Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van de Belastingregeling voor het Koninkrijk 1964 (belastingheffing deelnemingsdividenden) (27910, R1695);  - Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 I - Arbeidsmarkt en inkomensbeleid) (28013);  - Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 III - Natuur, milieu en vervoer) (28014);  - en nog drie andere wetsvoorstellen (28015, 28016 en 28034)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 601-628

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-01-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 12, pagina 601-628

11-12-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28014Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28015Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28034Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28013Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 27910Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28016Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van: - de algemene financiële beschouwingen (28000); - behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2002 (28000 IXA); - behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2002 (28000 IXB)Pagina 579-601
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet melding ongebruikelijke transacties en de Wet identificatie dienstverlening 1993 met het oog op het verplichtstellen van de identificatieplicht en van de meldingsplicht van ongebruikelijke transacties door handelaren in zaken van grote waarde (28018)Pagina 601-601
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Belastingregeling voor het Koninkrijk 1964 (belastingheffing deelnemingsdividenden) (27910, R1695); - Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 I - Arbeidsmarkt en inkomensbeleid) (28013); - Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 III - Natuur, milieu en vervoer) (28014); - en nog drie andere wetsvoorstellen (28015, 28016 en 28034)Pagina 601-628
Presentie en opening (dinsdag 11 december 2001)Pagina 579-579
Noot 1: BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de minister van Financiën op vragen gesteld in de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2002 (28 000) en van de behandeling van de begroting van Financiën en van de Nationale Schuld voor het jaar 2001 (28 000, IXA en IXB)Pagina 629-646

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 131 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het voorstel van (Rijks)wet Wijziging van de Belastingregeling voor het Koninkrijk
1964 (belastingheffing deelnemingsdividenden) (27910, R1695);het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan
2002 I - Arbeidsmarkt en inkomensbeleid) (28013);het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 III
- Natuur, milieu en vervoer) (28014);het wetsvoorstel
Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 IV - Herziening successie-
en schenkingsrecht, BTW-maatregelen, artiesten- en sportersregeling, alsmede
overige aanpassingen) (28015); het wetsvoorstel Wijziging van enkele sociale zekerheidswetten (Belastingplan
2002 V - Sociale zekerheidswetgeving) (28016);het wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (Belastingplan 2002 II
- Economische infrastructuur) (28034).(Zie vergadering van 10 december 2001.)De voorzitter:Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de staatssecretaris
van Financiën op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)2De voorzitter:Ik heet de staatssecretarissen van Financiën en van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid van harte welkom.Gisteravond werd de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
hier zeer gemist. Hiervan is ook gewag gemaakt. Daarom verheugt het ons zeer
dat hij hier aanwezig is. Hij is uiteraard door de ambtenaren op de hoogte
gesteld van de terzake doende opmerkingen over wetsvoorstellen hem betreffende.Opnieuw willen wij zo verstandig mogelijk met onze tijd omgaan. Wegens
andere verplichtingen van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
krijgt hij nu als eerste het woord. Daarna gaan wij onmiddellijk tot volledige
afhandeling van zijn onderwerpen over. De staatssecretaris van Financiën
zal daarna de afhandeling van de agenda van vanmiddag voor zijn rekening nemen.De beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter. Ik hoorde hier net zeggen: wat een excuses allemaal. Ik durf
nog nauwelijks mijn spijt ervoor te betuigen dat ik gisteravond niet aanwezig
was. De regering luistert natuurlijk met één oor. Het oor van
staatssecretaris Bos is dus ook het mijne. Alle vragen en opmerkingen die
gisteren in het debat zijn gemaakt, heb ik tot mij kunnen nemen. Ik zal ze
naar vermogen beantwoorden.Ik moet dan vooral in de richting van mevrouw Ter Veld van de fractie
van de PvdA spreken, die ook namens mevrouw Van Leeuwen heeft gesproken. Zij
heeft een aantal indringende vragen gesteld, een aantal terechte vragen. Misschien
mag ik haar betoog in een paar woorden samenvatten, zonder recht te kunnen
doen aan alles wat zij gezegd heeft. Zij vindt de versobering in het wetsvoorstel
niet het kernprobleem. Wat zij wel een probleem vindt, is de mate van informatieverstrekking
aan werkgevers en het gebrek aan snelheid waarmee men in de praktijk compensatie
krijgt voor de gemaakte kosten. Zij vroeg waarom de inwerkingtreding van het
wetsvoorstel niet kan worden uitgesteld tot 1 april. Ik zal proberen, op al
deze vragen een adequaat antwoord te geven.Voor de snelheid waarmee werkgevers een beroep kunnen doen op de REA-middelen,
is het van groot belang dat dit wetsvoorstel de uitvoering van de wet eenvoudiger
maakt. Hoe eenvoudiger de wet uit te voeren is, hoe sneller men immers kan
reageren. In dit verband is het van belang dat het Lisv in zijn reactie op
deze wetsvoorstellen heeft gezegd dat het echt een lastenverlichting is voor
de uitvoering. Waar zit dit 'm nu in? Er komt één premiekortingsregeling
in plaats van budgetten, pakketten op maat, voorzieningen eigen werk en de
korting op de basispremie. In het nieuwe wetsvoorstel is er geen onderscheid
meer tussen behoud van de werknemer in de eigen functie en herplaatsing in
een andere functie. In beide gevallen is een premiekorting van toepassing;
het instrument is hetzelfde geworden. Voorheen waren er verschillende instrumenten
voor behoud van de eigen functie en voor herplaatsing in een andere functie
bij dezelfde werkgever. Er was tijdrovend onderzoek door de uitvoeringsinstelling
nodig om na te gaan of de werknemer al dan niet in een andere functie werkzaam
werd. Voor de premiekorting is geen toetsing van de omvang van de kosten nodig,
wel een beoordeling van de vraag of de werknemer arbeidsgehandicapt is.De verstrekking van het instrument bij indiensttreding van arbeidsgehandicapte
werknemers zal geheel door het UWV geschieden. Voorheen was dit verspreid
over gemeente, Arbeidsvoorziening en uitvoeringsinstelling, afhankelijk van
de uitkeringssituatie van de werknemer voor indiensttreding. Ook een belangrijke
vereenvoudiging is dat de werknemer meeneembare werkplekvoorzieningen krijgt.
Wat voor de werkgever een belangrijke vereenvoudiging is, is dat alle prikkels
voor de werkgever bij reïntegratie, positief en negatief, voortaan op
één premienota zullen staan. Het voorgaande betreft de wet op
zichzelf.Daarnaast gaat het, als je het hebt over snelheid, over de uitvoering
van de wet. Wij hebben nu strakke beslistermijnen voor alle instrumenten ingevoerd –
dat was eigenlijk al gebeurd – en die zullen ook strak worden bewaakt.
In het jaarplan van het UWV dat de Kamer onlangs is toegezonden, zijn prestatie-indicatoren
opgenomen inzake onder meer de mate waarin het UWV de termijnen haalt. Daar
zullen wij het UWV ook op afrekenen.Belangrijk is ook dat bij het UWV case management wordt ingevoerd. Daarbij
hebben wij een aanmerkelijk som van 40 mln gulden gevoegd; deze loopt op tot,
naar ik meen, 60 mln gulden structureel. Wij hebben aldus niet alleen gezegd:
"Doe dat", maar wij hebben er ook middelen bij gegeven. Het case management
is primair gericht op betere begeleiding van de dienstverlening aan de cliënt,
maar ook de bewaking van de beslistermijnen zal beter moeten geschieden.Ten slotte kom ik bij de arbeidsgehandicaptentoets. Deze wordt niet uniform
uitgevoerd door arbodienst en uitvoeringsinstelling. Er is inmiddels een werkgroep
geformeerd die tot protocollering van de arbeidsgehandicaptentoets zal overgaan,
hetgeen betekent dat in de toekomst de UVI sneller zal kunnen vertrouwen op
het oordeel van de arbodienst of een voorziening al dan niet gegeven kan worden.
Dit betreft een aantal maatregelen om de snelheid bij de beslistermijnen te
verhogen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Uit de schriftelijke beantwoording kreeg ik de indruk dat dit allemaal
voornemens zijn, weliswaar heel verstandige voornemens, maar dat over het
jaar 2002 de werkgever al die premievoordelen moet voorschieten, omdat
de werkelijke uitvoering vanuit het UWV pas vanaf 2003 kan geschieden.Staatssecretaris Hoogervorst:Nee, de UVI zal op verzoek van de werkgever tijdens het jaar een voorschot
kunnen geven, zodat de werkgever er niet bij hoeft in te schieten. Hij zal
het wel moeten aanvragen, maar dat is altijd het geval.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dat je het moet aanvragen, is geen probleem. Is het inderdaad zo dat wanneer
de werkgever het subsidie aanvraagt, deze meteen te horen krijgt hoeveel hij
krijgt en het niet hoeft voor te schieten?Staatssecretaris Hoogervorst:Er is de mogelijkheid van een voorschot aan de werkgever.Mevrouw Ter Veld (PvdA):En dat hoeft niet handmatig te worden uitgezocht? Ik kijk ook even naar
de ambtenaren...De voorzitter:Wel graag via de voorzitter.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ja, voorzitter. Zij knikken nu van ja, maar zij zijn het UWV niet. Ik
begreep dat er drie systemen van uitbetaling waren, van de drie verschillende
hoofdgroepen van UVI's, en dat dit pas op termijn op orde kon komen. Nu is
het zeker dat het vanaf 1 januari 2002 kan werken?Staatssecretaris Hoogervorst:Ja. De definitieve vaststelling vindt pas plaats in 2003, maar er is de
mogelijkheid van voorschotten in 2002. Dat hebben wij uitdrukkelijk zo met
het UWV geregeld.Voorts heeft mevrouw Ter Veld aandacht gevraagd voor het vervallen van
de premiekorting WAO voor het in dienst hebben van arbeidsgehandicapte werknemers
...Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Het voorgaande betrof de vaste kortingen. Ik begreep dat er
ook nog steeds een mogelijkheid is als de uitgaven de vaste korting overtreffen,
iets wat je moet kunnen berekenen door hiervan op de hoogte te zijn. Een rugtraining
schijnt iets van ƒ 12.000 te kosten – ik heb het er nu niet over
waarom dat zo is – en daarvoor zal een pakket op maat moeten worden
gevraagd...Staatssecretaris Hoogervorst:Ik kom daar zo over te spreken.Voorzitter. Ik kom bij het vervallen van de premiekorting; het betreft
de artikelen 77b t/m 77e van de WAO. Mevrouw Ter Veld heeft gevraagd of het
kabinet er rekening mee houdt dat een arbeidsgehandicapte niet alleen in de
eerste jaren waarin hij de nieuwe premiekorting kan krijgen, maar ook in de
jaren daarna nog kosten kan veroorzaken. Ten eerste zijn de reïntegratiemaatregelen
en -subsidies gericht op de aanvang van het dienstverband. Dan zijn de kosten
het grootst en zullen de aanpassingen moeten worden aangebracht. Na verloop
van tijd zullen werkgever en werknemer aan elkaar gewend raken en zal de werkgever
inzicht krijgen in de capaciteiten van de werknemer. Eventueel heeft hij de
arbeidsorganisatie daarop kunnen aanpassen. Ten tweede wordt het risico op
ziekteverzuim en WAO-instroom verminderd door de no-riskpolis tot en met vijf
jaar na het in dienst nemen van de arbeidsgehandicapte werknemer. Die kan
bij een sterk verhoogd risico op gezondheidsklachten zelfs worden verlengd.
Ten derde is het ook in de jaren daarna nog mogelijk om de werkelijk gemaakte
kosten, als die hoger zijn dan de premiekorting, alsnog in rekening te brengen
bij het UWV. Ten vierde is er de mogelijkheid om, als er een structureel gebrek
aan arbeidscapaciteit van de arbeidsgehandicapte bestaat, in aanmerking te
komen voor een structurele loondispensatie. Ook dat blijft gewoon bestaan.In de schriftelijke voorbereiding ter zake met de Tweede Kamer is duidelijk
naar voren gekomen dat de huidige premiekortingsregeling tot buitengewoon
vreemde resultaten kan leiden, zeker bij een werkgever met minder dan vijftien
werknemers. Als een werknemer daar 25% tot 35% arbeidsgehandicapt raakt en
hij blijft daarna, zoals wij dat ook willen, in dienst bij die werkgever,
dan krijgt die werkgever weliswaar een lichte verhoging van de Pemba-premie,
maar daarnaast krijgt hij een loonkorting die zes tot zeven keer zo hoog is
als de verhoging van de Pemba-premie. De werkgever krijgt er dan dus eigenlijk
een financieel belang bij om de werknemer arbeidsgehandicapt te houden. Dat
voordeel kon oplopen tot ƒ 100.000, maar dat kan echt niet de bedoeling
zijn. Als je bekijkt wat er allemaal overblijft aan regelingen en wat er is
aan nieuwe regelingen, kun je evenwel zien dat er een adequaat pakket voorzieningen
blijft bestaan.Ik kom op de rugtrainingen en de vroegtijdige interventie. De werkgever
kan om te beginnen voorzieningen financieren uit de premiekorting. Het Lisv
heeft nu een regeling voor vergoeding van 75% van de kosten van rugtrainingen
en traumabegeleiding. Die regeling wordt voorlopig gehandhaafd, ook in de
nieuwe situatie. Voor vergoeding van interventies, rugtrainingen en traumabegeleiding
bij behoud van de werknemer bij de werkgever geldt dat, als 75% van de kosten
meer is dan de premiekorting, ook het meerdere wordt vergoed. Als geen passende
arbeid aanwezig is bij de eigen werkgever en er een traject wordt ingekocht
gericht op integratie bij een andere werkgever, worden de kosten gecompenseerd
op grond van het besluit SUWI voor de vergoeding van trajecten gericht op
herplaatsing bij een andere werkgever. De zogenaamde fifty-fiftyregeling begint
met een voorfinanciering door het UWV van 50%. De werkgever steekt er zelf
ook 50% in. Als na afloop blijkt dat het traject succesvol is geweest, dan
wordt 100% vergoed. Dat is een nieuw instrument waardoor de werkgever meer
mogelijkheden krijgt dan in de huidige situatie.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik neem aan dat artikel 16a destijds bij de behandeling van de invoeringswet
SUWI besproken is. Ik wil nu weten of het budget kan worden meegenomen, als
een werknemer tijdens de rugtraining een andere werkgever zoekt. Dit soort
praktische dingen komen namelijk voor. Krijgt de nieuwe werkgever het resterende
deel van het geld voor de rugtraining?Staatssecretaris Hoogervorst:Ik weet niet of dit een situatie is die zich veel zal voordoen. Je zou
evenwel zeggen dat dit, gezien het principe dat voorzieningen meegenomen kunnen
worden naar een nieuwe werkgever, zou moeten kunnen. Voorzover dat niet zo
is, zal ik daar zeer welwillend naar kijken. Mevrouw Ter Veld heeft gehoord dat de extra last voor de WW-premie bij
ontslag van ouderen – deze regeling moet overigens nog in werking treden –
er al toe heeft geleid dat mensen vlak voor hun 57ste jaar worden ontslagen.
Het kabinet heeft besloten tot de leeftijdsgrens van 57,5 jaar omdat de werknemer
dan nog een aaneengesloten uitkeringstraject heeft tot zijn 65ste jaar. Is
men jonger dan is het moeilijk om met de werkgever een deal te sluiten over
een eventuele aanvulling op de uitkering. In het wetsvoorstel wordt erin voorzien
dat een werkgever geen eigen bijdrage hoeft te betalen als hij een werknemer
van 50 jaar of ouder in dienst heeft genomen. Het kabinet heeft voldoende
maatregelen genomen om perverse effecten van dit wetsvoorstel te vermijden.In antwoord op een vraag van mevrouw Ter Veld kan ik garanderen dat oudere
werklozen zonder leeftijdsbeperking in aanmerking kunnen komen voor activiteiten
gericht op terugkeer. Dat is nu op basis van vrijwilligheid al mogelijk.De heer Schuyer heeft gevraagd hoeveel ouderen van 58 jaar en ouder in
de WAO terechtkomen. Het Lisv publiceert alleen gegevens over ouderen van
55 jaar en ouder. In het jaar 2000 ging het daarbij om 14.500 nieuwe uitkeringen;
ongeveer 2,2% van de beroepsbevolking van 55 jaar en ouder. Voor alle leeftijden
was de instroom 1,1% van de beroepsbevolking.De heer Schuyer heeft gezegd dat de stimulering van de ouderenparticipatie
die wordt gefinancierd door een verschuiving in de betaling van de WAO-premie
door werkgevers op het eerste gezicht redelijk lijkt, maar dat de effectiviteit
hiervan nog bewezen moet worden. Op dit moment is de arbeidsparticipatie van
ouderen laag. Het kabinet neemt verschillende initiatieven om die participatie
te verhogen. De ouderenkorting is slechts een van de maatregelen uit een breed
pallet. De effecten zullen worden geëvalueerd als er gegevens over twee
kalenderjaren beschikbaar zijn.De heer Schuyer heeft gevraagd hoeveel werknemers van 58 jaar en ouder
nog werken, hoeveel arbeidsgehandicapten er onder deze groep zijn en hoeveel
werplekken voor hen worden aangepast. Er zijn ongeveer 210.000 werknemers
van 58 jaar en ouder. In het jaar 2000 zijn er ongeveer 30.000 arbeidsgehandicapten
geplaatst in het kader van de wet REA. Voor een groot gedeelte is dit gebeurd
met behulp van een plaatsingssubsidie, dan wel met werkplekaanpassing. Het
grootste gedeelte van de herplaatsingen van mensen met een handicap wordt
op eigen kracht geregeld, dus buiten de wet om en zonder subsidies.Mevrouw De Wolff heeft gevraagd of de werkgever een beroep op afdrachtvermindering
kan doen als de werknemer een beroep kan doen op de toetredingskorting. De
werkgever heeft bij het in dienst nemen van een arbeidsgehandicapte werknemer
recht op een premiekorting op grond van de voorstellen die nu voorliggen.
Wanneer de kosten daaruit niet volledig gefinancierd kunnen worden, heeft
de werkgever ook de mogelijkheid om een vergoeding aan te vragen voor de meerkosten.
Ik heb in de schriftelijke uitwisseling met beide Kamers duidelijk aangegeven
dat er, naast deze nieuwe voorstellen, nog een hele keur van loonkostensubsidies
is. Ik noem de SPAK, de Wet vermindering afdracht loonbelasting, de WVA. Het
totaal van die subsidies is ook voor deze mensen beschikbaar, waarmee de totale
loonkostensubsidie tot in de buurt van 50% van de totale loonkosten kan komen.
Er is dus naast het REA-instrumentarium nog zeer veel geld om de loonkosten
voor arbeidsgehandicapte werknemers te drukken. Dat is ook één
van de redenen waarom versobering te billijken viel in het oordeel van de
regering.Mevrouw De Wolff heeft gevraagd naar welke prestaties het kabinet streeft
in VBTB-termen. Ik heb in de Tweede Kamer gezegd dat mijn doelstelling bij
dit wetsvoorstel is om met de versobering van de middelen toch minimaal hetzelfde
te presteren als met de huidige wet het geval is. Voor mij was de meest droevige
conclusie van de evaluatie van de Wet REA dat de kosten van de wet waarschijnlijk
niet opwogen tegen de baten in termen van uitkeringsbesparing. Het heeft mij
dan ook verbaasd dat de Algemene Rekenkamer mij het verwijt maakte dat ik
een te rooskleurig beeld had geschetst van de effectiviteit van de Wet REA.
Het is mijn bedoeling om met deze wet te garanderen dat in de toekomst de
baten minimaal opwegen tegen de kosten.Mevrouw Ter Veld heeft nog gevraagd waarom, nu de invoering van de wet
verbetering poortwachter tot 1 april is uitgesteld, ook deze wet niet kan
worden uitgesteld tot 1 april. Ik vrees dat dit niet mogelijk is, omdat deze
wet geen flexibele ingangsdatum heeft. Dat zou betekenen dat er een nieuwe
wet ingediend zou moeten worden met een nieuwe ingangsdatum. Het lijkt mij
ook niet nodig, hoewel ik erken dat er een zekere samenhang met de wet verbetering
poortwachter is. Dit instrumentarium staat toch op zichzelf. Ook als de verbetering
poortwachter niet zou worden doorgevoerd, had dit wetsvoorstel gewoon ingang
kunnen vinden. Er is geen flexibele ingangsdatum opgenomen, omdat het zeer
onwenselijk is om invoering uit te stellen, omdat het zou betekenen dat de
UVI's in één jaar met twee premiekortingsregelingen te maken
krijgen. Dat is uitvoeringstechnisch gezien een crime. Bijvoorbeeld de huidige
premiekortingsregeling voor het in dienst hebben van arbeidsgehandicapten
is gebaseerd op een berekening van de loonsom per kalenderjaar. Dat kan niet zo
maar gesplitst worden tijdens het lopende jaar. Dat zou dus betekenen dat
de UVI's een jaar lang met twee systemen naast elkaar zouden moeten werken.
Dat lijkt mij een slechte zaak.Terecht is gevraagd hoe de voorlichting geregeld wordt. Mijns inziens
is dat goed ondervangen om de volgende redenen. Ten eerste heb ik twee weken
geleden een enorme mailing doen uitgaan naar alle werkgevers in Nederland
over poortwachter en over de Wet SUWI. Ik heb daarin ook kond gedaan van de
komende veranderingen in de Wet REA, onder voorbehoud van toestemming van
de Eerste Kamer. Men weet dus dat men iets kan verwachten. Op dit moment wordt
de informatie op onze internetsite over REA aangepast aan de nieuwe wetgeving.
Deze aangepaste informatie zal na goedkeuring door de Eerste Kamer op onze
site worden geplaatst. Ook op de site van het ministerie van Financiën
is op dit moment al informatie over de Wet REA te vinden. Ook onze SZW-folder
over de Wet REA wordt aangepast aan de nieuwe wetgeving en nog dit jaar herdrukt
en verspreid. Het UWV zal de wijzigingen meenemen in de digitale
REA-Pemba-wijzer 2002. Met andere woorden, voor alle werkgevers die op 1 januari
te maken krijgen met een arbeidsgehandicapte werknemer, is adequate informatie
beschikbaar. Het gaat om betrekkelijk geringe aantallen. We hebben informatie
op maat beschikbaar voor deze werkgevers. We zullen overigens in de loop van
volgend jaar nog een grote campagne via de media beginnen rond de Wet verbetering
poortwachter en de SUWI-onderdelen. Daarbij zal aangesloten worden bij de
informatie met betrekking tot de Wet REA. Ik ben ervan overtuigd dat al op
1 januari informatie op maat beschikbaar is voor de werkgevers waar het hier
om gaat.De voorzitter:We hebben afgesproken dat de tweede termijn van de Kamer over dit wetsontwerp
onmiddellijk komt. Ik geef als eerste het woord aan mevrouw Ter Veld.Mevrouw Ter Veld (PvdA):De volgorde van de sprekers wordt soms anders als je de behandeling van
het wetsvoorstel verplaatst. Zo is het ook ontzettend leuk om te merken dat
mevrouw De Wolff van de GroenLinksfractie niet het woord voerde, maar dat
het ministerie van Sociale Zaken er automatisch vanuit ging dat zij het wel
geweest zal zijn. Soms, voorzitter, is het belangrijk om iemand recht in de
ogen te kijken! Dat kan de toon en de invalshoek van vragen nog wel eens wijzigen.Voorzitter. Ik kom bij de technische kant. Laat ik vooropstellen dat versoberen
niet het kernprobleem was. Ik geef graag toe dat de REA-subsidies ruimhartig
waren, zeker de niet-op-maatbudgetten. De heer Platvoet merkte dat gisteravond
ook op. Ik heb nog wel een vraag die niet beantwoord is. Ik wees even op de
betrekkelijk kleine premie van 19 mln gulden van de kant van de sociale werkvoorziening.
Ik kreeg vanuit de NOSW de informatie dat daarmee een kwart van hun portefeuilleomzet
werd gegenereerd. Ik ga er niet van uit dat alle werkgevers die geen korting
krijgen op grond van de Wet REA niet meer bereid zijn om een afdracht te doen
aan de sociale werkvoorziening. Maar het leek mij toch dat je, als er 10%
weglekt, een bedrag van 31 mln gulden weggooit. Ik zie hier vanuit de kant
van de sociale werkvoorziening een probleem. Het gaat bij de sociale werkvoorziening
om 6 mld gulden qua omzet, 4 mld gulden subsidie en 2 mld gulden inkomsten.
Als daarvan een kwart wordt gegenereerd door zo'n klein deel premieheffingskorting,
dan is het een heel goed instrument. Als versoberen dus niet het kernprobleem
is, dan hangt het dus samen met de uitvoerbaarheid, de informatie en de samenhang.
De uitvoerbaarheid geldt niet alleen voor de werkgever, de integratiewet en
de arbodiensten maar ook voor de UWV. Ik kom daar straks nog op. Ik begrijp
nu dat de antwoorden over de techniek van de uitvoering in feite het volgende
betekenen: Ook al zou het niet kunnen, dan hebben wij ons er nu van vergewist
dat het UWV, sinds het weet dat het vanaf 1 januari echt bestaat, in staat
is om alles te doen wat een week geleden nog niet mogelijk leek. Het UWV kan
alles in 2002 uitvoeren. Dat scheelt alweer.Voorzitter. Ik ben ook blij dat het pakket op maat in geval van de kortingoverstijgende
kosten blijft doorgaan en dat de kosten met de compensatie voor dat soort
voorzieningen meegenomen kunnen worden als er in de loop van het project van
werkgever wordt gewisseld. Dit zijn zaken die ik in de praktijk vaak tegenkom.Dan het voordeel dat het wetsvoorstel gemakkelijker uitvoerbaar is. Ik
zei al dat het Lisv heeft geoordeeld over het oorspronkelijke wetsvoorstel,
zoals het was ingediend. Ik heb de indruk dat het wetsvoorstel, zoals het
geamendeerd is, gemakkelijker is geworden. Laat ik er dus vanuit gaan dat
het nu inderdaad beter uitvoerbaar is. Ik hoop dat het allemaal loopt zoals
wordt verwacht met de strakke beslistermijnen.Mijn inhoudelijke bezwaar betrof vooral de vraag hoe deze informatie wordt
verspreid. Ik heb de laatste tijd nogal wat congressen over Poortwachter afgelopen,
veel leden van de Eerste Kamer hebben nu eenmaal nevenfuncties. Sommigen riepen
dat artikel 15 kwam te vervallen, anderen riepen dat er een nieuw artikel
15 zou komen en dan moest ik weer zeggen dat het artikel 16a uit SUWI was.
De voorlichting hierover is essentieel. Ik vind het een probleem als je pas
half december met voorlichting komt bij wetgeving die een gedragsverandering
probeert te bewerkstelligen. Waarom heeft de staatssecretaris hier niet veel
intensiever over gesproken? Waarom heeft hij dit onderwerp niet meegenomen
in de gesprekken met deskundigen over Poortwachter, SUWI, reïntegratie
en artikel 4 AMvB op grond van de invoeringswet? Dan was het beter doorgedrongen
in de rest van het land. Nu heeft het een ander kader gekregen. Dat vind ik
onverstandig.Ik vond de toon van sommige antwoorden ook niet zo plezierig. Ik ben blij
dat dit geredresseerd is. Arbeidsgehandicapt is een begrip dat wij gebruiken
als meetlat in de sociale zekerheid. Een handicap blijft helaas bij je. Ik
weet nu niet meer of je moet zeggen dat je een handicap hebt of dat je ermee
wordt geconfronteerd. Ik ben in ieder geval blij dat de staatssecretaris heeft
aangegeven dat de mogelijkheden voor een pakket op maat blijven bestaan bij
een progressieve ziekte of een toenemende handicap – ook als de subsidie
is beëindigd – wanneer het begrip "arbeidsgehandicapt" betrokkene
weer is ontnomen omdat de no-riskpolis is beëindigd.Ik heb staatssecretaris Vermeend, de voorganger van staatssecretaris Bos,
al eens voorgerekend dat een werkgever werknemers onder bepaalde omstandigheden
gratis in dienst kan nemen. Ze kunnen ook nog een fiets krijgen en ze mogen
thuis werken, want dan krijgen ze telewerkkorting. De misbruikmogelijkheden
zie ik wel, maar de gebruiksmogelijkheden ook. Dat ik ze zie, wil nog niet
zeggen dat de werkgevers dat doen. Het duurt een tijd voordat die informatie
hen bereikt. Daarom was ik blij midden in de schriftelijke antwoorden te lezen
dat er een integrale folder komt over alle maatregelen die beide staatssecretarissen
hebben getroffen. Toen ik gisteren zag dat de staatssecretaris van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid er niet was, verwachtte ik dat het ministerie van
Financiën het voortouw zou nemen. Het voordeel is dat er dan leuke tekeningen
en cartoons bij komen. Als het niet goed wordt uitgevoerd, functioneert het
sowieso niet.Ik heb een oproep gedaan aan de staatssecretaris om ook andere processen
te versnellen. Ik noem het voorbeeld van een werknemer die vier maanden moet
wachten voordat hij kan werken omdat hij van het UWV toestemming
moet hebben om het werk te verrichten. Dan wordt die werknemer niet aangenomen,
want de werkgever wil daar geen vier maanden op wachten.Ik ben blij dat de houding van de staatssecretaris wat veranderd is. Ik
kreeg op een gegeven moment de indruk dat men bij het ministerie van SZW echt
denkt dat de handicap weg is als mensen aan het werk zijn gegaan. Als het
zo makkelijk zou zijn, had het ministerie van VWS een aanzienlijk gemakkelijker
taak.Stel dat wij zeggen dat het beter is om het wetsvoorstel één
jaar later te laten ingaan. Een kleine novelle is gemakkelijk te maken voor
de invoeringsdatum. Een jaar later invoeren heeft het voordeel dat men beter
rekening kan houden met de invoering. Wat zijn concreet de nadelen van een
latere invoering? Dan kunnen wij goed nakijken of de wet klopt en of het UWV
de wet kan uitvoeren.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Mijnheer de voorzitter. Er is altijd sprake geweest van een goede taakverdeling
tussen de PvdA-fractie en de CDA-fractie bij de belastingvoorstellen. In eerste
instantie zou mevrouw Ter Veld dit wetsvoorstel ook namens de CDA-fractie
bespreken. Omdat wij het accent toch iets anders leggen, hebben wij besloten
dat ik in tweede termijn ook bij het een en ander zou stilstaan. Dat doe ik
bij dezen graag.Voorzitter. De staatssecretaris schrijft met betrekking tot de onderbouwing
van dit voorstel: de evaluatie REA geeft er blijk van dat werkgevers de verstrekking
van subsidies niet doorslaggevend vinden in hun beleid en dat zij de subsidies
ook niet altijd nodig vinden. Ook zonder de subsidies zouden de meeste reïntegraties
wel zijn doorgegaan. Door middel van versobering van het instrumentarium wordt
ernaar gestreefd onnodig gebruik te beperken, zo luidt dan de conclusie. Ik
beveel de staatssecretaris dringend aan het woord onnodig te vervangen. Hier
is immers sprake van onderuitputting en anders niet. De subsidies worden niet
helemaal opgemaakt, maar zij worden niet verkeerd gebruikt of onnodig gebruikt.
De werkgevers vragen ze alleen niet aan. Dit is niets nieuws, want ik heb dit bij de behandeling van de Wet REA
in deze Kamer al overtuigend aangetoond. Toen waren er al drie augustusrapportages
van het Ctsv verschenen, waarin stond dat de werkgevers geen gebruik zouden
maken van het subsidie-instrumentarium. Toch hebben de beide Kamers en het
kabinet het nodig gevonden de Wet REA in te voeren.Wie zich die discussie herinnert, weet dat ik pas op het laatste moment
overstag ben gegaan en heb uitgesproken dat ik de toegevoegde waarde van de
Wet REA niet overtuigend vond aangetoond. Ik heb als tweede bezwaar aangevoerd
dat de implementatie nooit zou verlopen zoals het kabinet zich voorstelde.
En dan komt het evaluatierapport in 2001 waarin metterdaad wordt geconcludeerd
dat het van juli 1998 tot februari 2000 heeft geduurd voordat de implementatie
was voltooid. Dus vraagt de Raad van State terecht hoe op basis van deze evaluatie
deze maatregelen kunnen worden aangekondigd. Dit kan gewoonweg niet. De wet
heeft nog niet kunnen werken.Bovendien – en dit vind ik nog veel bezwaarlijker – wordt
in de uitwerking in het wetsvoorstel een aantal argumenten aangevoerd waarom
dit nodig zou zijn. Er wordt bijvoorbeeld gezegd dat de Wet REA kan worden
beschouwd als faciliterende wetgeving, maar die doelstelling is in de afgelopen
periode nog niet overtuigend gerealiseerd hoewel dit volgens de betrokken
actoren niet wordt veroorzaakt doordat het REA-instrumentarium niet de potentie
in zich heeft. Het instrumentarium is dus wel goed, maar het is alleen erg
complex. Dit wisten wij in 1998 ook al, maar toch: weg ermee. Weer iets anders,
terwijl wij elkaar bij de behandeling van het wetsvoorstel Wet verbetering
poortwachter hebben beloofd dat er nu eindelijk rust in de tent zou komen.Nu wordt er gesteld dat de organisatie van de uitvoering over het algemeen
niets aan complexiteit heeft ingeboet, omdat deze voor een belangrijk deel
buiten de Wet REA wordt geregeld. De implementatieproblemen worden dan opnieuw
herhaald.Voorzitter: Van EekelenMevrouw Van Leeuwen (CDA):Vanaf de afschaffing van de bonus-malusregeling heeft de CDA-fractie in
dit huis ervoor gewaarschuwd geen nieuwe maatregelen toe te voegen aan het
REA-instrumentarium voordat duidelijkheid bestond over de effectiviteit van
de maatregelen die wij al hebben. Daarnaar is niet geluisterd. Nu zegt de
Raad van State dat dit op deze manier eigenlijk niet mag gebeuren. Dit wordt
ook in het evaluatierapport gesteld. Daarin staat dat het anderhalf jaar heeft
geduurd voordat deze ingewikkelde wet was geïmplementeerd. Er is weliswaar
een handboek opgesteld, maar het zit bij de UVI's nog niet tussen de oren;
zij hebben hun eigen wijze van werken nog gehandhaafd. Ik zie de noodzaak
van deze wijziging niet in, anders dan dat het een versobering en bezuiniging
is. En als ik nu zag dat het over de hele linie goed uitwerkte, maar dat is
juist niet het geval. In het verleden maakten met name de grote werkgevers
geen gebruik van de reïntegratie-instrumenten. Die gingen hun gang wel.
In de toekomst zal de nieuwe Wet verbetering poortwachter over de brede linie
moeten worden toegepast, ook door het hele MKB en ook door de kleine bedrijven
met een enkel geval van ziekte. Daarom moet nu niet opnieuw een andere maatregel
worden ingevuld.Ik heb alleen maar de feiten uit de evaluatie vermeld. Ik raad de staatssecretaris
aan eens te lezen welke kritiek de CDA-fractie heeft geleverd op het wetsvoorstel
REA dat door zijn voorganger hier is verdedigd. Als de staatssecretaris niet
krachtdadig kan aantonen dat ik er volstrekt naast zit, kan ik met de beste
wil van de wereld mijn fractie niet adviseren om voor dit wetsontwerp te stemmen.Staatssecretaris Hoogervorst:Voorzitter. Het is natuurlijk geen eenvoudige zaak om, zoals mevrouw Van
Leeuwen vraagt, met 100% zekerheid aan te tonen dat zij er totaal naast zit.
Ik vraag mij af of zij het van mij zou accepteren als ik daaraan zou slagen.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik zou het dolgraag willen, omdat wij nu aan de zoveelste wijziging bezig
zijn van instrumenten in het kader van de reïntegratie
en ik de cliënten mis, de mensen om wie het gaat.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat is helder. Ik maakte natuurlijk net een grapje, maar ik vermoed dat
het heel moeilijk zal worden om mevrouw Van Leeuwen te overtuigen. Toch wil
ik een paar dingen rechtzetten.Er is geen sprake van onderuitputting bij de benutting van de huidige
wet. De met de Wet REA gemoeide gelden zijn in de afgelopen vier jaar sterk
gestegen, evenals het aantal instrumenten. Er gaat nu ongeveer 1,2 mld gulden
om in de uitvoering van de wet, terwijl het bij mijn aantreden hooguit 900
mln gulden was. Gesuggereerd wordt dat de wet helemaal op haar kop wordt gezet.
Dat is niet het geval. De voorliggende voorstellen betreffen ongeveer 350
mln gulden, dus ongeveer een derde van het totale bedrag dat met de wet is
gemoeid. Ik heb aangegeven dat een heleboel instrumenten die in het verleden
bestonden in grote lijnen blijven bestaan, zij het hier en daar een beetje
aangepast.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):In die zin heeft u gelijk. Het woord onderuitputting neem ik terug, maar
ik zette dat tegenover uw uitspraak dat er onnodig gebruik van is gemaakt.
Subsidie vraag je aan en krijg je toegewezen. Je kunt er dus nooit onnodig
gebruik van maken, tenzij de beoordelaar de subsidie op onjuiste gronden heeft
toegekend.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik heb gesproken over onnodig gebruik, maar dat wil niet zeggen dat men
heeft zitten sjoemelen of zo. Men heeft de subsidie keurig aangevraagd en
keurig gekregen. Het zal allemaal wel 100% rechtmatig zijn gegaan. In het
onderzoek is aan heel veel werkgevers gevraagd hoe belangrijk zij de REA-subsidies
vonden. Een groot aantal werkgevers zei: plezierig dat wij subsidie kregen,
maar we hadden het zonder subsidie ook wel gedaan. Daarop doelde ik toen ik
onnodig zei. Dat is voor ons aanleiding geweest om te zeggen, dat het aan
de royale kant was. Dat heeft ook mevrouw Ter Veld erkend. Wij hebben er aanleiding
in gevonden om te zeggen dat het dan wel minder kon, zonder dat wij de hele
regeling afschaffen. Een premiekortingsregeling is een andere methodiek, maar
is wel een soortgelijk instrument als de huidige (her)plaatsingssubsidies.
Er is geen sprake van een totale wijziging van het instrumentarium. Door de
integratie met de premieheffingsystematiek hopen wij een extra effect te genereren
terwijl er minder middelen worden ingezet.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):De staatssecretaris had ook op zeer eenvoudige wijze onder het huidige
systeem de getallen kunnen aanpassen. Dat had zonder meer gekund, maar nu
is er weer sprake van een systeemwijziging.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat had inderdaad gekund, maar wat wij nu doen, wijkt daar niet verschrikkelijk
veel van af. Het aantrekkelijke van de door ons voorgestelde methode is dat
een werkgever met een oogopslag op zijn premienota kan zien dat hij een verhoging
krijgt van de WAO-premie omdat hij de afgelopen jaren een te hoge instroom
van WAO'ers heeft gehad of dat hij een korting krijgt omdat hij er niet in
geslaagd is om een arbeidsgehandicapte in dienst te houden. Op deze manier
worden zowel de positieve als de negatieve prikkels in het systeem inzichtelijk
gemaakt en integraal weergegeven. Daarom ook hebben wij het geïntegreerd
in de premiesystematiek, maar ik ben het met mevrouw Van Leeuwen eens dat
niet gesproken kan worden van een fundamentele afwijking van de huidige praktijk.De vraag van mevrouw Ter Veld over de WSW en het feit dat wij de subsidieregeling
hebben afgeschaft, ben ik inderdaad vergeten in mijn beantwoording. Zij noemde
getallen waaruit blijkt dat het tot een kwart van de omzet zou gaan. Wij hebben
er ook goed naar gekeken en komen niet verder dan 7,5% van de omzet. Het gaat
om een bedrag van 20 mln gulden, hetgeen niet erg veel is tegen de achtergrond
van 4 mld gulden aan WSW-subsidies. Het is een voor de uitvoeringsinstantie
uitermate bewerkelijke regeling en uit die sector is dan ook de vraag gekomen
of de kosten en baten nog wel in goede verhouding tot elkaar staan. Wij vonden
het al met al verantwoord om een einde te maken aan deze regeling.Mevrouw Ter Veld (PvdA):7,5% betekent op een orderportefeuille van 2 mld gulden ongeveer 150 mln
gulden. Als daar een deel van wegvalt, moet of de WSW-subsidie worden verhoogd,
of er kan voor minder mensen tijdelijk of langdurig een WSW-arbeidsplek worden
gevonden. Is daar rekening mee gehouden?Staatssecretaris Hoogervorst:Ik zeg graag toe dat wij hier zorgvuldig naar zullen kijken. Wij zullen
bezien welke contracten worden gesubsidieerd en wat de gevolgen daarvan zijn.Een prangend punt blijft de voorlichting. De congresgangers van mevrouw
Ter Veld kom ik natuurlijk ook tegen. Staatssecretaris Bos en ik zullen onze
uiterste best doen om middels een brochure de mensen waarom het gaat op tijd
van de nieuwe regeling op de hoogte te stellen. In de loop van volgend jaar
zal er een mediacampagne worden gevoerd die de door mevrouw Ter Veld geschetste
problemen kan ondervangen.Voorzitter. Ik krijg ook wel eens een brief waarin staat dat iemand graag
wil werken, maar geen toestemming krijgt van de uitvoeringsinstantie. Ik verbaas
mij hier zeer over en schrijf er dan ook in grote hanenpoten op: dit kan niet
mogelijk zijn, uitzoeken! Ik begrijp nu dat dit inderdaad gebeurt. Het is
paternalisme van die uitvoeringsinstelling waar je.... Er is geen juridische
grondslag voor. De procedure van toestemming verlenen is tijdrovend. Er moet
een einde aan komen. Het IEV heeft recent schriftelijk aan ons bevestigd,
dat er geen toestemming nodig is voor werkervaring. Het zal de instructies
voor de medewerkers aanpassen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik heb ook wel eens de neiging om te roepen waar dat in de WAO staat.
Er staat iets in wat zo kan worden uitgelegd. Je mag niet iets doen wat in
principe de arbeidsongeschiktheid verhoogt. Ik vrees dat wij dat artikel of
moeten schrappen of bijstellen. Als iemand met kapperseczeem daarna weer naar
de kapper gaat en in plaats van 30% arbeidsongeschikt 100% arbeidsongeschikt
wordt, dan worden wij er niet blij van. Ik begrijp de achtergrond van die
bepaling. Het helpt niet om te zeggen dat die toestemming niet gegeven moet
worden. Ze moet veel directer worden gegeven. Vier maanden wachten
houdt in dat je de baan nooit krijgt.Staatssecretaris Hoogervorst:Dat artikel blijft gewoon bestaan. Iemand met rugklachten moet niet gaan
buggyjumpen. Wij dringen er bij de uitvoeringsorganisatie op aan dat ze hiermee
normaal omgaat. In de meeste gevallen is werkhervatting wel heel goed.Mevrouw Ter Veld heeft gevraagd wat erop tegen is het in 2003 in te voeren.
Wat wij voorleggen is een betere wet, waarmee door de uitvoering eenvoudiger
kan worden gewerkt. Ik stel het daarom liever niet een jaar uit. Daarnaast
ontstaan problemen die bij de minister en de staatssecretaris de wenkbrauwen
doen fronsen. Er vindt een uitgavenverhoging plaats van 355 mln gulden. Er
valt wel een forse lastenverlichting in de premiesfeer van ruim 450 mln gulden
weg. Voor het tekort is het geen ramp, maar voor het uitgavenkader is het
een forse aanslag. Per saldo ontstaat een lastenverzwaring voor werkgevers.
Dat is niet de bedoeling.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Ik kan ook niet rekenen. Als iets per saldo geld kost en er sprake is
van een lastenverzwaring voor werkgevers omdat ik hun later minder geef, dan
wil ik het nog een keer uitgelegd krijgen. WAO-premies worden door de werkgevers
opgebracht en ze worden aan werknemers teruggegeven. Van rondpompen is geen
sprake, want wij doen het bewust om bepaalde prikkels te genereren. Het is
voor de minister van Financiën nauwelijks een probleem. Zou dat wel het
geval zijn, dan zou hij al lang een uitgavenlijn voor zijn belastinguitgaven
hebben gemaakt.Staatssecretaris Hoogervorst:Ik maak bezwaar tegen de opmerking van mevrouw Ter Veld: ik kan ook niet
rekenen. Ik ben niet voor niets financieel woordvoerder geweest. Er zit een
uitgavenbeperking van 355 mln gulden in het wetsvoorstel. Dat gaat niet door.
Dat is een uitgavenverhoging van 355 mln gulden. Daarnaast is er een lastenverlichting
van ongeveer 459 mln gulden in de premiesfeer. Met een verhoging van de WAO-premie
van 330 mln gulden wordt het saldo 129 mln gulden lastenverlichting in de
premiesfeer. Daarnaast is er nog een relatie met allerlei andere zaken die
in de vier overige delen worden geregeld.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dan is er bij niet doorgaan toch sprake van een lastenverlichting voor
de werkgevers? Dan is er toch geen lastenverzwaring?Staatssecretaris Hoogervorst:Per saldo is er sprake van een lastenverzwaring van 129 mln gulden.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Dat leek mij ook logisch. Wij geven immers meer premie weg.Staatssecretaris Hoogervorst:Laat ik het nog één keer simpel proberen uit te leggen.
Er gaat een lastenverlichting in de premiesfeer niet door. Ook een uitgavenbeperking
in de uitgavensfeer gaat niet door. Los van het saldo van dat geheel voor
werkgevers – dat overigens niet florissant is – zou het belangrijkste
bezwaar voor de regering zijn dat het uitgavenkader met 355 mln gulden wordt
overschreden. Dat is een zeer aanzienlijk bedrag.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik had het voorstel van mevrouw Ter Veld om dit voorstel met een jaar
uit te stellen, graag willen steunen. Mijn principieel "neen" tegen dit wetsontwerp
hangt ook samen met het feit dat er nog meer aankomt. Wij zouden toch nog
de fundamentele discussie voeren? Door de uiteenzetting van de staatssecretaris
is bij mij een ander lampje gaan branden. In de Wet verbetering poortwachter
is een veel grotere reïntegratie voorzien, ook voor kleinere werkgevers
en voor werknemers. Waaruit denkt de staatssecretaris de lasten daarvan te
dekken?Staatssecretaris Hoogervorst:Ik ben ervan overtuigd dat het geheel van maatregelen in het totale belastingplan
een evenwichtig pakket is, waarmee wij volgend jaar op een fatsoenlijke manier
van start kunnen gaan.Mevrouw Van Leeuwen (CDA):Ik begrijp dat de staatssecretaris geen gehoor geeft aan een reëel
verzoek van een van de coalitiepartijen.Staatssecretaris Hoogervorst:Uitstel van deze wet zou zo grote consequenties hebben – niet alleen
budgettair, maar ook in de uitvoering – dat ik die niet voor mijn verantwoording
zou willen nemen.De beraadslaging over wetsvoorstel 28016 wordt gesloten.De voorzitter:Zoals voorzien, zullen wij thans eerst separaat stemmen over dit wetsvoorstel,
opdat de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid naar elders
kan vertrekken. Daarna hervatten wij de beraadslaging over de overige onderdelen
van het belastingplan.Wetsvoorstel 28016 wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De leden van de fractie van het CDA wordt op hun verzoek aantekening verleend
dat zij geacht wensen te worden, tegen dit wetsvoorstel te hebben gestemd.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Staatssecretaris Bos:Voorzitter. Via u heeft mij het verzoek van enkele leden bereikt om mijn
jasje aan te doen als ik het woord voer. Sinds ik meegemaakt had dat senator
Van Vugt hier in korte broek binnenkwam, koesterde ik de ijdele hoop dat het
mij als staatssecretaris gegeven zou zijn, mijn jasje uit te doen als de temperatuur
boven een bepaalde waarde zou zijn gerezen. Maar aangezien ik het gevoel heb
dat ik bij de Eerste Kamer in het krijt sta, voldoe ik graag aan het verzoek.
Ik sta in ieder geval bij de Kamer in het krijt omdat ik van de minister begrepen
heb dat er vanochtend misverstanden waren gerezen omtrent onze pragmatische
oplossing voor wie er vanochtend aanwezig zou zijn en het woord zou voeren.
Die oplossing strookte niet met de verwachtingen van de Kamer, dus zullen
wij dit voortaan beter met de Kamer afspreken.Uit de bijdragen van de leden in eerste termijn is ook duidelijk geworden
dat er in deze Kamer nogal wat onvrede heerst als het gaat om de manier waarop
wij in gesprek zijn geraakt over de diverse onderwerpen in de delen I tot
en met V van het Belastingplan. Het gaat om de tijd die de Kamers gekregen
hebben om hierover een mening te vormen en een inbreng te leveren, om
de manier waarop een en ander geclusterd is, om de amendementen en nog een
aantal dingen. Wij beseffen, al was het maar omdat wij er in zekere zin ook
onder lijden, dat er een enorme hoeveelheid wetgeving op de Kamer af is gekomen
en dat zij betrekkelijk weinig tijd heeft gekregen om zich op de behandeling
ervan voor te bereiden. Niettemin, het is in de afgelopen jaren nog nooit
gelukt om de belastingwetten zo vroeg aan de Tweede Kamer aan te bieden als
in dit jaar. Met uitzondering van één deel van het Belastingplan
zijn alle belastingwetten al op prinsjesdag aan de Tweede Kamer aangeboden,
wat nog nooit gebeurd was. Dat de Tweede Kamer hieruit dankbaar concludeerde
dat zij daardoor wat meer tijd zou hebben en dat er vervolgens voor de Eerste
Kamer netto niet zo geweldig veel extra tijd over was, levert voor de Eerste
Kamer merkbaar een probleem op, maar ik hoop dat zij inziet dat dit alles
zich in zekere zin buiten mijn controlemogelijkheden heeft afgespeeld. Maar
ook de datum waarop het pakket bij de Eerste Kamer is afgeleverd, is dit jaar
zeker niet later dan in andere jaren; het was zelfs aan de vroege kant, al
was het maar een paar dagen. Niettemin zien ook wij de problemen wel en wij
hebben ook al in de Tweede Kamer aangegeven dat het ons goed lijkt, samen
met de commissies voor Financiën van beide Kamers eens na te gaan of
er op dit punt wellicht betere afspraken te maken zijn.Hierbij speelt nog een probleem een rol, waaraan met name de heer Schuyer
enkele woorden heeft gewijd. Ons belastingsysteem heeft sinds enige tijd het
instrument van een voorlopige teruggaaf, waarmee burgers in staat worden gesteld
om al vanaf 1 januari te beschikken over geld dat anders pas na afloop van
het belastingjaar via de inkomstenbelasting zou worden teruggegeven. Zo'n
voorlopige teruggaaf moet tijdig aangevraagd worden. Daarvoor moeten formulieren
de deur uit en er moeten rechten bekend zijn. De systemen zijn nu zo ingericht
dat wij eigenlijk vóór eind oktober bij een aantal relevante
posten moeten weten wat de hoogte is van het bedrag waarom het gaat, wil een
en ander nog op tijd aangevraagd kunnen worden en volgens de bedoeling op
1 januari in het systeem kunnen gaan meelopen. Ik denk dat de heer Schuyer
hierop doelde toen hij eraan herinnerde dat wij in de debatten in de Tweede
Kamer in november, toen er ideeën naar voren kwamen om bijvoorbeeld de
combinatiekorting te verhogen, moesten aangeven dat dit wel mogelijk was,
maar dat het in verband met de daarvoor geldende termijnen niet meer via de
voorlopige teruggaaf op 1 januari gerealiseerd zou kunnen worden. Het kan
dan nog altijd, maar dan loop je tegen enorme kosten op bij de correctie,
bijvoorbeeld door afhandeling via de inkomstenbelasting.Wij vinden het ook zelf geen wenselijke situatie. Als wij met elkaar over
het geheel discussiëren, is het niet goed dat een deel eigenlijk niet
meer aan de orde kan zijn als het niet voor 30 oktober gebeurt. Wij zouden
natuurlijk een zodanig behandelingsproces kunnen afspreken dat een en ander
inderdaad voor 30 oktober aan de orde is geweest. Wij zullen dit bekijken,
maar het zal niet bepaald makkelijk zijn. Een en ander voor prinsjesdag indienen
bij de Kamers, is eigenlijk niet mogelijk. Als die dag een harde grens is,
is ook afhandeling voor 30 oktober niet goed mogelijk.Wij zullen dus op een andere manier naar oplossingen moeten zoeken. Wij
zullen hierbij zeker een aantal suggesties meenemen waarop de heer Schuyer
doelde. Aan alles zitten haken en ogen. Ik noem ze maar even voor de volledigheid.
Een mogelijkheid is om voor de voorlopige teruggaaf en de heffingskortingen
een andere twaalfmaandsperiode te hanteren dan voor andere instrumenten, van
bijvoorbeeld april tot april in plaats van januari tot januari. Er ontstaan
hierdoor afstemmingsproblemen, in de zin dat er een serie koopkracht bepalende
instrumenten ingaat op 1 januari en een aantal andere pas op 1 april ingaan.
De vraag is of dit in alle opzichten gelukkig is. Een andere mogelijkheid
is dat de voorlopige teruggaaf wordt uitgekeerd over een negenmaandsperiode
en er dus elke maand 12/9 uitgekeerd wordt. Dit heeft als nadeel dat er in
de beeldvorming een achteruitgang plaatsvindt van december op januari. In
december kreeg je immers nog wat, en in januari opeens niet. Dit zal dus nog
goed bekeken moeten worden. Uit het debat in de Tweede Kamer heb ik overgehouden dat het belangrijk
is, met elkaar een manier van behandelen af te spreken waarbij iedereen het
gevoel heeft dat aan zijn of haar rechten wordt tegemoetgekomen. Het is echter
ook belangrijk, het instrument van de voorlopige teruggaaf, dat de burger
een hoop helderheid en zekerheid verschaft, zoveel mogelijk in stand te houden.
Binnen deze randvoorwaarden ga ik verder op zoek.Andere bezwaren, probleempunten en gedachten hebben de leden naar voren
gebracht in verband met de manier waarop in deze belastingplannen een en ander
geclusterd is in thema's. Wij dachten hiermee iets gedaan te hebben wat redelijk
in lijn is met datgene wat eens in de motie-Boorsma hierover naar voren werd
gebracht. Wij dachten dat het ook redelijk in lijn is met gedachten die de
Raad van State naar voren heeft gebracht. Wij dachten zeker dat het in lijn
is met alles wat zich afspeelt in de sfeer van de VBTB. Hierbij proberen wij
met elkaar, een koppeling aan te brengen tussen het voorstellen van instrumenten
en de beleidsdoelen die ermee gerealiseerd moeten worden. Dit geldt in de
uitgavensfeer en in de fiscale sfeer.Ik meen dat het probleem van de leden niet zozeer is dat er geclusterd
is, zij het dat enkelen zeiden dat het in plaats van vijf delen ook zes of
tien delen hadden kunnen zijn. Zij vroegen zich af waarom bepaalde zaken bij
elkaar zijn gezet en of het niet op een andere manier had gekund. Vast en
zeker hadden de schotten anders gezet kunnen worden. Een van de wezenlijkste
vragen die in dit kader gesteld werden, is of nu echt alles tegelijkertijd
moet komen op dat ene moment in het jaar en of onderdelen van het hele pakket
wellicht eerder kunnen worden behandeld. Ook dit is een vraag die wij onder
ogen zullen zien in de context van de bredere zoektocht naar het vermijden
van de problemen die wij dit jaar zijn tegengekomen. Ik wil wel hardop nu
al het een en ander erover zeggen.Er zijn ook in dit pakket bar weinig fiscale maatregelen voorgesteld die
niet op enigerlei wijze een budgettaire implicatie of een inkomenseffect hebben.
In dat geval lijkt het ons bestuurlijk en politiek verstandig, alles zoveel
mogelijk bij elkaar te houden voor het besluitvormings moment
voor alles wat budgettaire implicaties of inkomenseffect heeft. Als wij dit
niet doen, ontstaat er een dynamiek waardoor al vroeg in het jaar allerlei
claims ontstaan en zich ophopen. Op het moment waarop het ertoe doet, tegen
prinsjesdag, wordt een integrale afweging dan heel moeilijk. Er ontstaat dan
ook het gevaar van cherry picking, in de zin van: we gaan wel voor de leuke
dingen, maar niet voor de wat minder leuke dingen. Politiek en bestuur zijn
echter niet altijd gemakkelijk; het is altijd een kwestie van plussen en minnen.
Soms doen wij er dan ook verstandig aan, een en ander in de onderlinge samenhang
met elkaar te blijven bespreken.Als wij kijken naar het hele pakket dat nu is voorgelegd aan de Kamer,
dan zijn er maar heel weinig onderdelen van dit pakket die zich zouden hebben
geleend voor een aparte behandeling, omdat er geen sprake zou zijn van budgettaire
effecten of inkomenseffecten. Ik noem bijvoorbeeld de aanpassing van het partnerbegrip.
Dat had separaat gekund; anderzijds leek het ons aardig om dit te behandelen
in samenhang met een aantal andere zaken in de successiesfeer. Welnu, veel
meer voorbeelden kan ik, eerlijk gezegd, niet bedenken.Wij hebben dit jaar ook intern in het kabinet ervoor gekozen om een groot
deel van de besluitvorming rondom fiscale maatregelen plaats te laten vinden
op hetzelfde moment dat ook de besluitvorming over de begroting plaatsvindt,
namelijk in het voorjaar. Ook dat heeft in VBTB-termen zo zijn voordelen,
omdat je dan beter in staat bent afwegingen te maken tussen het inzetten van
begrotingsinstrumenten en fiscale instrumenten met het oog op bepaalde beleidsdoelen.
Op het moment dat wij dit fiscale pakket rigoureus gaan splitsen en het hele
jaar door zaken met elkaar gaan behandelen, verdwijnt die samenhang en verdwijnt
die focus. Ik vraag mij af of dat verstandig is.Een derde punt dat hierbij een rol speelt – ik geloof dat dit door
bijna alle sprekers aan de orde is gesteld – is de vraag of deze clustering
niet leidt tot en niet een reflectie is van een teveel aan instrumentalisme.De heer Schuyer (D66):Moet ik uit de woorden van de staatssecretaris nu begrijpen dat alle toekomstige
regelgeving en wetgeving rondom de successieplanning ook in de belastingbesprekingen
aan het eind van het jaar vallen? Dat is toch niet nodig? Dit kan toch ergens
in mei of juni worden gedaan, waarbij 1 januari als datum van ingang wordt
gekozen?Staatssecretaris Bos:Dat ligt eraan of het gaat om zaken die bijvoorbeeld de schatkist geld
kosten of de schatkist geld opleveren, en of het gaat om zaken die anderszins –
dat zal in de successiesfeer niet zo snel het geval zijn – met het oog
op de inkomenseffecten relevant zijn. Overigens zal ik straks in mijn betoog
separaat ingaan op wat de Kamer nog te verwachten heeft van het kabinet op
het gebied van successiewetgeving.Ik keer terug naar de vraag inzake instrumentalisme; het is door velen
hier naar voren gebracht. De heer Rensema dacht zelfs dat hij ervan af was,
zo begreep ik, en nu krijgt hij dit belastingplan en moet constateren dat
hij er toch niet van af is. Ik zou het als volgt willen benaderen; daarbij
refereer ik enigszins aan iets wat al door diverse sprekers is aangehaald
en wat ik in een interview met de Staatscourant heb gezegd betreffende de
manier waarop wij hier in de toekomst wellicht mee om zouden gaan. Natuurlijk
zijn er de nodige vragen te stellen bij de effectiviteit van belastinguitgaven
in zijn algemeenheid; dat is een discussie waar wij al jaren mee vertrouwd
zijn. Wij weten ook allemaal dat in zijn algemeenheid de prijs van iets –
het feit dat je ergens meer of minder voor moet betalen – relevant kan
zijn voor mensen om bepaalde beslissingen te nemen. Het is dan ook niet helemaal
onredelijk en onzinnig om een bepaald gedragseffect te veronderstellen op
het moment dat je door middel van een belastinginstrument de prijs van iets
beïnvloedt. Wij hebben ook naar aanleiding van rapporten van de Algemene
Rekenkamer en naar aanleiding van de voortschrijdende rapportages in de bijlagen
bij de miljoenennota steeds meer ideeën ontwikkeld over hoe je met elkaar
aan de beheersing van dit alles kunt bijdragen.Nu voeren wij deze discussie in een tijdsgewricht dat redelijk uniek is;
wij hebben de afgelopen jaren in het algemeen ook wel wat met elkaar te vergeven
gehad in termen van middelen die beschikbaar waren voor lastenverlichting.
Mijn eigen inschatting is dat naarmate er meer middelen aanwezig zijn om weg
te zetten in de sfeer van lastenverlichting, naarmate er ook in termen van
het begrotingsbeleid strikte normen ontbreken die de afweging sturen op welke
manier dit geld vervolgens ingezet wordt, en naarmate wij ons in een legitiem
politiek proces bevinden waarbij het zowel voor politici binnen als buiten
het kabinet aantrekkelijk kan zijn om die middelen in zeer specifieke richtingen
in te zetten, het niet zo heel vreemd is dat er, als resultante van al die
factoren, op een gegeven moment een veelheid aan vaak zeer specifieke regelingen
ontstaat. Ik heb elders al eens gezegd dat ik er niet van overtuigd ben dat
dit in alle opzichten een gelukkige ontwikkeling is geweest. Ik geloof ook
niet dat een veelheid aan belastinguitgaven het algemene belastingstelsel
rechtvaardiger maakt en in het algemeen in VBTB-termen als zinvol te schetsen
valt. Wat ik wel weet, is dat het proces om dat soort regelingen ter discussie
te stellen en bijvoorbeeld in te ruilen voor verdere tariefsverlagingen, buitengewoon
moeizaam is. Achter elke faciliteit en elke regeling zit namelijk een groep
die daar direct baat bij heeft en die zich in het algemeen goed weet te roeren
en Kamer en regering goed weet te bereiken, als het gaat om de argumenten
die zij zouden moeten betrachten bij het wel of niet ter discussie stellen
van dergelijke regelingen.Een van de factoren die mede aanleiding is geweest voor de groei van de
hoeveelheid belastinguitgaven, is dat wij veel geld uit meevallers beschikbaar
hadden en dat er aan de inkomstenkant geen met de uitgavenkant vergelijkbare
kaders of ijklijnen waren. Dat heeft ook een functie gehad. Wij hebben een
probleem moeten wegwerken dat met name samenhing met de discipline aan de
uitgavenkant. Daar zijn rigide normen nodig. Dat er tegelijkertijd aan de
inkomstenkant een drukverlichtend ventiel bestaat, is in die zin best verstandig.
De vraag is nu evenwel of dat voor de komende jaren nog net zo passend en
verstandig is. In het interview dat ik gegeven heb, heb ik willen zeggen dat
het zeer wel voorstelbaar is dat, nu wij een nieuwe fase ingaan met de openbare
financiën waarbij een grotere mate van discipline bereikt is en
de grote problemen aan de uitgavenkant die leidden tot tekorten, zijn opgelost,
wij ook gaan bekijken of het niet verstandig is om voor de inkomstenkant nieuwe
afspraken te maken. De minister heeft hier vanmorgen ook al het een ander
over gezegd.In dit licht zijn er vele smaken mogelijk. De Studiegroep begrotingsruimte
heeft gezegd dat er überhaupt geen formules voor meevallers meer gehanteerd
moeten worden en dat alle meevallers het saldo in moeten gaan. Dat betekent
in feite dat je Odysseus wel heel strak vastsnoert aan die paal waar de sirenen
omheen komen zingen. Doordoor wordt politici gevraagd om zich vier jaar lang
niet alleen aan de uitgavenkant koest te houden, maar ook aan de fiscale kant.
Dan kan natuurlijk wel, maar dat zou nogal wat van ons vragen. Een andere
mogelijkheid is om, zoals de Raad van State voorgesteld heeft, te bekijken
of een uitgavenkader voor belastinguitgaven zinvol zou zijn. Dit roept meteen
grote vragen op met betrekking tot de definitie van belastinguitgaven. Ik
loop daar niet voor weg, maar ik wil dat wel even kwijt. Verder is het mogelijk
om het begrip "ijklijn" gecombineerd toe te passen op begrotingsuitgaven en
belastinguitgaven. In dat geval mag er onder die ijklijn sprake zijn van een
zekere onderlinge uitwisselbaarheid van beide, mits het in relatie staat tot
eenzelfde beleidsdoel. Daar kan natuurlijk ook over nagedacht worden, maar
het betekent wel dat de scheiding tussen inkomsten en uitgaven, zeker in vergelijking
met het huidige beleid, ter discussie komt te staan. Enfin, in deze sfeer
kan nagedacht worden over verdere oplossingen. Ik denk zelf dat het verstandig
is dat wij dat ook doen met het oog op een volgende regeerperiode. Ik zou
het zeker toejuichen, als daaruit een meer disciplinerende werking zou voortkomen.
Nu gaan wij en wellicht ook de Kamer soms namelijk te gemakkelijk over tot
het verzinnen van weer een nieuwe regeling voor weer een nieuwe doelgroep.In die discussie moet zeker ook gesproken worden over de rol van het ministerie
van Financiën ten opzichte van de andere departementen. De redenering
is mogelijk dat, naarmate VBTB serieuzer genomen wordt en het beleidsdoel
waarop een instrument gericht zou moeten zijn, centraler staat, de rol van
het betreffende departement bij de verantwoording voor het inzetten van dat
instrument toeneemt. Als wij de verantwoordelijkheid voor het fiscale systeem
op die manier gaan uitbesteden aan allerlei anderen, zal het evenwel knap
moeilijk worden om de integraliteit van het systeem in de gaten te houden,
met name waar het gaat om de budgettaire effecten en de inkomenseffecten ervan.
Ik sta hier dan ook wat terughoudend tegenover. Dit hele complex van vragen
wordt evenwel door ons in ogenschouw genomen. Wij zullen hier vanuit alle
invalshoeken die ik zojuist heb genoemd, naar kijken.Er is gesproken over de clustering. Men vroeg zich af waarom ook het vijfde
deel aan het belastingplan gekoppeld is. Wij zijn ons ervan bewust dat dit
een wat vreemde gang van zaken is. Wij hebben met beide Kamers afspraken gemaakt
over een snelle afhandeling van wetten. Het is niet ongebruikelijk dat wetten
die meer te maken hebben met Sociale Zaken meeliften met het belastingplan
om implementatie per 1 januari van het volgende jaar te kunnen garanderen.
Men kan dit oneigenlijk vinden, maar deze overweging speelt wel een rol. Wij
zullen hieraan aandacht besteden bij de evaluatie van het gehele proces.Het lijkt mij niet dat wij in het kader daarvan ook aandacht moeten besteden
aan de vele amendementen die in de Tweede Kamer zijn aanvaard, waardoor soms
het overzicht voor de leden van de Eerste Kamer ontbreekt. Dit is onderdeel
van het normale politieke proces. De heer Platvoet heeft gisteren bijvoorbeeld
een referaat gehouden over een onderdeel dat door de Tweede Kamer bij amendement
uit het belastingplan is gehaald. Het is duidelijk dat er enige verwarring
is ontstaan, maar dit hoort er wel bij.Ik zeg tegen de heer De Vries dat de hoeveelheid amendementen niet betekent
dat ons voorstel onbezonnen was. Bij de behandeling van simpele wetten wordt
soms een regen van amendementen ingediend en bij complexe wetten gebeurt dit
dan weer niet. Het voorleggen van een belastingplan met 3 mld gulden lastenverlichting
brengt elke politicus, zowel hier als aan de overzijde van het Binnenhof,
in de verleiding om zich ermee te bemoeien. Dat is ook een goed democratisch
recht.De heer De Vries (ChristenUnie):Ik heb het niet over "onbezonnen" gehad. Ik heb de term "onvoldragen"
gebruikt. Ik heb de Tweede Kamer zeker niet willen kapittelen, want amendering
is haar goed recht. Ik heb wel opgemerkt dat de staatssecretaris zei blij
te zijn met de amendering.Staatssecretaris Bos:U was zeer scherp bij die observatie. Deze opmerking heb ik, geloof ik,
om 0.30 uur gemaakt, maar zij is kennelijk toch tot u doorgedrongen.De heer De Vries (ChristenUnie):De Handelingen!Staatssecretaris Bos:Ik heb gezegd dat ik blij was met enkele amendementen, maar dat betekent
niet dat ik niet blij was met de voorstellen voordat zij geamendeerd werden.
Men mag niet uitsluiten dat er bij ons soms ook sprake is van voortschrijdend
inzicht. Na de discussie met het parlement kunnen wij tot de conclusie komen
dat zaken anders of beter geregeld kunnen worden. Bij alle amendementen is
overigens wel steeds het geld binnen de dossiers gebleven waaraan wij het
hadden toebedeeld. Er is geen sprake van een grote extra lastenverlichting.
Het aantal belastinguitgaven is verminderd in plaats van vermeerderd en dat
is ook wel eens anders geweest. Ik zie aan het gezicht van de heer De Vries
dat hij begrijpt wat ik bedoel.De heer Stevens heeft gesuggereerd om per definitie altijd het advies
van de Raad van State te vragen bij wetsvoorstellen die met terugwerkende
kracht worden ingevoerd en die een verzwaring van een regime betekenen. Dit
lijkt ons een juist uitgangspunt. De Raad van State heeft echter aangegeven,
er begrip voor te hebben dat er minder zwaar aan dit uitgangspunt wordt getild
bij het rechtzetten van technische omissies.De heer Stevens heeft namens de gehele vaste commissie voor Financiën
gezegd, teleurgesteld te zijn over het tempo waarin de regering heeft gereageerd
op het verzoek tot een nader onderzoek op een aantal punten, zoals verwoord
in de motie-Rensema. Ik neem daar goede nota van. Ik hoop dat de Kamer
van mij wil aannemen dat dit niets te maken heeft met mijn reeds een jaar
geleden gegeven oordeel over de inhoud van het verzoek van de heer Rensema.
Dat is niet relevant. Wel is relevant dat wij veel met elkaar te doen hebben
gehad. Dit gezegd hebbend, kan ik de heer Stevens toezeggen dat de Kamer voor
1 april zal beschikken over de informatie waar zij in de motie om heeft gevraagd.Voorzitter. De heer Stevens heeft een fors aantal vragen gesteld naar
aanleiding van het beheersverslag van de belastingdienst. Dat staat strikt
genomen niet op de agenda. Er zaten dan ook niet tot vier uur 's nachts nog
ambtenaren op het ministerie om die vragen te beantwoorden. Het gaat hier
met name om vragen over openstaande aanslagen, de zelfstandigheid van ECD
en FIOD, de landelijke telefoonnummers en de responstijden daarbij, de stand
van zaken met betrekking tot de doorlooptijden van de rulings en het wegwerken
van de achterstand van rulingverzoeken. Ik zeg de Kamer toe dat de antwoorden
op die vragen in de loop van volgende week schriftelijk zullen worden toegezonden.
Ik hoop dat de Kamer daarmee kan leven.De heer Stevens had het in dit verband over de rol van de inspecteur versus
de rol van de kennisgroepen. Natuurlijk deel ik de zorg van de Kamer dat betrokkenheid
van kennisgroepen bij het functioneren van inspecteurs kan leiden tot vertraging
en bureaucratie. Wel vraag ik er begrip voor dat wij proberen een balans te
vinden tussen enerzijds de autonomie van de inspecteur – en de snelheid
en krachtdadigheid die daarmee gepaard kan en hoort te gaan – en anderzijds
de vereiste noodzaak van eenheid van beleid. Dat betekent dat er wel een zekere
mate van afstemming nodig is. Die kennisgroepen zijn wel de instituties die
juist dat kunnen bewerkstelligen. Zij zijn daarom zeer essentieel. Al onze
inspanningen zijn erop gericht om binnen die randvoorwaarden te proberen de
doorlooptijden zo kort mogelijk te houden.Voorzitter. Een aantal leden heeft opmerkingen gemaakt over de verkenningen.
Dat doet mij deugd, want het blijft toch licht frustrerend dat er in de Tweede
Kamer nauwelijks over gedebatteerd is. De reden daarvoor is waarschijnlijk
dat men het ongewoon vindt om analyses met elkaar te bespreken als daar niet
meteen een politiek oordeel of een wet of een voorstel aan vastzit. Die analyses
vind ik nu juist in velerlei opzicht zo aardig.Eén van de punten die in een aantal bijdragen naar voren kwam,
heeft te maken met wat er in de Verkenningen is beschreven rondom het draagkrachtprincipe
en de vraag of ons belastingstelsel in alle opzichten de mogelijkheden biedt,
vanuit dat perspectief, om te doen wat wij zouden willen doen. Geconcludeerd
is, dat dit niet in alle opzichten zo is en dat dit bijvoorbeeld te maken
heeft met de vrij grote groep huishoudens die weinig of geen belasting betalen.
Als mensen weinig of geen belasting betalen heeft het verlagen van tarieven
niet zo veel zin, laat staan het geven van kortingen op de belastingen die
zij betalen. Dus hebben wij een aantal instrumenten besproken die wat dat
betreft oplossingen zouden kunnen bieden. Zo is er een analyse gewijd aan
de vraag of bijvoorbeeld heffingskortingen ook uitbetaald zouden moeten worden
op het moment dat mensen geen belasting verschuldigd zijn. De heer Stevens
heeft gezegd dat dit wel een heel principiële inbreuk op het fiscale
systeem is. Misschien is het verstandig om op enigerlei moment zaken die nu
nog via de fiscus geregeld worden en waar wij kennelijk een tekortkoming constateren
in termen van de manier waarop wij mensen kunnen bereiken, dan maar via de
uitgaven- of subsidiekant te realiseren. Stel dat er een probleem is met het
fiscaal bereiken van Wajong'ers of ouderen, omdat zich daar grote groepen
niet- of bijna niet-betalers bevinden. Moet je dat probleem dan oplossen door
de desbetreffende belastingkortingen ongetoetst uit te betalen met alle precedentwerking
die dat mogelijk heeft binnen het fiscaal systeem? Of kun je dat probleem
oplossen aan de niet-fiscale kant in de sfeer van een uitkering? Deze analyse
en alle daarbijbehorende smaken zijn in de Verkenningen uitgebreid aan de
orde geweest. Als ik het commentaar van de heer Wöltgens in die zin mag
lezen dat het draagkrachtdenken door deze Verkenningen van een nieuwe impuls
is voorzien, neem ik dat compliment graag in ontvangst. Vanuit dat perspectief
maar ook vanuit het perspectief van grondslagverbreding en de zoektocht naar
mogelijkheden tot verdere grondslagverbreding, is in de Verkenningen het een
en ander gezegd over fiscalisering van de premies volksverzekeringen. Daar
is met name door de heer Schuyer op ingegaan bij de algemene financiële
beschouwingen. Maar ook de heren Platvoet en Stevens hebben hierover iets
gezegd.De analyse is interessant om een aantal redenen. Om te beginnen wordt
tamelijk overtuigend opgeschreven dat bij de discussie over nut en noodzaak
van fiscalisering van de premies volksverzekeringen vanuit het perspectief
dat er zoiets zou zijn als het verzekeringskarakter van de AOW, de nodige
vraagtekens mogen worden gezet, gezien datgene wat er in de loop der jaren
al aan fiscalisering heeft plaatsgevonden. Wij hebben die constatering nog
maar eens opgeschreven.Als men van mening zou zijn dat gestreefd moet worden naar grondslagverbreding
door de fiscalisering van de premies volksverzekering, dan zijn verder een
aantal manieren opgeschreven waarop dit mogelijk zou zijn zonder dat dit leidt
tot verkeerde inkomenseffecten voor de verkeerde groepen. Er worden een aantal
instrumenten benoemd en scenario's beschreven, waardoor dat een beetje beheersbaar
blijft. Een van de meest interessante conclusies uit de Verkenningen is dat
we bij de autonome inkomensontwikkeling van 65-plussers een zeer sterke progressie
zien. Je zou van dit soort maatregelen in statisch opzicht kunnen zeggen dat
er sprake kan zijn van een inkomensachteruitgang voor bepaalde groepen, in
die zin dat zij er met deze exercitie minder op vooruitgaan dan zonder deze
exercitie. Het blijkt echter dat er in dynamisch opzicht van jaar op jaar
nog steeds sprake is van inkomensvooruitgang voor alle groepen ouderen, als
je dit zou willen doen. Daar stopt ons verhaal. Het zijn analyses en scenario's.
Deze zijn bedoeld om een rol te spelen in de discussie over de manier waarop
je het zou kunnen doen, als je het zou willen. Het karakter van de Verkenningen
is heel bewust geweest dat ze het debat zouden voeden en niet direct tot verdere
kabinetsstandpunten zouden leiden. Wellicht zullen de Verkenningen in een
formatie richting een volgend kabinet die functie wel vervullen. Een laatste punt uit de Verkenningen waar de heren De Vries, Schuyer en
Platvoet bij de algemene financiële beschouwingen het nodige over gezegd
hebben betreft de vlaktaks. De vraag is of wij nog bepaalde zaken kunnen schrappen
ten behoeve van verdere tariefverlaging. Misschien zijn de Verkenningen op
dit punt inderdaad, zoals her en der is geconstateerd, iets meer geweest dan
puur analytisch. Het is me niet helemaal gelukt om niet te laten doorschemeren
dat ik het wel gehad heb met die vlaktaks. Dat heeft te maken met de tamelijk
harde cijfers over de inkomenseffecten, als we rigoureus gaan doorzetten in
de richting van een vlaktaks. De analyse van de overgangseffecten van de introductie
van een nieuw systeem in termen van wie er op voor- of achteruitgaan en hoe
enorm dat kan schommelen rondom gemiddelden en de enorme kosten die er zouden
zijn op het moment dat je dit door middel van lastenverlichting beheersbaar
wilt houden, is prohibitief.Ik ben daarnaast in toenemende mate tot de conclusie gekomen dat er zeer
principiële vragen spelen bij het systeem zelf. Een van die vragen is
of met een vlaktaksachtig systeem in dezelfde mate recht gedaan kan worden
aan het draagkrachtbeginsel als met een systeem van progressieve tarieven.
Dat betwijfelen wij dus. Dat komt omdat politici – daar reken ik mijzelf
ook toe – de neiging hebben om aan de knoppen te zitten van de inkomenspolitiek.
Als je die knoppen weghaalt bij de tarieven, dan zullen zij proberen om die
knoppen ergens anders weer te vinden. Dan komt alle progressiviteit opeens
terug in inkomensafhankelijke heffingskortingen. Ik wijs op de voorstellen
van het wetenschappelijk instituut voor het CDA. Het is nog maar de vraag
wat je wint als je de progressiviteit weghaalt uit de tarieven en weer terugbrengt
via de inkomensafhankelijke heffingskortingen. Als het niet op die manier
gebeurt, gebeurt het wel op een andere manier. Dan krijg je die progressiviteit
terug door de manier waarop het ziektekostenstelsel wordt gefinancierd of
via de huursubsidie. Politici willen er graag voor zorgen dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten dragen en daar hebben ze wat mij betreft groot
gelijk in. Als dat niet meer gerealiseerd kan worden door de tarieven in het
belastingstelsel, dan gaat men elders kijken. Daarmee wordt het er alleen
niet eenvoudiger op.Het moet mij van het hart dat ik onaangenaam getroffen was door de inleidende
woorden van de heer Stevens. Hij meende te moeten constateren dat de leer
van het draagkrachtbeginsel naar de achtergrond is verdrongen. Het oude belastingstelsel
deed bepaald geen recht aan het draagkrachtbeginsel. In het nieuwe belastingstelsel
zijn daarentegen wel elementen opgenomen die daar recht aan doen. Het wetenschappelijk
instituut van de partij van de heer Stevens is gekomen met voorstellen voor
de vlaktaks die wat mij betreft echt strijdig zijn met het draagkrachtbeginsel.
Ik reageer daar zo fel op, omdat de heer Stevens er een andere kwalificatie
aan vast knoopte die mij ook onaangenaam trof. Hij zei dat wij elkaar heel
zwaar belasten met allerlei wetsvoorstellen vlak na een grote stelselherziening.
Dat is ook waar. Hij zei vervolgens dat is gebleken dat de Belastingdienst
overbelast was omdat er 300.000 onjuiste aanslagen zijn verstuurd. De heer
Stevens weet echt beter. De Belastingdienst kon geen correcte voorlopige aanslagen
versturen, omdat er geen correcte gegevens waren waarop de inkomensschattingen
gebaseerd konden worden. Het inkomen zit nu in drie aparte boxen. Daarom hebben
wij ervoor gekozen om het op deze manier te doen. Wij hebben er meteen bij
gezegd dat wij wisten dat het niet zou kloppen. Wij hebben de betrokkenen
gevraagd om bezwaar te maken. Wij hebben de kosten van het bezwaar vergoed
en wij hebben ook nog de schatting overgenomen. Ik vind dat wij dit alles
bij elkaar op een heel correcte manier hebben afgedaan.De heer Schuyer (D66):Hier wreekt zich toch dat de staatssecretaris er vanochtend niet was.
Wij hebben vanochtend ook met de minister over de vlaktaks gesproken en de
minister heeft daarop gezegd dat wij van hem geen kwaad woord over de vlaktaks
zouden horen. Het leek hem aardig om die gedachte verder uit te werken. Ik
begrijp dat de staatssecretaris op basis van de analyses die hij nu gemaakt
heeft van twee tarieven zegt dat hij het wel een beetje heeft gehad met de
vlaktaks. Dat is zijn goed recht. Uit die analyses is echter niet gebleken
dat de nadelen daarvan zijn te ondervangen als je bepaalde maatregelen neemt.
Mijn partij gooit het idee van de vlaktaks nog niet weg. Op het oog lijkt
de vlaktaks weliswaar minder sociaal, maar wij verwachten dat de vlaktaks
in de praktijk socialer zal uitwerken. Daarom houden wij het idee van de vlaktaks
nog steeds overeind.Staatssecretaris Bos:U brengt mij in de verleiding om op uw betoog over wat de minister hier
vanochtend heeft gezegd te antwoorden met: zal ik dan nog iets over de ozb
zeggen? Die woorden slik ik in. In plaats daarvan ga ik in op wat u van mij
vraagt. Ik denk dat ik een brug kan slaan tussen wat u naar voren brengt en
wat ik net heb gezegd. Volgens mij laten de analyses namelijk redelijk overtuigend
zien dat een vlaktaks een brug te ver is, maar dat een verdere afvlakking
wel mogelijk is. Er zijn volgens de minister en mij echt nog mogelijkheden
tot verdere versobering respectievelijk afschaffing van een aantal aftrekposten
en het op een verstandige manier terugploegen daarvan richting een vlakkere
tariefstructuur, maar niet zodat wij uitkomen op een ééntarief-
of tweetarievenstelsel. Er kunnen redelijk overtuigende mogelijkheden zijn,
ook in de termen van additionele groei die zij met zich zouden kunnen brengen
en dergelijke. Gemakshalve verwijs ik naar de Verkenningen waarin vier voorbeeldvarianten
zijn uitgewerkt. In een vlaktaks kan ik mij dus niet vinden, maar ik ben zeer
wel aanspreekbaar op een vlakkere taks.De heer Wöltgens (PvdA):Ik wil de staatssecretaris in de gelegenheid stellen twee bruggen tegelijk
te slaan. De heer Schuijer heeft gezegd dat het op zichzelf mogelijk is een
vlaktaks te combineren met sociale doelstellingen. Als de grondslag wordt
verbreed en allerlei oneerlijk verdeelde aftrekposten verdwijnen, kan de overgang
naar een vlaktaks op zichzelf een bijdrage zijn aan het draagkrachtbeginsel.
Als men in theorie een vlaktaks wil combineren met sociale doelstellingen,
dan zal men datgene moeten doen wat ook het wetenschappelijk instituut van
het CDA heeft moeten doen. Men zal dan namelijk op alle mogelijke terreinen
inkomensafhankelijke regelingen moeten treffen teneinde daar de toegankelijkheid
van voorzieningen overeind te houden voor mensen met de lagere
inkomens. Dat leidt tot iets wat wij de laatste jaren zoveel mogelijk proberen
af te schaffen, namelijk het in optima forma en soms gecumuleerd werken van
de armoedeval. Een combinatie maken tussen de vlaktaks en die sociale doelstellingen
lijkt mij ook uit werkgelegenheidsoverwegingen allerminst een aantrekkelijke
weg.Staatssecretaris Bos:Dus zijn wij het wetenschappelijk instituut van het CDA dankbaar voor
het zo duidelijk op tafel leggen van dit dilemma.Ik denk dat ik nog maar één antwoord schuldig ben over deel
I van het belastingplan en wel op een vraag van de heer Stevens over een ook
in de media aan de orde geweest zijnde kwestie over vaststelling van het pensioentekort
bij ondernemers teneinde lijfrentepremieaftrek te kunnen effectueren. Ik kan
hem mededelen dat ik vooruitlopend op een wetswijziging op dit punt bij besluit
van 4 december 2001 heb vastgelegd dat terugwenteling ook is toegestaan voor
de toepassing van de reserveringsregeling. Daarmee is in de praktijk dit punt
van een oplossing voorzien.Voordat ik overga naar deel II van het belastingplan zeg ik iets in de
richting van die leden die het kabinet hebben voorgehouden dat de motivering
voor de verlaging van de vennootschapsbelasting wat mager is. Wij hebben er
ook in de Tweede Kamer uitgebreid over gediscussieerd. Daarbij is aan de orde
geweest dat het overgrote deel van de lastenverlichting in deze kabinetsperiode
ten deel is gevallen aan werknemers en dat het in die zin gepast was een duidelijk
herkenbaar substantieel gebaar richting werkgevers te maken. Vastgesteld werd
dat wij het midden- en kleinbedrijf daarvan meer voordelen zouden kunnen laten
ondervinden als wij dat door middel van de vennootschapsbelasting zouden doen
en dan via bijvoorbeeld de premies. Voorts is geconcludeerd dat het verstandig
was om het in de sfeer van de vennootschapsbelasting te doen, omdat wij in
dit deel van het belastingplan ook zaken regelen die bij sommigen zullen overkomen
als een versobering. Ik denk aan datgene wat wordt voorgesteld in de sfeer
van de WIB en het arm's lengthbeginsel. Als totaalpakket zorgt het voor enige
balans. Voorts komt Nederland uit het ene onderzoek naar voren als absolute
koploper op het gebied van aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders,
maar volgens het andere onderzoek is dat wat minder het geval. Wel is uit
al die onderzoeken duidelijk dat die aantrekkelijkheid niet primair wordt
bepaald door de hoogte van de effectieve druk in de sfeer van de vennootschapsbelasting.
Je probeert de beleidsmaatregelen te richten op situaties waarin sprake is
van een relatieve achterstand en dan ligt het voor de hand om ook op dit punt
maatregelen voor te stellen.Het eindbeeld van het kabinet gaat op dit moment niet verder dan wat in
het voorliggende belastingplan wordt voorgesteld. 0,5% omlaag leek ons alleszins
verantwoord en wij spreken ons daarbij niet uit over de eventuele noodzaak
van een verdere verlaging. Het probleem in Nederland moet, in verhouding tot
andere landen, primair gezocht worden in de hoogte van ons tarief en niet
zozeer in de hoogte van de effectieve druk. Het is dus aardig om met elkaar
door te blijven zoeken naar manieren waarop het tarief verder omlaag gaat
zonder dat het tegelijkertijd leidt tot een forse daling van de effectieve
druk. Wij hebben het dus in feite over een uitruil van de grondslagverbreding
en tariefsverlaging. Daarbij kan een verdieping van de ecotaks, eventueel
ook richting grootverbruikers, aan de orde zijn. Hierbij spelen echter allerlei
complicaties een rol die te maken hebben met concurrentiepositie en convenanten.
Dat was reden voor het kabinet om dat nu niet voor te stellen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp dat een mogelijke vergoeding naar de toekomst is doorverwezen,
maar dat het in het achterhoofd blijft meespelen. Wat betreft de vennootschapsbelasting
op zich zegt de staatssecretaris twee verschillende dingen. Aan de ene kant
is een verlaging goed voor buitenlandse investeerders, maar aan de andere
kant is het bedoeld om het midden- en kleinbedrijf enigszins te plezieren.
Het lijkt mij dat hierin een zekere tegenstrijdigheid zit, tenzij de staatssecretaris
van mening is dat Nederland moet worden overspoeld door bedrijven van McDonalds
en Marks & Spencer.Staatssecretaris Bos:Ik vermeng de hoofdreden met een bijkomend prettig effect. De hoofdreden
is gelegen in het Nederland aantrekkelijk maken voor buitenlandse investeerders.
Dat zijn vaak grootbedrijven. In de Tweede Kamer is daarom gezegd dat het
beter zou zijn het in de sfeer van de premieverlaging te zoeken omdat dan
ook de kleine bedrijven er wat aan hebben. Wij hebben die analyse gemaakt
en toen bleek dat van een verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting
de facto meer guldens terecht komen bij het midden- en kleinbedrijf dan via
een premieverlaging.De heer Platvoet (GroenLinks):De staatssecretaris zal het met mij eens zijn dat in de overwegingen van
een buitenlandse investeerder een verlaging van de vennootschapsbelasting
met 0,5% niet doorslaggevend is. Het moge overigens duidelijk zijn dat ik
niet pleit voor een nog forsere verlaging.Staatssecretaris Bos:Dat klopt en daarom moeten wij ook allerlei andere dingen doen. Voor buitenlandse
investeerders gelden ook argumenten als de relatieve rust aan het arbeidsfront,
een goede financiële dienstverlening, bereikbaarheid e.d. Als je middelen
wilt inzetten ter verbetering van het investeringsklimaat, ligt het voor de
hand dat te doen op punten waar sprake is van een relatieve achterstand.In de Tweede Kamer is overwogen de belastingwet te amenderen op het punt
van de kapitaalsbelasting. Men heeft daar uiteindelijk niet voor gekozen omdat
de vennootschapsbelasting bij bestaande bedrijven terecht komt en kapitaalsbelasting
vooral aan de orde is bij nieuwe kapitaalstortingen. Dit is een van de afwegingen
die zijn gemaakt. Overigens heb ik in dit huis er nooit onduidelijkheid over
laten bestaan dat de regering niet buitengewoon hecht aan de kapitaalsbelasting.
Het is geen wezenlijk element van ons systeem, maar wij hechten er wel aan
in die zin dat er redelijk wat geld aan zit. De afschaffing brengt nogal wat
kosten met zich mee en niet alles kan tegelijkertijd. De commissie-Van Rooij
heeft hiernaar ook gekeken en is tot de conclusie gekomen dat zij prioriteit
zou geven aan verlaging van de tarieven van de vennootschapsbelasting
en niet aan afschaffing of verlaging van de kapitaalsbelasting als er middelen
zijn om iets te doen aan de belastingen die op bedrijven drukken. Wij voelen
ons daardoor gesterkt in de keuzes die wij dit jaar hebben gemaakt.Er is een aantal vragen gesteld over de discussie in Europa. De Commissie
is inderdaad naar buiten gekomen met een aantal zaken dat betrekking heeft
op de verdere coördinatie c.q. harmonisatie van de winstvennootschapsbelasting
in Europees verband. Ik beschouw het als een winstpunt dat dit nu een legitiem
gespreksonderwerp wordt in Europa. Het krijgt kennelijk vaart doordat het
eigen belang van het Europese bedrijfsleven in het geding is. Alleen al het
feit dat een in Europa werkzaam bedrijf in 15 verschillende landen op 15 verschillende
manieren de belastinggrondslag moet laten bepalen en dan langs 15 verschillende
bureaucratische routes de afdracht moet laten vaststellen, levert een enorm
concurrentienadeel op in termen van administratieve lasten en anderszins ten
opzichte van bijvoorbeeld bedrijven uit Amerika. Ook om andere redenen is
er wat te zeggen voor een verdere coördinatie en misschien zelfs harmonisatie
van belastinggrondslagen.Ik heb op het congres maar ook later in Europees overleg naar voren gebracht
dat het onderscheid tussen grondslag en tarief betrekkelijk kunstmatig is.
Uiteindelijk gaat het erom dat effectief druk wordt gezet op een investeringsmanager
die een beslissing moet nemen over de plaats waar zijn bedrijf wordt gevestigd.
Dit geldt met name als het gaat om de mate waarin het ene land middelen wegzuigt
van het andere. Dan zijn niet de grondslag of het tarief relevant, maar de
combinatie ervan in termen van effectieve druk waaraan het bedrijf wordt blootgesteld.In dit kader heb ik de stelling geponeerd dat een discussie over harmonisatie
van grondslagen onvermijdelijk zal leiden tot een discussie over harmonisatie
van tarieven in termen van effectieve druk. Ik heb hieraan toegevoegd dat
wij er daarom wellicht verstandig aan doen die discussie vanaf het begin in
die termen te voeren. Wij gaan er daarbij zeker niet van uit dat dit moet
leiden tot één systeem van winst of vennootschapsbelasting met
één tarief voor iedereen. Er zijn allerlei varianten mogelijk
in bandbreedtes of minimumtarieven die al decennia lang in die discussie een
rol spelen. Ik ben er zelf in ieder geval voorstander van dat wij proberen
te komen tot iets meer eenheid in de manier waarop wij in Europa met deze
materie omgaan, zodat de administratieve en andere lasten voor het bedrijfsleven
afnemen, evenals de mogelijkheden voor landen om schadelijk te concurreren
ten opzichte van andere landen. Dit alles moet dan wel op een zodanige manier
gebeuren dat niet iedere prikkel voor de overheden wordt weggenomen om hun
openbare financiën op een verstandige manier te ordenen.De heer Stevens heeft gelijk als hij zegt dat deze discussie ook wordt
beïnvloed door de problematiek van de nieuwe toetreders. De poging om
vol te houden dat dit geen onderwerp van Europese discussie moet zijn, wordt
natuurlijk anders als het gaat om tarieven die variëren tussen 40% en
30% in plaats van tarieven die variëren tussen 40% en 0%. Wij zien ook
dat de nieuwe toetredingen die dynamiek oproepen. Dit is overigens geen onderdeel
van de acquis. Ook het politieke proces zoals zich dit bijvoorbeeld afspeelt
in de Primarologroep, is geen onderdeel van de acquis. Het is wel een politiek
proces waarin zich langzamerhand een dynamiek begint te ontwikkelen waardoor
de positie van die toetreders op enig moment daarbij zal worden betrokken.
Dat heeft zich nog niet geuit in concrete instrumenten. Als de nieuwe toetreders
er eenmaal bij zitten, dan hebben zij net als elk ander land een vetorecht
met betrekking tot verdere besluitvorming op fiscaal gebied. Als dat de lading
is van de vragen van de heer Stevens, is het de vraag of het verstandig is
te wachten met de discussie met de nieuwe toetreders. Misschien is het verstandig
dat wat eerder te doen.De heer Stevens (CDA):Ik dank de staatssecretaris voor zijn toelichting. Ik ben wel verbaasd.
Ik kan mij voorstellen dat aan de toetreders bepaalde condities worden gesteld.
Een van de voor de hand liggende condities is dat ze geen vetorecht uitoefenen
als het gaat over harmonisatie van belastingtarieven. Dat geldt in het bijzonder
voor toetreders die een laag tarief hanteren. Als ik de staatssecretaris goed
begrijp, doet een toetreder mee op basis van het oude verdrag. Wordt er geen
enkel voorbehoud gemaakt voor welke nieuwe toetreder dan ook?Staatssecretaris Bos:Er zijn natuurlijk zaken als de moeder-dochterrichtlijn die fiscaal relevant
zijn en wel degelijk onderdeel van de acquis vormen. Als het gaat om de vraag
wat in de Unie mag met betrekking tot een effectieve belastingdruk in de sfeer
van winst- en vennootschapsbelasting, dan wijs ik erop dat bestaande leden
van de Unie vinden dat dit geen onderwerp van discussie moet zijn. Daardoor
is het mogelijk het aan nieuwe leden op te leggen. Gezien de effectieve druk
in sommige nieuwe toetredende lidstaten doen wij er met elkaar verstandig
aan om dat wel tot onderwerp van gesprek te maken in de Unie. Het is een van
de redenen waarom het langzaam, maar toch wel heel zeker onderwerp van gesprek
wordt.De heer Stevens (CDA):Ik ben het met de staatssecretaris eens dat het onderwerp van gesprek
behoort te zijn. Wil hij dat gesprek entameren, zodat die discussie in Europees
verband op gang komt? Ik schrik van zijn woorden in die zin dat harmonisatie
van tarieven praktisch onmogelijk wordt als iedere nieuwe toetreder met een
tarief van 0% of daaromtrent in staat is iedere vorm van verdere harmonisatie
te blokkeren.Staatssecretaris Bos:Ik beschouw de interventie van de heer Stevens als een steun in de rug.
Naarmate het effectieve belastingniveau van toetredende landen veel lager
is dan wat thans in de Unie vigeert, zal het moeilijker worden om verder met
elkaar afspraken te maken die leiden tot verdere convergentie, c.q. harmonisatie.
Wij doen er verstandig aan de discussie eerder vroeger dan later te voeren.De heer Rensema heeft een vraag gesteld naar aanleiding van de procedure
rondom de concernfinanciering. Ik kan hem verzekeren dat wij ons zeer bewust
zijn van het belang van deze regeling voor een aantal bedrijven. Met dat belang
in ons achterhoofd voeren wij gesprekken met de commissie. Ik kan niet
veel meer zeggen dan ook in de openbare stukken bekend is. Het verweerschrift
richting commissie geeft een aardige samenvatting van wat wij op dit punt
aanvoeren.De heer Rensema vroeg ook nog in hoeverre de deelnemingsvrijstelling in
Europees verband onder druk staat. Die staat onder druk in die zin dat andere
landen zich eraan ergeren. Het is nooit anders geweest. Ik ben niet van plan
om de houding van Nederland te veranderen. De deelnemingsvrijstelling is niet
zo maar een fiscale maatregel. Ze maakt al heel lang integraal onderdeel uit
van ons fiscaal systeem. Wij hebben er goede redenen voor. Het is helemaal
vervlochten in de manier waarop wij belastingverdragen opstellen. Ik wens
die faciliteit niet te betrekken in discussies rondom al dan niet schadelijke
belastingconcurrentie. Wij blijven bij dat standpunt.De heer Stevens stelde een vraag over de EOSO-lijsten. Hij meent dat inmiddels
sprake is van een nieuwe lijst waarop nog steeds de Nederlandse rulingpraktijk
als harmful measures wordt gecategoriseerd. Dat is niet de informatie waarover
wij beschikken. Volgens ons is de lijst waarop sprake was van "potential harmful
measures" nog steeds dé lijst. Wij nemen aan dat wij van die lijst
zullen verdwijnen, nu wij sinds 1 april van dit jaar onze rulingpraktijk geheel
in lijn hebben gebracht met de OESO-voorschriften terzake.De vele vragen die door diverse leden zijn gesteld over filmfaciliteiten
zijn in feite beantwoord door de heer Platvoet. Bij veel van de naar voren
gebrachte bezwaren kan ik mij het nodige voorstellen, maar naar onze mening
was deze faciliteit de beste mogelijkheid om recht te doen aan afspraken die
wij met de sector hadden gemaakt om gedurende vijf jaar een stimuleringsprogramma
in stand te houden, ook fiscaal. Wij zijn gehouden om zoveel mogelijk een
betrouwbare overheid te zijn. Daar is dit de best mogelijke vertaling van.Voorzitter. Ik stap over naar deel III van het belastingplan. De heer
De Vries vroeg naar de notitie Landbouw en fiscus. Collega Brinkhorst en ik
streven ernaar dat de Kamers na het reces de notitie in de postvakken kunnen
aantreffen. De heer De Vries vroeg of ondernemers die sneller toegang hebben,
ook sneller krijgen wat zij willen hebben. Ik houd het niet voor onmogelijk
dat de analyse in de notitie eerder vragen stelt bij de noodzaak tot verdere
facilitering – ook fiscaal – van de landbouw, dan dat ze aanleiding
zal geven tot uitbreiding ervan omdat het slecht gesteld is met de sector.
Wij hebben geprobeerd een waarachtig verhaal te maken, gebaseerd op de feiten.
De manier waarop de agrarische sector in vergelijking tot andere sectoren
van de economie wordt behandeld, zullen wij zo nauwkeurig mogelijk trachten
te beschrijven.De heer De Vries vroeg zich af of de vergroening nu voorbij is. Immers,
er staat weinig over in het belastingplan. De taakstelling op dit gebied was
in drie tranches verdeeld, die in de afgelopen drie jaar in wetgeving zijn
omgezet. De grote klappen hebben we dus al gehad. Dat laat onverlet dat we
op dit gebied nog het nodige doen. Zo wijs ik op wat wij doen rondom WKK en
wat wij willen doen ter stimulering van het gebruik van zwavelvrije benzine.
De ambities op het gebied van vergroening zijn dus zeker niet weg. Wel is
het zo dat wij de makkelijke dingen nu hebben gehad. De instrumenten waar
wij ons nu over buigen, zijn vaak veel moeilijker in wetgeving om te zetten,
mede omdat er veel fundamentelere verdelingsvraagstukken aan de orde zijn.
Een tweede werkgroep vergroening heeft hier enkele maanden geleden over gerapporteerd.
Zoals ik heb kunnen afleiden uit de conceptverkiezingsprogramma's, heeft een
aantal partijen hier inmiddels zijn voordeel mee gedaan. Nogmaals, het einde
is niet in zicht, maar wel wordt het steeds moeilijker.Sommigen zien de vaartuigbelasting ook als een object voor vergroening.
Dat kan natuurlijk, maar het kabinet is tot de conclusie gekomen dat het heel
moeilijk is om een heffing op dit gebied van de grond te tillen. Als wij iets
in deze sfeer zouden willen doen, dan lijkt dat eigenlijk slechts mogelijk
tot een beperkter bedrag en dan misschien meer in de vorm van een watersportbijdrage.
Het verdere werk is gericht op de vormgeving daarvan. Wij denken dat het niet
verstandig zou zijn om hiervoor een fonds in het leven te roepen, maar er
zijn wel andere manieren om de opbrengst van zo'n bijdrage ten goede te laten
komen aan bijvoorbeeld het onderhoud van de walkanten bij de wateren waarvan
watersporters gebruik maken. Er zit in ieder geval geweldig veel aan vast
en daarom heeft het kabinet besloten om in technische zin hiermee door te
gaan en ervoor te zorgen dat er iets op de plank ligt voor het geval men dit
bij een volgende kabinetsformatie in beleid zou willen omzetten.Er is nog steeds sprake van accijnsvrijstelling voor de binnenvaart. Daarbij
hebben wij eigenlijk geen keus; ik meen dat het krachtens de Akte van Mannheim
niet anders kan.Het kabinet heeft zelf wijzigingen in de regeling voor lease-auto's voorgesteld,
maar daarna zijn er in het debat met de Tweede Kamer ook nog veranderingen
aangebracht. Er is door enkele leden gevraagd of iedereen hiermee nu een beetje
tevreden is. Ik verwijs gemakshalve naar het gastenboek op mijn website. Op
grond van de inhoud daarvan kun je de conclusie trekken dat niet iedereen
tevreden is, maar wij denken toch wel het maximale gedaan te hebben om een
verstandig systeem te ontwikkelen en voorzover er sprake is van negatieve
inkomenseffecten, is er ten gevolge van het amendement-Dijsselbloem in ieder
geval gekozen voor een stapsgewijze invoering, waardoor deze effecten over
drie jaar worden uitgesmeerd. Het spiegelbeeld is overigens weer dat er ook
mensen beter worden van deze wetswijziging, maar eveneens gefaseerd.Dan hebben met name de heren De Vries en Platvoet nog gevraagd waarom
de motorrijtuigenbelasting nu weer zo ver omlaag zou moeten. Ik wijs erop
dat een deel van deze verlaging het gevolg is van een amendement van de heer
Crone en een aantal anderen; wij hadden zelf een wat andere maatvoering in
gedachten. Meer algemeen is er nog gevraagd naar onze mening over de accenten
die de Tweede Kamer op een aantal punten heeft aangebracht. De Kamer heeft
ervoor gekozen, wat extra's te doen voor gezinnen met kinderen, voor ouderen
en voor automobilisten. Wij hadden een andere keuze gemaakt, wij dachten meer
aan bestrijding van de armoedeval. Het was dan ook niet onze keuze, maar die
is wel legitiem en qua budgettair beslag ook wel beheersbaar.Dat wij ook op grond van eigen overwegingen voorstellen hebben gedaan
om accijnzen en de motorrijtuigenbelasting te verlagen, had
te maken met een tweetal factoren. Er was een nasleep van wat het dieselakkoord
met de transportsector is gaan heten. De paarse diesel zou afgeschaft worden;
dan wil je toch niet dat deze sector het meteen op z'n brood krijgt, omdat
het normale dieseltarief zoveel hoger zou zijn. Daarom hebben wij er de voorkeur
aan gegeven, de dieselaccijns te verlagen. Dit betekende natuurlijk wel dat
een heleboel andere automobilisten met een auto met een dieselmotor ook met
die verlaging te maken zouden krijgen. Wij hebben dan ook gezocht naar een
verstandig evenwicht met automobilisten met auto's op LPG of benzine. Wij
waren daar ook eigenlijk wel toe gehouden, omdat de regering in de motie-Hofstra/Crone
en later in de motie-Dijkstal expliciet gevraagd was, meerjarige voorstellen
te doen voor zowel generieke als groene verlaging en variabilisatie van de
autobelastingen. Met het totaalpakket op dit punt menen wij dit ook in redelijke
mate gedaan te hebben.Dan heeft de heer Platvoet nog gevraagd of het de regering aannemelijk
lijkt dat wij op enigerlei termijn bij de regulerende energiebelasting misschien
toch meer op de uitstoot van CO2 per type brandstof gaan letten.
Mevrouw Ter Veld heeft een vergelijkbare opmerking gemaakt: waarom grijpen
al die instrumenten aan bij het middel en niet bij de prestatie? Als het kan
aangrijpen bij de prestatie, zijn wij daar natuurlijk zeer voor, maar dit
kan niet altijd of het brengt enorme controle- en uitvoeringsproblemen mee.
Overigens ben ik ertoe geneigd, de conclusie van beide leden te onderschrijven
dat deze gedachtegang in de sfeer van de REB moet leiden tot een gedifferentieerde
heffing op basis van de werkelijke CO2-uitstoot. Met de collega's
van Economische Zaken bekijken wij dan ook in hoeverre de REB om deze en andere
redenen aangepast moet worden en welke passende varianten hierbij in de nabije
of verder liggende toekomst van toepassing moeten zijn.De Europese meningsvorming over de energiebelasting blijft een wat moeizame
affaire, zij het dat er inmiddels onder het Belgische voorzitterschap een
zeker tijdpad is afgesproken. Als wij voor het eind van dit jaar niet met
elkaar van mening zijn dat wij voor het eind van volgend jaar eruit zijn,
doen wij er misschien goed aan, op eigen kracht zaken te regelen met de groep
landen die het met elkaar eens zijn. Nederland betoont zich zeer actief in
deze discussie.Over de waterkrachtcentrales heb ik in het debat met de Tweede Kamer al
het nodige gezegd. Kortheidshalve verwijs ik naar het overleg dat minister
Jorritsma volgende week hierover heeft met de Tweede Kamer. Wij hebben geconstateerd
dat er mogelijkerwijs een probleem is met de binnenlandse waterkrachtsector
en dat er dus mogelijkerwijs een reden is voor aanvullende maatregelen. Wij
pakken dit dus serieus op, maar moeten nog goed bekijken op welke manier wij
dit het beste kunnen oplossen. Wij hebben bekeken of het Italiaanse systeem
soelaas kan bieden. Hierbij moeten wij bedenken dat het Italiaanse systeem
geen fiscaal systeem is en daarom in Europees verband minder mogelijkheden
biedt dan fiscale instrumenten.Hiermee heb ik het antwoord over deel III afgerond, voorzitter.De heer Schuyer (D66):Ik had een vraag gesteld over de garagekosten van onder andere ANWB-auto's.Staatssecretaris Bos:Naar mijn mening is die schriftelijk afgedaan.De heer Schuyer (D66):En het grijze kenteken.Staatssecretaris Bos:U hield in eerste termijn een hartverwarmend pleidooi voor de eenvoud
die wij moeten nastreven in de belastingwetgeving en schakelde vervolgens
in adem door naar het probleem met ANWB-auto's die geparkeerd moeten worden.
Hoe legitiem dit ook is, het is zeer illustratief voor de dynamiek in de fiscale
wetgeving. Wij zijn er soms toe geneigd buitengewoon ingewikkelde wetgeving
te maken, omdat wij rekening willen houden met alle mogelijke voorkomende
situaties. Ik haal de heer Stevens maar even aan: een ingewikkelde samenleving
vraagt om ingewikkelde wetgeving.De heer Schuyer (D66):Het probleem ontstaat doordat u een maatregel neemt waardoor stallingskosten
van auto's die in een werksituatie gebruikt worden, zoals bij de ANWB, niet
meer fiscaal vrij zijn. Door deze regeling, die gewoon vanuit het departement
is ontwikkeld, ontstaat er een complicatie. Niemand was nog op die gedachte
gekomen.Staatssecretaris Bos:Ik dacht echt dat wij deze vraag schriftelijk hebben beantwoord, zeer
uitgebreid. Hierbij hebben wij gewezen op de mogelijkheden van misbruik of
oneigenlijk gebruik bijvoorbeeld door directeuren-grootaandeelhouders die
hun wagen op eigen terrein parkeren en zichzelf hierover loon uitbetalen.
Dit soort zaken willen wij vermijden. Dat moet je tegen elkaar afwegen. Ik
neem aan dat ik in tweede termijn wel van de heer Schuyer te horen krijg in
hoeverre hij met dit antwoord kan leven.Ik heb twee reacties in verband met deel IV, ten eerste de ballonvaarders,
de ambulancevluchten, de brandweer, de politie en al die andere zielige mensen
die opeens een hoger btw-tarief moeten gaan betalen. Dat gebeurt niet allemaal;
het gaat om personenvervoer door de lucht. Ik kan mij geen brandweervlucht
voorstellen waarbij iemand vervoerd wordt die daar vervolgens een kaartje
voor heeft te betalen en aan wie dit in rekening wordt gebracht. Daar speelt
dat dus niet.Het zou kunnen spelen bij ambulancevluchten. Ik ben dan ook bereid, ook
naar aanleiding van hetgeen daarover in de Kamer is gezegd, om dat te onderzoeken
en zo nodig met de betrokken partijen te zoeken naar een oplossing. Het speelt
mogelijkerwijs ook bij de ballonvaart. Naar ik begrijp, is de historie daar
dat de ballonvaart zich eerst uitgebreid moeite heeft getroost om gerekend
te worden tot de binnenlandse vluchten, zodat men recht had op een laag btw-tarief.
Toen zij daar eenmaal in zaten, ging het btw-tarief omhoog en nu willen zij
weer uit die categorie. Enige sympathie hiervoor kan ik niet ontzeggen. Als
het op een enigszins fatsoenlijke wijze mogelijk is om daar in de wet een
vormgeving voor te vinden, ben ik bereid dit ook te doen.Ten slotte kom ik bij de successiewetgeving. Er is een kennelijk misverstand,
in ieder geval bij de heer Schuyer en mogelijkerwijs ook bij anderen, dat
het kabinet nog niet naar het parlement is gekomen met een standpunt over
het rapport-Moltmaker. Dat is echter wel gebeurd; naar ik meen
was dit net vóór de zomer. Daarover is ook met de Tweede Kamer
overlegd. In dat standpunt heeft het kabinet al duidelijk gemaakt dat het
geen mogelijkheid zag om op basis van het advies van de commissie-Moltmaker,
maar ook anderszins, verreikende voorstellen te doen over een herziening van
het successierecht, gezien de enorme complicaties die dit met zich zou brengen.
Het betreft ofwel budgettaire complicaties – in de zin wat het zou kosten
om tariefgroepen dichter bij elkaar te brengen – ofwel complicaties
in termen van de verdeling van de lastendruk over verschillende groepen. Ik
roep in herinnering dat de commissie-Moltmaker een deel van haar voorstellen
dekt door de successierechten voor kinderen die erfenissen krijgen, te verhogen.Wij hebben geconcludeerd dat dit een dermate complexe en ook politiek
ingewikkelde materie is, dat deze zich er wellicht meer toe leent om er goede
afspraken over te maken in een kabinetsformatie dan dat wij het nu, in het
laatste jaar van dit kabinet, zouden moeten doen. Niettemin zagen wij voldoende
aanknopingspunten in het werk van de commissie-Moltmaker en onze eigen gedachtevorming
daarover om daar waar er ruimte was ter grootte van ongeveer 100 mln gulden,
die middelen op een verstandige wijze weg te zetten. Daar hebben wij ook voorstellen
voor gedaan.Het betekent dat de Kamer verder geen voorstellen van ons krijgt op het
gebied van herziening van het successierecht – wellicht wel in termen
van het formeel herzien van wetten en het technisch herschrijven waar dit
nodig is, maar niet waar het gaat om verdere grote lastenverlichting of het
naar elkaar toe trekken van tariefgroepen. De redenen daarvoor staan uitgebreid
in het kabinetsstandpunt. In aanvullende brieven zijn ook allerlei varianten
doorgerekend met betrekking tot wat het met zich mee zou brengen, als wij
tarieven zouden veranderen of voeten zouden verhogen enz.Daarnaast hebben wij wel een voorstel gedaan waarmee wij vorige maand
in de Tweede Kamer stonden. Dat voorstel betrof oorspronkelijk een volledige
partnervrijstelling, gecombineerd met een modernisering van het partnerbegrip
en een opschoning van de waardering eigen woning. Dat leverde zoveel discussie
op in de Tweede Kamer dat wij op een gegeven moment voor de keus stonden of
wij hetzij ons voorstel zouden laten amenderen op een wijze waardoor er een
redelijk bouwvallig iets over zou blijven, hetzij voor in ieder geval dit
moment terug zouden keren naar het huidige partnerbegrip. In het laatste geval
zouden wij dit partnerbegrip dan iets moderniseren, waarbij wij ons geld niet
primair in de sfeer van de partnervrijstelling weg zouden zetten, maar in
een andere richting.Die discussie is gevoerd met de Tweede Kamer. De Tweede Kamer is uiteindelijk
met ons van mening geweest dat er kennelijk onvoldoende draagvlak was voor
een radicale herziening van het partnerbegrip, gecombineerd met een volledige
partnervrijstelling. In plaats daarvan is er gekozen voor een partnerbegrip
dat iets dichter staat bij het huidige partnerbegrip maar wel gemoderniseerd
is, in die zin dat de rechten van samenlevenden veel sneller hetzelfde zullen
zijn als de rechten van gehuwden. Vervolgens heeft de Tweede Kamer geoordeeld
dat de beschikbare budgettaire ruimte het beste gebruikt kon worden om de
partnervrijstelling niet totaal te maken, maar het plafond te verhogen van
zes ton naar een miljoen. Ik zeg dit ook in de richting van de heer Platvoet;
dat was niet ons voorstel; het is ten gevolge van een amendement van de Tweede
Kamer gebeurd. Daarnaast kan het geld gebruikt worden om de feitelijke druk
in tariefgroep 3 dichter in de buurt te brengen van de feitelijke druk in
tariefgroep 2. Zo is die discussie gelopen.Voorzitter. Ik heb nog slechts een punt. Bij het binnenwandelen van deze
zaal ben ik een aantal malen enthousiast door leden aangesproken vanwege de
stickers die ik op mijn tas heb. Daarom leg ik hier graag een stapeltje neer,
opdat de leden een sticker kunnen meenemen.De voorzitter:Ik dank de staatssecretaris voor zijn verdediging van de onderhavige wetsvoorstellen.
Ik kan hem niet de verzekering geven dat zijn stickers door de Kamerleden
zullen worden gebruikt, maar ik dank hem voor zijn aanbod.Hiermee zijn wij aangeland bij de tweede termijn.De heer Stevens (CDA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor zijn uitgebreide beantwoording.
Toen ik de stukken kreeg, had ik het idee dat er nog een heleboel vragen mondeling
moesten worden beantwoord. Dat is nu in grote lijnen gebeurd. Ik ben de staatssecretaris
daar erkentelijk voor. Ik moet overigens zeggen dat de schriftelijke beantwoording
laat binnenkwam, namelijk een kwartier voor de officiële aanvangstijd.
Dit verbaasde mij, omdat de minister zijn antwoorden vanmorgen om half tien
al binnen had. Bij navraag is mij gebleken dat het gebruik is dat men de antwoorden
niet eerder geeft dan een uur voor aanvang van de plenaire zitting. Ik kan
de staatssecretaris zeggen dat wij niet aan dat gebruik hechten en dat wij
het zeer op prijs stellen, als de antwoorden eerder binnenkomen. Dan kunnen
wij ons daar namelijk op voorbereiden.Ik dank de staatssecretaris voor zijn tegemoetkomende woorden over de
relatie met dit huis. Het was inderdaad nodig dat daar de hemel werd geklaard.
Er was en is nog steeds onvrede over de manier waarop wij met elkaar omgaan,
de tijd van inbreng en de discussie over de clustering. De staatssecretaris
is hier uitgebreid op ingegaan. Ik ben het zeker niet op alle punten met hem
eens, maar ik accepteer gaarne zijn uitnodiging om deze discussie verder te
voeren met de vaste commissies van de Eerste en de Tweede Kamer. Ik denk inderdaad
dat dat nodig is. Ik erken trouwens – dat is een compliment waard –
dat de regering de wetsvoorstellen op een na allemaal bij de Tweede Kamer
had ingediend op prinsjesdag.Ik kom op de voorlopige teruggave. Het is voor de burger belangrijk dat
hij weet waar hij aan toe is. Het is echter ook belangrijk dat de wetten in
dit land worden aangenomen op de wijze zoals die in de Grondwet is voorzien.
Wij moeten dus voorkomen dat daar uitzonderingen op worden gemaakt, omdat
wij de burger zo graag willen plezieren op 1 januari. Ik wil dan ook voorstellen
dat er oplossingen worden gezocht die het normale wetgevingsproces intact
laten. Dat kan inderdaad betekenen dat je moet gaan denken over een andere
periode. De staatssecretaris is hier evenwel mee bezig. Wij wachten een en ander met belangstelling af. Het mag niet zo zijn dat een specifieke
methode van teruggave gaat bepalen op welke wijze wetten in dit land moeten
worden aangenomen. En dat geldt zeker voor belastingwetten.De staatssecretaris heeft het een en ander naar voren gebracht over de
clustering qua thema's. Hij vindt het van belang dat alles tegelijk op een
moment kan worden ingediend, met name vanwege de budgettaire en de beleidsmatige
samenhang. Op zichzelf kan ik dat volgen, maar de onderhavige voorstellen
hangen niet absoluut budgettair of beleidsmatig samen met het belastingplan
als zodanig. Mijn fractie voelt dan ook meer voor de lijn die de VVD-fractie
heeft uitgezet. Die houdt in dat zoveel mogelijk wordt geprobeerd om echte
wijzigingen van de belastingwetgeving in het belastingplan op te nemen en
andere voorstellen afzonderlijk in te dienen. In het onderhavige geval was
dat zeker mogelijk en ook nodig geweest. Dat blijkt alleen al uit het feit
dat een aantal vrij ingewikkelde onderwerpen moeizaam in hoofdstuk 2 zijn
samengevoegd, terwijl zij eigenlijk wat breder behandeld hadden moeten worden.
Daar komt nog bij dat de Kamer nu maar in één termijn schriftelijk
heeft kunnen reageren. Hoe het ook zij, dit onderwerp heeft de aandacht van
de staatssecretaris en dat stel ik op prijs.Ik neem nota van de reactie van de staatssecretaris terzake van de motie-Rensema.
Hij zal de Staten-Generaal zijn rapport voor 1 april a.s. doen toekomen. Wij
stellen dit zeer op prijs. Daarmee is dit onderwerp uit de wereld en kunnen
wij verder met onze werkzaamheden voor de wetgeving die bij ons aanhangig
is.Ik ga ermee akkoord dat de staatssecretaris de vragen over het beheersverslag
schriftelijk beantwoordt. In het verleden was er in het kader van de financiële
beschouwingen ook ruimte voor fiscale opmerkingen. Ik begrijp dat dit nu te
veel is.De staatssecretaris heeft interessante opmerkingen over fiscalisering
gemaakt. Hij heeft toegelicht dat op grond van de verkenningen duidelijk is
geworden wat de mogelijkheden van een toekomstig kabinet zijn. In dit kader
is mij opgevallen dat de staatssecretaris vraagtekens plaatst bij het verzekeringskarakter
van de AOW. Hij wijst erop dat er een tweetal inbreuken – ik spreek
liever over inbreukjes – op dit karakter hebben plaatsgevonden. Mijns
inziens doen die niets af aan de verzekeringsgedachte als zodanig. Het parlement
is akkoord gegaan met deze wijzigingen die een klein element van fiscalisering
bevatten. De principiële discussie over dit onderwerp moet echter nog
gevoerd worden. Ik heb de indruk dat het kabinet anticipeert op de optie van
fiscalisering. De staatssecretaris heeft gezegd dat de fiscalisering, gezien
de autonome inkomensontwikkeling van 65-plussers, minder impact zal hebben
omdat de betrokkenen meer over houden. Dat is naar mijn mening absoluut een
non-argument. Als wij de mogelijkheden van belastingheffing of premieheffing
afmeten aan het inkomen van bejaarden, zijn wij op de foute weg. De vraagstelling
is zeer principieel van aard. De CDA-fractie is van mening dat de AOW gefinancierd
moet worden via premieheffing en niet uit de algemene middelen. Andere partijen
denken daar anders over. Die discussie moet fundamenteel worden gevoerd.De kern van mijn vraag was eigenlijk wat het kabinet aan de vergrijzing
doet. Deze coalitie is acht jaar aan de macht. Uit de verkenningen blijkt
dat de vergrijzing het belangrijkste onderwerp op de agenda is. Dat onderwerp
stond er overigens acht jaar geleden ook al op, maar nu veel pregnanter. Het
kabinet heeft echter geen enkel voorstel terzake gedaan, behalve de aanzet
voor een volgend kabinet dat fiscalisering een oplossing kan zijn. Ik vind
dat zorgelijk. Ik hoop dat het volgende kabinet dit punt voortvarend ter hand
neemt. Dit onderwerp mag tijdens de verkiezingscampagne niet geschuwd worden.De staatssecretaris voelde zich genoopt, te reageren op een aantal opmerkingen
uit mijn inleiding. Dat verbaasde mij, want zij waren over het algemeen positief
bedoeld. Ik heb gezegd dat door dit kabinet baanbrekend werk is verricht met
de voorstellen op het gebied van de vereenvoudiging van het belastingsstelsel.
Dat is een belangrijk winstpunt. Er zijn nieuwe wegen ingeslagen die misbruik
uitsluiten of voorkomen. Er zijn ook nieuwe wegen ingeslagen waarmee allerlei
fiscale constructies uit de wereld zijn geholpen. Ik blijf erbij dat dit een
positief oordeel is. Ik ben ervan overtuigd dat de belastingdienst er alles aan gedaan heeft
om de gemaakte fout te herstellen. Ik vroeg mij alleen af of niet even pas
op plaats gemaakt moest worden na een zo vergaande belastinghervorming. Dit
geldt zowel voor de dienst als voor de belastingplichtige. Het is goed te
wachten tot het nieuwe stelsel goed is ingebed in de samenleving voordat nieuwe
stappen worden gezet. Ik heb daar de onmiddellijke inzet van de Verkenningen
aan verbonden. Ik geef overigens toe dat het van belang is dat de Verkenningen
beschikbaar zijn, want zij betreffen onderwerpen die vroeger of later onze
aandacht zullen vragen.Voorzitter. Vervolgens kom ik bij het wetsvoorstel inzake Belastingplan
2002-II. De staatssecretaris is uitgebreid ingegaan op mijn vragen, ook schriftelijk.
Het gaat hier om onderwerpen die behoorlijk gecompliceerd liggen. Hoewel deze
onderwerpen al redelijk zijn uitgediscussieerd, zie ik toch nog aanleiding
tot het stellen van enkele vragen. Eerst wil ik ingaan op de antwoorden van
de staatssecretaris over de "intercompany pricingcodificatie". Wij hadden
daar een drietal vragen over gesteld in onze inbreng.De uitleg van de staatssecretaris over de betekenis van het woord "voorwaarde"
in artikel 8b, lid 1 van de Wet op de vennootschapsbelasting is helder. Wij
concluderen daaruit dat de term "voorwaarde" in het eerste lid van dit artikel
hoofdzakelijk ziet op verrekenprijzen. Dat betekent dat alleen in die gevallen
waar de contractuele voorwaarden niet in overeenstemming zijn met de economische
realiteit, de term dient om aan te sluiten bij de economische realiteit. Met
andere woorden: het is niet van belang of niet gelieerde partijen vergelijkbare
contracten zouden zijn overeengekomen, maar of de vergoeding voor de gelopen
risico's en verrichte functies zakelijk is.Het tweede punt betrof de documentatieverplichting, met name bij langetermijncontracten.
Ik verwijs naar de bepaling in artikel 8b, lid 3 van de Wet op de vennootschapsbelasting.
De staatssecretaris spreekt dan over de duurovereenkomsten aangegaan vóór
1 januari 2002 in geval deze een aanpassingsclausule hebben. Als de documentatie
daarover nog niet beschikbaar is, omdat deze contracten dateren van vóór
1 januari 2002, moet er in feite documentatie worden gecreëerd "with
hindsight". Dat legt een behoorlijk zware druk op het bedrijfsleven dat daarmee
in aanraking komt. Ik vraag mij af of het voor de praktijk – zowel voor
de belastingdienst als voor de belastingplichtigen – niet van belang
zou zijn dat er een coulantere houding komt ten aanzien van de te verzamelen
documentatie van vóór 1 januari 2002 dan voor de jaren daarna.
Uit het antwoord van de staatssecretaris blijkt dit niet. Teneinde te voorkomen
dat ondernemingen worden opgezadeld met enorm zware administratieve lasten
verzoek ik de staatssecretaris in de uitvoeringssfeer daarvoor een regeling
te treffen.Het derde punt dat wij hadden aangehaald betrof de vraag over de afwezigheid
van een definitie van gelieerdheid en de documentatieverplichting. De staatssecretaris
zei dat de belastingplichtige van tevoren zekerheid kan vragen en heeft dat
nader geëxpliciteerd in de schriftelijke antwoorden op een wijze die
mij aanspreekt. Hij heeft duidelijke termijnen ingevoerd en dat komt de rechtszekerheid
ten goede. Toch blijft het de vraag in hoeverre belastingplichtigen er nu
iedere keer behoefte aan hebben om voor dit soort vraagstukken rulings te
krijgen in de vorm van een APA of een ATR. Dat zijn beide in feite vaststellingsovereenkomsten.
De vraag is of de belastingplichtige wel wil solliciteren naar de status van
gelieerdheid gezien de additionele documentatieverplichting die dan van toepassing
is. Zou het niet eenvoudiger zijn indien de documentatieverplichting in ieder
geval voor vooraf bepaalde gradaties van gelieerdheid – zoals een belang
van 51% of meer – geldt?Ten slotte heb ik de staatssecretaris gevraagd hoe de regering staat tegenover
het gebruik van vertrouwelijke gegevens door de belastingdienst als bewijsmiddel
in "transfer pricingzaken". Als hij vindt dat dit inderdaad mogelijk is, vraag
ik mij af hoe hij dan staat tegenover het principe van de "equality of arms".Op het punt van de "earn outregelingen" kan ik mij vinden in de antwoorden
die de staatssecretaris op onze schriftelijke vragen heeft gegeven. Alleen
het punt van de hybride leningen en de aflossing voor of na tien jaar vereist
nog wel een nadere aanscherping. Verdraagt de interpretatie van de staatssecretaris
op dat punt zich wel met de voorgestelde wettekst? Je zou namelijk met evenveel
kracht kunnen betogen dat de regelgeving met betrekking tot hybride leningen
niet van toepassing is op een lening die in termijnen wordt afgelost aangezien
simpelweg geen sprake is van "de" aflossingsdatum. Wij menen dat de interpretatie
van de staatssecretaris wel vraagt om een wetswijziging. Ik wil bovendien
verwijzen naar het antwoord van de staatssecretaris in de nota naar aanleiding
van het verslag. Hij zegt daar dat bij een gedeeltelijk afgeloste lening waarvan
de aflossingsdatum naar de toekomst wordt verschoven, de renteaftrek over
het reeds afgeloste deel in stand blijft. Mede gezien dit antwoord ligt het
meer voor de hand om ook in het onderhavige geval wellicht een compartimentering
toe te passen. Ik verzoek de staatssecretaris daar in die zin nog eens naar
te kijken.Voorzitter. We hebben nog een vraag gesteld over de WIB. De staatssecretaris
heeft daar in tegemoetkomende zin op geantwoord. Ik lees zijn antwoord zo
dat aan de betrokkenen duidelijk zal worden gemaakt in de aankondiging welke
rechtsmiddelen ze hebben, binnen welke termijn en bij welke instantie. Ik
denk dat dit ook de inhoud van zijn antwoord was. Het stond er niet met zoveel
woorden in, maar ik had het wel met zoveel woorden gevraagd.Mijn laatste punt bij het wetsvoorstel Belastingplan 2002 II betreft de
terugwerkende kracht in verband met artikel 17a Wet vennootschapsbelasting.
Wij hebben daar nogal een punt van gemaakt. Dat zal de staatssecretaris niet
verbazen, omdat dit onderwerp in dit huis terecht gevoelig ligt. De staatssecretaris
komt de Kamer tegemoet door te zeggen dat bij een wetswijziging normaal gesproken
de Raad van State ingeschakeld dient te worden en er eerst advies verkregen
dient te worden, alvorens het wetsvoorstel wordt voorgelegd aan de Staten-Generaal.
Tot zover zitten we op dezelfde golflengte. De vraag is echter of er in dit
geval sprake is van de omissie waarnaar de staatssecretaris verwijst in het
kader van een ander wetsvoorstel. De Raad van State heeft daarvan gezegd dat
het om een voor de hand liggende technische omissie ging, die kon passeren
zonder dat daar zware consequenties aan verbonden moesten worden. Wij kunnen
dat onderschrijven. Wij menen echter dat in het specifieke geval dat hier
voorligt, geen sprake is van zomaar een omissie. Ik breng in herinnering wat
ik daarover in eerste termijn heb gezegd. We moeten niet vergeten dat deze
omissie werd veroorzaakt door een omvangrijke wetgevingsoperatie, waarbij
de wetgever op vele punten zulke fundamentele nieuwe paden is ingeslagen,
dat hij er niet van uit mag gaan dat het aan de belastingplichtige is om te
onderscheiden welke van deze wijzigingen wel en welke niet bewust door de
wetgever zijn beoogd. Voorts dient erop te worden gewezen dat de Veegwet onder
meer speciaal bedoeld was om die onvolkomenheden recht te zetten. Juist door
gebruik te maken van het instrument van de Veegwet is bij de belastingplichtige
wel degelijk het gerechtvaardigde vertrouwen gewekt dat de wetgever het Belastingplan
2001 nog eens goed tegen het licht had gehouden en alle foutjes eruit had
gehaald. In dit specifieke geval is deze wijziging, althans deze terugwerkende
kracht, niet in de Veegwet terechtgekomen. Deze is in het onderhavige wetsvoorstel
terechtgekomen in eerste ronde zonder terugwerkende kracht. Dit wetsvoorstel
is naar de Raad van State gegaan. De Raad van State heeft advies gegeven.
Vervolgens wordt de terugwerkende kracht ingevoerd, maar het voorstel passeert
niet opnieuw de Raad van State. Wij menen dat dit een pas te ver is. Wij zijn
van oordeel dat in dit soort situaties, als er ook maar de minste twijfel
bestaat dat er geen sprake is van zomaar een kleine technische correctie,
ieder wetsvoorstel dat terugwerkende kracht heeft de Raad van State dient
te passeren, zeker als dat ook nog eens in een wat latere fase in het wetgevingsproces
gebeurt. Wij willen ons als Kamer in die zin uitspreken. Mocht het zo zijn
dat de staatssecretaris zich in onze interpretatie kan vinden, dan zal de
motie die ik nu aan de voorzitter zal uitreiken, worden ingetrokken. Voorshands
wil ik deze toch aan de voorzitter uitreiken, om op het punt van de terugwerkende
kracht bij wetswijziging geen enkel misverstand te hebben tussen regering
en Staten-Generaal. De voorzitter:Door de leden Stevens, Ter Veld, Schuyer, Rensema, Boorsma en De Vries
wordt de volgende motie voorgesteld:De Kamer,gehoord de beraadslagingen,overwegende dat het instrument van de terugwerkende kracht in belastingwetten
met de grootst mogelijke zorgvuldigheid dient te worden gehanteerd;verzoekt de staatssecretaris om voor fiscale wetswijzigingen die terugwerkende
kracht bevatten (ten nadele van de belastingplichtigen) altijd eerst het advies
van de Raad van State in te winnen alvorens deze voor te leggen aan de Staten-Generaal,en gaat over tot de orde van de dag.Deze motie krijgt nr. EK 123c(28034).De heer Stevens (CDA):Ik ga door met het Belastingplan IV. Ik plaats nog een enkele kanttekening.
Ik dank de staatssecretaris voor de schriftelijke beantwoording van de vraag
over de carrousselfraude. Er komt per 1 januari een lijst met risicofactoren
en industrieën die gevoelig zijn voor carrousselfraude. Ik heb ook nog
gevraagd wat de impact daarvan is op het fiscaal profiel, maar op die vraag
heb ik geen antwoord gekregen.De vraag over de terugsluisregeling voor de regulerende energiebelasting
heeft de staatssecretaris ook schriftelijk beantwoord. Uit die beantwoording
leid ik af dat de positie van de kerken in ieder geval geen wijziging zal
ondergaan. Als dat juist is, kan ik mij vinden in de beantwoording.Ik begrijp dat er een wetsvoorstel in aantocht is over de harmonisatie
van het loonbegrip. Dat verkeert thans bij de Raad van State. Kan de staatssecretaris
al een tip van de sluier oplichten? Spreken wij straks over een wetsvoorstel
dat gaat over een volledige of een partiële harmonisatie?De heer Wöltgens (PvdA):Het is misschien een beetje raar om een vraag te stellen, want ik behoor
tot de ondertekenaars. Uit mijn lange parlementaire leven herinner ik mij
echter dat ik er samen met mijn toenmalige collega Van Rooijen in de Tweede
Kamer voor gezorgd heb dat in de Grondwet staat dat er geen belastingheffing
met terugwerkende kracht mag plaatsvinden. Als de Raad van State wordt gevraagd
of dat kan, dan kan de Raad van State maar één antwoord geven,
namelijk dat het in strijd is met de Grondwet. Ik vraag mij af wat de meerwaarde
is van de gang langs de Raad van State als wij nu al vaststellen dat het in
strijd met de Grondwet is. Ik stel de vraag ook aan de staatssecretaris, wiens
positie daardoor niet gemakkelijker wordt. Dan brengen wij de discussie misschien
wel op een nog hoger niveau.De heer De Vries (ChristenUnie):Het wordt er door deze opmerking voor ons allemaal niet gemakkelijker
op.De heer Stevens (CDA):Ik ben ervan overtuigd dat de staatssecretaris met een goed onderbouwd
antwoord zal komen. In de praktijk komt het vaker voor dat wetsvoorstellen
een terugwerkende kracht kennen, wat ten nadele kan zijn voor de belastingplichtige.
Wij hebben er onder andere in dit huis over gediscussieerd dat terugwerkende
kracht eigenlijk moet worden voorkomen, tenzij er sprake is van een zeer bijzondere
situatie. Die bijzondere situatie is tot uitdrukking gekomen in een preadvies
van de Raad van State dat is omarmd door de voorganger van deze staatssecretaris.
In die zin is er een codificatie van de bestaande praktijk. In het geval van
een wetswijziging, waarbij het de vraag is of het een technische wijziging
is of een onschuldige technische omissie, behoort de Raad van State te worden
geconsulteerd. Als wij elkaar vinden in die benadering, dan is de motie van
tafel. Zo niet, dan handhaaf ik de motie.De heer Rensema (VVD):Voorzitter. Wij danken de staatssecretaris voor de antwoorden die hij
gegeven heeft. Ik had de indruk dat de staatssecretaris op enkele punten van
het bijzonder tarief niet is ingegaan. Ik durf nauwelijks te hopen dat hij
dat niet heeft gedaan, omdat hij daarmee kan instemmen. Hij zal wellicht menen
dat de discussie daarover tot april moet worden uitgesteld. Daar kunnen wij
ook mee instemmen.Het is waar dat het Belastingplan vroeg naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Daarvoor is waardering gepast. Het betoog van de staatssecretaris lijkt er
toch op neer te komen dat wetsvoorstellen op het terrein van de belastingen
eigenlijk alleen maar in het Belastingplan kunnen. Elk wetsvoorstel op dat
terrein heeft natuurlijk effecten op de koopkracht en de begroting. Ik heb
het betoog van de staatssecretaris zo begrepen dat het allemaal in het Belastingplan
moet komen. Dan moet het allemaal in november en december geregeld worden.
Wij zien dat toch anders. Wij vinden dat gewone belastingwetsontwerpen het
gehele jaar door kunnen worden behandeld. De maanden oktober, november en
december zouden wij kunnen reserveren voor het belastingplan dat dan heel
eenvoudig zou kunnen zijn, want dat zou dan alleen tariefswijzigingen en kleine
technische veranderingen bevatten. Dat lijkt mij beter.De geweldige omvang van deze voorstellen die wij waarschijnlijk straks
zullen aannemen, betekent waarschijnlijk dat de omvang van het huidige dikke
handboek van Kluwer met de wetteksten zal moeten verdubbelen. Het moet misschien
wel in twee delen worden uitgebracht. Die voortdurende groei van de wetteksten
is reden tot zorg. In verband daarmee stel ik de staatssecretaris voor, na
te denken over de instelling van een werkgroep Vereenvoudiging en opschoning.
Daaraan zouden ook mensen uit de wetenschap kunnen deelnemen. In dit verband
verwijs ik naar een artikel van prof. Van Dijk uit Tilburg, in feite de nestor
van de fiscalisten. Hij heeft gesteld dat de hele regeling voor verlofsparen
eigenlijk niks voorstelt. Volgens hem hoefde die regeling niet en komt er
in de praktijk weinig van terecht. Een dergelijke regeling kan gemakkelijk
worden afgeschaft. Dat zou door die werkgroep kunnen worden bekeken.Wij hebben erover gesproken dat het instrumentalisme moet worden beperkt.
Ik zou mij kunnen voorstellen dat het werd afgestemd op ontwikkelingen elders
in Europa. Als er vormen van instrumentalisme zijn die overal in Europa voorkomen,
is het prima dat wij die ook hebben, maar wij hoeven op dit
gebied niet al te zeer voorop te lopen.Met genoegen heb ik de staatssecretaris horen zeggen dat de inspecteur
autonoom is, althans in beperkte mate. De inspecteur kan niet in volle vrijheid
beslissen in de hitte van het gesprek, maar moet op een gegeven moment zeggen:
daarmee moet ik naar de kennisgroep. Stel, dat een burger bij de inspecteur
een mooi betoog houdt ter motivering van zijn standpunt en dat de inspecteur
dan zegt, dat hij het een mooi verhaal vindt, maar betrokkene geen gelijk
kan geven, omdat hij eerst naar zijn kennisgroep moet, dan zou die burger
wel eens kunnen vragen of hij mee mag, omdat kennelijk in die kennisgroep
de beslissing wordt genomen over zijn belang. Ik vraag de staatssecretaris
dan ook of de burger mee mag naar de kennisgroep.Er is hier gezegd dat invoering van de vlaktaks asociale gevolgen zou
hebben, omdat dan het draagkrachtbeginsel zou worden opgeofferd. Ik kan dat
nu niet helemaal uit de doeken doen, omdat ik het kort moet houden, maar het
lijkt mij dat een vlaktaks in samenhang met een loonsomheffing tot redelijke
oplossingen zou kunnen leiden.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Wat betreft de gebeurtenis van zo-even met betrekking tot
ongeschreven kledingvoorschriften moest ik denken aan een citaat van de Canadese
utopist Thoreau dat je nooit naar een gebeurtenis moet gaan waarvoor je een
nieuw pak moet kopen. Volgens mij heeft de staatssecretaris nu niet een nieuw
pak aan, maar wat mij betreft had hij ook zonder jasje de Kamer mogen beantwoorden
als hij denkt dat daardoor de kwaliteit van zijn antwoord toeneemt.Wat betreft de gevolgde procedure herinner ik eraan dat ik in eerste termijn
heb gezegd dat niet alles onder de noemer "belastingplan" moet worden geveegd
en dat nagegaan moet worden of bepaalde voorstellen op een andere manier of
in een eerder stadium aan de orde kunnen komen. De staatssecretaris heeft
gelijk dat de belastingvoorstellen moeten worden afgehandeld tussen prinsjesdag
en 1 januari om de Kamers de gelegenheid te geven hun budgetrecht voluit uit
te oefenen. Aan de andere kant komt de kwaliteit van de behandeling in deze
Kamer op deze manier onder tijdsdruk te staan. In de Tweede Kamer is vooroverleg
gevoerd over de successierechten, waardoor het debat over het belastingplan
in die Kamer anders kon lopen. Ik kan mij voorstellen dat ook in deze Kamer
vooroverleg plaatsvindt over belangrijke belastingzaken. In onze staatsrechtelijke
verhoudingen is nu eenmaal eerst de Tweede Kamer en vervolgens de Eerste Kamer
aan zet. Ik constateer dan ook koeltjes dat de Tweede Kamer veel meer tijd
heeft gekregen en genomen en de Eerste Kamer weinig tijd is gegund. Dat zegt
wellicht iets over het belang dat aan de overzijde wordt gehecht aan de behandeling
in de Eerste Kamer. Dat zegt waarschijnlijk ook iets voor de waardering door
de Tweede Kamer van de staatsrechtelijke positie van de Eerste Kamer. Opheffing
van de Eerste Kamer zou ook dit probleem verhelpen, maar daar schieten wij
bij dit debat niet veel mee op.Voorzitter. Een aanvraag voor voorlopige teruggaaf, die na 1 december
wordt ingediend, zou niet vanaf 1 januari maar bijvoorbeeld vanaf 1 maart
kunnen worden geëffectueerd in tien maandelijkse termijnen. Volgens mij
was dat in het verleden ook mogelijk. De staatssecretaris heeft toegezegd
de diverse varianten te zullen betrekken bij de verdere studie naar dit punt
en misschien dat ook deze variant daarbij kan worden betrokken.De staatssecretaris heeft enkele opmerkingen gemaakt over de nieuwe begrotingssystematiek,
ijklijnen, afspraken over het niveau van de belastingen enz. Het is jammer
dat hij vanochtend niet in dit huis was, want in de discussie met minister
Zalm bleek dat de Zalmnorm niet 100% dogmatisch is, ook gezien hetgeen hierover
in de miljoenennota wordt opgemerkt. Ik moet er niet aan denken dat er bij
onderhandelingen over het regeerakkoord allerlei begrotingsnormen worden vastgelegd.
Dan is er niet alleen het regeerakkoord waaronder regeringspartijen kreunen,
maar zijn er ook begrotingsnormen die een keurslijf vormen. Ik verzoek de
staatssecretaris dat niet aan alle kanten vast te spijkeren.Wat de vlaktax betreft, steun ik de lijn die in de Verkenningen wordt
gevolgd. Er wordt gepoogd om het draagvlakbeginsel overeind te houden. Ik
heb daarover een vraag gesteld met betrekking tot de verhouding tussen directe
en indirecte belastingen. Ik zie een verschuiving in de richting van btw en
andere heffingen, die het draagkrachtprincipe op de proef stelt. In het schriftelijk
antwoord staat dat de internationale rek bij de btw eruit is. Wat betekent
dit voor de verhouding tussen de directe en indirecte belastingen? Het draagkrachtbeginsel
zal een grotere nadruk krijgen dan thans het geval is. Minister Zalm ging
vanmorgen soepeler met die vlaktax om dan de staatssecretaris. Hij was ook
soepeler dan in de Verkenningen is beschreven. Daar moet je niet te moeilijk
over doen. Zalm stelde duidelijk vast, dat doorvoering van die vlaktax zal
leiden tot een hoog belastingtarief. Mensen met een laag inkomen krijgen onherroepelijk
problemen. Nu kan worden gesproken over allerlei correcties die in het CDA-rapport
staan. Dan rijst de vraag wat het nut van deze carrousel is.Ik heb het al gehad over de vennootschapsbelasting. Het werkgelegenheidsargument
werd ook gehanteerd. Ik heb daarover relativerende opmerking gemaakt. Je moet
maar afwachten of 4000 arbeidsjaren worden gehaald. Het is een macro-economisch
plaatje. Er wordt 22 mld euro voor vrijgemaakt. Het is een onzekere manier
van het bevorderen van werkgelegenheid. De staatssecretaris is er niet op
ingegaan. Ik leid daaruit af, dat hij de relativering kan steunen.Op een aantal punten heeft de staatssecretaris meegedacht in de richting
die ik ook op wilde gaan. Daarvoor mijn dank. Wat de vaartuigenbelasting betreft,
wordt doorgewerkt aan het ontwikkelen van een idee. Hij spreekt over een watersportbijdrage.
Misschien kan dat in een volgend kabinet worden meegenomen. Het is jammer
dat dit punt uit het huidige akkoord niet is geëffectueerd. Als het gaat
om het repareren van milieuschade, kan de opbrengst daarvan daarvoor worden
ingezet. Het is aan de onderhandelaars in mei om dat vast te leggen.Ik heb met instemming kennis genomen van de opmerkingen over de CO2-uitstoot.De redenering over de btw op de tickets steunen wij. Het is een redenering
vanuit milieu overwegingen. Het is niet zinvol binnenlandse
vluchten te entameren en btw over de tickets te heffen. Het milieuargument
geldt niet voor een luchtballonvaart, hoewel ik niet precies het milieueffect
van het vullen van een ballon ken. Ik heb geen antwoord gekregen op mijn opmerking
dat dit naar meer smaakt. Ook als het gaat om Europese vliegtickets kan er
wat ons betreft niet hard genoeg worden gelopen. Voor afstanden tot 600 km
zou ook het argument kunnen gelden dat er een goed alternatief is in de vorm
van openbaar vervoer dat veel minder milieuschade toebrengt.Ik heb kennisgenomen van de opmerking van de staatssecretaris dat er geen
nieuwe voorstellen op het gebied van het successierecht zijn te verwachten.
Ik had dat eigenlijk wel verwacht, omdat in de nota naar aanleiding van het
verslag van de Tweede Kamer stond dat het kabinet nog niet was uitgestudeerd
op een aantal varianten. Daaruit maakte ik op dat er nog een vervolg zou komen
op de nu voorliggende voorstellen. Of bedoelde de staatssecretaris hiermee
alleen dat hij niet van plan is te komen met een wijziging van de vrijstelling
voor partners? Komt er nog een vervolg naar aanleiding van het werk van de
commissie-Moltmaker?Mijn primaire reactie op de, overigens niet door mijn fractie ondertekende,
motie van de heer Stevens was dat het eigenlijk niet mogelijk zou moeten zijn
om bij nota van wijziging belastingsmaatregelen met terugwerkende kracht voor
te stellen. Ik wist overigens niet dat de heer Wöltgens ooit een motie
had ingediend om de Grondwet op dit punt te herzien. De reactie van de staatssecretaris
op de motie van de heer Stevens gaf ons aanleiding tot het oordeel dat wij
haar niet nodig vinden. Op dit punt wacht ik overigens het antwoord in tweede
termijn nog af.De heer Wöltgens (PvdA):Ik ben de heer Platvoet er dankbaar voor dat hij mij in staat stelt een
ruiterlijk "mea culpa" uit te spreken. Ik weet zeker dat ik een dergelijke
motie heb ingediend. Dat deed ik samen met Martin van Rooijen, een voorganger
van de huidige staatssecretaris. Ik weet echter niet waar die motie uiteindelijk
terecht is gekomen. In ieder geval niet in de Grondwet! Op zich lijkt het
mij helemaal geen idiote gedacht om het beginsel "nulla poena sine praevia
lege" ook op de belastingen toe te passen. In die zin had het dus wel in de
Grondwet kunnen staan, maar dan als een soort virtuele bepaling. Hoe dan ook,
ik kan mij er niet op beroepen. Ook de Kamer niet, trouwens.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat laat onverlet dat het een goed punt blijft.De voorzitter:Ik heb het overigens wel gewaardeerd dat de staatssecretaris zich heeft
aangepast aan het in deze Kamer, althans achter de regeringstafel gebruikelijke
decorum. Bovendien vind ik dat hij een buitengewoon keurig driedelig pak draagtDe heer Schuyer (D66):Voorzitter. De heer Wöltgens was mij voor met zijn interruptie. Ik
heb de Grondwet er even op nageslagen en het staat er echt niet in. In artikel
88 staat iets over de bekendmaking. In de toelichting daarop staat dat daarmee
niets is gezegd over de mogelijkheid om een in werking getreden wet te doen
terugwerken. In hoeverre daarvan gebruik zal moeten worden gemaakt is evenals
thans, aan de wetgever overgelaten. Het is dus steeds een afweging die de
wetgever moet maken. In dit huis moeten wij steeds heel zorgvuldig bezien
of de wetgever van deze mogelijkheid gebruik mag maken. Daarom hebben wij
met overtuiging de motie ondertekend. Wellicht blijkt ze in tweede termijn
overbodig te zijn. Ik hoop dat, omdat ik dit eigenlijk een heel vanzelfsprekend
iets vind.De staatssecretaris heeft uitvoerig geantwoord, waarvoor dank. Over het
tijdpad, de clustering en de verkenningen heb ik eigenlijk niets meer te vragen.
Het tijdpad wordt secuur bezien. De clustering heb ik ervaren als een handreiking
ter uitvoering van de motie-Boorsma. Wat de verkenningen betreft, is de concentratie
gericht op de vlaktax. Er is inderdaad gezegd dat de regering wellicht zou
kunnen instemmen met een verdergaande vervlakking. Ik heb geen enkele illusie
dat die vlaktaks in één keer ingevoerd zou kunnen worden, dus
een ontwikkeling in de richting van een vervlakking is mij ook welkom, maar
wij zullen toch nog verder studeren op die vlaktaks. De heer Rensema deed
al een suggestie om het langs een iets andere lijn te proberen.Verder is er inderdaad een schriftelijk antwoord gegeven over het voorbeeld
van het stallen van auto's van de ANWB. Het antwoord is eigenlijk precies
dat van de grootaandeelhouder. Het betekent dat de ANWB de garages van zijn
medewerkers moet huren en die huur vervolgens kan verrekenen met de vennootschapsbelasting.
Op deze manier ga je altijd iets zoeken; ik vond de brief van de ANWB toch
heel redelijk. Misschien is er nog een uitweg te vinden, omdat er in de schriftelijke
beantwoording iets staat over de onmiddellijke omgeving. Dat is wellicht ook
nog een oplossing, want een grootaandeelhouder wil toch echt zijn auto op
zijn eigen terrein zien staan, terwijl de bedoelde ANWB-medewerker dat misschien
wat minder voor ogen heeft.Naar aanleiding van de interruptie over dit punt heeft de staatssecretaris
iets gezegd waarmee hij eigenlijk geen helder antwoord gaf op een vraag die
ik eerste termijn ook al had gesteld. Ik ben het volledig met hem eens dat
er een constante spanning is tussen het streven naar eenvoud en het behoud
van rechtvaardigheid en zuiverheid van de wetgeving. Daar krijgt hij mee te
maken, maar ook iedereen die op dit spreekgestoelte staat. Ik vind wel dat
de overheid en met name de Belastingdienst de uitdaging moet aannemen, zo
niet ertoe verplicht is, belastingformulieren zo te maken dat goedwillenden
ze niet per ongeluk verkeerd invullen. Ik heb hierover iets gezegd naar aanleiding
van alle heffingskortingen. De gegevens die daarbij verstrekt moeten worden,
zijn zo complex dat je ook met de beste bedoelingen je biljet verkeerd kunt
invullen. Ik weet wel dat dit veelal kan worden hersteld door een gesprek
met de belastinginspecteur, maar echt zuiver vind ik dit toch niet. Daarom
vind ik dat de regering en wij als wetgever eenvoud van wetgeving moeten nastreven
om degenen die het gewoon goed menen – die zijn er gelukkig ook nog –
met hun administratieve lasten niet in een onmogelijke situatie te brengen.Net als de heer Platvoet verbaasde het mij dat wij nu pas aan het begin
staan van een grootscheepse herziening van de successie wetgeving.
Als wij dit verkeerd zien, dan hoor ik dat graag, maar dan herhaal ik een
opmerking die ik in eerste termijn gemaakt heb. Als er in 2001 een grote belastingherziening
met een heel specifieke benadering van het vermogen wordt gerealiseerd en
als er dan een winst van 750 mln gulden wordt ingeboekt in verband met het
voorkomen van kapitaalvlucht, wat op zichzelf juist is, dan dient hierbij
naar onze mening bedacht te worden dat er een even grote, zo niet grotere
kapitaalvlucht wordt veroorzaakt door zware successiewetgeving, met name bij
erfgenamen in de eerste en de tweede graad. Natuurlijk kost een grootscheepse
herziening van de successiewetten geld, maar ze kan ook winst opleveren doordat
bepaalde vermogens bij vererving dan niet het land uit verdwijnen. Graag nog
een korte gedachtewisseling over de vraag of dit in overweging genomen is
en of dit bij de discussie over successie zal worden betrokken.De heer De Vries (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de antwoorden, die in veel
opzichten bevredigend waren.Op enkele punten kom ik nog terug, in de eerste plaats op mijn kwalificatie
van de wetsvoorstellen bij de indiening bij de Tweede Kamer. De staatssecretaris
sprak van voortschrijdend inzicht dankzij de gedachtewisseling in de Tweede
Kamer. Dit siert hem. Toch had hij de amendering soms voor kunnen zijn en
zelfs moeten zijn. Ik geef als voorbeeld dat minister Borst heeft uitgesproken
dat zij de alcoholaccijns wilde verhogen, te compenseren met een verlaging
van de frisdrankaccijns. Je mag aannemen dat het kabinet met één
mond spreekt, maar wij vonden dit niet terug in het wetsvoorstel dat werd
ingediend op prinsjesdag. Via amendering in de Tweede Kamer werd het alsnog
geregeld. Waarom moest het zo verlopen? Dit is maar een van de voorbeelden.Ik dank de staatssecretaris voor de toezegging inzake de nota landbouw
en fiscus. Ik mag het vertalen in: medio januari. Hij gaf hierbij de waarschuwing
dat wij geen te hoge verwachtingen moeten hebben van de voorstellen daarin.
Als het over de hele sector gaat, kan ik dit wel begrijpen, maar ik heb aandacht
gevraagd voor een speciale deelsector. Ik beloof dat ik de nota op dit punt
secuur zal nalezen en de argumenten zal overwegen.Ik heb tijdens de algemene financiële beschouwingen nog een vraag
gesteld, die niet is beantwoord. De staatssecretaris was er toen niet en blijkbaar
is het hem niet doorgegeven. De vraag ging over de belastinguitgaven in de
sfeer van de indirecte belastingen. Ik heb er vorig jaar over gesproken en
las nu in de miljoenennota dat het een definitieverandering vergt en dat er
onderzoek naar moet worden gedaan. Mijn vraag was of het zo snel kan dat wij
in de volgende miljoenennota de vruchten ervan kunnen zien.De staatssecretaris noemde in verband met de voorlopige teruggave van
de inkomstenbelasting als bezwaar dat er sprake is van een terugval als iemand
in januari opeens niets meer krijgt. Ik heb hem erop gewezen dat zich bij
de onroerendezaakbelasting het omgekeerde voltrekt. Deze wordt in mijn gemeente,
die naar ik aanneem geen buitenbeentje is, in acht termijnen betaald in de
laatste maanden van het jaar. In januari heb je die dus niet meer te betalen.
Deze twee zaken kun je tegen elkaar wegstrepen. Zo groot lijkt mij het bezwaar
dus niet. Als daarin een oplossing ligt, is dat mijns inziens een goede gedachte.Ik heb de ballonvaart niet genoemd omdat ik per se tegen de verhoging
ben, maar meer om de redengeving voor de maatregel, gebaseerd op het milieu.
Ik weet niet precies hoe het met die heliumgassen zit, maar dat is weer een
andere kwestie. Mij is het niet altijd duidelijk wat de motivering is om iets
onder te brengen in het gewone of in het verlaagde tarief. Ballonvaart is
naar mijn idee een vorm van een toeristische attractie en je moet die als
zodanig indelen in de btw. Ik heb de brillenglazen genoemd. Ik begrijp dat
in dit verband Europese regels ons in de weg zitten, maar ik begrijp niet
waarom deze niet onder de eerste levensbehoefte vallen. Mensen met slechte
ogen kunnen er immers niet buiten. De staatssecretaris zegt dat het "maar
zeer de vraag" is of zij onder de definitie van de richtlijn vallen. Dit is
niet helemaal een hard antwoord. Hebben ook alle andere landen van de Europese
Unie de brillenglazen in het algemene tarief ondergebracht?In verband met de vergrijzing en de AOW heb ik nog een suggestie. Op pensioenen
en lijfrenten ligt een belastingclaim wegens de aftrek van de premies in de
tijd dat men deze betaalde. Kun je hetzelfde zeggen van de premies volksverzekeringen
en deze dus alsnog heffen als de lijfrenten en pensioenen worden uitbetaald?
Is dit een benadering die fiscalisering als zodanig nog niet noodzakelijk
hoeft te maken?De regering heeft voor de vakantie inderdaad iets gezegd over het rapport
van de werkgroep-Moltmaker. Daarvan is mij vooral bijgebleven dat de regering
de conclusies om financiële redenen niet op korte termijn kan uitvoeren.
Ik meen dat er niet veel over is gezegd wat de regering wél met die
belasting voor ogen heeft. Ik heb gevraagd of het niet beter is een totaal
herziene, nieuwe successiewet te publiceren, waarvan de termijn van invoering
nog openblijft. Dan kun je een totaalbeeld krijgen van het nieuwe systeem.Tijdens het antwoord van de staatssecretaris had ik uitzicht zowel op
hemzelf als op zijn tas. Ik moest denken aan een uitspraak van een beroemde
Engelsman: ik houd van belastingen als zij maar niet te hoog zijn.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter. Ik dank de staatssecretaris voor de antwoorden en ook voor
de schriftelijke antwoorden. Als deze laatste in druk verschijnen, verwacht
ik graag een "d" aan het eind van mijn naam en geen "t".Wat betreft de sticker ("I love tax") merk ik het volgende op. Ik heb
hier al eerder betoogd dat ik vroeger altijd leerde dat belasting betalen
heel leuk is, hoe meer hoe beter, want dat betekent dat je veel verdient.
Ik zal de sticker niet op mijn boot plakken, want dat geeft te veel agressie
in de sluizen; maar op mijn auto lijkt het mij heel toepasselijk, hoewel mijn
auto vast niet zo milieuzuinig is als ik graag zou willen. Maar dat wordt
de volgende, en dan krijg ik er nog subsidie op ook.Ik maak een opmerking over de tijdsdruk. Inderdaad is de tijd krap, maar
ik zou zeggen: als hij nu maar niet krapper wordt. Dat was een beetje
het signaal dat de Tweede Kamer afgaf: nu wil de Eerste Kamer hem ook nog
half november hebben! Nu, ik dacht: om helemaal het Sinterklaasweekend bezig
te zijn met de pepernoten van die wetsvoorstellen over btw enz., kan ik niet
eens mijzelf aandoen – terwijl ik die sticker toch mooi vind.Er is zeker een spanningsveld in de belastingwetgeving, als je deze in
meerdere mate ook gebruikt voor het bereiken van goede doelen, tussen enerzijds
de verantwoordelijkheid van het departement voor de vakspecifieke kant en
anderzijds de verantwoordelijkheid voor de samenhang in de fiscaliteit. Dat
moet ook voortdurend een rol spelen. Wij hadden hier vandaag het duidelijke
voorbeeld dat een sociaal-zekerheidswetje naar ons gevoel beter vanuit de
socialezekerheidsinvalshoek behandeld had kunnen worden dan vanuit de belastinginvalshoek.
De directe relatie was niet duidelijk en ook de ambtenaren van Sociale Zaken
gaven aan – door de heer Platvoet mevrouw Wolff te noemen in hun beantwoording –
dat zij verwachtten dat er wat meer specifieke deskundigheid bij betrokken
zou zijn. Ik vind het soms ook wel verstandig om er niet altijd van uit te
gaan dat Financiën van alles verstand heeft. Aan de andere kant is Financiën
wel een departement dat van alles een beetje verstand moet hebben, want alles
heeft budgettaire consequenties. Het is dus niet makkelijk. Maar als simpele
zaken, zoals simpele prikkels, uitgeput raken, dan gaat het aan om wat meer
instrumenten met wat meer werk te vinden. Het is dan inderdaad veel meer werk,
zoals de staatssecretaris zelf zegt, om er iets verstandigs van te maken.
Ik ben blij dat hij in ieder geval heeft begrepen dat een doelstellingsdenken
en maatregelen uiteindelijk veel beter zullen blijken te helpen dan als je
bepaalde middelen en instrumenten subsidieert. Immers, daarmee bestendig je
vaak een bepaalde situatie zonder dat je een vernieuwing en een verdere ontwikkeling
bevordert.Voorzitter. Ik ga nu aan enig cliëntisme doen en dat betreft de speeltuinen.
Het was natuurlijk al zo in 2000 – het is geen verandering in deze wet;
het wordt nu vastgelegd in de wet. Immers, als het in 2000 al niet zo was,
dan hadden al die speeltuinen niet kunnen worden afgewezen door de belastingdienst
in Emmen waar het betrof een verzoek om teruggave van de reb-heffing. Mijn
probleem is nu juist dat het zo was; het betreft speeltuingebouwtjes en padvindersgebouwtjes.
Het ergert mij mateloos, iedere keer als het gaat om dingen die lastenverzwarend
zijn, of het nu de arbowetgeving is, de spelregels over sociale hygiëne
of het gedoe met brandveiligheid. Als je waterpadvinder bent, moet je zo langzamerhand
je schip bijna lek boren, omdat er anders brandgevaar optreedt.Altijd bij dat soort dingen weet iedere wetgever de speeltuin te vinden.
Ik heb het niet over de commerciële speeltuin, het attractiepark. Ik
heb het gewoon over "Kindervreugd", bij u achter het huis, waar de kinderen
schommelen. Daar staat zo'n gebouwtje: zij hebben bijvoorbeeld, omdat de waterpomp
gevuld moet worden met drinkwater vanwege legionella, last van de btw-verhoging
op drinkwater en het moet allemaal uit de enkele contributiegelden – ƒ
15 per gezinslid waarschijnlijk – en het vrijwilligerswerk. Ik zie niet
in waarom het niet in het kader van de belastingen tot een oplossing gebracht
kan worden. Het zijn immers meestal verenigingen en zij heten "Kindervreugd"
en dergelijke. Ik kan wel een lijst aanleveren van de Nederlandse speeltuinen;
de eerste speeltuinen bestaan pas 100 jaar en wij hebben er in Nederland zo'n
750. Het kan natuurlijk ook dat de staatssecretaris zegt: ik begrijp uw probleem
en ik ga met de staatssecretaris voor jeugd- en jongerenbeleid ervoor zorgen
dat zij het probleem oplost in relatie tot sport. Maar het is niet eerlijk –
dat moest ik even kwijt.Dan verkeer ik nog een beetje in het ongewisse, bijvoorbeeld waar het
betreft de paarden. Paarden verkeren meestal binnen de manege; incidenteel
kunnen zij buiten de manege zijn – maar wat als zij nu in de buitenmanege
zijn? Ik lees iedere week stukken over belastingrechtspraak, respectievelijk
over btw-heffing. Je kunt cabaret maken uit alleen al de jurisprudentie inzake
belastinguitspraken. Dat is natuurlijk hartstikke leuk, maar ik zou toch wel
eens willen begrijpen hoe dat onderscheid in de praktijk wordt gemaakt. Als
ik op de radio een bijdrage lever waar ik zelf over heb nagedacht, dan is
het journalistiek en dan ben ik niet belastingplichtig over de ƒ 175
die ik krijg voor een halfuur praten. Als een ander er echter ook over heeft
nagedacht, doe ik opeens mee aan een spel of zo en ben ik btw-plichtig. Het
is dus bijna niet te doen. Ik verwacht nu ook geen antwoord op mijn vraag
over die paarden. Ik hoop echter dat het zo is dat de buitenritten in Twente –
ook daar heb ik een zusje en die doet dit soort dingen – niet onder
het hoge btw-tarief gaan vallen. Als dat wel zo is, noemen wij het gewoon
kunstonderwijs.De voorzitter:De staatssecretaris heeft gevraagd om een korte schorsing. Ik neem aan
dat de Kamer daar geen bezwaar tegen heeft.De vergadering wordt van 17.47 uur tot 18.00 uur geschorst.Staatssecretaris Bos:Voorzitter. De stickers vliegen weg. Ik heb ook nog tatoeages in de aanbieding.
Die kunnen overigens zonder naalden worden aangebracht, maar desgewenst kan
ik voor de liefhebbers ook een echte tatoeage regelen.De heer Stevens is teruggekomen op de fiscalisering van de AOW. Ik wil
bepaald niet misverstaan worden. De autonome inkomensprogressie van 65-plussers
is op zichzelf geen reden om bepaalde maatregelen te overwegen. Als je die
maatregelen echter zou willen nemen, wordt het daardoor wel vergemakkelijkt.
Wij hebben een analyse gemaakt waaruit blijkt dat ons belastingssysteem een
aantal problemen kent. Wij kunnen bijvoorbeeld ouderen minder goed met fiscale
instrumenten bereiken. Wij dienen daarvoor oplossingen te vinden. Een randvoorwaarde
voor eventuele maatregelen is dat zij voor iedereen billijk en draaglijk zijn.
Nogmaals, op dit punt behoeft men van het kabinet geen voorstellen te verwachten.De verkenningen betreffen een breed spectrum. Wij hebben ervoor gekozen,
veel beleidsopties onder de loep te nemen, ook opties waar wij het niet mee
eens zijn. Juist deze brede analyse kan een toegevoegde waarde voor het debat
hebben.De heer Stevens vindt het na alle wetgeving van de afgelopen jaren tijd
voor enige rust. Ik zie dat alle aanwezigen op de tribune boven hem "ja" knikken.
Ik moet echter de politicus nog ontmoeten die het mij in dank
afneemt als ik een belastingplan presenteer waar niets in staat. Het zal altijd
een kwestie zijn van het zoeken naar de juiste balans.Ik wil de vragen van de heer Stevens over het beginsel van arms length
en over het gebruik van vertrouwelijke stukken schriftelijk beantwoorden.
De beantwoording vergt enige nauwkeurigheid en dus ook tijd. Ik leid uit de
lichaamstaal van de heer Stevens af dat dit voorstel voor hem acceptabel is.De interpretatie van de heer Stevens van de hybride leningen is correct.
De tekst in de schriftelijke antwoorden was iets te streng, ook in vergelijking
met hetgeen wij daarover eerder geschreven hebben. Ook zijn interpretatie
met betrekking tot de kennisgeving en de rechtsmiddelen in de context van
de WIB is correct.Ik had inderdaad de vraag van de heer Stevens over het fiscaal profiel
nog niet beantwoord. De aanwijzing van goederen leidt niet tot aanpassing
van het fiscale profiel van individuele belastingplichtigen, maar wel kan
aan de hand van een combinatie van factoren worden bepaald of er sprake is
van een verhoogd fiscaal risico. Naast de aangewezen goederen waarin wordt
gehandeld, kan daarbij worden gedacht aan het aangiftegedrag btw en dergelijke.
Ik hoop dat ik hiermee zijn vraag alsnog heb beantwoord.Ten slotte heeft de heer Stevens gevraagd naar de stand van zaken met
betrekking tot de harmonisatie van het loonbegrip. Ik wil hem daar niet al
te veel over vertellen. Binnen een aantal weken hopen wij het wetsvoorstel
terzake in de ministerraad te brengen en dan gaat het naar de Raad van State.
Langs natuurlijke weg komt dan vanzelf het moment waarop de Kamers geïnformeerd
worden over de precieze inhoud van het desbetreffende wetsvoorstel.De heer Stevens (CDA):De staatssecretaris verhoogt de spanning ten aanzien van de vragen over
de harmonisatie. Dus dat belooft veel. Ik ben blij dat hij mijn vragen over
het fiscaal profiel beantwoordt. Zijn voorganger was een aantal jaren geleden
uiterst schichtig om daar iets over te zeggen. Ik ondersteun alleen maar de
aanpak op Financiën dat men een fiscaal risicoprofiel ontwikkelt om beter
achter fraude aan te kunnen gaan. Ik heb van de staatssecretaris nog geen
uitleg gekregen naar aanleiding van mijn vraag over de kerken. Ik had uit
het schriftelijk antwoord geconcludeerd dat de bestaande situatie wordt gehandhaafd.Staatssecretaris Bos:Dat is correct. Het hebben van een notarieel verleden is niet de voorwaarde
waar het om draait bij de kerken. In die zin verandert er dus helemaal niets.Voorzitter. De heer Rensema vroeg zich af waarom ik zo weinig inhoudelijk
ben ingegaan op zijn vurig pleidooi waarin hij werkelijk elke fiscale kwestie
wist te leiden tot een argument ten faveure van het wederom introduceren van
bijzondere tarieven in ons belastingstelsel. Ik was bang dat hij door een
te uitvoerig antwoord van mijn kant zou vrezen dat ik zijn motie niet zou
uitvoeren. Om ons beiden wat dat betreft niet in verwarring te brengen, heb
ik ervoor gekozen om die discussie pas te voeren als de Kamer de notitie heeft
ontvangen waar zij om gevraagd heeft. Ik vind het overigens wel interessant
om de heer Rensema in één adem een pleidooi te horen houden
voor een complicatie van het fiscaal systeem en zich vervolgens te beklagen
over het groeien van wetteksten en het feit dat alles complexer wordt. Het
laat maar zien dat bij ons allen meerdere zielen in de borst huizen. De heer
Schuyer heeft zeer terechte woorden gesproken als het gaat om wat wij allemaal
zouden willen accommoderen in ons fiscale systeem, ook in termen van billijkheid
en als het gaat om de vraag hoe moeizaam zich dat soms verhoudt tot het nastreven
van doelmatigheid en eenvoud.De heer Rensema (VVD):Ik ga geheel akkoord met wat de staatssecretaris nu zegt, met dien verstande
dat een bijzonder tarief ook een aantal problemen zou oplossen en ook elders
tot vereenvoudiging zou kunnen leiden.Staatssecretaris Bos:Daar gaat die notitie dus over.Voorzitter: JurgensStaatssecretaris Bos:Voorzitter. De heer Rensema is ten slotte nog op de bres gesprongen voor
de burger die mee wil naar de kennisgroep, omdat daar de beslissingen genomen
worden. Allereerst moet de burger verteld worden, dat dit niet waar is, want
de inspecteur neemt de beslissingen. De inspecteur heeft echter wel baat bij
collega's, georganiseerd in kennisgroepen, die relevante kennis en ervaring
hebben. Overigens is het zo dat er al een tweetal kennisgroepen bestaat waartoe
de belastingplichtige wel degelijk toegang heeft. Ik meen dat het hierbij
gaat om pensioenproducten en verzekeringsproducten. Dus wanneer er aanleiding
is om een uitzondering te maken op die regel doen wij dat. De hoofdregel blijft
echter dat de belastingplichtige zaken dient te doen met de inspecteur die
autonoom bevoegd is en met niemand anders.Voorzitter. De heer Platvoet heeft, evenals een aantal anderen, suggesties
gedaan om het probleem rondom de perioden voor de voorlopige teruggaaf op
te lossen. Daar neem ik goede nota van en ik neem dat ook mee in het spectrum
van oplossingen die wij in ogenschouw zullen nemen. Hij heeft enige scepsis
over het introduceren van begrotingsnormen aan de inkomstenkant. Ik begrijp
die argumenten goed. Dat speelt ook mee in de weging die wij zelf zullen maken
op dit punt. Ik wijs hem er plagend op dat de grootste pleitbezorger van begrotingsnormen
aan de kant van de inkomsten collega Vendrik aan de overzijde is.De heer Platvoet heeft een opmerking gemaakt die ik recht wil zetten,
namelijk dat een verdere schuif van directe belastingen naar indirecte belastingen
op gespannen voet zou staan met het draagkrachtbeginsel. Dat het moeilijker
wordt, heeft met name te maken met het feit dat wij bij vergroening tegen
een type problemen oplopen dat moeilijker op te lossen is dan bij de allereerste
inzet van vergroeningsinstrumenten. Als het bijvoorbeeld gaat om het verhogen
van btw moeten wij goed in de gaten houden hoe een en ander zich verhoudt
tot de btw-tarieven in de landen om ons heen en daarbij in ogenschouw nemen
dat de marges voor een eigenstandig beleid voor Nederland inderdaad afgenomen
zijn. Dat een verdere schuif van direct naar indirect per se strijdt met het
draagkrachtbeginsel, ben ik niet met hem eens. Dat is afhankelijk van de wijze
waarop je het geld dat dit opbrengt, vervolgens terugsluist.
Het is dus zeer wel mogelijk, wat een rode draad was door de belastingherziening,
om de indirecte belastingen te verhogen maar daar per saldo een meer progressieve
tarievenstructuur in de inkomstenbelasting mee te financieren. Er is dan dus
geen enkele reden om het totaal van die operatie te kenschetsen als draagkrachtbedreigend.De heer Platvoet heeft wat ondersteunende woorden gesproken over ons verder
denken over de regulerende energiebelasting. Hij heeft gevraagd of dit op
termijn niet meer in de richting van een belasting zou moeten gaan die met
name de CO2-uitstoot tot de maat aller dingen maakt. Ik ben zojuist
nog bestraffend toegesproken dat dit zeer interessant is, maar dat we dan
ook complicaties in ogenschouw moeten nemen. Wat betekent dat bijvoorbeeld
voor het faciliteren van kernenergie? Ook dat is een onderwerp dat de heer
Platvoet vast en zeker na aan het hart ligt. Hij zal het dus met mij eens
zijn dat we er goed aan doen om dat in de volle breedte bij de problematiek
te betrekken.Zowel de heer Platvoet als de heer Schuyer heeft mij nogmaals gevraagd
of de regering echt met niets meer komt op het gebied van de successiewetgeving.
Die vraag betekent dat er iets is misgegaan in onze onderlinge communicatie.
Dit is inderdaad echt het geval. We hebben voorzover er geld mee gemoeid is,
gedaan wat we wilden doen en waar we ruimte voor vonden. Er was in het regeerakkoord
ook anderszins geen ruimte voor gereserveerd. In het regeerakkoord stond alleen
dat we die studie zouden doen. We hebben er nog wat geld bijgedaan. Er zijn
dus nog talloze zaken waarmee we bezig zullen blijven, ook in technische zin.
Concrete maatregelen om tarieven te verhogen of te verlagen zijn voorlopig
niet meer aan de orde. De heer Schuyer heeft een punt aan de orde gesteld
dat nadrukkelijk blijft spelen rondom de kapitaalvlucht en de trusts. Dit
is het type oplossing dat door de commissie-Moltmaker ontwikkeld is om familievermogen
binnen de grenzen te houden. We blijven daarnaar kijken. We hebben er als
kabinet voor gekozen om op dit moment niet met verdergaande plannen te komen.
De cruciale kwestie waar het uiteindelijk om draait, is de vraag is in hoeverre
we de huidige tarievenstructuur rechtvaardig vinden, in termen van hoe deze
zowel onderscheid maakt naar de grootte van wat geschonken of nagelaten wordt
als naar de afstand in termen van familierelaties tussen de schenker en degene
die ontvangt. Ik heb in het debat met de Tweede Kamer geen misverstand laten
bestaan over het feit dat het D66-gedachtengoed, waarbij de afstand tussen
de schenker en degene die ontvangt niet relevant zou moeten zijn als deze
thans is in de wetgeving, mij zeer sympathiek voorkomt. Er hangt echter een
enorm prijskaartje aan om dit te realiseren, tenzij ervoor gekozen zou worden
om de tarieven voor anderen te verhogen. Dat is in de Tweede Kamer uitgebreid
bestudeerd. Daar is, zoals iedereen die de parlementaire geschiedenis op dit
punt bestudeert had kunnen voorspellen, geen werkbare meerderheid uit naar
voren gekomen. Dat is dus blijven hangen. Het is een onderwerp dat zich qua
type besluit meer leent voor een volgende kabinetsformatie.De heer Schuyer (D66):Voorzitter. Men kan daar niet alleen uitvoerig over discussiëren.
Er zitten ook in eigen gelederen nuanceverschillen in. Ik ben het met mijn
geestverwanten op dat punt niet overal eens. Ik maak van de gelegenheid gebruik
om te vragen of de staatssecretaris schriftelijk een vraag kan beantwoorden.
Kan hij voor ons aangeven wat de inkomstenkant is van de successierechten,
verdeeld naar de tariefgroepen? Ik ben daarin geïnteresseerd.Staatssecretaris Bos:Dat is zonder probleem mogelijk. Als we dat richting Tweede Kamer al niet
een keer gedaan hebben, kunnen we dat op betrekkelijk korte termijn aan u
doen toekomen.Voorzitter. Ik neem goede nota van de opmerking over de ANWB-wagens van
de heer Schuyer. We zullen dit in de gaten houden. Als dit tot aperte onredelijke
gevolgen leidt, kijken we hier zeker naar. Ik dacht uit zijn bijdrage begrepen
te hebben dat hij onze afweging uiteindelijk ook begrijpt, al is hij het er
misschien niet mee eens.De heer De Vries heeft ons nogmaals opmerkzaam gemaakt op het feit dat
belastinguitgaven ook in de sfeer van indirecte belastingen kunnen spelen.
Wij hebben ook in bijlage 5 van de miljoenennota – vorig jaar was het
bijlage 4 – wat gespeeld met die begrippen. Wij zullen dat perspectief
daarin zo spoedig mogelijk proberen te verwerken. Ik weet niet of dat op een
voldragen manier zal lukken in de volgende miljoenennota, maar het staat wel
op onze agenda.De reden dat de ballonvaarders meevliegen met dit wetsvoorstel heeft te
maken met het feit dat het gaat om binnenlandse vluchten, zeker als er personen
vervoerd worden. Nu blijkt het in veel gevallen helemaal niet te gaan om personenvervoer,
maar om andere zaken, zoals publieke dienstverlening, surveillance of misschien
zelfs goederenvervoer. Daarnaast zou er geen sprake zijn van het stoken van
kerosine, waardoor het motiverende milieueffect niet zou optreden. Daarom
heb ik gezegd dat ik er nog eens naar zou kijken. Als er een fatsoenlijke
manier is om de sector tegemoet te komen, wil ik dat wel overwegen.Met betrekking tot de brillen ligt het moeilijker. Wij hebben al een schriftelijk
antwoord gegeven op die vraag. De situatie in andere landen is meer in lijn
met de Nederlandse situatie. Daar kan geen pleidooi uit gedestilleerd worden
voor een toepassing van het verlaagde tarief.De heer De Vries heeft gezegd dat ook eens gekeken moet worden naar wat
er gebeurt in de tweede en de derde pijler. Er kan gekeken worden wat er gefacilieerd
wordt op het gebied van lijfrentes. Ik verwijs gemakshalve naar hetgeen wij
daarover in de verkenningen hebben opgemerkt. Daar kan de heer De Vries alle
ingrediënten vinden.Het btw-cabaret houdt ons in spanning. Ik ben benieuwd wat mevrouw Ter
Veld op dat gebied voor moois voor ons in petto heeft. Er is kennelijk iets
aan de hand met speeltuinen en padvindershuisjes wat haar zeer verdriet, maar
dat begrijpen wij niet. Ik verzoek haar vriendelijk om met concrete informatie
te komen waar wij ons voordeel mee kunnen doen. Als blijkt dat er mensen tussen
wal en schip vallen, dan zullen wij daar natuurlijk goed naar kijken.De inhoud van de motie van de heer Stevens c.s. sluit naadloos aan bij
de strekking van mijn betoog in eerste termijn. Ik zie dat als een ondersteuning
van de beleids uitgangspunten. In mijn ogen is de motie dus
overbodig.De heer Wöltgens vroeg zich af hoe het gegaan is met het spookamendement
rondom de terugwerkende kracht dat al of niet in de Grondwet is opgenomen.
Wij zullen hem een klein beetje helpen. Wij menen te weten wat hij zich herinnerde.
De heer Wöltgens is de geestelijke vader van de Grondwetstekst waarin
staat dat belastingen slechts bij wet kunnen worden geheven. Dat heeft niets
met de terugwerkende kracht te maken. Die tekst ervaren wij inmiddels allemaal
als buitengewoon normaal. Hij is daar de geestelijke vader van. Wij menen
ons zelfs te herinneren dat hij buitengewoon trots was op het feit dat het
indertijd in de fiscale literatuur een vermetel amendement werd genoemd.De voorzitter:Ik begrijp dat er aanleiding is voor een derde termijn. Ik geef het woord
aan de heer Stevens.De heer Stevens (CDA):Ik dank de staatssecretaris voor zijn reactie. Ik kan deze niet anders
zien dan als een ondersteuning van de strekking van de motie. Ik trek de motie
dus hierbij in. Dat betekent dat in de toekomst niet meer bij nota van wijziging
terugwerkende kracht wordt opgenomen in wetsvoorstellen.De voorzitter:Aangezien de motie-Stevens c.s. EK 123c (28034) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel 27910 (R1695) wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen vooraf bij wetsvoorstel
nr. 28014.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. De fractie van GroenLinks is tegen de onderdelen van het wetsvoorstel
die betrekking hebben op de verlaging van de motorrijtuigenbelasting, de accijns
op de autobrandstof en de soepele behandeling van het woon-werkverkeer.Het wetsvoorstel 28014 wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen
worden zich niet te hebben kunnen verenigen met de onderdelen van dit wetsvoorstel
die betrekking hebben op verlaging van de motorrijtuigenbelasting, de accijns
op de autobrandstof en de soepele behandeling van het woon-werkverkeer.De wetsvoorstellen 28015 en 28034 worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fractie van GroenLinks wordt conform artikel
121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij geacht willen
worden zich niet met wetsvoorstel nr. 28034 te hebben kunnen verenigen.Ik sluit de vergadering.Toen ik zo-even zei dat ik de vergadering sloot, versprak ik mij. Het
was de bedoeling om de vergadering enige ogenblikken te schorsen om even na
te denken. Dat laatste heeft ertoe geleid dat ik nu vraag of er leden zijn
die stemming wensen over wetsvoorstel 28013 (Wijziging van belastingwetten
c.a., Belastingplan 2002-I). Ik stel vast dat dat niet het geval is en dat
niemand aantekening verlangt.Het wetsvoorstel 28013 wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 18.29 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-601-628.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl