Debat over het uitlekken naar Congolese autoriteiten van vertrouwelijke gegevens van uitgeprocedeerde Congolese asielzoekers
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5714-5736

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 95, pagina 5714-5736

23-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de exploitatie van de luchthaven Schiphol (28074)Pagina 5677-5695
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Ten Hoopen en Hessels tot het stellen van regels omtrent de levering van warmte aan verbruikers (Warmtewet) (29048)Pagina 5740-5754
Presentie en opening (donderdag 23 juni 2005)Pagina 5677-5677
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg op 26 mei 2005 met staatssecretaris Ross-van Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur over de Wet maatschappelijke ondersteuning (29538, nr. 22)Pagina 5736-5740
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs en de Wet educatie en beroepsonderwijs om meer ruimte te scheppen voor samenwerking tussen in die wetten geregelde onderwijsinstellingen (30068); - het wetsvoorstel Uitvoering van verordening (EG) Nr. 805/2004 van het Europees Parlement en de Raad van 21 april 2004 tot invoering van een Europese executoriale titel voor niet-betwiste schuldvorderingen (Pb EU L 143) (Uitvoeringswet verordening Europese executoriale titel) (30069)Pagina 5677-5677
Regeling van werkzaamheden (donderdag 23 juni 2005)Pagina 5695-5697
Behandeling van de brief van het Presidium over een onderzoek naar parlementaire betrokkenheid bij uitzending van Nederlandse militairen in het kader van de NATO Response Force (30162)Pagina 5677-5677
Debat over het uitlekken naar Congolese autoriteiten van vertrouwelijke gegevens van uitgeprocedeerde Congolese asielzoekersPagina 5714-5736
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 23 juni 2005)Pagina 5754-5755
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart inzake de exploitatie van de luchthaven Schiphol (28074)Pagina 5697-5714

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 859 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over het uitlekken
naar Congolese autoriteiten van vertrouwelijke gegevens van uitgeprocedeerde
Congolese asielzoekers.De heer Klaas de Vries (PvdA):Mijnheer de voorzitter. Over uitzettingen naar Congo is de afgelopen maanden
veel te doen geweest. Er zijn Kamervragen over gesteld en er is een uitvoerig
debat over gehouden. De belangrijkste vaststelling daarin was: a. er wordt op geen enkele manier informatie of documentatie uit asielgerelateerde
dossiers aan de Congolese autoriteiten verstrekt;b. de Congolese
autoriteiten wordt nimmer meegedeeld dat de uitgezette persoon in ons land
om asiel heeft gevraagd.Voorzitter. De minister heeft de Kamer op beide punten herhaaldelijk en
zeer nadrukkelijk gerustgesteld. Dat was goed, want iedereen realiseert zich
dat uitgezette asielzoekers anders groot gevaar zouden lopen. In de uitzending
van Netwerk van dinsdag jongstleden bleek dat door journalisten van Netwerk
in Congo bij de DGM, de dienst die de immigratie regelt, de hand was gelegd
op uit Nederlands afkomstige documenten. Het betreft documenten waaruit blijkt
dat uitgezette personen asiel hadden gevraagd in Nederland en dat hun verzoek
was afgewezen. Ook andere zeer gevoelige gegevens werden vermeld.Er is in deze Kamer mijns inziens geen discussie over de vraag of dit
het soort gegevens betreft waarvan de minister tegenover de Kamer categorisch
stelde, dat deze nimmer aan de Congolese autoriteiten worden verstrekt. De
Kamer moet blindelings op zo'n stellige verklaring van de minister kunnen
vertrouwen. Ook asielzoekers moeten blindelings kunnen vertrouwen op de bescherming
van dit soort gegevens. En dat geldt trouwens niet alleen voor asielzoekers
uit Congo maar voor alle ex-asielzoekers. Als zij hier niet op geheimhouding
kunnen rekenen, kunnen zij hun vluchtverhaal niet doen. Door het feit dat
de stukken wel bij de DGM terechtgekomen zijn, zijn mensen in gevaar gebracht.
Dit is een zo ernstig feit dat ik van mening ben dat de ministeriële
verantwoordelijkheid ertoe leidt dat de minister moet aftreden. Gisteren heb
ik daarom een spoeddebat met de minister aangevraagd. Nadat de Kamer dat had
toegestaan, ontvingen wij van de minister een brief, waaruit bleek dat zij
de heer Oosting had gevraagd terzake een onderzoek in te stellen. Dat is nu
de heer Havermans geworden. Tevens heeft de minister in de media medegedeeld,
dat het als een hoge paal boven water stond dat zij niet zou aftreden.Wat nu te doen? Ik heb met de journalisten die het onderzoek in Congo
hebben verricht, gesproken en heb de overtuiging gekregen dat zij hun werk
integer hebben uitgevoerd. Ik neem aan dat het onderzoek van de heer Havermans
dat zal bevestigen. Als dat zo is, dan meen ik dat er geen basis voor het
verder functioneren van deze minister bestaat. Zij is nu eenmaal verantwoordelijk
voor alles wat onder haar competentie gebeurt.De heer Visser (VVD):U zei zo-even dat u met de journalisten in kwestie heeft gesproken. Dinsdagmiddag
voordat u naar de uitzending van Netwerk ging, heb ik u nog gesproken en toen
zei u vrij laconiek: ik zie wel wat ik te horen krijg. 's Avonds zagen wij
u de vergaande uitspraken doen die u nu herhaalt. Heeft u voor of na die uitzending
informatie gekregen van de journalisten die niet in de uitzending aan de orde
is geweest en die degenen die er niet bij waren niet hebben gekregen? Kortom,
is er sprake van informatie die wanneer je alleen maar naar de uitzending
zou hebben gekeken, niet zou kunnen hebben? Heeft u die informatie wel?De heer Klaas de Vries (PvdA):Informatie is misschien een wat groot woord. Met degenen die het programma
gemaakt hebben, heb ik natuurlijk wel van tevoren gesproken hoe ze te werk
zijn gegaan. Ik heb daar informatie gekregen die mij de indruk gaf dat dit
een buitengewoon integer journalistiek werkstuk was.De heer Visser (VVD):Is dat informatie die je niet zou hebben als je puur en alleen naar de
uitzending kijkt?De heer Klaas de Vries (PvdA):Nee, dat geloof ik niet. Ik meen dat er op die uitzending niets aan te
merken valt. Ik weet niet wat uw indrukken ervan zijn, maar dat horen wij
straks wel.Wat nu te doen? Ik heb met die journalisten gesproken, zei ik al tegen
de heer Visser. Ik neem aan dat het onderzoek van de heer Havermans de bevindingen
zal bevestigen. Kennelijk houdt de minister rekening met de ontkrachting van
deze feiten. Ik las dat zij suggereert dat ook asielzoekers deze gegevens
aan de Congolese autoriteiten kunnen hebben versterkt. Zij zouden dan de beschikking
moeten hebben gehad over interne documenten van Nederlandse ambtelijke diensten
en zichzelf in gevaar hebben willen brengen. Het lijkt mij een bedenkelijke
insinuatie die, nu er een onderzoek van de heer Havermans komt, beter achterwege
had kunnen blijven.Hoe dan ook, als de minister vanaf een heel hoge paal boven water meedeelt niet te zullen aftreden en een onderzoek laat instellen,
heb ik er begrip voor dat de regeringspartijen te kennen hebben gegeven, de
uitkomsten daarvan te willen afwachten. Ik hecht er bijzonder aan, zeker in
deze zaak die in vorige debatten door de hele Kamer zo hoog werd opgenomen,
een unanieme uitspraak van de Kamer mogelijk te laten blijven. Dat is thans,
nu een onderzoek is aangekondigd, niet het geval. Maar wat in het vat zit,
verzuurt niet. Na ommekomst van het in te stellen onderzoek zal de Kamer zich
moeten uitspreken, tenzij de minister dan zelf haar conclusies trekt.Het programma Netwerk heeft de minister een week gegeven om op de gepresenteerde
feiten te reageren. Enkele uren voor de uitzending deelde de woordvoerder
aan Netwerk mee dat de zaak te complex was voor een reactie. Wat heeft de
minister in die week, waarin zij de stukken ter beschikking had, eigenlijk
gedaan? Heeft zij opnieuw, nu aan de hand van de haar gezonden stukken, nagegaan
hoe het mogelijk was dat deze in Congo terecht zijn gekomen? Wat waren haar
bevindingen? Blijft zij van mening dat zij de Kamer juist heeft geïnformeerd,
zoals zij in de pers gezegd schijnt te hebben?Als dat zo is, waarom dan het onderzoek van de heer Havermans? Wat zijn
de precieze beweegredenen van de minister om een extern onderzoek te vragen?
De heer Havermans is aangezocht als onafhankelijke onderzoeker. Wat gaat hij
precies doen? Heeft hij een taakopdracht? Krijgt hij bijstand? Hoe lang gaat
zijn onderzoek duren? Gaat hij naar de Congo? Is zijn onderzoek ook gericht
op de wijze waarop de minister in de afgelopen maanden tot haar categorische
uitspraken kwam? Misschien is het nuttig als de Kamercommissie ook een gesprek
met de heer Havermans heeft. Hij is per slot van rekening onafhankelijk.Ik heb mij overigens afgevraagd waarom niet de Nationale ombudsman is
gevraagd een onderzoek in te stellen, omdat ik denk dat aan dit onderzoek
niet al te licht moet worden getild. De Nationale ombudsman beschikt over
wettelijke bevoegdheden om mensen te horen en om documenten op te vragen en
over een onderzoeksapparaat. Ik denk dat je dat nodig hebt, als je zo'n ingewikkeld
vraagstuk moet onderzoeken. Dan nog een vraag over de positie van de DGM. Eerder is door de minister
ontkend dat dit een veiligheidsdienst zou zijn. De rapportage van Netwerk
maakt duidelijk dat het verschil tussen een veiligheidsdienst en een migratiedienst
in Congo niet zo helder is als het in Nederland zou zijn. De vaste commissie
voor Justitie heeft gevraagd of de minister naar aanleiding van de motie van
de heer De Wit een nieuw onderzoek heeft ingesteld naar de DGM. Gelooft de
minister na deze uitzending nog steeds dat de DGM losstaat van de veiligheidsdiensten
in Congo?En dan over die rare uniformen. Is het waar dat er een leverantie van
uniformen aan de DGM heeft plaatsgevonden? Zijn er ook andere spullen aan
de DGM gegeven? Was dat op hun verzoek? Is die schenking toegezegd in overleg
met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, die een integriteits- en anticorruptiebeleid
voert? Het ruikt naar smeergeld, zo zei de heer Van Kalmthout terecht. Ik
ontvang daarover graag gedetailleerde informatie. Als dat vandaag niet kan,
dan graag volgende week.Dan resteert de vraag over de uitzetting van Congolezen. Het lijkt mij
in de rede te liggen dat in afwachting van het verschijnen van het rapport
van de heer Havermans alle uitzettingen naar Congo worden opgeschort. Het
lijkt niet aannemelijk dat de documenten waarop Netwerk de hand heeft gelegd,
de enige documenten zijn waarover de DGM beschikt. Wil de minister toezeggen
dat er geen Congolezen worden uitgezet, totdat het rapport van de heer Havermans
voor de Kamer beschikbaar is, en wij daarover met elkaar hebben gesproken?De heer Visser (VVD):Ik probeer het verhaal van de heer De Vries van vandaag te leggen naast
zijn verhaal van dinsdag. Dinsdag was hij heel stellig. Zegt hij nu, samengevat,
dat het onderzoek van de heer Havermans tot geen andere conclusie zou kunnen
leiden dan zijn conclusie op dinsdag?De heer Klaas de Vries (PvdA):Dat denk ik, ja.De heer Visser (VVD):Bent u daar zeker van? Sluit u een andere conclusie uit?De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik ben nooit zeker over een toekomstige gebeurtenis, maar na wat ik gezien
heb en na wat ik gehoord van de betrokken journalisten, ga ik daar stellig
van uit.De heer Visser (VVD):Dat is een heel vergaande uitspraak.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij spreken opnieuw over de uitzettingen naar Congo, nadat
wij op 23 februari van dit jaar met de minister uitgebreid over dezelfde
kwestie hebben gedebatteerd. De aanleiding is de Netwerk-uitzending van afgelopen
dinsdag. In die uitzending worden vier voorbeelden genoemd van mensen die
naar Congo uitgezet zullen worden dan wel uitgezet zijn en die aan de hand
van documenten aantonen dat in hun geval rapporten van de KMar respectievelijk
een vonnis van de rechtbank in Congo terecht is gekomen. Uit die stukken is
af te leiden dat het gaat om uitgeprocedeerde asielzoekers, met daarbij inderdaad
nog een aantal andere details. De minister heeft op 23 februari van dit
jaar in het debat in de Kamer een- en andermaal uitdrukkelijk herhaald en
beweerd dat "er geen informatie uit het asieldossier, in welke vorm dan ook,
naar de autoriteiten van het land van herkomst gaat".Wat mijn fractie betreft, gaat het in deze kwestie om twee vragen. In
de eerste plaats: heeft de minister op 23 februari van dit jaar de waarheid
gesproken of heeft de minister de Kamer verkeerd voorgelicht over wat wel
en niet bij de Congolese autoriteiten terechtkomt? Komen informatie en gegevens
over uitgeprocedeerde asielzoekers of over nog lopende procedures van asielzoekers
bij de Congolese autoriteiten terecht? De tweede vraag is: wat is de DGM nu
voor een dienst? Lopen uitgeprocedeerde asielzoekers die worden uitgezet,
risico's in Congo?De eerste vraag is dus of de minister op 23 februari de waarheid
heeft gesproken. Zoals gezegd, wordt in de uitzending aan de hand van vier
voorbeelden aangetoond dat er documenten en gegevens over asielzoekers in
Congo terechtkomen. In één geval werd volgens de betrokkene
tijdens een presentatie in Nederland ten overstaan van Congolese
autoriteiten zijn dossier zelfs uit handen gegrist, gekopieerd en vervolgens
overhandigd aan Congolese mensen. Een vierde persoon, van wie volgens mij
niet direct documenten getoond werden, zegt in de uitzending dat bij een presentatie
in Nederland ten overstaan van Congolese autoriteiten bleek dat de Congolezen
ervan op de hoogte waren dat zij problemen had in het land van herkomst. Er
werd immers uitdrukkelijk gevraagd welke problemen zij heeft.Dat zijn harde gegevens. De vraag is hoe die stukken in Congo terechtkomen.
Anders dan de heer Visser van de VVD-fractie ben ik van mening dat wij niet
zo naïef zouden moeten zijn om te veronderstellen dat asielzoekers zelf
bij de DGM met een dossier onder de arm naar binnen lopen. Zij weten immers
dat zij zichzelf daarmee blootstellen aan de kans van grote problemen bij
terugkeer in het land van herkomst, Congo. Bovendien moeten wij ons afvragen
of het überhaupt mogelijk is dat een asielzoeker in het bezit is van
rapporten van de marechaussee.Als datgene wat in de uitzending wordt getoond, klopt, is dat een buitengewoon
ernstige zaak. Dat betekent immers niet meer en niet minder dan dat levens
van mensen in gevaar gebracht worden. Dat betekent dat de minister een probleem
heeft dat te maken heeft met haar positie en met het vertrouwen van de Kamer
in haar. Dat zou immers moeten leiden tot de conclusie dat de minister op
23 februari 2005 heeft gelogen.Nu zoekt de minister een uitweg uit deze buitengewoon ernstige situatie
door in ieder geval een nader onderzoek aan te kondigen door de heer Havermans.
Met de heer De Vries vraag ik mij af of die over voldoende bevoegdheden beschikt.
De vraag is in de eerste plaats over welke periode de heer Havermans onderzoek
gaat doen. Wanneer is zijn rapport afgerond? Hoe snel is het in de Kamer?
Wat mijn fractie betreft dient het er onmiddellijk na het reces te liggen.
Wat gaat de heer Havermans precies onderzoeken? Welke bevoegdheden heeft hij?Mevrouw Lambrechts (D66):Mij is ook gevraagd wanneer het onderzoek afgerond moet zijn. Het klinkt
dan stoer om het heel snel te willen. Het gaat echter om waarheidsvinding.
Het is dus belangrijk dat de feiten boven tafel komen. Bij een haastklus moeten
wij weer debatteren over de vraag of alle feiten goed zijn onderzocht.De heer De Wit (SP):Ik ga ervan uit dat bij het onderzoek de waarheid boven tafel komt. Als
blijkt dat de heer Havermans meer tijd nodig heeft om de waarheid boven tafel
te krijgen, leg ik mij daarbij neer. Ik vind echter dat het uitgangspunt is
dat het onderzoek op korte termijn is afgerond. De termijn van het reces is
daarvoor voldoende, tenzij de heer Havermans kan aantonen dat het niet zo
is.Een andere vraag is die naar de gang van zaken rond het onderzoek. Als
de heer Havermans aanklopt bij Netwerk, kan hij immers te maken krijgen met
een geheimhoudingsplicht. Welke bevoegdheden heeft hij? Naar welke stukken
wordt in het onderzoek gekeken? Gaat het alleen om het asieldossier? Ik bepleit,
in navolging van VluchtelingenWerk, dat ook gekeken wordt naar stukken van
de marechaussee, van de Vreemdelingenpolitie en van luchtvaartmaatschappijen.
Graag een oordeel van de minister en een reactie op de vragen naar omvang
en inhoud van het onderzoek.Wat is bekend over de DGM, de immigratiedienst van Congo? April 2005 is
er een nieuw rapport verschenen van het Home Office van het Verenigd Koninkrijk.
Ook is er het US Country Report over Congo over het jaar 2004, begin dit jaar
gepubliceerd. Daarnaast ligt er een recent rapport van de UNHCR over de Congo.
Die rapporten laten zien dat de DGM een veiligheidsdienst is. In mijn woorden:
de DGM deugt niet. De dienst stelt mensen bloot aan afpersing, mishandeling,
geweld en opsluiting in gevangenissen. In het rapport van de Verenigde Staten
wordt uitdrukkelijk gezegd dat de DGM in strijd handelt met de mensenrechten
en dit ook ongestraft doet. Dat zeggen dus de bronnen.Wat blijkt uit de uitzending van Netwerk? Een advocaat waarschuwt Nederland
uitdrukkelijk voor de DGM en zegt Nederland ook al eerder gewaarschuwd te
hebben voor de DGM, die buitengewoon gevaarlijk is. Een van de woordvoerders
zegt namens DGM dat die dienst twee handen op een buik is met de algemene
inlichtingendienst van Congo, de ANR. Wat de een niet weet, vult de ander
aan. In de uitzending wordt door de beambte van de DGM uitdrukkelijk vermeld
dat zij mishandelen.De heer Visser (VVD):De heer De Wit noemde mij eerder naïef. Nu spreekt hij van de DGM
als een dienst die niet deugt. Als die in het televisieprogramma als anonieme
bron wordt opgevoerd, neemt de heer De Wit dat echter direct voor de waarheid
aan. Hoe valt dat te rijmen? De heer De Wit zet nogal wat vraagtekens bij
de DGM. Als die dienst op televisie anoniem verschijnt, verdwijnen die vraagtekens
en zijn het feiten.De heer De Wit (SP):Ik heb de vraag gesteld wat wij van de DGM weten. Ik heb drie rapporten
genoemd, waaruit blijkt dat die dienst niet deugt. Zij maakt zich immers schuldig
aan afpersing, opsluiting in de gevangenis, mishandeling, geweld en het mensen
laten betalen om vrij te komen. Dat zijn naar mijn idee geen oorbare praktijken.
Dat zijn verboden praktijken, dus die dienst deugt niet. Dat wordt naar mijn
idee juist bevestigd door mensen van DGM zelf in de uitzending.De heer Visser (VVD):De DGM deugt niet. Daar hebben wij hier ook met de minister van Buitenlandse
Zaken over gesproken. Ik heb toen ook uw motie gesteund. Wij wilden beter
weten wat DGM doet. U zegt dat die dienst niet deugt, maar als iemand van
die dienst op televisie iets zegt, dan klopt het wel. Hoe verhoudt zich dat
tot elkaar? Waarom neemt u de uitspraken van mensen van die dienst voor waar
aan?De heer De Wit (SP):Mijn opvatting is dat de uitlatingen op televisie alleen maar bevestigen
dat DGM niet deugt. Er werd gezegd dat DGM mensen mishandelt en dat vind ik
alleen maar een versterking van wat er in de rapporten staat.Voorzitter. Op 15 maart 2005 heeft de Kamer een motie ingediend.
De minister zegt dat zij onderzoek heeft gedaan. Wat blijkt? Het gaat om het
ambtsbericht van maart 2005. Dat staat bovenaan het rapport. De motie is aangenomen
op 15 maart 2005. Het rapport is twee weken later verschenen, want onderaan
op de voorpagina van het rapport staat 1 april 2005. Hoe is het mogelijk
gebleken binnen twee weken tot zo'n belangrijke conclusie te
komen? De minister schrijft dat haar is gebleken dat de DGM geen veiligheidsdienst
is, maar vervolgens schrijft zij dat er wel wat mis kan zijn met die dienst.
Die mensen verdienen weinig en dan is het niet zo vreemd dat je een bijdrage
betaalt. Dat is gewoon corruptie of afpersing. Dat deugt niet, maar ook het
onderzoek deugt niet. Het onderzoek van Buitenlandse Zaken is geen onderzoek.
Het is de oude zinsnede uit de mond van de ambassadeur, die zei dat hem niets
is gebleken, maar dat er in een land als Congo inderdaad wat corruptie zal
zijn en daar betaal je voor. Dat kan niet. Mijn mening is dat Buitenlandse
Zaken geen onderzoek heeft gedaan. Met andere woorden, de motie is niet uitgevoerd.
Dat dient alsnog te gebeuren. Ik heb geen vertrouwen in Buitenlandse Zaken
op dit punt. Wat voor organisatie is DGM precies? Aan welke praktijken maken
die mensen zich schuldig? Het onderzoek naar deze vragen dienen wij uit te
besteden aan een onafhankelijke onderzoeker. Is de minister daartoe bereid?
Het gaat om artikel 3: mensen bij terugsturen blootstellen aan het gevaar
dat zij vervolgd worden.Ik ben het met de heer De Vries eens dat er hangende de onderzoeken geen
uitzettingen mogen plaatsvinden naar Congo. Ik ben ook van mening dat Congolezen
die in vreemdelingenbewaring zitten, gelet op de duur van het onderzoek, niet
langer in vreemdelingenbewaring moeten blijven. De vreemdelingenbewaring dient
dus te worden opgeheven, tenzij er contra-indicaties zijn, zoals het belang
van de openbare orde. Ik vind ook dat de presentaties dienen te stoppen in
afwachting van de resultaten van het onderzoek. Ten slotte vraag ik de minister,
alle afspraken en nadere afspraken die inmiddels gemaakt zijn met Congo openbaar
te maken. Wij hebben niet alleen een memorandum of understanding van oktober
2002, maar kennelijk zijn er nieuwe afspraken gemaakt omdat er nu mensen worden
uitgezet met een laissez-passer. Is de minister daartoe bereid?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Tijdens de Netwerkuitzending, waarover de heren De Vries en
De Wit al uitgebreid hebben gesproken, bleken journalisten de hand op Nederlandse
stukken te hebben gelegd waaruit bleek dat Congolese asielzoekers na hun uitzetting
wel degelijk kwetsbaar waren geworden. Hun gevoelige gegevens bleken wel degelijk
daar voorhanden te zijn. Het waren met name rapporten van de Marechaussee
die in mijn fractie tot grote onrust hebben geleid. Dit is in strijd met de
twaalf ontkenningen – ik heb ze geteld – van de minister tijdens
het vorige debat over uitzettingen naar Congo. In Netwerk laat men behoorlijk
overtuigend zien dat persoonlijke gegevens van asielzoekers wel degelijk in
handen zijn gekomen van de Congolese migratiedienst. Gemakshalve sluit ik
mij aan bij de vragen van de heer De Wit over de dubbelfunctie van die dienst
als veiligheidsdienst. De onrust daarover is inmiddels ook al oud, maar nooit
bevredigend beantwoord.Dat persoonlijke gegevens van asielzoekers in handen zijn gekomen van
een immigratiedienst in Congo heeft effect op het welzijn, de veiligheid en
het leven van asielzoekers. De insinuatie van de minister dat die asielzoekers
mogelijk zelf hun gegevens zouden hebben overhandigd, vind ik werkelijk beneden
elk peil en dan druk ik mij nog zacht uit. Ik zou haar dan ook willen verzoeken
om die uitspraak terug te nemen. Als zijzelf erkent dat onderzoek moet worden
gedaan, kan zij niet tegelijkertijd insinueren dat mensen hun eigen leven
opzettelijk in gevaar brengen, waarschijnlijk met als enige reden om de minister
hier in problemen te brengen!Eveneens zachtjes uitgedrukt, is hiermee ook de schijn gewekt dat de Kamer
verkeerd is ingelicht. Opvallend is dat de minister door het instellen van
het onderzoek ook zelf onderkent dat zij de Kamer mogelijk verkeerd heeft
ingelicht. Met die erkenning van de minister en haar bereidheid om onderzoek
te gaan verrichten, is het inderdaad niet langer alleen meer een vraag voor
de oppositie of zij de Kamer verkeerd heeft geïnformeerd – ik ben
dat met de heer De Vries eens – maar is dat in de eerste plaats een
vraag voor de minister zelf. Als uit het onderzoek blijkt dat zij de Kamer
inderdaad verkeerd heeft ingelicht en dat levens van Congolese asielzoekers
daardoor gevaar hebben gelopen, neem ik aan dat zij de eer aan zichzelf zal
houden en dat Kamerbreed zal worden erkend dat daarmee haar positie inderdaad
onhoudbaar is geworden. Dat neemt niet weg dat de GroenLinks-fractie gedurende
dat onderzoek haar oordeel over de minister zal opschorten. Wij wachten vanzelfsprekend
de uitkomsten van het onderzoek af. Ik begrijp de redengeving van de heer
Oosting om het onderzoek niet te doen, maar ben wel verbaasd over de keuze
van de heer Havermans. Waarom niet gewoon de Ombudsman gevraagd? Waarom iemand
gevraagd zonder apparaat, weliswaar met ervaring met de AIVD, maar op dit
terrein wel een nieuwkomer en een vreemdeling? Ik begrijp die keuze dus niet
zo goed.Ik vind het eerlijk gezegd ook wel tijd dat de minister erkent dat zij
volledig in haar hemd staat. Niet in de laatste plaats met de haar welbekende
blufpoker heeft zij in een eerder stadium van organisaties als INLIA geëist
dat zij zich publiekelijk zouden distantiëren nadat zij de klok hadden
geluid. Ook deze uitspraak kan zij niet meer staande houden. Deze organisatie
heeft de zaak terecht aangekaart. De minister heeft haar meteen op hoge poten
geëist om zich ervan te distantiëren. Het lijkt mij dat de minister
zich nu eens zou moeten distantiëren van dit soort uitspraken aan het
adres van maatschappelijke organisaties.Ik ben het eens met VluchtelingenWerk dat er een verruiming van het onderzoek
zou moeten plaatsvinden tot alle instanties die betrokken zijn bij asielwetgeving
en de gegevens die zij verstrekken aan bijvoorbeeld luchtvaartmaatschappijen
en anderen. Ik zou nu graag volledige duidelijkheid hebben over die verstrekking
van gegevens en dat mag zich niet alleen beperken tot dit geval.Ik vind het niet meer dan logisch dat er ook onderzoek wordt gedaan naar
de achtergrond van de stellige ontkenningen van de minister. Hoe zijn die
tot stand gekomen? Hoe uitgebreid is het onderzoek geweest? Zeker daar waar
de politieke positie van de minister ook in het geding is, behoort het onderzoek
ook die vragen te omvatten.In afwachting van bespreking in de Kamer van de uitkomsten van het onderzoek
van de heer Havermans of wie dan ook, kan er geen sprake zijn van uitzetting
van Congolezen. Ik neem aan dat de minister dit met mij een
is. Ik ben het overigens met de heer De Wit eens dat ook de vreemdelingenbewaring
dient te worden opgeschort. Ik vind het vanzelfsprekend dat de minister het
met mij eens is, want je vraagt toch niet voor niets een onafhankelijk onderzoek.
Als je dit doet, erken je dat er iets niet pluis is. Dit heeft de minister
erkend. Er als er iets niet pluis is, zet je niet uit. Regel één
van het Vreemdelingenbeleid: bij twijfel niet oversteken. Dus het lijkt mij
vanzelfsprekend dat er geen uitzettingen meer zullen plaatsvinden.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Onthutsend, anders kan ik het niet noemen, waren de beelden
waarmee wij afgelopen dinsdag werden geconfronteerd in een uitzending van
Netwerk. Wij zagen dat de Nederlandse werkdocumenten van IND of Marechaussee
met vertrouwelijke informatie over Congolezen die in Nederland asiel hebben
aangevraagd, in handen van de Congolese autoriteiten zijn beland. Wij hoorden
dat Congolezen die teruggestuurd worden op basis van dit type informatie,
worden vastgezet, ondervraagd en soms ook mishandeld. De indruk die wij kregen,
was er een van koehandel tussen de Democratisch Republiek Congo en Nederland,
waarbij Congo Nederland chanteert met de terugname van zijn eigen burgers.
Dit is behoorlijk alarmerend voor ons, maar voor de Congolezen die hier nog
zijn en weten dat zij terug moeten, zeer beangstigend en deprimerend.In het debat van 23 februari jongstleden over min of meer dezelfde
aangelegenheid heeft minister Verdonk niet één, niet twee, maar
vele malen benadrukt dat er geen informatie uit het asieldossier in welke
vorm dan ook, naar de autoriteiten van landen van herkomst gaat. Zelfs niet
het feit dat betrokkene een ex-asielzoeker is, wordt de Congolese autoriteiten
meegedeeld.De informatie in Netwerk lijkt op zijn minst in tegenspraak met de uitspraken
van de minister in februari. Dit is dus nog meer reden om verontrust te zijn,
maar eerst de feiten en dan de conclusies. Ik wil nu echt weten hoe het allemaal
zit. Hoe het in vredesnaam mogelijk is dat vertrouwelijke informatie en werkdocumenten
die niet in handen mogen komen van de DRC, daar toch zijn opgedoken. Overigens
acht ik het niet waarschijnlijk dat ex-asielzoekers die documenten zelf hebben
meegenomen. Hoe zou een ex-asielzoeker aan een intern werkdocument van de
Marechaussee kunnen komen? Bovendien, waarom zou iemand zijn eigen hachje
in gevaar brengen door dit type documenten aan de Congolese autoriteiten te
geven?Dit alles moet, hoe dan ook, goed en grondig worden uitgezocht. Ik ben
eerlijk gezegd wel blij dat de minister zegt dat zij dit ook vindt. In de
brief van gisteren laat de minister weten dat zij de oud-Ombudsman, de heer
Oosting, heeft aangezocht om een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar
de feiten. Inmiddels heb ik begrepen dat zij dit verzoek heeft gedaan aan
de heer Havermans. Dit geeft ons vertrouwen in dit onderzoek, wij hebben vertrouwen
in de heer Oosting, maar ook in de heer Havermans die met zijn verleden bij
de Algemene Rekenkamer veel krediet heeft opgebouwd. Ik ben ervan overtuigd
dat hij zijn uiterste best zal doen en in staat zal zijn om de onderste steen
boven te krijgen. Ik sluit mij overigens wel aan bij de vraag of de heer Havermans
voldoende instrumenten heeft om toegang te krijgen tot alle noodzakelijke
documenten en personen die die waarheid boven tafel moeten krijgen.Een van de vragen die de afgelopen uren meerdere keren zijn gesteld, is
of er een tijdslimiet aan het onderzoek moet worden gesteld. Dit lijkt mij
niet. Het gaat er nu om de waarheid boven tafel te krijgen. Dan moet je niet
op een maand meer of minder zien. Liever een goed rapport dat ons duidelijkheid
verschaft dan een haastklus waarin wezenlijke zaken niet onderzocht zijn doordat
de tijd ontbrak.Resteren mij twee vragen. De eerste vraag betreft de reikwijdte van de
onderzoeksopdracht. Kan de minister mij inzage verschaffen in de opdracht
die zij aan Havermans heeft gegeven of nog moet geven? Ik zou het in ieder
geval op prijs stellen als bij dit onderzoek de hele asielprocedure wordt
betrokken. Deze procedure is immers bedoeld om de vertrouwelijke informatie
te beschermen. Hierover hebben wij al gesproken in het debat van 23 februari.
De tweede vraag is of de minister wil toezeggen dat gedurende het onderzoek
geen mensen naar Congo worden uitgezet. Wij moeten het zekere voor het onzekere
nemen. Het gaat hopelijk niet om een al te lange periode. Om nu nog met uitzettingen
naar Congo door te gaan is onverantwoord.De heer De Wit (SP):U hebt voor de motie gestemd waarin de regering wordt gevraagd, onderzoek
te doen naar de Congolese immigratiedienst. Vindt u dat de minister voldoende
informatie heeft verschaft over deze dienst en, zo nee, moet deze dienst dan
geen onderdeel worden van een nieuw onderzoek?Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb deze motie gesteund. De commissie heeft de minister gevraagd om
deze dienst beter te onderzoeken en het ambtsbericht beter te onderbouwen.
Ik weet niet wat de stand van zaken rond dit onderzoek is, maar duidelijk
is wel dat het anderhalve A4'tje van het ambtsbericht onvoldoende was.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De minister betitelde de vorige uitzending van Netwerk over
Congolese asielzoekers in het Kamerdebat van 23 februari als een zeer
suggestieve uitzending. Over de uitzending van afgelopen dinsdag zal zij waarschijnlijk
een andere toon aanslaan, want uit haar brief blijkt dat zij deze uitzending
terecht heel serieus neemt. Mocht namelijk waar zijn waarvoor in de uitzending
op z'n minst heel sterke aanwijzingen zijn gegeven, namelijk dat Nederlandse
overheidsfunctionarissen vertrouwelijke informatie aan de Congolese autoriteiten
hebben verstrekt, dan heeft de minister een fors politiek probleem. Mogelijke
schending van art. 3 EVRM als gevolg van fouten die onder haar verantwoordelijkheid
zijn gemaakt, met alle gevolgen die dat kan hebben voor de veiligheid van
mensen, is wel één van de ergste dingen die een minister voor
Vreemdelingenzaken kan overkomen.In het debat op 23 februari heeft de minister keiharde garanties
gegeven dat vertrouwelijke informatie uit het nader gehoor niet in handen
zou komen van de Congolese DGM. Anderen hebben er al op gewezen dat zij deze
verklaring meermaals heeft herhaald. De eerst nogal verwarrende werkinstructies van de IND zouden verhelderd zijn en zouden niet meer tot problemen
leiden. Natuurlijk is juist in het licht van die stellige verklaringen van
de minister de impact van de beelden van de uitzending van Netwerk veel groter.
Je vraagt je nu toch af op welke feiten en op welk onderzoek deze verklaringen
van de minister waren gebaseerd.In dit debat is onder meer de vraag aan de orde of tussen het vorige Kamerdebat
en de uitzending van Netwerk nog informatie tot de minister is gekomen die
haar al eerder aanleiding gaf om te twijfelen aan haar stelling dat het onmogelijk
was dat informatie of documenten terecht konden komen bij de Congolese autoriteiten.
Is de minister soms pas in het kader van deze uitzending weer op deze kwestie
geattendeerd?De uitzending van Netwerk moet hoe dan ook aanleiding zijn om grondig
en uitputtend onderzoek te doen. Er mag namelijk geen enkele onduidelijkheid
blijven bestaan. Het raakt de veiligheid van mensen. Het raakt de geloofwaardigheid
van deze minister. Het is prima om te zeggen dat daar een helder en gedegen
onderzoek uit moet komen. De minister kiest ervoor om dat te laten verrichten
door de heer Havermans, onafhankelijk en extern dus. Ook bij mij leeft echter
de vraag wat de naspeuringen van de minister zelf naar aanleiding van de uitzending
of vóór die uitzending, hebben opgeleverd. Wat heeft de minister
precies gedaan en wat heeft dat opgeleverd? Waarom acht de minister zich niet
in staat om hierover alsnog volstrekte helderheid te geven? Zij zegt daarentegen
dat er een extern onderzoek moet komen. Wordt ook bijgehouden welke documenten
met welke inhoud wanneer en aan wie zijn verstrekt?In de uitzending werd het nodige gezegd over de DGM. De minister schreef
op 1 juni al aan de Kamer dat zij niet uitsluit dat de DGM contacten
heeft met veiligheidsdiensten. De uitzending lijkt dat te bevestigen. Het
is daarom goed dat beslist niet wordt volstaan met alleen een verwijzing naar
eerdere ambtsberichten, maar dat om een nader ambtsbericht is gevraagd. Volledige
opheldering is wenselijk.Het aangekondigde onderzoek vereist wat ons betreft grote spoed. De belangen
die aan de orde zijn, verdienen het om hierover zo snel mogelijk helderheid
te verkrijgen, maar wel op een zorgvuldige wijze. Is de minister bereid om
de uitzettingen naar Congo op te schorten zolang er redelijke vermoedens bestaan
dat informatie op een verkeerde plek terecht komt, namelijk bij Congolese
autoriteiten?Wat is precies de onderzoeksopdracht die aan de heer Havermans is verstrekt
of verstrekt gaat worden? Uit het briefje over het feit dat de heer Oosting
zich alsnog terugtrok, maak ik op dat hij al met onderzoeksvragen was geconfronteerd.
Kennelijk zijn die onderzoeksvragen al geformuleerd. Kan de minister zeggen
wat die vragen inhouden? Ik sluit mij aan bij vragen over de instrumenten,
de bevoegdheden en de onderzoekscapaciteit die de heer Havermans ten dienste
zal staan.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. In februari is gesproken over de vraag welke informatie terecht
komt bij de immigratiedienst in Congo. Tijdens dat debat heeft de minister
haar hand in het vuur gestoken voor de IND. De IND, zo zei de minister, weet
hoe hij met gevoelige informatie moet omgaan en ik weet zeker dat er op geen
enkele manier informatie terechtkomt anders dan dat deze persoon geen rechtmatig
verblijf heeft in ons land. Journalisten hebben het vliegtuig genomen en zijn
op zoek gegaan. Zij hebben drie gevallen aangetroffen waarin wél gevoelige
informatie terecht is gekomen bij die immigratiedienst/inlichtingendienst
DGM. Het is dus niet waar wat de minister heeft gezegd, namelijk dat het uitgesloten
is dat die informatie er is gekomen.In de uitzending van Netwerk hebben wij kunnen zien dat een asielzoeker
vertelde dat er een pagina was gekopieerd uit een nader gehoor. Er zijn echter
ook twee interne werkdocumenten aangetroffen. Dit zijn documenten die normaal
gesproken niet in het bezit van een asielzoeker zijn. Nog los van het feit
dat een asielzoeker die documenten niet in zijn bezit heeft, zou het ook heel
merkwaardig zijn dat juist híj deze voor hem incriminerende documenten
aan de inlichtingendienst zou geven. Het ligt absoluut niet voor de hand dat
het waar is wat de eerste reactie van de minister was, namelijk dat asielzoekers
dat misschien zelf wel hadden gedaan.De minister heeft gezegd dat de IND gewend is met gevoelige informatie
om te gaan. Ik zou daarom graag van de minister horen wat eigenlijk de procedure
is van die informatieverstrekking. Wie controleert wie? Wie heeft uiteindelijk
de eindverantwoordelijkheid? Hoe gaat dat met het doorgeven van informatie
aan Congo in geval van een uitzetting? De minister heeft aangekondigd, onderzoek
te laten doen door een onafhankelijke instantie. Ik heb mij daar wel over
verbaasd, al hebben wij op zichzelf veel vertrouwen in de heer Havermans.
Het lijkt toch voor de hand te liggen dat het probleem bij de diensten van
de minister ligt. Aangezien het gaat om interne werkbriefjes, interne werkdocumenten,
had ik mij ook kunnen voorstellen dat de minister er zelf voor wil zorgen
dat de onderste steen boven komt in haar diensten, zodat duidelijk wordt hoe
dit heeft kunnen gebeuren. De minister wil echter nog een voorvraag beantwoord
hebben. Zij vraagt zich namelijk af, of het allemaal wel waar is en wil eerst
kijken of die uitzending van Netwerk wel op waarheid berust. Dat wil zij ook
onderzoeken. Ik laat dat voor wat het is. Ik heb in de heer Havermans het
volste vertrouwen. Hij zal dat onderzoek goed doen, al sluit ik mij wel aan
bij alle vragen die gesteld zijn over de reikwijdte van het onderzoek, zijn
instrumenten, wat hij precies gaat onderzoeken en over de termijn waarop hij
dat onderzoek afgerond moet hebben. Het moet natuurlijk goed gebeuren, maar
het mag ook niet een kwestie van jaren zijn, het moet binnen afzienbare termijn
zijn en er zal een streefdatum moeten worden aangekondigd.Voorzitter. Mijn fractie neemt deze zaak buitengewoon ernstig op. Ik heb
gesproken met een van de mensen die inderdaad naar Congo zijn gegaan. Hij
heeft mij zijn bevindingen verteld en ik houd heel serieus rekening met de
mogelijkheid dat de heer Havermans ook tot de conclusie zal komen dat er inderdaad
documenten in de dossiers in Kongo zitten die daar niet horen. Dan zouden
wij tot de conclusie moeten komen dat de minister de Kamer hierover niet goed
heeft voorgelicht. Dat zou voor ons een buitengewoon ernstige zaak zijn, maar
wij schorten ons oordeel natuurlijk op tot de uitkomsten bekend
zijn.Tot slot vraag ook ik de minister om gedurende het onderzoek af te zien
van uitzettingen van Kongolezen. Ik vraag ook om het opschorten van de vreemdelingenbewaring.
Dat lijkt mij het minste.De heer Van Fessem (CDA):Voorzitter. De beschuldigingen aan de IND en de minister zijn ernstig.
De minister moet ook de gelegenheid krijgen om een en ander grondig uit te
zoeken. Dat zal dan gebeuren door de heer Havermans. Wij hebben daar vertrouwen
in. Misschien zeg ik wel overbodige dingen, maar wij hopen wel dat hij een
goed onderzoeksplan maakt, zodat wij daar later in ieder geval geen twijfel
over krijgen hier in de Kamer. Ook wij vinden zorgvuldigheid uitermate belangrijk.
Zorgvuldigheid is belangrijker dan snelheid. Ik denk dat dit hier op zijn
plaats is.In de uitzending wordt gesteld dat de gegevens...De heer Klaas de Vries (PvdA):Voorzitter. Ik deed net de suggestie dat het misschien een idee is voor
de vaste Kamercommissie om ook de heer Havermans uit te nodigen om een gesprek
te hebben. Voelt de heer Van Fessem daar iets voor?De heer Van Fessem (CDA):Nee, dat is voor mij niet nodig. Ik heb er vertrouwen in dat die opdracht
goed wordt uitgevoerd, de heer Havermans kennende.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik ken de heer Havermans ook en misschien wel beter dan u.De heer Van Fessem (CDA):U kent hem beter dan ik.De voorzitter:Gaat u nu niet tegen elkaar opbieden hoe goed u de heer Havermans kent.De heer Klaas de Vries (PvdA):Nou ja, een beetje opbieden. Dat is een van de positieve punten vandaag.De voorzitter:Ik denk dat ik hem nóg beter ken.De heer Klaas de Vries (PvdA):Kent u hem nog beter? Kijk eens aan. Waarom zou het niet goed zijn als
de verschillende partijen de heer Havermans laten weten wat voor hen van het
grootste belang is?De heer Van Fessem (CDA):Ik denk dat de heer Havermans snel aan het werk moet. Dat wil zeggen dat
hij grondig werk moet doen, maar hij moet ook wel snel aan het werk. Voor
mij is het niet per se nodig. U mag dan vinden van wel, maar voor mij is het
niet nodig.Voorzitter. In de uitzending werd gesteld dat er gegevens aan de Kongolese
autoriteiten, onder meer de DGM, zijn verstrekt. Het zou onverteerbaar zijn
als de IND vertrouwelijke gegevens zou verstrekken aan haar Congolese collega's,
niet alleen vanwege de toezeggingen van de minister, die zijn het minste probleem,
maar juist vanwege de gevaren die mensen kunnen lopen. Wij vragen ons overigens
wel af welk belang Nederland erbij zou kunnen hebben om deze gegevens aan
Congolese autoriteiten te verstrekken, ervan uitgaande dat er in het algemeen
rationeel wordt gehandeld en niet tegen het eigen beleid in. Wij wachten dan
ook de resultaten van het in gang gezette onderzoek af.Het verbaast ons – dat moet mij toch van het hart – dat de
PvdA-fractie, met een rasechte bestuurder als de heer De Vries, die meer ervaring
heeft dan wie ook in deze zaal, op voorhand opnieuw haar oordeel klaar heeft
gehad dat deze minister weg moet.De heer Klaas de Vries (PvdA):Het feit dat u mij zo uitbundig prijst voor mijn ervaring, zou u iets
moeten zeggen. Het gaat hier niet om zomaar iets wat misschien fout is gegaan.
Het gaat hier om het wezen van de relatie tussen de Kamer en de regering.
Het gaat in dit geval dan ook nog om gevaren voor mensen. Als de Kamer aan
de minister, in een debat dat daarvoor georganiseerd, vraagt: vertel ons hoe
het zit, en dan tien tot vijftien keer hoort hoe het zit, dan moet de Kamer
daar blind op kunnen varen. Als dat niet zo is, is het ook moeilijk om een
minister te controleren. Bij de ernstigste zaken heeft zij zich dan kennelijk
niet zodanig weten te informeren. Het gaat niet om de kennis van de minister
zelf, maar ook om haar verantwoordelijkheid voor wat er in de diensten gebeurt.
Vandaar dat ik tot mijn oordeel kom. Ik zou hiermee in het algemeen veel voorzichtiger
omgaan. Hiervan zijn recente voorbeelden.De heer Van Fessem (CDA):Dat is allemaal waar, maar ik heb toch genoteerd dat u hebt gezegd dat
wij niet goed zijn voorgelicht als wij de stukken vinden waaruit blijkt dat
men asielgegevens overlegt. Zelfs mevrouw Halsema heeft gezegd dat het er
de schijn van heeft, maar dat blijken een zekerheid is. Dan hebt u weer uw
oordeel gegeven nog voordat er een onderzoek is geweest.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik heb daarnet al aan de heer Visser verteld dat ik voor de uitzending
uitvoerig met de journalisten heb gesproken, die mij iets over hun werkwijze
hebben verteld. Ik meen dat die integer was. Men heeft die stukken dus daar
aangetroffen, in de archieven van de DGM; althans, daar zijn zij uitgekomen.
Dan gaat het er niet meer om hoe zij daar zijn gekomen. Zij lagen daar en
zij hadden daar nooit mogen komen.De heer Van Fessem (CDA):Dat ben ik helemaal met u eens, maar voor u was het duidelijk dat zij
zijn overgelegd door de organen van Nederland. Dat hebt u zo gezegd.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik zou niet weten hoe dit anders moest. Het zijn namelijk interne stukken
van de verschillende diensten, met werkbriefjes erbij van bepaalde diensten.De heer Van Fessem (CDA):Het is niet tot mij gekomen in de uitzending dat de IND die zaken heeft
overgelegd. Dat wil ik maar beweren. Het stond voor u al vast.De heer Klaas de Vries (PvdA):Er zijn waarschijnlijk ook meer autoriteiten in het geding dan alleen
de IND.De heer Van Fessem (CDA):Ik zeg wat ik zeg.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ken de heer Havermans niet, maar ik meen toch een vraag te mogen stellen.
U was toch aan het eind van uw betoog?De heer Van Fessem (CDA):Inderdaad.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U hebt niets gezegd over opschorting van de uitzetting van Congolese asielzoekers.De heer Van Fessem (CDA):Daarover wil ik iets zeggen, want wij spreken over twee verschillende
zaken. Wij spreken over illegalen, niet-asielzoekers. Een van de formulieren
die in beeld zijn getoond, was niet van een asielzoeker of een illegaal. Die
persoon was niet eens toegelaten maar is meteen teruggestuurd. Ik weet niet
of je moet zeggen: dat schorten wij ook op. Dat lijkt mij niet rechtvaardig.
Met betrekking tot asielzoekers twijfel ik nog. Ik wacht even af wat de minister
hierover zegt, maar als je ervoor kiest om wel of niet uit te zetten, moet
je in ieder geval garanties hebben, middels protocollen en, voor mijn part,
een proces-verbaal, dat de formulieren – hoe dan ook – niet in
handen komen. Als daarvoor een modus is, met een verzwaarde procedure of iets
dergelijks, om de Kamer nog meer te overtuigen dan nodig is, zou dat een mogelijkheid
zijn. Maar ik schort mijn oordeel daarover nog even op.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp er eerlijk gezegd helemaal niets van waarom je zo'n oordeel
zou moeten opschorten. Overigens lijkt het onderscheid tussen illegalen en
asielzoekers mij nogal kunstmatig als het om de elementaire veiligheid van
mensen gaat. Bovendien zegt u nu garanties te willen van de Congolese overheid.
Het is toch net gebleken dat die garanties boterzacht zijn? Hoe kunt u dit
dan opnieuw als voorwaarde stellen? Het gaat erom dat u nu zelf een grens
stelt waarnaar de minister onderzoek laat doen en dus ook aangeeft dat er
iets niet in de haak is.De heer Van Fessem (CDA):Ik heb niet gezegd dat wij garanties van Congo willen, maar garanties
van hier voor de procedures rond de overdracht, met een tijdelijk proces-verbaal
of iets dergelijks. Dat zou kunnen met meer controle van buitenaf, al wil
ik daar even buiten blijven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U zult mij op een heel simpele manier moeten uitleggen waarom u hierover
zo ingewikkeld staat te doen. Wij spreken er niet over dat weer de kraan open
mag, om er maar even populair jargon tegenaan te gooien. Het gaat gewoon om
het opschorten van uitzetting, omdat je geen risico's wilt nemen. Dan gaat
u in onnavolgbaar bureaucratische taal zeggen dat u daarover nog moet nadenken.
Waarom wilt u daar nog risico's bij lopen?De heer Van Fessem (CDA):Ik loop geen risico's. Het gaat om uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik heb
een onderscheid gemaakt met de illegalen. Dat zijn er misschien nog wel veel
meer dan de uitgeprocedeerde asielzoekers. Mevrouw Halsema maakt dit onderscheid
niet. Ik wel.De heer De Wit (SP):Mijn vraag sluit niet aan bij dit laatste punt maar betreft een ander
onderwerp, te weten het onderzoek naar de DGM. Mijn vraag aan de heer Van
Fessem luidt, of hij niet ook van mening is dat dit onderzoek zou moeten worden
opgedragen aan een onafhankelijke deskundige en dat het onderzoek niet door
de minister zelf, zoals wellicht nu al aan de gang is, samen met Buitenlandse
Zaken wordt verricht. Is hij het met mij eens, dat een grondig, onafhankelijk
onderzoek dient plaats te vinden?De heer Van Fessem (CDA):Als ik dat nodig zou vinden, zou ik daarmee uitspreken geen vertrouwen
te hebben in Buitenlandse Zaken en de gang van zaken binnen de regering. Dat
is niet het geval. Ik vind het dus goed zoals het is voorgesteld.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):De heer Van Fessem zegt er nog over te aarzelen of de uitzettingen moeten
worden opgeschort. Hij zegt dat er ook garanties kunnen worden afgegeven dat
er absoluut helemaal niets fout gaat met de papieren.De heer Van Fessem (CDA):Ja.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Dan gaat de heer Van Fessem er toch impliciet van uit dat het niet in
orde is met de papieren? Hij zegt dat er extra garanties moeten komen om er
zeker van te zijn dat er niets fout gaat. Wij komen bij elkaar om dit te bespreken,
omdat wij bang zijn dat er dingen fout gaan. Uit de woorden van de heer Van
Fessem leid ik af dat hij deze angst deelt. Dan begrijp ik niet dat hij hier
zo laconiek staat.De heer Van Fessem (CDA):Ik sta hier niet laconiek. Integendeel. Ik vind het niet prettig als mevrouw
Huizinga dat soort dingen zegt. Mevrouw Huizinga citeerde mijn woorden "extra
garanties". Dat is precies waar het om gaat. Er zijn al garanties. De minister
heeft extra garanties gegeven nadat dit programma is uitgezonden.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Óf er is niets aan de hand, zijn er geen extra garanties nodig.
en ook geen onderzoek nodig, óf je constateert dat het niet goed is
gegaan en dat er daarom extra garanties moeten worden gegeven. Je kunt niet
beide zeggen. Je kunt niet zeggen dat er niets aan de hand is, maar dat er
toch extra garanties moeten worden gegeven.De heer Van Fessem (CDA):Het onderzoek zal moeten uitwijzen of het niet goed is gegaan.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Uit het feit dat de heer Van Fessem om extra garanties vraagt, maak ik
op dat hij er aan twijfelt of het in de praktijk nu goed gaat. Die twijfel
delen wij.De heer Van Fessem (CDA):Bij de garanties gaat het om het woordje "extra". "Extra".De heer Klaas de Vries (PvdA):Wij hebben van de minister de garantie gehad dat er nooit informatie aan
de andere kant terecht zou komen. Wat wil de heer Van Fessem dan dat de minister
zegt? Moet zij het nog vijftien keer zeggen?De heer Van Fessem (CDA):Ik heb gezegd dat ik mijn oordeel erover nog opschort, maar dat ik mij
kan voorstellen dat ... Ik vind het prima dat de heer De Vries mij hierop
attaqueert. Dat is uitstekend. Maar ik heb tevoren gezegd dat wij het nog
even moeten bekijken, maar dat ik mij kan voorstellen dat ... Wij hebben het
dan over extra garanties om de Kamer in ieder geval gerust te stellen dat
het misschien nog beter gaat dan het tot nu toe is gegaan.De heer Klaas de Vries (PvdA):Dan moet de heer Van Fessem de minister misschien toch
een beetje helpen. Wat zou de minister dan moeten doen? Zij heeft vijftien
keer tegen de Kamer gezegd dat het uitgesloten was. Nu vraagt de heer Van
Fessem extra garanties. Hoe zouden die er uit moeten zien?De heer Van Fessem (CDA):Wellicht in de uitvoerende sfeer. Ik kan mij er van alles bij voorstellen,
maar dan verwijt mevrouw Halsema mij weer dat ik bureaucratisch praat. Dat
doe ik niet.De heer Klaas de Vries (PvdA):Waaraan denkt de heer Van Fessem dan in de uitvoeringssfeer?De heer Van Fessem (CDA):Een extra controleur erbij van buitenaf of zo, die bijvoorbeeld tijdens
de presentatie spreekt. Ja, nu wordt er gelachen. Dat soort dingen kan ik
mij voorstellen.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Het is bekend dat de LPF altijd duidelijk is geweest in zijn
houding tegenover asielzoekers. Wij zijn altijd voor een streng maar humaan
beleid geweest. Wij hebben sterk de indruk dat de minister nog altijd te werk
gaat in overeenstemming met dat uitgangspunt. Maar uiteraard zijn ook wij
behoorlijk geschokt door de uitzending van Netwerk van afgelopen dinsdag.
Wij vragen ons af, hoe het eigenlijk mogelijk is dat Congolese autoriteiten
in het bezit zijn gekomen van allerlei belastende documenten, soms nog voordat
de betreffende asielzoeker werd teruggestuurd. Onze vraag daarbij is, of het
hier gaat om slordigheden in de samenwerking tussen de marechaussee en de
IND, of gewoon om ondeugdelijk beleid. Anders geformuleerd: is de minister
ervan overtuigd dat er op haar ministerie nog wel voldoende loyaliteit bestaat
tegenover het bestaande beleid? Zo niet, wat gaat zij daar dan aan doen?In vorige debatten heeft de minister keer op keer gezegd dat teruggekeerde
asielzoekers geen gevaar lopen, omdat er geen informatie over de reden van
afwijzing van het asielverzoek aan de Congolese autoriteiten wordt verstrekt.
Maar uit de uitzending van Netwerk is heel erg duidelijk geworden dat deze
autoriteiten in een aantal gevallen wel degelijk goed op de hoogte waren en
dat er Nederlandse documenten, bestemd voor intern gebruikt, gewoon in dossiermappen
te vinden waren. Daarover hebben wij een aantal vragen aan de minister.Wat ons het meest zorgen baart, is het gevoelen dat de minister haar departement
onvoldoende onder controle heeft en dat bepaalde elementen op het departement
erop uit zijn, haar beleid onderuit te halen. In het debat van 23 februari
jl. heeft de heer De Vries gezegd dat hij van een politieambtenaar van de
unit facilitering terugkeer had vernomen dat er een stop was gezet op gedwongen
uitzetting naar Congo. Dit duidt toch wel op een eigen beleid dat wellicht
niet door de minister is geïnitieerd. Is de mededeling van deze politieambtenaar
juist? En zo ja, wie heeft tot die stopzetting besloten? Wanneer is dit ingegaan
en naar aanleiding waarvan?Verder heeft de minister in hetzelfde debat gezegd dat gevoelige informatie
bij een professionele organisatie als de IND in goede handen is. Mag ik hieruit
afleiden dat de vertrouwelijke informatie waarom het ging, via de marechaussee
in handen van de Congolese autoriteiten was gekomen? Ook laat de minister
in reactie op een motie van de heer De Wit via minister Bot weten dat er geen
relatie zou zijn tussen de DGM en de Congolese inlichtingendiensten. Maar
uit de uitzending van Netwerk blijkt dat de DGM en de gevreesde inlichtingendienst
ANR nauw samenwerken, dat deze informatie uitwisselen, zodat de betreffende
stukken in verkeerde handen konden komen. Hoe komt het dat de minister van
Buitenlandse Zaken niet heeft kunnen achterhalen dat deze samenwerking bestond?
Kan minister Verdonk nog wel blind varen op informatie van het ministerie
van Buitenlandse Zaken?Is het de minister bekend dat een voormalig ambtenaar van Buitenlandse
Zaken onlangs in een artikel in het tijdschrift Vice Versa heeft gesteld dat
bij dat ministerie het archiefbeleid mislukt is, dat er als gevolg daarvan
veel informatie zoekraakt en dat er nauwelijks controle op de informatiestromen
bestaat? Is het waar dat informatie waarop de minister blind zou moeten kunnen
vertrouwen, zoek is geraakt?De heer Visser (VVD):Voorzitter. Dit is niet de eerste keer dat een televisie-uitzending aanleiding
geeft tot een debat over het asielbeleid. Dat gebeurde verleden jaar in november,
het was in februari van dit jaar het geval en vandaag weer. Je kunt je bijna
afvragen of het beeld de werkelijkheid is geworden. Voor de heer De Vries
in ieder geval wel; hij zei als enige dat hij al conclusies heeft getrokken.
Hij spreekt van "het blijkt", "het is gebleken" en "er zijn feiten". Ik stel
voorop dat interne documenten niet op straat behoren te liggen, niet in Amsterdam
en niet in Kinsjasa. Maar ik vind wel dat wij goed moeten nagaan wat wij gezien
hebben.In een van de vorige debatten heb ik in een discussie met mevrouw Huizinga
gezegd dat wij kritisch moeten staan tegenover de regering, maar evenzeer
tegenover de journalistiek: eerst feiten verzamelen, dan wegen en ten slotte
oordelen. Wat hebben wij nu afgelopen dinsdag gezien? Ons is de stelling gepresenteerd
dat de Congolese autoriteiten toch vertrouwelijke informatie in handen krijgen,
via de Nederlandse autoriteiten. Hierdoor lopen mensen gevaar, maar het bleek
nu niet te gaan om het beruchte "nader gehoor", zoals in februari, het ging
nu om andere documenten. Het viel mij op dat er vele documenten kort in beeld
kwamen en dat er slechts drie op internet beschikbaar kwamen. Dit vind ik
op zichzelf merkwaardig. Daarom roept die uitzending vragen op en ik vind
het op zichzelf jammer dat je hier niet met de makers ervan kunt praten, maar
de heer De Vries heeft dat wel gedaan. Waar gaat het mij om?In het ene geval beweert de asielzoeker dat de IND papieren van hem afnam
en die vervolgens afgaf aan de Congolese autoriteiten. De persoon is nog in
Nederland, dus niet uitgezet. Wat gaf de IND af? Hij gaf een document af waarin
staat dat er een rechterlijke uitspraak is. Dat document is voor iedereen
beschikbaar. Het bevat geen geheime, vertrouwelijke informatie. Je kunt die
informatie per fax krijgen. Ik heb dat vanochtend nog geprobeerd. Daarop komt
niet of nauwelijks een weigering. De informatie stond ook op internet. Daaruit
blijkt dat de persoon in kwestie sinds 1992 in Nederland is,
sinds 1992 vijf maal zijn verhaal heeft veranderd en vele procedures heeft
doorlopen.In het andere geval werd een persoon in beeld gebracht waarbij niet duidelijk
werd of het om een asielzoeker ging of om iemand anders. Verder werd een document
in beeld gebracht dat niet op internet verscheen. In dat document stond: bij
de grens geweigerd. Dan is hij niet een asielzoeker, niet iemand die in procedure
is geweest en dus is ook niet de vraag aan de orde of het om kwetsbare informatie
ging. De vraag die ik nu heb is: kwam die persoon uit Congo? Of kwam hij ergens
anders vandaan? Hij was bij de grens geweigerd. Dat bleek uit het intakeformulier.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik wil even terugkomen op de eerste persoon waarover de heer
Visser sprak. Hij zal ongetwijfeld gehoord hebben dat het dossier werd weggepakt
tijdens een presentatie in Nederland met het oog op uitzetting. Wat de minister
een- en andermaal heeft gezegd, is bij iedereen bekend. Het gaat bij de presentatie
om het bepalen van de nationaliteit en het land van herkomst. Om niets anders.
Dat heeft de minister op 23 februari een- en andermaal gezegd. Waarom
wordt dan een dossier afgepakt?De heer Visser (VVD):Ik was er niet bij en u was er niet bij. Ik heb iemand horen zeggen dat
het gebeurd is en de vraag is: is het gebeurd op de manier waarop die mijnheer
zegt dat het gebeurd is? Daar richt het onderzoek zich op. De informatie die,
naar wordt beweerd, is afgepakt, is voor u en mij beschikbaar. Die informatie
is openbaar.De heer De Wit (SP):Maar u zei dat de desbetreffende persoon nog in Nederland is. U hebt ook
gehoord dat volgens de advocaat deze man nu niet meer teruggestuurd kan worden.
Echter, het betrof een presentatie en het gaat er nu om of u erkent dat bij
een presentatie alleen de vraag aan de orde is: welke nationaliteit heb je?
Dat is het belangrijkste van hetgeen de minister heeft gezegd. Hoe kom je
er als IND dan bij om iemand een dossier uit handen te rukken, dat te kopiëren
en dat DGM of mensen uit Congo te overhandigen?De heer Visser (VVD):Voorzitter. De vraag is aan de orde of het waar is wat mijnheer heeft
gezegd, namelijk dat de IND papieren heeft afgepakt en aan DGM heeft gegeven.
Dát is aan de orde en niet de vraag wat er wel en niet is gepresenteerd.
Daarover zijn andere debatten gevoerd. De heer De Wit heeft wel gelijk met
wat hij zegt over de presentatie, maar dat is nu niet aan de orde. Aan de
orde is de vraag of de IND heeft gehandeld zoals mijnheer zegt dat er gehandeld
is. Dat wordt onderzocht. En: wat afgegeven zou zijn, is openbare informatie.
De vraag is echter of alles gebeurd is op de manier zoals is aangegeven.De heer De Wit (SP):En wat is het risico? Het gaat om het vonnis en in dat vonnis staat natuurlijk
dat het gaat om een uitgeprocedeerde asielzoeker of in ieder geval om een
asielzoeker. Dáár gaat het om en die informatie is bij uitstek
informatie die niet aan de Congolese autoriteiten had mogen worden verstrekt.De heer Visser (VVD):Maar dan gaat u ervan uit dat het alles zo is gebeurd. Nogmaals, daar
gaat het om. Echter, u kunt die informatie ook krijgen. U kunt bellen, u kunt
een fax sturen en dan krijgt u die.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Het gaat er hierbij om dat de minister heeft gezegd: bij een
presentatie wordt alleen gevraagd naar de naam en de nationaliteit. Punt!
Geen dossiers uit handen rukken en ook niet een vonnis overleggen. Uit dat
vonnis blijkt nu dat het een asielzoeker betreft. Dat is het belangrijke punt
hier. De minister heeft gezegd: als er al een presentatie is, gaat het daarbij
alleen om de naam en de nationaliteit, om niets anders.De heer Visser (VVD):Dan wil ik toch even terugkomen op mijn inleiding. Ik heb gezegd dat wij
als Kamerleden naar twee kanten kritisch moeten zijn. Wij moeten kritisch
zijn als het gaat om de woorden van de minister, maar wij moeten evenzeer
kritisch zijn als het gaat om wat wij horen van de andere kant. Dat laatste
mis ik bij u.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben het met u eens dat wij kritisch moeten zijn. Ik ben het ook met
u eens dat niet bewezen is dat alles is gebeurd op de manier als is gezegd.
Echter, wilt u hier dan op zijn minst de mogelijkheid openhouden dat het gebeurd
kan zijn zoals is aangegeven? Zou het in al zijn banaliteit, dus gewoon op
de manier van: even een paar kopietjes maken onder tijdsdruk, zo niet gebeurd
kunnen zijn?De heer Visser (VVD):Wat er volgens u gebeurd zou kunnen zijn, is dat de IND tegen iemands
wil papieren heeft afpakt, tegen zijn wil heeft gekopieerd en heeft afgegeven
aan DGM. Of het zo gebeurd zou kunnen zijn, wordt onderzocht. Ik vind het
ook goed dat dat onderzocht wordt.Mevrouw Lambrechts (D66):U verwijt anderen dat zij al conclusies hebben getrokken, maar u wekt
zelf sterk de indruk dat u uw conclusies ook al heeft getrokken en dat u van
mening bent dat het hoe dan ook een ongeloofwaardig verhaal is.De heer Visser (VVD):Hoe komt daar nou bij? Wat ik zeg, is dat er geen conclusies te trekken
zijn op basis van wat wij gezien en gehoord hebben. Daarmee houd ik de opties
open.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik waardeer het dat de heer Visser kritischer is jegens de media dan bijvoorbeeld
de heer Weekers vorige week was over de persberichten over het functioneren
van minister Donner en zijn diensten. Hij zal daarvoor zijn politieke redenen
hebben. Hij onderstreept de ernst van de kwestie met zijn vragen over de juistheid
van de informatie. Ik ben benieuwd hoe zijn conclusie zal luiden, als dit
waar blijkt te zijn. Er is, gezien zijn beschrijving van de ernst van de kwestie,
geen ontsnapping meer mogelijk voor de VVD.De heer Visser (VVD):Ik dank mevrouw Halsema voor de complimenten voor mijn kritische houding.
Ik ben pas twee jaar Kamerlid, maar probeer consequent kritisch te zijn. Dat
zal ik ook doen als wij de uitkomsten van het onderzoek van de heer Havermans
hebben.Deze kan nog meer onderzoeken. Op het tweede document dat ons is getoond
staat: "bij de grens geweigerd". Iemand die bij de grens is geweigerd, is
geen afgewezen asielzoeker. Ook dat deel van het verhaal klopt dus niet en
moet opnieuw in alle openheid worden bezien. Wij hebben een intakeformulier
gezien waaruit blijkt dat het gaat om een Senegalees, geen Congolees. Wie
krijgt zo'n intakeformulier? In welk dossier zit het? Er zijn interne en externe
dossiers. Naar wie gaat deze informatie in de hele vreemdelingenketen, die
breder is dan alleen de overheidsdiensten? Het derde formulier is een incidentnotitie,
die ook over een persoon gaat die een negatieve beslissing kreeg op een asielaanvraag.
Uit de notitie blijkt dat deze persoon anderhalf jaar geleden verzet pleegde
bij uitzetting. Dit document is naar een onleesbaar faxnummer gestuurd. Een
interessante vraag voor de heer Havermans is door wie het is gefaxt en aan
wie. Als wij dat weten, kunnen wij conclusies trekken. Het is ook belangrijk
om te weten dat zo'n document geen onderdeel is van de asielprocedure. Uitzettingsdossiers
en asieldossiers zijn verschillende zaken.Wij moeten er vervolgens voor waken dat wij DGM, een organisatie die niet
deugt, opvoeren als betrouwbare getuige. Dat had men ook in de uitzending
moeten doen en dit moet worden meegewogen in de beoordeling van de uitzending.De heer Klaas de Vries (PvdA):De heer De Wit wees er op dat twee medewerkers van DGM bereid waren om
volstrekt anoniem, omdat zij anders gevaar zouden lopen, bereid waren om mededelingen
te doen over de werkwijze van de dienst. Zij hebben niet, zoals de heer Visser
enigszins suggereert, gesproken namens de dienst. Dat zou hen duur te staan
zijn gekomen. In de huidige terminologie waren het dus klokkenluiders. Daarvoor
moet de heer Visser begrip hebben.De heer Visser (VVD):Het valt mij op dat de mensen die de grootste vraagtekens zetten bij DGM
de kleinste vraagtekens zetten bij de uitspraken van die dienst. Ik kijk ook
naar die uitspraken en neem die serieus, maar ik trek geen overhaaste conclusies.
Conclusies trek je niet vooraf. Ik heb de heer De Vries dat desalniettemin
afgelopen dinsdag horen doen en ook bij het vorige debat in februari.De heer Klaas de Vries (PvdA):Als het rapport van de heer Havermans er straks is, zal de heer Visser
zeggen dat wij daarover kritisch moeten blijven.De heer Visser (VVD):Voorzitter. Het beeld is nu dat mensen zonder pardon worden uitgezet naar
Congo. Hoeveel mensen uit Congo krijgen asiel in Nederland? Hoeveel mensen
uit Congo zetten wij uit? Hoeveel mensen pretenderen uit Congo te komen en
worden naar een ander land teruggestuurd? In de documenten werden bijvoorbeeld
Senegalezen genoemd. Hoe vaak worden zij geweigerd, als zij uit een ander
land komen? Dit alles zou ik graag willen weten, vandaag of op het moment
dat wij het rapport ontvangen.Volgens mij worden mensen die op Schiphol bij de grens worden geweigerd
geregistreerd als uitgezet. Technisch gezien spreken wij dus over uitzetten,
maar die mensen zijn nooit in Nederland geweest. Klopt dat?Op een van de documenten die wij via internet hebben gekregen, de incidentnotitie,
staat tussen haakjes het woord "openbaar". Voor wie is dat document openbaar?
Voor de interne diensten, voor de hele keten, voor de advocaten? Is het document
misschien openbaar voor de Tweede Kamer?De heer De Wit (SP):Ik kom even terug op de persoon die aan de grens is tegengehouden. De
uitzending beoogt aan te tonen dat het document waar u het over hebt, in Congo
is aangetroffen bij de Congolese autoriteiten. Daar staat inderdaad in dat
het gaat om iemand uit Senegal, maar er staat ook in: "Op genoemde datum en
tijdstip heeft een vreemdeling mij te kennen gegeven een aanvraag om toelating
als vluchteling te willen indienen." Met andere woorden: de Congolese autoriteiten
leiden uit dit stuk af dat het hier gaat om iemand die asiel heeft gevraagd.
Dat is het belang van de zaak.De heer Visser (VVD):Dat is inderdaad van belang. Ik heb ook al gezegd dat die documenten niet
op straat horen, noch in Amsterdam, noch in Kinshasa. Aangezien het om een
Senegalees gaat, is het evenwel de vraag hoe die in Congo terechtkomt. Hiermee
kom je bij uw punt, namelijk dat er nadere verhoren en gesprekken nodig zijn
om erachter te komen wat de identiteit is en wat het land van herkomst is.De heer De Wit (SP):Het punt is – daar kunt u niet omheen – dat dit stuk in Congo
is aangetroffen en dat erin staat dat het om een asielverzoek gaat.De heer Visser (VVD):Dat klopt, maar als het gaat om iemand uit Senegal, zal
die niet in Congo aankomen.De heer De Wit (SP):Het stuk is in Congo aangetroffen; dat is het punt.De heer Visser (VVD):Het gaat mij om de persoon in kwestie. Het is toch wel belangrijk om dat
te weten? Verder keur ik het natuurlijk niet goed dat die documenten daar
lagen.Ik kom op het onderzoek. Daar is al veel over gezegd en gevraagd. Ik ga
vragen die bij mij leven over onder meer het tijdpad, niet herhalen. Ik zie
nog wel een samenloop met het ambtsbericht. Komen die zaken tegelijk bij ons?
Dat de minister dit onderzoek start, geeft aan dat zij de zaak serieus neemt.
Vraag is wel wat wij in de tussentijd moeten doen met uitzettingen. Moeten
wij die stopzetten? Moeten wij extra maatregelen nemen? Ik worstel daarmee.
Wat dat aangaat, neem ik dezelfde positie in als de heer Van Fessem. In tweede
termijn zal ik mijn oordeel hierover geven, maar ik hoor graag eerst het oordeel
van de minister.Ik kom tot een afronding. Er zijn veel vragen gesteld en die moeten serieus
worden genomen. Op dit moment kan ik nog geen conclusies trekken, want een
beeld is niet de werkelijkheid. De VVD staat voor een streng, maar rechtvaardig
asielbeleid, inclusief terugkeer- en uitzettingsbeleid. Dit betekent ook:
de hoogste graad van betrouwbaarheid bij de organisatie – dus geen fouten –
en een strenge en rechtvaardige parlementaire controle daarop.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik heb eergisteren de uitzending gezien van Netwerk over terugkeer
naar Congo. In de uitzending werd gesuggereerd dat aan de Congolese Direction
Générale de Migration – de DGM – vertrouwelijke
gegevens zijn verstrekt van uitgeprocedeerde asielzoekers. Het zou daarbij
onder meer gaan om documenten uit de Nederlandse asielprocedure van betrokkenen.
Voorts is in de uitzending gesuggereerd dat uit Nederland uitgezette ex-asielzoekers
bij terugkeer in de DRC zouden worden ondervraagd en mishandeld door de Congolese
autoriteiten. Ik heb direct nadat ik vorige week met de informatie over deze uitzending
werd geconfronteerd de opdracht gegeven een en ander te verifiëren. Zorgvuldigheid
staat in dit soort gevallen altijd voorop en niet de deadline van een actualiteitenrubriek.
Het betrof complexe specifieke gegevens uit individuele dossiers. Dat maakte
het niet mogelijk om snel te reageren. Ik meen dat de vragen die door de uitzending
worden opgeworpen zodanig zijn – ik neem die dus heel serieus –
dat zij nader moeten worden onderzocht. Dat wil ik omdat het handelen van
de overheid daarbij in het geding is. Ik acht het dus ook aangewezen om onderzoek
te laten doen door een onafhankelijke derde. Het doel is, de in de uitzending
getoonde zaken te verifiëren alsmede de beschuldigingen te onderzoeken
van het verstrekken van vertrouwelijke informatie uit asieldossiers aan de
DGM. Ik had daarvoor de heer Oosting gevraagd, zoals een aantal leden al heeft
gememoreerd. Hij bleek niet de mogelijkheid te hebben, dat onderzoek te leiden.
Vervolgens heb ik de heer Havermans gevraagd, dat te doen. Ik kan de Kamer
zeggen dat de heer Havermans heeft toegezegd. Wat de gesuggereerde mishandelingen
bij terugkeer betreft, heb ik de minister van Buitenlandse Zaken verzocht
een nader ambtsbericht over Congo uit te brengen. Dat gaat over de beschuldigingen
dat terugkeerders uit Nederland in Congo zouden worden mishandeld.Voorzitter. Graag wil ik de Kamer inlichten over de concept-onderzoeksopdracht.
De opdracht is ten eerste een onderzoek te verrichten naar de feitelijke toedracht
van de verschillende in Netwerk getoonde casussen en ten tweede het antwoord
te geven op de vraag of daarbij vertrouwelijke informatie over de asielachtergrond
van deze gedwongen terugkeerders aan Congolese autoriteiten is verstrekt.
Ik verwacht uw Kamer in september te kunnen berichten over de bevindingen.Een aantal Kamerleden heeft gevraagd om opschorting van de uitzetting.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Ik heb een vraag over de onderzoeksopdracht. De minister zegt
dat onderzocht wordt of aan de Congolese autoriteiten informatie is verstrekt.
Ik zou graag zien dat zij dat iets breder onderzoekt, want daaruit zou je
kunnen opmaken dat het er echt om gaat of de IND of de marechaussee de formulieren
zelf hebben opgestuurd of overhandigd. Er zijn natuurlijk ook andere routes
denkbaar, bijvoorbeeld die van het kopiëren, wat eerder aan de orde was.
Ik denk ook aan de grote enveloppe die altijd mee het vliegtuig ingaat. Er
zijn meerdere wegen die naar Rome zouden kunnen leiden. Misschien kan het
ook in die breedte onderzocht worden.Minister Verdonk:De vraag die mevrouw Lambrechts stelt, is te vatten onder het eerste gedeelte
van de onderzoeksopdracht, want die gaat over de gehele feitelijke toedracht:
wat is er precies gebeurd met de verschillende in Netwerk getoonde casus?
Daarbij gaat het dus zowel om de personen als om de papieren en de uniformen.
Alles wat in de uitzending naar voren is gebracht, wil ik onderzocht hebben.
Daarover wil ik de waarheid op tafel.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik mag er dus op rekenen dat echt wordt gekeken naar de waarborgen die
wij willen hebben, opdat de vertrouwelijkheid van de asielgegevens, in welke
vorm dan ook, is gewaarborgd.Minister Verdonk:Ja. Ik heb net toegezegd dat de commissie-Havermans de feitelijke toedracht
onderzoekt van alles wat in de uitzending aan de orde is gekomen.De heer Klaas de Vries (PvdA):Vertelt de minister straks nog meer over de heer Havermans?Minister Verdonk:Ik wil graag nog iets zeggen over de bevoegdheden van de heer Havermans.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik ben zeer benieuwd naar de manier waarop hij dat werk gaat doen, maar
ook naar het antwoord op de vraag waarom de minister heeft gekozen voor een
onafhankelijk persoon en niet voor de Nationale ombudsman.Minister Verdonk:Daar wil ik graag een antwoord op geven.Alle betrokken bewindslieden hebben toegezegd mee te werken aan dit onderzoek.
Daarbij moet in eerste instantie worden gedacht aan de minister
van Defensie en de minister van Buitenlandse Zaken. De heer Havermans wordt
gevraagd de zaken zoals gepresenteerd door Netwerk feitelijk na te gaan. Naast
dossieronderzoek zijn ook veel gesprekken nodig. Mocht de heer Havermans op
enig moment tegen grenzen aanlopen, dan zal ik in overleg met hem bezien welke
bevoegdheden toegevoegd moeten worden, of hoe daaraan op andere wijze tegemoet
moet worden gekomen. De heer Havermans krijgt natuurlijk alle ondersteuning
die nodig is om het onderzoek goed te doen.Waarom niet de Nationale ombudsman gevraagd? De ombudsman behandelt klachten
van individuele burgers tegen de overheid. Hier gaat het veeleer om de verificatie
van feiten en de integriteit van de overheid en overheidsdiensten. Daarnaast
is belangrijk dat de heer Havermans voldoende beschikbaar is om dit onderzoek
binnen de door mij gewenste termijn uit te voeren.Ik ben het met de heer De Vries eens dat zorgvuldigheid van eminent belang
is. Ik wil de waarheid boven tafel hebben. September lijkt mij dan een redelijke
termijn. Dan moet de onderzoeksuitslag er kunnen liggen. Deelt de heer Havermans
mij in de tussentijd mee dat hij meer tijd nodig heeft, dan zal ik de Kamer
daarover op dat moment informeren.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik dank de minister voor deze toelichting. Ik begrijp alleen nog steeds
niet waarom de Nationale ombudsman, die nou juist bij uitstek overheidshandelen
moet beoordelen en daar een enorm apparaat voor heeft, hier niet geschikt
voor zou zijn.Minister Verdonk:De ombudsman behandelt klachten van burgers tegen handelen van de overheid.
Daar gaat het hier niet om. Het gaat hier om de integriteit van de overheid.
Die wordt in twijfel getrokken. Daarom vind ik dat een onafhankelijk persoon
deze commissie moet voorzitten.De heer Klaas de Vries (PvdA):De minister heeft een keuze gemaakt, maar ik wijs erop dat de Nationale
ombudsman ook op eigen initiatief onderzoek naar overheidshandelen kan verrichten.
Ik meen dat dit staat vermeld in artikel 14 of 15 van de desbetreffende wet.
De ombudsman kan dus zelfstandig, en zelfs nu, besluiten om deze zaak te gaan
onderzoeken. Het verbaast mij dat de minister daar niet even contact mee heeft
gehad.Minister Verdonk:Ik heb de ombudsman niet gevraagd of hij dit onderzoek wilde uitvoeren.
Ik vind het heel belangrijk om in dezen een eigen verantwoordelijkheid te
nemen. Die voel ik en ik wil dat de waarheid aan het licht komt. Daarom heb
ik de heer Havermans als voorzitter van de commissie gevraagd.De heer De Wit (SP):Kan de heer Havermans ook bij de Marechaussee, de Vreemdelingenpolitie
en de IND een onderzoek instellen? Hoe zeker is het dat de heer Havermans
de stukken krijgt waarnaar hij vraagt? Zijn de diensten verplicht om mee te
werken aan dat onderzoek en elk gewenst document op tafel te leggen? Of is
er nog kans dat men zegt "daar heeft u niets mee te maken"?Minister Verdonk:Ik heb zojuist al gezegd dat de betrokken bewindslieden hun medewerking
hebben toegezegd. Dat betekent dus ook dat daarmee de medewerking is toegezegd
van alle onder hen ressorterende diensten.Er is een aantal vragen gesteld over het opschorten van de uitzettingen.
Ik heb op grond van het meest recente ambtsbericht van Buitenlandse Zaken
geen aanleiding, te constateren dat de situatie in Congo dusdanig is dat terugkeer
als zodanig onaanvaardbaar zou zijn. Iedere individuele asielzoeker wordt
dus gewoon beoordeeld volgens onze asielprocedure. Als een asielzoeker niet
op individuele gronden voor bescherming in aanmerking komt, dus als zijn aanvraag
wordt afgewezen en hij vervolgens vertrekplichtig wordt, dan is de Nederlandse
overheid ook bevoegd om hem na ommekomst van de vertrektermijn uit te zetten.Ik wijzig mijn landenbeleid niet op basis van suggesties die zijn gedaan
in de uitzending van een actualiteitenrubriek. Een uitzending van Netwerk
is geen ambtsbericht. Op grond van het huidige ambtsbericht en de jurisprudentie
constateer ik dat ik geen redenen heb om het landenbeleid DRC nu te wijzigen
en dus evenmin om uitzettingen te staken. De uitzending van Netwerk behelsde
de suggestie dat er incidenten hebben plaatsgehad in de terugkeerpraktijk
naar Congo. Dat is een reden om onderzoek te doen. Dat gaat ook zorgvuldig
gebeuren. Er komt een onderzoek om de waarheid boven water te halen. Maar
die suggesties in die actualiteitenrubriek zijn geen reden om het beleid te
wijzigen. Het kan niet zo zijn dat het terugkeerbeleid is gebaseerd op suggesties
die zijn gedaan in televisie-uitzendingen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het lijkt mij toch dat de belangrijkste doelstelling van dat onderzoek
is om zekerheid te vergaren of uitzettingen zorgvuldig, naar alle maatstaven
van veiligheid, kunnen plaatsvinden. Daarom stelt u onderzoek in. Zolang u
die uitkomsten niet heeft, heeft u die zekerheid niet. Hoe kunt u dan uitzetten?Minister Verdonk:Het wel of niet uitzetten van mensen wordt gebaseerd op de ambtsberichten
van Buitenlandse Zaken. Ik heb een ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. Ik
heb nu gevraagd om een nieuw ambtsbericht. Dat zal ook op heel korte termijn
verschijnen. Tot die tijd geldt het oude ambtsbericht. Ik heb ook geen reden
om daar nu verandering in te brengen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U vraagt niet zomaar voor de lol om een nieuw ambtsbericht. Dat komt omdat
er berichten zijn van mishandeling. En dan gaat u toch niet in afwachting
van dat ambtsbericht, terwijl er onzekerheid is over het plaatsvinden van
mishandelingen, toch uitzetten! Er is onzekerheid en angst, en dan zet u toch
uit. Neemt u nu uw eigen beleid van ambtsberichten niet eens serieus? Waarom
vraagt u een nieuw ambtsbericht?Minister Verdonk:Ik heb hier voor mij een uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak
van de Raad van State. Die uitspraak is zeer recent, van 17 juni. In
die uitspraak staat het volgende. De door de vreemdeling overlegde stukken
bieden geen grond voor het oordeel dat de minister ten onrechte van de juistheid
en de volledigheid van de informatie van de minister van Buitenlandse
Zaken is uitgegaan. Voorzover de vreemdeling heeft verwezen naar the position
paper on the return of rejected asylum seekers to Congo van de UNHCR van 3 maart
2003, biedt dit stuk evenmin concrete aanknopingspunten als voren bedoeld.
De daarin vervatte informatie is grotendeels overgenomen in het ambtsbericht
van 29 juli 2004. Dit is een uitspraak van 17 juni 2005.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Behalve dat u mij uitspraken gaat voorlezen, zou ik ook graag een antwoord
op mijn vraag willen. Mijn vraag is simpel. U vindt het zelf noodzakelijk
dat er een nieuw ambtsbericht komt, aangezien er berichten over mishandeling
zijn. Neemt u zo'n nieuw ambtsbericht dan ook serieus of gaat u gewoon door,
ongeacht wat mogelijk de inhoud van zo'n ambtsbericht zou kunnen zijn? Dat
kunt u toch niet voor uw rekening nemen. Straks staat erin dat er mishandeld
wordt. Hebt u ondertussen leuk uitgezet!Minister Verdonk:Op dit moment baseer ik mij op het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken.
Buitenlandse Zaken heeft heel veel professionals in dienst en die maken de
ambtsberichten. Daarin wordt ook gebruikgemaakt van informatie van vluchtelingenorganisaties.
Tot op het moment dat er een nieuw ambtsbericht is, ga ik uit van het oude.
Het nieuwe zal snel komen. Wij zullen zien wat daarin staat.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Wij zijn hier bij elkaar, omdat er in een uitzending van Netwerk is aangetoond –
in uw woorden: gesuggereerd – dat er informatie bij de DGM terechtkomt
die er niet bij terecht hoort te komen. U hebt in een vorig debat gezegd dat
wij, als wij zouden zeggen dat die informatie er terechtkwam, de IND buitengewoon
zouden beschadigen en dat het een enorme blamage voor de IND zou zijn wanneer
dat gebeurde. Wij zijn het er met elkaar over eens dat het aanwezig zijn van
dergelijke formulieren en documenten de asielzoeker in gevaar kan brengen
en dat dit zelfs zijn leven in gevaar kan brengen. Dat is de situatie. U vindt
de situatie ernstig genoeg om te zeggen: ik stel een onderzoek in. Maar u
vindt de situatie niet ernstig genoeg om te zeggen: tot ik zeker weet hoe
die zaak zit en tot ik zeker weet dat gevoelige informatie niet in Congo terechtkomt,
zet ik niet uit.Minister Verdonk:Ik heb nu de zekerheid van het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. Dat
is recentelijk nog getoetst door de rechtbank. Dat is de ene kant. Aan de
andere kant heb ik een uitzending van Netwerk waarin een aantal suggesties
is gedaan. Volgens mij baseer ik mij op voldoende zekerheid als ik mij baseer
op de ambtsberichten van Buitenlandse Zaken.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):U vindt die suggesties van Netwerk ernstig genoeg om een onderzoek in
te stellen. U weet toch niet nu al wat de uitkomst van dat onderzoek zal zijn?
Dat onderzoek is toch bedoeld om de waarheid boven tafel te brengen? Zolang
niet vaststaat wat de waarheid is, is er als u mensen nu uitzet, de kans dat
er weer gevoelige informatie terechtkomt bij de Congolese autoriteiten. Dat
risico moet u toch niet willen nemen!Minister Verdonk:Minister zijn voor Vreemdelingenzaken en Integratie betekent vaak balanceren
op een koord, en nog een slap koord ook. Ik zoek daarbij zekerheid. Zekerheid
verkrijg ik uit de ambtsberichten van Buitenlandse Zaken.Het onderzoek laat ik doen omdat er overheidshandelen in het geding is,
omdat er een bepaald beeld wordt geschetst van mensen die bij de overheid
werken en dat werk volgens de Netwerkuitzending niet goed doen. Dat is de
reden waarom ik dat onderzoek ga starten.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Daarmee maakt u voor mij heel veel duidelijk. Ik had begrepen dat de reden
voor dat onderzoek was dat u zeker wilt zijn dat het leven en de veiligheid
van asielzoekers die u terugstuurt, gewaarborgd zijn. Dat maakt u niets uit,
begrijp ik.Minister Verdonk:Daarop heeft het tweede deel van wat ik doe betrekking. Het eerste deel
is dat onderzoek. Dat onderzoek laat ik door de heer Havermans doen, omdat
er overheidshandelen in het geding is. Omdat ik heel zorgvuldig bezig wil
zijn, vraag ik daarnaast een nieuw ambtsbericht van het ministerie van Buitenlandse
Zaken. Zolang ik dat nieuwe ambtsbericht niet heb, blijft het huidige ambtsbericht
gelden. Suggesties, gedaan in een actualiteitenrubriek, kunnen toch niet gelden
als meer zekerheid gevend dan een ambtsbericht?De heer De Wit (SP):Het is schokkend wat u zegt. Wederom is aan de orde het ambtsbericht.
De Kamer heeft u gevraagd om een onderzoek in te stellen naar het ambtsbericht
waarop u zich baseert. Dat is niet voor niets, want ik heb al aangehaald dat
uit onderzoeken uit de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en uit een
rapport van de UNHCR blijkt dat de DGM zich schuldig maakt aan afpersing,
het opsluiten van mensen in gevangenissen, mishandeling en intimidatie. Dat
wordt al heel lang gemeld. Dat betekent dat u niet kunt vertrouwen op het
ambtsbericht van Buitenlandse Zaken. In het laatste ambtsbericht staan er
twee alinea's over. De vraag is dus of u niet naast dat ambtsbericht ook moet
kijken naar wat er internationaal gebeurt, naar de grote twijfel, naar de
schending van mensenrechten, naar de strijdigheid met artikel 3 EVRM. Dat
is hier aan de orde. Dan kunt u toch niet op een ambtsbericht vertrouwen dat
nauwelijks ingaat op de achtergrond van wat er hier aan de orde is?Minister Verdonk:Voorzitter. Wij hebben het dan even over de DGM. De heer De Wit heeft
vragen gesteld over de wijze van onderzoek naar de DGM. Ik heb u toegezegd
dat ik daar onderzoek naar zal laten doen. Dat heb ik ook gevraagd aan Buitenlandse
Zaken en bericht daarover zal uw Kamer naar verwachting tijdens het zomerreces
bereiken. Wat het karakter van de DGM betreft, wil ik nu alleen stellen dat
ik niet twijfel aan de inhoud van het ambtsbericht van BZ. Een ambtsbericht
is voor mij als minister een professioneel en vakinhoudelijk oordeel van de
minister van BZ, waar ik mij aan te houden heb en waar ik mij op baseer.De heer De Wit (SP):Hoe kan de minister zich daar nu op baseren? Hoe kan zij daarop vertrouwen?
Tot en met 2002 zei Buitenlandse Zaken zelf – daar hebben wij het al
eerder over gehad – dat de DGM een veiligheidsdienst
was. In 2003 verandert dat opeens. Wij hebben internationale rapporten die
buitengewoon ernstige dingen zeggen over deze dienst. Hoe kan de minister
zeggen: er is niets aan de hand, want de minister van Buitenlandse Zaken zegt
mij dat er niets aan de hand is, terwijl er bronnen zijn waaruit het tegendeel
blijkt? Moet u, minister, dan niet voorzichtigheidshalve zeggen: het gaat
hier om mensen, het gaat hier om mensenlevens, het gaat om de veiligheid van
mensen en dus moet ik tot het uiterste zien te voorkomen dat er hier wat gebeurt?
Daar bent u dan aansprakelijk voor. Daar bent u voor verantwoordelijk.Minister Verdonk:Ik ben mij er natuurlijk van bewust dat het gaat om de veiligheid van
mensen. Ik heb ook gezegd dat ik heel zorgvuldig wil handelen, maar dat is
iets anders dan mijn handelen baseren op een Netwerkuitzending van eergisteren,
waarin een aantal suggesties is gewekt, waarin een aantal mensen anoniem heeft
verteld wat zij vinden van bepaalde zaken. Dat kan ik toch niet als basis
nemen om mijn terugkeerbeleid te wijzigen? Dat kan toch niet, voorzitter!De heer De Wit (SP):Voorzitter...De voorzitter:Nee, ik ga naar mevrouw Lambrechts.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Niemand vraagt de minister om haar terugkeerbeleid te wijzigen,
wij vragen alleen om de uitzetting op te schorten. Maar ik wil toch even naar
het microniveau van haar onderzoek toe, want er is natuurlijk een hele keten
van personen, instanties, documenten die allemaal een rol spelen bij het uitzettingsbeleid.
De minister doet dit onderzoek, omdat zij op dit moment niet kan garanderen
dat vertrouwelijke informatie ook vertrouwelijk blijft in die hele keten die
een zorgvuldige procedure moet waarborgen. Wij kunnen dat evenmin garanderen.
Er is geen garantie dat er niet ergens in die keten toch een gat zit, of meerdere
gaten zelfs, waardoor onbedoeld en ongewenst vertrouwelijke informatie terechtkomt
bij de Congolese autoriteiten. Als wij de vertrouwelijkheid niet 100% kunnen
garanderen – een daarom doet de minister dit onderzoek – waarom
dan niet het zekere voor het onzekere genomen en de uitzettingen opgeschort
voor de duur van het onderzoek?Minister Verdonk:Voorzitter. Nogmaals, ik ben het helemaal eens met mevrouw Lambrechts
als zij bedoelt dat dit onderzoek heel zorgvuldig moet gebeuren en dat alles
boven water moet komen. Het gaat erom, de waarheid te vinden. Helemaal eens.
Dat is onze inzet en dat is de bedoeling van het onderzoeksopdracht. Dat wordt
ook als eerste genoemd. Bij de feitelijke toedracht van de verschillende in
Netwerk getoonde casus gaat het ook over de hele keten en over alle daarbij
betrokken organisaties. Dat kan allemaal boven water komen. Ik laat dat onderzoek
doen, omdat dit het overheidshandelen betreft. Aan de andere kant vraag ik
dat ambtsbericht aan bij de minister van Buitenlandse Zaken, om zeker te weten
wat de huidige situatie in Congo is. Er zijn suggesties over gedaan in die
uitzending, niets meer dan suggesties. Ik heb een ambtsbericht van Buitenlandse
Zaken aangevraagd, alleen maar om heel zorgvuldig te zijn.Mevrouw Lambrechts (D66):Mag ik u eens op de vrouw af vragen of er niet ergens in uw achterhoofd
toch enige twijfel is of misschien iets waar is van wat u gezien hebt en er
mogelijk mensenlevens in gevaar worden gebracht, waardoor het nodig is voor
de duur van het onderzoek de uitzettingen op te schorten? Is er niet ergens
iets waarvan u zegt: misschien zou het waar kunnen zijn?Minister Verdonk:Mevrouw Lambrechts zegt dat het er alleen maar om gaat, de uitzetting
op te schorten. Zij zegt dat het er niet om gaat, het terugkeerbeleid te wijzigen.
Materieel gebeurt dat natuurlijk wel. Op het moment dat ik de uitzetting opschort,
laat ik de media, een actualiteitenrubriek, de basis zijn voor het niet uitzetten
van mensen. Dat kan toch niet! Buitenlandse Zaken is heel zorgvuldig in het
maken van het ambtsbericht. Daarop baseer ik mij. Het kan toch niet zo zijn
dat suggesties en anonieme getuigen in een actualiteitenrubriek gaan bepalen
of de Nederlandse overheid wel of niet mensen kan terugsturen? U vraagt mij,
hiernaar heel zorgvuldig te laten kijken. Dat doe ik. Vandaar het onderzoek
en vandaar ook het nieuwe ambtsbericht. Dat is echter iets anders de vraag
om nu het uitzetbeleid naar Congo op te schorten. Dan bepaalt een actualiteitenrubriek
naar welke landen de Nederlandse overheid mensen kan terugsturen. Daartegen
maak ik bezwaar.De heer Van der Staaij (SGP):Misschien mag ik het over een iets andere boeg gooien om duidelijkheid
te verkrijgen. Waarom zou de minister zomaar een onderzoek laten doen door
iemand als de heer Havermans? Waarom vraagt de minister om een nader ambtsbericht
naar aanleiding van een of andere televisie-uitzending? Er zijn zo veel televisie-uitzendingen
over allerlei vormen van overheidshandelen. Waarom doet zij dit in dit geval?Minister Verdonk:Omdat er suggesties in deze uitzending zijn gewekt over het handelen van
de overheid. Als dat gebeurt, vind ik het belangrijk dat door onderzoek de
waarheid boven tafel komt. Laat maar zien wat er is gebeurd.De heer Van der Staaij (SGP):Bij de vorige uitzending hebt u niet direct zo'n onderzoek afgekondigd.
Toen vond u de informatie te dun, dus in dit geval vindt u de aanwijzingen
toch zodanig dat enige twijfel is gerezen, die u kennelijk niet zomaar kunt
wegnemen, over de vraag hoe het zit met de verstrekking van documenten en
met mishandelingen. U laat een onderzoek verrichten om die twijfel –
naar u hoopt – te kunnen wegnemen. Zo begrijp ik het. Wat is er dan
redelijker dan, in het verlengde daarvan, te zeggen: zo lang dat onderzoek
loopt en die twijfel in uw visie nog niet geheel is weggenomen, moeten wij
dus ook niet doorgaan met het uitzetbeleid, maar dat even opschorten. Dat
sluit toch naadloos op dat onderzoek aan?Minister Verdonk:De reden dat ik dit de eerste keer niet heb gedaan, is dat wij toen konden
onderzoeken waarover het ging. Deze keer betreft het heel complexe, specifieke
gegevens uit individuele dossiers. Daarom heb ik gezegd: laten wij dan de
hele feitelijke gang van zaken onder de loep laten nemen door een onafhankelijke
commissie. Die twijfel van u en anderen is gebaseerd op een uitzending van Netwerk
waarin anonieme mensen hebben gezegd wat zij van bepaalde zaken vinden, en
waarin papieren zijn getoond die complexe, specifieke gegevens betreffen uit
individuele dossiers. Daarop baseert u dan uw twijfel. Ik baseer mijn zekerheid
op het ambtsbericht van Buitenlandse Zaken.De heer Van der Staaij (SGP):Uw verhaal zou anders zijn als u kon zeggen: ik heb een sluitende verklaring
voor het feit dat een intern document van Nederland bij de Congolese autoriteiten
is terechtgekomen. U hebt na deze uitzending natuurlijk ook een briefje uw
organisatie in gestuurd met de tekst: hoe kan dit? Daarop hebt u kennelijk
geen antwoord kunnen krijgen dat u ons hier vandaag kunt meedelen. Zo liggen
de zaken toch?Minister Verdonk:Ik heb daarnet al gezegd dat het gaat om complexe, specifieke gegevens
uit individuele dossiers. Ik vind dat zorgvuldigheid geboden is, die niet
wordt bepaald door de deadline van een actualiteitenrubriek. Om zeker te zijn
en de hele feitelijke gang van zaken eens onder de loep te nemen, heb ik gezegd:
laten wij dit dan eens laten onderzoeken door een onafhankelijke commissie.
Dat gaat gebeuren.De heer Klaas de Vries (PvdA):De minister zegt dat zij blijft terugzenden tot er een nader ambtsbericht
is. Is het niet gebruikelijk om als in de media de suggestie wordt gewekt
dat het water is bedorven, te zeggen: dan maar even niet meer drinken? Als
u een ambtsbericht hebt dat uw huis nog overeind staat, maar uw huis in brand
staat op het moment dat u thuiskomt, gaat u toch niet naar binnen? Het waren
niet alleen maar anonieme mensen in die uitzending. Er was ook een mensenrechtenadvocaat,
die vertelde dat ex-asielzoekers worden gemarteld en in de gevangenis komen
als dat de autoriteiten daar behaagt. Die gegevens hebt u nu. U vermoedt zelf
dat het ambtsbericht niet meer actueel is, want u vraagt om een nieuw ambtsbericht.
Wat gaat u nu tegen ons zeggen als het nieuwe ambtsbericht van Buitenlandse
Zaken over een maand of anderhalve maand uitwijst dat de situatie van terugkerende
ex-asielzoekers inderdaad gevaarlijk is, en als u van hen inmiddels tien of
vijftien hebt uitgezet? Als die mensen dan iets overkomt, bent u daarvoor
toch direct verantwoordelijk?Minister Verdonk:De heer De Vries doet het voorkomen alsof ik tegen Kongolezen die hier
binnen komen, zeg dat zij hier niet mogen blijven en gewoon terug moeten naar
hun land. Wij hebben een zorgvuldige asielprocedure! Deze mensen worden beoordeeld
in deze asielprocedure. Op het moment dat binnen de asielprocedure wordt beslist
dat het onveilig is in Kongo, gaan deze mensen helemaal niet terug. Hier gaat
het om mensen waarvan zowel de IND als de Nederlandse rechter heeft bepaald
dat het voor hen niet onveilig is in Congo. Die mensen kunnen dus terugkeren.
De veiligheid van de betreffende landen wordt beoordeeld op basis van de ambtsberichten
van Buitenlandse Zaken. Dat is de zekerheid. Ook de heer De Vries weet dat
het systeem zo werkt.De heer Klaas de Vries (PvdA):De hele wereld bestaat voor de minister uit een ambtsbericht van Buitenlandse
Zaken. Als zij ziet dat een serieuze actualiteitenrubriek andere gegevens
verstrekt, waarin een serieuze mensenrechtenadvocaat zegt dat het gevaarlijk
is voor deze mensen om in Congo terug te komen en als anderen dat bevestigen,
moet de minister zich toch niet voor de werkelijkheid van de echte wereld
afsluiten en zich beroepen op een oud ambtsbericht van Buitenlandse Zaken.De minister moet een antwoord geven op de vraag, hoe zij zich tegenover
de Kamer kan verantwoorden als blijkt dat het nieuwe ambtsbericht van Buitenlandse
Zaken stelt, dat het inderdaad zeer gevaarlijk is voor mensen die naar Congo
worden teruggestuurd. Ik verzeker de minister, dat de Kamer dan niet zal zeggen:
"O, nou, pech dan voor die mensen, want de minister had nog een oud ambtsbericht".Minister Verdonk:Er is altijd een geldig ambtsbericht. Dat is het systeem. Daarop baseer
ik mij op. Het kan altijd voorkomen dat in een volgend ambtsbericht staat
dat het minder veilig is in het land van herkomst. Dat geldt voor elk land.
Naar aanleiding daarvan kunnen vervolgens maatregelen getroffen worden. De
Kamer zal het nieuwe ambtsbericht ontvangen. Ik zal daarbij aangeven hoe naar
aanleiding ervan het beleid zou moeten worden gewijzigd. De heer De Vries
verwijst naar de uitzending van een "serieuze actualiteitenrubriek". De feitelijke
toedracht van wat in de uitzending aan de orde is geweest, is onderwerp van
het onderzoek dat zal worden verricht.De voorzitter:Van de orde. Met een hoofdgebaar heb ik mevrouw Halsema zojuist een interruptie
geweigerd omdat zij deze ronde, die nog steeds over het zelfde onderwerp gaat,
is begonnen. Ik sta de heer De Vries een laatste interruptie met nog één
aanvullende vraag toe.De heer Klaas de Vries (PvdA):De minister heeft één vraag, die ik twee keer heb gesteld,
niet beantwoord. Hoe verantwoordt zij zich tegenover de Kamer als over een
of twee maanden uit het nieuwe ambtsbericht van Buitenlandse Zaken blijkt
dat hetgeen Netwerk heeft bericht, waar is? Inmiddels heeft zij nog een aantal
mensen teruggestuurd naar Congo, die daar vreselijke dingen hebben meegemaakt.
Zegt zij dan dat zij het niet wist omdat zij een oud ambtsbericht had, en
zij de uitzending van Netwerk niet serieus heeft genomen? Daarvoor kan zij
toch niet de verantwoording nemen?Minister Verdonk:Voorzitter. Ik verantwoord mij tegenover de Kamer op dezelfde manier als
ik dit doe wanneer het gaat over andere ambtsberichten. Er is een ambtsbericht.
Daarop wordt het beleid gebaseerd. Het ambtsbericht bevat informatie die is
gegenereerd door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Er wordt ook informatie
in opgenomen van vluchtelingenorganisaties. Op het moment dat er een nieuw
ambtsbericht komt, dat moet leiden tot een nieuw beleid, gebeurt hetzelfde
als gebeurt in andere gevallen waarin uit een nieuw ambtsbericht blijkt dat
het onveilig is in dat land. Dat geldt voor alle landen. Dan wordt het beleid
aangepast. Ik kom daarmee dan naar uw Kamer.De heer Klaas de Vries (PvdA):De minister is toch een gewaarschuwd mens?!De voorzitter:Neen. De minister vervolgt haar betoog.Minister Verdonk:Voorzitter. Ik kijk nog even naar de vragen die zijn gesteld. Ik meen
dat ik de meeste ervan heb beantwoord. De datum wordt dus september. Er ligt
nog een vraag van de heer Varela, of ik reden heb om te twijfelen aan de loyaliteit
van mijn ambtenaren. Neen, dat heb ik niet. Ik ben van mening dat mijn ambtenaren
hun werk professioneel doen vanuit hun betrokkenheid bij de vreemdelingen
en asielzoekers en vanuit een loyaliteit aan de minister.Het percentage inwilligingen van asielaanvragen van mensen uit de republiek
Congo was in 2005 21. In het eerste halfjaar van 2005 is dat percentage 35.
De gedwongen terugkeer is niet stopgezet. In 2005 zijn er in het eerste halfjaar
zeven mensen verwijderd naar Congo.De heer Van Fessem (CDA):Betreft dat uitgeprocedeerde asielzoekers of illegalen?Minister Verdonk:Dat betreft uitgeprocedeerde asielzoekers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Kan de minister een schatting geven van het aantal mensen dat zij de komende
tijd denkt uit te zetten?Minister Verdonk:Ik stel mij voor dat ik daar zo op reageer.De heer Varela had een klacht over het archiefbeheer bij Buitenlandse
Zaken. Ik vermag veel, maar niet het beheren van het archief van Buitenlandse
Zaken. Ik zal de klacht graag onder de aandacht van de minister van Buitenlandse
Zaken brengen.De heer Visser vroeg of degenen die aan de grens geweigerd worden, worden
geregistreerd. Zij worden inderdaad geregistreerd. Zij behoren tot de totale
populatie van personen die zijn teruggekeerd naar het land van herkomst.De heer De Wit (SP):Ik had nog gevraagd welke afspraken met Congo zijn gemaakt. Er zijn nieuwe
afspraken gemaakt. Kunnen alle afspraken openbaar worden gemaakt?Minister Verdonk:In een eerder debat heb ik al betoogd dat dit niet kan. Wij hebben een
memorandum of understanding met Congo, waar afspraken in staan waarvan de
Congolese autoriteiten het niet op prijs stellen als die openbaar worden.
Daar houd ik mij dan ook aan.De heer De Wit (SP):Dat memorandum is nu juist via een WOB-procedure wel openbaar geworden.
Kan de minister bevestigen dat er nieuwe afspraken zijn gemaakt? Kan zij die
ook openbaar maken, want waarom zou de Kamer die niet mogen zien?Minister Verdonk:Er zijn tussen IND en de DGM in oktober 2002 afspraken gemaakt over de
terugkeer van vreemdelingen van de Congolese nationaliteit. Die afspraken
zijn vastgelegd in een MOU. De leden van de Kamer hebben dat vertrouwelijk
ter inzage gehad. Zoals ik de Kamer in februari al meldde, worden op dit moment
nadere werkafspraken voorbereid met de Congolese autoriteiten, mede in verband
met het niet langer accepteren van de EU-laissez-passers door de Congolese
autoriteiten. Openbaarmaking van het MOU zou de samenwerking op het gebied
van terugkeer verstoren en daarmee het terugkeerbeleid van de Nederlandse
overheid ernstig bemoeilijken.De heer De Wit (SP):Even voor mijn begrip: zijn er nu al nieuwe afspraken gemaakt of bent
u nog in onderhandeling?Minister Verdonk:Wij zijn nog in onderhandeling.De voorzitter:Ik bepaal de spreektijd in tweede termijn op maximaal twee minuten.De heer Klaas de Vries (PvdA):Voorzitter. De minister zegt uitzettingen niet te willen opschorten. Door
de inbreng van deze Kamer en de suggesties van Netwerk zou zij toch vijftienmaal
dubbel een gewaarschuwd mens moeten zijn. Ik hoop niet dat er iets misgaat,
want anders is er een andere reden om met de minister over vertrouwen te spreken.Er is van alle kanten betoogd dat het onderzoek goed en degelijk moet
worden uitgevoerd. Ik wijs er evenwel op dat bij dit onderzoek mensen betrokken
zouden kunnen zijn die ongaarne vertellen dat zij wellicht iets gedaan hebben
wat door de minister en anderen zeer wordt afgekeurd. Dan is de vraag aan
de orde of een onderzoeker als persoon voldoende middelen heeft om mensen
onder ede te horen, ook al heeft hij de steun van de minister. De ombudsman
heeft bijvoorbeeld wel dwangmiddelen om gegevens boven water te krijgen. De
goede wil van ministers – ik ga ervan uit dat zij van goede wille zijn –
zou wel eens in een bepaalde fase van het onderzoek niet genoeg kunnen zijn
om mensen die liever niet praten, wel aan het praten te krijgen.De minister sprak over een MOU, maar ik meen dat het MOU waarover de minister
sprak niet meer bestaat. De Congolese autoriteiten hebben gezegd: dit is een
niet-existerend stuk. Wij hebben hierover tijdens het vorige debat gesproken
en ik herinner mij nog dat de minister ons de stand van zaken zou meedelen.
Moet ik nu begrijpen dat het stuk nog wel bestaat en dat het gehanteerd wordt?
Indertijd was de ambassadeur ook niet op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen.
Hij wist ook niet dat de directeur-generaal van de desbetreffende dienst was
ontslagen en dat de regering het bestaan van de afspraak ontkende. Ik wil
nu heel graag weten wat de stand van zaken is.Ik herhaal dat het meer zou moeten gaan om de veiligheid van de mensen
dan om gedateerde ambtsberichten. Als de uitzending van Netwerk voor de minister
aanleiding is geweest om te veronderstellen dat de berichten serieus genoeg
zijn om na te gaan wat de situatie in Congo werkelijk is, zou zij het zekere
voor het onzekere moeten nemen en tot opschorting moeten komen. Anders neemt
zij onaanvaardbare risico's.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij zijn er allen van overtuigd dat wij over een buitengewoon
ernstige zaak spreken. Het gaat om de vraag in hoeverre het verantwoord is
om risico's te nemen bij het terugsturen van mensen naar Congo waar ze geconfronteerd
worden met een dienst die in alle internationale rapporten die mij bekend
zijn wordt afgeschilderd als een dienst die zich schuldig maakt aan onoorbare
en ongeoorloofde praktijken. Wij hebben het dan over ernstige zaken als
afpersing, mishandeling, geweld, intimidatie en meer van dat soort feiten
die in Nederland strafbaar zijn. Daaraan zouden mensen blootgesteld worden
als wij ze terugsturen. Dat zou ik onverantwoord vinden. De minister kan bij
vragen over de veiligheid niet volstaan met te verwijzen naar een ambtsbericht
uit 2004. De internationale rapporten van begin 2005 zeggen namelijk iets
heel anders. De minister dient zorgvuldig te handelen. De minister kan niet
zeggen: ik laat mij niet dwingen door een uitzending van Netwerk. Dat hoor
ik haar althans beweren. Het gaat bij veiligheid niet alleen om wat in de
uitzending van Netwerk naar voren is gebracht. Het gaat er vooral om wat internationale
bronnen zeggen en die zouden de minister moeten nopen tot het betrachten van
uiterste voorzichtigheid. Zij kan en mag niet het risico lopen dat mensen
aan gevaren in Congo worden blootgesteld.Voorzitter. Ik wil een aantal moties indienen. Allereerst een die de vreemdelingenbewaring
betreft.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er onduidelijkheid bestaat over de risico's die uitgezette
ex-asielzoekers in Congo lopen om te worden vastgehouden, afgeperst en mishandeld;overwegende dat de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie onderzoek
laat doen naar deze risico's;overwegende dat, totdat dit onderzoek duidelijkheid biedt over de behandeling
van ex-asielzoekers in Congo en de risico's die zij lopen, het onwenselijk
is om Congolezen in vreemdelingenbewaring te houden aangezien uitzetting op
korte termijn niet aan de orde is,verzoekt de regering om per direct de vreemdelingenbewaring ter fine van
uitzetting van Congolezen op te heffen, behalve in die gevallen dat de openbare
orde zich daar nadrukkelijk tegen verzet,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 946(19637).De heer De Wit (SP):Voorzitter. De tweede motie gaat over het aangekondigde onderzoek van
het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ik heb daar geen vertrouwen in, vandaar
dat ik er een motie over indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de Kamer op 15 maart 2005 de motie van het lid De
Wit over een onderzoek naar de status en taken van de Congolese Direction
Générale de Migration (DGM) heeft aanvaard;overwegende dat de minister vooralsnog aan deze motie (19637, nr. 908)
geen uitvoering heeft gegeven, aangezien er geen onderzoek naar de DGM is
verricht, maar slechts wordt verwezen naar een ambtsbericht van Buitenlandse
Zaken dat twee weken na het aannemen van de motie door de Kamer is verschenen;overwegende dat er nog steeds vragen zijn over de status en taken van
de DGM;overwegende dat volgens onder andere het Britse Home Office Country Report
over de Democratische Republiek Congo (DRC), verschenen in april 2005, en
het Amerikaanse State Department Country Report on Human Rights Practices
DRC 2004, verschenen in februari 2005, de DGM een veiligheidsdienst is;verzoekt de regering, alsnog uitvoering te geven aan de motie-De Wit (19637,
nr. 908) en een onderzoek te verrichten naar de status en taken van de DGM
en hierover de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 947(19637).De heer De Wit (SP):Voorzitter, mijn derde motie gaat over de presentaties.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er aanwijzingen zijn dat de Congolese Direction Générale
de Migration (DGM) presentaties in persoon gebruikt om informatie in te winnen
over het mogelijke asielverleden van een uit te zetten Congolees;overwegende dat Congolezen van wie bij de Congolese autoriteiten bekend
is dat zij in het buitenland asiel hebben gevraagd, in Congo gevaar lopen
te worden vastgehouden, mishandeld of anderszins lastiggevallen;overwegende dat te allen tijde voorkomen moet worden dat informatie over
het asielverleden van een uit te zetten persoon bekend raakt bij de Congolese
autoriteiten;verzoekt de regering, per direct alle presentaties in persoon waarbij
de DGM een rol speelt, op te schorten totdat het onderzoek van de heer Havermans
is afgerond en in de Kamer besproken zal zijn,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 948(19637).De heer De Wit (SP):Ten slotte een motie over de afspraken die met Congo gemaakt zijn, voorzitter.De Kamer,gehoord de beraadslaging,De Witoverwegende dat er sinds oktober 2002 bilaterale werkafspraken bestaan
tussen de Nederlandse Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
en de Congolese Direction Générale de Migration (DGM), vastgelegd
in een Memorandum of Understanding;overwegende dat sinds enkele weken Congolezen die door Nederland worden
uitgezet, worden voorzien van een laissez-passer van de Congolese ambassade
terwijl voorheen de DGM reisdocumenten verstrekte, wat suggereert dat er nieuwe
afspraken zijn gemaakt tussen Nederland en Congo inzake de uitzetting van
Congolezen;overwegende dat noch de afspraken uit 2002 tussen de IND en de DGM, noch
de eventuele nieuwe afspraken tussen Nederland en Congo openbaar zijn gemaakt;overwegende dat het van belang is dat de Kamer inzicht krijgt in de gemaakte
afspraken hierover;verzoekt de regering, alle bestaande afspraken tussen Nederland en Congo
inzake de uitzetting en terugname van Congolezen openbaar te maken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 949(19637).De heer Visser (VVD):Voorzitter, de heer De Wit sprak waarschijnlijk bij vergissing van een
ambtsbericht uit 2004; bij mijn weten is het laatste ambtsbericht van 1 april
2005.De heer De Wit (SP):U heeft gelijk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Het is voor mij enige tijd geleden dat ik woordvoerder voor
asielzaken was, ik vervang vandaag mijn zieke collega Marijke Vos. Ik moet
zeggen dat de humaniteit intussen niet is toegenomen. Ik wil er geen doekjes
om winden, de beantwoording van de minister choqueert mij. Ik vind namelijk
dat die getuigt van een groot onvermogen om zich te verplaatsen in de zorgen
van de Kamer. Dit is wat mij betreft geen plat politiek meningsverschil, er
leven oprechte zorgen over de veiligheid van bepaalde mensen. Ik wil in deze
zorgen gekend worden en ik wil hierbij serieus genomen worden, wat uiteindelijk
ook het oordeel van de minister is. Wij praten nu ook over de angsten van
mensen die teruggestuurd worden, en dan neem ik geen genoegen met allemaal
technocratische mantra's, met een papieren werkelijkheid. Ik wil een oprecht
antwoord, ik wil argumenten horen op grond waarvan de minister denkt dat zij
in de komende tijd afgewezen asielzoekers veilig naar Congo kan uitzetten.
Zolang ik dat niet krijg, blijf ik gechoqueerd en ronduit boos. Ik vind het
ook choquerend dat de minister uit de Netwerkuitzending oppikt dat de integriteit
van de overheid in het geding is. Schijnbaar neemt zij suggesties in de media
over de integriteit van de overheid en over politieke posities heel serieus.
Bij suggesties in dezelfde media over de veiligheid van mensen zegt zij dat
zij toch niet naar de media gaat luisteren. Ik zie daarin geen heldere lijn
en die zou ik wel graag willen zien. Wij spreken hier in de eerste plaats
over de veiligheid van mensen. Zolang de minister dat niet voorop zet, neemt
zij met open ogen een groot mensenrechtelijk risico. Zij neemt ook een politiek
risico, maar dat is voor haar eigen verantwoording. Ik wens de betrokkenen
sterkte bij de risico's die de minister verder neemt.Mevrouw Lambrechts (D66):Voorzitter. Eerst komen de feiten, dan de conclusies. Ik ben blij dat
de minister mij heeft toegezegd het onderzoek breed op te vatten. Ik ga er
dus vanuit dat de procedure die is bedoeld om de vertrouwelijkheid te waarborgen
nauwgezet onder de loep wordt genomen, zodat wij weten hoe de zaak in elkaar
zit als het onderzoek in september ter tafel komt. De minister zal ook zorgen
dat het onderzoek geen averij zal oplopen doordat de bevoegdheden van de commissie
te beperkt zijn. Wij zullen dat nauwgezet volgen.Ik ben wel teleurgesteld over de hardnekkige weigering van de minister
om de uitzetting op te schorten lopende het onderzoek. Waarschijnlijk duurt
dat niet meer dan twee maanden. Waarover hebben wij het dan nog? Ik begrijp
de redenering niet. Ik begrijp dus ook de minister niet, terwijl ik dacht
dat wij elkaar hadden gevonden. Wij doen het onderzoek omdat er twijfel is,
hoe gering ook, of vertrouwelijke informatie vanuit Nederland toch niet in
Congo kan belanden en omdat wij niet weten of niet op de een of andere manier
instanties of personen in de vreemdelingenketen leemtes vertonen en een rol
hierin spelen. Die twijfel is er, dus is er ook twijfel over de veilige terugkeer
van mensen naar Congo. Misschien is die twijfel bij de minister kleiner dan
bij mij, maar dat neemt niet weg dat een spoor van twijfel al reden zou moeten
zijn om gedurende het nu lopende onderzoek geen mensen uit te zetten. Mevrouw
Huizinga-Heringa zal hierover een motie indienen. Ik zal mijn fractie adviseren
daarmee in te stemmen.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. De SGP-fractie ziet uit naar de resultaten van het aangekondigde
onderzoek. Wij vinden het onderzoek nodig, omdat door de uitzending waarover
wij vandaag spreken niet zomaar suggesties zijn gedaan, maar reële twijfel
is gewekt over de veiligheid van mensen. Die twijfel betreft belangrijke punten.
Vertrouwelijke gegevens uit de Nederlandse asielprocedure zouden zijn terechtgekomen
in Congo en mensen die zijn teruggekeerd zouden het slachtoffer zijn geworden
van mishandeling. Ook mijn fractie vindt dat wij niet op voorhand conclusies
moeten trekken, maar wel moeten vaststellen dat er reële twijfel is gerezen,
die door onderzoek kan worden weggenomen. Zolang dat niet is gebeurd, ligt
het volstrekt voor de hand de uitzettingen naar Congo op te schorten. Wij
hebben dan ook de motie van mevrouw Huizinga-Heringa medeondertekend.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Voorzitter. Zoals ik in eerste termijn al gezegd heb, neemt mijn fractie
deze zaak heel serieus, niet alleen omdat de Kamer ervan op aan moet kunnen
dat de minister haar juist inlicht, maar ook omdat het hier gaat om feiten
die twijfel wekken bij de veiligheid van teruggestuurde asielzoekers naar
Congo. Daarom ook is voor ons een onderzoek hiernaar buitengewoon belangrijk.
De insteek van de minister bij dit onderzoek is een wat andere. Zij ziet,
zo begrijp ik uit haar antwoorden, het onderzoek vooral als een middel om
de naam van haar organisatie te zuiveren, die in diskrediet is gebracht door
Netwerk. Ik mis bij de minister bezorgdheid voor het lot en de veiligheid
van teruggestuurde asielzoekers met belastende informatie. Het ambtsbericht
waarop zij zich zegt te baseren, gaat uit van een situatie waarin asielzoekers
worden teruggestuurd volgens de regels. Het ambtsbericht houdt geen rekening
met een situatie waarin asielzoekers worden teruggestuurd met belastende informatie.
Het is duidelijk dat in dat geval hun situatie minder veilig zal zijn dan
wanneer het volgens de regels gaat. Dat is wat de minister volgens mij ook
moet bedenken. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de minister heeft toegezegd te laten onderzoeken hoe het
mogelijk is dat vertrouwelijke gegevens van uitgeprocedeerde en teruggekeerde
asielzoekers uit Congo in handen zijn gekomen van de Congolese migratieautoriteiten
(DGM);overwegende dat alles in het werk moet worden gesteld om te voorkomen
dat opnieuw vertrouwelijke gegevens in handen van DGM komen;verzoekt de regering, hangende de bespreking in de Kamer van de uitkomsten
van het toegezegde onderzoek, de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers
uit Congo op te schorten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Huizinga-Heringa, Halsema, Klaas
de Vries, De Wit, Van der Staaij, Van Fessem en Lambrechts.Zij krijgt nr. 950(19637).De heer Van Fessem (CDA):Voorzitter. Nogmaals, het CDA is blij met het aangekondigde onderzoek.
Er ligt nog een vraag open over de uniformen. Ik wijs in dit verband trouwens
wel op een persbericht van de IND van 8 oktober 2002. Daarin staat: "Het
afgelopen jaar heeft de IND diverse gesprekken gevoerd met de Congolese immigratiedienst
om tot meer samenwerking te komen. De IND heeft in de MOU steun toegezegd
in de vorm van opleidingen, trainingen en het verstrekken van hulpmiddelen."
Achteraf gezien, is het dus misschien niet eens zo vreemd dat er uniformen
zijn verstrekt. Dit soort zaken is in ieder geval royaal aangekondigd.Ik ben niet overtuigd door de motivering van de minister om tijdelijk
te stoppen met het terugsturen van uitgeprocedeerde asielzoekers. Ik heb mijn
standpunt over illegalen voldoende duidelijk gemaakt. Om die reden heb ik
de motie medeondertekend.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Mijn fractie kijkt ook uit naar de resultaten van het onderzoek
van de heer Havermans, want er zijn vele vragen die beantwoord moeten worden.Ik ben het met de minister eens dat een actualiteitenrubriek niet de basis
moet zijn voor het gevoerde beleid, ook Netwerk niet. Zij heeft ook aangegeven
dat zij zeer hecht aan de ambtsberichten van de ambtenaren van Buitenlandse
Zaken. Een voormalige ambtenaar van Buitenlandse Zaken heeft evenwel in het
tijdschrift Vice Versa gezegd: "Door het normale bestaan van ambtenaren en
door een mislukt archiefbeleid raakt bovendien veel informatie zoek. Buitenlandse
Zaken heeft dan ook nauwelijks controle over zijn informatiestromen, wat zich
in het verleden heeft vertaald in vele pijnlijke blunders." Mijn vraag aan
de minister is dan ook hoeveel de ambtsberichten waard zijn.De heer Visser (VVD):Voorzitter. De minister geeft opdracht tot een onderzoek omdat de overheid
in diskrediet is gebracht. Zij wil alle feiten boven tafel hebben. Dat is
goed. Over de feitelijke toedracht wil zij alles weten. De vraag is natuurlijk
wat de bevoegdheden zijn die daarbij gegeven worden. Dan gaat het om alle
ondersteuning en ook om eventuele nadere bevoegdheden. Komt op een gegeven
moment ook de rijksrecherche in beeld als mensen nader onderzocht moeten worden
en wellicht onder ede verklaringen moeten afleggen? Is de hele keten, dus
ook niet-overheidsdiensten, in beeld? Wij vragen de minister namelijk steeds
of zij bepaalde zaken kan uitsluiten. Dat gaat verder dan alleen maar overheidsdiensten.Ik vind het opmerkelijk dat de heer De Vries degene is die zich het meest
bemoeid heeft met de wijze waarop het onderzoek moet worden ingevuld, terwijl
hij het hele onderzoek eigenlijk niet nodig heeft, omdat hij zijn conclusie
al heeft getrokken. Maar misschien deed hij dat ter wille van degenen die
het onderzoek wel nodig achten.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik had inderdaad dat onderzoek niet zo nodig. Ik heb mijn oordeel over
deze gang van zaken niet aan de Kamer voorgelegd omdat ik gemerkt heb dat
anderen het onderzoek wel nodig hebben. Ik begrijp dat de regeringspartijen
onderzoek willen. Ik neem aan dat uit het onderzoek van de heer Havermans
dezelfde conclusie komt als ik getrokken heb. Als dat het geval is, vind ik
dat de hele Kamer moet zeggen: dit is onaanvaardbaar. Overigens is er nog
een kwestie bijgekomen met betrekking tot de veiligheid van mensen.De heer Visser (VVD):De heer De Vries begrijpt dus dat wij nog nader onderzoek nodig hebben
en dat wij nog geen conclusies kunnen trekken. Dat had hij ook dinsdag kunnen
zeggen.De heer Klaas de Vries (PvdA):Dinsdag was er nog geen sprake van een nader onderzoek.De heer Visser (VVD):Nee, maar dinsdag had u wel uw conclusies al getrokken.De heer Klaas de Vries (PvdA):Nu de minister nader onderzoek nodig vindt en u dat geweldig vindt, leg
ik aan de Kamer geen motie voor, omdat ik weet dat de regeringspartijen onder
deze omstandigheden daar nooit vóór kunnen stemmen. Maar
ik hoop dat er nog eens een dag komt dat de hele Kamer een minister zal aanspreken
die de Kamer verkeerd informeert.De heer Visser (VVD):Laten wij hier niet eindeloos over doorgaan. Mijn indruk is dat het niet
alleen over de regeringspartijen gaat.Voorzitter. Ik heb mijn twijfels over het uitzetten. Ik vind het een "prisoners'
dilemma". Aan de ene kant kan ik mij voorstellen dat de minister verwijst
naar een onafhankelijk ambtsbericht. Wij hebben daar recentelijk over gedebatteerd.
Daarbij moet gerekend worden dat het ambtsbericht zeer recent is, van 1 april
2005. Ergens tussen het moment van de uitzending in februari en nu is die
opname van die serieuze advocaat in Congo gemaakt. Ik weet ook dat de UNHCR
voor 2005 plant 381.000 mensen terug te begeleiden naar Congo. Wij weten ook
dat de IOM veel mensen terugbrengt naar Congo. Aan de andere kant kun je het
zekere voor het onzekere nemen en alle risico's uitsluiten. Dat is een "prisoners'
dilemma", omdat ik ook vind dat wij ons niet moeten laten leiden door televisie-uitzendingen.
Om daar uit te komen is het niet altijd nodig om een motie te ondertekenen.
Ik zal mijn fractie adviseren voor de motie-Huizinga-Heringa c.s. te stemmen.De minister zegt dat zij onderhandelt over het MOU – Memorandum
of Understanding – met de DGM. Gebruikt zij de informatie waarover zij
beschikt en die zij nog krijgt bij de verdere onderhandelingen over het MOU?
Zij is namelijk aan het onderhandelen met een dienst waar het een en ander
over gezegd is en waar het een en ander over in twijfel wordt getrokken. Daarover
wordt een nader ambtsbericht gevraagd. De vraag is of zij gedurende die periode
in staat is om de zaken scherper te stellen. Dat staat los van de vraag of
de informatie openbaar wordt gemaakt of vertrouwelijk wordt behandeld. Ik
raad haar echter aan, die gelegenheid aan te grijpen.Minister Verdonk:Voorzitter. Wij spreken vandaag over een Netwerk-uitzending van eergisteren.
Alles waar wij vandaag over spreken, komt voort uit die televisie-uitzending,
een actualiteitenrubriek. Ik hoor de heer De Vries zeggen dat er een onveilige
situatie is in Congo. Dat baseert hij op die uitzending van Netwerk.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ik heb geen ambtsbericht ontvangen.De voorzitter:Mijnheer de Vries, opmerkingen die vanuit de bankjes worden gemaakt, kunnen
niet in de Handelingen worden opgenomen. Of u probeert mij zo goed te stemmen
dat u nog een interruptie kunt plegen, of u zegt niks.De minister gaat nu door.De heer Klaas de Vries (PvdA):Voorzitter, dat komt omdat ik niet meer zo beweeglijk ben.Minister Verdonk:Voorzitter. Het oordeel van de heer De Vries is gebaseerd op een uitzending
van Netwerk en niet op openbare ambtsberichten.Ik chargeer even. Wat gebeurt er? Eergisteren vond de uitzending van Netwerk
plaats. Daarin wordt gesuggereerd dat het in Congo onveilig is. Volgende week
hebben wij een uitzending van Netwerk waarin wordt gesuggereerd dat het in
Afghanistan onveilig is. De week daarop – ik chargeer, ik weet het –
wordt er in een Netwerkuitzending gesuggereerd dat het in België onveilig
is! Waar zijn wij toch mee bezig? Steeds maar weer staan wij naar aanleiding
van actualiteitenrubrieken in de Kamer.Mevrouw Halsema vroeg of ik een oprechte zorg heb voor mensen. Ja, die
heb ik. Dat blijkt uit de zorgvuldigheid van de asielprocedure, uit het zorgvuldige
terugkeerbeleid. Dat is gebaseerd op gedegen ambtsberichten. Beleidswijzigingen
baseren op een uitzending van Netwerk is niet zorgvuldig.Zoals bekend, luister ik altijd naar de Kamer. Ik wil dan ook meteen ingaan
op de motie van mevrouw Huizinga c.s. Daarin wordt de regering verzocht om
hangende de bespreking in de Kamer van de uitkomsten van het toegezegde onderzoek,
de uitzetting van uitgeprocedeerde asielzoekers uit Congo op te schorten.
Ik zal deze motie uitvoeren.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik zal niet ingaan op onsmakelijke vergelijkingen met België. Die
komen voor de rekening van de minister.Minister Verdonk:Ik heb gezegd dat ik chargeer. Soms moet je dat doen om even duidelijk
te maken waar wij hier mee bezig zijn.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister is met België bezig, wij niet. De minister is een ster
in het chargeren. Dat moet ik haar nageven.De minister voert de motie uit. Zij heeft gezien dat de motie Kamerbreed
wordt gesteund. Ik neem aan dat zij de motie per direct uitvoert en dat wij
geen extra stemmingen voor vanavond hoeven aan te vragen.Minister Verdonk:Voorzitter. Volgens mij ben ik heel duidelijk geweest.De voorzitter:De minister heeft een oordeel gegeven. Het is aan de eerste indiener om
het moment van stemming te bepalen. Naar mijn mening, die uiteraard alleen
op de procedure betrekking heeft, hoeft er vanavond niet gestemd te worden.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):De minister zegt toe dat zij de motie zal uitvoeren. Ik zie dan geen reden
om haar nog in stemming te brengen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Jawel, gewoon over stemmen.De voorzitter:Excuses aan de minister dat zich opeens een procedurepunt ontwikkelt.
De vraag die zich nu voordoet, is de vraag of er vanavond moet worden gestemd.
In het licht van hetgeen de minister heeft gezegd, is mijn advies aan u om
niet vanavond te stemmen. Of daarover dinsdag wel zal worden gestemd, laat
ik over aan de ondertekenaars van de motie. Dat lijkt mij de beste procedure.Mevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie):Neemt de minister de motie over?Minister Verdonk:Als dat de juiste terminologie is, zeg ik daarop "ja, ik neem de motie
over".Dan kom ik op de moties van de heer De Wit. In een van de moties wordt
de regering verzocht om alle bestaande afspraken tussen Nederland en Congo
inzake de uitzetting en terugname van Congolezen openbaar te maken. Ik ben
daar al eerder duidelijk over geweest. De MOU heeft vertrouwelijk ter
inzage gelegen bij de Kamer. Wij zijn op dit moment bezig om nadere afspraken
te maken. De EU-laissez-passer geldt niet meer, maar het staat Congo natuurlijk
altijd vrij om eigen onderdanen terug te nemen op een eigen LP. Ik ontraad
derhalve de Kamer de aanneming van deze motie.In de motie-De Wit op stuk nr. 948 wordt de regering verzocht om per direct
alle presentaties in persoon waarbij de DGM een rol speelt, op te schorten
totdat het onderzoek van de heer Havermans is afgerond en in de Kamer is besproken.
Ik wil de Kamer ook de aanvaarding van deze motie ontraden.In de motie-De Wit op stuk nr. 946 wordt de regering verzocht om per direct
de vreemdelingenbewaring ter fine van uitzetting van Congolezen op te heffen,
behalve in die gevallen dat de openbare orde zich daar nadrukkelijk tegen
verzet. Ik ontraad de Kamer ook de aanvaarding van deze motie. De rechter
bepaalt de opheffing van de vreemdelingenbewaring.De heer De Wit (SP):Ziet de minister een verband met de motie inzake de opschorting van de
uitzetting, die zij wél wil uitvoeren? Als zij vindt dat er niet uitgezet
kan worden, dan leidt dit ertoe dat de mensen die nu in vreemdelingenbewaring
zitten, langer dan wellicht noodzakelijk in die vreemdelingenbewaring blijven.
Dat is de achtergrond van de motie. Zij laat mensen langer zitten dan op dit
moment verantwoord is, omdat zij het zelf niet verantwoord vindt om mensen
uit te zetten.Minister Verdonk:Voorzitter. De heer De Wit weet dat de rechter dat periodiek toetst. Wat
mij betreft, laten wij dat afhangen van het oordeel van de rechter.In de motie-De Wit op stuk nr. 947 wordt de regering verzocht om alsnog
uitvoering te geven aan de motie-De Wit en een onderzoek te verrichten naar
de status en taken van de DGM en hierover de Kamer te rapporteren. Volgens
mij kan ik de Kamer de aanvaarding van deze motie eveneens ontraden. De bewuste
motie is namelijk al uitgevoerd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. De motie is niet uitgevoerd. De vaste commissie heeft alweer
een tijd geleden aan de minister gevraagd om zich te verantwoorden voor het
verloop van het onderzoek waar zij zich op baseert. Daarop heeft de minister
nu gezegd dat een nader ambtsbericht door haar wordt gevraagd. Ik heb geen
vertrouwen in dat ambtsbericht, omdat ik weet wat er, daaraan voorafgaand,
tot nu toe is gebeurd met Buitenlandse Zaken. Ik vraag gewoon om een onderzoek
buiten Buitenlandse Zaken om. Daar gaat het om!Minister Verdonk:Dan zal ik de Kamer de aanvaarding van deze motie ontraden. Ik zie geen
enkele reden om een ander onderzoek te verrichten. Er is in april 2005 een
nieuw ambtsbericht verschenen waarin een aantal zaken staat. Voorts heb ik
toegezegd dat door Buitenlandse Zaken een onderzoek zal worden gedaan. En
ik heb net toegezegd dat dit onderzoek in het reces naar de Kamer zal komen.
Volgens mij is dat voldoende.Mevrouw Halsema heeft gevraagd hoeveel mensen op dit moment in de vreemdelingenbewaring
zitten. Er zitten 30 mensen uit Congo in de vreemdelingenbewaring. Voor circa
20 zaken is een laissez-passer aangevraagd. Voor 10 zaken moet dat dus nog
gebeuren. Er zijn op dit moment drie mensen gereed voor verwijdering, maar
over hen heb ik u net een toezegging gedaan.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen. Nu de minister heeft gezegd
dat zij de motie van mevrouw Huizinga overneemt, adviseer ik de indieners
om zich te beraden op de vraag of zij de motie nog wel in stemming willen
brengen.De heer Klaas de Vries (PvdA):Ministers kunnen wel amendementen overnemen, maar geen moties.De voorzitter:Formeel gezien is dat waar. De motie zou overbodig kunnen zijn. Ik geef
dit advies aan de indieners. Wij merken het dinsdag bij de stemmingen wel.De vergadering wordt een minuut geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5714-5736.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl