Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Uitvoering van richtlijn nr. 2001/86/EG van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (Wet rol werknemers bij de Europese vennootschap) (29298); - Uitvoering van de verordening (EG) Nr. 2157/2001 van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE) (Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap) (29309)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 815-825

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-03-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 19, pagina 815-825

15-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29298Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29309Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 15 maart 2005)Pagina 825-825
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 15 maart 2005)Pagina 826-826
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen: - Uitvoering van richtlijn nr. 2001/86/EG van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap met betrekking tot de rol van de werknemers (Wet rol werknemers bij de Europese vennootschap) (29298); - Uitvoering van de verordening (EG) Nr. 2157/2001 van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001 betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE) (Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap) (29309)Pagina 815-825
Presentie en opening (dinsdag 15 maart 2005)Pagina 815-815

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:Uitvoering van richtlijn nr. 2001/86/EG van de Raad van de Europese Unie van
8 oktober 2001 tot aanvulling van het statuut van de Europese vennootschap
met betrekking tot de rol van de werknemers (Wet rol werknemers bij de Europese
vennootschap) (29298);Uitvoering van de verordening
(EG) Nr. 2157/2001 van de Raad van de Europese Unie van 8 oktober 2001
betreffende het statuut van de Europese vennootschap (SE) (Uitvoeringswet
verordening Europese vennootschap) (29309).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet van harte welkom de ministers Donner en De Geus en geef het woord
aan de heer Franken voor zijn maidenspeech.De heer Franken (CDA):Voorzitter. Het onderwerp, dat vanmiddag op de agenda staat, vormt niet
bepaald het middelpunt van de politieke belangstelling. Ik denk dat wij die
politieke belangstelling volgende week krijgen. Het onderwerp van vandaag
is meer iets voor de zwoegers in het vooronder. Er is ook lang
gezwoegd om het zover te krijgen, dat er twee wetsontwerpen kunnen worden
afgerond, waardoor de Europese vennootschap het daglicht zal zien.Eigenlijk is de ideeënvorming over dit onderwerp al in 1897 begonnen
met een artikel van de Italiaan Fedozzi, die schreef, dat een vennootschap
met een Europees statuut wel eens een belangrijk instrument zou kunnen zijn
voor de integratie van de Europese markten. Er is een Nederlandse dissertatie
van 1993, die de geschiedenis van de realisering van dit gedachtegoed tot
op dat moment beschrijft. Een markant punt daarbij is de oratie van mr. P.
Sanders aan de Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam van 1959, welke
de titel draagt "Naar een Europese NV?" Hij staat positief tegenover deze
vraag, waarbij het naar zijn mening gaat "om het scheppen van een nieuwe juridische
vorm naast de reeds bestaande, een vorm, waarvan bepaalde ondernemingen gebruik
kunnen doch niet hoeven te maken". Een van zijn voorbeelden betreft de samensmelting
van nationale luchtvaartmaatschappijen. De als resultaat van een fusie gevormde
nieuwe onderneming heeft dan een Europees etiket. Dit zou voor onze Flying
Dutchman een aardige suggestie zijn geweest alvorens deze ging schuilen onder
een Franse paraplu.Sanders is vervolgens vereerd met het verzoek van de Europese Commissie,
een ontwerpverordening voor een supranationale rechtsvorm te maken. Zijn voorontwerp
van 1966, waarin de Latijnse benaming Societatis Europeae werd gekozen –
Latijn was kennelijk toen nog de lingua franca in Europa – heeft in
1970 tot een eerste Commissievoorstel geleid. In 1975 kwam een volgend voorstel
en gaandeweg werden in de diverse aanpassingen van het vennootschapsrecht
onderwerpen uit het ontwerp-Sanders min of meer "weggeharmoniseerd". Toch
bleef er voldoende over, maar de voortgang daarmee raakte in een impasse ten
gevolge van onenigheid over de beoogde medezeggenschap van de werknemers binnen
de SE. In 1989 is de draad weer opgepakt, hetgeen uiteindelijk heeft geleid
tot een afsplitsing van de regeling van het vennootschapsrecht in een verordening
en van de medezeggenschap van werknemers in een richtlijn tot aanvulling van
het statuut van de SE. Verordening en richtlijn zijn op elkaar afgestemd,
maar over de uitvoering daarvan zijn heel wat vragen gerezen.In de memorie van toelichting van de uitvoeringswet noemt de minister
van Justitie de SE een belangrijk Europees instrument dat moet dienen tot: 1. het faciliteren van de herstructurering van ondernemingen gericht op
een Europese dimensie, met name door grensoverschrijdende fusies van vennootschappen;2. het maximeren van de bewegingsvrijheid door grensoverschrijdende
zetelverplaatsing;3. uniformering waardoor juridische en administratieve
kosten worden gereduceerd;4. het slechten van psychologische belemmeringen.Sanders noemde dat laatste punt overigens ook al. Een SE heeft een
Europese uitstraling en verdient daarmee maatschappelijk aanzien. Het is dan
ook een politiek signaal dat het realiseren van het instrument van de Europese
vennootschap een verdere stap is in de eenwording van de Europese markt, een
signaal dat serieus wordt genomen.Dat is de voornaamste reden voor de behandeling vandaag. Daarnaast is
deze behandeling van belang omdat er bij het langdurige proces van vormgeving
- ook na de parlementaire behandeling zoals die tot dusver heeft plaatsgevonden
- vragen zijn overgebleven. Voor de praktijk is het belangrijk dat over deze
vragen zoveel mogelijk helderheid wordt gegeven.Voorzitter. Bij die openstaande vragen waaraan ik refereer, zal ik mij
tot een aantal praktische in het oog lopende punten beperken. Inmiddels is
er al een belangrijke hoeveelheid relevante literatuur verschenen. Ik verwijs
daartoe onder andere naar het ruim 300 pagina's tellende preadvies voor de
Vereniging Handelsrecht in 2004 van De Kluiver, Dumoulin, Witteveen en Bellingwout,
het recente boek van Van Veen c.s., uitgegeven in de bekende serie Recht en
Praktijk, en de Collected Papers over The European Company, samengesteld door
Jonathan Rickford en bijeengebracht naar aanleiding van een congres over dit
onderwerp in de Leidse Pieterskerk.Grosso modo kunnen de vraagpunten die de verordening en de richtlijn oproepen
in twee categorieën worden ondergebracht. De eerste categorie betreft
de juridische vormgeving van de SE als zodanig en het aanzienlijk aantal onduidelijkheden
dat mede het gevolg is van het feit dat het Nederlandse vennootschapsrecht
van Boek 2 BW en de SE-verordening lang niet altijd goed op elkaar zijn afgestemd.
De tweede categorie betreft de vele vragen die betrekking hebben op de regeling
van de medezeggenschap, zoals de richtlijn die aangeeft. Beide categorieën
overlappen elkaar waar het betreft de toepassing en de toepasselijkheid van
het Nederlandse structuurregime.Met betrekking tot de eerste categorie heeft de fractie van het CDA in
het voorlopig verslag al een aantal specifieke vragen gesteld waarop de minister
in de memorie van antwoord is ingegaan. De CDA-fractie is hem daarvoor erkentelijk.
Met betrekking tot de categorie van vragen over de medezeggenschap heeft de
CDA-fractie vooropgesteld eraan te hechten dat bij verkrijging van een SE
door een buitenlandse vennootschap of een elders in de EG gevestigde SE de
medezeggen- schapssituatie op dat moment wordt gefixeerd. Dit is met name
van belang om de doeleinden van de Verordening te waarborgen – een versoepeling
van het grensoverschrijdend verkeer – zonder echter de Nederlandse regeling
van medezeggenschap, in het bijzonder het structuurregime, te ondergraven.
In antwoord op deze vraag heeft de minister in de memorie van antwoord een
en ander opgemerkt over de diverse wijzen waarop een Nederlandse SE onder
controle van een buitenlandse rechtspersoon kan worden gebracht. Waar het
de CDA-fractie in dit verband echter in het bijzonder om ging, was de vraag
naar toepasselijkheid, en eventueel voortgezette toepassing, van het structuurregime.
Ook in de gedachtewisseling in de Tweede Kamer is daarover reeds het een en
ander naar voren gebracht. De achtergrond van deze vraag was of het niet veel
praktischer zou zijn om in geval van een Nederlandse SE uit te gaan van toepasselijkheid
van de structuurregeling totdat de SE daadwerkelijk wordt gecontroleerd door
een buitenlandse entiteit. Zou dat ook niet veeleer stroken met de uitgangspunten
van de richtlijn, die er juist op gericht zijn nationale medezeggenschapsregimes
te beschermen?In de beraadslagingen in de Tweede Kamer over de structuurregeling heeft
het debat zich toegespitst op de vraag naar de eventuele vrijstelling van
dochter-NV's en -BV's van een SE. Dit is nu mogelijk gemaakt door daartoe
in de statuten van de (moeder-)SE een aantal kernbepalingen van de structuurregeling
van overeenkomstige toepassing te verklaren. Wat ik evenwel in die discussie
nog heb gemist, is waarom een Nederlandse SE niet zondermeer kan worden onderworpen
aan de structuurregeling. Ik stel het op prijs wanneer de minister daar nader
op wil ingaan. Een praktisch punt in dit verband is de vraag hoe de regel
van artikel 2:161a BW in de statuten van een SE kan worden opgenomen. Deze
regel bepaalt dat na collectief ontslag van commissarissen de ondernemingskamer
een nieuwe commissaris benoemt, die vervolgens een definitieve raad voordraagt.
Hoe gewenst op zichzelf ook, deze regel lijkt mij te strijden met het voorschrift
in de Verordening, in het bijzonder artikel 40, dat de leden van het toezichthoudend
orgaan steeds door de algemene vergadering worden benoemd. Wellicht kan de
minister, mede ten behoeve van de rechtspraktijk, hier nog een antwoord op
geven.De structuurregeling was het eerste punt dat ik aan de orde wilde stellen.
Het tweede betreft het monistisch stelsel. We weten dat ten aanzien van de
SE de mogelijkheid bestaat te kiezen tussen een monistisch, dan wel een dualistisch
systeem. Het dualistische stelsel is in de Nederlandse praktijk goed bekend
en zal daarom geen bijzondere problemen opleveren. Dit is echter anders bij
het monistisch stelsel: in dat geval kent de SE één bestuursorgaan.
Uit overweging 14 bij de Verordening kan worden opgemaakt dat in dit bestuursorgaan
zowel besturende leden als leden met een toezichthoudende taak zitting dienen
te hebben. In de tekst van de Verordening, artikel 43 en volgende, treft men
een dergelijk voorschrift echter niet aan. Zou men dan statutair kunnen bepalen
dat de vennootschap slechts executives kent? De notaris kan zich in elk geval
niet beroepen op de Verordening als het gaat om het omschrijven van de functie
van een "met het houden van toezicht belast" lid van het bestuursorgaan. Bovendien
laat ons nationale vennootschapsrecht een dergelijke scheiding van functies
binnen hetzelfde orgaan niet toe. Hoe nu te handelen?Van belang is verder de vraag van de leden van de VVD-fractie over het
aansprakelijkheidsregime voor de met toezicht belaste leden van het bestuur
in een monistisch bestuursorgaan. De minister heeft hierop geantwoord dat
een lid van het bestuursorgaan dat zijn taak niet behoorlijk vervult, aansprakelijk
kan zijn jegens de vennootschap volgens artikel 2:9 BW. Dat spreekt mijns
inziens vanzelf, dat is nogal wiedes! Je kunt er alleen over twisten of een
taakverdeling daarop van invloed is. Ik hoor echter graag van de minister
hoe het staat met de zogenaamde "externe aansprakelijkheid" van de non-executives
in een monistisch stelsel. Ik denk hierbij aan de aansprakelijkheid wegens
onder meer belasting- en premieschulden en jegens derden op grond van onrechtmatige
daad. Zijn deze leden aan hetzelfde regime onderworpen als de leden die met
het uitvoerende bestuur zijn belast?Het lijkt mij zonder nadere regeling niet duidelijk hoe de statutaire
vormgeving van het monistische stelsel eruit moet zien. Het heeft mijn fractie
dan ook verbaasd dat de minister in de memorie van antwoord aangeeft dat de
huidige regeling voldoende is en het niet nodig is om deze thans uitsluitend
voor de SE aan te pakken. Hij wil dat pas in het kader van de modernisering
van het ondernemingsrecht bezien. Naar de mening van mijn fractie verdient
het aanbeveling om, met gebruikmaking van artikel 43 lid 4 van de verordening,
in de nabije toekomst een nadere uitwerking van de statutaire inrichting van
het monistische stelsel te geven. Wereldwijd vertegenwoordigt het aantal ondernemingen
met een "one tier structure" een ruime meerderheid. Het is dan ook te voorzien
dat de oprichters van vele SE's de voorkeur zullen geven aan een monistisch
stelsel. De Nederlandse wetgever behoort met deze voorkeur rekening te houden
en voor de verwezenlijking daarvan optimale faciliteiten te bieden.De CDA-fractie heeft in het voorlopig verslag van de wet rol werknemers
bij de Europese vennootschap eveneens vragen gesteld. Ook voor de beantwoording
daarvan spreek ik graag mijn dank uit. Ik vraag nog om een verduidelijking
om vervelende problemen in de uitvoeringspraktijk te voorkomen. Over de competenties
in de medezeggenschapssituatie kunnen immers misverstanden ontstaan.In de Kamerstukken voor de Tweede Kamer gaat de minister ervan uit dat
de medezeggenschap, zoals bedoeld in de richtlijn, betrekking heeft op vennootschapsrechtelijke
medezeggenschap. Doelt de minister hiermee op invloed op de samenstelling
van het bestuur dan wel de Raad van Commissarissen op grond van Boek 2 BW?
Ik stel de vraag zo expliciet om te achterhalen op welke manier deze opmerking
zich verhoudt tot het voorschrift van artikel 13 van de richtlijn waarin in
algemene termen wordt uitgesproken dat "nationale wetgeving of praktijken"
met betrekking tot medezeggenschap zonder nadere beperking ten aanzien van
de SE buiten toepassing dienen te blijven. Het komt erop neer dat een bepaalde
medezeggenschapsregeling, bijvoorbeeld een op grond van artikel 32 Wet op
de Ondernemingsraden bij collectieve arbeidsovereenkomst of convenant toegekend
adviesrecht tot benoeming van bestuurders, alleen krachtens de wet rol werknemers
tot stand kan komen. In dat geval moet de toepasselijkheid van de betreffende
bepaling in de WOR uitgesloten zijn in artikel 1:6 van de wet rol werknemers.
Als de betreffende medezeggenschapsregeling echter alleen geldt op grond van
de WOR, dan rijst de vraag of dit strookt met het voorschrift van artikel
13 van de richtlijn, dat nationale wetgeving enlof praktijken met betrekking
tot de medezeggenschap zonder nadere beperking ten aanzien van de SE buiten
toepassing moeten blijven. Ik hoop dat de tegenstelling hiermee duidelijk
is.De kwestie van bevoegdheden in medezeggenschapssituaties is bijzonder
belangrijk. Als wij niet goed weten wat wij als medezeggenschap in de zin
van de richtlijn moeten verstaan, dan zijn casusposities voorstelbaar waarin
met name adviezen en voordrachten van de OR als vrijblijvend worden beschouwd.
Dat zou in strijd zijn met de klassieke opvatting in christen-democratische
kring, dat een onderneming dient te worden gezien als een samenwerkingsverband
van arbeid, kapitaal en management met een wederzijdse verantwoordelijkheid
ten opzichte van elkaar.Afsluitend nog een opmerking van meer reflecterende aard, waartoe deze
Kamer toch bij uitstek is geroepen; een opmerking die weliswaar uitmondt in
een concrete vraag. Ook hier knoop ik aan bij de woorden van de beide ministers
in de Tweede Kamer en bij wat ik aan het begin van mijn interventie naar voren
bracht over de onduidelijkheid van de verordening en de richtlijn en de vragen
die zij oproepen.Minister Donner heeft in de Tweede Kamer gezegd dat men niet te snel naar
het middel van harmonisatie moet grijpen en dat hij daarvan op dit terrein
geen groot voorstander is. Tegelijkertijd merkt hij op dat wij "nationale
autonomie op het terrein van het vennootschapsrecht moeten vergeten." Ik kan
dat niet met elkaar rijmen. De ontwikkeling die met de SE is ingezet, betekent
toch per definitie harmonisatie aangezien men streeft naar één
rechtsfiguur, zij het dat deze alsnog veel ruimte laat voor nationale invulling.
Maar dat is duidelijk een compromissituatie. Wat is de opvatting van de regering
op langere termijn? Gaat Nederland meewerken aan het verder verfijnen en dus
harmoniseren van de SE-regelgeving, of zet de minister juist in op aanpassing
en concurrentie van nationale rechtsvormen? Dat laatste lijkt beter te passen
in zijn denkraam, zoals ik dat althans uit zijn opmerkingen in de Tweede Kamer
afleid. Anderzijds heeft hij aan de overzijde van het Binnenhof ook opgemerkt
dat niet alles moet kunnen. Zijns inziens is een aantal "elementaire waarborgen"vereist.
Welke waarborgen heeft de minister dan op het oog en hoe ziet hij deze waarborgen
in de toekomst gezekerd? Mag ik uit een en ander afleiden dat het kabinet
zich zal verzetten tegen verdere harmonisatie van het vennootschapsrecht in
EG verband en verdere verfijning van de SE-regeling? En als het anders is
waarvoor zal de regering op dit terrein in de EU aandacht vragen?De voorzitter:Mijnheer Franken, van harte proficiat met uw maidenspeech waarin u al
blijk heeft gegeven van uw deskundigheid als jurist, met alle nauwgezetheid
en scherpte van dien.Op het juridische vlak bent u al heel lang buitengewoon actief geweest:
binnen het openbaar ministerie, bij de advocatuur, in de rechterlijke macht
en ook als staatsraad. Tevens hebt u uw sporen verdiend in de wetenschap,
thans in Leiden als hoogleraar recht en informatica.Daarnaast bent u politiek actief geweest, onder andere als fractievoorzitter
voor destijds de CHU in de provinciale staten van Zuid-Holland. U bent lid
geweest van het partijbestuur van het CDA en bestuursvoorzitter van het wetenschappelijk
instituut. De laatste jaren was u bovendien plaatsvervangend kroonlid van
de SER.In het informatierecht bent u een autoriteit. Ik denk dat ik daarmee niet
overdrijf. Vóór uw hoogleraarschap op dit gebied werd u in 1985
voorzitter van de commissie computercriminaliteit, in de wandeling al snel
de commissie-Franken genoemd. Deze commissie heeft met haar voorstel al snel
de basis gelegd voor de Wet computercriminaliteit die in 1993 in werking is
getreden. Nog geen zeven jaar later publiceerde een commissie wederom onder
uw leiding het rapport "Grondrechten in het digitale tijdperk". Dat rapport
werd aangeboden aan de bewindslieden van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
en van Justitie. Dat rapport beschrijft de gevolgen van ICT voor de grondrechten
van burgers. Deze commissie is overigens ingesteld nadat deze Kamer bezwaar
maakte tegen het voornemen om de onschendbaarheid van het brief-, telefoon-
en telegraafgeheim te veranderen.Bij uw afscheid van de SER zei u in een interview over uw toetreden tot
de Eerste Kamer: "Ik wil vooral bijdragen aan de kwaliteit van wetgeving.
Die moet goed handhaafbaar zijn en helder. En je moet er wat mee kunnen doen."Ik zal het niet herhalen voor de mensen die nu achter de regeringstafel
zitten, maar die ambitie, in combinatie met uw specifieke deskundigheid en
ervaring maken u hier méér dan welkom! Ik wens u dan ook van
harte veel succes met uw werkzaamheden in deze Kamer.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Het verheugt mij dat ik na prof. Franken het woord
mag voeren, te meer omdat ik jarenlang deel heb uitgemaakt van zijn staf.
Wij kennen elkaar goed.Mevrouw de voorzitter. De Societatis Europeae; oude tijden lijken te herleven.
De Europese vennootschap, een nieuwe rechtspersoon in het vennootschapsrecht,
wordt aangeduid met de Latijnse benaming, Societatis Europeae. Latijn, de
taal van de beschaving, taal van de wetenschap, taal van het recht en taal
ook van de handel. Het Latijn biedt, zoals in voorgaande eeuwen, de gemeenschappelijke
taal die in alle landen van de Europese Unie wordt begrepen en die in alle
landen van de Europese Unie wordt aanvaard als lingua franca wanneer het kennelijk
lastig is om een voor alle lidstaten eenduidige benaming te ontwerpen. Ik
ben benieuwd wat wij nog meer kunnen verwachten aan revival van het Latijn
als tegenwicht voor het langzamerhand zo gebruikelijke Engels.De Europese vennootschap kent een lange voorgeschiedenis. Al in 1959 opende
prof. mr. P. Sanders het debat over een supranationale rechtsvorm met zijn
inaugurele rede "Naar een Europese NV?". Op 8 oktober 2001 uiteindelijk
werd de Verordening betreffende het statuut van de Europese vennootschap door
de Raad van de Europese Unie vastgesteld, tezamen met de Richtlijn betreffende
de rol van werknemers bij de Europese vennootschap.Ik zal, namens de VVD-fractie, in mijn bijdrage aan het debat van vandaag
eerst de Uitvoeringswet van de Verordening behandelen en vervolgens de Uitvoeringswet
van de Richtlijn.In het Voorlopig Verslag is door mijn fractie gewezen op het onderscheid
tussen bestuurders, executives, en toezichthouders, non-executives, in een
monistisch stelsel, dat wil zeggen een stelsel met een "one-tier board", en
op het feit dat de Nederlandse wetgever geen onderscheid in aansprakelijkheid
maakt tussen executives en non-executives. Ook door collega Franken is dit
punt aan de orde gesteld. Naar de mening van mijn fractie dient er een aansprakelijkheidsregime
te komen voor de met toezicht belaste leden, de non-executives,
van de "one-tier board".De minister antwoordt daarop in de memorie van antwoord dat in de statuten
van de vennootschap, de Europese vennootschap, maar ook de NV en de BV met
een monistisch bestuursorgaan, de taakverdeling tussen de uitvoerende en toezichthoudende
leden van het bestuur kan worden uitgewerkt. Een lid van een bestuursorgaan
dat zijn taak niet naar behoren vervult, kan aansprakelijk zijn jegens de
vennootschap volgens artikel 2:9 BW. Voor het bepalen van de aansprakelijkheid
kan rekening worden gehouden met de taakverdeling. De minister vervolgt met
de woorden dat in de literatuur verschil van mening bestaat over de vraag
of een taakverdeling leidt tot niet-aansprakelijkheid van bestuurders voor
de taak van een andere bestuurder, dan wel dat een bestuurder wel aansprakelijk
is, maar zich kan disculperen vanwege de taakverdeling. Vervolgens stelt de
minister dat de aansprakelijkheid van toezichthoudende bestuurders nader kán
worden bezien in het kader van de uitvoering van de nota modernisering ondernemingsrecht.
Mijn fractie zou graag zien dát de minister het regelt, omdat Nederland
er een zeker belang bij heeft een interessant vestigingsland voor SE's te
zijn of te worden, en naar verwachting voor het merendeel van de SE's voor
een monistisch bestuursmodel zal worden gekozen. Graag een reactie van de
minister.Mevrouw de voorzitter. Mijn fractie zou graag hebben gezien dat de regering
gebruik had gemaakt van de ruimte die de Verordening aan de lidstaten biedt
om op onderdelen eigen keuzes te maken. Er is helaas geen gebruik gemaakt
van de mogelijkheid om de Nederlandse SE aantrekkelijker te maken dan de SE
van een andere lidstaat. Dat is jammer, want de vennootschapsrechtelijke concurrentie
speelt in de Europese Unie wel degelijk een rol. En Nederland mag in die concurrentie
niet achterblijven. Ook in het voorlopig verslag van het wetsvoorstel tot
wijziging van de Wet op de formeel buitenlandse vennootschappen is door mijn
fractie opgemerkt dat het jammer is dat niet tegelijk van de gelegenheid gebruik
is gemaakt om al op enkele onderdelen het Nederlandse vennootschapsrecht aantrekkelijker
te maken. De andere landen zitten niet stil, dat bewijst onder andere het
voorbeeld van Frankrijk met de société par actions simplifiée,
hoe weinig "comme il faut" die dan ook moge zijn. En de ondernemers zitten
ook niet stil. De ondernemers zullen kiezen voor de voor hun bedrijf meest
aantrekkelijke rechtsvorm, welk land dan ook die te bieden heeft. In dit verband
is het misschien wel aardig om te vermelden dat ik bij geruchte vernomen heb
dat er in Capelle aan den IJssel een kapsalon schijnt te zijn die inmiddels
een Ltd. is. In de memorie van antwoord meldt de minister dat de wet voor
de versoepelde BV naar verwachting in het voorjaar van 2005 openbaar wordt
gemaakt. Kan de minister daarover nadere informatie geven? Deelt de minister
de mening van de leden van de VVD-fractie dat haast gemaakt moet worden met
wetgeving ter modernisering van het ondernemingsrecht - en dat die modernisering
substantieel moet zijn - teneinde de concurrentie op dit terrein met andere
lidstaten niet te verliezen?Voor zover ons bekend, zijn er in Nederland inmiddels enkele SE's opgericht.
Prof. mr. M. van Olffen en mevrouw mr. M.H. Legein stellen in hun artikel
in WPNR 2005, nr. 6606 dat dit ook mogelijk is, ondanks het feit dat de Uitvoeringswet
van de Richtlijn – dat wil zeggen de Wet rol werknemers bij de Europese
vennootschap – nog niet in werking is getreden, als tenminste de bij
de oprichting betrokken vennootschappen niet zijn onderworpen aan medezeggenschapsvoorschriften.
Rechtspersoonlijkheid krijgt een Nederlandse SE echter pas, wanneer deze is
ingeschreven in het Handelsregister, dat wil zeggen een register als bedoeld
in artikel 12 van de Verordening. Het is echter de vraag of, hangende de inwerkingtreding
van de Uitvoeringswet van de Verordening, een Nederlandse SE door inschrijving
in het Handelsregister rechtspersoonlijkheid verkrijgt. Kan de minister enige
informatie verschaffen of er inderdaad inmiddels al Nederlandse SE's zijn
opgericht en zo ja, hoeveel? Bezitten deze SE's, ervan uitgaande dat zij zijn
ingeschreven in het Handelsregister, op dit moment rechtspersoonlijkheid?Thans ga ik meer specifiek in op het wetsvoorstel tot uitvoering van de
Richtlijn, wetsvoorstel 29298. Mevrouw de voorzitter, ik had de vragen die
ik namens de VVD-fractie over dit voorstel heb, schriftelijk willen stellen,
maar daarover was er telkens een misverstand, omdat dit wetsvoorstel in een
andere commissie werd behandeld. Vandaar dat ik de vragen nu pas aan de orde
stel. In artikel 2:2 van de Uitvoeringswet is bepaald dat de deelnemende vennootschappen
die het voornemen hebben om een SE op te richten, een bijzondere onderhandelingsgroep
instellen die representatief is voor de werknemers van de deelnemende vennootschappen,
de betrokken dochterondernemingen en vestigingen. De instelling van de bijzondere
onderhandelingsgroep vindt plaats zo spoedig mogelijk nadat het oprichtingsvoorstel
openbaar is gemaakt. Wat betreft de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep,
die de in Nederland bij de oprichting van een SE betrokken werknemers zullen
vertegenwoordigen, geldt dat zij zullen worden aangewezen door de (centrale
of groeps-)onderne- mingsraad, als deze tenminste bestaat. Bij gebreke van
een (centrale of groeps-)ondernemingsraad worden de leden rechtstreeks gekozen.
De werknemers die bij de oprichting van de SE zijn betrokken en die werkzaam
zijn in andere EU-lidstaten, worden gekozen volgens het recht van die lidstaten.
Enige termijn voor de aanwijzing van de leden van de bijzondere onderhandelingsgroep
is niet gegeven. Theoretisch is het dan ook mogelijk dat het instellen van
een bijzondere onderhandelingsgroep vertraagd kan worden, bijvoorbeeld omdat
de aanwijzing van leden die de buitenlandse werknemers vertegenwoordigen,
onderworpen is aan een langdurige lokale procedures. Is met de mogelijkheid
van dit soort vertragingen bij het opstellen van het wetsvoorstel rekening
gehouden?In verband met het vereiste van representativiteit is in de literatuur
al betoogd dat de samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep gewijzigd
moet worden als de samenstelling ervan niet langer representatief is voor
de werknemers die zij vertegenwoordigt. Hoe hard is in dit verband de termijn
van maximaal één jaar voor de onderhandelingen met de bijzondere
onderhandelingsgroep? Als de samenstelling van de bijzondere onderhandelingsgroep
ingrijpend gewijzigd dient te worden vanwege het feit dat de
groep niet langer representatief is voor de werknemers van de bij de oprichting
betrokken deelnemende vennootschappen, zou men kunnen stellen dat de hernieuwd
samengestelde bijzondere onderhandelingsgroep de gelegenheid moet krijgen
om zich terdege in de materie te verdiepen. Bovendien kan de hernieuwd samengestelde
bijzondere onderhandelingsgroep van mening zijn dat een volstrekt andere invulling
moet worden gegeven aan de rol van de werknemers dan al was onderhandeld door
de oude bijzondere onderhandelingsgroep. Graag een reactie van de minister.De raadplegingsprocedure van de SE-ondernemingsraad volgens de Uitvoeringswet
lijkt enigszins op de procedure die moet worden gevolgd volgens de Wet op
de ondernemingsraden. De procedure van de SE-ondernemingsraad verschilt echter
van die van de Wet op de ondernemingsraden in die zin dat niet gesproken wordt
van een advies- of instemmingsrecht van de SE-ondernemingsraad, maar slechts
over het raadplegen ervan. Kennelijk dient in verband met een voorgenomen
"besluit" van de SE-onder- nemer de dialoog te worden aangegaan met de SE-onderne-
mingsraad. Als het oordeel van de SE-ondernemingsraad negatief luidt, dient
een tweede bespreking van het voorstel te worden belegd. Als nu de SE-ondernemer,
nadat een tweede raadplegingsronde met de SE-ondernemingsraad wederom geresulteerd
heeft in de negatief advies toch besluit om tegen het advies van de SE-ondernemingsraad
in te gaan, staat er dan een rechtsgang open voor de SE-ondernemingsraad en,
zo ja, welke? Is dat mogelijkerwijs op grond van artikel 1:5, lid 1, van de
Uitvoeringswet? Kan de minister daarover informatie verschaffen?Mevrouw de voorzitter, ik ben aan het eind van mijn betoog. Mijn fractie
wacht met belangstelling de beantwoording van onze vragen door de minister
af. Ik kan beide ministers reeds nu laten weten dat mijn fractie met beide
wetsvoorstellen instemt. Ik zie dat mijn tijd bijna om is. Om in de geest
van de Societatis Europeae te blijven: hora est.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. De voorgaande sprekers hebben zeer doorwrochte betogen gehouden
met een historische terugblik. Ik zal mij daar niet aan wagen. De PvdA sluit
zich op verschillende punten aan bij de door de andere fracties gestelde vragen.
Ik wil beginnen met het slot van de maidenspeech van de heer Franken. Dat
ging over de uitspraken van de minister van Justitie in de Tweede Kamer naar
aanleiding van het wetsvoorstel Uitvoeringswet verordening Europese vennootschap
over de harmonisatie.De heer Douma heeft in de Tweede Kamer namens de PvdA-fractie een motie
ingediend waarin werd gevraagd om harmonisatie. Die motie heeft het niet gehaald.
In de tweede schriftelijke ronde heeft de PvdA-fractie nogmaals aan de minister
van Justitie gevraagd of die harmonisatie niet toch wenselijk is, ook in verband
met de in de EU toegepaste stelsels van corporate governance. Het ging met
name om het waarborgen van onafhankelijk toezicht op de vennootschap en van
de invloed van de werknemers op de samenstelling van het toezichthoudend orgaan.De minister heeft daarop een zorgvuldig antwoord gegeven. De strekking
van zijn antwoord was dat er verschillende malen pogingen zijn gedaan om tot
harmonisatie van de medezeggenschapsbepalingen te komen, maar dat dit onmogelijk
is gebleken door de opstelling van andere lidstaten. Daarnaast gaf hij ten
aanzien van de beoogde onafhankelijkheid van het toezicht aan dat de EU-commissie
op 6 oktober 2004 enkele aanbevelingen heeft gedaan die aansluiten bij
de Nederlandse corporate governance code. De minister stelt nogmaals dat harmonisatie
kan optreden als gevolg van een natuurlijk naar elkaar toe groeien van systemen
en dat convergentie het meest voor de hand ligt, daar waar vennootschappen
een beroep doen op de internationale kapitaalmarkt.Deze beantwoording vonden wij afdoende, zij het dat die toch nog tot een
indringende vraag aan de minister leidt. Ontstaat er met het aannemen van
deze wetsvoorstellen niet een feitelijke situatie waarin de waarborgen ten
aanzien van het toezicht en de medezeggenschap in de praktijk onderuitgehaald
kunnen worden door de keuze voor een SE- of een ander EU-vennootschaps- regime
zoals de Duitse Aktiengesellschaft of de Britse limited company? Ik herinner
aan het voorbeeld dat mevrouw Broekers-Knol noemde betreffende de kapperszaak
te Capelle aan den IJssel. Voor ons blijft er de vraag hoe de Nederlandse
bepalingen, die toch van groot belang zijn, gewaarborgd kunnen blijven.Vervolgens sluit ik aan bij de driedeling die de heer Franken in zijn
betoog heeft aangebracht. Daarbij ging het in de eerste plaats om de toepassing
van de structuurregeling: op welke manier wordt gewaarborgd dat wat daar bepaald
is, ook overeind blijft? De tweede categorie vragen betrof het monistische
systeem. Beide sprekers stelden er vragen over, namelijk over het verschil
tussen executives en non-executives, ook wat betreft de aansprakelijkheid.
Hoe is deze situatie nu? Moeten er niet snel regelingen komen die uitsluitsel
geven over wat precies het regime is dat in Nederland geldt? Ten slotte is
er de, ook zeer belangrijke vraagstelling, hoe het zit met de medezeggenschapssituatie,
daar waar het gaat om de invloed op de samenstelling van het toezichthoudende
orgaan.Het gaat ons er in de eerste plaats om, zoals dit ook bij de vorige sprekers
het geval is, antwoord te krijgen wat nu, volgens de ministers, de feitelijke
situatie is. Indien vervolgens zaken nog openliggen is de vraag, op welke
onderdelen en op welke termijn de ministers dan voornemens zijn nadere regelingen
te treffen?De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Donner:Mevrouw de voorzitter. Gaudeo et jubilo usu Linguae Latinae in cubiculo
primo. Consentito utilitatem illae linguae in circulatio societatis Europeae
modernae. Usus linguae latinae enim non est clara hodie, qui causa continuo
in linguam batavorum.Voorzitter. Mag ik de heer Franken danken voor zijn doorwrochte beschouwing
over de richtlijn en over de geschiedenis van de totstandkoming ervan? Die
geschiedenis was inderdaad zeer lang. Ik herinner mij dat ik
in de collegebanken zat en de voorstellen van de heer Sanders moest bestuderen.
Die voorstellen zouden een grote vooruitgang in Europa betekenen. Ik ben blij
dat ik vandaag daarvan de uitlopers in deze Kamer mag meemaken. Inderdaad
hebben wij nu niet te maken met datgene wat oorspronkelijk werd voorgesteld.
Toch blijft deze figuur van belang voor het maatschappelijk verkeer in de
Europese Unie. De redenen daarvoor zijn genoemd. De gepresenteerde figuur
zal in de toekomst niet de enige zijn. Zoals bekend is tijdens het Nederlandse
voorzitterschap een politieke akkoord over de tiende richtlijn tot stand gekomen.
Die betreft de fusie van louter nationale vennootschappen. Er zijn nog een
aantal andere voorstellen gedaan en er zijn voorstellen in voorbereiding met
betrekking tot verplaatsing van de zetel. Daarover kom ik straks te spreken.
De figuur waarmee wij nu te maken hebben, zal dus zeker niet de enige zijn.
Tegelijkertijd blijft gelden dat dit een belangrijke stap voorwaarts is voor
het integreren van het economisch verkeer en het maatschappelijk verkeer in
de verschillende lidstaten.Er is een aantal vragen gesteld over de juridische vormgeving. Met name
is gesproken over de verhouding tussen de Europese verordening en boek 2 van
het Burgerlijk Wetboek. In het bijzonder is een vraag gesteld over de toepassing
van de structuurregeling voor de Europese vennootschap. De geachte afgevaardigde
vroeg of het niet praktischer zou zijn om bij een Nederlandse Europese vennootschap
uit te gaan van de structuurregeling en dat te doen totdat er controle is
door een buitenlandse entiteit. Mijn antwoord op deze vraag is dat dit niet
mogelijk is. De richtlijn regelt de wijze waarop overeenstemming bereikt moet
worden over de medezeggenschap van werknemers binnen de vennootschap. De Nederlandse
wetgever kan daarvan niet derogeren door een regeling op te leggen. Verordening
en richtlijn samen geven vorm aan de bescherming van werknemers bij het samengaan
van twee vennootschappen van verschillende natuur in één Europese
vennootschap. De afspraken die met de werknemers in het kader van de toepassing
van de regels van de richtlijn worden gemaakt, kunnen worden neergelegd in
de daarmee samenhangende statutaire regeling. Zij worden ook later niet gewijzigd
door de enkele omstandigheid dat een buitenlandse entiteit de aandelen van
een Europese vennootschap verwerft. De nieuwe aandeelhouder kan ook niet zomaar
overgaan tot wijziging van de statuten voor zover dat in strijd zou zijn met
de afspraken met de werknemers. Het is ook mogelijk dat de referentievoorschriften
worden toegepast. Daarin kan niet automatisch verandering worden gebracht
door het verwerven van aandelen in de SE door een buitenlandse vennootschap.De heer Franken vraagt waarom de Nederlandse Europese vennootschap niet
zonder meer kan worden onderworpen aan de structuurregeling. In wezen heb
ik daarop al geantwoord. Dat vloeit voort uit de bepalingen van de richtlijnen.
Er moet eerst worden onderhandeld met de werknemers. Daaruit vloeit voort
of zij invloed hebben op de benoeming van commissarissen of van bestuurders.
In de Nederlandse wetgeving kan niet zonder meer een bepaald regime worden
opgelegd. Men kan in de bespreking bijvoorbeeld kiezen voor het Maltese medezeggenschapsregime.
Men kan zelfs voor een volstrekt fantasieregime kiezen. Maar als er geen overeenstemming
wordt bereikt, dan valt men terug op de referentievoorschriften. Dat zal,
heel grof gezegd, in beginsel het regime van de meerderheid van de werknemers
opleveren.De heer Franken vraagt hoe de regel van artikel 161a in de statuten van
een Europese vennootschap kan worden opgenomen. Het betreft de tijdelijke
benoeming door de Ondernemingskamer na collectief ontslag van de raad van
commissarissen. Bij structuurvennootschappen kan de algemene vergadering van
aandeelhouders inderdaad het vertrouwen in de hele raad van commissarissen
opzeggen nadat de ondernemingsraad daarover is gehoord. Vervolgens kan de
Ondernemingskamer een of meer tijdelijke commissarissen benoemen. Artikel
40 van de verordening bepaalt dat de leden van het toezichthoudende orgaan
door de algemene vergadering worden benoemd. Daarop geldt evenwel een afwijking:
onverminderd de regeling met betrekking tot de rol van de werknemers. In dat
opzicht kunnen de statuten derogeren aan deze regeling van de positie van
de algemene vergadering van aandeelhouders in de verordening. Partijen kunnen
derhalve afspreken dat overeenkomstig artikel 161a de algemene vergadering
het vertrouwen in de raad van commissarissen kan opzeggen en dat de ondernemingsraad
voorafgaande aan dat ontslag moet worden gehoord. De vraag is nu of partijen
ook kunnen afspreken dat, zoals geregeld in artikel 161a, de Ondernemingskamer
tijdelijk een of meer commissarissen benoemt. Ik meen dat het antwoord daarop
"ja" is. Als partijen kiezen voor toepassing van de structuurregeling als
systeem, kunnen zij ook een beroep doen op de Ondernemingskamer voor de benoeming
van commissarissen. De positie van de Europese vennootschap is dan vergelijkbaar
met de vrijwillige toepassing van de structuurregeling door een NV of een
BV.Er zijn vragen gesteld over het monistisch stelsel, onder meer of statutair
kan worden bepaald dat de vennootschap alleen uitvoerende bestuurders kent.
Naar uw mening regelt de verordening dat niet duidelijk. Vervolgens vroeg
u naar de externe aansprakelijkheid van de niet-uitvoerende bestuurders in
het monistisch stelsel. Wat de taakverdeling betreft, ben ik het met u eens
dat de verordening op dat punt niet uitputtend is. De systematiek van de verordening
is dat je, als de verordening niet uitputtend is, behoudens regelingen in
de statuten terugvalt op de regels van het Nederlands vennootschapsrecht voorzover
de zetel van de SE in Nederland is gevestigd. Naar het Nederlandse recht is
een monistisch bestuurssysteem al mogelijk voor de NV en de BV. Binnen het
orgaan dat is belast met het bestuur moet dan een nadere taakverdeling worden
gemaakt, bijvoorbeeld tussen degenen die in het bijzonder belast zijn met
de dagelijkse gang van zaken en degenen die vooral belast zijn met de algemene
gang van zaken, kortom de niet uitvoerende taken. Naar Nederlands recht zou
het nu mogelijk zijn om bij een NV of BV slechts uitvoerende leden in de raad
van bestuur te benoemen, tenzij de structuurregeling daarop van toepassing
zou zijn. Maar in die regeling blijft de collectieve verantwoordelijkheid
bestaan. Ook de leden die zijn belast met specifiek uitvoerende
taken, dan wel met de algemene gang van zaken, kunnen de ogen niet sluiten
voor de fouten van collega's, onder het mom dat dat niet in de taakomschrijving
staat. Dan zouden de taken en verantwoordelijkheden kunnen worden weggeschreven.
Dat is de reden waarom in de voorstellen geen gebruik is gemaakt van de optie
van artikel 43 van de verordening, om te bepalen dat sommige bestuurders zich
alleen om de dagelijkse gang van zaken hoeven te bekommeren. In dat geval
zouden die zich niet met de algemene gang van zaken hoeven te bekommeren,
wat gevolgen zou moeten hebben voor de aansprakelijkheid.De grote vennootschappen, zoals Fortis en Unilever, benutten nu al de
ruimte die het Nederlandse recht biedt om de inrichting van de NV te laten
aansluiten bij die van andere vennootschappen binnen het concern, zodat ze
niet hoeven te grijpen naar buitenlandse rechtsvormen. De notaris kan dat
vastleggen in de statuten, indien wordt gekozen voor de Europese vennootschap.Bij ons wordt interne aansprakelijkheid jegens de vennootschap zelf geregeld
door artikel 9. Bij een collectief bestuur betekent dit dat alle bestuurders
in beginsel hoofdelijk aansprakelijk zijn. Een taakverdeling kan daarop van
invloed zijn. Een bestuurder die aantoont dat iets niet tot zijn werkkring
behoort, is namelijk niet aansprakelijk in de interne sfeer. Externe aansprakelijkheid
werkt hetzelfde. Zo zijn alle bestuurders hoofdelijk aansprakelijk voor tekorten
in faillissement als gevolg van onbehoorlijk bestuur. Maar ook daar geldt
de regel van artikel 9, dat een bestuurder zich kan disculperen door aan te
tonen dat een en ander niet aan hem te wijten is.Van verschillende zijden is gevraagd of dit volledig is. Ik ben het ermee
eens dat de regeling op dit moment nog niet volledig duidelijk is. Dat is
ook de reden waarom ik het wenselijk acht, om dezelfde reden die de heer Franken
noemt, met een nadere regeling te komen van de monistische structuur in het
Nederlandse vennootschapsrecht. Er is niet gekozen om dat te doen in samenhang
met deze voorstellen, omdat die dan aanzienlijk vertraagd zouden zijn bij
de uitvoering. Tegelijkertijd is het ook geen reden om dat alleen te doen
voor de Europese vennootschap. Het is wenselijk om het in het algemeen te
doen op gelijke wijze voor de Nederlandse NV en BV en de Europese vennootschappen.
Ik hoop daar te zijner tijd voorstellen voor te doen.De heer Franken kwam tot slot nog tot enkele opmerkingen van reflecterende
aard. Ook mevrouw Tan vroeg mij hoe het verder moet met de harmonisatie van
de regelgeving met betrekking tot de Europese vennootschap. Met de aanvaarding
van de Europese vennootschap zijn er inderdaad twee wegen begaanbaar: enerzijds
het verder detailleren en uitwerken van de regeling van de Europese vennootschap,
anderzijds harmonisatie van het nationale vennootschapsrecht. Aanpassing van
de verordening ligt niet voor de hand. Er is al gewezen op de lange totstandkomingsgeschiedenis.
Het is minder waarschijnlijk dat dat bij verdere detaillering veel eenvoudiger
zal zijn. Tegelijkertijd is er wel degelijk steun voor harmonisatie om grensoverschrijdende
activiteiten te faciliteren. Er zijn richtlijnen in de maak voor grensoverschrijdende
fusie van vennootschappen, voor grensoverschrijdende zetelverplaatsing, grensoverschrijdend
stemmen. Ik denk dat al die voorstellen Nederlandse steun verdienen. Weliswaar
worden mijn woorden zwart-wit gedrukt, maar zo zijn ze meestal niet bedoeld.
Dit betekent niet alles of niets, tegen harmonisatie of voor harmonisatie,
het enige waar ik af en toe een vraagteken bij plaats, is het streven naar
harmoniseren om gelijkheid te creëren. Binnen Europa ligt de kracht juist
in de diversiteit van het recht, wat ons de mogelijkheid biedt om ervaringen
op te doen met verschillende vormen. Ik wijs erop dat men bijvoorbeeld in
de VS al jarenlang werkt met een rechtsvorm naar het recht van eenieder van
de staten. Onderdeel daarvan is het recht van Louisiana, dat de Code Napoléon
kent. Natuurlijk zijn er daarbinnen bepaalde vennootschapsvormen die aantrekkelijker
zijn dan andere maar dat laat onverlet dat er verschillende rechtsvormen zijn
blijven voortbestaan. In die zin meen ik dat de nadruk vooral moet liggen
op die activiteiten die het grensoverschrijdend verkeer betreffen en op een
aantal elementen die waarborgen bieden.Of het mogelijk zal zijn om op het punt van de medezeggenschapsregeling
veel verder te komen, betwijfel ik. Dat is ook weer gebleken bij de tiende
richtlijn, waarbij men het Duitse systeem van de medezeggenschap niet wilde
aanvaarden. Dus dat is in die zin trekken aan een dood paard. Blijft overeind
dat er andere elementen zijn van waarborgen, waaronder de onafhankelijkheid
van het toezichtorgaan, die zich op dat niveau wel degelijk lenen voor een
regeling.Tegelijkertijd heeft de Commissie – ik kan dat ondersteunen –
gekozen voor een benadering via aanbevelingen die vertolkt moeten worden in
de systematiek van de verschillende lidstaten. Dat laat de ruimte voor systemen
zoals wij die ook hebben met de code-Tabaksblat. Het zou mijns inziens goed
zijn om daar eerst ervaringen mee op te doen. In dat kader bestaat er ook
een EU-aanbeveling met betrekking tot de onafhankelijkheid. Ik meen dat ook
die benadering zeker ondersteuning verdient, zij het dat ik wel kanttekeningen
plaats bij de vertaling van het begrip "onafhankelijkheid" in die aanbevelingen,
omdat het in hoge mate een kwantitatieve vertaling is, in de zin dat onafhankelijkheid
zich niet laat meten zoals de tijd of het weer. Met het oog op de functie
van de Europese integratie en de Europese eenwording op het terrein van het
recht, hecht ik er wel aan op te merken dat ik meer geloof in de kracht van
diversiteit, maar dat laat onverminderd de noodzaak om op die punten waar
de systemen elkaar raken, waar de grensoverschrijdende activiteiten belemmeringen
ondervinden of waar het gevaar dreigt dat de minste waarborgen het afvoerputje
van Europa worden, waarborgen te kiezen. Wees daarvan verzekerd wat betreft
mijn standpunt op dit punt!Mevrouw Broekers heeft gewezen op de mogelijkheid dat bedrijven kunnen
kiezen voor de meest aantrekkelijke rechtsvorm, in het bijzonder de rechtsvorm
van een kapsalon in Capelle aan den IJssel. Gegeven de kennelijk daar gangbare
coupe kan ik mij voorstellen dat men gekozen heeft voor een aparte rechtsvorm
met beperkte aansprakelijkheid. Ik ben het overigens met mevrouw Broekers
eens dat er haast gemaakt moet worden met de modernisering.
De nota daaromtrent is reeds besproken in de Tweede Kamer. Op dit moment is
het voorontwerp van de eerste tranche voor de versoepeling van het BV-recht
reeds in circulatie voor commentaar. De tweede en derde tranche zijn in voorbereiding.
Ik hoop in het najaar het complex van het BV-recht in de ministerraad aan
de orde te kunnen stellen, naast de andere voorstellen die in voorbereiding
zijn.Mij werd gevraagd of al een paar Europese vennootschappen in Nederland
zijn ingeschreven en of die rechtsgeldig zijn opgericht. Daarop kan ik bevestigend
antwoorden. Er zijn inmiddels twee of drie Europese vennootschappen in Nederland
ingeschreven. Daarbij gaat het volgens de gegevens van de kamers van koophandel
steeds om vennootschappen zonder werknemers. De oprichters hoefden dus geen
rekening te houden met de werknemers en de richtlijn. De inrichting van de
Europese vennootschappen kon aansluiten bij de verordening en het Nederlandse
vennootschapsrecht. De kamers van koophandel hebben de vennootschappen daarom
ingeschreven. Of zij daarmee onbevoegd handelden en de SE niet rechtsgeldig
is opgericht, is strikt genomen uiteindelijk een vraag voor het Europese Hof
en daarop wil ik niet vooruitlopen.Mevrouw Tan is vooral ingegaan op de harmonisering. Verder stelde zij
vragen die ook anderen al hadden gesteld en waarop ik al ben ingegaan. Die
vragen heb ik daarmee al beantwoord.Mevrouw Tan (PvdA):De minister heeft antwoord gegeven op de vragen over de waarborgen, maar
het volgende staat mij nog niet scherp voor ogen. De medezeggenschapsrechten
inzake de benoeming van toezichthouders zijn vastgelegd in de structuurregeling.
Kunnen partijen de Nederlandse bepalingen omzeilen door te kiezen voor een
vennootschapsrechtsvorm zoals een Ltd. of een Duitse AG?Minister Donner:Nu lopen twee dingen door elkaar. Het is in Nederland nu mogelijk dat
een vennootschap een rechtsvorm heeft van een van de andere lidstaten. In
dat geval is de structuurregeling daarop niet van toepassing. Bij de oprichting van een Europese vennootschap geldt de systematiek van
de richtlijn. Is daar als oprichters een Nederlandse structuurvennootschap
bij betrokken met een regeling voor medezeggenschap, dan volgt uit de richtlijn
dat gesproken moet worden over het medezeggenschapsregime. Daarbij kunnen
partijen kiezen voor het Nederlandse structuurregime of voor een ander regime.
Worden zij het niet eens, dan zal volgens de systematiek van de richtlijn
het regime gelden dat wel genuanceerd is, maar grosso modo neerkomt op het
regime van een meerderheid van de werknemers. Ik neem aan dat de minister
van Sociale Zaken daar verder op zal ingaan.Ik meen dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord. Ik hoop dit voorstel
in de warme aandacht van de Kamer te mogen aanbevelen. Wordt het wetsvoorstel
aanvaard, dan kan de wetgeving per 1 april in werking treden. Dat zou
een belangrijke stap zijn.Minister De Geus:Voorzitter. Ik maak eerst enkele algemene opmerkingen. Daarna ga ik in
op de vragen van de Kamer.Het wetsvoorstel dat ik hier verdedig, voorziet in de implementatie van
de richtlijn die toeziet op de rol van de werknemers. Het wetsvoorstel en
de richtlijn geven dan ook uitdrukkelijk het belang aan dat Europa hecht aan
de rol van de werknemers in de onderneming. Belangrijk aan dit wetsvoorstel
is dat de totstandkoming van de verordening voor de Europese vennootschap
alleen mogelijk was door overeenstemming in Europa over de uitwerking van
de rol van de werknemers in deze nieuwe rechtspersoon. De verordening en de
richtlijn zijn dan ook onlosmakelijk met elkaar verbonden, zoals dit wetsvoorstel
onlosmakelijk is verbonden met het wetsvoorstel Uitvoeringswet verordening
Europese vennootschap.Bij deze regeling staat voorop dat de bestaande werknemersrechten bij
de oprichting van een nieuwe rechtspersoon worden beschermd, terwijl tegelijkertijd
de mogelijkheid wordt geboden voor een flexibele invulling, maar dan wel een
invulling die tot stand komt op basis van overeenstemming tussen de ondernemer
en de werknemers. Dit wetsvoorstel biedt dus een raamwerk waarbinnen de werkgever
en de werknemers van de op te richten vennootschappen kunnen onderhandelen
over de rol van de werknemers in de SE. Het raamwerk voorziet in een procedure
om die regels inzake de rol van de werknemers vast te stellen, maar geeft
niet zozeer inhoudelijke of normerende regels. Mochten werkgever en werknemers
er niet in slagen om tot een vergelijk te komen, dan fungeren de referentievoorschriften
als een vangnet. Deze referentievoorschriften moeten dus borg staan voor een
effectieve, transnationale informatie en raadpleging, alsmede voor de bescherming
van de bestaande medezeggenschapsrechten bij de deelnemende vennootschappen
in de SE.De vragen van de heer Franken en mevrouw Broekers-Knol zijn ten dele onderschreven
door mevrouw Tan. De heer Franken verwees naar de Kamerstukken en zei dat
de minister ervan uitgaat dat de medezeggenschap zoals bedoeld in de richtlijn
betrekking heeft op de vennootschapsrechtelijke medezeggenschap. Hij vroeg
of het juist is dat de minister hiermee doelt op de invloed op de samenstelling
van het bestuur dan wel de raad van commissarissen op grond van Boek 2 BW.Ik doel op de medezeggenschap zoals gedefinieerd in artikel 1.1 van het
wetsvoorstel, sub n. Het gaat daarbij om de invloed van de ondernemingsraad
of de werknemersvertegenwoordigers op de gang van zaken bij een vennootschap
door ten eerste het recht te hebben om een aantal leden van het toezichtorgaan
of het bestuursorgaan te kiezen of te benoemen, alsmede het recht van een
aantal of alle leden van het toezichthoudende orgaan of het bestuursorgaan
van een vennootschap aanbeveling te doen of bezwaar te maken. Het gaat dus
om het kiezen/benoemen dan wel aanbevelingen te doen of bezwaar te maken.Dit spoort met Boek 2 BW. Het kan echter ook ruimer zijn. Het is mogelijk
dat over deze zaken al afspraken zijn gemaakt op ondernemingsniveau. De stand
van de rechtsgeldige overeenkomsten is de juridische stand die beschermd wordt
met de invoering van dit wetsvoorstel. Het kan dus medezeg genschap
zijn op basis van Boek 2 BW, maar het kan ook ruimer zijn.Als de betreffende medezeggenschapsregeling alleen zou gelden op grond
van de WOR, dan rijst de vraag of dit strookt met het voorschrift van artikel
13 van de richtlijn dat de nationale wetgeving en/of praktijken met betrekking
tot de medezeggenschap zonder nadere beperking ten aanzien van de SE buiten
toepassing dienen te blijven. Artikel 13 van de richtlijn is geïmplementeerd
bij artikel 1.6 tweede lid van het wetsvoorstel. Bij deze wettelijke bepaling
worden de wettelijke bepalingen van Boek 2 waarin de rechten van de OR ten
aanzien van de samenstelling van de raad van commissarissen uitgesloten van
toepassing in de SE. Daarmee wordt voldaan aan artikel 13 van de richtlijn.Het gaat de heer Franken met name om de vrijwillig overeengekomen medezeggenschapsrechten
van de ondernemingsraad in CAO of ondernemingsovereenkomst. Het spreekt vanzelf
dat als deze vrijwillig overeengekomen rechten in de wet hadden gestaan, deze
zouden zijn uitgesloten, zoals nu gebeurd is bij de bepaling van Boek 2 BW.
Het betreft in dit geval geen wettelijk vastgestelde rechten, maar rechten
die zijn vastgelegd in een overeenkomst tussen partijen. Die overeenkomsten
tussen partijen zijn altijd specifiek en op een bepaalde situatie geënt
en aan een bepaalde rechtspersoon gekoppeld.Ik merk op dat voor zover dit soort rechten al overeengekomen zijn in
CAO of ondernemingsovereenkomst deze natuurlijk slaan op de Nederlandse situatie
van de vennootschap voor de oprichting van de SE. De SE moet dan nog worden
opgericht. Deze specifieke afspraken gaan niet van rechtswege over op de SE.
Om deze afspraken geldend te maken in de SE moeten zij opnieuw worden gemaakt
of uitdrukkelijk worden overgenomen door een overeenkomst die tot stand komt
tussen de bijzondere onderhandelingsgroep en de vertegenwoordigers van de
SE in oprichting. Ze expliciet uitsluiten bij wet is dus niet nodig en werd
dan ook niet overwogen in het kader van de implementatie van artikel 13 van
de richtlijn.Mevrouw Broekers vroeg of de termijn van een jaar een harde termijn is
en of er rekening mee is gehouden dat het soms wel eens langer kan duren.
De termijn is inderdaad hard en begint te lopen vanaf de eerste vergadering
van de SE in oprichting, zoals bedoeld in artikel 2.5, eerste lid. Die termijn
moet ook hard zijn, omdat het verloop van de termijn direct een juridische
implicatie heeft. Het is namelijk zo dat de SE niet kan worden opgericht zonder
overeenkomst. Om niet het risico te lopen dat een SE alleen wordt opgericht
na het ellenlang wachten op een overeenkomst, is ook bepaald dat de SE kan
worden opgericht na het verstrijken van een jaar. De tweede termijn dient
dus om bij het eventueel niet tot stand komen van een overeenkomst oprichting
van een SE mogelijk te maken. Op zichzelf is in de situatie rekening gehouden
met de duur van de termijn. Onder omstandigheden kan die termijn ook langer
zijn. Om het verdere verloop van die termijn niet voor risico te laten komen
van degenen die de oprichting van een SE wensen, is voor een harde termijn
van een jaar gekozen. Om te voorkomen dat in zo'n situatie de werknemers geen
borging van medezeggenschap kennen, zijn er referentievoorschriften opgenomen.
Die zijn van toepassing als na een jaar de SE zonder overeenkomst tot stand
komt.Deze harde termijn maakt zowel de oprichtende vennootschappen als de betrokken
werknemers en vertegenwoordigers duidelijk dat men in de onderhandelingen
voortvarend tewerk dient te gaan. Het maakt eveneens duidelijk dat als de
termijn onverhoopt niet wordt gehaald, er een SE kan worden opgericht met
een redelijke borging van de belangen van de werknemers.De tweede vraag betreft de rechtsgang. Voor de rechtsgang voor de SE-ondernemingsraad
is volgens artikel 1.5 de ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam
als bevoegde rechtbank aangewezen.De heer Franken (CDA):Voorzitter. Ik dank beide ministers graag voor de specifieke en adequate
beantwoording van de vragen. Een belangrijk punt is dat ook het kabinet vaststelt
dat wij vanmiddag niet met een formeel-juridische exercitie bezig zijn, maar
dat er sprake is van een politiek moment. Minister Donner noemde het dan ook
een belangrijke stap met betrekking tot de integratie van markten in Europa.Het is goed om dat hier expliciet vast te stellen. Met betrekking tot
de ingewikkelde structuurregeling is er meer duidelijkheid geschapen. Dat
vind ik erg plezierig. De praktijk kan daar zijn voordeel mee doen.Na de beantwoording van de vragen van collega Broekers en mijzelf over
het monistische stelsel meen ik te mogen vaststellen dat de minister met voorstellen
daarover komt. Hij bewijst daarmee de praktijk een goede daad.Ik vraag minister Donner of ik hem ten aanzien van mijn reflecterende
opmerkingen goed heb begrepen. Hij zegt dat beide sporen mogelijk zijn, zowel
een voortbouw van de SE als een verdere harmonisatie. Wat hij aan de overkant
elementaire waarborgen noemde, wil ik opvatten als waarborgen voor goed functioneren
zoals rechtszekerheid en transparantie. Het betreft geen keuze voor een van
beide vormen van voortgang.Wie ervan uitgaat dat het primaat van de rechtsvorming bij de wetgever
ligt, zal de vandaag geschapen extra duidelijkheid ten aanzien van een paar
moeilijke vragen van belang vinden. De minister heeft al een datum genoemd
voor de inwerkingtreding van de voorstellen. Mijn fractie verheugt zich daarover.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. "Non posso respondere usu linguae Latinae, linguam Batavorum
habeo". Ik dank de beide ministers voor de beantwoording. Ik heb nog enkele
opmerkingen en één vraag.Wij hebben het gehad over de aansprakelijkheidsregeling voor een "one-tier
board" voor de non-executives. De minister heeft geantwoord dat hij te zijner
tijd met voorstellen zal komen. Dat stond ook al in de schriftelijke beantwoording.
Mijn vraag is: op welke termijn verwacht de minister met die voorstellen te
komen?Ik begrijp goed dat de minister niet streeft naar verdergaande harmonisatie
van het vennootschapsrecht in Europa, maar dat hij het zoekt in de kracht
van de diversiteit. Ik ben dat met hem eens, maar laten wij er dan wel voor
zorgen dat wij concurrerend zijn en dat ons vennootschapsrecht
echt aantrekkelijk is voor bedrijven om zich hier als vennootschap te vestigen.Ik denk dat wij moeten vaststellen dat de coupe in Capelle aan den IJssel
kennelijk een gebruikelijke coupe is en dat het ook een "limited" coupe is.Mevrouw Tan (PvdA):Voorzitter. Ook ik dank, namens de PvdA-fractie, de beide ministers voor
de beantwoording. Met name dank ik voor de antwoorden van de minister van
Justitie betreffende de bereidheid tot het betrachten van enige spoed in het
kader van de Nota modernisering ondernemingsrecht. Met voorrang zal worden
bezien wat voor nadere duidelijkheid en regelingen te verwachten zijn op het
gebied van het monistische stelsel. Wij zien dit met belangstelling tegemoet.
Wij zijn geïnteresseerd in de termijn waarop een en ander is te verwachten.
Daarbij nog het volgende aandachtspunt. Als een "one-tier board" is samengesteld
uit executives en non-executives, verdient het dan aanbeveling om de voorzitter
van een dergelijke raad een non-executive te laten zijn? Voor het overige
blijven wij zorgen houden over overeengekomen afspraken en bevochten rechten
op het gebied van de medezeggenschap bij het aanwijzen van leden van een toezichthoudend
orgaan. De minister heeft daarop geantwoord, maar onze zorg is dat hetgeen
in de Nederlandse context is afgesproken langs een omweg verloren dreigt te
gaan. Wij willen graag verzoeken dat de minister bij de nadere regelgeving
hieraan aandacht besteedt. Voor het overige kunnen wij met de voorstellen
instemmen.Minister Donner:Voorzitter. De heer Franken sprak van een goede daad met betrekking tot
de voorstellen die ik heb aangekondigd. Als oud-padvinder doet mij dat genoegen,
want dan heb ik die voor vandaag ook weer gedaan en kan ik overgaan tot het
heitje voor een karweitje. Tegen mevrouw Broekers zeg ik dat ik hoop dat wij
de voorstellen betreffende het monistische stelsel in elk geval nog dit jaar
bij de Kamer kunnen indienen. Als wij op dit punt verder willen gaan, dan
moeten wij dat zo snel mogelijk doen, ook om duidelijkheid te scheppen. Ik
heb inderdaad aangegeven dat bij de verdere ontwikkeling van het Europese
recht beide sporen mogelijk zijn. Ik heb ook aangegeven dat niet beide sporen
even waarschijnlijk zijn in de ontwikkeling.Als het om de elementaire waarborgen gaat, acht ik het belangrijk, deze
via de harmonisatie van NV-wetgeving te regelen. Dan werkt het namelijk via
het systeem van de verordening automatisch door in de Europese vennootschap,
in zoverre dat het nationale recht aanvullend is op de regels van de Europese
vennootschap. Er zijn al wat punten ter sprake gekomen. Gezien de hele ontwikkeling
binnen het Europese vennootschapsrecht is het ook van belang, nu eerst te
kijken welke vormen er het meest aantrekkelijk lijken binnen Europa en om
welke redenen dat zo is. Is dat inderdaad vanwege de gebrekkige bescherming
van partijen? Is het inderdaad vanwege de positie die bepaalde organen daarin
innemen of is het beeld genuanceerder? Dat is uiteraard ook van belang als
wij praten over elementaire waarborgen.Mevrouw Tan had een vraag in verband met de regeling van het monistische
stelsel. Naar mijn mening verdient het geen aanbeveling als de voorzitter
van de raad van bestuur ook belast is met uitvoerende taken. In die zin zou
het dus aantrekkelijk zijn om die scheiding te realiseren. Het is nu niet
een noodzakelijk gevolg van het systeem, dus dat komt aan de orde in het kader
van de voorstellen die wij daarover zullen indienen. Mevrouw Tan wees op de
gevolgen die de ontwikkeling kan hebben voor het systeem zoals wij dat in
Nederland hebben afgesproken. Dat is inherent niet alleen aan deze rechtsvorm,
maar aan ieder streven naar harmonisatie. Als je kiest voor harmonisatie,
dan impliceert dat ook dat je potentieel aanvaardt dat je op een ander niveau
uitkomt dan wat wij nu zelf hebben. Dat is een element van de Europese ontwikkeling.
Mijns inziens hoeft harmonisatie niet altijd te betekenen dat je op het laagste
niveau harmoniseert. Het is echter wel zo dat het, wat de medezeggenschap
betreft, in Europa vrij onbewegelijk is.Voor het overige heb ik al aangegeven dat ik probeer zo goed mogelijk
voortgang te maken met de nota Modernisering vennootschapsrecht. Ik heb ook
aangegeven welke voorstellen er in voorbereiding zijn. Dan rest mij slechts
de vraag van mevrouw Broekers met betrekking tot de kapper in Cappelle aan
de IJssel. Enerzijds is de coupe limited, maar ik kan mij ook voorstellen
dat de kapper zijn aansprakelijkheid beperkt. Daarmee heb ik de vragen beantwoord.De beraadslaging wordt gesloten.De wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.Sluiting 15.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-815-825.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl