op een termijn die gisteren
bij de bespreking van het verdrag tussen België en Nederland aan de orde
was. Over de invoering in de praktijk is intensief overleg gevoerd met de
belastingadviespraktijk. De nieuwe methode is daarin uitgebreid toegelicht
en de problemen in de uitvoering werden geïnventariseerd. Het overleg
tussen de belastingadviseurs en de belastingdienst is nu zo ver gevorderd
dat op zeer korte termijn de eerste dienstverlenings-APA's kunnen worden afgegeven.
Het was in het begin een kwestie van aftasten en het constant toetsen aan
de OESO-norm. Wij willen een goede en duurzame praktijk neerzetten en met
de inzet die nu wordt gepleegd, zal dat zeker lukken. Wij zijn in die gewenningsperiode
een heel eind op weg. Men moet wel bedenken dat het bij het overleg over de
eerste dienstverlenings-APA's zowel voor de belastingdienst als de betrokken
belastingadviseurs een proces van aftasten en het zoeken van grenzen is geweest.
Ik stel vast dat sommige belastingadviseurs met enthousiasme trachten de administratieve
lasten voor hun cliënten te minimaliseren en een zo laag mogelijke verrekenprijs
te bewerkstelligen. De belastingdienst ziet erop toe dat de vereiste substance
daadwerkelijk aanwezig is in het feitencomplex. Voor deze substance gelden
zwaardere eisen dan in het verleden. Daarnaast dient de verrekenprijs OESO-conform
te zijn.Gezegd is dat substantievolle activiteiten soms tegen een niet-coöperatieve
belastingdienst aanlopen. Ik wil met klem stellen dat dat laatste niet het
geval is. Het grote verschil met de oude praktijk is dat er nu wel een onderbouwing
van de verrekenprijs moet komen, maar dat neemt niet weg dat de belastingdienst
het aanspreekpunt potentiële buitenlandse investeerders met voortvarendheid
oppakt. Ik heb geen berichten ontvangen dat ondernemingen uitwijken naar het
buitenland omdat dat niet goed werkt. Net als mijn ambtsvoorganger hecht ik
aan een snelle en efficiënt werkende praktijk waarin de verzoeken adequaat
worden afgehandeld. Het is hierbij van groot belang dat de voorraadverzoeken
laag worden gehouden en de doorlooptijden kort zijn. Mede gezien de aandacht
daarvoor in het verleden wordt daaraan intensief aandacht besteed. Ik kan
u meedelen dat de werkvoorraad inmiddels is teruggelopen. De praktijk van
APA/ATR overziend heb ik de overtuiging dat het beleid en de uitvoering daarvan
zijn ingezet op een wijze die gemeten aan internationale standaarden aanvaardbaar
is en alle potentie heeft om zijn waarde voor het Nederlandse vestigingsbeleid
te bewijzen.De ontwikkelingen in de praktijk worden uiteraard op de voet gevolgd.
Ik hecht er dan ook aan om op de hoogte gehouden te worden van wat er in de
belastingadviespraktijk leeft. Ik word hier echter liever niet via de media
van op de hoogte gehouden, omdat de signalen die zo worden afgegeven, ook
in Brussel worden gelezen en gehoord, met als gevolg dat de
Nederlandse onderhandelingspositie in alle Brusselse dossiers wordt bemoeilijkt.
Die onderhandelingspositie is mij zeer dierbaar.Het proces rond de gedragscode en de lijst van schadelijke maatregelen
is in Brussel in volle gang. Binnenkort loopt het Deense voorzitterschap af
en de Denen zetten alle zeilen bij om zover mogelijk te komen in dit dossier,
dat overigens ook ziet op de spaartegoedenrichtlijn, het Primarolorapport
en dergelijke. Wijd en zijd wordt verkondigd dat de uitkomst van het Primaroloproces
van grote invloed kan zijn op het fiscale vestigingsklimaat in Nederland.
Er is mij dan ook van diverse kanten op het hart gedrukt om geen enkele concessie
meer te doen en te vechten als een Nederlandse leeuw voor onze belangen. Het
zou volgens sommigen zelfs één minuut voor twaalf zijn en daarom
zou Nederland koste wat kost zijn rug recht moet houden.Ik geloof niet in het bedrijven van megafoondiplomatie, het luidkeels
verkondigen van zogenaamde keiharde, maar uiteindelijk onhoudbare posities.
Ik acht dat hoogst onverstandig. Ik kan mij voorstellen dat dit in verkiezingstijd
gebeurt, maar ik heb daar grote bezwaren tegen. Ik ben zelfs van mening dat
door het voeren van een luidruchtige openbare discussie in de media over de
noodzaak van een Nederlands veto bij de besluitvorming over een akkoord over
de gedragscode de Nederlandse onderhandelingspositie schade kan worden berokkend.
Signalen in de Nederlandse pers over een veto worden razendsnel opgepikt in
Brussel en in de andere Europese hoofdsteden. Deze signalen doen afbreuk aan
het zorgvuldig opgebouwde herstel van vertrouwen bij onze onderhandelingspartners
in Brussel.Ik spreek over "herstel van vertrouwen", omdat het heel noodzakelijk was
dat het vertrouwen werd hersteld. Het vertrouwen bij de andere lidstaten,
dat nodig is om de Nederlandse belangen geloofwaardig voor het voetlicht te
kunnen brengen, heeft in de eerste jaren van het gedragscodeproces de nodige
deuken opgelopen. Tijdens de onderhandelingen over de gedragscode werd ik
namelijk op twee manieren geconfronteerd met een erfenis, niet alleen doordat
op de lijst van Primarolo een tiental Nederlandse maatregelen prijkten, maar
ook doordat de manier waarop deze maatregelen door mijn eervorige ambtsvoorganger
zijn verdedigd, de Nederlandse positie bepaald niet is versterkt.Er zijn vuistdikke rapportages rondgestuurd, waarin de schadelijkheid
van regimes in andere lidstaten zou worden aangetoond. Door deze agressieve
benadering van andere lidstaten, door te blaffen, heeft Nederland deze lidstaten
aangemoedigd, de tanden te ontbloten en zich in de gewraakte Nederlandse regelingen
vast te bijten. Door schade en schande wijs geworden heeft Nederland daar
inmiddels de nodige lessen uit getrokken. Het opnieuw inzetten van deze strategie
om zonder noemenswaardig resultaat fiscale maatregelen van andere lidstaten
aan te vallen, acht ik een absoluut irreële en onwenselijke positie die
de Nederlandse positie schaadt.Geloofwaardigheid betekent realisme en daarom is het veel verstandiger
om andere lidstaten waar mogelijk tegemoet te komen door schadelijk bevonden
kenmerken van Nederlandse belastingmaatregelen aan te passen. Let wel: dat
betekent niet dat wij maatregelen afschaffen! Er wordt zelfs bezien in welke
mate het nodig is om aanpassingen aan die schadelijke elementen voor te stellen.
Daarvoor worden de opvattingen van onze onderhandelingspartners afgetast,
want het is niet op voorhand duidelijk waarin dit uiteindelijk zal resulteren.Ik kan garanderen dat een aantal landen bij de beoordeling van het Primarolorapport
te horen krijgt dat de voorgestelde maatregelen niet toereikend zijn, dus
de schadelijke elementen niet in voldoende mate uit de belastingconcurrentie
worden verwijderd. Het is dan ook de vraag hoe ver je daarin moet gaan en
welk spel je daarin moet spelen. Voorafgaand aan mijn ambtsperiode is een
zevental maatregelen uit de "rulingpraktijk" reeds aangepast door de invoering
van de APA/ATR-praktijk. Het getuigt mijns inziens van realisme om in het
gedragscodeproces rekening te houden met de staatssteunprocedure die Europees
Commissaris Monti heeft ingesteld tegen het CFA-regime.De heer Platvoet (GroenLinks):Mag ik uit de woorden van de staatssecretaris opmaken dat niet kan worden
uitgesloten dat in het kader van het Europese harmoniseringsproces nadrukkelijk
aan Ierland wordt gevraagd om de vennootschapsbelasting te verhogen?Staatssecretaris Van Eijck:Ik ben niet op specifieke voorbeelden ingegaan. De verwachting lijkt mij
evenwel gerechtvaardigd dat maatregelen worden voorgesteld waarvan bij de
toetsing zal blijken dat zij niet hebben bijgedragen tot de wens van de Primarologroep,
namelijk het uitbannen van de schadelijke elementen.Voorzitter. Het onverkort handhaven van het concernfinancieringsregime
en het ten koste van veel krediet verdedigen van dit regime in de Gedragscodegroep
en de Ecofin-raad houdt de juridische bijl van Monti niet tegen. Uit persberichten
van vorige week is duidelijk geworden dat ik heb besloten om het concernfinancieringsregime
en andere Nederlandse maatregelen op de lijst van Primarolo niet langer open
te stellen voor nieuwe aanvragen. Door die maatregel wordt de Nederlandse
onderhandelingspositie in de Gedragscodegroep versterkt, terwijl tegelijkertijd
rekening wordt gehouden met het verloop van de staatssteunprocedure. Met de
suggestie dat dit besluit een onnodige geste is om bij andere lidstaten in
het gevlei te komen, wordt de realiteit in Europa miskend. Deze maatregel
staat op de Primarololijst; daarnaast wordt er een juridische staatssteunprocedure
tegen gevoerd. Wij hebben ons er buitengewoon goed van vergewist of er een
kans van slagen is. Daarnaast moet je je natuurlijk nooit overgeven voordat
je zeker weet wat de uitkomst is. In dat proces is het onverantwoord om nieuwe
beschikkingen af te geven en nieuwe aanvragen te honoreren in het kader van
het CFA-regime, terwijl je weet dat je op twee fronten onder vuur ligt.De heer Stevens (CDA):De staats- secretaris zegt dat het opportuun kan zijn om geen nieuwe verklaringen
af te geven. Zijn er dit jaar überhaupt nieuwe verklaringen afgegeven?Staatssecretaris Van Eijck:Ik heb gevraagd om een inventarisatie ten behoeve van de
schriftelijke beantwoording, maar die is er nog niet. Daarom wil ik het beantwoorden
van de vraag van de heer Stevens doorschuiven naar mijn tweede termijn.De heer Stevens (CDA):Akkoord. Wellicht zijn er dit jaar nauwelijks of geen vergunningen afgegeven
voor dat regime, hetgeen het besluit van de staatssecretaris van 5 december
in een heel ander daglicht zou stellen.Staatssecretaris Van Eijck:Het is duidelijk dat het hier vaak gaat om specifieke belastingplichtigen.
Indien sprake is van slechts enkele aanvragen, zijn wij terughoudend in het
verstrekken van informatie. In mijn tweede termijn kom ik terug op deze vraag;
dan weet ik welke informatie ik kan verstrekken zonder dat de privacy van
de betrokken bedrijven wordt geschaad.Voorzitter. Een volgend onderwerp is de ontwikkeling in de regelgeving,
wellicht het meest aansprekende element van de ontwikkeling in fiscaal beleid
en regelgeving voor het vestigingsklimaat in Nederland. De vraag is gesteld
of deze ontwikkeling tot somberheid moet leiden. Ik ben ervan overtuigd dat
het antwoord op die vraag "nee" moet luiden. Het tegendeel is zelfs waar.
Het klopt dat het in de afgelopen jaren nodig is gebleken om een aantal regelingen
in te voeren die op het eerste gezicht minder aantrekkelijk overkomen op het
bedrijfsleven. Deze regelingen vormen het mikpunt van brandbrieven en andere
geuite kritiek in de pers. Die kritiek is mijns inziens grotendeels onterecht,
omdat zij voorbijgaat aan de bedoeling achter deze zeer specifieke regelingen.
Het lijkt mij dus verantwoord, hieraan aandacht te besteden. Voorbeelden van
die regelingen zijn de aanscherping van het Vpb-regime met betrekking tot
de surtax, aanscherping in het Belastingplan 2003 van artikel 13g in de vennootschapsbelasting
en de in het wetvoorstel herziening fiscale eenheid voorgestelde maatregel
tegen de zogeheten BV1/BV2-constructies. Met genoegen doe ik uit de doeken
welke bedoeling die maatregelen hebben gehad. Deze hebben een dermate specifieke,
misbruik voorkomende werking dat zij niet van invloed zijn op het Nederlandse
vestigingsklimaat voor reële economische activiteiten: de rokende schoorsteen.
Het is veeleer zo dat het bestaan van dergelijke regelingen de integriteit
van het fiscale stelsel waarborgt. Alleen op die manier kan de eerlijke concurrentiekracht
van het Nederlands fiscale klimaat op de langere termijn behouden blijven.Ten aanzien van het vestigingsklimaat moet niet geïsoleerd worden
gedacht aan Nederland, zelfs niet geïsoleerd aan Europa. Dit onderwerp
moet wereldwijd worden bezien. Zelfs bij onderhandelingen over verdragen tussen
Nederland en landen buiten de EU, zoals de Verenigde Staten en Japan, wordt
in ogenschouw genomen op welke wijze het Nederlands vestigingsklimaat wordt
beïnvloed door verdragen met de Nederlandse Antillen en Aruba. Ook in
dat licht moet met een open oog en een veel bredere visie worden gekeken.
Ik ben overigens niet van mening dat in het fiscale stelsel slechts specifieke
antimisbruikbepalingen nodig zijn om de concurrentiekracht te behouden. De
blik moet ook naar buiten worden gericht, wat ik zodadelijk specifiek zal
uitleggen.Wij zijn verplicht om creatief te blijven en manieren te bedenken om op
een internationaal gezien aanvaardbare wijze ons stelsel in te richten en
aan te passen; het moet de toets van de competentie met andere landen kunnen
doorstaan. Binnen de Europese context gaat het enerzijds om het zijn van een
goed Europeaan en anderzijds om het bewaken van het vestigingsklimaat in Nederland.In de kritiek op het Nederlands vestigingsklimaat ben ik nergens de aanzienlijke
aanstaande verruiming van het fiscale-eenheidsregime tegengekomen. Wij komen
daarover nog te spreken, maar ik wil nu alvast een aantal elementen van de
verruiming aanstippen, die de aantrekkingskracht op buitenlandse investeerders
zouden kunnen vergroten. Allereerst gaat het om de verlaging naar 95 van het
vereiste bezitspercentage voor de toepassing van dit buitengewoon voordelige
en aantrekkelijk regime, waarbij interne verschuiving van activa en passiva
mogelijk is. Verder wijs ik met genoegen erop dat in de toekomst – als
de Kamer dit goedkeurt – voeging gedurende het lopende boekjaar mogelijk
wordt; dit betekent een directe werking. Het is een belangrijke geste naar
de flexibele en dynamische praktijk van het bedrijfsleven, dat daarom heeft
gevraagd. Een belangrijk element is verder dat ook buitenlandse belastingplichtigen
aan de fiscale eenheid kunnen deelnemen. Zeer lang geleden heb ik daarover
in het weekblad Fiscaal recht een gedachtewisseling gehad met onder andere
prof. Slagter.Ook de financiële wereld is niet vergeten. Banken en verzekeraars
kunnen voortaan gezamenlijk een fiscale eenheid aangaan, hetgeen voor deze
sector een buitengewoon belangrijke verbetering betekent. In het kader van
de verruiming van de mogelijkheid van verliesverrekening is voor ondernemingen
van belang dat de verliezen van de fiscale eenheid onder omstandigheden ook
na de ontvoeging aan de dochtermaatschappij kunnen worden meegegeven. Verder
noem ik de voorziene codificatie van de standaardvoorwaarden die bij het tot
stand komen van de fiscale eenheid worden gesteld. Die codificatie brengt
verder garanties met zich mee voor uniformiteit en daarmee ook voor de rechtszekerheid.
In het bijzonder en ten slotte wijs ik op de materiële versoepeling van
de zestiende standaardvoorwaarde. Die versoepeling houdt in dat na ontvoeging
bij de dochtermaatschappij nog slechts herwaardering hoeft plaats te vinden
van de stille reserves in de activa die binnen de fiscale eenheid aan deze
dochter zijn overgedragen.Ik zal nog een recente regeling noemen die goed is voor het bedrijfsleven
en het Nederlandse vestigingsklimaat. Ik doel op de aanpassing vorig jaar
van de fiscale behandeling van werknemersopties bij de werkgever. Die aanpassing
nam de voor werkgevers ongunstige gevolgen weg van arresten van de Hoge Raad
op de inkoop van aandelen om aan die optieverplichtingen te voldoen. De wetgever
heeft hierbij flexibiliteit en dynamiek getoond en de belangen van vooral
het internationale bedrijfsleven erkend. Werknemersopties zijn bij multinationals
immers een veelvoorkomend beloningsinstrument.Ik heb misschien nog een kleine verrassing voor de Kamer in petto. Ik
ben steeds bereid om redelijke argumenten uit de praktijk ter harte te nemen,
te wegen en waar nodig en wenselijk ernaar te handelen. Ik doel
hiermee specifiek op de heffing van vennootschapsbelasting over conversiewinst
bij omzetting van een onvolwaardige schuldvordering in aandelenkapitaal, de
zogenaamde artikel-12-heffing. Mij hebben berichten bereikt dat deze heffing,
van toepassing vanaf 1 januari 2001, onder bepaalde omstandigheden de bedrijfseconomische,
noodzakelijke herstructurering van bedrijven kan bemoeilijken. Bedrijven zouden
in de problemen kunnen komen wanneer zij bij een omzetting van onvolwaardige
schuldvorderingen geconfronteerd worden met een forse claim van de fiscus.
Daarbij is ook van belang dat een dergelijke omzetting vooral aantrekkelijk
kan zijn voor bedrijven met een minder goede liquiditeitspositie. Onvolwaardigheid
van schuldvorderingen is daarvoor uiteraard een indicatie. Een dergelijke
fiscale belemmering van noodzakelijke herstructurering van ondernemingen,
kan niet de bedoeling zijn.In het algemeen heb ik vaker de stelling ingenomen, ook bij wetgeving
zoals successiebelasting, dat wat bedrijfseconomisch wenselijk is, zo min
mogelijk fiscaal-technisch moet worden tegengehouden. Ik heb dan ook het volste
begrip voor pleidooien om de regeling aan te passen, zodat deze onbedoelde
effecten verwijderd worden. Ik heb dan ook het voornemen om op zeer korte
termijn de ongewenste effecten van de artikel-12-heffing ongedaan te maken.
Mij staat daarbij een regeling voor ogen waarin een feitelijke heffing bij
omzetting van vreemd vermogen in eigen vermogen wordt voorkomen, naar analogie
van de kwijtscheldingswinstvrijstelling die wij bij de inkomstenbelasting
kennen. Grosso modo is dat mogelijk door de conversiewinst te compenseren
met aanwezige verliezen en voor het overige de conversiewinst vrij te stellen.
Op dat moment moet er natuurlijk ook geïnventariseerd worden welke verliesverrekeningsmogelijkheden
zich daadwerkelijk voordoen.Zoals gezegd, zal ik binnen zeer afzienbare tijd een wetsvoorstel doen
om de aanpassing door te voeren. Ik hoop, en reken ook enigszins, op de volledige
steun van beide Kamers van de Staten-Generaal. Aanpassing van artikel 12 zal
opnieuw tot gevolg hebben dat het voor in Nederland gevestigde internationaal
opererende bedrijven aantrekkelijk blijft om converteerbare schuldtitels uit
te geven. Dat is goed voor de BV Nederland, met of zonder T-shirt overigens.Ik ga nog in op de specifieke antimisbruikwetgeving die in de VPB wordt
bepaald, om te duiden wat daarbij daadwerkelijk aan de hand is. Ik wil ook
iets wegnemen van de somberheid die doorklinkt in de suggestie dat hier enkele
niet adequate regelingen zijn voorgesteld. De vijf jaar durende extra heffing
op grote dividenduitkeringen is bekend onder de naam "surtax". Critici stellen
dat die maatregel een belangrijke verzwaring inhoudt en afdoet aan het fiscale
vestigingsklimaat. Door het boxensysteem van de Wet inkomstenbelasting 2001
worden winstuitdelingen als zodanig niet langer in de heffing van de inkomstenbelasting
betrokken. De surtax is een reparatie geweest om verkeerde beslissingen door
ook in mijn ogen buitengewoon gebrekkig begrip van de inkomstenbelasting volgens
de Wet op de inkomstenbelasting 1964 bij inkomsten uit vermogen, te voorkomen.
Zo'n wijziging in de forfaitaire rendementsheffing heeft niet alleen consequenties
voor nieuwe winst; inkomstenbelastingclaims op reeds bestaande ingehouden
winstreserves gaan er bovendien door verloren. Een gevolg daarvan zou kunnen
zijn dat men in 1999 of 2000 dividenduitkeringen zou uitstellen tot na 1 januari
2001. Een ander gevolg zou kunnen zijn dat men na 1 januari 2001 op grote
schaal winstreserves die in de loop van de tijd zijn opgebouwd, zou kunnen
uitkeren. Op zichzelf is dit een aantrekkelijke optie voor bedrijven, maar
zij is wel onwenselijk. Om dat effect te voorkomen, is in de Invoeringswet
Wet inkomstenbelasting 2001 een speciale regeling opgenomen voor winstuitdelingen
in de jaren 2001 tot en met 2005. De regeling houdt in dat bij een plotselinge,
substantiële wijziging ten opzichte van het in het verleden gevoerde
uitdelingsbeleid een additionele vennootschapsbelasting van 25% van toepassing
is op het bovenmatig deel van wat is uitgedeeld. Let wel, de regeling geldt
uitsluitend voor de uitdeling van winsten, opgebouwd vóór 1
januari 2001. Dit betekent dat er helemaal geen sprake kan zijn van een nadelige
invloed op de vestiging van nieuwe bedrijven in Nederland. Moge dit helder
zijn.Dan de maatregelen tegen de BV1/BV2-constructies, eigenlijk het over een
langere periode uitsmeren van de belastingaftrek voor rente. Bij zo'n constructie
trekt een in het buitenland, in het merendeel van de gevallen in de Verenigde
Staten gevestigd lichaam vreemd vermogen aan en leent dit door aan een Nederlandse
dochter, de moedermaatschappij van de fiscale eenheid voor de vennootschapsbelasting,
in Nederland gevestigd. In het wetsvoorstel herziening fiscale eenheid is
in artikel 15ad bepaald dat de fiscale eenheid de verschuldigde rente niet
kan aftrekken zolang die rente in het land van de buitenlandse moeder, meestal
de VS, niet wordt belast. Oneerlijke concurrentie met gebruikmaking van Nederland
als tussenschakel wordt daardoor voorkomen. Deze wettelijke maatregel is overigens
de codificatie van bestaand beleid en reeds sinds eind 2000 wordt er voor
dit soort constructies geen zekerheid vooraf meer verstrekt.Bij de heffing over inkomsten uit beleggingsmaatschappijen en deelnemingen
buiten de EU gaat het om aanscherping van artikel 13g van de Wet op de vennootschapsbelasting.
Eigenlijk gaat het om middellijke participaties via EU-beleggingsdochters.
De wettelijke maatregel, opgenomen in het tweede deel van het belastingplan,
houdt in dat de deelnemingsvrijstelling in principe niet geldt voor buitenlandse
dochtermaatschappijen die als belegging worden aangehouden. Op grond van de
Europese Moeder/dochterrichtlijn moet voor EU-dochters bij een belang van
25% of meer echter wel een deelnemingsvrijstelling worden verleend, ongeacht
of deze als belegging wordt aangehouden. Dit is in artikel 13g geregeld. Nu
is bij het Belastingplan 2002 artikel 13g aangevuld met een antimisbruikmaatregel.
Deze maatregel houdt in dat er geen deelnemingsvrijstelling wordt verleend
voor een EU-beleggingsdochter die tussen de Nederlandse maatschappij en een
dochtermaatschappij in een niet-EU-land is geschoven waarvoor bij een recht-
streeks belang geen deelnemingsvrijstelling van toepassing zou zijn.Inmiddels is gebleken dat deze aanvulling niet volledig is, want in de praktijk doet zich nog oneigenlijk gebruik voor dat niet door deze
maatregel bestreken wordt. Daarom is er in het belastingplan voorgesteld,
deze maatregel wat aan te scherpen. Er wordt dus gewoon een fiscale sluiproute
afgesloten. Daar kan in mijn optiek toch niemand tegen zijn; anders is onze
geloofwaardigheid in Europa ook in het geding. Het is in het belang van het
reguliere internationaal opererende bedrijfsleven. Ten eerste wordt er voorgesteld,
de antimisbruikmaatregel nu ook te laten gelden voor indirect gehouden EU-dochters –
en dus niet alleen voor indirect gehouden niet-EU-dochters – waarop
bij rechtstreekse deelname de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing
zou zijn. Ten tweede wordt er voorgesteld, de antimisbruikmaatregel toe te
passen op binnen de EU gevestigde beleggingsdochters die onmiddellijk of middellijk
een"passieve" vaste inrichting bezitten waarvoor, als deze rechtstreeks door
de Nederlandse moedervennootschap werd gehouden, niet de vrijstellingsmethode
voor in het buitenland belastbare inkomsten, maar de minder voordelig creditmethode
van toepassing zou zijn. Daarmee wordt voorkomen dat via tussenschakeling
van een EU-vennootschap oneigenlijk toegang wordt verkregen tot die voordelige
vrijstellingsmethode.Nog een aantal specifieke vragen over het fiscale vestigingsklimaat. De
leden van de CDA-fractie stellen dat de aanpassingen van de Nederlandse regelingen
in het kader van de Gedragscodegroep hebben geleid tot vertraging bij de afhandeling
van verzoeken om ruling. Daarnaast werd er gevraagd naar de positie van Nederland
ten opzichte van die van andere landen. En tot slot vroeg deze fractie naar
de ontwikkelingen bij het CFA-regime en de procedure van de Ecofin-raad. Ik
zet deze zaken nog even op een rij.Voor de vragen over de afhandeling van de verzoeken om ruling en de positie
van Nederland verwijs ik naar hetgeen ik heb gezegd over het vestigingsklimaat
in Nederland.Het is bekend dat het CFA-regime onderwerp is van discussie zowel in de
EU als in de OESO. De focus is echter wat meer gericht op de EU dan op de
OESO. Die regeling maakt onderdeel uit van discussies over schadelijke belastingconcurrentie
in de EU gedragscodegroep en het OESO-forum on harmful tax competition. De
Europese Commissie heeft een onderzoek gestart naar mogelijke staatssteunaspecten
van die regeling. Ik heb u uitgelegd dat het besloten overleg met de Tweede
Kamer tot verheldering heeft geleid en ik wil uiteraard daarover ook graag
met u verder debatteren in een specifieke bezetting. Ik zou in besloten kring
graag spreken over de afwegingen die worden gemaakt met betrekking tot enerzijds
de beoordeling van de staatssteunprocedure die tegen ons is gestart en anderzijds
het feit dat het in de Primarololijst staat. Tevens zou ik willen spreken
over wat men in die Primarololijst wel kan aanbieden op het moment dat de
staatssteunprocedure speelt. Dat politieke afwegingsproces zou ik aan u willen
voorleggen.Tijdens de Ecofin-raad van 3 december is niets besloten. Dat had met name
te maken met de spaartegoedenrichtlijn. De zaak is doorgeschoven omdat daarover
geen akkoord kon worden bereikt. Zoals u ook in de krant heeft kunnen lezen,
is Zwitserland benaderd om toch te komen met een wat verdere verruiming van
de terminologie die wordt gebruikt in de eigenlijke en oneigenlijke uitwisseling
van informatie die daarop ziet. Daarbij speelt onder andere het begrip fiscale
fraude. U kunt dat lezen in de pers. De besprekingen over het belastingpakket
worden morgen, 11 december, vervolgd. Op de agenda staat een rapportage van
mevrouw Primarolo die naar verwachting ter kennisname zal worden aangenomen.
Daarin wordt een inventarisatie gegeven van de roll-backmaatregelen van de
diverse lidstaten. Afhankelijk van de procedure van morgen zal duidelijk worden
wanneer een nadere terugkoppeling plaatsvindt. De verwachting is dat dit in
de loop van 2003 zal gebeuren.De leden van het CDA hebben gevraagd om een reactie op de opmerking van
de voorzitter van de NOB om zich te onthouden van Europees-rechtelijke grensverkenning.
Zoals bekend, leggen wij altijd een Europese toets aan bij wetgeving. Het
is echter goed mogelijk dat door verloop van tijd de ontwikkelingen van het
Europese recht ons inhalen. Een goed voorbeeld daarvan is het CFA-regime.
Ten tijde van de invoering hadden wij het gerechtvaardigde vertrouwen dat
het regime EU-proof was, maar in 2001 bleek dat de Europese Commissie daarover
een heel andere mening had. Ook andere Europese landen worden geconfronteerd
met ontwikkelingen van beleid in het veld van staatssteun of met uitspraken
van het Hof van Justitie.De heer Stevens heeft verwezen naar een door het EIM uitgebracht rapport,
waaruit blijkt dat het nieuwe ondernemerschap in Nederland in 2002 met 30%
is gedaald. Die afname betreuren wij uiteraard ook. Wij moeten dat echter
wel in een bepaald perspectief plaatsen, omdat ondernemerschap wel een criterium
is waarnaar gekeken wordt, maar niet het aantal startende ondernemers ten
opzichte van het aantal dat afhaakt. Gisteren is mij bij een werkbezoek weer
gebleken dat veel nieuwe bedrijven op dit moment binnen twee jaar afhaken.
Ook dat punt behoeft aandacht. In het persbericht over dat rapport wordt het
fiscale klimaat overigens niet als knelpunt genoemd. Integendeel, het consistente
ondernemerschapsbeleid van de overheid van de laatste 15 jaar wordt duidelijk
als pluspunt aangemerkt. De heer Stevens zegt echter terecht dat het een punt
van zorg is.De leden van de fracties van het CDA en D66 hebben gevraagd, of in de
toekomst bij nieuwe wetgeving een toets naar Europese aspecten kan worden
ingebracht. Daarnaast vragen de leden van de fractie van D66 wat ik ga doen
aan de knelpunten zoals genoemd in de brandbrief van de fiscalisten en of
ik van plan ben een testament op te maken over het Europees belastingrecht.
In reactie op de vragen van de leden van de fracties van het CDA en D66 kan
ik bevestigen dat wij altijd een Europese toets bij wetgeving uitvoeren. Recent
heeft dat consequenties gehad voor de memorie van toelichting. Dit lijkt mij
een goede ontwikkeling, een ontwikkeling die wij moeten continueren.In antwoord op de vraag over de brandbrief van de fiscalisten kan ik verwijzen
naar mijn opmerking over het fiscale vestigingsklimaat. Daarnaast kan ik meedelen
dat ik op korte termijn een schriftelijke reactie op deze brief naar de vaste
commissie voor Financiën van de Tweede Kamer zal zenden. Die commissie
heeft mij daarom verzocht.Vervolgens denk ik aan de vraag over het testament op het punt van het Europees recht. In dit kader kwam ik op de gedachte om de Europese
fiscale monografie die ik met Dirk Albregtse heb geschreven te laten herdrukken.
Ik vind het schrijven van een testament een heel goed idee. Ik ga erover denken,
maar eerst wacht er een ander werk: het s-je uit de titulatuur verwijderen.Voorzitter. Dit waren mijn opmerkingen over het vestigingsklimaat. We
gaan vrolijk verder met het volgende onderwerp en dat ziet op de afschrijving
op onroerend goed en de relatie met...De voorzitter:Mag ik de staatssecretaris eraan herinneren dat ons tijdschema eigenlijk
voorziet in een afronding van deze termijn van de zijde van de regering om
twaalf uur?Staatssecretaris Van Eijck:Dat is buitengewoon snel. Wat jammer! U zegt: het voorziet in een afronding
etc. Ik ken de gevoelens van de Kamer niet en daarom weet ik niet wat ik hieronder
moet verstaan. Ik merk vanzelf wel hoelang ik door kan gaan. Ik zal het spreektempo
niet verhogen, want dat lijkt mij onaangenaam voor de Kamer. Ik wil nog wel
een aantal kernpunten behandelen.Er zijn vragen gesteld vragen de accijnsverhoging op gedistilleerde dranken.
Die verhoging is het gevolg van een in de Tweede Kamer ingediend amendement.
Dat gaat over het afschrijvingsregime voor beleggingen op onroerend goed.
Sommigen suggereren dat het kabinet is gezwicht voor de onroerendgoedlobby.
Er staat dat wordt gevreesd voor grenseffecten en men vraagt zich af of de
budgettaire doelstellingen wel worden gehaald, waarbij ik denk aan de 70 mln
euro. Met name is gerefereerd aan de brief van de horeca, waarin staat dat
de prijsverhoging indertijd heeft geleid tot een geringere afzet. Is er mogelijk
aanleiding voor inkomenssteun voor de detailhandel in de grensstreek? Is er
reden de alcohol in gedistilleerde dranken met een accijnsverhoging veel zwaarder
te treffen dan de alcohol in wijn en bier? Waarom is het oordeel over het
amendement aan de Kamer overgelaten? Dit zijn eigenlijk alle vragen die door
de leden van alle fracties, die van de ChristenUnie, GroenLinks, D66, de PvdA,
het CDA en de VVD, zijn gesteld. Laat helder zijn dat niet voor niets voor het afschrijvingsregime voor
onroerend goed een passage in het Strategisch akkoord is opgenomen. Laat ook
helder zijn dat mijn herhaald betoog in de Tweede Kamer is geweest dat in
elk geval gekeken zal moeten worden naar de wijze waarop de afschrijving geschiedt.
Zij verdraagt zich namelijk niet goed met die voor andere soorten beleggingen,
die in obligaties, aandelen en dergelijke. Dat is ook de reden dat de maatregel
op dit punt in het Strategisch akkoord is verankerd.De meerderheid van de Tweede Kamer wilde het afschrijvingsregime voor
beleggingspanden handhaven. In het amendement werd voldoende dekking aangegeven
en daarom kon ik het oordeel aan de Kamer overlaten. Het punt van de dekking
is namelijk iets waarop Financiën let. Dit betekent niet dat het kabinet
is gezwicht voor een lobby van de beleggers in onroerend goed. Ik wil dan
ook nadrukkelijk afstand nemen van de suggestie van de heren Platvoet en Schuyer.
De heer Platvoet suggereert dat de brief van de LPF-voorzitter Maas een belangrijke
factor is geweest, waardoor de aanpassing van het afschrijvingsregime niet
is doorgegaan. Dat is een miskenning van de politieke realiteit en van de
behandeling in de Tweede Kamer. Zodra de brief bij mij binnenkwam, is zij
voorzien van de opmerking "ambtelijk afdoen". Dat is de Tweede Kamer ook meegedeeld.
Eigenlijk is wat mij betreft daarmee de kous af. Natuurlijk melden zich zeer
veel partijen die een specifiek belang bij een staatssecretaris van Financiën
willen behartigen. Dat is hun goed recht. In dit verband heb ik ook groen
beleggen genoemd.De heer Platvoet (GroenLinks):Misschien is het goed een misverstand weg te nemen. Ik heb in mijn betoog
een relatie gelegd tussen de brief van de heer Maas en de rechtse meerderheid
in de Tweede Kamer.Staatssecretaris Van Eijck:Akkoord.De heer Platvoet (GroenLinks):Het staat er letterlijk. Ik heb niet gezegd dat u meteen bezweken bent
voor een brief van de voorzitter van een partij waar u geen lid van bent.Staatssecretaris Van Eijck:Dan zijn wij het eens, zelfs met de laatste toevoeging. Ik vreesde even
voor de opmerking waarover ik het had. Mijn allergie voor dergelijke opmerkingen
is daarom zo groot, omdat ik bij het vervullen van dit ambt probeer zo integer
mogelijk te handelen. Ik vond daarom de suggestie buitengewoon vervelend.De heer Schuyer suggereert dat de oorzaak is gelegen in het feit dat de
onroerendgoedsector voor de LPF een bekende en een belangrijke lobby is. Ook
die gedachte werp ik verre van mij.Dat het voorstel om het afschrijvingsregime aan te passen uiteindelijk
niet is doorgegaan, betekent wat mij betreft natuurlijk niet dat de discussie
over de vraag hoe dat regime er uit behoort te zien, daarmee beëindigd
is. Dat zal evenwel aan een toekomstig kabinet zijn. Ik kan mij voorstellen
dat er geleerd wordt van de ervaringen die bijvoorbeeld in Noorwegen of Duitsland
op dat punt zijn opgedaan. Hoe het er precies uit moet komen te zien, is niet
aan mij als demissionair staatssecretaris te bepalen, maar ik geef wel aan
dat dit punt wat mij betreft aandacht behoeft.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik had u in eerste termijn de theoretische vraag gesteld of, mocht het
geval zich voordoen dat u doorgaat in een volgend kabinet, dit punt in het
belastingplan voor 2004 terugkomt. In feite beantwoordt u die vraag met ja.Staatssecretaris Van der Eijck:Ik geef aan dat in eerste instantie onderwerp van discussie moet zijn
binnen de politieke partijen in hoeverre men dat tot hun gedachtegoed wil
maken in het eigen verkiezingsprogramma. Daarna zal dat leiden tot een regeerakkoord
waarin dat wel of niet verankerd is.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik deed een poging om u uit te dagen om met eigen opvattingen te komen
op dit punt. Volgens mij loopt u daarmee geen enkel risico.Staatssecretaris Van Eijck:Gelet op de verve waarmee ik dit onderwerp verdedigd heb, moge het helder
zijn dat het goed is om het beleggingsregime op dat punt aan een kritische
blik te onderwerpen. Het is ook niet voor niets in het Strategische akkoord
opgenomen Vervolgens kom ik te spreken over de gevolgen van de verhoging van de
alcoholaccijns. Qua uitvoering vereist een dergelijke verhoging overigens
geen uitvoerig implementatieproject. De accijns is al sinds 1994 niet meer
verhoogd. De voorlaatste verhoging dateert uit 1984. Dus sinds 1984 is de
accijns eigenlijk pas met 4,3% verhoogd. De nu voorgestelde accijnsverhoging
dekt ook een deel van de inflatie die heeft plaatsgevonden sinds 1994. Op
dit moment is de Nederlandse accijns ongeveer 17% hoger dan in Duitsland en
zo'n 10% lager dan in België. De accijnsverhoging als gevolg van het
amendement-Hofstra heeft dan ook tot gevolg dat de accijns in Nederland ruim
30% hoger wordt dan die in Duitsland en ongeveer 7% hoger dan die in België.
Zoals in de nota naar aanleiding van het verslag staat, zal dat niet in dezelfde
mate tot een prijsverschil leiden. Doordat de accijns afhankelijk is van de
hoeveelheid alcohol in het product en niet van de prijs en er daarnaast een
grote verscheidenheid aan producten is die in prijs onderling kunnen verschillen
en er bovendien tussen verschillende winkelketens grote prijsverschillen bestaan,
is het moeilijk om nu een algemene conclusie met elkaar te trekken over de
prijsverschillen met het buitenland en eventuele grenseffecten als gevolg
ervan. In de ramingen is, zoals gebruikelijk, geen rekening gehouden met die
grenseffecten, aangezien het ministerie van Financiën dat niet kan doen.
Eventuele inkomenssteun voor de detailhandel in de grensstreek, zoals de fracties
van het CDA en GroenLinks voorstellen, is niet mogelijk op grond van Europese
wetgeving. Ik herinner aan de indertijd verleende steun aan de pomphouders
in de grensstreek. Overigens ga ik er voorshands van uit dat de geraamde opbrengst
van 70 mln euro wel degelijk zal worden gehaald. In de jaren voor de accijnsverhoging
van 1994 was de accijnsopbrengst voor gedistilleerd dalende als gevolg van
een teruglopend gebruik en in 1994, het laatste jaar waarin de inflatieaanpassing
heeft plaatsgevonden, heeft de daling in het gebruik zich wellicht doorgezet,
maar wel was er sprake van een lichte stijging van de accijnsopbrengst ten
opzichte van 1993, ondanks het feit dat die accijns werd verhoogd met 4,3%. De verhouding tussen accijns op bier en wijn enerzijds en die op gedistilleerd
anderzijds door de verwerking van een deel van de inflatie sinds 1994, wijkt
niet af van die van de Europese minimumtarieven zoals die voor bier en gedistilleerde
dranken zijn vastgesteld. Ook het minimumtarief voor gedistilleerd is drie
keer zo hoog als het minimumtarief voor bier. In die zin zijn de verhoudingen
dus hetzelfde.Voorzitter. Mijn volgende onderwerp betreft zaken zoals het spaarloon,
het levenslooppakket en de pensioenen. De leden van GroenLinks vragen naar
de interpretatie van de regering van het levenslooppakket. Het kabinet is
van mening dat het, gegeven de wens van de Tweede Kamer neergelegd in de motie-Verhagen
c.s. en de demissionaire status van het kabinet, niet mogelijk is om tijdig
te komen tot een bestendige levensloopregeling. Deze zou het voor werknemers
mogelijk maken de periode van werken af te wisselen met een periode van verlof.
Dat was de ultieme wens, zoals deze ook in het Strategisch akkoord was neergelegd.
De Kamer kent de wetsgeschiedenis. Gegeven het feit dat dit niet mogelijk
was gebleken, was het logisch om de afschaffing en de inperking van de regelingen
die dienen ter financiering van de levensloopregeling uit te stellen. Het
kabinet laat de precieze vormgeving over aan een nieuw missionair kabinet.
Dat staat ook in de brief van minister De Geus van december 2002.Er zijn door de fractie van de PvdA verschillende vragen gesteld over
de spaarloonregeling, bijvoorbeeld waarom de berekening van het maximum spaarloonbedrag
niet goed is gemaakt. Hoe is het nu precies gegaan met de 613 en de 615 euro?
De verhoging van het budgettaire beslag van de spaarloonregeling met 130 mln
euro is in eerste instantie terechtgekomen bij het najaarsoverleg. Daar is
een indicatieve berekening gemaakt van de maximale inleg. Wij kwamen toen
uit op een bedrag van € 613. De uitkomsten van het najaarsoverleg
zijn vervolgens bekend geworden in de kabinetsverklaring en op de regeringswebsite.
Tegelijkertijd werd door de rekenmeesters op Financiën gekeken op welke
wijze het bedrag van 500 mln euro conditionele lastenverlichting moest worden
verdeeld, gelet op wat de sociale partners naar voren hebben gebracht. Daarbij
bleek dat een maximale inleg mogelijk was van € 615. De eerste berichtgeving
over de uitkomsten van het najaarsoverleg en het bedrag van € 613
was echter al opgepikt door de producenten van dergelijke producten en breed
uitgezet. Er werden al folders gemaakt, er vond al voorlichting plaats. Er
lagen bij een grote financiële instelling al miljoenenpakketten klaar
die naar de consument zouden gaan met daarin het bedrag van € 613.
Deze consumenten zouden straks misschien allemaal gaan bellen of een bezwaarschrift
indienen. Ik hoef deze Kamer niet te vertellen, het belastingplan waarover
we vandaag spreken in aanmerking genomen, dat de financiële dienstverleningssector
niet bijster gelukkig is met de maatregelen, zoals deze door het kabinet zijn
genomen. Ik doel op de aftrek van de lijfrentepremie en de spaarloonregeling.
En er zijn ook andere voorbeelden aan te dragen. Er werd toen een klemmend
beroep op de regering gedaan om het bedrag van € 613 te hanteren
en het voorstel van de banken, de verzekeraars en anderen te volgen. Overigens
zijn ook de sociale partners op dit vlak getoetst. Er heeft dus behoorlijk
breed een toetsing in de samenleving plaatsgevonden. Wij zijn dan als Financiën
de laatsten om te zeggen dat wij geen genoegen nemen met een lager bedrag.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Dus ik moet de aanpassing van het spaarloon voor werknemers
met € 2 zien als een compensatie voor alle overlast die dit belastingplan
oplegt aan banken en verzekeraars?Staatssecretaris Van Eijck:Wij wilden niet nog eens een additionele administratievelastenverzwaring
opleggen aan het bank- en effectenbedrijf en de verzekeringsbranche. Ik denk
dat wij op een adequate wijze inspelen op wat er leeft in de maatschappij.
Ik wijs ook op de argumenten die hier en in de Tweede Kamer zijn gewisseld
met betrekking tot het veld, welk veld dat ook is. Wij hebben het over alcoholaccijns
gehad, maar het kan ook gaan over de bank- en de verzekeringssector. De Kamer
heeft uitdrukkelijk gevraagd om rekening te houden met deze
sectoren. We houden daar nu een keer rekening mee en nu hebben wij het niet
goed gedaan. Ik hoop daarom dat de Kamer zich toch kan vinden in het bedrag
van 613 euro, dat dit breed gedragen wordt en dat het publiek zich daar niet
zeer nadrukkelijk om zal bekommeren. Bovendien hebben we nu wat geld over.De heer De Vries van de ChristenUnie heeft gesteld dat het spaarloon voor
werknemers geen rustig bezit is. Hij refereert hiermee tevens aan de uitspraken
van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid dat de regeling zou moeten
worden afgeschaft. Ik volsta hier met de constatering dat dit punt in de komende
verkiezingen moet worden meegenomen. Bij het overleg over het regeerakkoord
zal dan opnieuw aan de orde zijn in hoeverre dit al dan niet wordt omgezet.De heer De Vries heeft tevens opgemerkt dat hij het betreurt dat de regelingen
die het voor werkgevers aantrekkelijk maakt om ongeschoolden of anders moeilijk
plaatsbaren in dienst te nemen, wordt afgeschaft. Hoe denkt de regering zonder
deze regelingen deze groep te bevrijden uit de situatie van uitzichtloze werkloosheid?
Het kabinetsbeleid is juist gericht op versterking van het activerende karakter
van de sociale zekerheid. Wij willen dat juist stimuleren. Het reïntegratiebeleid
wordt efficiënter vormgegeven door gemeenten de middelen en de verantwoordelijkheid
te geven, een vrij besteedbaar reïntegratiebudget. Daarnaast is sprake
van minder regelzucht en minder bureaucratie. Met een vrij besteedbaar reïntegratiebudget
kan meer maatwerk worden geleverd. Gemeenten worden daarbij maximaal gestimuleerd
om de reïntegratiemiddelen effectief te besteden door budgettering van
de bijstand. Er is ruimte voor resultaat. Deze lijn is conform het IBO-rapport
Aan de slag.De heer De Vries (ChristenUnie):Voor sommige potentiële werknemers is het huidige minimumloon economisch
gesproken eigenlijk te hoog, terwijl zij dat sociaal gezien wel nodig hebbenStaatssecretaris Van Eijck:Die constatering is juist.De heer De Vries (ChristenUnie):Dat probleem werd opgelost door de regeling die nu wordt afgeschaft. Komt
daarvoor iets in de plaats?Staatssecretaris Van Eijck:Nee, daarvoor komt niets in de plaats. Wij kunnen spreken over de wijze
waarop naar aanleiding van het najaarsoverleg de 170 mln euro is ingezet voor
tijdelijke stimulering van reguliere banen, maar dan spreken wij over het
I/D- en het Melkertbanentraject. Het lijkt mij meer gepast om daarover te
spreken bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
U vraagt nu specifiek op fiscaal-technisch gebied of dit op mijn beleidsterrein
het geval is. Het antwoord daarop is "nee".Mevrouw Ter Veld heeft een aantal vragen gesteld over de voorgestelde
inperking van het Witteveenkader in relatie tot de beoogde levensloopregeling.
Ik heb deze vragen al gedeeltelijk schriftelijk beantwoord. Mevrouw Ter Veld
heeft gevraagd waarom ter financiering van de voorgenomen levensloopregeling,
bedoeld voor 65-, een inperking van het zogenoemde Witteveenkader wordt voorgesteld,
dat met name geldt voor 65+. De doelstelling van het levensloopbewust regeringsbeleid
is niet meer om alleen een bepaalde periode van de levensloop onder de loep
te nemen, bijvoorbeeld na het 65ste jaar, maar om aandacht te besteden aan
de gehele levensloop. Het rapport van mevrouw Verstand "Verkenning levensloopgedachte"
is opgesplitst in twee delen. Het eerste was een analyse van de huidige maatschappij
en de wijze waarop de levensloop van mannen en vrouwen zich verhoudt ten opzichte
van het oude gedachtegoed uit de jaren zeventig. Er zijn daarin vijf fasen
te onderscheiden. Ik geef zonder meer toe dat wordt gefocust op met name één
fase, terwijl de andere fases ook interessant zijn om in de beschouwingen
te betrekken. Het tweede deel is een uitwerking van het eerste, gerelateerd
aan onderwijs, zorg en dergelijke. Het eerste deel over de levensloopgedachte
zou wat mij betreft de insteek moeten zijn voor het nagaan van de mogelijkheid
om een levensloopfaciliteit synchroon te doen verlopen.Door middel van het inperken van het Witteveenkader en invoering van een
levensloopregeling ontstaat een grotere flexibiliteit om verlof op te nemen
gedurende de gehele levensloop.Mevrouw Ter Veld (PvdA):In het rapport van mevrouw Verstand is sprake van een regeling "verlof
op de pof". Pensioengelden worden ingezet voor eerder verlof nemen, waarmee
het pensioenopbouwsysteem wordt aangetast. In dat geval ben je bij een verlofregeling
verplicht om langer te werken, krijg je een lager pensioen en moet je lenen
van collega's die aan pensioenopbouw doen. Neemt het kabinet die lijn over?Staatssecretaris Van Eijck:Die lijn neemt het kabinet niet over. Het kabinet kiest op dit moment
voor geen lijn. Het maakt pas op te plaats, zodat het nieuwe kabinet daaraan
invulling kan geven. Ik wijs wel op de waardevolle inventarisatie van met
name het eerste rapport over de levensloop in verhouding tot eerdere gedachtevorming.
Dat is naar mijn mening een goed referentiekader om verder vorm te geven aan
dat gedachtegoed.Aansluitend op de beoogde flexibiliteit bevordert de combinatie van een
levensloopregeling en een inperking van het Witteveenkader de arbeidsparticipatie
van ouderen. Wij moeten ons ook daarmee bezighouden. Ik zie dat mevrouw Ter
Veld het er niet mee eens is.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Als de inperking van het Witteveenkader de arbeidsparticipatie van ouderen
bevordert, moet de pensioenopbouw per definitie zo krap zijn dat men voor
een redelijke opbouw van het pensioen gedwongen wordt om langer te werken.Staatssecretaris Van Eijck:Mevrouw Ter Veld formuleert het nu wat geëxtrapoleerd, maar haar
constatering over de gevolgen van de inperking van het Witteveenkader is op
zichzelf juist. Als er geen opbouwmogelijkheid meer is van 70% die is gerelateerd
aan 2% op jaarbasis, maar een opbouwmogelijkheid van 70% verdeeld over de
fictieve leeftijd tussen 25 en 65 = 40 jaar en die breuk resulteert in 1,75%,
dan heb je een mindere opbouw en zou je dus langer moeten werken om tot dezelfde
pensioenopbouw te komen. Daar heeft mevrouw Ter Veld gelijk in. Het antwoord
op haar vraag luidt dus zonder meer "ja".Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dan is het duidelijk dat er wel een lijn is en dat die niet mijn lijn
is.Staatssecretaris Van Eijck:Dat zou kunnen. Daarover zijn wij het dan in ieder geval eens.Mevrouw Ter Veld heeft voorts gevraagd om een toezegging met betrekking
tot de waarborging van de mogelijkheid tot een parlementaire controle bij
de inperking van het zogenoemde Witteveenkader die bij KB plaatsvindt. Deze
inperking hangt samen met de introductie van de levensloopregeling. Daarover
hebben wij het zo-even al gehad: die zal pas in werking treden onder het volgende
parlement. Daarmee is ook de mogelijkheid tot een parlementaire controle geboden.De heer Stevens heeft gevraagd of het pensioentekort niet groter wordt
als gevolg van de beperking van het Witteveenkader. Het is wel aardig om bij
het door hem aangegeven specifieke voorbeeld naar de definitiekwestie te kijken.
Dan wordt immers de vraag hoe het pensioentekort gedefinieerd moet worden,
relevant. Naast de in de nota naar aanleiding van het verslag van de Tweede
Kamer opgenomen definitie is ook de door de heer Stevens aangedragen definitie
goed denkbaar. In die nota naar aanleiding van het verslag is het pensioentekort
gesteld op het verschil tussen enerzijds het pensioen dat had kunnen worden
opgebouwd als optimaal gebruik was gemaakt van de fiscale ruimte voor pensioenopbouw,
en anderzijds het feitelijk opgebouwde pensioen. De heer Stevens definieert
het pensioentekort als het verschil tussen het maatschappelijk als gewenst
geoordeelde pensioen ter grootte van 70% van het laatste salaris enerzijds
en het feitelijk opgebouwde pensioen anderzijds. Alleen als het maatschappelijk
gewenste pensioen hoger is dan het fiscaal aanvaardbare pensioen, zou het
pensioentekort bij die definitie toenemen bij een beperking van de fiscale
kaders. Dat is een doortrekking van het Witteveenkader. Een opbouw van 1,75%
eindloon, zoals thans wordt voorgesteld, is wat ons betreft overigens een
gangbare, normale pensioenopbouw. De leden van de fracties van de VVD en de PvdA hebben vragen gesteld over
de inperking van het Witteveenkader in relatie tot de bestendigheid van het
fiscale recht. De leden van de VVD-fractie wijzen overigens tevens op de zeer
hoge uitvoeringskosten bij de pensioenfondsen en hebben daar ook een vraag
aan gekoppeld. Uiteraard ben ook ik van mening dat naar bestendigheid in het
belastingrecht gestreefd moet worden. Dat is volstrekt helder. Bestendigheid
neemt niet weg dat het kabinet beoogt steeds adequaat te reageren op maatschappelijke
en economische ontwikkelingen. Dat vereist natuurlijk ook dat de wet- en regelgeving
die daarbij aansluiten, worden aangepast. De voorgestelde inperking van het
Witteveenkader zou plaatsvinden in samenhang met de introductie van een levensloopregeling.
De invoering van die levensloopregeling is nu voorlopig uitgesteld. De inperking
van het Witteveenkader is dus eveneens uitgesteld. Het kabinet is van mening
dat in de context van de invoering van de levensloopregeling de inperking
van het Witteveenkader een wijziging is die binnen de boogde bestendigheid
van het belastingrecht past. Ik ben, eerlijk gezegd, niet op de hoogte van
de stelling dat de inperking zal leiden tot zeer hoge uitvoeringskosten voor
pensioenfondsen, maar ik ben uiteraard bereid om daarover met de pensioenfondsen
overleg te voeren. Er wordt overigens regelmatig overleg gevoerd met de sector
van de financiële dienstverlening. Dit specifieke attentiepunt zal daarbij
worden meegenomen.De PvdA-fractie heeft gevraagd of de belastingplichtigen die vanwege het
vervallen van de basisaftrek hun lijfrentepolis willen afkopen, geconfronteerd
worden met belastingheffing over de afkoopsom. Het antwoord daarop luidt natuurlijk
"ja". Het bedrag van de afgetrokken premies en het op de polis behaalde rendement
moeten als negatieve uitgaven voor de inkomensvoorziening in de aangifte IB
worden opgevoerd. Dat vloeit logisch voort uit het feit dat de premies aftrekbaar
waren. Overigens hebben natuurlijk ook de belastingplichtigen de mogelijkheid
om de lijfrentepolis premievrij te maken. Dan vindt die afkoop niet plaats.Een vervolgvraag hierop luidt: waarom is aan het vervallen van de ongetoetste
aftrek van lijfrentepremie geen overgangsregeling gekoppeld? Wij zijn het
er met elkaar over eens dat de afschaffing van de basisaftrek geen gevolgen
heeft voor de totale jaarruimte. Dat betekent dat voor belastingplichtigen
met een pensioentekort ook de lijfrentepremie gehandhaafd blijft. De ongetoetste
lijfrenteaftrek die ook in gevallen waarin misschien niet duidelijk sprake
was van een pensioentekort werd opgevoerd, wordt nu getemporiseerd, maar de
combinatie van het instandhouden van de totale jaarruimte met het getoetste
lijfrentekader biedt voldoende waarborgen voor de belastingplichtige om uiteindelijk
tot een adequate pensioenopbouw te komen. Dat betekent overigens wel dat wij
aandacht moeten hebben voor problemen in de uitvoeringssfeer. Mij hebben berichten
bereikt dat de formule die daarbij wordt gehanteerd in het algemeen als lastig
wordt ervaren. Daarom wordt op een veel prominentere plaats op de website
van de belastingdienst antwoord gegeven op de vraag of en in hoeverre er sprake
is van een pensioentekort. Met verzekeraars en banken wordt ook gesproken
over de vraag hoe dat zo goed mogelijk bij het brede publiek bekend kan worden
gemaakt. Hierbij speelt natuurlijk ook het probleem dat mensen de spaarloontegoeden
hebben aangewend in combinatie met de aftrekbaarheid van de lijfrentepremie.
Die koppeling leidt tot uitvoeringsproblemen waarvoor wij oog moeten hebben.De heer Schuyer (D66):Dat begrijp ik, maar de deblokkering speelt hier toch ook doorheen?Staatssecretaris Van Eijck:Dat klopt. Wij hebben besloten de levensloopfaciliteit te initiëren
en hetgeen met de spaarloonregeling is gespaard daarmee uit te ruilen. De
deblokkering zou pas op dat moment plaatsvinden om een vliegende start te
kunnen maken met de opgebouwde spaartegoeden. Dan zou goed aansluiting kunnen
worden gevonden op de levensloopvariant. Op een goed moment is de hoogte van
de te sparen bedragen gereduceerd en toen was de vraag opportuun of de geblokkeerde
spaartegoeden niet moesten worden gedeblokkeerd. Het amendement-Van Vroonhoven-Kok
heeft ertoe geleid dat de over 1999 en 2000 gespaarde bedragen
vrijvielen. Vervolgens heeft het najaarsoverleg ertoe geleid dat het te sparen
bedrag weer is opgehoogd. Er is niet echt sprake van een evenwicht, maar ik
hoop toch dat die vliegende start kan worden gemaakt. Het deblokkeren op zich
moet onder voorwaarden mogelijk zijn, bijvoorbeeld bij de aanschaf van een
eigen woning of iets dergelijks. Het lijkt mij dat dit in de uitvoeringspraktijk
niet tot problemen zal leiden. Fiscaal-technisch gesproken kan worden vastgesteld
dat er geld wordt vrijgespeeld dat nu niet meer geblokkeerd gespaard wordt.
Voor zover die tegoeden niet consumptief worden aangewend, zullen ze worden
gebruikt om te sparen. Dat levert een heffing in box 3 op. Die heffing is
onder andere aangewend om de inkomensgevolgen van de "rekenfout" bij de alfahulpen
enigszins te compenseren.De voorzitter:Ik moet de staatssecretaris vragen zijn betoog geleidelijk aan af te ronden.
Ook in dit huis is het goed gebruik dat de regering ongeveer de helft van
de tijd van de Kamer in eerste termijn gebruikt.Staatssecretaris Van Eijck:Ik was net klaar!De beraadslaging wordt geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20022003-341-359.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl