Debat over de Europese Top (21501-20)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 7106-7133

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-07-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 100, pagina 7106-7133

24-06-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij het debat over een overbruggingsregeling voor de REA, te weten de motie-Leijten over een overbruggingsfinanciering voor Eega (31224, nr. 27)Pagina 7097-7097
Vragen van het lid Van Dam aan de minister van Buitenlandse Zaken over de aanstaande tweede ronde van de presidentsverkiezingen in Zimbabwe (mondelinge vragenuur)Pagina 7086-7091
Vragen van het lid Van Velzen aan de staatssecretaris van Justitie over de situatie in de Bijlmerbajes en de brandbrief van het personeel (mondelinge vragenuur)Pagina 7081-7084
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 24 juni 2008)Pagina 7091-7095
Behandeling van de brief van de Tweede Kamerleden Gill'ard, Voordewind en Vos met het voorstel om de Algemene Rekenkamer te verzoeken, een onderzoek in te stellen naar vergoedingen aan Nederlanders die werkzaam zijn bij internationale organisaties (31200 V, nr. 129)Pagina 7098-7099
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het jaarverslag van het ministerie van VWS, te weten de motie-Agema over de reservering van 10 mln. onderbesteding voor het opleidingsfonds (31444 XVI, nr. 8) en de motie-Agema over inzicht in de besteding van het bedrag voor inhuur externen (31444 XVI, nr. 9)Pagina 7096-7096
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat met de regering over het eindrapport 'Tijd voor Onderwijs' van de commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (31007, nr. 6), te weten de motie-Depla over versoepeling van de regelgeving voor deelname aan het volwassenenonderwijs (31007, nr. 18), de motie-Jasper van Dijk over onderzoek naar wetgeving voor het bevorderen van gemengde scholen (31007, nr. 20), de motie-Jasper van Dijk over het voorkomen van aantasting van het aanbod van volwassenenonderwijs (31007, nr. 21) en een aantal andere motiesPagina 7099-7100
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 29 mei 2008 over brandveiligheid justitiële inrichtingen (24587)Pagina 7105-7105
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 24 juni 2008)Pagina 7150-7152
Presentie en opening (dinsdag 24 juni 2008)Pagina 7079-7079
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Natuurbeschermingswet 1998 in verband met de regulering van bestaand gebruik en enkele andere zaken (31038), en over de motie-Jacobi over verduidelijking van de begrippen significant, externe werking en vergunningplicht in een publieksfolder (31038, nr. 21), de motie-Jacobi over een beoordelingskader voor gemeenten en provincies (31038, nr. 22), de motie-Poppe/Polderman over aanhouding van reparatiewetgeving tot na behandeling van de evaluatie (31038, nr. 23) en 2 andere motiesPagina 7097-7098
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het verslag van een algemeen overleg met de staatssecretaris van Economische Zaken, de staatssecretaris van Financiën en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de kabinetsbrief over onder andere zelfstandig ondernemerschap (31311, nr. 5), te weten de motie-Graus over een merkbare lastenverlichting voor zelfstandige ondernemers (31311, nr. 7), de motie-Aptroot over het fiscaal gelijkwaardig behandelen van parttime en hybride ondernemerschap (31311, nr. 8), de motie-Aptroot over niet hanteren van een leeftijdsonderscheid bij de zelfstandigenaftrek (31311, nr. 9) en een aantal andere motiesPagina 7095-7095
Stemming over een motie, ingediend bij het spoeddebat over de situatie in tbs-kliniek Oldenkotte, te weten de motie-De Roon over het herstellen van de veiligheid in kliniek Oldenkotte (29452, nr. 88)Pagina 7104-7104
Stemmingen over moties, ingediend bij het spoeddebat over de stakingen door vrachtwagenchauffeurs, te weten de motie-Madlener over teruggave van het kwartje van Kok (31200 XII, nr. 84), de motie-De Krom over compensatie voor hoge brandstofprijzen (31200 XII, nr. 85) en de motie-Irrgang/De Krom over uitstel van de geplande btw-verhoging (31200 XII, nr. 86)Pagina 7104-7104
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het financieel toezicht en enige andere wetten ter implementatie van richtlijn nr. 2004/109/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 15 december 2004 betreffende de transparantievereisten die gelden voor informatie over uitgevende instellingen waarvan effecten tot de handel op een gereglementeerde markt zijn toegelaten en tot wijziging van Richtlijn 2001/34/EG (PbEU L 390) (31093), en over de motie-Weekers/Blanksma-van den Heuvel over compensatie van het bedrijfsleven voor de administratievelastenverzwaring (31093, nr. 19) en de motie-Weekers c.s. over 'nationale koppen' op Europese regelgeving in wetsvoorstellen (31093, nr. 20)Pagina 7096-7097
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over biodiversiteit, te weten de motie-Ouwehand over een plan van aanpak voor meer biodiversiteit (26407, nr. 31), de motie-Polderman/Jacobi over een actieprogramma ter voorkoming van biodiversiteitsverlies (26407, nr. 32) en de motie-Atsma/Koppejan over de gevolgen van het van toepassing verklaren van de Natuurbeschermingswet voor de Nederlandse Exclusieve Economische Zone (26407, nr. 33)Pagina 7103-7103
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de nota Staatsdeelnemingenbeleid (28165, nr. 69), te weten de motie-Weekers over evalueren van de toegevoegde waarde van het aandeelhouderschap in de Bank Nederlandse Gemeenten en de Waterschapsbank (28165, nr. 77), de motie-Weekers over voorbereidingen om Holland Casino te privatiseren (28165, nr. 79), de motie-Weekers over het aanwenden van superdividenden en opbrengst staatsdeelnemingen ter aflossing van de staatsschuld (28165, nr. 80) en een andere motiePagina 7095-7096
Debat over de Europese Top (21501-20)Pagina 7106-7133
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet overige OCW-subsidies en de Wet Invoering en financiering Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen i.v.m. de overgang van de verantwoordelijkheid voor onderwijsvoorzieningen voor jongeren met een handicap (31383)Pagina 7104-7104
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het jaarverslag van het ministerie van SZW, te weten de motie-Blok over het opleggen van de plicht aan sociale fondsen om de jaarcijfers op hun website te publiceren (31444 XV, nr. 8)Pagina 7104-7105
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over China, te weten de motie-De Roon over aandacht voor de mensenrechtensituatie bij de opening van de Olympische Spelen (31200 V, nr. 130), de motie-De Roon over na de opening van de Olympische Spelen terugreizen via Tibet (31200 V, nr. 131), de motie-Thieme over aandacht voor het gebrekkige dierenwelzijnsbeleid in contacten met China (31200 V, nr. 132) en 2 andere motiesPagina 7102-7102
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over drinkwaterprojecten in ontwikkelingslanden, te weten de motie-Irrgang over het vrijmaken van extra middelen voor PPP's op het gebied van drinkwaterprojecten in ontwikkelingslanden (31250, nr. 19)Pagina 7103-7103
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het jaarverslag van het ministerie van VROM, te weten de motie-Neppérus/Koopmans over vermindering van de geluidsoverlast van AWACS-vliegtuigen met 35% (31444 XI, nr. 10)Pagina 7104-7104
Vragen van het lid Blanksma-van den Heuvel aan de minister van Financiën over de uitspraak van het College van Beroep over ten onrechte doorberekende kosten aan het bedrijfsleven door de AFM en De Nederlandsche Bank (mondelinge vragenuur)Pagina 7079-7081
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het alcoholbeleid, te weten de motie-Voordewind c.s. over het tegengaan van overmatig alcoholgebruik in niet-commerciële drankketen (27565, nr. 64), de motie-Voordewind over een afzonderlijk streefpercentage voor alcoholgebruik onder 12-jarigen (27565, nr. 65), de motie-Leijten/Bouwmeester over een plan voor brede spreiding van alcoholpoli's (27565, nr. 69) en een andere motiePagina 7102-7103
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het actieplan Overlast en Verloedering, te weten de motie-Brinkman over landelijke richtlijnen voor keihard repressief optreden tegen ernstige verstoringen (28684, nr. 153), de motie-Brinkman over preventief fouilleren in heel Nederland (28684, nr. 154), de motie-Brinkman over parlementariërs die als reservepolitieman werkzaam zijn (28684, nr. 155) en een aantal andere motiesPagina 7100-7100
Behandeling van het Voorstel van wet van de leden Halsema en Van Gent tot wijziging van de Wet arbeid en zorg (Vaderverlof) (31071)Pagina 7133-7150
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Razeb, te weten de motie-De Roon/Wilders over steun bij een preventieve Israëlische aanval op Iraanse nucleaire installaties (21501-02, nr. 828), de motie-De Roon/Wilders over steun aan Israël bij een Iraanse vergeldingsaanval (21501-02, nr. 829), de motie-Van Baalen over verdieping van de dialoog met Israël over regionale ontwikkelingen (21501-02, nr. 830) en een andere motiePagina 7101-7102
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Transportraad, te weten de motie-Roemer c.s. over vrachtwagenchauffeurs die vrijwilligerswerk doen bij de truckerruns (21501-33, nr. 165) en de motie-Roemer over compensatie van en bijstand aan luchtreizigers (21501-33, nr. 166)Pagina 7103-7103
Stemmingen over moties, ingediend bij het spoeddebat over het vastzetten van een cartoonist, te weten de motie-Van der Ham c.s. over zorgvuldiger bejegening van vermeende opiniedelicten (31200 VI, nr. 164), de motie-Van der Ham/Halsema over het vertrouwelijk ter inzage leggen van de briefwisseling over de kwestie-Nekschot (31200 VI, nr. 165), de motie-Rutte over rekening houden met de vrijheid van meningsuiting bij het inzetten van vervolging (31200 VI, nr. 166) en de motie-Bosma over stopzetten van de subsidie aan Magenta (31200 VI, nr. 167)Pagina 7100-7101
Vragen van het lid Lempens aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het in dienst nemen van Polen bij een sociale werkplaats, terwijl er een wachtlijst is (mondelinge vragenuur)Pagina 7084-7086

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 289 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese Top.De voorzitter:Ik heet de minister-president en de minister van Buitenlandse Zaken welkom.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Hét onderwerp van deze Top was natuurlijk de verwerping
van het Verdrag van Lissabon door het Ierse volk. Als je de conclusies van
het voorzitterschap erop naslaat, zou je dat echter niet verwachten. Van die
conclusies van het voorzitterschap – dat document telt 24 pagina's –
heeft slechts een pagina betrekking op het Verdrag van Lissabon en de uitkomst
van het referendum van Ierland. En dan overdrijf ik nog: het waren feitelijk
niet meer dan vijf korte punten. Die passen gemakkelijk op een halve pagina.Slechts in 1 van de 27 lidstaten is een referendum over het Verdrag van
Lissabon gehouden. De uitkomst van dat referendum was luid en duidelijk nee.
De spelregel binnen de EU is dat er geen verdrag komt als niet alle lidstaten
meedoen. Er is dus sprake van een Europees probleem in plaats van een Iers
probleem. Zolang dat niet met inzet van alle kanten is opgelost, zal de impasse
blijven bestaan. Als wij binnen de EU met een dergelijk gigantisch probleem
zitten, verwacht je dat er tijdens de Europese Top over meer zaken iets te
zeggen valt dan over de vijf punten waartoe de politici zich hebben beperkt.
Je zou verwachten dat de toppolitici van Europa zich flink achter de oren
krabden en dat zij zich afvroegen wat de uitkomst in andere landen was geweest
als ook daar de mening van het volk was gevraagd. Je verwacht dan dat Europese
toppolitici daarover serieus met elkaar praten. Dat hebben zij echter niet
gedaan.De conclusie van de Europese Top over het Ierse nee is door staatssecretaris
Timmermans van Europese Zaken in het programma Buitenhof van afgelopen weekend
nauwkeurig verwoord: "Er is maar één lidstaat die moet
nadenken en dat is Ierland. De rest hoeft niet meer na te denken." Dit
getuigt van totale onwil om nog te bewegen en om daarover na te denken. De
staatssecretaris sprak ook uit dat hij niet wil dat de andere lidstaten zich
achter de oren krabben. Alleen Ierland zou dat moeten doen. Hij hoopt en verwacht
dat het dan tot het besluit zal komen dat het de verkeerde keuze heeft gemaakt.
Ik zeg nogmaals dat die houding van de staatssecretaris getuigt van totale
onwil om nog te bewegen en om over beweging na te denken. Mijn fractie slaat
steil achterover van de arrogantie die daaruit blijkt. Geen enkele Nederlandse
burger is gevraagd zijn mening over dit verdrag te geven. Toch durft de staatssecretaris
te beweren dat Nederland voorstander van het verdrag is. De staatssecretaris
en de politieke elite waardoor hij wordt omringd, zijn daarvan voorstander.
Veel burgers in Nederland en in de rest van de EU zijn dat absoluut niet.
Zelfs in de achterban van dit kabinet is de animo voor dat verdrag binnen
een periode van minder dan een jaar flink gedaald. Het kabinet heeft echter
lak aan dat soort feiten.De heer Blom (PvdA):Dit is weer een sterk staaltje van selectief citeren. Ik heb de transcriptie
van het televisieprogramma Buitenhof meegenomen. Dat is niet het enige wat
staatssecretaris Timmermans heeft gezegd. Hij heeft ook gezegd dat waarschijnlijk
26 lidstaten het verdrag zullen ratificeren en 1 niet. Nu moet worden afgewacht
wat de Ieren in oktober zelf als reden geven voor het nee. En vervolgens zouden
de Ieren moeten aangeven hoe zij zelf denken uit deze impasse te komen. Dat
is exact hetzelfde als wat alle Europese landen twee jaar geleden tegen Nederland
hebben gezegd: jullie hebben een probleem, wat is de oplossing? Hoe denkt
de heer De Roon daarover?Ten tweede wil ik kijken naar de interpretatie van het Ierse nee. Naar
aanleiding van een telefonisch onderzoek heeft 40% van de Ierse bevolking
aangegeven nee te hebben gestemd vanwege het feit dat zij geen idee had wat
er in het verdrag stond. 17% heeft aangegeven per definitie politici
niet te vertrouwen. 10% heeft aangegeven niet te willen dat de Ierse
commissaris verdwijnt, terwijl deze onder Nice sneller verdwijnt dan onder
Lissabon. Weer 10% heeft aangegeven niet te willen dat Europa zich
met het Ierse belastingsysteem bemoeit, wat Europa dus ook niet doet. Met
andere woorden: de conclusie kan zijn dat ruim 70% van de Ierse bevolking
op gronden die niets te maken hadden met het Verdrag van Lissabon nee heeft
gestemd. Is de heer De Roon nu nog steeds van mening dat het referendum het
ultieme middel is om de bevolking naar haar mening te vragen als het gaat
over dit soort onderwerpen?De heer De Roon (PVV):Op de vragen van de heer Blom zou ik het volgende willen antwoorden. In
de eerste plaats heeft hij verwezen naar het feit dat destijds, nadat in Nederland
de Europese grondwet bij referendum door de bevolking was verworpen, ook in
het Europese concert is gezegd dat het een Nederlands probleem was dat Nederland
zelf maar moest oplossen. Vervolgens is wel gebleken dat het ratificatieproces
krakend tot stilstand is gekomen, terwijl wij in de situatie waarin wij nu
zitten, te maken hebben met een concert van Europese leiders die zeggen dat
het ratificatieproces gewoon onder volle stoom moet doorgaan. Daarmee worden
de Ieren op een in mijn ogen onaanvaardbare en ook onfatsoenlijke wijze onder
druk gezet.Dan het tweede punt dat door de heer Blom is aangeroerd: de interpretatie
van het Ierse nee. Hij citeert daartoe uit opiniepeilingen. Mogelijk is dat
juist, maar hij zal het toch met mij eens zijn dat het aan de Ieren zelf is
om te interpreteren wat dit nee betekent en om dat aan ons duidelijk te maken.
Dat is een standpunt dat volgens mij al eerder, ook door de heer Blom, is
uitgesproken. Ik geloof dus niet dat daarover verschil van mening bestaat.
Dit betekent dat als de Ieren nee hebben gezegd, zij ons uiteraard nader moeten
gaan duidelijk maken wat dat betekent. Het betekent in mijn ogen echter evenzeer
dat wij nu niet als alle andere staten in Europa die, althans volgens de regering,
wel verder willen met dit verdrag, maar achterover kunnen leunen, onze armen
over elkaar kunnen houden en kunnen zeggen "Ieren, zoek het zelf maar
uit" en "wij wachten wel af wat jullie te melden hebben, maar wij
gaan gewoon door". Waarom kan dat niet? Dat kan niet omdat uit de schaarse
referenda die er tot nog toe zijn geweest over de Europese grondwet en dit
Verdrag van Lissabon keer op keer blijkt dat de bevolking die dan wordt geraadpleegd,
dit niet wil. Wij weten allemaal heel goed dat er, niet alleen in Nederland,
maar ook in diverse andere Europese landen, onder de bevolking heel veel twijfels leven over dit Verdrag van Lissabon. Ik moet toegeven aan de regering
dat de bevolking heel deskundig buiten dit proces is gehouden van de ratificatie
van het Verdrag van Lissabon. Ik vind dat een schandaal. Ik vind dat ook in
Nederland de bevolking bij referendum had moeten worden geraadpleegd.De heer Blom (PvdA):Ik wil toch nog even terug naar die essentiële vraag of dat referendum
nu zo'n fantastisch goed middel was. Wij doen af en toe ook een beetje aan
zelfreflectie in de Kamer. Ierland is het land geweest dat bij uitstek zijn
stinkende best heeft gedaan om iedere Ierse burger zo goed mogelijk te informeren
over wat het Verdrag van Lissabon inhield. Inclusief huis-aan-huisfolders
door heel Ierland. Inclusief de geroemde publieksversie die er in Ierland
al wel is en in Nederland nog niet. Inclusief aandacht in radio- en televisieprogramma's.
Inclusief allerlei folders, posters, toestanden en je kunt het zo gek niet
bedenken. Zelfs de heer Van Bommel is naar Ierland geweest om het over het
verdrag te hebben. Beter geïnformeerd konden de Ieren niet zijn. Toch
zegt 70% van de Ierse bevolking: wij hebben op andere gronden nee gezegd,
het gaat helemaal niet over het Verdrag van Lissabon, dit gaat ergens anders
over. Toch vindt u nog steeds het referendum het meest ultieme democratische
middel. Nou niet in een democratie waarin ik wil leven.De heer De Roon (PVV):Dat is dan een beeld dat de heer Blom heeft van democratie, maar ik heb
daar toch een ander beeld bij. De Ierse bevolking heeft namelijk heel duidelijk
te kennen gegeven dat zij die vaart waarin dit hele proces met dit Verdrag
van Lissabon is gezet, gewoon niet pruimt en niet ziet zitten. Uiteraard hoor
je meerdere en misschien wel tientallen verschillende redenen als je die miljoenen
burgers gaat vragen waarom zij tegen hebben gestemd. De kern van de zaak blijft
dat de bevolking heeft gezegd: het proces van Europa om steeds meer macht
over te hevelen naar Brussel en Straatsburg – het proces van uitholling
van soevereine bevoegdheden van het eigen land – staat ons niet aan;
wij hebben geen vertrouwen in die ontwikkeling. Wij hebben geen vertrouwen
in onze eigen leiders die dit willen en wij hebben ook geen vertrouwen in
de Europese elite die deze kant op wil. Dat is de grondtoon die daaruit blijkt.
Verder weten wij dat ook in allerlei andere Europese landen zijn dergelijke
gevoelens zeer sterk aanwezig, zijn met name ook in ons eigen land. Dat betekent
in mijn ogen dat wij ook in Nederland een referendum hadden moeten houden.
Dat proces van verdergaande ontwikkeling van Europa, zoals dat met dit verdrag
is ingeslagen, zit de burgers dwars; zij volgen het niet. Mijn standpunt is
daarom: houd daarmee op. Houd op met die fixatie op verdere institutionele
ontwikkeling, ga echt luisteren naar de burgers, vraag wat zij willen en begin
pas weer iets te doen als je weet wat zij willen, als je zeker weet dat je
goed vertaalt wat onze eigen burgers willen.De voorzitter:Ik vraag de heer De Roon, wat korter op de hem gestelde vragen te antwoorden.Het woord is aan de heer Ten Broeke.De heer Ten Broeke (VVD):Wij ontkomen ook in dit debat waarschijnlijk niet aan een kleine repeterende
breuk. Dat zal niet alleen voor de heer De Roon gelden, dat geldt wellicht
ook voor andere woordvoerders in het debat. Interessant zijn niet zozeer de
punten waarover wij hetzelfde zeggen, maar die waarop wij afwijken. Ik ken
de heer De Roon van de afgelopen twaalf debatten in de afgelopen achttien
maanden die wij over het Verdrag van Lissabon hebben gevoerd, als iemand die
maar liefst zes keer een bijdrage is begonnen met het noemen van enquêtes
en andere onderzoeken. Ik weet niet of het was om een eigen gebrek aan opvattingen
te illustreren, maar altijd had hij weer een enquête bij de hand, behalve
deze keer. Deze keer kennen wij een heel interessante enquête; de heer
Blom refereerde daar al aan. Ik wil u graag één cijfer uit die
enquête voorhouden: 87% van de mensen die nee hebben gestemd
in Ierland geven aan dat zij graag willen dat er wordt heronderhandeld, omdat
zij kennelijk denken dat daaruit nog iets meer te slepen valt. Hoe kunt u
verklaren, met dat cijfer in het achterhoofd, dat dit verdrag dood is voor
diegenen die nee hebben gezegd?De heer De Roon (PVV):Dat is een heel eenvoudige zaak. De Ieren hebben op dit moment kennelijk
de indruk dat heronderhandelen voor hen de enige uitweg is. Mijn standpunt,
dat ik vandaag en in het komende jaar tot aan de Europese verkiezingen wil
verdedigen, is dat er veel meer uit te slepen valt voor iedereen die twijfels
heeft over deze ontwikkelingen. Ik vind namelijk dat er over het hele proces
dat nu is ingezet met dit Verdrag van Lissabon, opnieuw moet worden gesproken
en dat De Roononze eigen burgers daarover moeten worden geraadpleegd. Als
u zegt dat de Ieren zoveel te danken hebben gehad aan Europa – dat heeft
trouwens ook de heer Blom al gezegd – dan is dat absoluut waar. Maar
dat betekent niet dat je vervolgens kunt zeggen dat, nu zij de enigen zijn
die nog een beetje dwarsliggen, zij ook maar met de oplossingen moeten komen.
Zo gaan wij in Europa hopelijk niet met elkaar om. Wij moeten zelf ook de
bereidheid tonen om in beweging te komen en om over die hele zaak opnieuw
te praten.De heer Ten Broeke (VVD):Je kunt alleen maar opnieuw over die zaak praten als je de ratificatie
keurig afmaakt. U verklaart het verdrag de hele tijd dood. U zegt in allerlei
uitlatingen dat u eigenlijk vindt dat het proces maar moet worden
gestopt. De Ieren die nee hebben gezegd geven zelf aan dat zij denken dat
er nog meer in zit. Misschien hebben zij naar Nederland gekeken; dat zou best
kunnen. Ik kan deze zaken echter niet met elkaar rijmen.De heer De Roon (PVV):Het punt is, dat de Ieren zwaar onder druk worden gezet met het verhaal
dat er zal worden doorgegaan met ratificeren. Kennelijk dwingt dat mensen
in de opiniepeiling waarop u zich baseert tot de gedachte dat er kennelijk
alleen nog maar moet worden geprobeerd om te heronderhandelen. Mijn standpunt
is dat je veel verder kunt gaan dan alleen heronderhandelen. De hele zaak
moet worden opengebroken, en dat betekent dat dit verdrag moet worden doodverklaard.Voorzitter. Ons kabinet heeft lak aan de feiten. Zelfs onder de eigen
achterban van het kabinet is de steun voor het Verdrag van Lissabon in een
jaar tijd gedaald. Het is nog veel erger, want staatssecretaris Timmermans
van Europese Zaken heeft in de bewuste uitzending van Buitenhof zelfs beweerd
dat de burgers het niet over de spelregels van de Europese Unie, en dus over
het Verdrag van Lissabon, willen hebben, omdat hen dat niet interesseert.
Dat is natuurlijk een leugen, want het was niet de burger, maar de staatssecretaris
die het er niet over wilde hebben. De regering wilde het er eigenlijk niet
over hebben met de bevolking. Er is geprobeerd om zo weinig mogelijk aandacht
aan het verdrag te besteden en het er in alle stilte, zonder de inbreng van
die lastige en kritische burgers, zo snel mogelijk doorheen te jassen. De
regering wil het niet met de burger over de spelregels van de Europese Unie
hebben, omdat zij weet dat velen die spelregels afkeuren. De kabinetspartijen
PvdA, CDA, en ChristenUnie hebben een referendum afgewezen een ook de VVD
wilde er niet aan. U allen was niet geïnteresseerd in de stem van de
burger. Het is dan in mijn ogen ook onfatsoenlijk als de staatssecretaris
de burgers heeft verweten dat zij niet over het verdrag wilden praten. Het
is onfatsoenlijk, en daarmee is ook aangetoond dat er op dit punt een antidemocratische
stemming heerst binnen de regering.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Kan de heer De Roon nog eens uitleggen hoe het nu precies zit met zijn
stelling dat de burger er buitengewoon geïnteresseerd in is om te gaan
praten over de spelregels en besluitvormingsmechanismen binnen de Europese
Unie? Waar baseert hij dat op?De heer De Roon (PVV):Dat is heel simpel. Ik beroep mij op een recente peiling die te vergelijken
valt met een peiling van vorig jaar september. Ik zal u de cijfers even voorhouden.
Er is namelijk zowel in september vorig jaar als in juni van dit jaar aan
de burgers gevraagd: stel dat in Nederland ook een referendum gehouden zou
zijn, wat zou u dan gezegd hebben over het nieuwe verdrag? In september vorig
jaar zei nog 55% dat men ja gezegd zou hebben; in juni 2008 was dat
gedaald tot 46%. Als men nu de gelegenheid zou hebben om over dat verdrag
te stemmen, dan zou er 46% ja op zeggen. Dat betekent dat er een verschuiving
gaande is in de opinie van de Nederlandse bevolking. Ik geef toe dat die verschuiving
bij de achterban van het CDA klein is; waar vorig jaar nog 63% ja zei,
is dat nu 60%. Bij andere partijen gaat het veel verder. Bij de VVD
is het percentage voorstanders van het Lissabonverdrag gedaald van 65 naar
40. Dat laat heel duidelijk zien dat de burgers dat verdrag niet pruimen en
dat wij ons, als wij verder willen met Europa, niet zonder meer op de verdragstekst
moeten gaan baseren die er nu ligt. Wij moeten met de burgers in gesprek en
wij moeten niet alleen proberen om dat verdrag uit te leggen aan de burgers,
wij moeten vooral aan de burgers vragen wat zij nu eigenlijk zelf voor verwachtingen
hebben van Europa.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik weet niet welke taal ik net gesproken heb, maar ik vroeg waarop u de
uitspraak baseert dat de burgers erin geïnteresseerd zijn, te spreken –
dat is iets anders dan te stemmen – over de besluitvormingsmechanismen
binnen de Europese Unie. Het enige waar u mee komt, is dat er minder steun
zou zijn voor het verdrag. Dat is volgens mij iets fundamenteel anders. Geeft
u nu eens antwoord op de vraag op grond waarvan u zegt dat er bij de burger
op dit moment veel belangstelling voor bestaat om over de besluitvormingsmechanismen
binnen de EU te praten? Daar hebt u geen enkel bewijs voor.De heer De Roon (PVV):Naar mijn idee blijkt dat uit de houding van de Nederlandse bevolking
tegenover het verdrag en tegenover de vraag of er wel of niet een referendum
over gehouden moet worden. Als het gaat om de vraag of er wel of niet een
referendum over gehouden had moeten worden, is het percentage mensen met het
standpunt dat dit wel had moeten gebeuren nog veel groter, zeker onder de
achterban van mijn partij. Ook bij het CDA zegt rond de 50% dat er
wel een referendum over gehouden had moeten worden. Dan kunt u toch niet zeggen
dat burgers niet geïnteresseerd zijn? Natuurlijk zijn die burgers wel
geïnteresseerd!De heer Blom (PvdA):Voorzitter. Ik maak ernstig bezwaar tegen het keer op keer gebruik maken,
in deze Kamer, van het verwijt dat onze regering antidemocratisch zou zijn.
Daarmee zegt de heer De Roon niet alleen dat de regering antidemocratisch
is; hij zegt ook dat wij antidemocratisch zijn. De Tweede Kamer heeft immers
met een ruime meerderheid besloten om geen referendum te houden. Is de heer
De Roon dan misschien zo'n verschrikkelijk groot voorstander van het Birmese
regime? In Birma houden ze wel een referendum over de grondwet. Vindt hij
dat dan een teken van ultieme democratie?Hij vindt deze regering antidemocratisch. Hoe zou hij deze regering wel
willen typeren?De voorzitter:Ik stel voor dat u daar kort op reageert en dat u dan weer terugkeert
naar dit debat over de Europese top.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Ik ben helemaal niet van plan om enig voorbeeld aan welk regime
in Azië dan ook en zeker niet aan het Birmese regime te nemen, dus die
vraag ga ik echt niet bevestigend beantwoorden. Het tweede punt ben ik kwijt,
omdat u er weer doorheen staat te schreeuwen, mijnheer Blom. Herhaalt u dat
tweede punt alstublieft nog even.De heer Blom (PvdA):U bestempelt deze regering als antidemocratisch. Hoe beschouwt u deze
regering dan? Ik wil dat graag weten. Als zij antidemocratisch is, moet zij
iets anders zijn. Dat houdt het woord anti namelijk in. Ik
ben zo benieuwd hoe u onze regering zou willen typeren.De heer De Roon (PVV):Het woord antidemocratisch lijkt mij als typering genoeg. Het is toch
glashelder? De kabinetsleden zijn niet democratisch als het om dit onderwerp
gaat, zij luisteren niet goed naar de bevolking, zij willen er niet naar luisteren
en zij hebben er alles aan gedaan om te vermijden dat zij ernaar moesten luisteren.
Dat noem ik antidemocratisch. Dat is mijn typering, niets meer, niets minder.Zoals gezegd, vind ik dit alles onfatsoenlijk en antidemocratisch. Dat
is nog niet alles. Burgers die er een andere mening op na houden, wordt ook
nog verweten, zowel door leden van het kabinet als van de Tweede Kamer, dat
zij angstig zijn en zich achter de Nederlandse waterlinie verschuilen. Het
hele verhaal over de Europese Unie wordt gepresenteerd als een keuze tussen
angst of hoop. Ik snap eerlijk gezegd gewoon niet waar men het lef vandaan
haalt om al die burgers die er een andere mening op na houden dan deze regering
of de partijen in deze Kamer die voorstander zijn van het Lissabonverdrag,
op deze manier de mond te willen snoeren. Ik kan u in ieder geval wel zeggen
dat de visie die mijn fractie erop na houdt, alles behalve een angstige is.
Zij heeft juist veel vertrouwen in de Nederlandse burgers. Zij heeft niet
alleen hoop, nee, zij weet zeker dat wij samen een betere toekomst kunnen
realiseren. Soms zal dat in samenwerking met andere EU-burgers of met burgers
elders in de wereld zijn en soms alleen met de burgers in ons eigen land.
Dat hangt af van het onderwerp en dat zal keer op keer moeten worden afgewogen.Het gaat erom dat de problemen waar de burger dagelijks mee wordt geconfronteerd,
worden opgelost. De Europese Unie die de Europese elite, waaronder dus ook
deze regering, voorstaat, is een Europese Unie met steeds meer macht, een
Europese Unie met zwakke lidstaten, een Europese Unie waar burgers de mond
wordt gesnoerd en een Europese Unie waar een kleine politieke elite de touwtjes
in handen heeft en op steeds meer terreinen voor de meerderheid bepaalt. Veel
burgers zitten daar toch echt niet op te wachten. Het feit dat de burgers
tegen dit verdrag zijn, betekent ook niet dat zij tegen de Europese Unie zijn.
Zoals de staatssecretaris heeft gezegd in dat zelfde interview in Buitenhof,
gaat dit zelfs op voor de Ieren. Zij zijn niet tegen samenwerking binnen de
Europese Unie, maar wel tegen dit verdrag. Het zou dan ook verstandig zijn
om nu eens na te gaan wat voor een Europese Unie de burgers nu wel willen
steunen.De PVV-fractie staat in ieder geval voor een kleiner Europa, want zij
meent dat een kleiner Europa ook een sterker Europa zal zijn. De PVV-fractie
staat voor een Europa van de burgers in plaats van een Europa van de elite.
De PVV-fractie staat voor een fatsoenlijk Europa en een democratisch Europa.
Ik roep de Europese elite en dus ook deze regering op om alle Europese burgers
en dus ook de Ieren eens serieus te nemen en Europa terug te geven aan de
burger. Het Europa zoals de burger het wil, moet het doel van de regering
zijn. Laat zij zich op haar oriënteren en laat zij de institutionele
obsessie met Europa loslaten.De Europese Unie lijkt voor de pro-Europese politici wel eens een one
way street te zijn.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. Wij moeten een Europa organiseren zoals de burgers dat willen.
De heer De Roon is een groot liefhebber van opiniepeilingen en van enquêtes.
Als nu keer op keer uit die opinieonderzoeken, enquêtes en met name
de eurobarometer blijkt dat de Europese Unie veel meer bevoegdheden zou moeten
krijgen op het terrein van buitenlandse zaken, justitie en migratie, voert
hij dat dan morgen in?De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Mijn fractie is geen voorstandster van de ideeën die
de heer Van Dijk ventileert.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):De burgers wel.De heer De Roon (PVV):Mijn fractie vindt wel dat er met onze burgers over moet worden gesproken.
Nu wordt hun het hele Lissabonverdrag door de strot geduwd, zonder dat zij
zich erover hebben kunnen uitspreken. Dat is geen goede zaak. Er moet gedebatteerd
worden tussen politici en de burgers. Er moet ook voeling zijn tussen politici
en de burgers. De gigantische kloof die er op dit moment is, moet overbrugd
worden, voordat wij, of beter gezegd: jullie, verdergaan met de Europese machine,
die op volle stoom wil doordraaien.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik merk een heel grote inconsistentie in uw redenering. Elke keer wanneer
u spreekt, hebt u het over enquêtes die bewijzen dat er niets moet gebeuren
op Europees niveau. Nu kom ik met een voorstel. De afgelopen twintig jaar
roept de Europese bevolking, niet in een lidstaat, maar in alle lidstaten,
dat er iets gedaan moet worden op het terrein van buitenlands beleid, justitie
en migratie. Burgers hebben een heel nauwkeurige omschrijving van hoe zij
dit zouden willen. Nu zegt u: nee, dat voorstel is niet nodig, wij moeten
er even met de burgers over praten. Wat is het nu? Vindt u dat u echt moet
luisteren naar wat de bevolking wil, dan zegt u: oké dat gaan wij doen.
Dat is nu geregeld in het verdrag. Of zegt u: nee, het komt mij toevallig
even niet zo goed uit en daarom kies ik nu even een andere houding?De heer De Roon (PVV):Het is niet zo simpel als nu wordt voorgehouden.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dat is bij een referendum ook zo.De heer De Roon (PVV):De zaken zijn werkelijk veel gecompliceerder. Het gaat niet om de vraag
wat er op een beleidsterrein moet gebeuren. Daarover wil ik het vandaag ook
helemaal niet hebben. In het kader van deze discussie is dit ook niet van
belang. Het is van belang dat het Europa dat zich ontwikkelt mijlenver van
de beleving van de burgers staat. Deze kloof moet worden overbrugd, voordat
wij allerlei institutionele stappen gaan zetten, zoals dit verdrag beoogt.De heer Ten Broeke (VVD):De heer De Roon heeft nu een aantal keer de woorden "fatsoenlijk"
en "democratisch" gebruikt. De woorden liggen hem in de mond bestorven,
zou je bijna zeggen. Wat is er fatsoenlijk en democratisch aan om een land
dat zich niet in de Europese Unie bevindt en voorlopig nog geen aanspraak maakt op het lidmaatschap van de Europese Unie, maar wel zijn eigen
vrijheid heeft bevochten, die vrijheid en onafhankelijkheid te ontzeggen?
Ik spreek hier over Kosovo. Uit een motie die de heer De Roon heeft ingediend,
bleek dat hij Kosovo de vrijheid en onafhankelijkheid wilde ontzeggen, omdat
er in dat land veel moslims wonen. Wat is daaraan fatsoenlijk en democratisch?De voorzitter:De heer De Roon beantwoordt deze vraag, maar ik wil er wel op wijzen dat
dit debat gaat over het verslag van de Europese Top.De heer De Roon (PVV):Het is mijn democratisch recht om dit standpunt uit te dragen, te ventileren
en te bepleiten. Wij vinden dat er geen behoefte is aan een moslimstaat op
Europees grondgebied. Wij menen dat dit alleen maar tot steeds meer problemen
binnen Europa zal leiden. Wij vinden dat een moslimstaat op Europees grondgebied,
dat ook nog lid wordt van de Europese Unie, geen aanwinst is, maar alleen
maar een bedreiging van rechtsstaat en democratie zal betekenen.De regering moet zich naar mijn mening niet fixeren op wat de heersende
politiek en de bureaucratische elite met Europa willen. Zij moet nu eindelijk
eens met de gewone burgers in contact treden en naar hen luisteren. Zij moet
dus niet proberen om de burgers dit draconische verdrag uit te leggen. De
staatssecretaris die er nu niet is, heeft daartoe telkens betoogd. Ik vind
dat een einde moet worden gemaakt aan het onfatsoen dat regeert in Europa.
Dat betekent dat wij ermee moeten stoppen om dit verdrag er toch nog door
te drukken. Wij moeten gewoon stoppen en opnieuw in discussie en debat gaan
met de burgers. Er komen volgend jaar Europese verkiezingen. Dat is een uitgelezen
gelegenheid om het debat aan te gaan met alle burgers in Europa en zeker ook
in Nederland. Dat moet er gebeuren. De regering heeft het tot nog toe vertikt
om deze stap te zetten. Over de mogelijkheid om hierover met de burgers te
praten is steeds heen gesprongen. Het is niet gebeurd, maar het moet nu gewoon
wel gaan gebeuren. Daarom zeg ik dat dit verdrag dood is. Haal het van de
kunstmatige beademing af. Echt niet alleen Ierland ligt nu dwars. Er zijn
ook signalen uit het Verenigd Koninkrijk en Tsjechië, dat men reserves
heeft over de vraag of men de ratificatie wel moet doorzetten. De situatie
is dus nog labieler dan de Europese elite ons wil doen geloven. Het verdrag
is een baby van Sarkozy, Merkel en Barroso. De barsten in de constellatie
zijn nu heel duidelijk geworden. Dit betekent dat wij moeten stoppen met het
verdrag. Het verdrag is dood. Wij moeten echt eens een serieus gesprek voeren
met onze burgers. Wij moeten naar hen luisteren en niet alleen maar proberen
te vertellen wat wij ervan vinden.De voorzitter:Als volgende spreker staat genoteerd mevrouw Wiegman, maar zij zit op
dit moment in een AO. Ik hoop dat de leden ermee akkoord gaan dat wij gewoon
doorgaan. Ik geef dan eerst het woord aan de heer Ten Broeke. Als mevrouw
Wiegman op tijd is, kan zij vervolgens nog aansluiten.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Het Verdrag van Lissabon is niet dood. Het is echter wel comateus
en de patiënt wordt gevoed, maar het valt nog te bezien of hij terminaal
is of dat een wonderbaarlijke wederopstanding zal plaatsvinden.Het is voor de VVD-fractie veel te vroeg voor EU-thanasie. Vandaag dringt
zich echter een andere conclusie op. Na het Ierse nee dringt en dreigt de
volgende conclusie: Europa is niet langer een project van de vrede, maar lijkt
de ultieme projectie van de onvrede te zijn geworden. Ierland was misschien
wel het verst gevorderd met een debat in eigen land over Europa; de belangrijke
politisering van Europa, zoals wij hier veelal plegen te zeggen. Uit het Ierse
nee van 2001 was immers een stevige les getrokken. De vaste commissie voor
Europese Zaken is zelfs naar Dublin gevlogen om haar eigen les te trekken;
ons bezoek aan het onafhankelijk National Forum on Europe was daarvan het
bewijs.Uit de grote telefonische conferentie onder diezelfde Ieren, direct na
afloop van hun laatste nee – de heer Blom verwees er al naar –
leerden wij dat 40% van de Ieren aangaf weinig tot niets te begrijpen
van het verdrag, 20% zich zorgen maakte over de Ierse identiteit, 17%
zei geen vertrouwen te hebben in politici en de Ierse regering, 10%
zich zorgen maakte over de Ierse neutraliteit, 10% de eigen commissaris
wilde behouden – de heer Blom wees er terecht op dat dat nu juist niet
gebeurt met het verwerpen van dit verdrag – en 8% het eigen belastingsysteem
wilde beschermen.De vaste commissie voor Europese Zaken heeft vorige week zelf een verantwoordingstour
georganiseerd langs een viertal steden, teneinde uit te leggen wat wij hebben
gedaan met de inspraakronde van een jaar eerder. Met name de heer Van Bommel
maakte er nogal een punt van dat de Nederlandse regering nog geen publieksversie
van het verdrag had verspreid. Om dit evidente gebrek te compenseren, had
de VVD-fractie voor deze rondgang in elk geval haar eigen publieksversie laten
drukken. De vraag is echter of informatie hier het werkelijke probleem is
of dat het probleem juist de informatie was. De Ieren werden immers ondanks
hun zelfgeproclameerde gebrek aan kennis gebombardeerd met informatie.De heer Pechtold (D66):Van de PvdA-fractie ben ik het wel een beetje gewend, maar ik vind het
zo jammer dat u nu ook die getallen achter verkiezingsuitslagen gaat uitleggen
op een manier alsof daaruit blijkt dat de burger niets snapt. Ik weet niet
of bij de vorige Kamerverkiezingen een aantal mensen op uw partij heeft gestemd
omdat zij mijnheer Rutte zo'n aardige vrijgezel vonden of omdat zij dachten
dat mevrouw Verdonk het fileprobleem ging oplossen of dat de VVD de belastingen
ging verlagen. Dat zijn ook allemaal zaken die niet gebeuren of een bepaald
beeld opwerpen. Gaat u er nu vanuit dat mensen niet weten wat zij doen?De heer Ten Broeke (VVD):Het is interessant te zien hoe u dit soort dingen doet. U loopt naar voren...De heer Pechtold (D66):Ik kan moeilijk naar achteren lopen.De heer Ten Broeke (VVD):U mag van mij ook schreeuwen. Dan bent u soms ook te verstaan, zeker als
u de CDA-fractie aanspreekt.In een bijzinnetje zegt u ineens dat ik zou hebben beweerd, of zou hebben
willen zeggen, dat ik de Ieren verwijt het niet te begrijpen.
Het omgekeerde is echter het geval en dat weet u ook heel goed, want wij hebben
de afgelopen drie debatten onze standpunten al een paar keer gewisseld. Sterker
nog, ik noem deze cijfers niet omdat ik zo ongelooflijk tevreden ben over
al die enquêtes die wij voortdurend kunnen noemen. Ik noem ze daarentegen
omdat de staatssecretaris er iets over gezegd heeft – ik kom daar straks
nog op terug – en ook om aan te geven dat informatie niet het probleem
is. Dat was de meest in het oog springende reden; de Ieren gaven dat immers
zelfs aan. Dat zorgt ervoor dat de problematiek waarmee niet alleen de Ieren
maar wij allemaal te maken hebben, niet minder groot is maar zelfs groter.
Het zijn juist de Ieren die bewijzen dat informatie bijna niet het probleem
kan zijn, want in dat land is immers zo veel gebeurd.De heer Pechtold (D66):Dat is dus des te meer reden om een referendum te houden, want mensen
weten precies waarover zij het hebben. Soms betrekken zij er dingen bij waarvan
wij als politici zeggen dat die op dat moment niet aan de orde zijn, bijvoorbeeld
belastingen – u noemde dat terecht als een van de punten – maar
men doet dat en men maakt die afweging. Ik spreek u hierop aan omdat u, nadat
u over de EU-thanasie sprak, in uw betoog als eerste dit rijtje getallen noemde
en u er verder geen gevolgen aan verbond. U behoort natuurlijk tot een van
de partijen die de afgelopen jaren eerst voor een Europees referendum was
en nu tegen. Dan ben ik dus extra waakzaam wanneer het gaat om de uitleg van
verkiezingsresultaten. Dat is het enige; u hebt nu voor mij neergezet –
wij zijn het daar met elkaar over eens – dat mensen zeer wel in staat
zijn om informatie op te vragen en te stemmen over tal van zaken waarvan zij
op dat moment het gevoel hebben dat zo'n referendum daarover gaat.De heer Ten Broeke (VVD):Ik ga nog een stap verder. Als u even was blijven zitten, had u zo meteen
kunnen horen wat dat inhoudt, maar ik zal het u nu eerst zeggen. Anders dan
de heer Timmermans afgelopen zondag in Buitenhof beweerde, vind ik niet dat
het verdrag en de informatie daarover het probleem zijn. Dat interpreteren
en afwegen, dat doen wij juist hier. Daarom zijn referenda zoiets lastigs,
maar daarvan bent u, althans in deze Kamer, een ongelooflijk groot voorstander.
In andere gremia hebben wij wel eens een andere Pechtold gezien. Het gaat
er mij om dat je bij referenda niet direct kunt zeggen wat de reden is voor
de uitslag. Dan krijg je al snel interpretaties. Daaraan hebben wij ons de
afgelopen vier jaar ook overgegeven. Ik vind – dat heeft u mij de afgelopen
weken ook horen zeggen – dat de Ieren de tijd moet worden gegund om
zelf tot een interpretatie te komen. Het is ongelooflijk belangrijk dat een
land zelf de uitspraken bij een referendum interpreteert. Wij vroegen ooit
om advies. Dat advies hebben wij gekregen en daaraan hebben wij ons gehouden.
Wij zaten in het ja-kamp en wij vonden dat het grondwettelijk verdrag dus
anders moest luiden. In het debat daarover heb ik de heer Pechtold niet anders
horen zeggen dan dat dat verdrag eigenlijk een grondwet-plus had moeten worden.
Hij koos voor de minderheid en niet voor de meerderheid bij de keus voor het
referendum, het referendum dat hij altijd zo graag wil. Maar, mijnheer Pechtold,
wij hebben hier al eerder gewisseld dat u in de discussies over referenda
verschillende posities inneemt. Misschien bent u ook niet de beste apostel
voor referenda.De voorzitter:Ik stel voor dat wij verder gaan met het debat over het verslag van de
Europese Top. De heer Ten Broeke vervolgt zijn betoog.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Wij spraken over de publieksversie die in ieder geval in Nederland
niet beschikbaar was. Om dat evidente gebrek te compenseren, hadden wij zelf
een publieksversie gemaakt. De vraag die ik al in het interruptiedebatje met
de heer Pechtold opwierp, is of de informatie het werkelijke probleem was.
De Ieren beweren zelf dat zij te kampen hadden met gebrek aan kennis, maar
voor de kerst werden in Ierland al strooifolders huis aan huis uitgedeeld.
Vervolgens werd in februari nation wide een brochure van 22 pagina's huis
aan huis verspreid. Daarna volgde nog eens een officiële uitleg van 120
pagina's van de kant van de regering, iets waar de heer Van Bommel met smart
op wacht voor Nederland. Verstandig genoeg werd in Ierland de officiële
uitleg ook niet nog eens door de brievenbus geperst. Deze versie kon men wel
downloaden. Ten slotte is er ook nog een publieksvriendelijke versie door
het onafhankelijke National Forum on Europe verspreid. Dan schijnt er nog
een folder te zijn gedrukt die was gecoproduceerd door Sinn Fein en de heer
Van Bommel om de nee-campagne te ondersteunen. Kortom, er is een heleboel
informatie beschikbaar geweest.Het voorgaande toont één ding aan, en het is jammer dat
de heer Pechtold nu weg is, want deze conclusie zou hij namelijk moeten onderschrijven,
namelijk dat de veenbrand die er woedt en die zich tegen Europa richt als
het anonieme gevaarte waarop straffeloos de onvrede kan worden bot gevierd
nog lang niet voorbij is. Daarom zeggen wij: Europa is nu misschien niet zozeer
een project van de vrede, maar het lijkt vooral het ultieme project van de
onvrede. Wij zijn het dan ook niet eens met de heer Timmermans die in Buitenhof
zei dat het niet om het verdrag ging. Misschien ging het niet om alle inhoudelijke
punten van het verdrag, maar het verdrag als zodanig werkte kennelijk wel
degelijk als een provocatie en als middel om een aantal zaken die zeker ook
met Europa te maken hadden, tot uitdrukking te brengen. Daarom ben ik het
ook niet eens met de heer Timmermans die in het gesprek in Buitenhof suggereerde
dat alle vijf referenda die er zijn geweest niets met het verdrag te maken
hadden. Ik meen dat het Nederlandse nee wel degelijk gerelateerd kan worden
aan Europa.Een ander opvallend punt is dat 79% van de Ieren zei te willen
heronderhandelen. Dat zegt iets over de wens van de Ieren om er kennelijk
iets meer uit te slepen. Misschien hebben zij gedacht aan Nederland. Dat heeft
immers ook bewezen dat verbeteringen mogelijk zijn.De heer Timmermans zei dat er twee smaken zijn: je kiest voor het hervormingsverdrag
of je kiest voor het Verdrag van Nice. Dat lijkt alsof je iemand een pistool
op de borst zet. Het hervormingsverdrag zal er komen en het liefst voor juni
van het volgende jaar. Toch wil ik aandacht vragen voor de mogelijkheden om
ook te onderzoeken wat er met het Verdrag van Nice, het zogenaamde Nice-plus,
mogelijk is. Tegen de heer Pechtold is al iets gezegd over de passerelleverklaring.
Daarover kom ik straks te spreken.De raad stond naast het Ierse nee vooral in het teken van de voedselprijzen,
de energieprijzen en de introductie van de euro in Slowakije. Over dat laatste
heb ik al iets gezegd. Wij zullen de ontwikkelingen afwachten. Ik wil nu iets
zeggen over de olieprijzen.Ik ben blij met het Nederlandse verzet tegen de btw-maximalisering om
daarmee opbrengsten te genereren voor zogenaamde kwetsbare sectoren. Die zouden
moeten worden gecompenseerd. Dit zoveelste slechte Sarkozy-plannetje mag wat
mij betreft ook niet meer uit de prullenmand komen tijdens het volgende Franse
voorzitterschap. Geen fiscaal verhaal uit Brussel. Kan de regering dat nog
eens bevestigen?Dat geldt wat mij betreft ook voor de voorstellen van Italië om de
zogenaamde windfall profits, ook wel de Robin Hood-taks genoemd, van oliebedrijven
af te romen. Dat klinkt sympathiek maar heeft volgens ons desastreuze effecten.Dan over de voedselprijzen. Op dit punt sta ik een beetje in dubio. Het
verslag spreekt over 500 mln. op korte termijn voor een Europees ontwikkelingsfonds
voedselhulp, maar in Trouw las ik het bericht over hetzelfde bedrag dat nu
zou worden uitgetrokken om Europese voedselbanken voedsel te laten uitdelen
aan burgers in de Europese Unie. Klopt dat bericht? Zo ja, waarom staat dat
dan niet in het verslag? Klopt het inderdaad dat het in 18 van de 27 landen
het geval is, waar in 2007 kennelijk 13 miljoen mensen gevoed zijn vanuit
overtollige landbouwproducten?Verder zou er een onderzoek komen naar supermarkten in relatie tot retailprijzen
van voedsel. Kan het kabinet dat bevestigen en zo ja, wat houdt dat onderzoek
precies in?De VVD-fractie heeft er meerdere keren op aangedrongen bij de EU-leiders
om de grootst mogelijke empathie tonen om de Ieren de tijd en de kans te geven
om hun eigen mind op te maken. In die zin zou ik graag het oordeel van het
kabinet willen vernemen over de uitspraak van de heer Timmermans gisteren
in Buitenhof, dat het belangrijk is dat nee altijd een prijs heeft. Aan welke
prijs wordt dan gedacht? Hoe verstandig is dit, ook tegen de achtergrond van
de opmerking die wij de vorige week nu juist aan de premier hebben meegegeven?
Ik moet toegeven; wij hebben misschien wel wat veel zout op die slak gelegd,
maar daar was ook een reden voor. Wij dringen aan op voorzichtigheid om de
Ieren de ruimte en de kans te bieden. Ik zag ook dat de premier in zijn beantwoording
in de media daarvan rekenschap gaf. Dan snap ik weer niet de uitspraak van
de heer Timmermans in Buitenhof die bijna vanuit een soort chagrijn aangeeft
dat het nee een prijs zou moeten hebben.Nu de heer Timmermans zelf heeft gepreludeerd op verschillende opties
en scenario's kunnen wij als Kamer niet achterblijven. Daarom zou ik de regering
willen vragen om in te gaan op de volgende vier varianten.De eerste variant is dat er een verklaring zal worden toegevoegd aan het
verdrag die de bezwaren ten aanzien van naturalisatie en wellicht ten aanzien
van de belastingen zal wegnemen bij de Ieren. Deze truc is eigenlijk al eens
geprobeerd in 2001 bij het Verdrag van Nice. Een voordeel van die truc is
dat er niet voor de derde keer behoeft te worden geratificeerd. Hij is quick
maar is vooral ook dirty. Ik vraag mij af of dat zo verstandig is. Klopt het
dat ook in bespreking is om toch weer Eurocommissarissen per land toe te voegen
maar dat het in dit geval zal gaan om Eurocommissarissen zonder stemrecht?Dan de tweede variant. Die houdt in dat er een protocol toegevoegd wordt
teneinde de opt outs van Ierland te verbreden. Dat leidt tot nog meer differentiatie,
nog meer uitzonderingsposities en nog meer snelheden. Betekent dit nieuwe
ratificatie in 27 landen en een nieuw referendum in Ierland dat wellicht in
maart zal plaatsvinden? Betekent het ook heronderhandelingen tussen de landen
die hebben geratificeerd en de landen die nee hebben gezegd, aannemende dat
ratificatie in die landen tot een ja zou leiden, wat zeker nog niet het geval
is? Het schijnt dat mevrouw Merkel en de heer Sarkozy daartegen zijn. Is dat
nu dus ook definitief uitgesloten?De derde variant is doorgaan onder het Verdrag van Nice. Dat heeft echter
wel enkele rare effecten. Ik noem het verlies van zetels in het EP. Het betekent
ook stilstand van de uitbreiding; daar zouden wij mee kunnen leven. Het betekent
echter ook geen gezamenlijk asielbeleid in 2010, hetgeen buitengewoon slecht
is. Ook betekent het doormodderen op het gebied van politie- en justitiesamenwerking.
Ook zal er sprake zijn van minder invloed van nationale parlementen en het
Europees Parlement.De vierde en laatste optie is die van doorgaan met Nice, waarbij dan als
het ware de inhoud van Lissabon wordt verstopt in het toetredingsverdrag van
Kroatië in 2010. Dat heeft wellicht als voordeel dat de Ieren geen referendum
behoeven te houden, maar wij zouden het willen karakteriseren als een sluipweg
die zou kunnen leiden tot een sluipmoord van de EU. Dat moeten wij volgens
mij niet willen.De heer Pechtold vroeg al naar de passerellebepaling. De Ieren krijgen
de kans om voor de Europese Top in oktober hun mind op te maken en misschien
met voorstellen te komen. Ik wil de regering vragen om een beetje aan de bal
te blijven en ons te laten weten in hoeverre die passerellebepaling van Nice
het mogelijk maakt om de samenwerking op het gebied van politie en justitie
nu reeds door te voeren, vooral op het gebied van terrorismebestrijding, mensenhandel
en grensoverschrijdende zware criminaliteit. Wat kan worden gedaan om het
herbevestigde raadsbesluit over invoering van een samenhangend asielbeleid
per 2010 versneld te activeren? Op energiegebied kan volgens mij verdere actie
worden ondernomen, nu het Europees Parlement meewerkt aan splitsing. Mevrouw
Kroes heeft RWE en E.ON in Duitsland op de knieën gekregen. Daarmee zijn
een aantal belangrijke wensen van de VVD gerealiseerd. Het is belangrijk om
dat te onderzoeken.Op basis van goodwill zouden wij aan de Europese Commissie en het Europees
Parlement kunnen vragen om de procedure van de oranje kaart in te voeren,
zodat wij zelf aan de slag kunnen om Europa verder te politiseren en daarmee
te legitimeren, zoals wij in het verleden hebben gedaan met de bepaling in
het grondwettelijk verdrag over het informeren van nationale parlementen en
de gele kaart. Is de regering bereid om deze voorstellen te onderzoeken, ons
daarover te berichten en deze eventueel in de onderhandelingspositie mee te
nemen?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Was dat even schrikken, toen ik vanmiddag een advertentie
onder ogen kreeg in een blaadje dat mede wordt betaald met geld van
de Nederlandse belastingbetaler! In Perron E stond de volgende advertentie:
vacature, EU zoekt president (M/V) en een grote tekst met uitleg, een profiel
en wat dies meer zij. Schriftelijke sollicitaties graag indienen bij de Europese
Commissie, te adresseren aan de heer J.M. Barroso. Een assessment kan onderdeel
uitmaken van de procedure.Dat kan niet anders dan een dure grap zijn, op kosten van de Nederlandse
belastingbetaler. Toch vraag ik de regering om opheldering. Wat te denken
van een blaadje dat mede wordt betaald met geld van de belastingbetaler en
waarin vooruit wordt gelopen op implementatie van het Verdrag van Lissabon?Na het Ierse nee verkeert Europa in een impasse. Er was geen plan B voor
een eventueel Iers nee en daardoor wordt de EU voor problemen geplaatst. Er
liggen nu verschillende opties op tafel: opnieuw beginnen, heronderhandelen
of gewoon doorgaan met de ratificatie. De regering heeft laten weten dat zij
het laatste wil doen: gewoon doorgaan met het ratificatieproces. Naar de mening
van de SP zal dit op de Ieren overkomen alsof hun nee er niet toe doet. Dat
zal tot zure gezichten leiden bij de Nederlandse regering, mocht er een tweede
referendum komen in Ierland waar wederom een nee uitkomt.De heer Blom (PvdA):Wij hebben hierover al vaker gesproken, maar dit is de plenaire afronding.
Toen de Fransen in 2005 nee hadden gezegd, zou het verdrag dat toen ter tafel
lag, dood zijn geweest. Toch hebben wij na het Franse nee ook nog een referendum
gehouden in Nederland. Dat gaf dan wel erg veel druk op landen die nog bezig
waren met het ratificatieproces. Of niet?De heer Van Bommel (SP):Het grote verschil tussen een ratificatieproces en een referendum is dat
het ene gebeurt door het parlement en het andere door de bevolking. Op grond
van een wet die is aangenomen door de Tweede Kamer en die mede door uw partij
was ingediend, was de bevolking van Nederland de mogelijkheid geboden om zich
uit te spreken over het verdrag. Als je twee of drie dagen voor die referendummogelijkheid
voor de bevolking bent, vind ik dat je het niet kunt maken om de bevolking
die stem vervolgens te onthouden.De heer Blom (PvdA):U zegt dat wij in Nederland niet mogen ratificeren omdat Ierland nee heeft
gezegd. Dat zou een schoffering betekenen voor Ierland. Ik zeg dat de Fransen
twee jaar geleden nee hebben gezegd, maar dat wij toch doorgingen met ratificeren.
Voor het referendum hadden wij in de Tweede Kamer afgesproken dat wij de uitslag
ervan zouden huldigen. Met andere woorden, de uitslag van dat referendum was
de uitslag van de ratificatie in de Kamer. Dat hebben wij afgesproken met
z'n allen, behalve de SGP en de ChristenUnie. Zij hebben zich daar niet op
vastgelegd, maar uw en mijn fractie wel en de rest ook. Dan is het toch meten
met twee maten zonder weerga dat u twee jaar geleden precies het tegenovergestelde
zei van wat u nu zegt? U verwijt ons wel eens dat wij draaien, maar dit is
een zweefmolen.De heer Van Bommel (SP):Als de PvdA-fractie er zo'n bezwaar tegen had om het referendum door te
laten gaan, want dat is de conclusie die ik uit de woorden van de heer Blom
moet trekken, dan hadden de indieners van het wetsvoorstel een bepaling moeten
opnemen dat het referendum niet meer zou worden gehouden wanneer er een bevolkingsuitspraak
van een ander land lag. Dat hebben zij niet gedaan. Daarom is de uitvoering
van die wet een vanzelfsprekendheid.De heer Blom (PvdA):Integendeel. Wij vonden dat het referendum na het Franse nee moest doorgaan,
net zoals wij vinden dat het ratificatieproces nu moet doorgaan. De reden
is exact dezelfde. Niet ik heb een andere reden; u hebt een andere reden.De heer Van Bommel (SP):Het ging toen om een uitspraak van de bevolking. Het gaat nu om een uitspraak
van het parlement. Er ligt een blokkade in Ierland. Dat betekent dat het verdrag
zoals wij het nu kennen, wellicht helemaal niet kan doorgaan. Nu doorgaan
met ratificatie zou dus voorbarig kunnen blijken te zijn. Er is helemaal niets
tegen om dat proces nu stop te zetten en om te wachten totdat er een oplossing
is voor het probleem dat gecreëerd is.De heer Ten Broeke (VVD):Als iemand met uitgesproken standpunten zoals de heer Van Bommel drie
keer het woord "wellicht" nodig heeft in één zin,
moeten wij altijd even opletten. "Wellicht niet door kan gaan", "wellicht
ratificatie". Vorige week was u een stuk helderder: "ratificatie
is een schande en moet absoluut direct ophouden; het verdrag is dood".De heer Van Bommel (SP):Dat klopt. De ratificatie kan wat mij betreft worden stopgezet. Onze fractie
in de Eerste Kamer, waar het verdrag nu ligt, heeft getracht om een meerderheid
te krijgen voor stopzetten. Dat is helaas niet gelukt. Het proces zal dus
wel doorgaan, maar wat mij betreft, is het verdrag dood. Daar kunnen wij in
Nederland helemaal niets aan veranderen.Van BommelDe druk die eerder door diverse landen op Ierland werd uitgeoefend om
het vooral een Iers probleem te laten zijn, is gelukkig niet overgenomen door
alle lidstaten. Pogingen om de Ieren een termijn op te leggen om met een oplossing
te komen, zijn dan ook niet gelukt. Er is een verklaring gekomen die landen
ertoe oproept om door te gaan met het ratificatieproces, maar
met een expliciet voorbehoud van Tsjechië. Dat land heeft aangegeven
eerst het oordeel van het constitutioneel hof af te wachten. De Tsjechische
premier Topolanek zei voorafgaand aan de Europese Raad voor nog geen honderd
kronen te durven wedden op een Tsjechisch ja. Honderd kronen is ongeveer € 4.
Dat zegt wat mij betreft genoeg. Vervolgens gaf Polen aan dat het, zolang
de Poolse president zijn goedkeuring niet heeft gegeven, niet kan worden opgenomen
in het rijtje landen dat het verdrag al heeft geratificeerd. Ook Groot-Brittannië
heeft een slag om de arm gehouden, gelet op een lopende rechtszaak. Je vraagt
je af wat nog de politieke winst is van een dergelijke gezamenlijke verklaring
als die alleen de bestaande situatie weergeeft. Ziet het kabinet die meerwaarde
wel? De conclusie dat de toekomst van het Verdrag van Lissabon voorlopig ongewis
is, was meer op haar plaats geweest.De komende tijd zal in het teken staan van reflectie en het achterhalen
van de redenen waarom de Ieren het verdrag hebben afgewezen. Daarvoor is in
ieder geval tot oktober tijd gereserveerd. De Europese Raad onderstreept in
zijn conclusies het belang van het leveren van concrete resultaten in de tussentijd.
Wat wordt daarmee bedoeld? Is er ooit sprake geweest van het stoppen met het
leveren van concrete resultaten of worden er resultaten specifiek voor Ierland
bedoeld? Of heft men het moratorium op om geen voorstellen te doen die het
ratificatieproces in gevaar kunnen brengen? Daar was eerder namelijk sprake
van.In het kamp van de voorstanders vliegen de verwijten intussen over en
weer. President Sarkozy geeft Eurocommissaris Mandelson de schuld vanwege
zijn opstelling in de WTO, waarmee hij de Ierse boeren kwaad maakte. Vervolgens
kapittelde de Europese Commissie op haar beurt de Franse ministers van Buitenlandse
Zaken en Financiën over hun opmerkingen over respectievelijk de negatieve
gevolgen van een nee voor Ierland en over Europese belastingen. Onze staatssecretaris
verweet in Buitenhof de Ierse premier Cowen te veel eerlijkheid, omdat hij
publiekelijk aangaf het verdrag niet van kaft tot kaft te hebben gelezen.
De socialisten in het Europees Parlement lieten zich in soortgelijke woorden
uit over de Ierse Eurocommissaris McCreevy, die aangaf het verdrag ook niet
te hebben gelezen.Zo zijn er talloze verwijten. Zij raken echter niet de kern van de zaak.
Zou zonder die fouten in Ierland voor het verdrag zijn gestemd? Ik denk het
niet. De kern van de naar voren gebrachte analyses is dat niet het verdrag
is afgewezen, maar dat de oorzaak moet worden gevonden in fouten in het ja-kamp
en de leugens van het nee-kamp. Wij hebben echter te maken met dieper liggende
oorzaken. De Eurobarometer over de motivatie van de Ieren bij hun stemgedrag
geeft dat ook enigszins aan. De door de tegenstanders naar voren gebrachte
argumenten waren nog niet eens de belangrijkste redenen voor de Ieren om tegen
te stemmen.Als wij alleen kijken naar de campagne die is gevoerd, zou er geen overeenkomst
zijn tussen de nee-stem destijds in Frankrijk en Nederland en de Ierse tegenstem,
maar die is er natuurlijk wel. Dat moet het kabinet toch ook erkennen? Of
ziet het kabinet dit als aparte gevallen? Natuurlijk uiten de bezwaren zich
in elk land anders, maar de hoofdoorzaak moet toch worden gevonden in het
feit dat de Europese Unie al decennialang een project is van de politieke
elite, dat de kloof tussen burger en politiek is vergroot en dat de Europese
Unie in haar huidige vorm niet meer valt te begrijpen. Dat geldt dus ook voor
haar verdragen. De politieke elite heeft de Europese Unie tot een unie van
lidstaten en burgers gedoopt, zonder de laatsten expliciet te vragen of zij
wel burgers van deze unie willen zijn.De staatssecretaris zei in Buitenhof ook dat wij op een kruispunt staan
en dat er twee kampen zijn: een kamp dat kiest voor hoop en een kamp dat kiest
voor de angst. Voor één keer kan ik hem gelijk geven, maar het
zijn niet de burgers die moeten kiezen tussen deze twee, het is de politieke
elite die moet kiezen. Kiest men voor de hoop op een betere Europese Unie
die op draagvlak van de bevolking kan rekenen? Of kiest men voor een Europa
van de angst waarin de burger wordt gezien als een vijand van de door de elite
verder gewenste integratie en waarin het de burger onmogelijk moet worden
gemaakt om dit proces verder te beïnvloeden? Om de Franse voormalige
minister van Buitenlandse Zaken Védrine te citeren: iedereen weet dat
als wij overal referenda zouden hebben gehouden meer landen nee hadden gezegd;
de kloof tussen de elites en de bevolking is schrijnend. Deelt de regering
deze opvatting?Men lost een gebrek aan vertrouwen in de Europese Unie en degenen die
haar besturen, niet op door te vragen om nog meer vertrouwen, door te vragen
om nog meer bevoegdheden. Dat vertrouwen moet eerst worden verdiend. Eén
ding is duidelijk: bij het belangrijke onderwerp voedselcrisis, dat hoog op
de agenda stond, levert de Europese Unie dat niet. Verder dan een afspraak
om bepaalde zaken te onderzoeken, is men niet gekomen. Men blijft ook verdergaan
op de hopeloze weg van wereldvrijhandel om de voedselcrisis te bezweren, terwijl
het tegenovergestelde nodig is, namelijk regionalisering van voedselproductie
en het stimuleren van het aanleggen van voedselvoorraden. De druk op landen
om voor de wereldmarkt te produceren, zet beide onder druk. Laat de Unie eerst
maar eens bewijzen wat zij waard is betreffende dit soort belangrijke vraagstukken,
alvorens om meer macht te vragen. Deelt de regering de opvatting dat regionalisering
en het aanleggen van voedselvoorraden in ieder geval op de korte termijn een
beter antwoord zijn op de voedselcrisis dan het streven naar vrijhandel?Een Europese regeringsleider met lange ervaring die het licht wel lijkt
te hebben gezien, is de Luxemburgse premier Jean Claude Junker, die aangaf
wel wat te zien in pan-Europese referenda over nieuwe verdragen die daarmee
de gewenste duidelijkheid zouden geven over het mandaat voor verdere Europese
integratie. Wordt het niet eens tijd om onder ogen te zien dat de rek tussen
de ambities van de politieke elite en het draagvlak van de bevolking er volledig
uit is? Wij zijn inmiddels acht jaar verder met onze pogingen om tot een nieuw
verdrag te komen. Werken aan vertrouwen zou het hoofddoel moeten zijn. Kan
dit kabinet zich voorstellen dat pan-Europese referenda daarvoor worden ingezet?Voorlopig zien wij bij de elite juist de tegenovergestelde reflex: hoe
kunnen wij doorgaan met de Europese integratie zonder van draagvlak afhankelijk
te zijn, dus zonder de burger erbij te betrekken? Zo valt de roep om een Europa
van meerdere snelheden niet anders te verstaan. Lastige landen die verplichte
referenda kennen, kunnen daarmee op een zijspoor worden gezet. Nederland moet
zich daar hard tegen verzetten. De woorden van de staatssecretaris afgelopen
zondag stellen wat dat betreft niet gerust. Hij zei: de grote
landen willen verder, met het risico dat ze buiten Europa om zaken gaan regelen.
Is dat het risico en, zo ja, wie predikt hier dan de angst? Moeten wij de
Europese Unie kennelijk zien als een middel voor kleine landen om invloed
uit te oefenen op de grote? De Europese Unie is van alle lidstaten. Zij hebben
haar met elkaar tot een succes gemaakt. Het is geen speeltje in de handen
van grote landen. Nederland moet zich dan ook niet bij voorbaat defensief
opstellen en angst tonen dat het anders geen invloed heeft op de grote landen.
Dan regelen die de zaken maar buiten de Unie om, maar ze kunnen niet de rest
gijzelen met hun ambitie om verder te gaan. Ziet het kabinet de Unie als van
zo'n beperkte meerwaarde voor de grote landen dat die haar met gemak links
zullen laten liggen?De heer Ten Broeke (VVD):Ik vind de heer Van Bommel zo mild vandaag. Misschien komt het wel doordat
wij elkaar nu zo vaak in deze arena hebben ontmoet dat het vanzelf wat genuanceerder
wordt. Hij weet nu hoe het zit met die referenda en hoe daarover in deze Kamer
wordt gedacht. Tegelijkertijd hebben wij het Ierse nee gezien.De heer Van Bommel weet als geen ander hoeveel informatie daar over de
toonbank is gegaan. Vorige week maakte hij een hele scène vanwege het
feit dat wij die informatie niet hadden. Wat zijn zijn oplossingen om het
draagvlak voor de Europese Unie dat hij kennelijk zo belangrijk vindt, te
vergroten?De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Laat ik om te beginnen zeggen dat ik hoop dat het ook de zorg
van de heer Ten Broeke is. Het gebrek aan draagvlak is voor iedere politicus,
voor ieder politiek lichaam, of je daar nu blij mee bent of niet, een punt
van zorg. Dat geldt zeker voor Europa.De heer Ten Broeke (VVD):Daar ben ik het mee eens.De heer Van Bommel (SP):Laten wij over de Nederlandse situatie praten. Wij zullen dus onze burgers
moeten betrekken bij Europese besluitvorming en bij Europese vooruitgang.
Wij hebben daar als Kamer de afgelopen week een bijdrage aan geleverd. De
heer Ten Broeke kent mijn opvatting: ik vind dat wij dat voor de ratificatie
hadden moeten doen. Desondanks ben ik ook het land ingegaan en heb ik zalen
bezocht in Groningen, Eindhoven, Apeldoorn en Den Haag. Ik vind dat een goede
zaak. Wat mij betreft moeten wij dat vaker doen. Ik heb daarop inderdaad gehamerd.
Om nu te zeggen dat ik een scène heb geschopt... Dat ligt niet in mijn
aard. Ik heb erop gehamerd dat er een publieksversie moet komen, omdat het
verdrag onleesbaar is. Volgens mij vinden wij elkaar ook wat dat betreft.
De heer Ten Broeke heeft een vlucht naar voren genomen door zijn eigen publieksversie
te maken. Chapeau daarvoor! Ik zou nog een stap verder willen gaan. Als er
sprake is van belangrijke verdragen die de EU ingrijpend veranderen en waarbij
overdracht van soevereiniteit plaatsvindt, moet er naar mijn idee een referendum
in alle Europese lidstaten worden gehouden. Dat zou een manier zijn om niet
alleen het publieke debat aan te jagen – dat is in Nederland echt gelukt –
maar ook om ervoor te zorgen dat het draagvlak voor de EU groter wordt.De heer Ten Broeke (VVD):Ik wil niet spreken van een historisch moment, want ik loop nog niet lang
genoeg in dit huis rond om dat te kunnen doen. Ik vind het wel een felicitatie
waard dat de heer Van Bommel zich zo nadrukkelijk uitspreekt voor het vergroten
van het draagvlak voor de Europese gedachte. Prachtig! Een felicitatie is
overigens sowieso op zijn plaats, want ik begrijp dat de heer Van Bommel vandaag
zijn verjaardag viert.De voorzitter:Ik feliciteer de heer Van Bommel namens iedereen.De heer Van Bommel (SP):Historische momenten maak je als Kamerlid niet vaak mee. Dit is zeker
geen historisch moment. Het is altijd onze houding geweest. Wij hebben steeds
gezegd dat het probleem niet is dat de EU niet te besturen is. Dat lukt best,
zelfs met Nice. Het probleem is een groot gebrek aan draagvlak. Daaraan moeten
wij dus werken.Ik kom op de relatie tussen grote en kleine landen. Frankrijk is een groot
land. Het komende halfjaar zal Frankrijk als voorzitter van de EU een belangrijke
rol spelen bij het vinden van een oplossing na de afwijzing van het Verdrag
van Lissabon door Ierland. De uitlatingen van president Sarkozy stellen ons
niet gerust. Vooralsnog zet hij de boel verder onder druk. Hij zegt dat het
zonder het Verdrag van Lissabon onmogelijk is om de EU verder uit te breiden.
Daarmee zet hij druk op de Oost-Europese landen, waaronder Tsjechië en
Polen, die reserves hebben bij het Verdrag van Lissabon maar traditioneel
groot voorstander zijn van uitbreiding. Is uitbreiding inderdaad alleen mogelijk
als het Verdrag van Lissabon in werking treedt? Volgens mij is dat feitelijk
onjuist. Er zijn andere trucs denkbaar. De VVD-fractie heeft er enkele aangereikt.
Met haar ben ik van mening dat het niet wenselijk is om die te gebruiken,
maar volgens mij kunnen wij uitbreiden zonder het Verdrag van Lissabon. President
Sarkozy heeft ook gezegd dat de EU al heel duur heeft betaald door uit te
breiden zonder eerst te hervormen. Erkent de minister-president dat?Volgens president Sarkozy is de situatie nu anders dan in 2005. Er is
nu immers geen staatshoofd of regeringsleider die klaar of bereid is om over
institutionele kwesties te heronderhandelen. Ook zei hij dat er geen ander
verdrag zal komen. Dat staat haaks op de overtuiging van het Ierse volk. In
de eerder aangehaalde Eurobarometer gaf maar liefst 76% aan dat het
gelooft dat het nee van Ierland een sterke positie geeft om opnieuw over het
verdrag te onderhandelen. Deelt de regering de opvatting van de Franse president
of die van de Ierse bevolking? Vindt zij de uitlatingen van president Sarkozy
wel geschikt nu Frankrijk het voorzitterschap op zich neemt en met de Ierse
afwijzing zal moeten omgaan? Voorlopig is er dus geen zicht op inwerkingtreding
van het Verdrag van Lissabon. Er is echter wel hoop op een oplossing voordat
de verkiezingen voor het Europees Parlement plaatsvinden. Sommigen blijven
zelfs stiekem hopen dat 1 januari 2009 kan worden gehaald. Dat lijkt
ons illusiepolitiek.Daags na de afwijzing door de Ieren kregen wij een overzicht van het Sloveense
voorzitterschap van het voorbereidende werk dat is verricht voor de implementatie
van het verdrag. Opvallend is dat uit dat document blijkt dat men niet alleen
de kwesties heeft verkend, maar dat delegaties uit landen ook meningen over
de gewenste koers naar voren hebben gebracht. Dat is naar onze
opvatting volkomen misplaatst. Het Verdrag van Lissabon kan niet in werking
treden als niet alle lidstaten ratificeren. Besprekingen over de implementatie
daarvan zijn dus volstrekt voorbarig en ongewenst. Ik roep de regering dan
ook op daaraan niet deel te nemen.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Allereerst, misschien via de minister, complimenten aan de
staatssecretaris over zijn optreden afgelopen zondag in Buitenhof. Misschien
kan de minister dat overbrengen of even doormailen, want hij is toch druk
bezig. Het was een sterk verhaal dat ook met verve werd gebracht. Ook uit
mijn achterban heb ik daarover positieve geluiden gehoord.De top boog zich over de moeilijke situatie na het Ierse nee en heeft
verdere discussie voor het najaar gepland. In de tussenliggende periode mag
er geen stilstand en rust zijn, maar moet er hard worden gewerkt aan een oplossing.
De huidige situatie mag niet te lang voortslepen. In de conclusies wordt benadrukt
dat het belangrijk is om concrete resultaten te boeken zo lang het nieuwe
verdrag niet in werking is getreden. Ik deel die mening, maar onderstreep
dat dit wel democratisch moet gebeuren, want anders zal dit achteraf contraproductief
blijken.Ik heb mijn twijfels bij het onder druk en tijdsdruk doorzetten van belangrijke
JBZ-dossiers onder het huidige regime. Ik ben blij dat het kabinet ook de
mogelijkheid ziet om met behulp van de zogenaamde passerellebepaling de Unie
nu al slagvaardiger te maken. Is het kabinet ook bereid om dit voorstel actief
in te brengen? Heeft de premier al van andere landen geluiden over deze mogelijkheid
gehoord?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Is dat niet een beetje vroeg om daar op dit moment mee te komen? Wij weten
nog helemaal niet wat er precies gaat gebeuren in het kader van Ierland.De heer Pechtold (D66):Ja, maar ik wijs op het gevaar dadelijk van u de opmerking te krijgen "dan
had u eerder moeten komen". Dat gebeurt mij ook nog wel eens.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):En terecht dan.De heer Pechtold (D66):Ik heb daarom liever dat het kabinet deze bepaling gebruikt. Ik vraag
dit al langer aan de regering, zelfs ruim voor het Ierse referendum. De heer
Ten Broeke en ik trekken wat dat betreft al een tijdje samen op. Voor het
eerst zie ik een sprankje hoop in een brief doordringen waarin het kabinet
aangeeft dat de mogelijkheid van de passerelle er is. Dan vraag ik terecht
of bij andere landen wordt verkend hoe men daar tegenaan kijkt. Ik heb natuurlijk
zojuist betoogd dat het niet ondemocratisch moet zijn wanneer wij sommige
zaken de komende maanden doorzetten. Ik hoop dat ik u daar aan mijn zijde
heb.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Volgens mij hebt u ook gezien in de beantwoording van de bewindspersonen
op dit terrein dat je bijna eenzelfde procedure moet doorlopen als een ratificatieprocedure.
Kunt u mij aangeven in hoeverre u verwacht dat dit er wel zomaar even doorheen
zou kunnen komen?De heer Pechtold (D66):Volgens mij heb ik nergens gesuggereerd dat het er zomaar een doorheen
zou komen. Het is een juridische bepaling die nu al de mogelijkheid geeft.
Het kabinet haakt daarop aan, nadat ik daarom een paar keer heb gevraagd.
Wij verkennen samen, door middel van hoor en wederhoor in eerste en tweede
termijn, wat de mogelijkheden zijn. Ik zie het ook niet als een zomaar gelopen
race, maar ik wil geen stilstand in Europa. Ik wil het wel zo veel mogelijk
volgens democratische spelregels spelen. En ik vraag de regering die regeert,
hoe zij tegen die passerellebepaling aankijkt en hoe het zit met de andere
26 lidstaten. Misschien zegt men dat wij nu inderdaad door moeten met JBZ.
Wij hebben daarvoor met de 27 regeringen geen meerderheid weten te vinden.
Het zou zo kunnen en ik ben zeer geïnteresseerd. Unanimiteit, ja. Ik
zie deze niet als een gemakkelijk iets, maar ik probeer wel door te gaan.De heer De Roon (PVV):U slaat weer een nieuwe weg in. Als die weg gevolgd gaat worden, bent
u dan met mij eens dat in ieder geval aan de Nederlandse bevolking bij referendum
moet worden gevraagd of zij het er ook mee eens is?De heer Pechtold (D66):Niet met de passerellebepaling, want die is er al. Ik zou bijna zeggen
dat u aan mij niet hoeft te vragen of ik graag een referendum had gehad, want
dat had ik graag gehad. Er is sprake van een impasse waarbij achttien landen
hebben geratificeerd en de Eerste Kamer dat binnenkort bij ons gaat doen.
Daarom zoek ik mogelijkheden om Europa niet stil te laten staan. Ik zou met
u ook wel eens debat aan willen gaan over de nadelen van een volstrekt tot
stilstand gekomen Europese wet- en regelgeving.De heer De Roon (PVV):Als de regering de beweging zou inzetten die u nu suggereert, namelijk
dat zij van die passerelle gebruik gaat maken, bent u het dan met mij eens,
dat wij daarover ook de Nederlandse bevolking aan het woord moeten laten?De heer Pechtold (D66):Nee, omdat het volgens mij al een bestaand iets is, een mogelijkheid die
er al voor dit bijgestelde verdrag was. Ik denk dus niet dat dit nodig zou
moeten zijn, maar als u er goede argumenten voor heeft, laat ik mij graag
overtuigen. Ik denk dat het dan zou moeten kunnen.Voorzitter. Er is meer besproken en daarover heb ik nog wat vragen. Wat
is de inhoud van het mandaat voor het volgende voorzitterschap over het EVDB?
Wat is er besproken over de EULEX Kosovo? Is er inmiddels meer helderheid
over de taalverschillen tussen de EU, de NAVO en de VN-missies? Wat is de
houding van de Raad ten aanzien van het Servische voornemen om in Noord-Kosovo
een etnisch Servisch parlement te starten? Heeft de nieuwe Servische regering
dit voornemen ook? In de conclusie staat niets over het meewerken van Servië
aan het Joegoslavië-tribunaal. Het is spijtig dat dit niet wordt uitgesproken.Op de agenda stond ook het Barcelonaproces en de Unie voor de Mediterrane
Regio. Wat is daarover besloten of besproken ten aanzien van de mogelijkheden
van een gezamenlijke inzet op duurzame energievoorziening, zoals zonne-energie?
Ik wijs in dit verband op de motie daarover van de leden Duyvendak en Van
der Ham. Op 13 juli vindt er een top plaats. Wat verwacht
de regering dat daar uitkomt? Op de geannoteerde agenda die wij vorige week
bespraken, stond Cuba niet geagendeerd. Op de agenda van de Razeb vermeldde
de regering kort iets over de inzet op de dialoog, maar niets over de sancties.
Nu constateren wij dat de Raad de reeds opgeschorte sancties volledig opheft.
De Nederlandse regering stelde eerder dat er geen reden is om bijzonder positief
te zijn over de ontwikkelingen sinds het aantreden van de nieuwe president
van Cuba. Wat was de inzet van de Nederlandse regering bij deze discussie
en zijn de sancties onder voorwaarden opgeheven?Ten slotte hebben wij, mede namens de fracties van het CDA en de VVD,
de minister zojuist bij de regeling van werkzaamheden gevraagd of hij –
mochten er de komende dagen in Zimbabwe nog ontwikkelingen zijn – zo
snel mogelijk een brief aan de Kamer wil sturen, opdat wij daarover volgende
week nog een debat kunnen agenderen. Ik hoop dat de minister dit doet. Overigens
prijzen wij de minister voor zijn opstelling zojuist tijdens het mondelinge
vragenuur.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Wij praten na over de Europese Raad. Een prominent onderwerp
is het Ierse referendum. Wij hebben er, de verantwoordingsdebatten meegerekend,
de afgelopen weken wel vijf, zes of zeven keer over gepraat. Dit debat over
de Europese Raad is het laatste moment om erover na te praten. Het moet mij
van het hart dat de inzet waarmee de premier naar Brussel vertrok, meer de
steun van mijn fractie had dan dat wat wij afgelopen zondag in de uitzending
van Buitenhof van staatssecretaris Timmermans hebben gehoord. De inzet van
de premier was: het nee is spijtig, maar wij moeten ervoor oppassen dat wij
de zwarte piet niet doorschuiven naar Ierland. Wij hebben een probleem, waarover
wij eerst de Ieren moeten aanhoren, maar wij moeten het vervolgens gezamenlijk
oplossen. Die toon herkende ik niet helemaal terug toen ik de bangmakerijen
in Buitenhof hoorde. Ik wil graag nog eens van de premier horen dat de inzet
waarmee hij naar Brussel vertrok, nog steeds zijn inzet is. Die is volgens
mij in lijn met wat de Raad heeft geconcludeerd. Het past niet om te zeggen:
laten wij nu met zijn zesentwintigen vooral snel ratificeren, zodat wij daarmee
Ierland onder druk kunnen zetten. Ierland heeft een probleem en Ierland is
het enige land dat met oplossingen over de brug moet komen. Het is een gezamenlijk
probleem. Dat is de toon die wij steunen.Wij steunen het dat Nederland, net als andere landen, doorgaat met de
eigen ratificatieprocedure. Het is nodig, te weten hoe de lidstaten kleur
bekennen. Als er andere landen zijn die ook problemen hebben met het verdrag,
wil ik dat graag zo snel mogelijk weten, zodat wij in één keer
over alle bezwaren die er nog zijn en alle oplossingen die nog bedacht moeten
worden, kunnen nadenken en het uitstel zoveel mogelijk kunnen beperken. Er
zijn veel andere dingen tijdens de Top besproken, bijvoorbeeld de voedselprijzen.
Ik vind het mooi dat er een extra potje komt om de voedselnood in arme landen
enigszins te lenigen. Het is, gelet op de omvang van de crisis, wel een klein
potje. Nu wil de bizarre samenloop van omstandigheden dat de Europese Unie
van de hoge voedselprijzen profiteert die elders tot zoveel honger leiden.
Wij hebben nu overschotten en verdienen extra vanwege de hoge voedselprijzen.
Wat vindt de regering van het idee om de winst die wij dankzij de overschotten
maken, rechtstreeks in het potje te storten om elders voedselnood te lenigen
en om meer hulp aan die landen mogelijk te maken?Mijn fractie steunt de inzet van Nederland geheel, dus van a tot z, om
niet toe te geven aan de Franse voorstellen om de accijns op brandstof te
verlagen vanwege de olieprijzen. Sectoren die in hoge mate afhankelijk zijn
van fossiele brandstoffen zullen met de hoge prijzen moeten leren leven en
kunnen zich beter richten op innovatie.De visumplicht moet worden afgeschaft voor alle EU-burgers die naar Amerika
reizen. Het was de inzet van Nederland om te voorkomen dat er een verkapte
discriminatiemethode wordt bedacht voor mensen die geïnfecteerd zijn
met het hiv/aids-virus. Ik zag hierover niets terug in de conclusies. Wat
is er precies gebeurd? Wordt dit inderdaad voorkomen?Na Jouyet, de Franse minister voor Europese Zaken, heeft ook premier Juncker
van Luxemburg zich uitgesproken voor het idee van Europawijde referenda, misschien
niet zozeer over dit verdrag, als wel over de meer open vraag of de burger
het eens is met een verdere integratie van de Europese Unie. Wat vindt de
Nederlandse regering van dit idee?Mijn laatste onderwerp, kinderarbeid, lijkt een klein beetje buiten de
orde te vallen, maar doet dat niet. Minister Verhagen komt net terug uit Brussel.
Gisteren heeft hij in Den Haag een mooie workshop of bijeenkomst over kinderarbeid
gehouden. Mijn fractie steunt dat initiatief van harte. Zowel in de bijeenkomst
als in een motie die met algemene stemmen is aangenomen, heeft de minister
met de wens van de Kamer ingestemd dat alle mogelijkheden worden aangegrepen
om iets tegen kinderarbeid te doen. Dat kunnen Nederland of de Europese Unie
niet alleen; daar is de WTO voor nodig, een multilateraal verband. De motie
riep de minister dan ook op om alle diplomatieke wandelgangen die hij tegenkomt,
zoals bijvoorbeeld de Brusselse, te gebruiken, zodat hij de geesten langzaam
rijp maakt voor een WTO-importverbod op goederen die door kinderen gemaakt
zijn. Dit is in Brussel gebeurd. Wil de minister licht laten schijnen over
hoe hij bezig is, deze motie in te vullen?De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Voorzitter. De afgelopen top heeft grotendeels in het teken gestaan van
de gebeurtenissen in Ierland. Het Ierse referendum wees uit dat een meerderheid
van de Ierse bevolking om welke reden dan ook geen voorstandster is van het
verdrag zoals dat op dat moment op tafel lag. De vraag is nu hoe wij denken
dat het verstandig is, daarmee om te gaan. Beter is het wellicht om eerst
eens de vraag te stellen welke elementen met name de Ierse bevolking en de
Ierse regering naar voren kunnen brengen om te maken dat Ierland alsnog met
een Europees verdrag instemt. Om die reden lijkt ons ook verstandig wat er
tijdens de Raad is afgesproken, namelijk dat de komende periode onder de Ierse
bevolking en de Ierse regering wordt nagegaan aan welke elementen iets zou
moeten worden gedaan om ervoor te zorgen dat een groter deel van de Ierse
bevolking achter een verdrag gaat staan. Het is verstandig dat wij op 15 oktober
van gedachten zullen wisselen over hetgeen door de Ierse regering
en de Ierse bevolking naar voren zal worden gebracht. Het is goed dat Ierland
dat doet. Het is ook goed dat andere landen zelf besluiten hoe ze om willen
gaan met de ratificatie. In de verklaring is opgeroepen om door te gaan met
ratificatie. Het is goed dat ieder land daarover zelf een besluit neemt. Nederland
heeft ertoe besloten om de ratificatie door te zetten. De senaat heeft dat
inmiddels ook gezegd en dat kan niet genoeg ondersteund worden.Het is te vroeg om na te denken over scenario's voor het geval dat Ierland
uitspreekt dat het verdrag echt moet worden veranderd. Wij moeten daarover
niet speculeren, laat staan dat wij daarop moeten anticiperen. Laten wij eerst
afwachten wat er in Ierland gebeurt en wat men op 15 oktober op tafel
legt.De heer Ten Broeke (VVD):Tot wie richt u zich met deze oproep? Zijn dat die leden van de Kamer
die zich ontslagen voelen van de verplichting om daarover niet te praten?
Het is overigens de vraag of je wel over zo'n verplichting kunt spreken, want
de staatssecretaris heeft afgelopen zondag zelf een aantal suggesties gedaan.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Ik richt mij op die leden van de Kamer die het kabinet nu al om een officiële
reactie vragen op uw suggesties. Daarvoor is het te vroeg. Laten wij eerst
eens afwachten wat de Ierse bevolking en de Ierse regering op tafel gaan leggen.
Laten wij wachten op hun analyse van wat de beste garantie is om Ierland te
laten instemmen met een Europees verdrag. Waarom zouden wij op dit moment
moeten beoordelen wat wel en wat geen aantrekkelijke scenario's zijn? Daarmee
ondermijnen wij alleen maar onze onderhandelingspositie en bovendien suggereren
wij iets wat helemaal geen werkelijkheid hoeft te worden.De heer Ten Broeke (VVD):Het argument dat wij daarmee onze onderhandelingspositie zouden ondermijnen,
ken ik inmiddels. Ik ben daarvan niet onder de indruk, want dat argument wordt
keer op keer gelogenstraft.De Europese Raad heeft besloten om de Ieren tot oktober de tijd te geven
om met een interpretatie van de uitslag van het referendum te komen. Dat besluit
ontslaat ons helemaal niet van onze taak om hierover ook zelf na te denken.
Ook wij worden geacht om na te gaan hoe wij de Europese Unie zo snel mogelijk
slagvaardiger en doeltreffender kunnen maken. Het lijkt mij dat ook u daarover
moet meedenken. Het zou in ieder geval goed zijn als de regering daarvoor
voorstellen deed.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Het lijkt mij heel goed dat u daarover nog eens een keer op uw studeerkamer
nadenkt en dat daarover binnen uw partij wordt gediscussieerd. Het is echter
te vroeg om van de regering te verlangen dat zij allerlei scenario's op tafel
legt, inclusief de voor- en nadelen daarvan.Voorzitter. Het is van groot belang om de Nederlandse en de Europese bevolking
te laten zien wat het belang van de Europese Unie is. Het gaat niet alleen
om de wijze van besluitvorming, maar ook om de meerwaarde van de Unie voor
het dagelijkse leven van mensen. Ik wil dan ook een aantal andere onderwerpen
behandelen dat op de top aan de orde is gekomen.De voedselprijzen. De Commissie heeft aangekondigd dat zij hiernaar onderzoek
zal laten doen en dat op de top in december geprobeerd zal worden om tot conclusies
te komen. Dat lijkt mij verstandig. Het is daarbij wel van belang dat er ook
aandacht is voor de vraag wat kan worden gedaan om de Doha-ronde vlot te trekken.
Verder zal er aandacht moeten zijn voor de noodzaak om meer voedsel te produceren
en dus voor de verruiming van de melkquota.Verder is besloten om een fonds in het leven te roepen om de landbouw
in de Derde Wereld te ondersteunen. Dat fonds wordt gefinancierd uit de lopende
Financiële Perspectieven. Ik ga er echter wel van uit dat dit niet betekent
dat de onderuitputting en de overschotten op de landbouwbegroting worden gebruikt
om dit fonds te vullen. Daarvoor moeten andere financieringsbronnen worden
gevonden.De brandstofprijzen. Het is goed dat wij hierover in oktober nog een keer
met elkaar van gedachten wisselen. Het is verder een boeiende gedachte dat
de Fransen dan zelf met voorstellen moeten komen. Voor mijn fractie staat
voorop dat deze voorstellen niet marktverstorend mogen werken. Er moet geen
fiscaal verhaal worden neergelegd om daarmee allerlei dingen te compenseren.
In dit opzicht sluit ik aan bij hetgeen de heer Ten Broeke eerder naar voren
heeft gebracht.Ten aanzien van de Millennium Development Goals merk ik het volgende op.
In conclusie 59 wordt opgeroepen om lidstaten ertoe te bewegen om in 2015
alsnog de 0,7% van het bruto nationaal product aan ontwikkelingssamenwerking
te realiseren. Onze vraag is hoe de bewegingen er op dit moment uitzien. Gaat
de beweging langzamerhand die kant op, of heeft de minister het gevoel dat
wij er nog mijlenver van af zitten? Onze indruk is dat wij er inderdaad nog
een behoorlijk stuk vandaan zitten. Laten wij alsjeblieft voorkomen dat uitgaven
die bijvoorbeeld worden gedaan in het kader van het Europees Ontwikkelingsfonds
als een afleidingsmanoeuvre worden gebruikt om alsnog de 0,7% te halen.Mijn volgende vraag gaat over de Balkan. Tijdens het vorige voorbereidende
overleg voor deze Europese top is door Henk-Jan Ormel gevraagd hoe het precies
zit met de rol van EULEX in Kosovo, zeker gezien de huidige ontwikkelingen,
waarbij Servië in het noorden van Kosovo een eigen parlement in het leven
zou gaan roepen. Wij zien daarover niets terug in de raadsconclusies. Kan
de minister weergeven hoe de discussie daarover is verlopen?Het onderwerp Zimbabwe zou ik in een wat breder perspectief willen plaatsen.
Over Zimbabwe hebben wij vanmiddag tijdens het vragenuurtje uitgebreid van
gedachten gewisseld. Tsvangirai heeft helaas moeten vluchten. Het feit dat
hij heeft gekozen voor de Nederlandse ambassade, mag wel als een compliment
worden gezien voor het Nederlandse mensenrechtenbeleid. Dat lijkt mij een
positieve opmerking. Eerder hebben wij in discussies, onder meer over Birma,
gesproken over het instrument "responsibility to protect". Dat is
een nieuw VN-instrument. Nu wij dit echt willen gebruiken in het kader van
de VN en in de Veiligheidsraad, lijkt het erop alsof het nog erg lastig is
om tot overeenstemming te komen over de wijze waarop dit precies zou moeten
worden ingevuld. Zou de Nederlandse regering bereid zijn om daar, met name
in EU-verband, eerst een discussie te voeren over de wijze waarop men tot
overeenstemming zou kunnen komen over de invulling van dit instrument? Als
je met twee permanente leden van de Veiligheidsraad tot overeenstemming kunt komen, heb je al een aardige discussie achter de rug. Dat biedt
in ieder geval het perspectief dat je heel snel een eensluidend besluit in
het kader van de Veiligheidsraad zou kunnen nemen.Tot slot kom ik op het onderwerp Cuba. Anderhalve maand geleden is dit
uitgebreid besproken in een algemeen overleg in deze Kamer. Daarbij is erop
aangedrongen, naar ik meen Kamerbreed, om ervoor te zorgen dat de diplomatieke
sancties uit 2003 opgeheven werden, waarbij wel heel strak zou moeten worden
gemonitord wat er aan positieve ontwikkelingen zou plaatsvinden. Wat dat betreft
zijn wij niet verbaasd over hetgeen de afgelopen week is gebeurd. Integendeel,
wij ondersteunen dat. Wij zouden wel graag zien dat heel strikt in de richting
van Cuba gecommuniceerd wordt: wij hebben nu iets gedaan, maar dat betekent
elke keer dat u iets terug moet doen. Als het aankomt op de mensenrechtendialoog
moet er nu iets gebeuren, zodat de positie van de dissidenten daar op een
stevige manier wordt verbeterd. Het recente bezoek van een minister van een
van de EU-lidstaten heeft een aantal vrijgelaten dissidenten opgeleverd. Dat
is een positief teken, maar dit moet in de komende periode wel worden voortgezet.De heer Blom (PvdA):Voorzitter. Voor de onderwerpen Zimbabwe en olieprijzen sluit ik mij gemakshalve
bij de vorige sprekers aan. Zo kan ik dat verhaal in mijn bijdrage alvast
bekorten. Ik houd er niet zo van om dingen te herhalen.Het beeld dat af en toe van Europa geschetst wordt en de manier waarop
met de Europese discussie wordt omgegaan, kwamen een aantal dagen geleden
op een buitengewoon "leuke" manier in de pers naar buiten door een
opmerking van de heer Wilders van de PVV. De heer Wilders, de grote leider,
zal ik maar zeggen, vond het heel vervelend als Turkije Europees kampioen
voetbal zou worden. Dat had ermee te maken dat Wilders vindt dat Turkije per
definitie niet tot Europa behoort. Ik ga er dus maar van uit dat Rusland nu
zijn favoriet is.Ik kom te spreken over het Ierse nee. Het is duidelijk dat wij niet tijdens
de wedstrijd de spelregels veranderen. Op het moment dat 27 landen het Verdrag
van Lissabon ratificeren, kan het in gang worden gezet, niet eerder. Wij hebben
dit van tevoren afgesproken. Wij houden ons daar dus aan. Het verdrag is volgens
de Partij van de Arbeid niet dood. Het staat hoogstens in de koelkast, met
een cellofaantje erom. Het kan er weer uitgehaald worden op het moment dat
wij uit de problemen zijn.Wij kunnen natuurlijk hele bespiegelingen houden over wat er in de tussentijd
allemaal zou kunnen gebeuren. Wij zouden een soort wedstrijdje opiniepeilingen
kunnen houden of door middel van het invullen van een pouletje bekijken waarop
wij uiteindelijk terechtkomen. Dit heeft alleen weinig zin, omdat wij de uitkomst
niet kennen. Wij hervatten de discussie pas op het moment dat de Ieren zelf
klaar zijn om tot een conclusie te komen. De Ieren hebben al aangegeven niet
klaar te zijn voor oktober van dit jaar.Dit betekent dat elke bespiegeling over het vervolg van het Verdrag van
Lissabon niet verschrikkelijk veel zin heeft. Op één punt wil
ik aandringen bij de regering. Ik kan mij niet voorstellen dat wij ook na
oktober weer een ongelooflijk lange periode ingaan, met heronderhandeling
van het Verdrag van Lissabon en alles wat daar vervolgens bij zou horen. Op
dat moment hebben wij wel een probleem met zijn allen. Zaken die ook de Partij
van de Arbeid graag wil aanpakken, zoals alles wat te maken heeft met klimaat,
energie, milieu, asielbeleid en bestrijding van internationaal terrorisme,
blijven dan wel liggen. Ik zou dus graag willen dat de regering in de periode
tussen nu en oktober haar gedachten vormt over de manier waarop zo goed mogelijk
kan worden omgegaan met het huidige Verdrag van Nice. Welke kanten kunnen
wij nog uit met het Verdrag van Nice op de terreinen die ik net noem? Volgens
mij zit er nog wel het een en ander aan mogelijkheden in. Natuurlijk is dit
niet optimaal.Ook de Partij van de Arbeid was uiteraard voor het Verdrag van Lissabon.
Ik zou er wel op willen aandringen dat wij in oktober wel met een soort plan
B komen. Wat mij betreft hoeft dit niet uitgebreid via brieven aan ons meegedeeld
te worden, maar ik wil u wel aanraden om daarvoor klaar te zijn als het eenmaal
oktober is.Tot slot: wij kunnen eigenlijk niets anders doen dan gewoon afwachten
tot het oktober is. Daar houd ik het dan ook maar bij.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. In alle lidstaten van de EU moet een referendum worden gehouden
over de toekomst van de Unie. Dat zei premier Juncker van Luxemburg onlangs
in een Duitse krant. Mijn fractie was blij met dit signaal. Niet omdat wij
voorstanders zijn van referenda. Wij waren en zijn daarvan geen voorstander.
Wel bleek hieruit de bereidheid om na te willen denken over de koers van de
Europese Unie, mede in het licht van het Ierse nee. Blijkbaar vindt Juncker
fundamentele bezinning en heroriëntatie noodzakelijk. Ik citeer: "In
de EU is 50% van de mensen ervan overtuigd dat wij meer Europa nodig
hebben en 50% dat wij al te veel Europa hebben. Vroeger waren mensen
blij dat de grenzen verdwenen. Nu willen veel Europeanen volgens mij de grenzen
terug."Wat er ook waar is van deze stelling, uit deze overweging spreekt in ieder
geval de terechte gedachte dat we niet louter te maken hebben met een Iers
probleem, maar met een bredere Europese vraag. Zien ons kabinet en onze premier
dit ook zo? Zal ook hij aandringen op een bredere bezinning op Europa's toekomst,
niet alleen gericht op het Verdrag van Lissabon, maar ook op de vraag hoe
een antwoord kan worden gevonden op het onbehagen dat breder in de Europese
bevolkingen bestaat over de ontwikkelingen en de Europese integratie?Tijdens de laatste Europese Top zijn oplossingen voor de situatie na het
Ierse nee nog niet gevonden. Tijdens het spel de regels veranderen biedt geen
oplossing. Het verdrag vereist unanimiteit en die unanimiteit is er niet.
De enige conclusie is dan ook dat dit verdrag zo niet kan doorgaan. Veel regeringsleiders
zijn van mening dat het ratificatieproces wel moet doorgaan. In oktober wordt
verder gesproken over de vraag hoe moet worden omgegaan met het Ierse nee.
Het lijkt mij in ieder geval iets te goedkoop om te zeggen dat de Ieren het
verdrag niet begrepen. Dat zegt waarschijnlijk meer over het verdrag en over
de zeer uiteenlopende interpretaties ervan door de Europese regeringsleiders
dan over de Ieren zelf. Kortom, bijles kan ook geen oplossing zijn.Wat zijn echter de opties? Wat ligt er nog serieus open? Er wordt gezegd
dat het ratificatieproces voortgezet moet worden. Barroso heeft al min of
meer aangeduid dat nieuwe verdragsonderhandelingen hem zo goed als uitgesloten
lijken. Moet ik uit deze randvoorwaarden voor de top in Europa nu concluderen
dat er maar bar weinig ruimte is om het Ierse nee feitelijk serieus te nemen?
De conclusies gaan tevens in op de positie van Tsjechië. Hoe wordt deze
ingeschat?Ik hoop in ieder geval op een voortdurende constructieve bezinning, waarbij
ook de wijze woorden van de vroegere Litouwse president Landsbergis ter harte
worden genomen. Voorafgaand aan het staatsbezoek van onze Koningin zei hij
in een interview dat Europa de traditionele waarden prijsgeeft en niet meer
vecht voor de fundamenten van de eigen identiteit. In dit verband verwees
hij naar de geringschatting van het leven, zoals dat tot uiting komt in de
Europese abortuspraktijk. Zou Europa in staat zijn zich ook op haar morele
fundamenten te bezinnen? Wil de regering zich daarvoor sterk maken? Hoe beoordeelt
zij de indringende woorden van de Litouwse ex-president?Op de Europese Top is uitvoerig gesproken over onder meer de hoge olieprijzen.
Mijn fractie deelt de insteek dat verstorende fiscale ingrepen zo veel mogelijk
vermeden moeten worden, omdat deze ook beletten dat economische actoren de
noodzakelijke aanpassingen doorvoeren. Het is geen begaanbare weg om ten aanzien
van structurele zaken tot compensatie te besluiten. Wij zullen moeten leren
leven met hogere olieprijzen en wij zullen andere oplossingen moeten vinden.
De SGP-fractie steunt dus die lijn. Tegelijkertijd komt in de conclusies terug
dat aan bepaalde sectoren, in het bijzonder de visserijsector, wel bijzondere
steun wordt verleend. Op zichzelf heeft dat de sympathie van mijn fractie –
wij kunnen dat begrijpen – maar ik vraag mij dan wel af hoe dat past
in een patroon waarbij meerdere sectoren aangeven dat zij een probleem hebben
en vragen of daar geen bijzondere oplossing voor gevonden moet worden. Kan
de minister-president nader ingaan op de vraag in hoeverre de maatregel voor
de visserijsector een precedent kan opleveren voor andere sectoren?De heer Ten Broeke (VVD):Ik zit nog een beetje met uw opmerking over de Litouwse ex-president.
Naar aanleiding van het Ierse nee haalde u zijn woorden aan. Wij hebben ondertussen
eveneens vernomen dat een deel van de Ieren dacht dat het in het verdrag ook
wel eens over de abortuspraktijk zou kunnen gaan. Kunt u teneinde alle onduidelijkheid
weg te nemen, hier nog eens bevestigen dat wat u betreft er toch geen enkele
sprake van kan zijn noch is dat het Verdrag van Lissabon op een of andere
manier de abortuspraktijk in Nederland of in enig ander Europees land aanpakt?
Kunt u bevestigen dat dit dus eigenlijk een onderwerp is dat volstrekt buiten
de orde staat?De heer Van der Staaij (SGP):Helaas moet ik vaststellen dat het Verdrag van Lissabon in die praktijk
geen verandering aanbrengt en er geen beletselen voor opwerpt. Ik heb het
alleen in verband gebracht met de behoefte aan een heroriëntatie op de
vraag waar wij in Europa mee bezig zijn en wat onze waarden zijn. Vanuit mijn
perspectief vond ik het daarom ook wel een aangelegen punt, waarbij ik wel
besef dat heel veel anderen daar anders over denken. Een rechtstreeks verband
met het Verdrag van Lissabon in de zin dat dat een verandering in de abortuspraktijk
aanbrengt, is volgens mij echter inderdaad niet aan de orde.De heer Voordewind (ChristenUnie):Voorzitter. Het Ierse nee hangt ook voor mijn fractie als een groot vraagteken
in de lucht. De indruk wordt gewekt dat "wij er samen uitkomen",
zo laat de minister-president in ieder geval in het Nederlands Dagblad optekenen.
Ook zegt hij: "Het is aan de landen samen om een oplossing te vinden
en daarvoor zullen wij de tijd nemen." Ook in de brief met het verslag
van de raadsbijeenkomst meldt de minister-president dat gezocht wordt naar
een gemeenschappelijke weg vooruit; er moet een gezamenlijke oplossing worden
gevonden. Wat houdt dat in? Alleen Ierland vier maanden bedenktijd geven?
Welke oplossingsrichtingen liggen er nog op tafel en in het verschiet?Mijn volgende punt betreft de uitbreiding. De redenen voor het Ierse nee
zijn erg diffuus. Recent werd echter via enquêtes wel duidelijk dat
de Europeanen uitbreidingsmoe zijn. Tijdens de bijeenkomst van ministers van
Buitenlandse Zaken, anderhalve week geleden, zei parlementsvoorzitter Pöttering
dat de EU-leiders eerst maar eens duidelijk moeten maken waarom steeds meer
nationale bevoegdheden aan Europa moeten worden overgedragen. Tijdens de top
worden er echter voorstellen verwelkomd over een unie voor de mediterrane
regio ter versterking van de oostelijke dimensie van de EU. De conclusies
bleken gelukkig wat genuanceerder dan het beeld dat ik uit de media oppikte.
Toch blijft het beeld hangen dat er weer gesproken wordt over uitbreiding,
terwijl burgers daar nu juist moeite mee hebben. Is dit een punt van aandacht
geweest?Dit brengt mij op het punt van de brandstof. Het algemene gevoel binnen
de EU is dat burgers en bedrijven in de eerste plaats hun gedrag dienen aan
te passen aan de gewijzigde omstandigheden. Er moeten geen cadeautjes worden
uitgedeeld die de prikkel daartoe wegnemen. Premier Balkenende zei hierover: "Het
kunstmatig omlaag brengen van de prijzen lost niets op." Barroso benadrukte
dat energiebesparingen en diversificatie van bronnen het antwoord zijn op
de structurele problemen. Bij dit laatste denkt hij aan het vergroten van
de inzet van hernieuwbare, duurzame stroom. Een dergelijk beleid levert tevens
een bijdrage aan de strijd tegen de klimaatverandering. Fiscale maatregelen
zijn welkom, mits zij de overschakeling bevorderen naar een economie met minder
CO2-uitstoot. De ChristenUnie is het van harte eens met deze lijn.
Er dient volop te worden ingezet op energiebesparing door innovatie en ontwikkeling
van duurzame alternatieven. Ik hoor graag of er nog concrete ideeën zijn
over hoe dit gerealiseerd kan worden. Wordt er inderdaad extra ingezet op
besparingen en ontwikkelingen van duurzame energie?De EU heeft haar zorgen geuit over Birma en opnieuw opgeroepen om buitenlandse
hulpverleners toe te laten tot dit land. Wat betekent dit uiteindelijk, gezien
het punt dat nog steeds de helft van de hulpverleners niet wordt toegelaten?
Ik heb begrepen dat er mogelijk verkiezingen aankomen en dat de militaire
machthebbers spelen met de gedachte om zich te laten vertegenwoordigen door een politieke partij. Welke mogelijkheden geeft dit de EU om het
democratiseringsproces eventueel te stimuleren?Over de kwestie van Zimbabwe is eerder deze middag redelijk uitgebreid
gesproken. Wij zijn blij dat de ambassade de nek heeft uitgestoken om Tsvangirai
op te vangen. Ook zijn wij blij dat de minister van Buitenlandse Zaken vanmiddag
heeft gezegd dat als er een verkiezingsuitslag is na de tweede ronde aanstaande
vrijdag, Nederland deze niet zal accepteren. Ik begrijp dat dit voor meer
landen geldt. Dit is een sterk signaal. Meer dan dit kunnen wij op dit moment
niet doen, behalve de voorstellen van Tsvangirai morgen afwachten. Dat doet
mijn fractie dan ook maar.De fractie van de ChristenUnie hoort graag of er in de Raad nog gesproken
is over Turkije. De onderhandelingen met dit land gaan door, maar ondertussen
worden wij met de neus op de feiten gedrukt. Turkije is niet welwillend om
mee te werken aan de erkenning van de Armeense genocide. Sterker nog, een
Turkse uitgever van een boek over de Armeense genocide is inmiddels alweer
veroordeeld, op basis van een artikel dat onder druk van de EU is aangepast.
Mijn fractie heeft hierover samen met andere fracties Kamervragen gesteld.
Welke rol speelt de erkenning van de Armeense genocide in de onderhandelingen?
Ik verwijs hierbij naar de motie-Rouvoet. Mijn fractie maakt zich nog steeds
grote zorgen over dit onderwerp.De heer Ten Broeke (VVD):Is de heer Voordewind van mening dat het goed zou zijn, niet alleen voor
Kroatië, dat echt aan de deur klopt, maar voor alle landen, inclusief
Turkije, om de onderhandelingen op dit moment even op ijs te zetten en in
elk geval geen nieuwe hoofdstukken te openen? Ik vraag dit gegeven de door
hemzelf geschetste situatie in Turkije, en gezien het feit dat het Verdrag
van Lissabon zoals het er nu naar uitziet per 1 januari niet kan worden
ingevoerd en er dus geen nieuwe staten lid kunnen worden.De heer Voordewind (ChristenUnie):Ik heb daarover tijdens mijn inbreng een vraag aan de minister gesteld.
Ik heb ook gezegd dat, gelet op de uitslag in Ierland, het voor de hand ligt
dat wij niet naar het oosten of een mediterrane regio kijken, maar dat wij
ons eerst afvragen wat wij moeten doen. Hoe moeten wij de nieuwe situatie
interpreteren? Wat mij betreft maken wij een pas op de plaats. Ons standpunt
met betrekking tot Turkije is bekend. De onderhandelingen lopen, maar wij
kiezen voor een kritische blik bij die onderhandelingen, met name als het
gaat om de erkenning van de Armeense genocide.De heer Ten Broeke (VVD):Maar als de onderhandelingen lopen is een pas op de plaats heel lastig.
Die twee gaan moeilijk samen. U zult moeten kiezen. U stelt een vraag aan
de regering en ik stel een vraag aan u.De heer Voordewind (ChristenUnie):Het lijkt mij goed dat wij een pas op de plaats maken en dat wij eerst
duidelijk krijgen hoe wij de uitslag in Ierland moeten duiden.De voorzitter:Op verzoek van het kabinet schors ik de vergadering voor ongeveer vijf
minuten. Met uw medewerking kunnen wij voor de avondpauze het debat afronden.De vergadering wordt van 18.11 uur tot 18.19 uur geschorst.Minister Balkenende:Voorzitter. Ik dank de leden van de Kamer voor hun inbreng in de eerste
termijn. De werkverdeling tussen de minister van Buitenlandse Zaken en mijzelf
is als volgt. Ik zal eerst een aantal algemene opmerkingen maken over Ierland
en over de voedsel- en olieprijzen. Daarna zal ik een aantal specifieke vragen
van de kant van de Kamer beantwoorden. Daarna zal de minister van Buitenlandse
Zaken de beantwoording voortzetten. Hij zal stilstaan bij het thema communicatie
rondom Europa en mogelijk nog bij enkele andere punten. Daarna bespreekt hij
de punten van het buitenlands beleid.Het onderwerp van deze Europese Raad dat de meeste aandacht trok –
dat bleek ook uit dit debat – was de situatie na het Ierse nee tegen
het Verdrag van Lissabon. Zoals al vooraf in het algemeen overleg werd aangegeven,
wisten wij dat de Europese Raad niet meteen met oplossingen zou komen. Van
de Ieren kon immers niet worden verwacht dat zij binnen een week al de achtergronden
van het nee volledig hadden doorgrond. De waarde van deze Europese Raad is
dat wij een gezamenlijk proces in gang hebben gezet om tot een oplossing te
komen en dat een polarisatie in de discussie werd voorkomen. In dit opzicht
was het een geluk dat deze Europese Raad zo kort na 12 juni stond gepland.
De Ierse premier, Cowen, informeerde de collega's over de eerste bevindingen
van zijn regering over de achtergronden van het nee. Hij noemde een groot
aantal factoren, die overigens soms geen verband hielden met de inhoud van
het Verdrag van Lissabon en in andere gevallen slechts zijdelings daarmee
te maken hadden. Hij sprak bijvoorbeeld over de zorg, de Ierse neutraliteit,
de bekommernis over het behoud van soevereiniteit, bijvoorbeeld als het gaat
om nationale wetgeving bij onderwerpen als abortus en het verlies van invloed
op de Europese besluitvorming, zoals gesymboliseerd door de bepaling dat vanaf
2014 de omvang van de Europese Commissie zal worden ingekrompen. Ook was er
bezorgdheid of de lage Ierse vennootschapsbelasting en de goede Ierse werknemersrechten
in stand zouden blijven, evenals het gevoel dat men te weinig wist van de
inhoud en dat het niet eenvoudig was het verdrag te lezen. Dat maakt het moeilijk
vast te stellen of de argumenten van de verschillende kampen juist waren.
Ook werd gewezen op een algemeen onbehagen, ook vanwege de verminderde economische
groei. De Ierse premier gaf hierbij aan dat dit nog niet meer was dan een
eerste analyse en dat zijn regering enige tijd nodig zou hebben om de analyse
af te ronden en in Ierland in gesprek te gaan over mogelijke oplossingen.In de reacties van de collega's zat de volgende rode lijn. Het is van
belang om gezamenlijk een oplossing te zoeken die ook de Ieren in staat stelt
om in te stemmen met een nieuw verdragsrechtelijk kader voor Europa. Daarom
is het belangrijk om op niet te lange termijn van Ierland te horen, hopelijk
al bij op de Europese Raad van oktober, wat de knelpunten precies zijn en
wat mogelijke oplossingen zijn. Het algemeen gevoel was dat het openbreken
van Lissabon zeer onwenselijk was. Een groot aantal landen heeft namelijk
al geratificeerd. Heronderhandelen en opnieuw ratificeren zou weer jaren kosten. En het resultaat zou uiteindelijk ook niet beter worden.
Dat is trouwens ook mijn reactie op wat de heer Blom naar voren bracht. Ook
Nederland wil de verbeteringen van Lissabon behouden en daarmee zo snel als
het kan aan de slag gaan. Ik heb vorige week al aangegeven om welke dingen
het gaat: meer democratie, een grotere rol voor de nationale parlementen,
een sterkere rol voor het Europees Parlement en meer efficiency, transparantie
en slagvaardigheid.De tussenzin "zo snel als dat kan" is heel belangrijk. Enerzijds
willen wij graag snel gebruikmaken van de verbeteringen die Lissabon biedt
maar anderzijds is het duidelijk dat wij alleen verder kunnen als het nieuwe
verdrag in alle 27 lidstaten voldoende gedragen wordt. In de tussentijd worden
de ratificatieprocessen voortgezet. Net als Ierland dienen ook de andere lidstaten
aan te geven of zij instemmen met het Verdrag van Lissabon, daarbij natuurlijk
de constitutionele gebruiken in acht nemend.Mevrouw Peters heeft gezegd dat er ook goed gekeken moet worden naar de
signalen uit andere landen. Zoals bekend, heeft de House of Lords in Groot-Brittannië
ingestemd. Er loopt daar nu alleen nog een juridische procedure. Ik heb begrepen
van Gordon Brown dat die mogelijk snel tot een oplossing zal komen. Voor de
Tsjechische premier was het belangrijk om te markeren dat in Tsjechië
het constitutioneel hof zich nog moet uitspreken over de verenigbaarheid van
het verdrag met de Tsjechische grondwet. De heer Topolanek wilde voorkomen
dat in de conclusie de indruk zou worden gewekt dat de Europese Raad de Tsjechische
constitutionele procedures niet zou respecteren. Dat zou een ongewenst beeld
hebben gegeven. Dit alles gezegd hebbende, is het laatste wat nu moet gebeuren
dat wij een lange periode van institutionele navelstaarderij ingaan. Het verdrag
is belangrijk maar uiteindelijk is het slechts een middel. Het doel is om
Europa de juiste dingen te laten doen. Er staat ons wat dat betreft nog veel
belangrijks te doen in de komende periode.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Ik deel het gevoelen van de Nederlandse regering dat zij liever
niet wil heronderhandelen over dit verdrag en niet wil voortgaan met institutionele
navelstaarderij, maar het lijkt mij voorbarig om dat nu al zo uit te spreken.
Wij weten immers niet wat Tsjechië, Polen en wie weet Engeland gaan doen,
ook al is in de optiek van de premier de kans klein dat dit negatief uitpakt.
Wij moeten theoretisch de mogelijkheid openhouden dat landen willen gaan heronderhandelen,
ook al weet ik dat dit niet de wens is van de regering. Is de premier dat
met mij eens?Minister Balkenende:Ik kom straks nog terug op de vragen die de heer Ten Broeke en u hebben
gesteld over de huidige situatie en de verschillende varianten die er zijn.
De heer Van Dijk heeft hierover ook belangrijke opmerkingen gemaakt. In de
afgelopen Europese Raad had ik een beetje een déjà-vu-gevoel,
omdat wij na het nee van Nederland en Frankrijk en na de periode van reflectie
verheugd waren dat wij weer konden spreken over de inhoud. Als wij niet uitkijken,
zitten wij in een continu proces van het overdoen van discussies. Ik vind
dat niet wenselijk, omdat ik vind dat Lissabon veel verbeteringen aanbrengt
ten opzichte van de huidige situatie. Ik zal straks ingaan op de vragen over
de situatie waarmee wij rekening hebben te houden en of wij in oktober conclusies
kunnen trekken of niet.In de richting van de heer De Roon zeg ik dat je over referenda kunt denken
zoals je wilt. In dit parlement wordt er niet hetzelfde over gezegd. Ik heb
vorige week in het vragenuurtje gemerkt dat je wordt weggezet als een antidemocraat,
wanneer je niet voor een referendum bent. Ik vind dat dit te ver gaat en volkomen
ongepast is. Ik respecteer de opvattingen van elk Kamerlid over de invulling
van democratie. Ik respecteer dat men voor of tegen een referendum is. Mijn
opvatting daarover is bekend. Wanneer het beeld is dat het oordeel van de
bevolking alleen tot gelding kan worden gebracht via een referendum, als dat
de enige weg is, dan vind ik dat het parlement zich de vraag zou moeten stellen:
wat doen wij dan nog?Wij hebben ook te maken met de waarde van de vertegenwoordigende democratie.
Het kan best dat de heer De Roon het met mij oneens is over een referendum,
maar dat is nooit een alibi om een premier of een regering weg te zetten als
antidemocraat. Ik vind dat ongepast. Ik vind dat je elkaar niet op deze manier
tegemoet moet treden.De heer De Roon (PVV):Bij het begrip "democratie" gaat het er in wezen om dat de stem
van het volk moet doorklinken in de beslissingen die worden genomen. In de
regel doen wij dat in Nederland via het parlement. Als het gaat om heel belangrijke
dingen, die heel bepalend zijn voor de toekomst en de positie van ons land
in Europa, zou het dan niet veel beter en daadwerkelijk ook veel democratischer
zijn om de tussenschakel van het parlement niet als enige toets te hanteren,
maar de bevolking rechtstreeks zelf aan het woord te laten? Er liggen al voorstellen
bij deze Kamer, en daarover gaan wij na de zomervakantie debatteren, om tot
een of andere vorm van invoering van een referendum in dit land te komen.
Als het om heel belangrijke zaken gaat, vraag ik u om te heroverwegen of het
niet veel democratischer zou zijn om rechtstreeks naar de stem van het volk
te luisteren, zonder dat daar de schakel van deze Tweede Kamer tussen zit.
Bij het referendum over het grondwettelijk verdrag bleek ook dat wat men in
deze Kamer dacht, niet in overeenstemming was met wat de bevolking wilde.De voorzitter:Wij hebben het hier niet over het instrument referendum zelf.Minister Balkenende:Ik heb niet veel toe te voegen aan wat ik naar voren heb gebracht. Wanneer
wij bij belangrijke kwesties zeggen dat het volk via een referendum gehoord
moet worden, omdat er anders geen sprake is van democratie, dan zeg ik dat
wij ver zijn gezonken. De vraag is dan wat een belangrijke kwestie is. Ik
heb altijd gekozen voor de vertegenwoordigende democratie. Daarom hecht ik
aan debat, aan politieke partijen en aan het functioneren van het parlement.Over het referendum heb ik mijn opvatting gegeven. Dat is een vorm van
directe democratie en daarover wordt verschillend gedacht. Laten wij dat debat
zakelijk met elkaar voeren en laten wij elkaar niet uitmaken voor antidemocraat.
Ik heb gehoord dat wij zelfs werden vergeleken met het bewind van Mugabe omdat
wij geen referendum voorstonden. Het moet niet veel gekker worden.Dan een enkele opmerking over de voedselsituatie, waarbij uiteraard uitgebreid
is stilgestaan. De huidige situatie geeft een extra impuls aan onze inspanning
om handelverstorend beleid aan te pakken. Dat is een steun in de rug om de
Doha-onderhandelingen snel af te ronden en om met extra voorrang de productiebeperkende
maatregelen in het gemeenschappelijk landbouwbeleid uit te faseren. Enkele
collega's wezen op de rol van speculatie bij de hoge voedselprijzen. Er is
afgesproken dat de Commissie aan dat aspect extra aandacht besteedt, met speciale
aandacht voor de transparantie van de markten. Daar zal in december over worden
gerapporteerd. Om de kortetermijneffecten van de hogere voedselprijzen op
te vangen, is 500 mln. beschikbaar in de EU-begroting en het Europese Ontwikkelingsfonds.
Voor de landbouwinvesteringen voor de langere termijn in ontwikkelingslanden
is 2,2 mld. beschikbaar. Dit is onder meer bedoeld voor voedselzekerheid,
landbouwkundig onderzoek, productiestimulering bij kleine boeren en sociale
vangnetten.In dit kader zal de Commissie komen met een voorstel voor een fonds binnen
de grenzen – dat zeg ik tegen de heer Van Dijk – van de huidige
meerjarenbegroting. Dat fonds is bedoeld om de landbouwsector in ontwikkelingslanden
te ondersteunen. Nederland zal dat voorstel, zodra het er is, nauwkeurig bekijken.
De doelstelling van het fonds is lovenswaardig. Nederland is geen voorstander
van het overhevelen van overschotten van de landbouwbegroting, aangezien dat
zou leiden tot het openbreken van de meerjarenbegroting. Dat is het antwoord
op de terechte vraag van de heer Van Dijk. Bilateraal heeft Nederland 50 mln.
ter beschikking gesteld, bovenop de al eerder vastgestelde 350 mln.Iedereen was het erover eens dat de hoge olieprijzen betekenen dat wij
nog meer voorrang moeten geven aan energiebesparing, een grotere efficiëntie,
diversificatie en de inzet van hernieuwbare energiebronnen. Ik heb gemerkt
dat er voor onze opstelling op dit punt steun bij de Kamer is. Voorts was
er overeenstemming over dat grotere inspanningen nodig zijn om vraag en aanbod
op de oliemarkten bij elkaar te brengen. Een snellere reactie op schommeling
in de vraag en meer investeringen in exploratie en winning zijn van belang.
In dat opzicht was de bijeenkomst in Jeddah op 22 juni, waaraan ook mevrouw
Van der Hoeven, de minister van Economische Zaken, heeft deelgenomen, een
nuttig signaal naar de markten.Het lastige gedeelte betrof uiteraard de kortetermijnreacties van de lidstaten
op de hoge olieprijs. Een klein aantal lidstaten bepleitte verlaging van accijnzen
of btw. De meeste lidstaten voelden daar weinig voor. Het zou slechts een
druppel op een gloeiende plaat betekenen en zou bovendien de prijsprikkel
die tot aanpassing moet leiden, verzwakken. Uiteraard is het wel zaak om de
economische gevolgen goed in de gaten te houden, waaronder de effecten voor
specifieke inkomensgroepen. Wel werd nog eens benadrukt dat eventuele maatregelen
specifiek, tijdelijk en niet marktverstorend moeten zijn. Het onderwerp blijft
op de agenda. Daarom is afgesproken om goed te blijven kijken naar mogelijke
maatregelen. Daar zal bij de eerstvolgende Europese Raad op worden teruggekomen.Mevrouw Peters (GroenLinks):Nog even over de voedselcrisis en het nieuwe potje dat de Europese Commissie
zal ontwerpen om de landbouwsector te steunen in ontwikkelingslanden die getroffen
worden door die crisis. De minister-president is er geen voorstander van om
de door de hoge voedselprijzen veroorzaakte vrijval van middelen op de landbouwbegroting
te gebruiken voor zo'n potje dat ontwikkelingslanden kan helpen, omdat –
als ik de minister-president goed heb begrepen – dat zou leiden tot
het openbreken van de meerjarenbegroting. Ik nodig de minister-president er
graag toe uit om dat technische argument in gewoon Nederlands uit te leggen:
wat betekent dat en hoe werkt dat technische argument? En wat is de inhoudelijke
reden waarom Nederland hiertegen is? Inhoudelijk klinkt het immers logisch
om geld dat wij dankzij de voedselcrisis overhouden, te besteden aan de nijpende
nood die door de voedselcrisis in de armere landen heerst.Minister Balkenende:Wij hebben met elkaar spelregels afgesproken over hoe wij omgaan met budgetten
vanuit de EU. Wij hebben ook afgesproken dat, als er sprake is van een overschot,
dat overschot wordt teruggesluisd naar de lidstaten. Dat is een algemene regel.
Wij zijn ervan overtuigd dat wij meer hebben te doen aan het ondersteunen
van de landbouwsector in ontwikkelingslanden, maar dat kan ook gedaan worden
binnen de daarvoor geldende kaders. Daar komt nog een ander argument bij.
Wij moeten ons ervan bewust zijn dat nogal wat lidstaten niet voldoen aan
de bekende norm van 0,7%. Ik merk dat sommige lidstaten op dit ogenblik
tamelijk gemakkelijk zeggen dat Europa dit dan maar moet doen, maar daaraan
zelf niet de consequentie verbinden om hun budget te verhogen. Ik hecht zeer
aan het vasthouden aan de spelregels. De budgetten worden via de bestaande
spelregels verruimd in Europa. Nederland zal zelf ook het nodige doen. Het
lijkt mij heel goed dat wij de spelregels respecteren en dat wij een appel
op lidstaten doen om juist hun ontwikkelingsbijdrage te vergroten, zoals in
het verleden is afgesproken, en dat wij niet gaan tornen aan de vastgestelde
spelregels.Ik kom te spreken over een aantal specifieke kwesties. Dat loopt deels
synchroon met wat ik in algemene zin heb gezegd over de drie onderwerpen.
Ik loop de sprekers af.De heer Ten Broeke gaat in op wat staatssecretaris Timmermans in het Buitenhof
heeft gezegd over dat een nee altijd een prijs moet hebben. Het is goed om
te recapituleren wat de staatssecretaris heeft gezegd. De verslaggever, Trip,
zegt dat als je mee wilt, je ook echt mee moet gaan, met alle lasten en lusten.
De heer Timmermans zegt dan dat het belangrijk is dat duidelijk wordt dat
nee zeggen ook een prijs heeft. De verslaggever vraagt vervolgens: wat is
de prijs. De heer Timmermans zegt dat de prijs is dat de hele boel opgehouden
wordt en dat de andere landen op de een of andere manier proberen om verder
te gaan. Dat zal niet zo snel gebeuren volgens hem. Het grote risico volgens
de heer Timmermans is dat landen zeggen: als het niet kan binnen de EU, dan
gaan wij buiten de Unie om de zaakjes met elkaar regelen. Dat is een voor
de hand liggende conclusie. Dat risico kan ook Nederland raken. Als zaakjes
met elkaar worden geregeld, zonder regels, betekent dat altijd dat de macht
van de sterkste doorslaggevend is. Dat betekent dat Berlijn, Parijs en Londen
met zijn drieën bepalen wat de rest doet. Hij hoopt dat dit reële
risico niet optreedt. Dat is wat de heer Timmermans heeft gezegd.
Als wij regels met elkaar vaststellen, werkt dat goed. Als dat niet meer mogelijk
blijkt, krijgt de besluitvorming echter een andere dynamiek. Dat raakt ook
de positie van middelgrote en kleinere landen. Dat hebben wij vaker besproken.
Daarom hecht het kabinet aan het Verdrag van Lissabon. Dat maakt de Europese
Unie immers gereed voor 27 landen. Daarom is ook gekozen voor een rotatiesysteem
binnen de Europese Commissie. Daarom is gesproken over de rol van nationale
parlementen en de rol van het Europees Parlement. Daarom is gesproken over
slagvaardigheid. Pas wanneer de zaak vast komt te zitten, is de mogelijkheid
van alternatieven daar.De heer Ten Broeke wijst op een Trouwartikel over de interne voedselsteun.
Er is al lange tijd enige budgettaire ruimte als gevolg van het overschot
binnen het landbouwbeleid. Dat wordt stap voor stap veranderd. In 2008 is
300 mln. beschikbaar voor voedselsteun in EU-landen. Nederland doet er geen
beroep op, maar 19 andere landen wel.De heer Ten Broeke vraagt of de regering vóór de Europese
Raad van oktober de alternatieve opties wil duiden voor het eventueel niet
in werking treden van het verdrag. Hij kent zijn zaakjes. Dat blijkt wel omdat
hij een aantal hypothetische mogelijkheden aanduidt. De heer Van Dijk echter
zegt dat wij moeten oppassen te speculeren over en te anticiperen op de situatie
dat het Verdrag van Lissabon ten onder gaat. Ik moet zeggen dat ik graag wil
meegaan met deze redenering. Ik vind het prematuur om te zeggen dat wij ons
neerleggen bij de situatie dat het verdrag niet doorgaat en dat wij vervolgens
naar die en die mogelijkheden kijken. Het is te vroeg om te filosoferen over
alternatieven voor het Verdrag van Lissabon. De regering analyseert momenteel
de redenen voor het nee. Het is ongewenst als wij intussen in de Kamer vrijuit
speculeren over alternatieven voor het verdrag.Het kabinet heeft duidelijk aangegeven dat doorgaan met Nice buitengewoon
onwenselijk is. Ik heb vorige week in het algemeen overleg al aangegeven wat
de consequenties zijn als wij daarvoor niet kiezen. Ik sluit mijn ogen niet
voor de werkelijkheid. De heer Ten Broeke heeft gelijk met zijn analyse van
de instrumenten die wij kunnen hanteren. Ik denk echter dat het juist de bedoeling
is dat wij uit deze situatie geraken. Op de volgende Europese Raad moeten
wij dus goed luisteren naar wat Ierland ons te vertellen heeft. Vervolgens
moeten wij bekijken wat de mogelijkheden zijn om tot een oplossing te komen.
Als wij de weg bewandelen die heer Ten Broeke ons voorstelt, betekent dit
dat wij ons feitelijk al neerleggen bij het probleem en alternatieven moeten
overwegen. Dat is niet het juiste signaal.De heer Ten Broeke (VVD):Het tegendeel is waar. De heer Timmermans geeft zelf in Buitenhof aan
dat er maar twee smaken zijn: het verdrag is er wel of het verdrag is er niet.
Als het er niet is, houden wij volgens de staatssecretaris Nice. Ik vermag
niet in te zien waarom Nederland zich niet op beide eventualiteiten wil voorbereiden.
Ik weet ook zeker dat het kabinet dat zal doen. Ook dat kent immers zijn zaakjes.
Ik vraag de minister-president om de Kamer daarover in te lichten. Dat lijkt
mij niet meer dan schappelijk en normaal, gegeven het feit dat ook Nederland
in de Ierse positie heeft verkeerd. Wij moeten ons op alle eventualiteiten
voorbereiden.Minister Balkenende:Wij zijn in oktober hopelijk verder met de duiding van het nee van Ierland.
De heer Ten Broeke verwacht toch niet van het kabinet dat het tegelijkertijd
aangeeft dat voor dit probleem bepaalde oplossingen gelden? Ik heb aangegeven
dat de heer Ten Broeke een aantal mogelijkheden heeft genoemd die rechtens
relevant zijn. Daaraan doe ik niets af. Alleen, ik wil graag dat wij bekijken
hoe ver wij op 1 oktober zijn. Uiteraard zullen wij met uw Kamer het
debat aangaan. Ik hoop dat wij dan ook verder kunnen komen samen met de Ieren,
maar ik vind het prematuur om nu al te zeggen dat dit of dat moet gebeuren.
Die mogelijkheden heeft hij al aangegeven, maar ik vind dat wij dat signaal
nu niet moeten afgeven. Ik wil graag dat wij komen tot oplossingen. Dat zullen
wij uiteraard in overleg met de Ieren moeten doen.De heer Ten Broeke (VVD):De premier hoeft zich helemaal nergens op vast te leggen voor oktober.
Tenzij hij nu al weet waarmee de Ieren gaan komen, is het niet uitgesloten
dat beide oplossingen reëel blijken te zijn. Door nu in ieder geval één
weg af te sluiten, lijkt hij juist voor te sorteren voor de enige oplossing
waarover ook de heer Timmermans het heeft, namelijk dat dit verdrag er per
juni volgend jaar gewoon ligt. Ik zeg dat hij verstandig, betrouwbaar en buitengewoon
verantwoordelijk is, op het moment dat hij tegen de Nederlandse burgers zegt:
wij vinden die verbeteringen van dusdanig groot belang, zeker daar waar het
gaat om de veiligheid en de Europese samenwerking op dat vlak, dat wij ook
onderzoeken hoe wij onder Nice uw veiligheid kunnen vergroten.Minister Balkenende:Feitelijk weten wij natuurlijk welke instrumenten er zijn voor het geval
dat. Het signaal van de Nederlandse regering dat ik ook naar voren heb gebracht
bij mijn collega's, is juist dat wij zozeer hechten aan het kunnen afronden
van het proces dat moet leiden tot de ratificatie van het Verdrag van Lissabon
door alle lidstaten, omdat daaraan zo veel voordelen verbonden zijn. Ik vind
het geen verstandig signaal om te zeggen: wij gaan nu al uit van die mogelijkheden.
Immers, daarvan gaat een signaal uit van wantrouwen in het proces.Mevrouw Peters (GroenLinks):De logica van de premier doortrekkend, stel ik dat het ook prematuur is
om je al schuldig te maken aan bangmakerij dat de drie grote lidstaten er
wel eens vandoor zouden kunnen gaan en de EU links zouden kunnen laten liggen.
Of heeft de premier indicaties dat wij daarmee rekening moeten houden? Zo
niet, dan bestempel ik al dat soort van bespiegelingen als prematuur en wil
ik uitstel ervan tot na het gesprek met de Ieren.Minister Balkenende:Ik neem kennis van deze opmerking. Ik weet dat hier niet identiek wordt
gedacht. Een aantal fracties kiest niet voor het Verdrag van Lissabon, maar
een grote meerderheid van 111 leden van deze Kamer is voor het Verdrag van
Lissabon en is ervan overtuigd dat het proces van ratificatie moet worden
voortgezet. Ik hoop, dat het mogelijk zal zijn tot oplossingen te komen. Daarover
zijn wij het in ieder geval met elkaar eens.De heer Van Bommel roept de regering op de besprekingen over de voorbereiding
van de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon te staken.
Zoals bekend heeft de Europese Raad in december 2007 geconcludeerd dat onder
het Sloveense voorzitterschap een begin zou worden gemaakt met de voorbereiding
van het inwerking treden van het verdrag. Het kabinet heeft de Kamer onder
andere in antwoord op schriftelijke Kamervragen gemeld dat de besprekingen
hierover informeel en verkennend van aard zijn. Het komende Franse voorzitterschap
heeft nog niet bekend gemaakt of deze verkennende gesprekken doorgang zullen
vinden. Ik kan mij voorstellen dat het aanstaande Franse voorzitterschap de
Europese Raad van oktober wil afwachten, maar of dat zo is, is op dit moment
nog niet bekend. Indien het komende Franse voorzitterschap de verkennende
besprekingen wil voortzetten, dan zal Nederland dit steunen. Op die manier
kan worden bewerkstelligd dat het verdrag tijdig in werking kan treden zodra
de EU erin is geslaagd een gezamenlijke oplossing te vinden. Ik behoor dus,
zoals de heer Van Bommel wel weet, niet tot de school die zegt: je zou nu
de ratificatie en het denken over verdere stappen moeten stoppen. Op dat punt
denken wij niet hetzelfde.De heer Van Bommel heeft voorts gevraagd of de regering het vormen van
regionale voedselvoorraden niet beter vindt dan vrijhandel. Daarover kan het
volgende worden opgemerkt. In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd gedacht
over het vormen van buffervoorraden ter voorkoming van extreme prijsfluctuaties.
Toen lag het prijsniveau van de diverse voedselgewassen overigens aanmerkelijk
hoger dan nu. Na veel discussie is indertijd besloten, niet deze weg op te
gaan. Productie van landbouwgewassen kan het best plaatsvinden daar waar deze
het meest efficiënt kan geschieden, waarna een vrije wereldmarkt ervoor
moet zorgen dat het voedsel vervolgens zo goed mogelijk alle uitboeken van
de wereld bereikt. Het kan daarbij van belang zijn om regionale voedselvoorraden
in stand te houden met het oog op de regionale voedselzekerheid. Het wereldwijd
teruglopen van de voedselreserves is een van de vele factoren die hebben bijgedragen
aan de hoge voedselprijzen.De heer Van Bommel, maar ook mevrouw Peters en de heer Van der Staaij
hebben gesproken over de heer Junker die de vraag heeft opgeworpen of wij
niet toe moeten naar een pan-Europees referendum. Het is goed om even op te
merken dat de heer Junker het heeft gehad over het feit dat juridisch die
mogelijkheid nu niet bestaat. Hij zei dat wij daar in de toekomst rekening
mee zouden moeten kunnen houden. Veel landen kennen de traditie van een referendum
niet. De goedkeuring van verdragen is toch echt van de lidstaten die dat allemaal
volgens hun eigen constitutionele methodiek doen. En een pan-Europees referendum
zou dan hooguit een soort grote opiniepeiling zijn. Ik heb de details van
het idee van mijn zeer gewaardeerde collega nog niet vernomen, maar vooralsnog
ben ik er nog niet van overtuigd dat dit nu nodig is. Wij als regering hebben
absoluut de taak om goed voeling te houden met de bevolking over Europa en
de ontwikkeling van Europa. En het kabinet heeft er ook veel werk in gestoken,
ook in de afgelopen jaren van de reflectie.De heer Pechtold heeft gesproken over de passerelle. Dit sluit aan bij
zijn eerdere betoog in het algemeen overleg. Het is niet aan de orde geweest
tijdens de gesprekken met andere regeringsleiders, maar hierover kan wel het
volgende worden opgemerkt. De passerelle in artikel 42 van het EU-verdrag
biedt de mogelijkheid de samenwerking op het gebied van politiële en
justitiële samenwerking in strafzaken, thans de derde pijler, over te
hevelen naar de EG-pijler. Voor de toepassing van deze passerelle geldt een
zware procedure: unanimiteit in de Raad en goedkeuring van dit besluit door
de lidstaten overeenkomstig een grondwettelijke bepaling. Op dit moment, als
alles goed gaat vlak voor de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon,
is het waarschijnlijk weinig kansrijk om een voorstel voor toepassing van
de passerelle te doen. Hiervoor zal in de Raad niet snel unanimiteit bestaan
omdat de grote meerderheid van lidstaten het Verdrag van Lissabon inmiddels
heeft goedgekeurd. In dat verdrag worden, zoals u weet, delen van de politiële
en strafrechtelijke samenwerking gecommunautariseerd. Wel ligt het in de lijn
der verwachting dat naarmate het langer duurt voordat het nieuwe verdrag in
werking treedt, de druk zal toenemen om de passerelles te gaan gebruiken.
Komt het aan de orde, dan zullen wij steeds van geval tot geval bezien of
Nederland zich achter zo'n voorstel schaart.Mevrouw Peters heeft gevraagd wat de gevolgen zijn van het niet op 1 januari
2009 in werking treden van het Verdrag van Lissabon. In de eerste plaats zullen
wij langer moeten wachten op de verworvenheden van het Verdrag van Lissabon.
Ik heb hierover al gesproken: slagvaardigheden, rol van de nationale parlementen,
sterke rol Europees Parlement, democratie, transparantie. In de tweede plaats
heeft het institutionele gevolgen. Het aantal EP-zetels blijft zoals laatst
bepaald in het toetredingsverdrag met Roemenië en Bulgarije. Het gaat
dus om 736 zetels waarvan er 25 voor Nederland zijn. Het Verdrag van Lissabon
voorziet in 751 zetels waarvan er 26 voor Nederland zijn. Onder het Verdrag
van Nice is er derhalve één Nederlands EP-lid minder. In een
protocol bij het Verdrag van Nice is al bepaald dat de eerstvolgende Commissie,
dat wil zeggen de Commissie voor de periode 2009-2014, nadat de 27ste lidstaat
is toegetreden – zoals het geval is – kleiner moet zijn dan het
aantal lidstaten. Dit vergt vóór november 2009 een nader besluit
van de Raad over het aantal commissarissen en een toerbeurtsysteem.De heer Van Dijk heeft gesproken over het belang van de millenniumontwikkelingsdoelen,
oftewel de MDG's. De Kamer heeft daarvan de conclusies gezien. Ik heb zelf
uiteraard in de gesprekken gewezen op het belang dat lidstaten voldoen aan
hun verplichting om dit te bereiken. Het is goed om nog eens te wijzen op
het slot van paragraaf 59. Dit naar aanleiding van een interventie van mijn
collega Gordon Brown die het had over het hanteren van "tight timetables"
om aan te geven wat lidstaten zelf doen om dat doel van 0,7% te bereiken.
Dat vonden wij in ieder geval een waardevolle bijdrage, omdat er niet alleen
loze woorden kunnen worden gesproken over het aantal jaar waarop wij hopen
de 0,7% te bereiken, maar ook moet worden aangegeven langs welke lijnen
dat moet worden bereikt. Ik val de heer Van Dijk ook op dat punt bij. Wanneer
wij het hebben over wat ons te doen staat in ontwikkelingslanden en wij ernst
willen maken met de realisatie van MDG's, dan komt het punt van 0,7%
nadrukkelijk aan de orde.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Hebt u de indruk dat op dit moment de juiste stappen worden gezet om ervoor
te zorgen dat wij uiteindelijk die 0,7% ook zullen halen
in 2015? Onze indruk is dat er op dit moment niet zo heel erg veel stappen
vooruit worden gezet.Minister Balkenende:U zegt zelf dat het doel 2015 helder is. Daar is ook een commitment voor
gegeven. De vraag is alleen langs welke lijnen wij daar komen. Daarom vond
ik de suggestie van Gordon Brown ook verstandig. Hij zei dat de lidstaten
moeten aangeven langs welke lijnen zij hopen dat doel te bereiken. Met andere
woorden: dit is een verdere follow-up van een algemeen doel dat is geformuleerd.
Daar kun je elkaar scherp in houden, zoals wij dat op tal van terreinen ook
doen. U weet ook dat de Lissabonagenda voor wat betreft innovatie, de landenspecifieke
aanbevelingen, het commitment van lidstaten en de rapportageverplichtingen
eraan hebben bijgedragen dat hiervan veel meer werk is gemaakt. Dat is een.
Ten tweede is het natuurlijk een kwestie van druk uitoefenen. Daar hebt u
ook gelijk in. De MDG's spelen op het niveau van de VN en ook op het niveau
van de EU. Dit is daar een onderdeel van. Dat betekent dat wij elkaar gewoon
scherp moeten houden. Zo'n instrument als Gordon Brown nu heeft gesuggereerd,
is een voorbeeld dat de zaak kan versterken.De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Dat betekent dat het in de komende periode regelmatig terug zal komen
op Europese toppen waar wordt bezien welke stappen gezet zijn, zodat uiteindelijk
de doelstelling wordt gehaald.Minister Balkenende:Ja, mijn opvatting is in ieder geval dat de millenniumdoelen zouden moeten
terugkomen, en dat geldt voor tal van terreinen: wanneer wij het hebben over
de vraag wat wij op technologisch gebied voor elkaar kunnen of willen betekenen;
als wij het hebben over de vraag wat wij moeten doen met het klimaatvraagstuk.
Denk daarbij weer aan Kopenhagen volgend jaar. Als ik dit onderwerp van de
millenniumdoelstellingen neem, moeten wij elkaar gewoon scherp houden. Het
moet gaan om afrekenbare doelen en er moet voor worden gezorgd dat de timing
goed in de gaten wordt gehouden. Ik vind dat een opdracht voor ons allen.Er resteert nog één vraag, een vraag van de heer Van der
Staaij: schept de uitzondering voor de visserijsector niet een precedent?
Voor de lange termijn is het duidelijk dat wij naar een verduurzaming van
de brandstofvoorziening toe moeten. De hoge prijzen van dit moment creëren
daartoe een juiste en een extra impuls, omdat de ontwikkeling van alternatieven
wordt gestimuleerd. Dat neemt niet weg dat er op korte termijn, zolang de
prijzen stijgen en de alternatieven nog niet beschikbaar zijn, maatregelen
genomen kunnen worden voor kwetsbare sectoren in onze samenleving en in de
gehele EU die extra getroffen worden door de hoge olieprijs. Dit geldt bijvoorbeeld
voor de visserijsector. Uiteraard zal het om gerichte maatregelen gaan die
geen marktverstorend effect mogen hebben. Marktverstorende interventies, waaronder
fiscale, zijn ongewenst en ik geloof dan ook niet dat er in die zin sprake
is van precedentwerking.Minister Verhagen:Voorzitter. Ook ik dank de leden van de Kamer voor hun bijdragen en hun
vragen. De minister-president zei dat ik nog nader zou ingaan op communicatie,
de Mediterrane Unie en de aspecten van buitenlands beleid. Voor wat betreft
communicatie, waaronder ook de vragen over publieksvriendelijke versies van
het verdrag, inlichtingen en nadere informatie die de regering geeft, verwijs
ik naar de antwoorden die staatssecretaris Timmermans tijdens het debat over
de ratificatie heeft gegeven. Op zich is daarin geen verandering gekomen.
De heer Van Bommel vroeg echter nog specifiek, ietwat misprijzend, of het
klopte dat wij het tijdschrift Perron E subsidieerden. Hij vroeg zich af of
wij ons zouden moeten bemoeien met de inhoud, dan wel of wij ons daarmee al
hadden bemoeid. Wij subsidiëren Perron E inderdaad uit het Europafonds.
Het is een blad van de Vereniging Democratisch Europa. Deze vereniging is
verantwoordelijk voor de inhoud. Men heeft volledige redactionele vrijheid
en onafhankelijkheid. Dat is maar goed ook, want wij zijn de opvatting toegedaan
dat wij ons niet per se hoeven te identificeren met de inhoud als wij subsidie
geven; wij subsidiëren immers ook politieke partijen, maar dat betekent
nog niet dat wij het eens zijn met wat alles wat bijvoorbeeld de SP publiceert.
Wij volgen geen maoïstische denklijn, waarbij wij ons bemoeien met alles
wat gepubliceerd wordt waar wij geld aan uitgeven. Ik neem aan dat de heer
Van Bommel het daarmee volledig eens is.De heer Van Bommel (SP):Ik kan niet bevestigen dat de regering geen maoïstische denklijn
heeft. Als dat de vraag is, moet ik het antwoord daarop schuldig blijven.
Het ging mij om iets dat lijkt op een advertentie in Perron E, waarin kandidaten
worden opgeroepen voor de functie van president van de Europese Unie.Minister Verhagen:Ik ga ervan uit dat de heer Van Bommel soms ook nog wel enige humor zal
hebben en de humor van bepaalde dichterlijke vrijheden en redactionele vrijheden
van bladen kan inzien. Maar ik zal hem in contact brengen met de Vereniging
Democratisch Europa. Wellicht kan hij dit democratische aspect met hen bespreken.De heer Van Bommel (SP):Enig gevoel voor humor kan mij niet worden ontzegd, te meer daar de minister
van Buitenlandse Zaken voortdurend zit te lachen wanneer ik aan het woord
ben. Zo ook nu weer. Dat zit dus wel goed, maar waar het natuurlijk om gaat,
is dat het blad op een bepaalde manier het Verdrag van Lissabon via een dergelijke
advertentie eigenlijk neerzet als een verdrag dat "avant la lettre"
al wordt uitgevoerd. Dat is een beeld dat de Nederlandse regering, naar ik
hoop, niet zal willen bevestigen.Minister Verhagen:Nogmaals, ik vind dat wij ons niet hebben te bemoeien met de inhoud. Ook
deze vereniging heeft een redactionele vrijheid.Voorzitter. De heer Pechtold vroeg specifiek wat er was besloten met betrekking
tot de projecten op het gebied van zonne-energie binnen de Mediterrane Unie.
De heer Van der Ham en de heer Duyvendak hebben hierover Kamervragen gesteld.
Welnu, zonne-energie is een van de projecten die aan de orde zullen komen,
maar ik zal u, gelet op de tijd, de schriftelijke antwoorden op de schriftelijke
vragen van de leden Van der Ham en Duyvendak toesturen. Een aantal leden vroeg
zich af – de heer Voordewind specifiek in relatie tot Turkije –
in hoeverre het nee uit Ierland betekent dat wij het uitbreidingsproces
een halt zouden moeten toeroepen. Los van de vraag of het Verdrag van Nice
voorziet in een Unie die groter is dan 27 lidstaten, betekent dit niet dat
het proces dat als zodanig moet worden gestaakt. Integendeel, ik vind juist
dat de landen op de westelijke Balkan hun pogingen om de toenadering tot de
Europese Unie verder gestalte te geven, moeten continueren en, waar mogelijk,
zelfs voortzetten. Hetzelfde geldt voor Turkije. Wij hebben voor dat land
een heel duidelijk traject uitgestippeld. Wij hebben mede naar aanleiding
van het Ankaraprotocol gesteld dat acht essentiële hoofdstukken niet
worden geopend, maar dat over de rest gewoon doorgesproken wordt. De heer
Voordewind heeft specifiek gevraagd hoe het zat met artikel 301 van het Wetboek
van Strafrecht en mijn stelling dat dit aangepast moest worden vanwege de
vrijheid van meningsuiting, de bescherming van minderheden en de bescherming
van de rechten van de mens. De beoordeling of men uiteindelijk aan de politieke
criteria voldoet ten aanzien van de vrijheden, van de mensenrechten en van
de minderheden komt later. Ik kan u een ding verzekeren en dat is dat men
op dit moment niet aan de gestelde eisen voldoet en dat men die hervormingen
derhalve op tal van terreinen moet voortzetten.In antwoord op de algemene vraag over de uitvoering van de motie-Rouvoet
inzake de Armeense genocide merk ik op dat er geen verandering is gekomen
in het beleid van de regering ten opzichte van de eerdere reactie. Wel geldt
dat het geen nieuw criterium is om over te gaan tot erkenning. Dat men als
zodanig in het reine moet komen met zijn geschiedenis, moge overduidelijk
zijn. Ik hecht eraan, te wijzen op de criteria die wij zelf hebben geformuleerd.
Aan de hand daarvan heeft Nederland tegen Macedonië, dat zeer nadrukkelijk
aan zat te dringen op een nieuwe stap in het toetredingsproces en die eigenlijk
ook verwachtte, gezegd dat het vanwege de verkiezingsperikelen en het geweld
van de afgelopen weken, twijfels heeft over de opportuniteit van een spoedige
start van de onderhandelingen, omdat een nieuwe stap pas gerechtvaardigd is
als aan alle politieke criteria is voldaan. Het is uiteraard goed dat de Macedonische
autoriteiten na de verkiezingen van 1 juni jongstleden hebben getracht,
die zaak snel en goed te herstellen door het houden van nieuwe verkiezingen
en dat zij een aantal maatregelen genomen hebben om die nu wel fatsoenlijk
te laten verlopen. Het geeft wel aan dat er het nodige aan de hand was. Om
die reden hebben zowel de ministers van Buitenlandse Zaken als de regeringsleiders
hier specifiek tijdens deze Europese Raad over gesproken.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. Met kandidaat-lidstaat Macedonië wordt niet onderhandeld.
Ik begrijp de overwegingen van de regering overigens goed. Met kandidaat-lidstaat
Turkije wordt wel onderhandeld. Wij kennen de onderscheiden standpunten daarover
in deze Kamer en het standpunt van de regering. Interessant in dit debat is
dat de heer Voordewind u opriep om pas op de plaats te maken. Pas op de plaats
maken betekent in mijn ogen toch echt stilstaan en dus niet verdergaan met
onderhandelen. Dat zei de heer Voordewind ook met zoveel woorden. Nu hoor
ik u zeggen dat u het voorstel van de heer Voordewind niet aanneemt.Minister Verhagen:Dat hebt u goed gehoord. Ik heb er dus wel antwoord op gegeven.De heren Van Dijk en Pechtold hebben vragen over Kosovo gesteld. Vorige
week heb ik hier uiteengezet dat de Europese Unie en de Verenigde Naties wat
mij betreft goede afspraken maken over de ontplooiing van EULEX, die wordt
voorzien en nagestreefd in heel Kosovo. Met andere woorden: wij willen de
opdeling niet bevorderen. Er wordt gesuggereerd dat er een apart parlement
wordt gecreëerd ten behoeve van Noord-Kosovo. Dit wijzen wij ten zeerste
af. Nederland is evenals de meeste EU-lidstaten verheugd dat de secretaris-generaal
van de VN een standpunt heeft ingenomen dat evenwichtig is en goede vooruitzichten
biedt op de ontplooiing van EULEX in geheel Kosovo. De samenwerking van de
EU met de VN moet overigens nog wel in heldere werkafspraken worden vastgelegd.De heer Pechtold leest de stukken meestal zeer aandachtig en het verbaasde
mij dan ook ten zeerste dat hij zei dat er geen referentie was opgenomen over
de samenwerking met het ICTY. Juist op ons aandringen is namelijk verwezen
naar de Razeb van 29 april jongstleden, waar deze twee eisen expliciet
zijn vastgelegd. Op de Europese Raad hebben nu ook de regeringsleiders in
hun conclusies vastgelegd dat de stabilisatie- en associatieovereenkomst niet
ter ratificatie aan nationale parlementen wordt voorgelegd, totdat de raad
unaniem heeft vastgesteld dat Servië volledig met het tribunaal meewerkt.
De regeringsleiders hebben in deze referentie verder vastgelegd dat ook de
interim-overeenkomst niet geïmplementeerd zal worden, totdat de raad
tot deze vaststelling is gekomen.Ik verbaasde mij met name over hetgeen de heer Pechtold over Cuba zei.
Hij stelde namelijk dat de regering hierover niet met de Kamer heeft overlegd
en dat de Kamer plotsklaps met de beëindiging van de sancties is geconfronteerd.
De heer Van Dijk wees er echter terecht op dat de Kamer in maart 2008 is geïnformeerd
over het nieuwe Nederlandse Cuba-beleid. Hierover is op 16 april jongstleden
uitvoerig van gedachten gewisseld. Bij die gelegenheid heb ik als mijn opvatting
gegeven dat wij in principe voorzichtig een dialoog met Cuba zouden kunnen
starten. Tegelijkertijd heb ik ook benadrukt dat er stappen vooruit gezet
moeten worden op het terrein van de mensenrechten.De regering heeft heel duidelijk aangegeven dat het op Cuba slecht is
gesteld met de mensenrechten en de democratie. Ik heb letterlijk gezegd dat
het feit dat de dictator nu een andere voornaam heeft, niet wil zeggen dat
er niet langer sprake zou zijn van een dictatuur. De mensenrechtensituatie
moet dus nog verbeteren, maar dat laat onverlet dat wij hebben moeten constateren
dat het isolatiebeleid van de VS of het opschorten van sancties zonder dialoog
niet heeft geleid tot verbeteringen. Spanje is wel met Cuba in gesprek gegaan
en dat heeft geleid tot de vrijlating van 25 van de toenmalige 75 politieke
gevangen. Als je een dialoog over mensenrechten wenst of de mensenrechtensituatie
wilt verbeteren, is volgens mij direct contact met de autoriteiten nodig.
Dat is de reden dat wij deze stap hebben gezet.De verklaring is nadrukkelijk bedoeld om de mensenrechtenschendingen aan
de kaak te stellen en het respect voor de mensenrechten te vergroten. Verder
is besloten om na een jaar te bezien of de dialoog met Cuba wel zoden aan
de dijk zet. Op dat moment moet ook een positief besluit worden genomen om
de dialoog voort te zetten. Er is een tijdslimiet opgenomen,
omdat wij een effectieve dialoog wensen te voeren, gericht op het verbeteren
van de mensenrechtensituatie. Nederland durft die dialoog aan te gaan en daarom
hebben wij ingestemd met het afschaffen van de reeds lang opgeschorte maatregelen.
Als de situatie niet verbetert, kunnen wij over een jaar besluiten om niet
op dit pad door te gaan. Wij willen de dialoog dus wel een faire kans geven.De heer Pechtold vroeg naar het mandaat van het Franse voorzitterschap
op het EVDB-gebied. De voornemens zijn nog niet tot in detail uitgewerkt.
Conclusie nr. 76 van de Europese Raad, waarin over het voorzitterschapsrapport
over de EVDB wordt gesproken en over een mandaat voor de komende zes maanden,
heeft de betekenis om aan te geven dat het Franse voorzitterschap kan voortbouwen
op wat reeds op EVDB-terrein is bereikt. Dit is niet erg specifiek, maar meer
een indicatie van een zekere ambitie. Voor zover wij weten uit contacten met
Frankrijk, is het de ambitie van Frankrijk om niet alleen de EVDB-doelstellingen
te herbevestigen, maar ook de Europese veiligheidsstrategie te actualiseren,
lidstaten ertoe aan te zetten te investeren in capaciteitsvergroting, de inzetbaarheid
te vergroten en met name de samenwerking tussen de Europese Unie en de NAVO
te vergroten en te verbeteren. Wij hebben meerdere malen met de Kamer van
gedachten gewisseld over de noodzaak van een betere samenwerking tussen de
EU en de NAVO en over de noodzaak van een einde aan de soms treurige problemen
op dit terrein door ofwel de houding van een NAVO-lidstaat die geen EU-lidstaat
is ofwel de houding van een EU-lidstaat die geen NAVO-lid is. De agenda is
ambitieus. Ik sta er in zijn algemeenheid positief tegenover. De concrete
voorstellen van Frankrijk op dit punt moeten wij afwachten. Ook in overleggen
met de Kamer hebben wij meermaals juist op dit element gewezen en daarop aangedrongen.
Ik verwacht op dat punt dus de nodige vooruitgang tijdens het Franse voorzitterschap.De heer Van Dijk vroeg of ik bereid was "responsibility to protect"
in relatie tot Zimbabwe aan de orde te stellen in de EU. U weet dat Nederland
door middel van een discussie in VN-verband over de "responsibility to
protect" nadere invulling wil geven aan dit begrip. Dit heb ik overigens
ook vorig jaar gedaan met mijn Franse collega Kouchner. Ik heb toen een bijeenkomst
georganiseerd waaraan verschillende lidstaten van de VN hebben deelgenomen.
Wij hebben een "push" willen geven aan deze discussie. Ik ben het
met u eens dat dit nadere invulling behoeft. Daarom heb ik vrij recent tijdens
een debat in de Veiligheidsraad over Birma geprobeerd een aanzet te geven
tot nieuw denken over de "responsibility to protect". In dit kader
is het overigens positief te melden dat de Amerikaanse permanente vertegenwoordiger
in zijn persverklaringen naar aanleiding van de verklaring van de Veiligheidsraad
over Zimbabwe impliciet verwees naar het concept van de "responsibility
to protect". Hij besefte dus dat de internationale gemeenschap een verantwoordelijkheid
heeft als de autoriteiten in een bepaald land niet zelf de verantwoordelijkheid
voor de bescherming van hun inwoners waarmaken. Ik verwacht dus samen met
de Fransen de discussie over dit onderwerp te kunnen voortzetten.De heer Ten Broeke (VVD):Het is heel interessant wat de minister van Buitenlandse Zaken zegt. Het
concept "responsibility to protect" of "right to protect"
is in deze eeuw waarschijnlijk baanbrekend, dat hopen wij althans, als het
gaat om het ingrijpen door de internationale gemeenschap in het geval van
mensenrechtenschendingen op grote schaal.Ziet de minister samen met mij ook dat er beweging schijnt te zijn bij
de Zuid-Afrikaanse regering? Waartoe zou dat kunnen leiden?Minister Verhagen:Ja, waartoe zou het allemaal kunnen leiden? Laat ik daarover maar niet
speculeren. Het is natuurlijk duidelijk dat de "responsibility to protect"
in zijn algemeenheid de verantwoordelijkheid aangeeft van een regering om
haar eigen burgers te beschermen. Indien zij daarin tekortschiet, heeft de
internationale gemeenschap de verantwoordelijkheid om zich daarmee te bemoeien.
Het optreden van de Veiligheidsraad in relatie tot Zimbabwe laat volgens mij
zien dat men zich ervan bewust is dat men zich daarover moet uitspreken en
zich ermee moet bemoeien.De heer Ten Broeke wijst terecht op de laatste uitspraken van de Zuid-Afrikaanse
regering. Deze uitspraken laten volgens mij zien dat de regering zich in toenemende
mate bewust is van de plicht van de Afrikaanse Unie en van Zuidelijk Afrika
om zich niet langer afzijdig te houden als er in een land in de regio op een
grove en schandalige wijze de mensenrechten worden geschonden.De heer Voordewind wees nog op de kwestie Birma. Conform hetgeen wij eerder
met de Kamer gewisseld hebben, hebben wij in de Europese Raad aandacht besteed
aan de onverminderd ernstige humanitaire en politieke crisis in dat land.
Daarbij kwamen twee elementen specifiek aan de orde: ten eerste natuurlijk
de catastrofe en de situatie in relatie tot de internationale hulpverlening
en ten tweede de grote zorgen over bijvoorbeeld het verlengde huisarrest van
Aung San Suu Kyi en over het volkomen misplaatste referendum waar de heer
Blom naar verwees. De heer Voordewind vroeg specifiek welke mogelijkheden
er zijn ter stimulering van de democratisering.Allereerst is het zaak dat Birma prominent op de internationale agenda
blijft staan – dat is door middel van de conclusies nog eens onderstreept –
waarbij het met name om de politieke aspecten gaat. Nederland heeft daarom
nadrukkelijk vorige week verzocht het onderwerp op de Razeb-agenda te plaatsen
en gezorgd dat er conclusies over Birma in de Europese Raad werden genomen.
De druk om democratisering door te voeren mag geen kans krijgen om te verslappen
en dat vraagt om een continue aandacht.Verder benutten wij onze contacten en politieke dialogen met buurlanden
China, India en Thailand – laatstgenoemd land is de komende ASEAN-voorzitter –
om juist hun betrokkenheid ook op dit punt te vergroten. Je ziet dat de bemoeienis
van die landen vaker effect sorteert. In Birma is men daar gevoeliger voor
dan voor stappen vanuit de Europese Unie. De Europese Unie zou in dit kader
ook de ASEAN moeten aansporen om haar inspanningen in de richting van Birma
op het gebied van humanitaire hulp door te trekken naar het politieke spoor.
Langs die lijn opereren wij ook.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. De woordvoerder van de PvdA-fractie, de heer
Blom, heeft zijn bijdrage in eerste termijn aangegrepen om mijn fractievoorzitter,
de heer Wilders, het standpunt toe te dichten dat hij blij zou zijn als Turkije
de Europese voetbalkampioenschappen niet zou winnen, omdat Turkije niet in
Europa ligt. Ik ken de heer Blom als iemand die graag en veel over voetbal
praat en daarbij ook een zekere autoriteit weet uit te stralen, alsof hij
weet waarover hij spreekt, maar op dit punt heeft hij toch volstrekt naast
het doel geschoten. De woorden die hij mijn fractievoorzitter heeft toegedicht,
zijn namelijk niet door de heer Wilders uitgesproken, maar door Filip Dewinter
van het Vlaams Belang.Dat is geen mooie zaak. In de eerste plaats kun je stellen dat dit gebeuren
laat zien dat de heer Blom misschien toch niet zo'n grote voetbaldeskundigheid
heeft als hij altijd uitstraalt, in ieder geval niet op dit punt. In de tweede
plaats lijkt het er ook op dat hij hiermee gewoon buitenspel staat. Hij had
het zo niet moeten zeggen. Als de heer Blom het opzettelijk verkeerd heeft
gezegd, dan zou je misschien zelfs moeten zeggen dat het onfatsoenlijk was.
In ieder geval vind ik dat de heer Blom hiermee buitenspel staat.Los van deze feitelijke onjuistheid wil ik ook nog wel zeggen dat de vraag
welke landen nu wel of niet aan Europese voetbalkampioenschappen mogen meedoen,
natuurlijk van een geheel andere orde is dan de vraag welke landen nu wel
of niet aan de Europese Unie mogen meedoen. Daarom, voorzitter, wil ik voorstellen
om in deze zaal dat soort vergelijkingen toch niet al te serieus te nemen.De heer Blom (PvdA):In het Algemeen Dagblad van 23 juni staat dat Wilders zich stoort
aan de feestende Turken: "Gênant, geen porem en geen gezicht", "Ik
gun iedereen zijn plezier, maar dit is overdreven. Halve steden hangen vol
met Turkse vlaggen, het lijkt hier klein Turkije wel." En: "Maar
het duidt wel op een groot gebrek aan integratie. Het is wel duidelijk waar
de loyaliteit van deze mensen ligt; niet in Nederland, maar in Turkije."
Hier spreekt een groot supporter van Turkije! Voor de goede orde: dit was
dus Wilders, hé.De heer De Roon (PVV):Ons wordt nu een heel ander citaat voorgehouden dan de heer Blom in eerste
instantie in de mond van mijn fractievoorzitter heeft gelegd en wat in werkelijkheid
door Filip de Winter van Vlaams Belang is uitgesproken. Ik vind het echt schandalig
dat u dit zo doet, mijnheer Blom. Dat u het nu op deze manier probeert te
pareren, bevestigt eigenlijk mijn vermoeden dat u dit expres hebt gedaan.
U slaat hiermee echt de plank volstrekt mis.Voorzitter. De minister-president heeft ons uitgelegd dat niet te verwachten
is, dat op korte termijn van de passerelle zal worden gebruikgemaakt om bevoegdheden
op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken over te hevelen naar de
communautaire pijler. De minister-president heeft er echter ook bij gezegd
dat de druk om van een passerelle als deze gebruik te kunnen en willen maken,
groter wordt als het erg lang gaat duren rond het Lissabonverdrag. Als dergelijke
gedachten bestaan – ik zeg het nu vast, ook richting de regering –
en als wordt overwogen om op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken
op enig moment via de passerelle bevoegdheden bij Nederland weg te halen en
aan Europa over te dragen, zal mijn partij daar in principe tegen zijn. Als
het gaat om het weggeven van soevereine bevoegdheden die bijna niet meer terug
te halen zijn, zullen wij in elk geval verlangen dat onze bevolking zich in
een referendum erover moet kunnen uitspreken.Ten slotte heb ik uit de reactie van de bewindslieden niet de indruk gekregen
dat zij van plan zijn om het ratificatieproces tot stilstand te brengen. Ik
herhaal dat ik dat onfatsoenlijk vind ten opzichte van het Ierse volk. In
plaats van een houding die uitstraalt: "Oké, Ieren, wij hebben
jullie gehoord, jullie willen het niet en nu stellen wij ons direct open om
er met jullie op een open manier over te communiceren", wordt gewoon
doorgedrukt en worden de Ieren als het ware voor het blok gezet door het ratificatieproces
te laten voortrollen. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een meerderheid van de Ierse bevolking nee heeft gezegd
tegen het Verdrag van Lissabon;constaterende dat veel meer EU-burgers tegen het Verdrag van Lissabon
zijn, maar dat zij niet de gelegenheid hebben gekregen om hun stem te laten
gelden;van mening dat recht dient te worden gedaan aan de stem van het Ierse
volk en dat het onfatsoenlijk is om Ierland onder druk te zetten door de ratificatie
van het Verdrag in Nederland nu voort te laten gaan;verzoekt de regering, het goedkeuringsproces van het Verdrag van Lissabon
per direct te staken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 388(21501-20).De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):In de motie staat dat geen van de burgers de vrijheid heeft gehad om zich
te mogen uitspreken over het verdrag? Ik heb de letterlijke tekst hier niet,
voorzitter, maar volgens mij is dat één van de constateringen.De voorzitter:"constaterende dat een meerderheid De Roonvan de Ierse bevolking
nee heeft gezegd tegen het Verdrag van Lissabon; constaterende dat veel EU-burgers
tegen het Verdrag van Lissabon zijn, maar dat zij niet de gelegenheid hebben
gekregen om hun stem te laten gelden".De heer Jan Jacob van Dijk (CDA):Hoe kunt u dat nu beweren, mijnheer De Roon? Wanneer zij de gelegenheid
hebben om hun vertegenwoordigers in nationale parlementen te kiezen, hebben
zij dus ook de gelegenheid gehad om hun stem te laten horen of hebben zij
in feite hun stem overgedragen aan de nationale parlementariërs om erover
te besluiten. Hoe kunt u met droge ogen deze tekst laten staan?De heer De Roon (PVV):Bij nationale verkiezingen, zoals onze Tweede Kamerverkiezingen, brengen
burgers niet alleen op basis van de standpunten van partijen over het Verdrag
van Lissabon hun stem uit. Op dat moment was het overigens nog helemaal niet
in beeld. Niemand kende die tekst op dat moment, want die was er namelijk
nog niet.Ik vind dat u nu niet met droge ogen kunt volhouden dat de kiezers die
eind 2006 hun stem hebben uitgebracht, daarmee hebben gezegd dat zij dan wel
niet weten hoe het Verdrag van Lissabon eruit komt te zien, maar dat zij erop
vertrouwen dat hun volksvertegenwoordigers het juiste zullen doen. Dat kunt
u niet met droge ogen volhouden. Mijn standpunt is en blijft, als het om zo'n
belangrijk verdrag als het Verdrag van Lissabon gaat, dat je burgers rechtstreeks
de gelegenheid moet geven om zich erover uit te spreken.De heer Ten Broeke (VVD):Voorzitter. De burgers in Nederland en ook de kiezers van de PVV weten
in elk geval één ding zeker: de PVV vindt het belangrijker dat
deze regering luistert naar Ierse kiezers dan naar het Nederlandse parlement.
Mijn fractie heeft dit kabinet ook wel eens ergens mee vergeleken, maar ik
hecht eraan te zeggen dat het tweede kabinet-Den Uyl in ieder geval niet kan
worden beticht van ondemocratische tendensen.Ik heb vier punten naar voren gebracht. Het eerste ging over de passerellepaling.
Het tweede over de intensivering van het asielbeleid: eigenlijk het op scherp
zetten van de afspraak die de Raad heeft herbevestigd, namelijk het voeren
van een gemeenschappelijk asielbeleid per 2010. Het derde punt betrof het
intensiveren van de energieagenda onder Frans voorzitterschap. Ten slotte
heb ik gesproken over de oranje kaart. Ik wil over het laatste nog iets zeggen.Graag krijg ik van de regering te horen of zij bij andere regeringsvertegenwoordigers
wil sonderen of er niet een goodwillbepaling kan komen waarmee wordt aangegeven
dat in elk geval, dus wat er ook gebeurt, de oranje kaart invoering vindt.
Eerder is gebleken dat zoiets kan met een goodwillbepaling. Invoering ervan
zou ook annex zijn aan de conclusie van de COSAC, de conferentie van vertegenwoordigers
van de nationale parlementen die onder Frans voorzitterschap op instigatie
van de voltallige Tweede Kamer heeft besloten om de verschillende uitvoeringsopties
nog dit jaar te inventariseren. Dat correspondeert zelfs met het gevoelen
van de mensen in Ierland die nee hebben gezegd. Hierop krijg ik dus graag
antwoord. Ook krijg ik graag antwoord op de vraag in hoeverre de regering
mogelijkheden ziet om de energieagenda te intensiveren. Hoe denkt de regering
over de mogelijkheid om per 2010 inderdaad een gemeenschappelijk asielbeleid
te voeren?De premier zei: Nederland wil de voordelen van het verdrag behouden, en
zo snel als het kan zekerheid. Het wil vooral geen lange periode van institutionele
navelstaarderij. Een fractiegenoot van mij heeft dat ook wel eens institutioneel
geboetseer genoemd. Wij zijn het zeer met de premier eens. Daarom wil ik een
motie indienen waarmee wij de regering verzoeken om te onderzoeken of de passerellebepaling
mogelijk is. De heer Balkenende zei: als die er komt, zullen wij van geval
tot geval bekijken of wij onze medewerking verlenen. Wij zeggen echter: niet
van geval tot geval bekijken; wij willen dat u nu al de gevallen bepaalt waarin
die benadering de juiste is. Dat leidt er namelijk toe dat Nederland aan zijn
eigen burgers aangeeft: verdrag of geen verdrag, wij zullen niets nalaten
om uw veiligheid ook in Europees verband te verbeteren. Nederland is daarmee
niet monomaan. Het houdt alle opties open, houdt met alle opties rekening
en is op alle voorstellen voorbereid. Deze opstelling leidt er ook toe dat
Nederland in Europees verband aangeeft: wij blijven ons constructief opstellen,
wij snappen de afweging aan Ierse kant, maar wij blijven niet wachten totdat
men daar, dus slechts van één kant, met voorstellen komt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat slagvaardige en democratische besluitvorming op het gebied
van Justitie en Binnenlandse Zaken binnen de Europese Unie op terreinen als
het bestrijden van terrorisme, georganiseerde misdaad, mensenhandel en illegale
wapenhandel van groot belang is;verzoekt de regering, te onderzoeken op welke wijze middels de passerelle
in het Verdrag van Nice aan deze wens tegemoet kan worden gekomen en de Kamer
hier zo spoedig mogelijk na het zomerreces over te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ten Broeke, Pechtold en Peters.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 389(21501-20).De heer Blom (PvdA):Met de motie vraagt u de regering om de Kamer zo spoedig mogelijk na het
zomerreces te informeren. Wij hebben net afgesproken dat wij eerst wachten
waarmee de Ieren komen. Dat horen wij in oktober, dus een paar weken na het
zomerreces. Zou de regering niet beter kunnen wachten met een reactie totdat
wij weten wat de Ieren zeggen? Dat scheelt maar een paar weken. Dat bespaart
ons een hoop werk, dat bespaart de ambtenaren een hoop werk en het bespaart
het kabinet een hoop werk, en daar ben ik erg voor.De heer Ten Broeke (VVD):Ik meen dat langer wachten zeer onverstandig zou zijn. Daarmee zouden
wij – u doet dat – preluderen op een mogelijk antwoord van de
Ieren. Dat antwoord kan dan kennelijk maar één kant op gaan
en behelst de vraag: welke mogelijkheden ziet u om het Verdrag van Lissabon
linksom of rechtsom, bijvoorbeeld via een referendum in maart, in te voeren?
Ik heb in dit verband een aantal alternatieven genoemd. In juni volgend jaar
zouden wij dan constateren dat het verdrag er alsnog is gekomen. Wij zeggen:
nee, u moet voorbereid zijn op alle eventualiteiten. Het is goed om de mogelijkheden
te onderzoeken voor de specifieke terreinen die ik met de motie heb aangegeven.De heer Van der Staaij (SGP):Ik ben geen voorstander van het gebruik van de passerellebepaling,
maar daar gaat het nu even niet om. Wat er kan, is duidelijk uit de formulering
van de huidige passerellebepaling. In theorie zou het dus kunnen, maar wil
je het politiek? Impliceert de motie in feite niet het volgende: laten wij
het Verdrag van Lissabon maar even vergeten en laten wij hiermee maar aan
de slag gaan?De heer Ten Broeke (VVD):Nee. Wachten op de Ieren en doen alsof het probleem uitsluitend en alleen
het hunne is, zou kunnen impliceren dat het maar één kant kan
opgaan. Het zou mooi zijn om erop te hopen dat het Verdrag van Lissabon op
de een of andere manier weer tot leven kan worden gewekt. Wij willen daarop
echter niet preluderen. Daarom moeten wij rekening houden met alle eventualiteiten.
Het is in ons belang om de belangen van Nederlandse burgers, ook op veiligheidsgebied,
te bevorderen. Als wij het Verdrag van Nice overhouden, moeten wij zoeken
naar originele oplossingen. En die zitten bijvoorbeeld in die passerellebepaling.
De ratificatie daarvan zal geen groot probleem zijn. Immers, de unanimiteit
daarvan is in zekere zin allang in de Raad bevestigd.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. Ik heb inmiddels het blad Perron E aan een aantal collega's
kunnen overhandigen. Vastgesteld moet worden dat het in ieder geval mist veroorzaakt
over de stand van zaken in de EU. Het gaat dan bijvoorbeeld over het Verdrag
van Lissabon. De vaste voorzitter wordt in het blad zelfs president genoemd.
Gelukkig is het een blad met een zeer beperkte oplage: 8500. Als men het toestuurt
aan Kamerleden en aan leden van de Vereniging Democratisch Europa, zijn wij
er al een hoop kwijt. Wij zijn gelukkig in staat om publicaties in een veel
ruimere oplage uit te geven en daarin een ander verhaal te vertellen. Tot
in het honderdvoudige komen die publicaties ook bij mensen die niet tot de
eigen parochie gerekend moeten worden. In die zin zal de schade al met al
wel meevallen, ook al gaat het om gemeenschapsgeld.Het gaat in dit debat veel over de woorden van de staatssecretaris. Er
is in Buitenhof nog wel het een en ander beweerd, bijvoorbeeld over de wens
van de grote landen om door te gaan en zaken buiten de EU om te regelen. Feit
is dat het Verdrag van Lissabon dat juist zou institutionaliseren. Het verdrag
zou het mogelijk maken dat een kopgroep verder gaat op deelterreinen. De situatie
die als angstbeeld aan de Nederlandse bevolking wordt voorgelegd, zou met
het verdrag alleen maar verder geïnstitutionaliseerd worden. Wij moeten
ook op dit punt de discussie eerlijk voeren.De heer Blom (PvdA):Als je het woord "kopgroep" in de mond neemt, moet je wel goed
definiëren wat er in het Verdrag van Lissabon mee bedoeld wordt. Er werd
in ieder geval niet mee gedoeld op een aantal grote landen die kleinere landen
zouden gaan overheersen. Nee, als er initiatieven zijn die verder gaan dan
Europese regelgeving, heb je de mogelijkheid om met een aantal landen boven
de Europese wetgeving uit te gaan om snellere stappen te zetten om het doel
te bereiken. Het heeft niets te maken met grote of kleine landen. Als er tien
groepen zouden worden geformeerd, is het denkbaar dat Nederland in negen daarvan
plaats zou nemen.De heer Van Bommel (SP):Dan hoeft er ook geen angst te zijn voor het beeld dat de staatssecretaris
schetst, namelijk een aantal grote landen die verder willen gaan. De kleine
landen kunnen zich daar gewoon bij aansluiten. Het gecreëerde beeld –
wij mogen niet meedoen – is onzinnig. Met het Verdrag van Lissabon is
dat niet aan de orde. Zonder het verdrag is het evenmin aan de orde.Het beeld blijft echter hangen dat er een tegenstelling zou zijn tussen
grote en kleine landen. De staatssecretaris zei heel bewust: als een aantal
grote landen verder wil gaan, dan zullen zij dat mogelijk buiten de EU om
regelen.De regering wil door met het ratificatieproces. De regering wil eveneens
doorgaan met de voorbereiding van de implementatie van het Verdrag van Lissabon.
Dat is de ultieme belediging aan het adres van de Ieren: niet alleen doorgaan
met je eigen proces, maar ook doorgaan met de implementatie. De Ieren zijn
aan zet. Hoe harder de EU voortgaat met de trein vanuit Lissabon naar de lidstaten,
hoe meer weerstand er in Ierland zal ontstaan tegen dat Verdrag van Lissabon
en hoe minder men vatbaar zal zijn voor kleine aanpassingen, protocollen of
uitzonderingen.Het proces krijgt in oktober een volgende stap. Er wordt gesproken over
een tweede referendum in Ierland in het voorjaar. Wij wachten dat maar af,
maar één ding weten wij zeker. De echte peiling, waarbij ook
de Nederlandse kiezer weer aan het woord zal zijn, zal in juni volgend jaar
zijn bij de verkiezingen voor het Europees Parlement. Ik wens dat dat gebruikt
gaat worden als de Nederlandse mogelijkheid om je uit te spreken over het
Verdrag van Lissabon. Ik hoop dat die dan maar gebruikt gaan worden door de
Nederlanders om zich toch uit te spreken over het Verdrag van Lissabon.Mevrouw Peters (GroenLinks):Voorzitter. Wat betreft de voedselcrisis heb ik het technische argument
van de meerjarenbegroting en de spelregels die je bij vrijvallende middelen
op de landbouwbegroting in acht moet nemen, goed gehoord. Ik heb ook kennisgenomen van het argument dat 0,7% van het budget gebruikt moet worden
voor ODA. Wat de minister-president daarover heeft gezegd is allemaal waar,
maar al deze argumenten brengen een grotere verlichting van de voedselcrisis
niet dichterbij. Als de middelen die vrijvallen op de landbouwbegroting conform
de spelregels terugvloeien naar de lidstaten, die daardoor eigenlijk een soort
van meevaller hebben, dan klinkt dat hard in het licht van de omvang van de
voedselcrisis. Dat wil ik even gezegd hebben.Wat betreft het eerste referendum over het Verdrag van Lissabon lijkt
bangmakerij mij niet op zijn plaats. Het lijkt een logische volgorde om in
oktober op basis van de nadere analyse door de Ieren erover door te praten,
terwijl onderwijl creatief wordt doorgedacht. Ik steun de motie-Ten Broeke
graag. Andere opties voor meer samenwerking op JBZ-gebied worden onderzocht.
Sommige opties die in oktober besproken worden zijn waarschijnlijk wenselijker
dan andere, maar wat mij betreft liggen ze alle nog open.Ik had in eerste termijn gevraagd naar het visumregime met Amerika. Wordt
dat echt vrij en wordt het niet stiekem een verkapte visumplicht of discriminerende
regel ten aanzien van mensen met hiv/aids?Minister Verhagen zorgt dat er een onderzoek naar kinderarbeid komt. Hij
zei dat er een politieke dialoog komt met landen die kinderen aan de arbeid
zetten. Dat is allemaal mooi. Wij hebben echter ook te maken met de Kamerbrede
motie. Ik hoor graag van de minister hoe hard hij op dit punt wil lopen. Daar
steunen wij hem graag in.Minister Balkenende:Voorzitter. Het lijkt mij goed dat ik mij beperk tot het bespreken van
de moties omdat ik voor de overige opmerkingen kan verwijzen naar wat ik eerder
naar voren heb gebracht.In de motie-De Roon op stuk nr. 388 wordt het verzoek gedaan aan de regering
om het goedkeuringsproces van het Verdrag van Lissabon per direct te staken.
Ik vind dat een merkwaardige redenering. Er wordt gesproken over de stem van
het Ierse volk. Ten eerste heeft echter 54% nee gezegd en 46%
ja. Mag je ook rekening houden met degenen die ja hebben gezegd als je het
over het Ierse volk hebt? Ten tweede staat in de motie dat het onfatsoenlijk
is om Ierland onder druk te zetten. Hier heb ik het nadrukkelijk met mijn
collega Cowen over gehad. Die heeft tegen de collega's gezegd dat andere landen
juist moeten doorgaan met het proces van ratificatie. Dan is het toch onzinnig
om te zeggen dat het onfatsoenlijk is om Ierland onder druk te zetten? Dit
terwijl de Ierse premier zelf zegt dat andere landen evenzeer het recht hebben
om zich uit te spreken over het Verdrag van Lissabon. Ik vind de term "onfatsoenlijk"
dan ook onbegrijpelijk.De heer De Roon (PVV):Dit argument dat de heer Cowen in uw richting heeft gebruikt, vind ik
niet zo heel sterk, want het is ook de heer Cowen die tegen de bevolking van
Ierland heeft gezegd: stem ja.Minister Balkenende:Het is toch van den gekke als wij gaan zeggen dat het onfatsoenlijk is
dat wij Ierland onder druk zetten als Nederland het ratificatieproces door
wil laten gaan? Wij hebben recht op onze oordeelsvorming. Als er straks problemen
ontstaan omdat Ierland bij het referendum nee heeft gezegd, dan zullen wij
de zaak moeten bekijken. Elk land heeft het recht om zijn eigen oordeel te
vormen. Dat is ook de mening van de Ierse regering. Ik ontraad derhalve aanneming
van deze motie.De heer Ten Broeke heeft gesproken over de passerelle. De Nederlandse
regering staat op het standpunt dat het altijd dat zal doen wat nodig is voor
zijn eigen bevolking in de sfeer van veiligheid. Alleen, wij praten nu over
het instrument passerelle in relatie tot het Verdrag van Lissabon. Ik begrijp
de opmerking, maar tegen de achtergrond van wat ik eerder vandaag heb gezegd,
vind ik dat wij moeten zoeken naar oplossingen voor de naar aanleiding van
het nee in Ierland ontstane situatie. Ik vind het prematuur om hierover al
uitspraken te doen. Daarom ontraad ik de aanneming van deze motie.De heer Ten Broeke (VVD):Die oranje kaart is natuurlijk een zaak voor de nationale parlementen.
Toen het grondwettelijk verdrag werd afgewezen, is op instigatie van de regeringsleiders
afgesproken om in een soort goodwillverklaring medewerking te verlenen aan
een aantal procedures die daarin waren vervat om nationale parlementen in
te lichten. Het zou goed zijn als u zich ervoor uitsprak dat dit voor de oranje
kaart zou gaan gelden.Minister Balkenende:Ik moet zeggen dat de heer Ten Broeke zeer proactief is. Dat waardeer
ik, maar ik vind het een beetje ontijdig. Het signaal zou moeten zijn: laten
wij proberen een oplossing te vinden voor de situatie die is ontstaan. Hij
is bezig met praten over scenario's en verschillende mogelijkheden. Inhoudelijk
gezien begrijp ik heel goed wat hij zegt, en daar zijn best argumenten voor
te noemen, maar ik wil een ander signaal geven.Minister Verhagen:Voorzitter. Mevrouw Peters heeft in de rebound twee vragen gesteld die
ik in eerste termijn abusievelijk niet heb behandeld. Een vraag betreft het
toepassen van het non-discriminatiebeginsel bij de toegang van hiv-patiënten
tot de Verenigde Staten. Wij hebben ons hiervoor ingezet, omdat wij het discriminerend
vinden als er specifieke regels of uitzonderingen zouden gelden voor patiënten
met hiv/aids. Wij hebben er bij de Europese Commissie op aangedrongen om dit
specifieke punt in de onderhandelingen met de Verenigde Staten in te brengen.
De discussie hierover wordt voortgezet. Wij zijn er niet mee ingenomen dat
op deze wijze tegen hiv-patiënten wordt opgetreden. Ons standpunt is
bekend en dat zullen wij blijven uitdragen.Ik heb in het algemeen overleg ter voorbereiding van de raad al gesproken
over kinderarbeid en de WTO, maar het kan zijn dat mevrouw Peters er de laatste
keer niet was. In het verslag van de vorige Razeb heb ik hier ook bij stilgestaan.
Wij zijn van mening dat je de discussie niet moet versimpelen door te stellen
dat het probleem op deze wijze niet wordt opgelost, maar dat er een breed
pakket moet komen. Wij willen labelling, zodat een consument weet of een product
al dan niet tot stand is gekomen met kinderarbeid en daarbij kan kiezen.In de vorige Razeb hebben wij de Europese Commissie gevraagd om te onderzoeken
op welke wijze stappen kunnen worden gezet die leiden tot het uitbannen van
kinderarbeid, inclusief de mogelijkheid van handelsbeperkende
maatregelen of een importverbod op bepaalde producten. Daarvoor heb ik ook
steun gekregen. Naar mijn mening kun je een verbod invoeren voor de ergste
vormen van kinderarbeid op grond van de formulering in de WTO dat uitzonderingen
mogelijk zijn op basis van de publieke moraal. Dan hebben wij het over gedwongen
arbeid, slavenarbeid of arbeid waarvan vaststaat dat de gezondheid van de
kinderen daardoor ernstig in gevaar wordt gebracht.Op die manier hebben wij de discussie gevoerd. Wij hebben steun gekregen
om dat onderzoek in den brede door de Europese Commissie te laten opzetten.
Ik ben nog een stap verder gegaan en toen kreeg ik het lid op de neus, zoals
dat heet. In het kader van de Doha-ronde onderhandelen wij over aanpassing
van de WTO. Daarbij heb ik een pleidooi gehouden om de WTO-regel uit te breiden
en ILO-conform te laten zijn, zodat alle bepalingen in de ILO over het tegengaan
van kinderarbeid een mogelijke grond zouden zijn in het kader van de WTO.
Ik moet helaas bekennen dat ik daar geen enkele steun kreeg. U weet allen
dat de Europese Commissie is gemandateerd om de onderhandelingen over de WTO
te voeren, maar er bestaat op dit moment dus geen enkele steun bij andere
lidstaten. Het mandaat is om die reden niet uitgebreid op dit punt. Dat laat
onverlet dat ik, ook op basis van de discussie die ik gisteren heb gevoerd
in het kader van de rondetafelbijeenkomst, zal kijken op welke wijze wij verder
voortgang kunnen boeken, zodra het onderzoek van de Europese Commissie klaar
is.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Wij stemmen aanstaande dinsdag over de twee ingediende moties.De vergadering wordt van 19.40 uur tot 20.40 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-7106-7133.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl