Debat over de Europese top
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 2800-2822

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-12-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 39, pagina 2800-2822

17-12-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Stemming over het Voorstel van de werkgroep financiële verantwoordingen over 1999 (26347).Pagina 2875-2875
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 december 1998 over het wapenexportbeleidPagina 2832-2837
Stemmingen over dertien moties, ingediend tijdens het notaoverleg over het minderheden- en integratiebeleid en het grotestedenbeleid, te weten: - de motie-Eurlings/Oedayraj Singh Varma over het concept van de brede school (26210, nr. 4); - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over een actieplan integratie (26210, nr. 5); - de motie-Oedayraj Singh Varma over het woonwagenbeleid (26210, nr. 7); - en 10 andere motiesPagina 2870-2871
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de wateroverlast in Nederland, te weten: - de motie-Geluk/Wagenaar over verzekeringsvormen tegen rampen en calamiteiten (24071, nr. 45).Pagina 2874-2874
Stemmingen over 23 moties, ingediend bij de behandeling van de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor 1999 (26200 XV), te weten: - de motie-Verburg c.s. over de inzet voor langdurig werklozen (26200 XV, nr. 21); - de motie-Bijleveld-Schouten/Rosenmöller over vergroting van de maatschappelijke participatie van jonggehandicapten (26200 XV, nr. 22); - de motie-Bijleveld-Schouten c.s. over de ANW (26200 XV, nr. 23); - en 20 andere motiesPagina 2871-2873
Stemming over de PKB Nationaal ruimtelijk beleid (25180).Pagina 2875-2875
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 2 december 1998 over de lokalelastendrukPagina 2825-2831
Presentie en opening (donderdag 17 december 1998)Pagina 2799-2799
Stemmingen over drie moties, ingediend tijdens het debat over het wetenschapsbeleid, te weten: - de motie-Cornielje c.s. over continuering van de kernactiviteiten van NewMetropolis (25608, nr. 15); - de motie-Lambrechts c.s. over het voortbestaan van Pinetum Blijdenstein (25608, nr. 16); - de motie-Van Gent over subsidie voor NewMetropolis (25608, nr. 17).Pagina 2874-2874
Debat over de Europese topPagina 2800-2822
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over het asielbeleid, te weten: - de motie-Halsema over de terugkeer van Afghanen naar Pakistan (19637, nr. 402); - de motie-Halsema over de technisch niet verwijderbare asielzoekers (19637, nr. 403); - de motie-Verhagen/Halsema over de IND (19637, nr. 404); - en 2 andere motiesPagina 2877-2877
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over het wapenexportbeleid, te weten: - de motie-Apostolou c.s. over de wapenexport naar India en Pakistan (22054, nr. 41); - de motie-M.B. Vos/Van Ardenne-van der Hoeven over wapenleveranties aan China (22054, nr. 42).Pagina 2877-2877
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 17 december 1998)Pagina 2878-2879
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de groeicijfers Schiphol, te weten: - de gewijzigde motie-Rosenmöller c.s. over uitvoering van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer (26265, nr. 7); - de motie-Poppe houdende de uitspraak dat een verdere groei onacceptabel is (26265, nr. 6).Pagina 2876-2876
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (26305); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1998 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (26306); - Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1998 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (26307); - en 19 andere wetsvoorstellenPagina 2799-2800
Debat naar aanleiding van het algemeen overleg op 16 december 1998 over het asielbeleidPagina 2837-2847
Behandeling van: - het Meerjarenprogramma infrastructuur en transport 1999-2003 (26263); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1999 (26200 A); - en 27 motiesPagina 2847-2858
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over bovenregionaal vervoer voor gehandicapten, te weten: - de gewijzigde motie-Spoelman c.s. over instrumenten tot volumebeheersing (25847, nr. 17); - de motie-Van Dijke c.s. over de eigen bijdrage in het bovenregionaal vervoer (25847, nr. 16).Pagina 2877-2878
Stemmingen over twee moties, ingediend tijdens het debat over de witte illegalen, te weten: - de motie-De Wit over een verblijfsvergunning voor witte illegalen (25453, nr. 10); - de motie-Halsema over ruimhartig toepassen van de discretionaire bevoegdheid (25453, nr. 11).Pagina 2875-2875
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Infrastructuurfonds voor het jaar 1999 (26200 A), en over: - de gewijzigde motie-Van Heemst/Giskes over het onderbrengen van gelden in het Infrastructuurfonds (26200 A, nr. 7).Pagina 2866-2866
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (XII) voor het jaar 1999 (26200 XII).Pagina 2866-2866
Stemmingen over vijf moties, ingediend tijdens het debat over de lokalelastendruk, te weten: - de motie-Van der Hoeven over toezicht op de uitvoering van het belastingrecht door lagere overheden (26213, nr. 3); - de motie-Van der Hoeven/Vendrik over de gevolgen van de omrekening van gulden naar euro (26213, nr. 4); - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over grootschalige investeringen in rioleringen en afvalwaterinstallaties (26213, nr. 5); - en 2 andere motiesPagina 2876-2877
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de tweede fase voortgezet onderwijs, te weten: - de motie-Lambrechts c.s. over het laat aan de Kamer toezenden van rapporten van de inspectie van het onderwijs (26200 VIII, nr. 53).Pagina 2874-2874
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1999 (26200 VIII).Pagina 2865-2865
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 december 1998 over bovenregionaal vervoer voor gehandicaptenPagina 2858-2865
Stemmingen over 32 moties, ingediend tijdens het notaoverleg en bij de behandeling van het MIT, te weten: - de motie-Leers over compensatie van een hogere prijspeilontwikkeling (26263, nr. 6); - de motie-Leers/Bos over PPS-projecten op het gebied van infrastructuur en binnenstedelijke vernieuwing (26263, nr. 7); - de motie-Leers over de A4 Midden-Delfland (26263, nr. 8); - en 29 andere motiesPagina 2868-2870
Stemmingen over zes moties, ingediend tijdens het debat over de Betuweroute, te weten: - de motie-Leers over niet aangaan van verdere verplichtingen t.b.v. de aanleg van de Betuwelijn (22589, nr. 133); - de motie-Stellingwerf over de noordtak van de Betuwelijn (22589, nr. 134); - de motie-Stellingwerf over herziening voorrangsregeling personen- en goederenvervoer per spoor (22589, nr. 135); - en 3 andere motiesPagina 2873-2874
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 1999 (26200 XV).Pagina 2871-2871
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het Bouwstoffenbesluit, te weten: - de motie-Udo c.s. over de kosten van certificering (26200 XI, nr. 42).Pagina 2875-2875
Regeling van werkzaamheden (donderdag 17 december 1998)Pagina 2822-2825
Stemmingen over achttien moties, ingediend onder andere bij de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat, te weten: - de motie-Reitsma c.s. over een prestatiecontract met de NS (26200 XII, nr. 8); - de motie-Reitsma over betaalstroken (26200 XII, nr. 11); - de motie-Van Gijzel c.s. over een convenant m.b.t. het goederenvervoer (26200 XII, nr. 12); - en 15 andere motiesPagina 2866-2868
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 1999 (26200 F).Pagina 2871-2871

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 114 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is: het debat over de Europese top.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! In de conclusies van de Europese Raad van Wenen staat een
korte passage over Irak. Terecht veroordeelt de Europese Raad het feit dat
Irak de toezegging om met Unscom samen te werken opnieuw niet is nagekomen
en doet de Europese Raad een beroep op Irak om te voldoen aan de resoluties
van de Veiligheidsraad inzake de wapeninspecties. Helaas was ook deze oproep
in Bagdad aan dovemansoren gericht. Het was dan ook helaas onvermijdelijk
dat de Verenigde Staten gisteravond laat tot militaire actie zijn overgegaan.
De VVD-fractie is het volledig eens met de Nederlandse regering, die haar
steun aan de Amerikaans-Britse actie heeft uitgesproken. De nu ingezette militaire
acties zijn op dit moment het enige juiste antwoord naar aanleiding van de
voortgaande dreiging met de Iraakse massavernietigingswapens. Het is dan ook
te betreuren dat de steun voor het Amerikaans-Britse optreden van de zijde
van EU-landen zoals Frankrijk en in zekere mate ook Duitsland minder uitgesproken
positief was dan de steun die Nederland heeft uitgesproken bij monde van de
minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken. Ook hier blijkt
de Europese Unie helaas in de praktijk weer verdeeld te zijn. Ook hier blijkt
wederom dat het uiteindelijk de Verenigde Staten zijn die bij dergelijke levensgevaarlijke
dreigingen in de wereld met de noodzakelijke reactie komen.Voorzitter! De Europese Raad van Wenen heeft al met al niet veel opgeleverd,
maar dat was de verwachting. Dat bleek ook al in het algemeen overleg vorige
week. Naar mijn mening is het beter om goede besluiten later te nemen dan
slechte besluiten nu. Vanuit die benadering is de VVD-fractie niet eens zo
ontevreden met die Europese Raad van Wenen. Dat het beter is om goede besluiten
later te nemen dan slechte besluiten nu, geldt vooral voor de onderhandelingen
over de toekomstige financiering van de Europese Unie. Het is positief dat
Nederland steeds meer steun ondervindt in de wens tot een betere nettobetalingsbalans
te komen, onder meer door middel van een reële nulgroei van de begroting
van de Europese Unie. Vooral de Duitse is hierbij erg belangrijk. Die heeft
de nieuwe bondskanselier Schröder op zeer robuuste wijze uitgesproken,
uiteraard ook uit het oogpunt van de nationale positie van Duitsland. De kwestie
van een algemene nettobegrenzer ligt nog moeilijk; dat lag in de lijn der
verwachtingen. Dat geldt ook voor de hervorming van de structuur- en cohesiefondsen.
Nederland moet zich blijven inzetten voor de verlaging van de totale omvang
van die structuur- en cohesiefondsen en voor de aanpassing van de criteria
van die fondsen, waardoor vooral de armere lidstaten, uiteraard inclusief
straks de nieuwe lidstaten, voor subsidies en uitkeringen uit deze fondsen
in aanmerking komen. Ik voeg hieraan toe dat zolang die langeretermijndoelstelling
niet is bereikt, het vanzelf spreekt dat Nederland in dezelfde mate in aanmerking
moet kunnen komen voor bijdragen uit de structuurfondsen als andere qua welvaartsniveau
met ons vergelijkbare lidstaten. Ook daarvoor moet de regering zich natuurlijk
blijven inzetten. Wanneer het gaat om de reële nulgroei van de begroting,
is het natuurlijk ook van het allergrootste belang dat die reële nulgroei
ook tot uiting komt in de deelbegrotingen, om het zo maar even te noemen,
van de verschillende vakraden. Wij steunen daarin ook de benadering van de
Nederlandse regering. Het deed mij dan ook deugd om te lezen dat de Griekse
politica Melina Mercouri onze staatssecretaris Van der Ploeg een populistisch
politicus noemde. Ik vond dat in dit verband naar aanleiding van de stevige
opstelling van de heer Van der Ploeg wel een geuzennaam voor de staatssecretaris.Het is irritant dat de voorzitter van het Europees Parlement naar Wenen
komt en daar de regeringen van de lidstaten hekelt voor hun houding inzake
de financiering van de EU. Waarom, zo vraag ik mij voorzichtig af, heeft de
voorzitter van het Europees Parlement eigenlijk spreekrecht op de Europese
Raad, wanneer hij daar met zulke politieke verklaringen komt, die per definitie
niet namens alle leden van zijn parlement kunnen zijn afgelegd? U, voorzitter,
zou dat nooit doen; dat weten wij van u. Waarom doet de voorzitter van het
Europees Parlement dat wel? De mening van de VVD-europarlementariërs
vertolkte hij in ieder geval niet. Of, zo vraag ik voorzichtig misschien niet
helemaal terecht aan de regering maar dan maar in meer retorische zin, sprak
hier toch meer een Spaans politicus dan een onafhankelijke parlementsvoorzitter?Het is onduidelijk wat het Frans-Duitse pact voor de aanpak van de werkloosheid
nu precies betekent. De minister-president, premier Kok, zei in radio-interviews
dat het niets toevoegt aan de inderdaad vrij vage richtsnoeren die al eerder
in Luxemburg zijn vastgesteld. Maar, zo lezen wij, Frankrijk en Duitsland
willen bindende en verifieerbare kwantitatieve doelstellingen voor de Europese
werkgelegenheid vastleggen. In het verslag dat wij van de regering hebben
gekregen, staat dat Nederland openstaat voor nieuwe elementen in het kader
van een uit te werken werkgelegenheidspact. Hier bestaat in onze ogen, zoals
helaas zo vaak in Europa, het gevaar van een sluipend proces, waardoor eerdere
afspraken kunnen worden uitgehold. Ik wil er nog een keer duidelijk over zijn:
het is in de ogen van de VVD-fractie niet acceptabel wanneer op Europees niveau
tot verdere regulering en bindende doelstellingen wordt overgegaan, terwijl
terecht op nationaal niveau deregulering en flexibiliteit van de arbeidsmarkt
vooropstaan. Wij vragen de regering te bevestigen dat zij zich zal blijven
verzetten tegen verdergaande bindende Europese afspraken en regels op het
gebied van de werkgelegenheid.De fractievoorzitter van de PvdA, de heer Melkert, noemde afgelopen maandag
in een toespraak voor Clingendael – ik mocht erbij zijn – het
Europese werkgelegenheidsbeleid van de nieuwe Duitse bondskanselier een verademing
vergeleken bij het beleid van oud-bondskanselier en terecht ereburger van
Europa Kohl. 'Een verademing', zei de heer Melkert. De VVD-fractie houdt er
toch eerder de adem bij in, maar zij is blij dat verstandige socialisten en
sociaal-democraten, zoals premier Kok en premier Blair, ons tot op heden voor
ademnood behoeden. Wij vragen, ook uit lijfsbehoud, om daaraan te blijven
werken.De heer Timmermans (PvdA):Ik vind het knap dat de heer Weisglas altijd zo mooi maar ook zo selectief
citeert uit het werk van Ad Melkert. In dezelfde toespraak zei de heer Melkert
dat die mooie plannen alleen maar een goede uitwerking kunnen krijgen als
je niet tornt aan de randvoorwaarden van een heel gezond economisch beleid.
De toespraak van de heer Melkert hield ook heel duidelijk een waarschuwing
in aan het adres van de Duitse regering om zich te houden aan de strikte criteria
die zijn afgesproken in Europees verband. Ik vind het vergezocht om daar iets
anders in te zien.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! Met alle respect, maar de heer Timmermans haalt twee dingen
door elkaar. Enerzijds wijs ik op de ongerustheid die de VVD-fractie bij monde
van fractievoorzitter Dijkstal al in een eerder stadium heeft geuit over het
morrelen door de Duitse regering aan de EMU-criteria. Wat dat betreft vinden
wij de heer Melkert, zijn fractie en ook de Nederlandse regering gelukkig
aan onze zijde. De geluiden uit Duitsland zijn ook al wat bijgedraaid. Anderzijds
wijs ik op de vraag of werkgelegenheidsafspraken in Europa al dan niet bindend
moeten zijn. Dat is de benadering van bondskanselier Schröder. Daarvan
zei de heer Melkert dat hij dit een verademing vond. Daarvan zeggen wij: breng
ons niet in ademnood!De EU-ministers van landbouw hebben afgelopen maandag toch besloten om
zo'n 900 mln. voedselhulp aan Rusland te geven. Vorige week verzetten de minister-president
en de minister van Buitenlandse Zaken zich daar nog zeer uitgesproken tegen,
ook in het algemeen overleg en in het verslag van de een na laatste Algemene
Raad. Ze verzetten zich daartegen, omdat de distributie in Rusland zeer slecht
is en de hulp bij de maffia terecht zou kunnen komen. Zo werd het expliciet
gezegd door de Nederlandse regering. Wat is er precies gebeurd tussen vorige
week vrijdag en afgelopen maandag, als gevolg waarvan de Nederlandse minister
van Landbouw, minister Apotheker, nu toch met de voedselhulp akkoord is gegaan?De richting van de besluitvorming over een Europese veiligheids- en defensie-identiteit
blijft in onze ogen onduidelijk. Daarom herhaal ik mijn onomwonden vraag of
de regering kan bevestigen dat het voor Nederland slechts acceptabel is wanneer
deze Europese veiligheids- en defensie-identiteit optreedt als Europese samenwerkingsvorm
binnen de NAVO. Het laatste blijft, ook in het verslag dat wij hebben gekregen,
onduidelijk.De VVD-fractie juicht het zeer toe dat na vele jaren is besloten om dienstverlenende
activiteiten van kappers, schoenmakers – de hakkenbar – en andere
vergelijkbare activiteiten onder het lagere BTW-tarief te laten vallen. Een
zeer langdurige VVD-wens gaat daarmee in vervulling. Wat dat betreft roep
ik de jarenlange inspanningen van mijn oud-collega Jos van Rey en mijn helaas
overleden collega Broos van Erp graag in herinnering.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! Gezien de gebeurtenissen van afgelopen nacht in Irak maak
ik eerst een opmerking vooraf. De CDA-fractie steunt het kabinet nadrukkelijk
inzake het Amerikaans-Britse optreden in Irak. Wij steunen het kabinet ook
in zijn opvatting. Wij staan wat dat betreft op één lijn met
het kabinet.Dan kom ik te spreken over de Europese Raad. Wij dachten dat dit een fluitje
van een cent was. Bijna overal in Europa zitten socialisten, sociaal-democraten.
Dan zou je verwachten dat die het onderling wel regelen en dat ze binnen de
kortste keren overeenstemming bereiken over de uitstaande problemen in Europa.
Met zoveel politieke geestverwanten verwacht je niet anders. Europa is echter
niet veel verder gekomen onder het Oostenrijkse voorzitterschap. Bijna alle
problemen zijn doorgeschoven naar het Duitse en Finse voorzitterschap in 1999.
De Europese Raad is niet veel verder gekomen dan dat men nu weet waarover
men het nog eens moet worden. Maar toch felicitaties aan het adres van premier
Kok. De hakkenbar is gered!Mevrouw de voorzitter! De CDA-fractie dringt er sterk op aan om onmiddellijk
na ratificatie van het Verdrag van Amsterdam te beginnen met de onderhandelingen
over de institutionele hervormingen en niet te wachten tot kandidaat-lidstaten
op de stoep staan.Dan heb ik nog een aantal opmerkingen over Agenda 2000. De CDA-fractie
maakt zich grote zorgen over de voortgang van het Europese integratieproces.
De kandidaat-lidstaten dreigen daar nu de dupe van te worden. Zij dreigen
de dupe te worden van deze grootscheepse doorschuifoperatie; landen, met name
in Oost-Europa, die vele jaren hebben moeten wachten op democratie, op vrijheid
en op een beter economisch bestaan. Wat laten wij als Europese Unie die landen
in de kou staan. Hoe schat de minister-president de kans in dat op 24 en 25
maart a.s. in Brussel inderdaad overeenstemming wordt bereikt over Agenda
2000? Dit pakket aan maatregelen kan slechts in z'n geheel worden goedgekeurd,
zoals in de conclusies is verwoord.In dit verband verwijs ik naar de waarschuwing van commissievoorzitter
Santer en anderen, zoals de minister van buitenlandse zaken van Duitsland.
In de Staatscourant van dinsdag stond de kop 'Duitsland voorziet grote chaos
bij uitblijven van een akkoord over de Agenda 2000'. Zelfs minister Zalm verwacht
dat het Duitse voorzitterschap er naar alle waarschijnlijkheid niet uit zal
komen. Ook hierop graag een reactie van de minister-president. De CDA-fractie
maakt zich ernstig zorgen dat een historische kans om tot een verenigd Europa
te komen door de Agenda 2000-problematiek in gevaar wordt gebracht.Mevrouw de voorzitter! Het verheugt de CDA-fractie dat nu toch voedselhulp
aan Rusland wordt gegeven, ondanks de bezwaren van het kabinet hiertegen.
Eerst heette het dat Rusland geen officiële aanvraag om voedselhulp had
ingediend. Toen heette het dat er überhaupt geen voedseltekort was in
Rusland. En vervolgens heette het dat niet al het voedsel op de goede plaats
terecht zou komen, dat er her en der te veel aan de strijkstok zou blijven
hangen. Geen misverstand: wij moeten er alles aan doen om ervoor te zorgen
dat voedselhulp inderdaad op de plaatsen terechtkomt waar de tekorten bestaan,
maar al die scepsis mag toch geen reden om die voedselhulp aan Rusland te
weigeren? Gelukkig dacht ook de Europese Raad er zo over. Het is toch onze
christelijke plicht om hulp te geven, ook al ben je er niet voor 100% zeker
van dat alles op de juiste plek terechtkomt? Een oude pastoor bij ons in de
parochie heeft eens gezegd: als je nooit goed belazerd bent geweest, dan heb
je ook nooit goed gegeven. De heer Weisglas vraagt zich af wat er sinds vorige
week is gebeurd, omdat de minister-president en de minister van Buitenlandse
Zaken toen nog tegen waren en inderdaad nu toch is besloten om die voedselhulp
te geven. Ik denk dat zij naar die boodschap hebben geluisterd.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik bij de werkgelegenheid. Voor de CDA-fractie
is onduidelijk wat er precies is afgesproken. Tijdens het algemeen overleg
van vorige week heeft de minister-president de Kamer een brief aangereikt
van de heren Schröder en Chirac over dit onderwerp. In die brief werd
gesproken over Duitse wijn in Luxemburgse zakken. Wij hebben in dat overleg
onze zorgen geuit over de groeiende behoefte van Europa – wij hebben
dat ook tijdens de Cosac-vergadering kunnen ervaren – om vanuit Brussel
allerlei werkgelegenheidsprojecten op te zetten. Ook de president van De Nederlandsche
Bank, de heer Wellink, had zijn zorgen hierover uitgesproken in een artikel
in het Algemeen Dagblad. In hoeverre is nu toch sprake van nieuw beleid? Ik
refereer aan de conclusies over werkgelegenheidsrichtsnoeren op de pagina's
12 en 13. Ik constateer tegelijkertijd dat Frankrijk en Duitsland bindende
en verifieerbare doelstellingen willen opnemen. De heer Lafontaine spreekt
zelfs van een vermindering van 1 miljoen werklozen in het jaar 2002. In het
verslag van de Europese Raad heeft minister-president Kok gesteld open te
staan voor nieuwe elementen. Welke nieuwe elementen zijn dat? In een krantenartikel
stelt de minister-president dat het pact niet meer dan een andere naam is
voor het reeds bestaande werkgelegenheidsbeleid van de EU. In hetzelfde artikel
wordt echter door een woordvoerster van de Europese Commissie gesteld dat
het een jaar geleden onmogelijk was geweest de afspraken die nu in Wenen zijn
gemaakt, te bereiken. Wie moeten we nu geloven? Kan de minister-president
opheldering geven over wat precies is afgesproken?De CDA-fractie is van mening dat het werkgelegenheidsbeleid in eerste
instantie een beleid is van de nationale lidstaten zelf. Het dient gericht
te zijn op loonkostenmatiging, verkleining van de wig, verlaging van de overheidsuitgaven
en lastenverlichting. Dat kan alleen door de lidstaten zelf worden gerealiseerd
en niet in Brussel. Kan de minister-president uitleggen wat wij hiervan moeten
verwachten? Hoe is het werkgelegenheidspact van Duitsland te rijmen met het
voorstel van een loonkostenstijging van 6,5% in de Duitse CAO's? De minister
van Financiën vindt dit een buitengewoon goed idee en wil het voorstel
van 6,5% graag ondersteunen, omdat hierdoor meer koopkracht ontstaat, wat
gunstige gevolgen heeft voor de economie, waardoor de werkgelegenheid vervolgens
weer bevorderd wordt. Enerzijds is er dus een werkgelegenheidspact en anderzijds
een loonstijging van 6,5%. Ik kan deze zaken niet met elkaar rijmen. Ik hoop
dat de minister-president deze vraag gesteld heeft tijdens
de Europese Raad van afgelopen week.Voorzitter! Bij de vergelijking van het concurrentievermogen van de Europese
lidstaten worden onderwerpen vergeleken als infrastructuur, mogelijkheden
voor startende ondernemers etc. Ik was hoogst verbaasd dat er geen vergelijking
van het beroepsonderwijs in Europa – VBO, MBO, leerlingwezen –
wordt gemaakt. Wij horen vanuit Brussel geluiden dat Nederland een van de
slechtst scorende landen is. Als er één richtsnoer is waar wij
werkelijk iets van het buitenland kunnen leren, is dat op het gebied van het
beroepsonderwijs, omdat dat werkgelegenheid bevordert. Ik neem aan dat de
minister-president met mij van mening is dat een goed beroepsonderwijs van
cruciaal belang is voor onze economie. We lopen door een tekort aan vaklieden
niet alleen tegen de grenzen aan van de economische groei aan, maar een goed
beroepsonderwijs maakt ook dat mensen later niet op sociale voorzieningen
zijn aangewezen. Vooral bij jongeren is de kans dat zij in het criminele circuit
terechtkomen veel minder groot als zij een beroepsopleiding afgemaakt hebben.
Zij hebben dan een baan. Wij hebben in Nederland een uitvalspercentage van
46 bij de beroepsopleiding. Hoe kunnen wij in Nederland zonder goed beroepsonderwijs
in de sfeer van her-, om- en bijscholing kansen bieden aan de 1,5 tot 2 miljoen
mensen die nog in een uitkeringsgerechtigdensituatie zitten? Dit is voor Nederland
een schrijnend probleem. Als wij iets van het buitenland willen leren, hadden
wij dit punt als richtsnoer moeten opnemen en vergelijkingen kunnen maken
met andere landen in de Europese Unie. Kan de minister-president hierop reageren?De CDA-fractie heeft de minister-president vorige week gevraagd de asielproblematiek
nadrukkelijk op de agenda van de Europese Raad te plaatsen. Dat is helaas
niet gebeurd. Dat is jammer, omdat dit voor Nederland een cruciaal probleem
is. De hele problematiek is doorgeschoven naar het Finse voorzitterschap in
de tweede helft van 1999, terwijl er onderwerpen te bespreken waren die helemaal
geen jaar hoeven te wachten. Ik denk bijvoorbeeld aan de rechtvaardige verdeling,
fair share van asielzoekers of de kosten van asielzoekers over de Europese
landen. Waarom hebben wij dat punt niet op de agenda geplaatst? In het verslag
van de Raad staat dat nu weer een groep van hoog niveau voor asiel- en migratievraagstukken
wordt ingesteld. Waarom niet voor Nederland enkele wezenlijke punten aan de
orde gesteld?Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Waar haalt de heer Van den Akker het vandaan dat er helemaal niet is gesproken
over de asielproblematiek? Toen ik het dikke pak conclusies doorlas, had ik
zelf het gevoel dat dit wel degelijk is gebeurd, maar dat men er niet uit
is gekomen. Ik ben met de heer Van den Akker van mening dat het uitermate
belangrijk is dat het wel moet gebeuren, maar het gaat mij iets te ver om
te zeggen dat er niet over is gesproken. Waar haalt de heer Van den Akker
dat vandaan?De heer Van den Akker (CDA):Er is inderdaad over gesproken, want er is een werkgroep in het leven
geroepen die een rapport maakt. Dat duurt weer een jaar. De conclusies zullen
wij bespreken tijdens het Finse voorzitterschap en dan zullen wij er onze
mening over geven. Daar gaat minimaal een jaar overheen. De zaak is dus gewoon
een jaar vooruitgeschoven, terwijl essentiële elementen daaruit, die
fair zijn en waarvan andere landen zullen moeten toegeven dat ze fair zijn,
toch heel goed hadden kunnen worden besproken. Daar hadden toch nu ook al
conclusies uit getrokken kunnen worden? Wij hoeven toch niet te wachten tot
er weer een dik rapport is en de hele zaak weer een jaar vooruitgeschoven
is? Ik hoor graag van de minister-president of dit onderwerp aan de orde is
geweest, met name de punten die vorige week tijdens het algemeen overleg zijn
besproken, maar dat men er inderdaad niet uit is gekomen. Ziet de minister-president
mogelijkheden om de discussie te versnellen, waardoor wij niet weer een jaar
hoeven te wachten? Zijn er bijvoorbeeld mogelijkheden om op dit dossier op
te trekken met de bondskanselier?Mevrouw de voorzitter! De Europese Raad heeft een Frans-Brits plan verwelkomd
over het Europese defensiebeleid. Ook de Nederlandse regering steunt dit initiatief.
Ik hoor toch graag een nadere toelichting, want minister Van Aartsen heeft
tijdens de begrotingsbehandeling gesteld dat hij de WEU wilde opknippen in
een politiek deel en in een militair deel. Het eerste zou dan bij de EU moeten
worden ondergebracht, het tweede bij de NAVO. De kern van het Frans-Britse
plan is nu juist dat de EU een autonome actiecapaciteit krijgt en over een
eigen analysecapaciteit, 'intelligence and strategic planning', moet kunnen
beschikken. In de conclusies wordt dat 'geloofwaardig operationeel potentieel'
genoemd. De uitspraak van de minister en het Frans-Britse plan staan op gespannen
voet met elkaar. Ik krijg hierover graag uitleg van de minister-president.
In dit verband is de CDA-fractie ook geïnteresseerd in de opvattingen
van de VVD-fractie over deze ontwikkeling, gezien het feit dat de VVD heeft
gestemd tegen de motie-Verhagen/Hoekema.Mevrouw de voorzitter! Ik sluit af met een kleine gewetensvraag aan de
minister-president. Stel, dat de minister-president zou worden gevraagd voor
de hoge post van voorzitter van de Europese Commissie. Vindt hij dat hij zo'n
belangrijke baan in het belang van Europa en van Nederland niet serieus in
overweging zou moeten nemen?De voorzitter:Voordat ik het woord geef aan de heer Van Middelkoop, meld ik dat de gewijzigde
motie-Van Middelkoop (26200-V, nr. 41) over toetreding van nieuwe lidstaten
ook aan de orde is. Deze motie was aangehouden tot dit debat.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik spreek mede namens de RPF-fractie.Laat ik maar beginnen met het intrekken van de motie die u zojuist noemde.De voorzitter:Aangezien de gewijzigde motie-Van Middelkoop (26200-V, nr. 41) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Van Middelkoop (GPV):Dit is mijn bijdrage aan de versnelling van de vergadering van vandaag,
want er zijn al genoeg moties.Mevrouw de voorzitter! Wenen lijkt, althans op dit moment, wat ingehaald
door Bagdad. Ik heb er wel behoefte aan om mijn waardering uit te
spreken voor het standpunt van de Nederlandse regering, dat ik onderschrijf
voorzover dat mij vannacht en vanmorgen is geworden. Ik hoop dat de actie
zowel snel als efficiënt kan verlopen, want als dat niet gebeurt en ook
de impeachmentprocedure in Amerika verdergaat, kan dit leiden tot een aantasting
van het gezag van het Amerikaanse presidentschap. Dit kan weer een aanmoediging
betekenen voor mensen als Milosevic. Gisteren spraken wij nog over Kosovo
en zo hangt het een mogelijkerwijs samen met het ander. Dan hebben wij ook
een probleem, want datgene wat vannacht is gebeurd, kan dan meer een Europese
aangelegenheid worden dan ons lief is.Het was niet zo moeilijk om een typering te zoeken voor de top van Wenen.
In een Oostenrijkse krant werd deze top aangeduid als 'der dutyfree Gipfel'.
Kennelijk was dat een van de weinige herkenbare punten van de beraadslagingen
in Wenen. Het was ook een van de meer ergerniswekkende punten. Ik ben de ergernis
van de minister-president hierover tegengekomen in de kranten, dus daaraan
hoef ik geen woorden vuil te maken.Het heeft mij goed gedaan dat aan dr. Helmut Kohl de titel 'ereburger
van Europa' is verleend. Hem is hetzelfde overkomen als Churchill destijds;
het winnen van een oorlog om daarna afgedankt te worden door het electoraat,
om het simpel te zeggen. Dat doet niets af aan zijn verdiensten. Het Europa
dat hij voorstond, mag dan niet in alle opzichten het mijne zijn, zijn verdiensten
voor dat Europa, dat breder is dan de Europese Unie, staan buiten kijf. Ik
doel dan op de Duitse hereniging en het beëindigen van de Europese deling.Ik heb vorig jaar in mijn vakantie zijn politieke memoires over de periode
1989-1995 gelezen. Daarin staat een heel mooi verhaal, dat perfect laat zien
wat hem dreef, tegen de aarzelingen van mevrouw Thatcher en president Mitterrand
in. Op een gegeven moment zat hij samen met de heer Gorbatchov aan de Rijn.
Hij keek uit over het stromende water, wees daarop en zei: wat je ook zou
willen proberen, dat water weet je nooit tegen te houden en dat geldt ook
voor de eenheidswil van het Duitse volk. Als je op zo'n vitaal moment over
zo'n beeld en zo'n overtuiging beschikt, kun je uitgroeien tot de grote politicus
en staatsman die hij is geworden.Doorpratend over personen: het overviel mij ook enigszins dat de heer
Kok ineens kandidaat is gesteld voor het voorzitterschap van de Europese Commissie.
Ik zou dat zelf ook wel willen doen, als dat de aandacht wat van hem zou kunnen
afhouden. Ik begrijp best dat het moeilijk is om het tegen te houden als je
naam naar voren komt. Ik zal niet vragen of het waar of niet waar is. Ik vraag
wel of hij het politiek correct zou vinden als een zittende minister-president
van Nederland tijdens de rit afscheid van ons zou nemen voor zo'n functie.
Als ik hem de vraag zo voorleg, heeft zij een algemene strekking.Dan heb ik nog een vraag over personen. Er is geen hoge vertegenwoordiger
voor het GBVB aangewezen. Heeft dat te maken met het feit dat Amsterdam nog
niet definitief is geratificeerd of met iets anders? Ik had dat eerlijk gezegd
wel verwacht. Ik neem aan dat hiervoor meer dan voldoende personen potentieel
in de rij staan.Voor de conclusies van het voorzitterschap geldt: hoe minder nieuws, hoe
meer tekst. Het viel mij op dat de conclusies steeds meer het karakter krijgen
van gortdroge notulen, met één uitzondering. Ronduit pathetisch
is wat aan het begin staat: strategie van Wenen voor Europa. Ik dacht: nu
hebben wij het. Wij hebben ooit het congres van Wenen gehad en nu hebben wij
de strategie van Wenen. Het congres van Wenen leidde tot een nieuwe politieke
landkaart voor Europa, maar nu komt er een strategie. Bij het doorlezen bleek
dat het gaat om een soort uitschuifschema, waarin met Habsburgse bombast het
belangrijke werk naar de toekomst, in het bijzonder naar Duitsland en naar
Finland wordt geschoven.Ik vind het zorgelijk dat de Europese Unie nu weer voornamelijk met zichzelf
bezig is. Dat zou ten koste kunnen gaan van de politieke overtuigingskracht
en bereidwilligheid die nodig zijn om de ongekend belangrijke beslissing te
maken over de uitbreiding naar Midden-Europa. Deze zal Europa geopolitiek,
cultureel en economische aanzienlijk veranderen.Het beeld mag niet ontstaan dat het allemaal nog veel langer kan duren.
Hoe taxeert de minister-president dit? Een week of twee geleden hoorde ik
bondskanselier Schröder zeggen: ik noem geen data. Nu lees ik in de krant
dat de minister van buitenlandse zaken van de Bondsrepubliek, Fischer, zegt
dat het zo snel mogelijk moet. Zo geformuleerd, is dat een goede uitgangspositie.
Ik hoor hierover graag het oordeel van de Nederlandse regering.De heer Fischer zei over Turkije, een gevoelig punt, dat de Europese Unie
dat land concreet uitzicht moet geven op het lidmaatschap van de Europese
Unie. Ik ben daar nooit voorstander geweest, zeg ik nog maar eens. Er was
nu ook een nieuw argument aan toegevoegd, te weten dat de betrekkingen met
de Turkse minderheden in de Europese Unie een belangrijk argument zouden zijn
om Turkije te laten toetreden tot de Europese Unie. Ik hoor daarover graag
het oordeel van de minister van Buitenlandse Zaken. Mijn oog valt nu op collega
Karimi. Als je dit type argumentatie zou volgen, zouden de goede betrekkingen
met onze collega er wellicht toe kunnen leiden dat wij ook een pleidooi gaan
houden om Iran maar eens lid te laten worden van de Europese Unie. Ik neem
aan dat wij daar beiden op dit moment geen voorstander van zijn.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter! Ik neem toch aan dat de heer Van Middelkoop het met mij eens
dat Turkije een Europees land is?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik ben bereid om die stelling tegen te spreken. Zij is te verdedigen,
maar ik ben bereid om haar tegen te spreken. Voorlopig wil ik daar maar op
insteken, zowel op cultureel-religieuze gronden als op historische gronden.
Op geopolitieke gronden is dat wat lastiger, omdat het land lid is van de
NAVO. Dat is dus gemengd.De heer Timmermans (PvdA):Daarover verschillen wij dus fundamenteel van mening, maar het voert te
ver om hierover nu in debat te gaan. Ik wil wel het volgende aan de heer Van
Middelkoop voorleggen. Als je uitgaat van mijn stelling dat het een Europees
land is, moet je ook consequent zijn en de criteria die zijn afgesproken voor
lidmaatschap van de Europese Unie, net zo goed op Turkije toepassen als op
andere kandidaat-lidstaten. Zo simpel is het verhaal.De heer Van Middelkoop (GPV):Dan weten wij in elk geval alletwee dat het nog ontzettend lang zal duren
voordat Turkije inderdaad op een gelijke voet zou kunnen worden behandeld
als thans bijvoorbeeld Tsjechië. Ik ben een keer in Istanboel geweest
en vond het destijds zo aardig om met een bootje van Europa naar Azië
over te varen. In die zin hebben wij, althans puur geografisch, dus alletwee
een beetje gelijk. Het is een beetje Europa, maar het is nog veel meer Azië.
Maar dat is natuurlijk maar een klein deel van de werkelijkheid.Voorzitter! Mijn volgende punt is een wat curieuze tekst over het belastingbeleid.
Ik lees iets over een versterkte samenwerking om schadelijke belastingconcurrentie
te bestrijden. Maar dat mag weer niet gericht zijn op uniforme belastingtarieven.
Waarom staat deze tekst er? Immers, zowel in het Verdrag van Maastricht als
in dat van Amsterdam worden op dit gebied geen verdragscompetentie en wetgevende
bevoegdheden gegeven. Dan moet je natuurlijk niet ook nog eens met het negeren
van het subsidiariteitsbeginsel dit soort teksten over belastingtarieven en
-maatregelen in conclusies aantreffen, want dan ga je via politieke aandrang
wellicht datgene doen waarvan je eerder hebt gezegd dat je daar geen wetgevende
competenties voor mag hebben. Ik hoor op dat punt dus graag opheldering.Het goede nieuws is natuurlijk wel dat de Europese Commissie nu accepteert
dat de BTW-tarieven voor arbeidsintensieve diensten worden verlaagd. Daar
is in de Kamer ook door onze fracties vaak voor gepleit. Wat betekent dat
voor Nederland en met ingang van welke datum kan zoiets z'n effect hebben
voor de sectoren die het raakt? Men heeft daar uiteraard al verheugd op gereageerd.Over het statuut voor de leden van het Europees Parlement kan ik opmerken
dat het lekker opschiet, althans in Straatsburg. Ik heb tijdens het debat
in de Kamer inzake de vorige top een motie ingediend die ertoe strekte om
dat voor de komende Europese verkiezingen te regelen. Die motie is destijds
Kamerbreed aanvaard. Is dat nog mogelijk voor de Europese verkiezingen? Nu
is het woord aan de Europese Commissie en aan de Raad, dus het komt weer wat
dichter bij ons. Kan de staatssecretaris aangeven wat de verwachtingen op
dit punt zijn?Ik wil nog iets zeggen over het institutionele aspect. Wij hebben al eerder
gesproken over het kennelijke voornemen om een aantal raden te clusteren.
Daar is ook al eerder over gesproken in de Raad. Wat is de stand van zaken?
Ik ben gewoon nieuwsgierig naar de clusters die zullen plaatsvinden. Zo'n
beslissing kan tenslotte ook een hoog politiek gehalte hebben.Voorzitter! Ik heb ten slotte in de conclusies van het voorzitterschap
gelezen dat tijdens de komende Europese Raad van Keulen een besluit zal worden
genomen over de wijze en het tijdstip waarop de niet door het Verdrag van
Amsterdam opgeloste institutionele vraagstukken zullen worden aangepakt die
voor de uitbreiding moeten worden opgelost. Dat betekent dus dat je in een
paar maanden tijd een heel vitale institutionele beslissing moet nemen ten
aanzien van de procedure. Hoe zal Nederland daar een bijdrage aan leveren?
Wat zal de Nederlandse inzet zijn? Ik hoor sowieso graag een weging van dit
onderdeel van de conclusies.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Het is wat onwezenlijk om enkele uren na het begin van het
Amerikaanse militaire ingrijpen in Irak over te gaan tot de orde van de dag
en te spreken over de Weense top. Ik wil dat ook niet direct doen, maar allereerst
zeggen dat de D66-fractie zich heeft gesteld achter het standpunt van de regering,
waarbij steun is uitgesproken voor het Amerikaans-Britse ingrijpen. Dat ingrijpen
drukt ons echter ook weer eens met de neus op de feiten en geeft aan hoe belangrijk
internationale samenwerking is. Zonder dat is het oorlog.Verfrissend was de Weense top niet. 'Futloos', zo werd de top zelfs genoemd.
Toch kwam er wel een dik pak conclusies en statements uit tevoorschijn en
werd oud-bondskanselier Kohl de eretitel 'ereburger van Europa' verleend.
Zijn stempel op de Europese samenwerking is ook onuitwisbaar. Nog steeds heb
ik het beeld voor ogen hoe vastberaden hij in 1989, kort na de val van de
Muur, ondanks de vele waarschuwingen en ongewisheden toch voor de hereniging
van Duitsland koos.Helaas was het elan bij de top ver te zoeken, elan dat Europa zo nodig
heeft om alle uitdagingen die te wachten staan, het hoofd te bieden. Het was
vooral veel gekrakeel, ook over de financiën, maar dat was te verwachten.
Het wordt wat benepen als het daarnaast vooral lijkt te gaan over alcohol:
de deur die weer op een kier wordt gezet voor de voortzetting van taxfree
shoppen ondanks wegvallende grenzen, tot ongenoegen van de minister-president
en tot ongenoegen van D66. Eveneens noem ik in dit verband het weer niet tot
stand komen van een akkoord met Zuid-Afrika, ondanks de plannen in Cardiff
en ondanks de inzet van de minister-president.De voorzitter van deze Europese Raad, Viktor Klima, constateerde na afloop
van de top dan ook met enig gevoel voor understatement, dat de punten waarover
men het eens is geworden, weinig talrijk zijn. De 'Wiener Strategie für
Europa' is niet veel meer dan een waslijst vol intenties en opgeschoven problemen
rond Agenda 2000 en de uitbreiding van de Unie. De Duitse voorzitter wacht
een zware taak, maar niet alleen het Duitse voorzitterschap, doch ook de lidstaten,
want zij moeten het samen eens worden. Misschien mochten wij dit keer ook
niet veel verwachten, was het niet het moment voor grote visies. Nu ging het
'um das Fressen', de grondslag van de financiering van de Unie. Hopelijk komt
niet al te veel later weer wel 'du moral', dat wil zeggen het Europese ideaal,
aan bod.Het waren vooral preliminaire gevechten in de strijd om Agenda 2000. Een
niet geringe strijd. Het gaat ook om uiterst complexe problemen, om het hart
van de Europese samenwerking, om institutionele aanpassingen, om een reële
verdeling van lasten en om de uitbreiding. Op de top van 24 en 25 maart te
Brussel moet dat alles zijn beslag krijgen. Dan is het alles of niets, erop
of eronder. Bij mislukking zou het historische proces van de uitbreiding naar
Oost-Europa tot staan worden gebracht, vreest Joschka Fischer. Deelt de minister-president
die vrees? Op zichzelf is het in het Europese gebruikelijk dat moeilijke besluiten
pas genomen worden als ze echt onvermijdelijk zijn. Heeft Europa misschien
zelfs crises nodig als het broodnodige duwtje in de rug, zoals Frans Boogerd
in het Algemeen Dagblad van 11 december suggereert? Het is mogelijk, maar
crises bergen ook het gevaar van het onbeheersbare in zich. Acht de minister-president
zo'n duwtje waarschijnlijk en wellicht ook noodzakelijk?De belangrijke inzetten van Nederland zijn bekend: stabilisatie van de
Europese uitgaven op het niveau 1999 en een evenwichtiger lastenverdeling.
De hamvraag is natuurlijk of en in hoeverre Nederland met zijn strategie nu
is opgeschoten. Deugt deze, of moet ze worden bijgesteld? In ieder geval heeft
het uitgangspunt van de regering bijval gekregen, maar wordt nu ook eendrachtig
opgetrokken met de Duitse Bondsrepubliek en de andere nettobetalers, namelijk
Oostenrijk en Zweden? Hoe liggen de verhoudingen tussen die landen? Is er
sprake van zoiets als een breuk noord-zuid, zoals Le Monde van 13 december
kopt: la fracture nord-sud? Of moet ik dit vooral vertalen als ernstige, maar
niet onoplosbare tegenstellingen tussen de noordelijke en de zuidelijke lidstaten?
Werkt een veto zoals onlangs door staatssecretaris Van der Ploeg over het
Europees meerjarenprogramma cultuurbeleid uitgesproken, al dan niet contraproductief
voor het wederzijds begrip en voor de onderlinge verstandhouding? Ziet de
minister-president het Duitse voorzitterschap als een voordeel of als een
nadeel voor ons streven naar een evenwichtige lastenverdeling? Een voorzitterschap
brengt vaak met zich mee dat niet voluit voor eigen inzet kan worden gegaan
vanwege de duurdere plicht de troepen bijeen te houden. Wij hebben daarmee
in Amsterdam ervaring opgedaan. Daartegenover staat de kracht van het kunnen
bepalen van de agenda. Hoe schat de minister-president deze tegenstelling?Hoe is het gegaan met de structuurfondsen?Ik kom te spreken over het correctiemechanisme ten aanzien van de Europese
begroting. Er wordt toch niet weer gedacht aan de introductie van de rebategedachte
waarvan het Verenigd Koninkrijk al jaren profiteert maar waar wij ons altijd
tegen hebben verzet? Het is mij overigens niet duidelijk of die rebate tijdens
de top nu wel of niet in discussie is gebracht. Premier Blair was blij dat
er in de vergaderzaal niet over was gesproken. Betekent dat nu ook helemaal
niet? The Financial Times van 11 december meldde dat de 'rebate could be up
for negotiation', onderhandelbaar zou zijn. Wat kan hierover worden gemeld?Het verbaast mij dat in het verslag ieder woord over de integratie Schengen
in Europa ontbreekt. De conclusies zijn uiterst vaag. Dat doet weinig goeds
vermoeden. Tijdens de behandeling van het Verdrag van Amsterdam had ik op
dit punt al het bange voorgevoel dat deze integratie nogal wat voeten in de
aarde zou hebben en dat geen keuze zou kunnen worden gemaakt ten aanzien van
de rechtsgrondslagen van het Schengenacquis, waardoor het gehele terrein in
de derde pijler zou blijven hangen. Hoe staat het daarmee? Hoe staat het met
de integratie van het Schengeninformatiesysteem en het secretariaat? Is daar
al wel sprake van enige vorderingen?Een paar stappen die dan wel werden gezet. Er komt een werkgelegenheidspact,
maar wat moet ik mij daarbij voorstellen tegen de achtergrond van de ook bij
ons levende reserves, dat werkgelegenheid vooral een nationale aangelegenheid
is? Is het meer dan die benchmarking by employment?Er lijkt enige voortgang te zijn geboekt bij het belastinggebied: voornemens
ten aanzien van belastingen op ondernemingen en een verruiming van energiebelasting.
Wat nieuw is, is dat nu reeds de mogelijkheid wordt gecreëerd voor experimenten
met een verlaagd BTW-tarief voor arbeidsintensieve diensten die niet blootstaan
aan grensoverschrijdende concurrentie zoals de kappers en de schoenmakers.
D66 is daarover verheugd; dat hebben wij al jaren gewild. De vraag is of Nederland
vooraan zal staan bij het aanmelden van experimenten bij de Europese Commissie.
Wat zijn onze plannen op dit punt? Wat ons betreft zo snel mogelijk een experiment
van Nederlandse zijde.Voorzitter! Er komt een aanzet voor een gemeenschappelijk veiligheidsbeleid
conform Frans-Brits plan. Ik steun collega Weisglas, dat het binnen de NAVO
moet gebeuren. Ik zou graag van de minister-president willen weten hoe hij
dat ziet. De gebeurtenissen in Irak geven aan hoe lastig de Europese samenwerking
en de gezamenlijke intenties op dit terrein zijn.Ook mij verbaast het dat er toch voedselhulp aan Rusland wordt gegeven,
terwijl er grote bezwaren tegen bestaan. Men zegt dat het contraproductief
zal werken. Onder welke voorwaarden kunnen die negatieve kanten worden voorkomen
en kan Rusland positief worden geholpen?Ik betreur dat het altijd om geld draait. Het is moeilijk de burger duidelijk
te maken waar het echt om gaat. Het gaat er natuurlijk om Europa gereed te
maken voor de uitbreiding met Midden- en Oost-Europese landen. Het gaat om
een breed Europees samengaan. In het wat warrige gekrakeel sneeuwt dat onder
en dat vind ik jammer.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Evenals collega Scheltema bekruipt mij een wat
onwerkelijk gevoel nu wij hier praten over een Europese top, terwijl ongeveer
twaalf uur geleden de bombardementen op Irak zijn begonnen. Helaas heeft de
zeer intensieve diplomatie die de afgelopen maanden in de richting van Irak
heeft plaatsgevonden er niet toe geleid dat Saddam Hussein teruggekomen is
op zijn schreden en zich gevoegd heeft in de eisen van de internationale gemeenschap.
Daarom was het gebruik van geweld onafwendbaar en steunt mijn fractie de positie
die de Nederlandse regering heeft ingenomen. Het is navrant dat het Iraakse
volk weer de prijs moet betalen voor het wangedrag van zijn leider. Helaas
is dat onafwendbaar.Voorzitter! Zoals werd verwacht, heeft de Europese Raad van Wenen alle
hete kolen doorgeschoven naar het Duitse voorzitterschap. Geheel volgens hun
eigen plan hebben de Oostenrijkers kunnen voorkomen dat hun voorzitterschap
door ongelukken werd ontsierd. Zo zijn zij als debutant-voorzitter zeker niet
afgegaan. Evenmin zijn zij erin geslaagd de overvolle Europese agenda verder
te helpen. De Wiener Strategie für Europa walst sierlijk om de problemen
heen, maar geeft nog weinig aanzetten voor een oplossing van
de grootste vraagstukken waar de Europese Unie zich in het komende jaar voor
geplaatst ziet: Agenda 2000, de financiering en de uitbreiding. Toch vind
ik het te gemakkelijk de Europese Raad van Wenen alleen op deze manier af
te doen. Wenen heeft ook aanzetten gegeven voor nieuw Europees beleid op drie
terreinen die tot voor kort nog algemeen buiten de discussie werden gehouden,
omdat men vond dat Europa daarop niets te zoeken had, namelijk werkgelegenheid,
belastingpolitiek en defensie. Deze aanzetten bewijzen dat het Europees integratieproces
volop in beweging is, dat onder sociaal-democratische impuls Europa meer wordt
dan markt en munt en dat degenen die beweren dat Europa af is en de droom
van een steeds hechter Europa voorbij zich schromelijk vergissen.Tegelijkertijd moet hierbij worden aangetekend dat alle mooie plannenmakerij
als een te vroeg uit de oven gehaalde soufflé in elkaar zal zakken
als niet snel tot besluitvorming over Agenda 2000 en alles wat daarmee samenhangt,
kan worden gekomen. In dit verband ziet de nieuwe Duitse regering zich voor
een haast onmogelijke klus gesteld: op 25 maart wil de Europese Raad blijkens
de conclusies van Wenen alles in kannen en kruiken hebben. De Duitsers gaan
de uitdaging niet uit de weg: in de komende maanden moeten spijkers met koppen
worden geslagen en wij hebben allemaal gezien dat Joschka Fischer al met de
hamer staat te zwaaien. Er zal dus hard worden gewerkt in de komende maanden
en het zal heel spannend worden.Voorzitter! Ik kom tot de werkgelegenheid. De top heeft een aanzet gegeven
tot een werkgelegenheidspact dat in juni in Keulen door de lidstaten zal moeten
worden ondertekend. De PvdA-fractie juicht het toe dat de Unie toenemende
aandacht schenkt aan de verbetering van de inzetbaarheid, het aanpassingsvermogen,
gelijke kansen voor mannen en vrouwen en het scheppen van banen. Benchmarking
en het evalueren van goede praktijken vormen een aardig en nuttig begin, maar
moeten worden versterkt door toetsbare doelstellingen en tijdschema's. Lidstaten
mogen elkaar best afrekenen op hun werkgelegenheidsbeleid. Dit is in lijn
met wat wij in Nederland al jaren doen en het is goed te constateren dat het
in Europa nu ook die kant opgaat. Niemand kan meer heen om het besef dat een
goed werkgelegenheidsbeleid een essentieel bestanddeel is van macro-economisch
beleid en een voorwaarde voor duurzame en evenwichtige groei. Zo kan het 'pact
voor werk' bijdragen aan het opvullen van een lacune die het Europa van markt
en munt laat bestaan. Wat mijn fractie betreft, mag hierin ook best meer aandacht
worden geschonken aan de bestrijding van langdurige werkloosheid. Is de regering
voornemens speciale aandacht te schenken aan dit probleem?Het valt ook toe te juichen dat is besloten de lidstaten in staat te stellen
om te experimenteren met verlaagde BTW-tarieven voor arbeidsintensieve diensten.
Nederland pleit hier allang voor en heeft de Europese partners nu weten te
overtuigen. De regering verdient hiervoor lof. Het is natuurlijk prima dat
met die verlaging van de BTW-tarieven in heel Europa banen kunnen worden geschapen,
maar toch moeten wij ertegen waken dat een dergelijk instrument als panacee
voor de werkloosheid wordt gepresenteerd. Oplossingen gaan verder dan alleen
maar arbeidsintensieve diensten, waarvoor in het algemeen weinig scholing
nodig is en waarvoor weinig wordt betaald. Er moet evenzeer worden ingezet
op kwaliteit, op scholing en op verbetering van de aansluiting op alle segmenten
van de arbeidsmarkt. Heeft de regering het voornemen om de Europese discussie
ook op dit punt verder te stimuleren?Voorzitter! De belastingpolitiek is van oudsher een terrein waarvan wordt
beweerd dat vrijheid blijheid het beste is en dat Europa er geen toegevoegde
waarde heeft. De PvdA is geen tegenstander van concurrentie; een zekere mate
van belastingconcurrentie houdt bedrijfsleven en overheden scherp. In de afgelopen
tijd is echter gebleken dat in heel Europa sprake is van schadelijke belastingconcurrentie.
Wij juichen het toe dat op de top is besloten om hieraan iets te doen, maar
tegelijkertijd roept dit feit wel een aantal vragen op. Zo moet het beleid
leiden tot een aantal besluiten voor de Europese top in Helsinki. Is hierbij
sprake van een Nederlandse strategie? Zijn zaken als een gedragscode, de belastingen
op ondernemingen, de belastingen op spaartegoeden en een groener belastingstelsel
allemaal binnen één strategie onder te brengen en hoe verhoudt
een dergelijke strategie zich tot de belastingplannen van de Nederlandse regering
voor de volgende eeuw? Ik vraag de regering hierover een overzichtsnotitie
voor te bereiden, zodat het voor eenieder in deze Kamer duidelijk wordt waarover
het gaat en wat de Nederlandse inzet zal zijn.Voorzitter! Ik kom bij het vraagstuk van de Europese veiligheids- en defensie-identiteit.
Natuurlijk is het prima dat de Europese Raad het Brits-Franse initiatief voor
een Europese defensie-identiteit heeft overgenomen. Het is veelbelovend dat
juist de twee lidstaten die bij dit onderwerp jarenlang diametraal tegenover
elkaar stonden, nu samen het voortouw nemen. Mijn fractie zou het verwelkomen
als de regering een notitie voorbereidt waarin zij haar standpunt over de
plannen uiteenzet en aangeeft welke ontwikkelingen wij op dit vlak tegemoet
kunnen zien. Op die manier wordt de Kamer in staat gesteld om zich tijdig,
voor de top in Keulen, voor te bereiden op het debat.Helaas moeten wij tegelijkertijd constateren dat wij nog erg ver verwijderd
zijn van een Europese defensie-identiteit. De laatste twaalf uur hebben wij
dit kunnen zien: met betrekking tot de actie in Irak staan Fransen en Britten
weer eens diametraal tegenover elkaar.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! De heer Timmermans vraagt de regering om een notitie. Over
welke Europese defensie-identiteit heeft hij het? Over een identiteit die
uiteindelijk resulteert in een Europees leger dat los staat van de NAVO? Of
moet de Europese defensie-identiteit gaan gelden als pijler binnen de NAVO?De heer Timmermans (PvdA):Ik heb het op dit moment over het laatste. Mijn fractie zou echter graag
weten welke plannen de regering heeft, zodat hierover preciezer kan worden
gepraat. Wij praten niet over een nieuwe, afzonderlijke Europese defensiemacht,
maar over het versterken van de Europese identiteit binnen de NAVO.De heer Van Middelkoop (GPV):Frankrijk en Engeland zijn de enige twee mogendheden binnen de EU die
over het kernwapen beschikken. Heeft dit feit voor de heer Timmermans enige
betekenis? Zit het originele niet daarin dat die omstandigheid in de Europese
defensie-identiteit, waar de heer Timmermans zo positief over spreekt, moet
worden ingebracht? Ik zou daarover graag zijn mening vernemen.De heer Timmermans (PvdA):Dat lijkt mij geen goede benadering. Europa is geen kernmacht en moet
dat ook niet worden.De heer Van Middelkoop (GPV):Voor u mag dit dus nooit een definiërend kenmerk worden van de door
u verlangde Europese defensie-identiteit, of zoals de heer Weisglas die noemt,
het Europese leger.De heer Timmermans (PvdA):Vooralsnog lijkt mij die optie niet vruchtbaar.De heer Van Middelkoop (GPV):De kwestie is vrij academisch, maar ik noteer het woordje 'vooralsnog'.De heer Timmermans (PvdA):Ik zie geen enkel argument voor een dergelijke benadering. Die taak ligt
elders en is daar ook prima geregeld. Alleen in de NAVO dient naar onze opvatting
de Europese identiteit te worden versterkt en uitgebouwd.Voorzitter! Ik kom bij de uitbreiding en Agenda 2000. Besluitvorming over
Agenda 2000 en de krachtdadige voortzetting van het uitbreidingsproces zijn
de twee belangrijkste lakmoesproeven voor de Europese samenwerking in het
komende jaar. Over het laatste merk ik op dat de conclusie over de uitbreiding
geheel in lijn is met het voorstel van de Commissie. Definitieve beslissingen
over aanpassing en het uitbreidingsproces zijn uitgesteld tot de tweede helft
van het volgende jaar, hetgeen betekent dat Letland, Litouwen en Slowakije,
om er maar een paar te noemen, voorlopig zullen moeten wachten voordat ook
zij toetredingsonderhandelingen kunnen voeren. Dat is prima, want het is in
lijn met hetgeen de Nederlandse regering wil. Wij steunen dat. Teleurstellend
is echter wel het weinig wervend karakter van de conclusies. Het had zeker
geen kwaad gekund als de Europese Raad zich wat duidelijker voor uitbreiding
had uitgesproken. Nu zou men de indruk kunnen krijgen – ik hoop ten
onrechte – dat de uitbreiding een onderdeel is van de hele discussie
over de financiering en de hervorming, en dus kan worden gebruikt als onderhandelingsobject
in dat traject.Noch met de hervorming van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, noch
met de aanpassing van de structuurfondsen zijn vorderingen geboekt. Dat is
te betreuren. Nederlands voornemen om de uitbreiding als het ware buiten deze
discussie te houden, dreigt zo te stranden. De Partij van de Arbeid houdt
onverkort vast aan het standpunt dat de uitbreiding niet het slachtoffer van
onze rekenmeesters of van de noodzaak van interne hervormingen mag worden.
Overigens realiseren wij ons terdege dat de regering hier zeer behoedzaam
zal moeten manoeuvreren. In een situatie waar alles met alles wordt verbonden,
verzwak je al snel je eigen positie als tevoren duidelijk is waar je onderhandelingslimieten
liggen. Wij hebben daarvoor begrip.Er was over de financiering geen sprake van slaande ruzie, maar er is
dit weekeinde ook geen einde gekomen aan het verschil in opvatting inzake
de financiering. Premier Dehaene vatte het mooi samen toen hij zei: 'Niemand
wil meer betalen, sommigen willen minder betalen, niemand wil minder ontvangen
en wij moeten allemaal meer gaan uitgeven voor het uitbreiden. Ga er maar
eens aan staan.' Hoewel Nederland zich nu kan verheugen in een stevige Duitse
positie en ook in groeiende steun van Frankrijk, staan de zuidelijke lidstaten,
waarvan Italië wellicht iets minder maar in ieder geval wel Ierland en
het 'perfide' Luxemburg erbij, als ik het goed lees lijnrecht tegenover ons,
de nettobetalers. Het zou zeer slecht zijn voor het Europese integratieproces,
voorzitter, indien er nu een fundamentele controverse tussen noord en zuid
zou gaan ontstaan. Immers, de geschiedenis van de Europese integratie leert
ons dat aan het proces van die integratie een dubbele consensus ten grondslag
ligt: een consensus over de fundamentele vragen tussen Frankrijk en Duitsland,
de oost-westconsensus, en een noord-zuidconsensus over de handhaving van de
solidariteit tussen het noorden en het zuiden. Hieraan wordt nog een derde
consensus toegevoegd, namelijk die tussen de bestaande lidstaten en straks
de nieuwe. Deze drie vraagstukken zullen voortdurend in evenwicht moeten worden
gehouden en dat zal een heel zware klus zijn.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter! Welke politieke consequenties trekt de PvdA hieruit? De heer
Timmermans geeft treffend aan hoe premier Dehaene dat naar voren heeft gebracht.
Hij staat ook achter het standpunt van de Nederlandse regering over de bezuinigingen.
Maar hij ziet ook dat er compromissen gesloten moeten worden. Waar ligt nu
de grens voor de PvdA?De heer Timmermans (PvdA):Het antwoord op uw vraag komt over een paar zinnen en ik hoop dat u mij
toestaat om mijn betoog voort te zetten. U hoort het dan vanzelf.Het is geen gemakkelijke opgaven en die wordt nog eens moeilijker gemaakt
door een heel nieuwe ontwikkeling. Voor het eerst in de geschiedenis kunnen
wij namelijk de meningsverschillen niet oplossen door er in de allerlaatste
fase van de onderhandelingen gewoon een zak geld bij te doen. Dat gebeurde
altijd in het verleden, maar dat kan voor het eerst niet meer. Er moet juist
minder geld naartoe. Dat maakt het vinden van een compromis nog moeilijker.
Dan komt ook nog eens de Britse rebate in de discussie; kortom, er ligt een
kluwen van problemen. Maar ik wil niet al te somber te worden, want kunnen
wij nu vaststellen dat Nederland niet meer alleen staat en dat zij voorlopig
min of meer een beetje kan meeliften op de Duitse bagagedrager. Toch zie ik
ook hier weer een addertje onder het gras. Hoewel voorlopig onze belangen
met Duitsland gelijk oplopen, dreigt dat te veranderen als over de structuurfondsen
wordt onderhandeld. Duitsland is in veel opzichten een nettobetaler, maar
het zou wel eens via de structuurfondsen een heel eind zijn gelijk kunnen
halen. Er zijn in de voormalige DDR veel gebieden die voor categorie 1-steun
in aanmerking komen. In het herderlijk schrijven van de bondskanselier en
de Franse president aan de vooravond van de top hebben de Duitsers
en de Fransen samen gezegd dat zij categorie 1 flink willen oprekken. Dat
zou beide landen een hoop geld kunnen opleveren. Het zou het Duitse probleem
kunnen oplossen, maar dat betekent dan wel dat het samen optrekken met Duitsland
voor Nederland onmogelijk wordt. Daarom zal Nederland ook de eigen lijn goed
in de gaten moeten houden.Een besluit over reële nulgroei behoort nog steeds tot de mogelijkheden
van het Duitse voorzitterschap. Daarmee is geen oplossing gevonden voor de
onderliggende onevenwichtigheid in de begroting, maar er kan wel substantieel
op de uitgaven worden bespaard. Zo kan een goede basis worden gelegd voor
verdere onderhandelingen.Het einddoel van de financieringsonderhandelingen is volgens de Weense
slotverklaring een eerlijke, uitgebalanceerde en aanvaardbare uitkomst die
is gebaseerd op solidariteit en budgettaire gestrengheid. Volgens de pers
zou de minister-president hebben gezegd dat je met wat goede wil in het woordje
'eerlijk' een tegemoetkoming aan Nederland kunt lezen. Voor de PvdA-fractie
betekent 'eerlijk' ook dat alle lidstaten bereid moeten zijn tot het vinden
van een compromis, zo zeg ik in de richting van mevrouw Karimi. Dat geldt
niet alleen voor Nederland, maar ook voor Spanje en voor het Verenigd Koninkrijk.
Iedereen zal water bij de wijn moeten doen. Alleen als iedereen bereid is
om constructief mee te werken aan een compromis, kan worden voorkomen dat
de besluitvorming ernstig wordt vertraagd en dat daardoor de uitbreiding in
het gedrang komt. Is de regering het met mijn fractie eens dat Nederland zich
zal moeten aansluiten bij het Duitse streven om het maximale te doen teneinde
besluitvorming in het voorjaar mogelijk te maken?Op aandringen van Groot-Brittannië, dat steun verwierf van onder
meer Duitsland, Frankrijk en Spanje, wordt het afschaffen van belastingvrije
winkels even uitgesteld en wordt gekeken naar de consequenties voor de werkgelegenheid.
Belastingvrij winkelen is in strijd met het principe van de interne markt
en er is sprake van oneerlijke concurrentie. De Nederlandse regering is daarover
helder geweest. Wij steunen dat standpunt. Hoe gaat het nu verder? Het blijft
een beschamend schouwspel, maar wat gaat er nu gebeuren? Het schouwspel wordt
in mijn ogen nog beschamender als je leest dat over dit onderwerp tijdens
het diner op vrijdag een uur is gesproken, terwijl de crisis in Rusland in
een halfuur werd afgedaan. In mijn ogen blijkt daaruit een zekere onevenwichtigheid
in de afweging van belangen. Gelukkig staat er in de conclusies dat er uitvoerig
over Rusland is gesproken, dus ik neem aan dat er meer dan dat halfuurtje
over is gesproken. Anders zou je het idee kunnen krijgen dat er wel erg kort
door de bocht is besloten om door te gaan met het verstrekken van voedselhulp.
Wat zijn nu de adequate controlemechanismen bij die voedselhulp waarover een
afspraak is gemaakt? Is aan de Nederlandse eisen in voldoende mate tegemoetgekomen?
Naar het oordeel van mijn fractie blijft het een uiterst riskante onderneming,
waarvan de voordelen niet of nauwelijks opwegen tegen de nadelen. Ook mijn
fractie wil er alles aan doen om de Russische bevolking te steunen, maar de
vraag is of dit het beste instrument is. Ik krijg graag een toelichting.Het is goed dat de Europese Raad het Nederlandse initiatief heeft verwelkomd
voor een taskforce voor asiel- en migratievraagstukken. Er zijn naar mijn
smaak weinig onderwerpen waarbij zo duidelijk is dat alleen een Europese aanpak
een oplossing kan bieden voor de grote problemen waarvoor wij ons geplaatst
zien. Kan de regering aangeven hoe de voorbereidingen van deze taskforce nu
gestalte krijgen? Welke rol is hierbij weggelegd voor de Europese Commissie?
Wat wordt hierbij van de lidstaten verwacht? Zal Nederland hierin het voortouw
blijven nemen?Het is goed dat het Europees Parlement erin is geslaagd een statuut te
ontwerpen dat misschien niet op alle onderdelen een schoonheidsprijs verdient,
maar dat toch een transparante situatie tot stand brengt wat de salarissen
betreft, schadeloosstellingen of hoe je het ook moet noemen. Het is van groot
belang dat deze kwestie zo snel mogelijk wordt geregeld, zodat de campagne
voor de verkiezing van het Europees Parlement niet nodeloos wordt belast met
een relatieve bijzaak die een absolute hoofdzaak dreigt te worden als die
kwestie niet wordt geregeld. Welke stappen denkt de regering te nemen om een
spoedige afronding mogelijk te maken?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter! Ik begin ook met een aantal opmerkingen over de actie die
op dit moment tegen Irak gaande is, want de eerste slachtoffers zijn helaas
al gevallen. Er bestaat natuurlijk overeenstemming over het karakter van het
regime van Saddam Hussein; er is geen twijfel mogelijk over de vraag om wat
voor een regime het gaat. Voor mijn fractie is ook duidelijk dat Saddam Hussein
niet langer spelletjes mag bedrijven met de internationale gemeenschap. De
vraag is wat de goede strategie is tegen het probleem van de massavernietigingswapens
en de ontmanteling daarvan. Volgens mijn fractie blijkt, ook uit vorige problemen
rond Unscom, dat het ontmantelen van massavernietigingswapens met het huidige
regime in Irak haast onmogelijk is. De strategie zou dan ook eigenlijk het
omverwerpen van het regime van Saddam Hussein moeten zijn; deze conclusie
werd de vorige keer ook door de Amerikanen getrokken. De vraag is dan of de
actie die sinds gisteren wordt gevoerd, een juist en effectief middel is om
het doel van het omverwerpen van het regime van Saddam te bereiken. Volgens
mijn fractie is dat niet het geval en zou daarvoor een andere manier moeten
worden gezocht. Als Saddam de actie immers overleeft, komt hij waarschijnlijk
als enige en grote overwinnaar van de actie naar buiten. Het Iraakse volk,
dat door het regime gegijzeld is, zal dan nog steeds gegijzeld blijven. Wij
zetten ook vraagtekens bij de proportionaliteit van de actie die nu gevoerd
wordt, alsmede bij de legitimiteit ervan. Drie van de vijf permanente leden
van de Veiligheidsraad hebben zich er namelijk tegen uitgesproken.Ik kom dan op de Europese Raad van Wenen. 'EU tilt moeilijke besluiten
over de jaarwisseling heen', 'Nu even het geld, straks weer Europa', 'Kok
voorziet crisis in EU over financiën', aldus de krantenkoppen over de
top van Wenen. Dat is niet echt hoopgevend. Kan de minister-president aangeven
wat nu eigenlijk de meerwaarde van deze top was, behalve dat Kohl terecht
de titel ereburger van Europa heeft gekregen? Mijn vraag is ook of Jacques
Delors de volgende wordt, want dat zou ook op zijn plaats zijn.Dan wil ik een aantal opmerkingen maken over de financiële perspectieven.
Men heeft voornamelijk de agenda's voor het komende jaar volgeboekt met maar
liefst vier toppen, waarvan de eerste in maart over het geld van Agenda 2000
gaat. Als die hobbel niet in één keer genomen wordt, kunnen
al die prachtige inhoudelijke toppen ook wel worden vergeten. Dan is het gewoon
een jaar ruzie. Te eng gedefinieerd nationaal eigenbelang kan meer stukmaken
dan je lief is. De positie van Nederland is hierbij niet echt constructief
met een open en bloot van tevoren ingeboekt bezuinigingsbedrag en het gehamer
op de reële nulgroei. Een onpartijdige voorzitter is Duitsland ook al
niet. Afgesproken is dat iedere lidstaat compromisbereidheid moet tonen. Mag
ik vragen waaruit de Nederlandse compromisbereidheid zal bestaan? Zal daaruit,
naast het financiële eigenbelang, ook de verantwoordelijkheid voor het
gezamenlijk project Europa blijken?In The Financial Times van vanochtend stond een interview met de Duitse
minister van financiën, Oscar Lafontaine, waarin hij zijn compromisbereidheid
voor het financiële probleem koppelt aan de belastingkwestie. Hij zegt:
als de oneerlijke concurrentie op het terrein van belastingen wordt opgelost,
zou dat voor Duitsland aanleiding zijn om niet meer te hameren op een lagere
afdracht aan de Europese Unie. Ik zou de minister-president willen vragen
of de houding die de Duitse regering nu blijkbaar aanneemt ook tijdens de
Europese top kenbaar is gemaakt. Wat is de reactie van de minister-president
hierop?In het verslag staat dat alle taboes op tafel moeten komen. Kan de minister-president
die taboes benoemen? Zijn er taboes die wij nog niet kennen?Ik dank de staatssecretaris voor zijn informatieve brief over de accessiesteun
en de preaccessiesteun. Toch wil ik weten of de 75 mld. aan verplichtingen
voor deze steun daadwerkelijk wordt omgezet in betalingen tot en met 2006.
Ondertussen blokkeert Nederland begrotingsvoorstellen, zoals dat met betrekking
tot het cultuurprogramma vanaf 2000. Als er in maart geen besluit valt, wat
gebeurt er dan? Is er dan geen Europees cultuurbeleid meer? Kan de regering
aangeven voor welke programma's hetzelfde geldt op dit moment?Wenen gaf weer een rituele werkgelegenheidswals te zien. Veel passen op
de plaats als het gaat om de werkgelegenheid. Wij zijn geneigd om de nieuw
afgesproken werkgelegenheidshulp positief te benaderen. De eerste top daarover
verleden jaar in Luxemburg was min of meer door Frankrijk afgedwongen, maar
nu zullen er resultaten moeten worden geboekt. Dat is pure winst. In de conclusies
van Wenen wordt gesproken van gekwantificeerde doelen en termijnen voor de
werkgelegenheid. Het Duitse voorzitterschapsprogramma spreekt van verbindende
en verifieerbare voorstellen. Zijn dit elementen die Nederland ook voorstaat?
Ik hoop het van harte. In de brief van Schröder en Chirac wordt gesproken
over het geven van een opdracht aan de Algemene Raad om het werkgelegenheidspact
voor te bereiden. Gebeurt dat? In het verslag staat dat er uitgebreid over
sociale maatregelen is gesproken, waaronder werkgelegenheid. Welke andere
sociale maatregelen zijn besproken?Ik herinner de minister-president aan mijn verleden week niet beantwoorde
vraag over de onterechte angst, met name in Duitsland, voor een vrij verkeer
van werknemers van de nieuwe Oost-Europese lidstaten en de daarbij behorende
noodzaak van een Europees minimumloon. Dat betoogde premier Jospin onlangs
ook. Is dat in het rijtje taboes aan de orde geweest? Wat vindt Nederland
daarvan?GroenLinks betreurt het zeer dat de aanbeveling van commissaris Van den
Broek om met Letland te spreken over een IGC als de vorderingen zo snel blijven
gaan, niet is overgenomen. Waarom zou je een land wat dat betreft ontmoedigen
door 1999 in die zin uit te sluiten? Dit staat ook haaks op wat de regering
bij monde van de toenmalige minister Van Mierlo altijd heeft beweerd.De top van Wenen vond plaats op een historisch moment, namelijk aan de
vooravond van de definitieve start van de euro. Het monetaire Europa is vanaf
nu voornamelijk nog een uitvoeringsprobleem. Het economische, of liever het
sociaal-economische Europa ligt echter nog als een leeg vel op de tekentafel.
Wat dat betreft was deze eerste sociaal-democratische top een teleurstelling.
Maar wat niet is, kan altijd nog komen, bijvoorbeeld op de belastingtop in
juni in Keulen. Mijn fractie vindt het geven van uitstel aan de taxfreesector
een slecht voorteken. Het geeft die sector ten onrechte hoop. Regels zijn
toch regels, mag ik hopen. Het scheelt 4 mld. aan belastingen per jaar en
het is een premie op extra vliegmobiliteit. Iets hoopgevender was, na meer
dan tien jaar getouwtrek, de instemming met een experiment over het lage BTW-tarief
voor arbeidsintensieve diensten. Ik vraag de minister met nadruk of alle reparatiediensten
voor Nederland deel uitmaken van het experiment, dus ook fietsenmakers. Heeft
de minister het ook over een energieheffing gehad toen er over belastingplannen
werd gesproken? GroenLinks mist in de vrije rij van inhoudelijke topics voor
1999 tot haar verdriet het milieu.In het najaar komt er een extra top over de ruimte voor vrijheid, veiligheid
en rechtvaardigheid. Mijn fractie vindt dat te laat. Het schuift de door Nederland
aangekaarte asielproblematiek een jaar vooruit. Ondertussen constateer ik
tot mijn spijt dat de negatieve beleidsconcurrentie tussen de lidstaten als
het om migratie- en asielbeleid gaat, onverminderd doorgaat. Bovendien behelst
die ruimte een menigte aan onderwerpen tot aan de Russische maffia toe. Welke
garantie is er dat er ook daadwerkelijk iets gebeurt en het geen vrijblijvende
verkennende top wordt. Heeft de Europese Raad bijvoorbeeld de JBZ-raad of
de Commissie een duidelijke opdracht gegeven? Zo ja, welke?Voorzitter! Mijn fractie had dan ook graag het onderwerp gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid op de top in juni gezien en het nu geplande
defensiedebat later. Dat kan, hoe belangrijke het ook is, nog wel even wachten.
De eerste stap voor een mogelijk doortastender gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid, namelijk het benoemen van mijnheer of mevrouw GBVB,
is immers vooruitgeschoven. Graag een verklaring voor dit manifeste gebaar
van gebrek aan gevoel voor urgentie. Graag wil ik ook weten waarom het defensieonderwerp
plots zo snel moet. Ik dacht toch niet dat de val van de regering-Blair
te voorzien is?Tot slot kort wat vragen over de buitenlandse kwesties, te beginnen met
het Midden-Oosten. Jasser Arafat was te gast in Pörtschach. De premier
maakte zich toen hard voor meer steun aan de Palestijnen. Toen kon echter
vanwege het informele karakter niets besloten worden. Waarom is dit nu dan
in Wenen niet gebeurd? Zeker gezien de mislukte top van Clinton is meer steun
een belangrijk signaal vanuit Europa.Wat de voedselhulp aan Rusland betreft sluit ik mij aan bij vorige sprekers.De heer Weisglas (VVD):Ik hoor u praten over 'meer steun' aan de Palestijnen. Laat er geen misverstand
over bestaan, de VVD-fractie is ook voorstander van steun, maar zou u eigenlijk
niet moeten zeggen 'nog meer steun'? Europa is nog steeds de grootste donor
en heeft al ongelofelijk veel steun toegezegd op verschillende conferenties.
Dus zou het niet beter zijn als u zegt 'nog meer steun'?Mevrouw Karimi (GroenLinks):Ik heb er geen moeite mee om dat te zeggen. Mij gaat het erom dat de minister-president
steun aan de Palestijnen toegezegd heeft in Pörtschach. Ik vraag de minister-president
of deze toezegging nader geconcretiseerd is.Voorzitter! Een onderwerp dat ik ontzettend belangrijk vind betreft de
situatie in Centraal-Afrika, in Congo. Daar is blijkbaar over gesproken. Nederland
zou volgens minister Van Aartsen een voortrekkersrol spelen bij het organiseren
van een EU-conferentie over het conflict in Centraal-Afrika. Dat juichen wij
natuurlijk van harte toe. De minister heeft aangegeven dat Nederland mede
gezien het feit dat wij goede contacten met Afrika onderhouden en er geen
sprake is van een koloniaal verleden, een positieve rol kan spelen. Is er
al vooruitgang geboekt op dit punt? Het is namelijk pijnlijk stil rondom de
genocide en etnische zuivering die onverminderd gaande is in Afrika. Opnieuw
een teken van het onvermogen van de economische reus Europa om daadkrachtig
op te kunnen treden bij conflicten. Hierop krijg ik graag een reactie van
de minister van Buitenlandse Zaken.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Dit debat ligt duidelijk in de schaduw van de recente gebeurtenissen
in het Midden-Oosten. Het bedroeft de SGP-fractie dat geweld nodig bleek.
Helaas moeten wij zeggen dat deze acties nodig waren, volledig gerechtvaardigd
waren door de provocaties van de dictator Saddam Hussein. De internationale
gemeenschap heeft de uiterst gevaarlijke en bedreigende provocaties van Iraakse
zijde al veel te lang gedoogd. Wij zijn blij met de snelle en positieve reactie
van de Nederlandse regering bij monde van minister Van Aartsen. Steun aan
Amerika en het Verenigd Koninkrijk die toch weer de kastanjes uit het vuur
moeten halen, vinden wij zeer op z'n plaats. Des te treuriger is de opnieuw
geëtaleerde verdeeldheid in Europa, met name de Franse reactie. Wij willen
daar krachtig afstand van nemen en hopen dat de regering duidelijk uiting
zal geven aan de teleurstelling over de Franse opstelling. Wij horen hier
vaak roerende verhalen over een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid,
maar in de praktijk blijkt daar op cruciale momenten absoluut geen sprake
van te zijn. In dit geval is het een zeer schadelijke actie van Frankrijk.Voorzitter! Ik kom nu bij de top van Wenen, waarover wij gesproken hebben,
volgens vele berichten een mislukte top. Hoe je het ook bekijkt, er is niet
veel tot stand gekomen. Een enkel klein punt kan misschien positief begroet
worden – ik kom daar nog op terug – maar alle wezenlijke kwesties
zijn vooruitgeschoven. Een positieve noot is misschien dat wij uit de berichten
hebben kunnen constateren dat wij een toenemende steun zien voor de Nederlandse
visie op het punt van de toekomstige financiering van Europa. Graag hoor ik
daar een reactie van de minister-president op. Dat is op zich een goede zaak.
Nederland zet zich in voor het invoeren van een generiek correctiemechanisme.
Ook enkele andere landen waaronder Duitsland gaan zich steeds duidelijker
verzetten tegen excessieve nettoposities. Mijn vraag is echter of dit niet
leidt tot een nieuwe patstelling binnen de Unie. Hadden we vroeger een tweedeling,
rijke noordelijke en arme zuidelijke lidstaten, we krijgen er nu een groep
arme lidstaten bij in het licht van de komende uitbreiding met de Oost-Europese
kandidaat-lidstaten. Dat schept met name in het licht van de financiering
een bijzonder moeilijke positie. Stabilisering van de EU-uitgaven zonder dat
financiering van de uitbreiding en Agenda 2000 in de knel komen, zou wel eens
ten koste kunnen gaan van de ontvangsten van Zuid-Europese landen uit structuurfondsen
en cohesiefonds. Het is maar zeer de vraag hoe daar een voor ieder aanvaardbare
oplossing in gevonden kan worden. Onze fractie is in ieder geval van mening
dat het proces van uitbreiding in oostwaartse richting onverminderd voortgang
moet hebben, maar dat tegelijkertijd gestreefd moet worden naar invoering
van generieke correctiemechanismen, zodat netto-uitgaven en -ontvangsten meer
in evenwicht komen. Ook strikte begrotingsdiscipline op Europees niveau is
van groot belang. Het bevriezen van de uitgaven is dan ook zeker noodzakelijk.
Ik heb begrepen dat ook daarvoor een toenemende steun is.Voorzitter! Het probleem is de financiering van de uitbreiding. Ik hoor
graag de reactie van de regering op dit spanningsveld. Ik wijs op het recente
AIV-advies 'Europa inclusief 2'. Ik zal dit kortheidshalve niet aanhalen.
Wij steunen de regering in haar inzet voor begrotingsdiscipline en invoering
van een nettobegrenzer, maar blijven met de vraag zitten hoe de kosten van
uitbreiding hier verantwoord een plaats in kunnen vinden.Voorzitter! Onze fractie hecht aan een goed en zorgvuldig beheer van de
Uniegelden. Wij hebben daar ook in deze discussies meerdere malen voor gepleit.
Vandaag zal het Europees Parlement stemmen over de verantwoording van de Commissie
voor 1996. Daar is nogal wat over te doen. Volgens de persberichten van hedenmorgen
heeft de Europese Commissie zelfs met opstappen gedreigd. Dat is nogal wat.
Het is in ieder geval duidelijk dat er nog steeds veel te verbeteren valt
aan de verslaglegging op financieel gebied, de beheersing van de uitgaven,
de zorgvuldigheid en regelmatigheid van het financieel beheer in Europa. Ik
wil daar in dit debat nog eens extra aandacht voor vragen van de Nederlandse
regering.Voorzitter! Wij constateren met treurnis en zorg dat op de top van Wenen toch weer een aantal taboes doorbroken lijken te zijn. De
federale tendensen – waar de nieuwe socialistische regeringen zeker
debet aan zijn – zetten weer door. Terreinen die tot nu toe niet als
terreinen voor integratie werden betiteld, schijnen dat nu wel te worden.
Ik denk aan de belastingpolitiek, het werkgelegenheidsbeleid en defensie,
waar ik zo afzonderlijk op terugkom. Ik heb begrepen dat er zelfs een Europees
sportbeleid wordt ontwikkeld. Voorzitter! Waar zijn wij nu toch allemaal mee
bezig! Over subsidiariteit gesproken! Ik neem aan dat de regering dit soort
ontwikkelingen zeer kritisch blijft volgen. Wij constateren dat de Unie steeds
meer terreinen gaat opslokken en er van beperking van de Unie tot de economische
kerntaken, waar wij altijd voor gepleit hebben, steeds minder sprake lijkt
te zijn.Voorzitter! Dan een zeer kritische opmerking over het werkgelegenheidsbeleid.
Onze fractie verwacht niets van een pact voor werkgelegenheid. Ik dacht dat
de Nederlandse regering nog niet zo lang geleden ook tamelijk kritisch was
op dat soort ontwikkelingen en dat de minister-president gezegd heeft: Europa
schept geen banen. Nu schijnt ook hij 'om' te zijn en de nieuwe ontwikkeling
te steunen. Graag een verklaring voor deze koerswijziging. Wij zien daar niets
in.Voorzitter! Ik blijf nog even bij het financiële hoofdstuk. Wij zijn
positief over het besluit om de lidstaten in de gelegenheid te stellen te
experimenteren met verlaagde BTW-tarieven voor arbeidsintensieve diensten,
die niet blootstaan aan grensoverschrijdende concurrentie. Nederland heeft
zich daar terecht altijd warm voor gemaakt en de SGP steunt dat van harte.
Wij nemen aan dat de regering deze mogelijkheid nu ook met spoed gebruikt
en deze verkregen ruimte volledig benut.Voorzitter! Mede in het licht van nieuwe initiatieven van Frankrijk en
Duitsland zeg ik in dit debat graag dat mijn fractie absoluut tegen een eigen
Europese defensie-identiteit is. Naar onze mening dient het Europese veiligheidsbeleid
blijvend verankerd te zijn in de NAVO. Ook recente ontwikkelingen zoals in
Kosovo hebben alleen maar aangetoond dat de EU geen eigen potentieel heeft
om complexe militaire operaties uit te voeren zonder Amerika, maar ook zonder
de eenheid in het buitenlands beleid. Die is absoluut niet gegarandeerd. Zojuist
wees ik nog op de Franse opstelling inzake Irak. Institutionele hervormingen
in de EU zullen dat gebrek echt niet verhelpen. Wij vinden dat dit aantoont
dat de Europese veiligheid gegarandeerd moet worden en blijven binnen de bestaande
NAVO-structuren en wij zien dus niets in de ontwikkeling van een Europese
defensie- en veiligheidsidentiteit. Ik hoor hierop graag een duidelijke reactie
van de regering, want ik proef helaas ook bij haar een zwenking in andere
richting.Voorzitter! Enkele woordvoerders hebben al gesproken over het vredesproces
in het Midden-Oosten in het licht van de recente ontwikkelingen. Daar lijkt
een patstelling te ontstaan, ook na het bezoek van Clinton. In deze situatie
willen wij graag onze solidariteit met Israël uitspreken. Wij hopen dat
de regering de veiligheid van Israël ook steeds als leidend beginsel
zal blijven beschouwen.De voedselhulp aan de Russische bevolking is al even ter sprake geweest.
Er is natuurlijk terecht vrees voor allerlei misbruik, zeker in Rusland, maar
wij vinden dat deze vrees een humanitaire aanpak niet in de weg mag staan
en wij zijn dus blij met de mogelijkheden die zijn geschapen om voedselhulp
te bieden. Wij nemen echter aan dat er bij de uitwerking daarvan voor gezorgd
zal worden dat de hulp daar terechtkomt waar zij terecht moet komen.Ik heb begrepen dat de beëindiging van de belastingvrijdom in het
verkeer binnen de Unie weer is uitgesteld. Dat vinden wij geen goede ontwikkeling,
want wij hebben helemaal geen behoefte aan die belastingvrijdom. Het geeft
misschien wel de mogelijkheid om een probleem op te lossen dat de Kamer al
eens eerder is aangereikt en waarvoor volgens mij nog geen adequate oplossing
is gevonden. De Nederlandse redersvereniging heeft gezegd dat er nog steeds
geen goede oplossing is voor de problematiek die met name bij de ferries,
maar ook in de luchtvaart, ontstaat bij de beëindiging van de belastingvrijdom.
Er wordt gezocht naar een goed systeem van hantering van BTW-tarieven wanneer
men heen en weer vaart of vliegt tussen verschillende Europese landen met
verschillende BTW-tarieven. Dit probleem schijnt niet adequaat opgelost te
zijn en een geweldige rompslomp te geven die in de praktijk niet werkbaar
is. Ik vraag aandacht voor dat dossier. Misschien geeft deze tijdsruimte die
helaas is ontstaan, de mogelijkheid om op dit punt nog praktische oplossingen
te bewerkstelligen.Minister Kok:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de leden voor hun inbreng in eerste termijn.Ik wil ook enkele opmerkingen maken naar aanleiding van de gebeurtenissen
van de afgelopen nacht. Het is natuurlijk buitengewoon te betreuren dat Saddam
Hussein aanleiding heeft gegeven tot dit noodzakelijke ingrijpen. Hij heeft
met regelmaat de opvatting van de wereldgemeenschap aan zijn laars gelapt
en heeft geheel eigen spelregels. Dan komt er een moment dat het zo niet langer
kan. Volgens ons was dit ook onontkoombaar, zoals minister Van Aartsen vannacht
namens en in goed overleg met ons heeft gezegd. Wij moeten hopen dat de actie
van korte duur kan zijn en dat de wijze waarop de actie wordt uitgevoerd,
zo weinig mogelijk schade berokkent aan onschuldige burgers die het absoluut
niet verdienen hiervan het slachtoffer te zijn. Als Irak keer op keer eerder
gemaakte afspraken totaal verwaarloost, kun je niet blijven aarzelen en niet
blijven zeggen dat hier geen daadkrachtig antwoord op nodig is. Met alle respect
voor degenen die hier kanttekeningen bij plaatsen, en voor de overwegingen
van diverse kanten, in de Kamer en daarbuiten, wij betreuren het bijzonder
dat Saddam Hussein een oplossing zonder geweld niet mogelijk heeft willen
maken. Hij zelf, en niemand anders, draagt tegenover het Iraakse volk de verantwoordelijkheid
voor het ingrijpen met militaire middelen.Dat geheel overschaduwt in belangrijke mate onze bespreking van de Europese
top. Ik ben het niet eens de typering in de media en vanmorgen dat deze een
grote uitsteloperaties is geweest, waarbij geen belangrijke onderwerpen aan
de orde waren. Bij deze top waren onderwerpen aan de orde die van betekenis
zijn voor het Europa van de toekomst. Het Oostenrijkse voorzitterschap kon
niet meer doen dan het heeft gedaan: een aantal beslissingen
mede mogelijk maken die nodig waren, en bij een aantal grote kwesties de voorbereidingen
treffen die nodig zijn om het voorzitterschap in 1999 en daarna succesvol
te laten verlopen.Het is inderdaad een wat groot woord om daar het predikaat 'Wiener Strategie'
aan te hechten, maar het is niet terecht om deze Europese top onder het Oostenrijkse
voorzitterschap af te doen met dat er niets is beslist en dat alles is doorgeschoven
naar morgen. Wij hebben te maken met een paar historische kwesties, zoals
de invoering van de euro over enkele weken. Dat is geen technische operatie,
maar de voltooiing van een tijdperk en het begin van een geheel nieuwe fase,
ook voor de wijze waarop Europa zijn ambities waarmaakt.Helmut Kohl heeft onder andere voor zijn bijdrage daaraan het belangrijke
ereburgerschap van Europa gekregen, en dat gunnen wij hem van harte. Hij heeft
samen met anderen de Duitse eenwording mogelijk gemaakt en ervoor gezorgd
dat er sprake is van een Europees Duitsland in plaats van een Duits Europa.
Dat is van grote betekenis.De invoering van de euro heeft ook consequenties, naar buiten en naar
binnen. Naar buiten omdat wij ons bewust moeten zijn van de bijdrage die wij
kunnen leveren aan en de verantwoordelijkheid die wij hebben tegenover de
internationale gemeenschap. De euro is een anker van stabiliteit in de internationale
monetaire en economische omgeving. Er wordt naar Europa gekeken. Wij hebben
goede afspraken gemaakt over de externe vertegenwoordiging en wij zullen voortgaan
goede afspraken te maken over de boodschap zelf. Wat is de inbreng die Europa
internationaal levert?De invoering van de euro heeft ook gevolgen voor de verwachtingen die
onze burgers hebben, nu de markt is voltooid en de munt tot stand is gekomen.
Zij verwachten dat de positieve effecten daarvan op een heel verstandige manier
worden vertaald in sociale en ecologische vooruitgang. Sociaal heeft in de
kern alles te maken met de werkgelegenheidsontwikkeling. Die wordt thuis,
nationaal beïnvloed; heel vaak sectoraal, in de bedrijven en instellingen.
Als wij spreken over werkgelegenheidsbeleid in Europa, gaan wij niet de verantwoordelijkheidsverdeling
veranderen, maar wij willen voortgang boeken door benchmarking, door te leren
van best practices en door elkaar positief te beïnvloeden wat betreft
de kwaliteit van de beleidsprestaties.Velen onderschatten wat er op dit gebied in de afgelopen periode is gebeurd.
Na het Verdrag van Amsterdam is de afspraak gemaakt om de ruimte die dit verdrag
aan werkgelegenheid geeft, door de gedragsbepaling op de eerste top van Luxemburg
in te vullen in de vorm van concrete richtsnoeren, nationale actieplannen,
enzovoorts. Daarbij zijn een groot aantal kwantitatieve en soms ook kwalitatieve
afspraken gemaakt, die op de tijdas naar de toekomst zijn geplaatst. Het gaat
vaak om het inzetten van processen. Op grond van bepaalde maatstaven wordt
dan beoordeeld of er vooruitgang is, zodat er geen vrijblijvende afspraken
worden gemaakt.Naar mijn mening verdiende het pakket afspraken van Luxemburg wel de benaming
'werkgelegenheidspact'. Wij hebben trouwens heel wat pacten, bijvoorbeeld
een stabiliteits- en groeipact rondom het Verdrag van Amsterdam. Feitelijk
werken wij dus met een pakket dat ook best de naam 'pact' zou kunnen hebben.De vraag is: hoe stel je je nu op ten opzichte van het bereikte en wat
zijn je verdergaande ambities? De eerste prioriteit is het voluit implementeren
van wat in Luxemburg is afgesproken en wat in de nationale actieplannen z'n
vertaling heeft gekregen. Dat laat onverlet dat er natuurlijk ruimte moet
zijn voor het nadenken met elkaar over verdere versterkingen van het gecoördineerde
werkgelegenheidsbeleid. Die aandacht voor het nieuwe mag nimmer afleiden van
een volle aandacht voor het bestaande. Immers, niets is zo gevaarlijk als
met elkaar begerig naar een nieuwe gedachte staren en vervolgens vergeten
om datgene wat je echt de afgelopen tijd in gang hebt gezet, in te vullen
en uit te werken. Dat moet nog een heel forse implementatie krijgen. De Nederlandse
regering heeft zich, ook als wij naar vernieuwingen, verbeteringen en versterkingen
van het Europese werkgelegenheidsbeleid gaan, nooit opgewonden over de naam
die daaraan moet worden gegeven. Wat mij betreft mocht het al 'pact' heten
en wat mij betreft mag het 'pact' heten. Belangrijk is de inhoud.Wij hebben gezegd dat wij ons openstellen voor nieuwe gedachten, voor
een verdere uitwerking en voor uitbreiding. De vraag was: wat zijn die nieuwe
gedachten? Dat is een wat moeilijke vraag aan degene die zegt dat hij zich
daar open voor stelt. Wij hebben dat in de top van Wenen niet aan de orde
gesteld en de Duitsers en de Fransen hebben ook geen concrete nieuwe ideeën
naar voren gebracht. Men zegt alleen: wij willen in het voortgangsproces toch
wel nagaan of kwalitatief en wellicht op een aantal punten ook kwantitatief
verdere versterkingen in dat gezamenlijke werkgelegenheidsbeleid kunnen worden
aangebracht.Ik heb daar om twee redenen geen enkele moeite mee. In de eerste plaats,
omdat het nogal arrogant is om te denken dat je een jaar nadat je met zoiets
bent begonnen, alles wat er wellicht te bedenken is, al hebt ontdekt en ontwikkeld.
Dat is vrij zelfgenoegzaam in een Europa waarin nog 10% van de bevolking werkloos
is. In de tweede plaats vind ik het vanuit Nederland zeker ook van belang
om in die richting te werken. Immers – zonder inderdaad nu zelfgenoegzaam
te worden – wij doen het op een aantal terreinen, ook waar het gaat
om het terugdringen van de werkloosheid en de langdurige werkloosheid, duidelijk
beter dan menig ander land. Ik heb er niets op tegen om ook op basis van best
practices die aan onze ervaringen zijn ontleend, te kijken of je een aantal
elementen ook in gezamenlijke op de toekomst gerichte afspraken in het Europees
verband kunt neerleggen. De heer Van den Akker gaf met zijn opmerking over
het beroepsonderwijs een treffend voorbeeld van de manier waarop je van elkaar
kunt leren. Hij zei onder verwijzing naar een aantal landen dat wij op het
punt van beroepsonderwijs beter zouden kunnen presteren. Dat is een van de
illustraties van het feit dat je niet naar binnen gekeerd, maar inderdaad
in overleg, lerend van elkaar, op al deze projecten te werk moet gaan.De heer Van den Akker (CDA):Hoe is het mogelijk dat een woordvoerster van de Europese Commissie zegt
dat er nu afspraken mogelijk zijn geweest die een jaar geleden volstrekt onmogelijk
bleken te zijn? Dan moet er toch iets meer achter zitten?
Aan de hand van de woorden van de minister-president kun je zeggen: nou ja,
oké, dat is misschien wat meer van hetzelfde; misschien kan het beroepsonderwijs
ook als richtsnoer gaan fungeren. Het is dus niet wezenlijk ander beleid,
maar hooguit een punt dat je in de vergelijking met andere landen meeneemt.
Maar als een woordvoerster zegt dat er nu afspraken zijn gemaakt die vorig
jaar nog volstrekt onmogelijk waren, dan moet er toch iets meer zijn? Of is
die uitspraak van de woordvoerster van de Europese Commissie niet goed?Minister Kok:Voorzitter! Ik kan absoluut niet beoordelen wat een woordvoerster van
de Commissie allemaal heeft gezegd en bedacht. Als je beziet wat er tussen
november 1997 en december 1998 is gebeurd, dan zijn wij inderdaad enorm ver
gekomen. Volgens mij heeft menigeen ook nog niet goed in de gaten welke verbeteringen
de verdere implementatie van wat al afgesproken is, met zich brengt. In die
zin is er sprake van een proces van voortgang, dat niet alleen achter ons
ligt, omdat wij in die twaalf maanden een heel eind zijn gekomen, maar ook
prachtige uitdagingen voor de verdere toekomst bevat.Ik wil er nog twee dingen over zeggen. Ik heb benadrukt dat, als wij die
weg willen gaan van het verder versterken van het Europese werkgelegenheidsbeleid,
vanuit het uitgangspunt dat die werkgelegenheid toch in de lidstaten tot stand
wordt gebracht en wordt behouden, dan is de betrokkenheid van sociale partners
van grote betekenis, ook op het Europese vlak. Zoals bekend, hebben landen
op dat punt verschillende tradities. Een tweede opmerking die ik heb gemaakt,
sloot aan bij hetgeen premier Blair en enkele anderen hebben gezegd, namelijk
dat de werkgelegenheid onderdeel is van een breder, ruimer kader. Dit is ook
terug te vinden in de conclusies en ik heb er ook op gewezen in het algemeen
overleg van verleden week voorafgaand aan de top te Wenen. Het is te steriel
om uitsluitend naar werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid te kijken en daaraan
invulling te geven, als dat niet wordt geplaatst in het kader van concurrentiekracht,
innovatie, research en development. Een Europa dus dat met voldoening kennis
kan nemen van zijn huidige economische plaats in de wereld, maar ook buitengewoon
kritisch dient te zijn op zichzelf en bereid moet zijn aanpassingen tot stand
te brengen die door internationale ontwikkelingen nodig zijn, uiteraard altijd
rekening houdend met het evenwicht tussen flexibiliteit en het handhaven of
versterken van zekerheden voor mensen die in dat veranderingsproces onvoldoende
mee kunnen. Het werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid moet dus worden gezien
in het kader van de dynamiek van een vitale economische ontwikkeling. Ik meen
dat ook in het denken over het beleid in de komende jaren die samenhang altijd
zal moeten worden aangebracht. Er kan niet naar werkgelegenheid alleen worden
gekeken; dat moet altijd gebeuren in het ruimere kader. Daarbij moeten wij
ons er rekenschap van geven dat niet wijzelf uitmaken hoe sterk wij zijn,
maar anderen dat doen; er moet dus altijd een open oog zijn naar de internationale
omgeving.De heer Weisglas (VVD):De minister-president zei dat het Nederlandse werkgelegenheidsbeleid goed
is, gelet op onze cijfers. Het is een goed beleid van deze regering, gesteund
door een meerderheid van het parlement, en het is prima als andere landen
dit voorbeeld volgen, aldus de minister-president. Mijn vraag is, wat dan
de toegevoegde waarde kan zijn van een Europees overkoepelend werkgelegenheidspact.
Dat geeft toch de indruk – en dat is ook gezegd door de initiatiefnemers,
de heren Schröder en Jospin – van bindende afspraken. Wat is daar
de meerwaarde van, nu Nederland bewijst dat goed nationaal beleid tot goede
resultaten leidt?Minister Kok:Dit debat wordt al geruime tijd gevoerd met de heer Weisglas en zijn fractie.
In ieder geval is het de afgelopen vier jaar voortdurend een onderwerp van
gesprek. Europa is een gebied waar de interne markt een enorme stimulans heeft
gegeven aan kracht, potentie en economische mogelijkheden. Europa voert nu
zeer binnenkort een gezamenlijke munt in. De lidstaten hebben veel geïnvesteerd
en investeren nog veel in het elkaar de maat nemen op het punt van budgettair
beleid en financiële gezondmaking. Men mag van mij aannemen dat ik dit
belangrijk vind; het heeft trouwens ook te maken met het ontstaan van het
Verdrag van Maastricht, alweer zo'n zeven jaar geleden. Wij moeten echter
in Europa ook de ambitie hebben om, beter dan in het verleden is gebeurd,
echt met benchmarking, best practices en kwalitatieve en kwantitatieve taakstellingen
van elkaar te leren en gezamenlijk voortgang te boeken. Los van het feit dat
Nederland het op een aantal punten meer dan gemiddeld goed doet, hetgeen ons
ook in een positie brengt waarbij wij – als ik het wat defensief formuleer –
niet zo hebben te vrezen dat anderen ons zaken vragen of suggereren die wij
niet kunnen waarmaken, vind ik het echt verkeerd als wij een lijn zouden kiezen
waarbij de bankiers, de ministers van financiën en de thesauriers-generaal
dag in dag uit bij elkaar komen om te spreken over de budgettair-monetaire
kant, en waar aan een verdere kwaliteitsverbetering, ook lering trekkend uit
de ervaringen die wij in de lidstaten opdoen, op werkgelegenheids- en sociaal
vlak te weinig aandacht wordt besteed, ook in fysieke zin. Dat heeft niets
te maken met de vraag wie wat aan wie voorschrijft, want de EMU heeft de kaders
geschapen waarbinnen iedere lidstaat zich moet bewegen. Dat heeft ook niets
te maken met de opmerking 'maar wij zijn toch in de lidstaten ook zo gewend
aan deregulering en decentralisatie', want ook binnen het geheel van deregulering
en decentralisatie kunnen lidstaten heel veel méér als zij het
samen doen. Niemand in Europa zal zo zelfgenoegzaam zijn dat hij denkt dat
hij alle wijsheden zelf in pacht heeft. Zelfs als men dat in bijzondere uitzonderingsgevallen
toch van zichzelf zou denken, dan nog is mijn stelling dat de kwaliteit van
werkgelegenheids- en arbeidsmarktbeleid, ook geplaatst in het ruimere kader
van economische hervorming en vernieuwing, een terrein is waar niet de centralisatie
is opgetreden zoals dat is gebeurd bij de M van de EMU – die is immers
in het kader van het monetaire beleid volledig onderdeel van Uniebeleid geworden –
maar waar de E vraagt om een sterkere afstemming en coördinatie, zonder
daarbij iets af te doen aan subsidiariteit en eigen verantwoordelijkheid van
lidstaten. Dat is niet alleen terug te vinden in de verdragsteksten,
het heeft ook te maken met een politiek oordeel en ambitie. Als ik het heel
persoonlijk mag zeggen: voor mij moet Europa meer aan die maatstaf gaan voldoen.
Wij hebben elkaar nodig en kunnen veel van elkaar leren als wij met elkaar
dat project aandurven.De heer Van Middelkoop (GPV):In de veronderstelling dat de minister-president klaar is met het blokje
werkgelegenheid en in aansluiting aan de opmerking van de heer Weisglas teken
ik bezwaar aan tegen het gebruik van het woord 'werkgelegenheidspact'. De
minister-president reageert daar wat nonchalant op. Het stabiliteitspact is
bindend, dit zogenaamde pact is juist niet bindend. In de vorige periode was
het de inzet van de Nederlandse regering om geen bevoegdheden en ook geen
geld voor werkgelegenheidsbeleid naar het Europese niveau te tillen. Dan is
het terminologisch niet zuiver om nu te praten over een werkgelegenheidspact.Minister Kok:Ik zie dat anders. Aan het stabiliteitspact hebben wij in Amsterdam een
uitbreiding gegeven: het stabiliteits- en groeipact. Er is sprake van een
combinatie van elementen die rechttoe rechtaan met de EMU-criteria verband
houden. Daarnaast is er een element, dat laat zien dat budgettaire stabiliteit
en discipline en het voldoen aan de EMU-criteria niet het hele verhaal vormen,
als het gaat om monetair en economisch beleid. Als je afspreekt dat een set
van actieplannen inzake arbeidsmarkt en werkgelegenheid een pact is en je
je verplicht om daaraan uitvoering te geven, dan is daarmee geen opperhoofd
aangewezen die dat met toegewezen mandaten controleert. Je doet het samen.
Er is geen overdracht van bevoegdheden aan Brussel, er is geen overdracht
van nieuw geld aan Brussel en er is geen sprake van ondermijning van de EMU-criteria.
Binnen die drie randvoorwaarden kun je een zekere zelfverplichting aangaan
ten opzichte van elkaar en de burgers die je terzake van de werkgelegenheid
een beter perspectief wilt bieden. Er moet aan de toekomst worden gewerkt.De heer Van Middelkoop (GPV):Doel en strekking zijn prima. Wij kunnen elkaar waarschijnlijk vinden
in de formulering, dat een zelfverplichting daarin vervat zit, maar dat je
ten principale via de kaders van de EU geen verplichtingen aan anderen kunt
opleggen. Op basis van het verdrag kan het slechts gaan om het uitwisselen
van informatie, het toetsen van elkaars beleid, daarover praten, enz. Er mogen
geen verplichtingen worden opgelegd. Daarover hebben wij de afgelopen jaren
gediscussieerd, met de bekende afloop.Minister Kok:In formele zin kan ik met uw redenering meegaan, materieel betekent het
een verplichting die je jezelf oplegt. Het kan een kwantitatieve verplichting
zijn: in vijf jaar tijd een sluitende aanpak, stap voor stap, om te voorkomen
dat mensen langer dan twaalf maanden werkloos zijn. Gevraagd kan worden wat
ervan terecht is gekomen. Soms kun je kritisch zijn. Anderen kunnen ook kritisch
op ons zijn. Je hebt geen bovenmeester. Je bent met elkaar in een proces,
waarin je een zekere kwetsbaarheid hebt. Dat is de andere kant van de medaille.De heer Van den Akker (CDA):Ik vind het zo tweeslachtig als het over Duitsland gaat. Duitsland is
een groot voorstander van het werkgelegenheidspact. De doelstelling moet zijn
1 miljoen werklozen minder in 2002. Tegelijkertijd staat diezelfde regering
een looneis van 6,5% te promoten. Dat zou de koopkracht vergroten. Het staat
haaks op elkaar. Wij kunnen wel richtlijnen maken till he sees blue in the
face, maar zulke loonstijgingen leiden niet tot meer werkgelegenheid. Wij
weten dat maar al te goed uit de jaren zeventig en begin jaren tachtig.Verder ben ik blij te horen dat de minister-president ook het beroepsonderwijs
graag wil opnemen als een element van benchmarking met betrekking tot andere
landen, omdat Nederland op dat terrein heel slecht scoort en omdat dit erg
goed kan bijdragen aan het oplossen van een deel van de werkloosheid en aan
het bevorderen van de werkgelegenheid. De minister van Economische Zaken is
het daarmee niet eens, zoals bleek in een AO over de Industrieraad. Zij heeft
gezegd: dat moet elk land zelf oplossen. Ik hoop dat de minister-president
kan zorgen voor enige afstemming in het kabinet hieromtrent.Minister Kok:Voorzitter! Ik begin met het laatste. Ik ben de heer Van den Akker er
erkentelijk voor dat hij zo duidelijk aangeeft dat alleen al door te vergelijken
en van elkaar te leren, vooruitgang kan worden geboekt op belangrijke terreinen.
In dit geval gaat het om beroepsonderwijs. Ik neem aan dat niet gedoeld wordt
op de hele inrichting van het beroepsonderwijs, maar met name op de manier
waarop zich dit verhoudt tot arbeidsmarktproblematiek en voldoende vaardigheden
om knelpunten op te lossen. Ik ben het eens met de minister van Economische
Zaken dat ieder land daarvoor een eigen verantwoordelijkheid heeft. Wij zullen
zeker het gesprek nog eens voortzetten in het kader van de voortgang van arbeidsmarkt-
en werkgelegenheidsbeleid over de vraag hoe je op een wat gesystematiseerde
manier op een terrein als dit van elkaar kunt leren in Europees verband. Dit
neemt van de eigen bevoegdheid en verantwoordelijkheid niets weg. Ik vind
dit in de hele benadering trouwens een heel belangrijk uitgangspunt. Het gaat
er niet om in Europa op elkaars stoel te gaan zitten. Het gaat erom wat burgers
verwachten gezamenlijk beter tot realisatie te brengen. Daarbij gaat het ook
om vooruitgang en verbetering op die terreinen.Wat de eerste opmerking betreft, denk ik dat de heer Van den Akker wel
weet uit een ander leven, zou ik bijna zeggen, dat met betrekking tot arbeidsvoorwaarden
er één partij is die gewoon nee kan zeggen tegen te hoge eisen
en dit ook met enige regelmaat doet. Overigens heb ik in Nederland de ervaring
opgedaan dat wij altijd geweldig moeten oppassen met het doen van oproepen
als het gaat om cijfers. De fractie van het CDA staat meen ik snel vooraan
in de rij bij het benadrukken van ieders verantwoordelijkheid. Als wij al
voorzichtig moeten zijn met het doen van oproepen in het eigen land, wil ik
zulks zeker over de grenzen heen volhouden.De heer Van den Akker (CDA):Natuurlijk kunnen werkgevers nee zeggen op een vraag van werknemers. Dat
is prima. Mij gaat het om een aansporing van de Duitse regering die enerzijds
een werkgelegenheidspact wil en anderzijds zegt: een verhoging van 6,5% is
prima; dat zouden wij eigenlijk moeten doen, want dat verhoogt
de koopkracht. Ik doelde op die tweeslachtigheid van de Duitse regering. Wat
werknemers en werkgevers doen, is hun eigen verantwoordelijkheid. Dat ben
ik helemaal met de minister-president eens. Het gaat mij erom wat de minister
van financiën hierover heeft gezegd in Duitsland.Minister Kok:Ik heb gehoord wat in de eerste bijeenkomst rond het Bündnis für
Arbeit dat onder leiding van bondskanselier Schröder heeft plaatsgehad,
is besproken. Ik heb niet de indruk dat daar van de kant van het Duitse kabinet
de voorkeur centraal heeft gestaan om tot een dergelijke loonsverhoging te
komen. Ik maak mij dus wat dit betreft minder bezorgd om de positie van de
Duitse regering.Voorzitter! Door verschillende geachte afgevaardigden is gesproken over
de kwestie van de belastingen. In het Europa met één markt en
één munt dat ik probeerde te schetsen, is het enigszins naar
elkaar toegroeien op een aantal punten, het belastingbeleid betreffende, te
verwachten. Ook hier gaat het niet om iets opleggen, maar om een procesmatige
ontwikkeling. Dat is logisch. De ministers van financiën hebben in Ecofin-verband
heel goed voorwerk gedaan op dat terrein. Het lijkt mij juist dat minister
Zalm en staatssecretaris Vermeend op niet al te lange termijn de mogelijkheid
hebben om op basis van bestaande notities, aangevuld eventueel met nieuwe
inzichten, hierover met de Kamer te praten. Dit is voor de vaste commissie
voor Financiën en voor de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken van
belang. Dít lijkt mij niet het moment daarover uitgebreid te spreken.
Dat er een proces van toenadering is, ligt denk ik voor de hand. Er zijn een
aantal terreinen door de ministers van financiën gesignaleerd in Ecofin-verband
waaraan in de komende tijd meer aandacht moet worden gegeven. Het gaat daarbij
om schadelijke belastingbeleidsconcurrentie, regelingen ten aanzien van spaartegoeden
enz. Ook kan men zich richten op terreinen als de energiebelasting en de CO2-heffingen om vervolgens de opbrengsten in te zetten voor het oplossen
van problemen in het kader van de tarievenstructuur. Die ontwikkeling moet
worden doorgezet. Er is echter in de afgelopen weken enige verwarring ontstaan
als gevolg van het taalgebruik bij de beantwoording van de vraag hoe de agenda
eruitziet. Men heeft zich afgevraagd of de spelregels worden veranderd naar
aanleiding van een suggestie van Duitsland. De Duitse minister van financiën
heeft meegedeeld dat hij het zo niet heeft gezegd, maar er is in Engeland
en elders een misverstand ontstaan, alsof straks over belastingkwesties met
meerderheid van stemmen zou worden beslist, in plaats van unaniem. Welnu dat
is niet de bedoeling. Niemand twijfelt eraan dat de bestaande spelregels moeten
worden gehandhaafd. Wat de door mij genoemde dossiers betreft moet nu worden
getracht om knelpunten voor het marktfunctioneren weg te nemen.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Het is ook mij bekend dat er voornemens zijn die nader moeten worden uitgewerkt.
Echter, ik dacht dat op dit terrein een staaltje van daadkracht was getoond,
in die zin dat één ding in elk geval mogelijk zou moeten worden
gemaakt: experimenten in verband met de verlaging van de BTW voor arbeidsintensieve
diensten, zoals het schoenherstellen. Wil Nederland inderdaad wat dit betreft
spoedig een experiment starten en zich daarvoor bij de Commissie aanmelden?
Dat zouden wij graag zien. Wij koesteren deze wens allang.Minister Kok:Voorzitter! Gisteren heb ik in mijn werkkamer zeer zorgvuldig zitten luisteren
naar het Kamerdebat over de Najaarsnota. Daarin werd deze kwestie ook aan
de minister van Financiën voorgelegd. Deze legde toen zeer precies de
geschiedenis uit en gaf aan hoe de conclusies van Wenen moeten worden geïnterpreteerd.
Ook gaf hij te kennen dat Nederland op dit terrein voortgang wil boeken; hierbij
vermeldde hij aan welke categorieën de Nederlandse regering het eerst
denkt. Op de vraag of hij al termijnen kon aangeven, antwoordde hij ontkennend.
Nu de Europese Raad zo'n duidelijk groen licht heeft gegeven, is het onze
bedoeling om op de terreinen die eerder op dit dossier tot speerpunt zijn
verheven, snel voortgang te boeken. Toch wil ik mij aansluiten bij de heel
precieze bewoordingen die de minister van Financiën gisteren sprak.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter! Voor de helderheid: zegt de minister-president dat de Kamer
begin volgend jaar, bijvoorbeeld voor eind januari, een notitie van de regering
kan verwachten met een coherent verhaal over de belastingcoördinatie,
gekoppeld aan de Nederlandse belastingplannen voor de 21ste eeuw?Minister Kok:Nee, zo heb ik het niet gezegd. De heer Timmermans vraagt hiermee wel
een zeer grootscheepse aanpak. Ik heb gezegd dat er al het nodige voorwerk
ligt, ook bij de Kamer. De Kamer is bekend met de Ecofin-werkzaamheden die
tot nu toe zijn verricht. Natuurlijk wordt er verder gewerkt aan de voorbereiding
van de belastingherziening in Nederland. Wij hebben het hierbij over wetgeving
die in maart of april naar de Raad van State moet en vóór de
komende zomer bij de Tweede Kamer moet zijn ingediend. Wellicht vinden de
minister en de staatssecretaris van Financiën een manier om hierover
contact te houden met de voorzitters van enkele vaste commissies, waarbij
kan worden nagegaan of de nu bekende ideeën over het Europese fiscale
dossier voldoende zijn of aanvulling behoeven. Ik zeg nu niet toe dat er nieuwe
notities komen over onderwerpen die al genoeg bekend zijn. Een en ander kan
in goed overleg worden bekeken. Ik ben ervan overtuigd dat de bewindslieden
bereid zullen zijn om op deze wijze hierover met de Kamer te communiceren.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik zie de opmerking van de minister-president dat er een bepaalde
belastinghervorming moet komen omdat straks de euro daar is, als een onderstreping
van de vrees die mijn fractie altijd heeft gehad: de invoering van de euro
wordt een soort autonome legitimatie voor een verdere federalisering op allerlei
nieuwe terreinen.Minister Kok:Voorzitter! Ik herken de vrees die bij de heer Van den Berg en bij anderen
leeft. Wij verschillen hierover echter van mening. Voordat wij misschien zouden
praten over dingen waar wij echt anders over denken, wil ik toch nog
even in een paar zinnen formuleren hoe ik dit zie. Er is op een aantal terreinen,
gegeven de ene markt en gegeven de ene munt, behoefte aan afstemming. Ik nam
de CO2-heffing als voorbeeld. Wij doen dat nationaal en wij hebben
er in het belastingplan naar 2001 weer een schep bovenop gedaan. Dat gebeurt
allemaal binnen de mogelijkheden die wij nationaal hebben. Maar wij zouden
op dit punt verder kunnen komen als wij met andere Europese landen gezamenlijk
afspraken zouden maken. Men kan er misschien beleidsinhoudelijk verschillend
over denken, maar ik vind het van groot belang dat wij energiegebruik, en
in het algemeen milieuschadelijke activiteiten, zwaarder belasten. Er zijn
ook andere manieren waarmee je het kunt beïnvloeden, maar het prijsmechanisme
en de prijsmaatregelen werken wel. Dat gebeurt niet om de minister van Financiën
te spekken met geld, maar om de opbrengsten te gebruiken, via vergroening,
voor het goedkoper maken van arbeid, het verlagen van de arbeidskosten, het
verlagen van tarieven, het wegnemen van andersoortige knelpunten. Je loopt
op enig moment, als je alle ruimte voor het nationaal beleid hebt opgesoupeerd,
tegen grenzen op. Wanneer je vindt dat je verder zou moeten gaan – het
spreekt vanzelf dat je er eerst een goed verhaal voor moet hebben –
dan is het van belang om dat samen te doen. Dat is het eerste aspect.Het tweede aspect is dat je door de loop der dingen in dat Europa waar
de beweeglijkheid van personen en kapitaal en economische activiteiten almaar
groter wordt, er wel voor moet zorgen dat de zaak binnen redelijke grenzen
blijft, ook al is het prima om elkaar met enige concurrentie scherp te houden.
Er zouden echt voorbeelden zijn te geven van ontwikkelingen die ook in de
komende tijd dreigen en waarbij het fiscaal klimaat voor ondernemingen in
sommige lidstaten zo genereus wordt en zo schadelijk concurrerend, dat het
geweldige effecten gaat krijgen in het geheel. Met erkenning van ieders recht
om principieel te denken over Europa of over de EMU, is het binnen dat gegeven
van betekenis om aan de ministers van financiën en daarmee ook aan alle
andere beleidsmakers te vragen om daarop toe te zien en er ideeën over
te ontwikkelen. Voor het overige begrijp ik heel goed dat een aantal van dit
soort ontwikkelingen een zekere bevestiging kan opleveren bij degenen die
gewoon tegen dit hele proces waren. Zij zeggen: zie je wel, dat hebben wij
altijd voorspeld. Ik vind niet erg als datgene gebeurt wat is voorspeld, want
er kunnen gewoon verschillende zienswijzen zijn.Het is vervelend dat de kwestie van de taxfree weer zo hoog is opgespeeld.
Maar op een gegeven moment is er een bepaalde realiteit. Er is dus een enorme
weerstand bij een groot aantal landen, ook grote landen, om die kwestie waartoe
zeven jaar geleden is besloten, per 1 juli a.s. tot realisatie te brengen.
Uiteindelijk hebben wij met lange tanden gezegd dat als er zo'n massieve druk
is om nog eens naar een paar aspecten te kijken, het maar moet. Maar één
ding moet vooropstaan: het eventuele uitstel zal van heel korte duur moeten
zijn. Dit wordt niet op de heel lange baan geschoven. De vraag is gesteld
hoe het nu verder moet. De Ecofin-raad zal hierover praten. De Commissie is
absoluut niet gemotiveerd om enig voorstel te doen om de termijnen te gaan
verlengen, want volgens de Commissie is taxfree shoppen, hoe leuk dat misschien
voor sommigen is, niet in overeenstemming met de interne markt. Wij hebben
ons zeven jaar lang kunnen voorbereiden en nu gaat het dus eindelijk eens
een keer gebeuren. De Commissie zal dus niet met nieuwe initiatieven komen.
In de Ecofin-raad wordt door Nederland op minstens dezelfde toon hierover
worden gesproken als ik dat heb gedaan.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Voorzitter! In verband met het vorige punt wil ik de minister-president
vragen of hij wil ingaan op datgene wat ik daarover in mijn eerste termijn
naar voren heb gebracht. Het ging over het interview dat de heer Lafontaine
vanochtend in The Financial Times heeft gegeven. Is de relatie tussen het
belastingdossier van Europa en de financiële positie van Duitsland tijdens
de top gelegd? Zo niet, hoe interpreteert de minister-president nu die houding?Minister Kok:Nee, het is in de top absoluut niet op die wijze naar voren gebracht,
maar de heer Lafontaine heeft daar ook niet gesproken. Het onderwerp EU-financiën
is ook besproken door de ministers-presidenten. De ministers van financiën
waren uiteraard wel aanwezig, want dat is hun recht in de nieuwe regels die
wij sinds een aantal jaren hebben. Ik kan verder niet in het brein van de
heer Lafontaine kijken. Het lijkt mij nogal onlogisch wat hij hier heeft geconstrueerd.
De ambitie, ook van het Duitse voorzitterschap, is dat de EU-financiën
eind maart afgerond zijn. De kwestie van de fiscaliteit in Europa is geagendeerd
voor de komende tijd langs de lijnen die ik heb geprobeerd aan te geven, maar
de zaak is weerbarstig en heeft een wat langere adem. Het lijkt mij dan ook
niet mogelijk om dat met elkaar te verbinden. Ik zou dat overigens politiek
niet wenselijk vinden. Wij hebben onze handen meer dan vol aan het Agenda
2000-dossier. Het is een enorme opgave voor het voorzitterschap en voor ons
allemaal om dat binnen die paar maanden af te ronden. Als wij dat verknopen
met andere belangrijke projecten, dan zal dat de mogelijkheid verkleinen om
binnen drie maanden te slagen. Bovendien vind ik dat de inhoudelijke logica
totaal ontbreekt. Ik zal dat artikel nog eens goed lezen, maar ik ben het
in ieder geval niet eens met het citaat dat mevrouw Karimi heeft gegeven.De heer Van den Berg (SGP):Ik heb op zichzelf geen behoefte aan uitstel van de afschaffing van het
belastingvrij winkelen. Ik heb wel gevraagd of het praktische probleem dat
ook door de reders bij de Kamer is neergelegd, in ieder geval wordt meegenomen.
Er zijn nog steeds geen goede praktische oplossingen voor.Minister Kok:De hoofdlijn is dat wij na de besprekingen in Wenen nog niet gemotiveerd
zijn om er meer tijd voor te nemen. Wij hebben het in de Ecofin-raad natuurlijk
niet alleen voor het zeggen. Mocht het toch de kant opgaan dat er enige tijd
aan wordt besteed – dat moet dan een korte tijd zijn – dan zal
ook Nederland aandacht geven aan dergelijke zaken. De heer Van den Berg zal
het mij echter niet kwalijk nemen als ik zeg dat de reders en andere belangenorganisaties
al zeven jaar lang de tijd hebben gehad om toe te werken naar een nieuw stelsel.
Sommige van de opmerkingen maken wel eens de indruk wat opportunistisch te
zijn. Ik doel dan niet op de heer Van den Berg, maar op belangengroepen.
Een positieve reactie van mij moet straks niet binnen of buiten de Kamer worden
uitgelegd alsof Nederland ook al heeft gepleit voor uitstel. De hoofdlijn
is 'geen uitstel'. Als er tegen onze zin een beetje uitstel komt, dan zal
ook Nederland aandacht geven aan dergelijke zaken.De heer Van den Berg (SGP):Ik ben het helemaal met de minister-president eens. Ik heb ook niet gepleit
voor uitstel. Ik wil er ook vanaf; het hoeft voor mij allemaal niet. Ik heb
wel begrepen dat het probleem niet door de branche alleen kan worden opgelost,
maar dat het ook te maken heeft met de verschillen in regelgeving. Er moeten
goede overgangsregelingen zijn voor dergelijke problemen.Minister Kok:Ik heb dat goed begrepen. Ik heb het alleen gezegd om te voorkomen dat
de reders straks deze uitspraak hanteren als een argument in hun pleidooi.Inzake de uitbreiding is een koers ingezet die inhoudt dat wij volledig
op schema blijven. Dat is echt nodig. Ik heb in het algemeen overleg vrij
uitgebreid aangegeven dat onze opvattingen inzake de EU-financiën, Agenda
2000, op geen enkele wijze het uitbreidingsproces frustreren, ook niet in
financiële zin. Ik voeg daaraan toe dat het onder andere nodig is om
Agenda 2000 snel af te ronden, omdat dat de weg vrijmaakt voor het in tempo
en langs de lijnen van de eerder gemaakte afspraken voortzetten van de uitbreiding.De verleiding is natuurlijk heel groot om rondom Agenda 2000 uitgebreide
beschouwingen te houden. Ik doe dat niet. Wij zijn er in het algemeen overleg
uitgebreid op ingegaan. Er zijn heel veel contacten geweest met bewindslieden.
Ik noem de minister van Financiën en de minister en staatssecretaris
van Buitenlandse Zaken. Onze positie is helder. Hoe is het in Wenen gegaan?
Hebben wij elkaar daar de hersens ingeslagen vanuit de verschillende posities?
Het antwoord is 'neen'. Had het gesprek geen betekenis? Het antwoord is opnieuw
'neen'. Het is van belang dat minister-presidenten en staatshoofden het grootste
deel van de middagvergadering hebben benut, niet alleen om de posities nog
eens toe te lichten, maar ook om misverstanden weg te nemen en te analyseren
welke ontwikkelingen misschien bruikbaar zijn voor het vervolg. Natuurlijk
laat niemand dan zijn finale kaarten zien die in het kader van een eindakkoord
kunnen worden gespeeld. Dat is logisch; dat kan ik ook hier niet doen. Sommige
sprekers vroegen of Nederland ook bereid was tot een compromis. Ja, natuurlijk
is Nederland daartoe bereid vanuit de uitgangspunten die wij hebben en waarvoor
wij zullen knokken. Maar wij weten dat wij een ernstig probleem hebben als
Europa er niet in slaagt om hieruit te komen. Het heeft onze voorkeur dat
wij er al eind maart uitkomen. Ik vind het heel jammer dat in een van de ochtendbladen
op zaterdag de kop verscheen: 'Kok voorziet crisis in de EU'. Als men dat
artikel heeft gelezen, zal men zien dat ik juist vind dat die crisis er niet
moet en ook niet hoeft te komen. Ik heb alleen gezegd dat ik een crisis voorzie,
als wij er onverhoopt niet uitkomen en wij helemaal tegenover elkaar blijven
staan. Het feit dat wij in Europa allemaal menen dat wij verder moeten met
Europa, dat de trein in Europa verder moet rijden in plaats van definitief
uitgerangeerd te raken, geeft mij de overtuiging dat geen van de lidstaten,
als het er echt op aankomt, thuis durft te komen met de boodschap: ik heb
het in mijn eentje laten knallen. Dat is de winst van de Europese ontwikkeling
van de afgelopen tientallen jaren. Wij voeren spijkerharde onderhandelingen
met grote belangentegenstellingen, waarin iedereen zich tot het laatste moment
zo zal willen positioneren dat hij als beste uit dat overleg komt. Dat is
doodnormaal; dat doen wij allemaal. Maar als het gaat om de eindvraag of je
daardoor de Europese integratie en de basis onder onze samenwerking laat breken,
dan denk ik dat in het Europa van vandaag geen enkele lidstaat of regering
van een lidstaat zich dat durft en kan permitteren. Die opmerking is absoluut
geen zwaktebod, want dat wordt je ook wel eens verweten: de minister-president
van Nederland zegt dit, dus dat zal op het eind wel betekenen dat hij eieren
voor zijn geld kiest. Natuurlijk zal ook Nederland op enig moment de knopen
van zijn jas moeten tellen en aan een compromis moeten bijdragen, maar dat
moet dan wel evenwichtig en fair zijn. De woorden 'eerlijke lastenverdeling'
konden natuurlijk nog niet in de conclusies komen, omdat sommige lidstaten
zeiden dat zij al te veel van hun positie zouden verspelen als dat al met
zoveel woorden zou worden afgesproken. Het woord 'eerlijk' is wel in de conclusies
gekomen. Je moet soms ook op heel kleine onderdelen je zegeningen tellen,
want dat 'eerlijk' heeft ook met een faire lastenverdeling te maken. Dat hebben
de voorstellers hiervan trouwens ook verwoord. Soms zijn het kleine woordjes
waarmee je kleine stapjes kunt zetten.Ik zou niet kunnen zeggen of het Duitse voorzitterschap uiteindelijk voor
ons een voor- of een nadeel is. Ik ben ervan overtuigd dat ook de nieuwe regering
van Duitsland zal proberen om objectief in het belang van Europa tot een eindplaatje
te komen dat voor het geheel aanvaardbaar is, want het ging toch om een Europees
Duitsland en niet een Duits Europa. Maar het is uit alle uitlatingen, ook
van de bondskanselier in de vergadering van de Bundestag van vorige week donderdag,
gebleken hoezeer hier ook vanuit het Duitse belang de zaak scherp wordt gespeeld.
Wij zullen daarmee in onze inbreng van de komende weken en maanden duidelijk
rekening houden en elkaars inbreng ook, waar dat kan, versterken, hoewel er
op onderdelen verschillen zijn. Dat heb ik aangegeven.Ik heb nog twee slotopmerkingen voordat de minister en de staatssecretaris
op andere kwesties kunnen ingaan. De eerste opmerking betreft de taskforce
of high-level group op asielgebied. De vraag was of dat allemaal niet te traag
verloopt. De heer Van den Akker ging er zelfs nog verder in, want hij stelde
al vast dat het allemaal veel te langzaam gaat. Ik wil de aandacht vestigen
op het feit dat de initiatieven om hiertoe te komen, slechts enkele maanden
oud zijn. In de JBZ-raad, in de Algemene Raad en nu ook in de Europese Raad
is duidelijk gebleken, ook in de bilaterale contacten in de marge, dat heel
veel lidstaten dit krachtig steunen. In al die pagina's tekst met conclusies
zie je natuurlijk heel veel gelegenheidsteksten waarvan je zegt: daar zit
weinig onder of achter. Maar dit is ook voor andere lidstaten echt een heel
aangelegen onderwerp. Ik weet overigens dat in sommige Zuid-Europese landen
het accent meer ligt op illegale immigratie, terwijl in Noord- en West-Europese
landen het asielvraagstuk met meer scherpte de aandacht krijgt.
Het wordt evenwel breed gesteund. De Europese Raad heeft niet meer kunnen
doen maar ook niet minder willen doen dan afzegenen wat een paar dagen geleden
door de JBZ-raad en de Algemene Raad is besloten. Het is nadrukkelijk de bedoeling
om die agenda de komende tijd in de daarvoor bestemde organen in te vullen
met een heel concreet werkplan of plan van aanpak. Daarvoor is, over de zomer
heen en na de raad van Tampere in het najaar van 1999, slechts een beperkt
aantal maanden beschikbaar, in ieder geval een minder lange tijd dan men zou
denken. In die maanden moet er heel hard en heel concreet worden gewerkt,
want wij zitten hier niet om over dit onderwerp algemeenheden uit te wisselen.
Als je echt voortgang wilt maken, dan moeten de ministers, de staatssecretarissen
en de topmedewerkers op die terreinen een heel concrete werkagenda afwerken.Dan de laatste kwestie. Ik was daar al bang voor. Ik ben natuurlijk met
het lood in de schoenen hier naartoe gekomen vanochtend, omdat ik wel dacht
dat die gewetensvraag over de Europese Commissie zou worden gesteld. Dat heeft
de heer Van den Akker inderdaad gedaan. De heer Van Middelkoop heeft er een
kritische vraag in meer algemene zin over gesteld. Ik wil om te beginnen stellen
dat dit totaal niet aan de orde is. Het is interessant dat een ochtendblad
mij plotseling nomineert, maar het is totaal niet aan de orde. Ik heb in het
leven geleerd dat je maar één ding tegelijk kunt. Ik heb afspraken
gemaakt in de campagne en daarna op basis van de formatie. Die staan voor
mij voorop. Dat is misschien jammer voor sommige Kamerleden, maar men zal
het toch nog een poosje met mij moeten doen. Ik had overigens niet speciaal
de heer Weisglas op het oog.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! Als oudste van de woordvoerders heb ik de coalitiepartners
even geconsulteerd. Het resultaat daarvan is dat wij de minister-president
niet kwijt willen.Minister Kok:Fantastisch! Is dit een opdracht?De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik heb de oppositiewoordvoerders niet geconsulteerd, maar
ik neem aan dat dit bij hen wel eens anders kan liggen.Minister Kok:Zij sturen mij liever op strafexpeditie naar Brussel.De andere vraag van de heer Van Middelkoop, namelijk of in principe iedereen
in Europa voorzitter van de Europese Commissie kan worden als er sprake is
van genoeg draagvlak, met uitzondering van de 15 regeringsleiders, waarvoor
dat niet zou gelden, is heel interessant. Ik ben echter altijd tegen discriminatie.
Voor die redenering ben ik dus niet in, maar ik ben het wel eens met de onderliggende
opmerking van de heer Van Middelkoop. Als gevolg van de nieuwe configuratie
na Amsterdam wijst de Europese Raad straks de beoogd voorzitter van de Commissie
voor benoeming aan. Deze persoon moet dan een hele procedure door, gehoord
het Europees Parlement, dat ook een rol heeft bij de benoeming van andere
commissarissen. Ik heb zojuist al gezegd dat men niet aan mij hoeft te denken,
maar ik denk dat het voor een zittend minister-president lastig wordt. Die
komt namelijk al heel snel voor de vraag te staan: hoe dien je je land, de
regering van je land en de belangen van je land in een bepaalde periode, afgezet
tegen je nieuwe functie? Als zich zo'n situatie eventueel aandient, in die
zin dat een zittend minister-president de meest gewenste kandidaat zou zijn,
dan zou daarvoor een passende en praktische oplossing moeten worden gevonden.
De heer Santer was ook minister-president van Luxemburg, maar nu is er dus
een andere procedure van voordracht en benoeming. De heer Santer kwam ook
pas later naar voren, na de impasse met betrekking tot de heren Lubbers en
Dehaene in Corfu. Dat was dieper in het najaar, maar nu wordt er al in de
tweede helft van het eerste halfjaar heel concreet over de voorzitter gesproken.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Het is wel mooi zo, maar als de minister-president echt tegen
discriminatie is, dan zou hij ook moeten durven uitspreken dat de kandidaat
niet uitsluitend moet worden gezocht onder de grote Europese politieke partijen.Minister Kok:Dat ben ik absoluut met de heer Van Middelkoop eens. Ik vind het van het
grootste belang, ook gelet op de nieuwe fase die Europa ingaat, dat wij daar
met een open mind mee omgaan. Ik weet niet of er in deze zaal nog kandidaten
zitten. Af en toe was het proces van een zekere wisseling van de politieke
kleur een onderdeel van het patroon, maar dat mag nooit dwingend zijn.De voorzitter:U zegt dat op een manier alsof wie nu niet interrumpeert geen kandidaat
meer kan zijn.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! Even over datgene wat de heer Van Middelkoop zei. Misschien
helaas voor hem, maar ook hem willen wij niet kwijt.De heer Van Middelkoop (GPV):De heer Weisglas heeft door dat ik een campagne ben begonnen.Minister Kok:Voorzitter! Ik merk dat mijn antwoord is begrepen. Zo gaan wij samen over
de drempel.Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter! Om te beginnen zal ik ingaan op de opmerkingen
over de voedselhulp aan de Russische Federatie. Ik wil vooropstellen dat het
goed is om steun te geven, maar dat dit wel moet gebeuren onder de juiste
voorwaarden. Daar hebben zowel de premier als ik ons in de afgelopen periode
voor ingezet. Er is nu sprake van een zodanig stelsel van afspraken, dat wij
kunnen zeggen dat hulp onder deze voorwaarden kan. Voor de goede orde zal
ik de voorwaarden opsommen, omdat er nogal wat veranderd is ten opzichte van
de afspraken die eerst gemaakt waren. Er zal sprake zijn van toezicht, van
een audit en van controle en evaluatie binnen het Russische grondgebied. De
Commissie zal via een openbare of besloten aanbesteding of via een onderhandse
procedure externe technische bijstand inschakelen voor toezicht, audit, controle
en evaluatie. De Commissie geeft aan dat de Raad de mogelijkheid heeft om
over het voorstel het advies van de Rekenkamer in te winnen. De Rekenkamer
kan ter plaatse controles verrichten. Een van de belangrijke punten die Nederland
heeft ingebracht betreft het in fasen en tranches leveren van de producten.
Bovendien – en dat is wat ons betreft het belangrijkste
punt – kunnen de leveranties worden geschorst als er aanwijzingen zijn
dat de Russische Federatie zijn verplichtingen niet nakomt. Daaronder vallen
dan ook eventuele grove onregelmatigheden bij de storting in of de besteding
van de tegenwaardefondsen, die in dit kader ook een rol spelen. Uiteraard
zal de Russische regering regelmatig verslag moeten doen.Gegeven dit stelsel van voorwaarden heeft de Nederlandse regering tijdens
de Landbouwraad van 14 december ingestemd met de voedselhulp aan de Russische
Federatie. Daarbij teken ik aan dat de Nederlandse regering grote zorg ten
aanzien van het geven van die voedselhulp houdt. Wat dat betreft zijn bepaalde
bange voorgevoelens die wij hadden direct bevestigd, doordat de Russische
regering de distributie die via een tenderprocedure zou plaatsvinden, gegeven
heeft aan een aantal overheidsbedrijven die ook bij de mislukte actie in 1991-1992
waren betrokken. Dat zet de clausule die betrekking heeft op de tranches en
de fasen en de clausule die zegt dat bij onregelmatigheden de leveranties
kunnen worden geschorst in een extra licht. De Kamer kan wat dat betreft ook
rekenen op een alert kabinet in dit kader.Mevrouw de voorzitter! Dan kom ik bij het gemeenschappelijk buitenlands
en veiligheidsbeleid, waar een aantal geachte afgevaardigden over heeft gesproken.
Dit onderwerp is in Wenen duidelijk aan de orde geweest. Daar ben ik gelukkig
mee. Dat is gedaan op grond van de voorstellen van de Algemene Raad. Het staat
ook tot onze grote vreugde – ik heb daar afgelopen maandag ook met mijn
Duitse collega over kunnen spreken – zeer hoog op de Duitse agenda voor
het komende voorzitterschap. Het is overigens niet zo – althans, dat
is niet terug te vinden in de verklaring over de Europese Raad – dat
hieraan al in Keulen een vervolg zal worden gegeven, met name in de geest
van de ontwikkeling van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
in het licht van de Engelse en Franse voorstellen. Afgesproken is dat hierover
in Helsinki – ook weer op voet van voorstellen van de Algemene Raad –
inhoudelijk verder zal worden gesproken.De heer Van den Akker meende een spanning te ontdekken tussen wat er namens
de regering is gezegd bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse
Zaken en de conclusies van de Europese Raad van Wenen. Ik kan die spanning
zelf niet ontdekken. Tijdens de begrotingsbehandeling was overigens nog niet
veel meer bekend over de Britse ideeën dan wat de minister-president
daarover had gezegd. Ik denk dat in St. Malo aan het idee iets verder vorm
is gegeven tussen de Britten en de Fransen. Het Britse idee sluit nu in wezen
nauw aan bij wat door de NAVO-partners al eerder is bepleit, onder andere
in de uitspraken van de NAVO ministeriële raad van Berlijn in 1994 en
1996. De heer Van den Berg heeft gezegd een zekere zwenking te ontwaren in
het beleid van de Nederlandse regering. Ik wil dat toch tegenspreken. Een
ding staat in ieder geval als een huis voor de Nederlandse regering maar ook –
blijkens het communiqué – voor de top van St. Malo, dat een eventuele
Europese veiligheids- en defensie-identiteit in de NAVO moet worden ontwikkeld.
Mevrouw Scheltema en de heer Weisglas hebben daar woorden over gesproken die
onzerzijds als muziek in de oren hebben geklonken.Mevrouw de voorzitter! Dan de benoeming van de hoge vertegenwoordiger.
Het is op zich jammer – mevrouw Karimi heeft daarover gesproken –
dat de benoeming niet kon plaatsvinden op de top van Wenen. We hebben daar
in de Kamer over gesproken, terwijl de minister-president er ook over heeft
gesproken tijdens het algemeen overleg ter voorbereiding van de Europese Raad.
Het was al eerder duidelijk dat een fors aantal lidstaten er de voorkeur aan
gaf om deze benoeming te laten samenvallen met een aantal andere belangrijke
benoemingen in het Europese kader. De Nederlandse regering heeft dat gegeven
uiteraard geaccepteerd. Daar zijn wij nu van uitgegaan. De afspraak is in
ieder geval gemaakt in de Europese Raad dat de hoge vertegenwoordiger bij
de top in Keulen zal worden benoemd. Dat maakt overigens duidelijk dat in
de komende periode niet alleen over personen zal moeten worden gesproken,
maar parallel daaraan ook over de verdere uitwerking van het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid.De heer Van Middelkoop (GPV):Is gesproken over en wellicht consensus bereikt over de status van de
hoge vertegenwoordiger? Wordt het een meer politieke of een meer ambtelijke
figuur?Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter! Daarover is op de top een zeer duidelijke afspraak
gemaakt. Een vooraanstaande politieke persoonlijkheid zal deze belangrijke
functie moeten gaan vervullen. Voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid
is het van grote betekenis dat de Europese Raad nu ook heeft besloten tot
het ontwikkelen van gemeenschappelijke strategieën voor de Russische
Federatie, Oekraïne en het Middellandse-Zeegebied en de westelijke Balkan.
De Kamer weet dat dat in het licht van het Verdrag van Amsterdam een duidelijk
innoverend element zal zijn bij het ontwikkelen van het gemeenschappelijk
buitenlands en veiligheidsbeleid van de Europese Unie. De Nederlandse regering
juicht dat onverkort toe.De heer Van Middelkoop sprak over Turkije. Ik heb ook kennisgenomen van
de opmerkingen die mijn Duitse collega daarover in de pers heeft gemaakt.
In die zin is er uiteraard tijdens de bijeenkomst in Wenen niet over gesproken.
Dat is ook niet terug te vinden in de officiële stukken. Voorop moet
staan – dat is herhaald – dat de uitspraken van Cardiff en Luxemburg
in het kader van de eventuele Turkse toetreding tot de Unie blijven gelden.
Het is duidelijk dat een eventuele toetreding van Turkije geen zaak zal zijn
van vandaag of morgen. Het perspectief daarop moet echter zeer duidelijk in
de gaten worden gehouden. Een dergelijke toetreding kan uiteraard ook weer
positieve effecten hebben op het probleem van de mensenrechten in Turkije,
op het probleem van de Koerden en op de economische ontwikkeling in Turkije.De heer Van Middelkoop heeft geïnformeerd naar de clustering van
raden. Daar heeft de Europese Raad geen besluiten over kunnen nemen, maar
er is wel over gesproken. In de stukken van de Algemene Raad en de conclusies
van het conclaaf van zondag en maandag voorafgaande aan de Europese Raad,
was te vinden dat de Algemene Raad zes à zeven voorstellen heeft gedaan
tot clustering van raden. Deze voorstel len zijn zeer concreet
en er zal in de komende periode verder over worden gesproken. Wat dit betreft
was de top in Wenen ook een zaak van onderhoud en werk in voorbereiding voor
het vervolg, met name voor het Duitse voorzitterschap.Mevrouw Karimi sprak over het Midden-Oosten. Naar mijn mening is hierover
een heldere verklaring van de Europese Raad tot stand gekomen. Er heeft gelukkig
een goede donorconferentie plaatsgevonden, waarbij niet alleen door de Europese
Unie maar ook door de Verenigde Staten toezeggingen zijn gedaan over investeringen
ten dienste van de Palestijnse gebieden. Het is bekend dat Nederland daar
met name een rol speelt bij de ontwikkeling van de haven van Gaza. Wij kunnen
alleen maar hopen dat wij daarmee in 1999 voortgang kunnen boeken.De Nederlandse regering is gelukkig met de heldere verklaring die in de
verklaring van Wenen is opgenomen over de Grote Meren. Uiteraard zal zij dit
vraagstuk in de Algemene Raad met zeer veel belangstelling, maar ook alertheid
blijven volgen. De heer Ajello is bezig om zich breed te informeren bij alle
partijen die zijn betrokken bij het Grote Merenconflict. Het is echt een zaak
van de juiste timing, maar op het moment dat wij mogelijkheden zien, zullen
wij de gedachte die door Nederland is gekoesterd om tot een conferentie hierover
te komen, uiteraard op de agenda plaatsen.Mevrouw de voorzitter! De heer Timmermans vroeg om een notitie naar aanleiding
van de suggesties van de Franse en Engelse regering. Het vervolg hiervan,
zoals ook is aangegeven bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse
Zaken, kan het best zijn plaats vinden bij de discussie over de hoofdlijnennotitie
van defensie, maar uiteraard ook bij de bespreking van de voorbereiding van
de top van Washington die in april 1999 zal plaatsvinden.Staatssecretaris Benschop:Voorzitter! Ik ben de heer Van Middelkoop erkentelijk voor het intrekken
van de motie over de middelen die beschikbaar zijn voor de preaccessie en
de uitbreiding van de Europese Unie. Ik hoop dat hij dit mede heeft gedaan
op grond van de informatie die is verstrekt in de brief die na afgelopen donderdag
is verschenen. In deze brief is ook het onderscheid uitgelegd tussen verplichtingen
en betalingen in het financiële systeem van de Unie. Dit houdt logischerwijs
in dat verplichtingen wel tot betalingen zullen leiden, maar dit betekent
niet dat bijvoorbeeld in 2006 alle tot dat jaar aangegane verplichtingen ook
dan al tot betalingen hebben geleid, omdat die wat achter de verplichtingen
aanlopen. Dit zal altijd blijven gebeuren en dat verklaart ook het verschil
tussen de cijfers. Maar verplichtingen zijn verplichtingen. In het kader van
de nieuwe financiële perspectieven is hiermee een duidelijk beeld gegeven
van de financiering van de kosten van de uitbreiding.Mevrouw Karimi (GroenLinks):Er ligt een Deens voorstel om de gelden die voor de toetreding beschikbaar
zijn, te gebruiken als preaccessiesteun, omdat de toetreding van de eerste
landen waarschijnlijk toch niet in 2002 zal gebeuren. Hoe kijkt de Nederlandse
regering daartegenaan?Staatssecretaris Benschop:Dat voorstel willen wij niet steunen, omdat de middelen die voor de uitbreiding
beschikbaar zijn, veel groter zijn dan de middelen die voor de preaccessie
beschikbaar zijn. In die zin is het moeilijk om dat te vergelijken. In eerdere
debatten heb ik al gezegd dat je in principe open moet staan voor een heroverweging,
als er bij de preaccessie en bij de uitbreiding reële tekorten worden
geconstateerd. Ik wil het houden bij deze algemene toezegging.Mevrouw Karimi en mevrouw Scheltema hebben gevraagd naar de opstelling
van de Nederlandse regering bij het cultuurprogramma. Met de besluitvorming
over de programma's in categorie 3, intern beleid, wordt vooruitgelopen op
de financiële perspectieven en verplichtingen die voor het jaar 2000
worden aangegaan. Bij dit programma liepen de Nederlandse inzet en de mogelijke
uitkomst die door anderen werd voorgestaan, zozeer uit elkaar, dat wij op
dit moment niet tot besluitvorming moesten overgaan, in lijn met onze inhoudelijke
opvatting over de ontwikkeling van de Europese begroting en de brieven van
de minister van Financiën en de minister van Buitenlandse Zaken. Het
programma is niet verworpen, maar aan het voorzitterschap is gevraagd om de
besluitvorming te hervatten, zodra Agenda 2000 beschikbaar is en de financiële
perspectieven bekend zijn. Dan weten wij binnen welk kader wij praten en dan
kunnen wij opnieuw kijken welke gelden voor dat programma beschikbaar zijn.Mevrouw Scheltema heeft gevraagd naar de Schengenintegratie in de Unie.
Daarover is niets nieuws bekend sinds afgelopen donderdag. Deze kwestie heeft
de aandacht van de Nederlandse regering. Ik denk dat wij daar in januari en
februari nog eens naar moeten kijken.De heer Timmermans vroeg naar het statuut van het Europees Parlement.
Dat is door de Nederlandse regering positief ontvangen, omdat er op hoofdlijnen
is gekozen voor goede oplossingen voor de salariëring van de parlementsleden,
de onkostenvergoeding, die alleen beschikbaar moet zijn voor reëel gemaakte
kosten, en een redelijke pensioenregeling. Dat was ook de mening van veel
regering die in Wenen aanwezig waren.Er is op één punt bezwaar gemaakt van Deense en Zweedse
zijde. Dat is gericht op de combinatie van het Europees gemiddelde salaris
en de Europese belastingheffing die daarover moet plaatsvinden. Door de Europese
top is aan de Algemene Raad opdracht gegeven om zo snel mogelijk in overleg
te treden met het Europees Parlement om tot een oplossing te komen. Er is
de Nederlandse regering veel aan gelegen om die zaak zo spoedig mogelijk uit
de wereld te helpen, langs de lijnen van het voorstel van het Parlement, om
de weg vrij te maken voor Europese verkiezingen over echte Europese politieke
onderwerpen.De heer Weisglas maakte melding van de woede van mevrouw Mouskouri over
de opstelling van Nederland bij het Europese cultuurprogramma. Ik denk dat
wij die woede wel zullen overleven. Collega Van der Ploeg en ik waren een
tikje teleurgesteld, maar misschien ook wel opgelucht, dat mevrouw Mouskouri
op zoek is naar de telefoonnummers van de heren Kok en Zalm en niet naar die
van ons. Maar goed, cultuur gaat over smaak.De heer Weisglas (VVD):Voorzitter! Dit geeft mij de gelegenheid om een fout te
herstellen. Ik had het over mevrouw Mercouri. Zij is echter een aantal jaren
geleden overleden. Ik bedoelde natuurlijk mevrouw Mouskouri, die lid is van
het Europees Parlement. Via deze correctie wil ik mijn excuses maken voor
die verspreking.De voorzitter:Het is mij gebleken dat er geen behoefte is aan een tweede termijn.De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 13.00 uur tot 14.00 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-2800-2822.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl