Debat over informatie-uitwisseling tussen de NMa en de Belastingdienst
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 404-418

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 8, pagina 404-418

06-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28244Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot 1: BIJVOEGSEL, Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Financiën op een deel van de vragen die tijdens de eerste termijn van de algemene financiële beschouwingen zijn gesteldPagina 420-424
Presentie en opening (woensdag 6 oktober 2004)Pagina 333-333
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 6 oktober 2004)Pagina 418-419
Regeling van werkzaamheden (woensdag 6 oktober 2004)Pagina 354-356
Debat over de positie van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap als voormalig bestuurslid van de TH-RijswijkPagina 333-354
Debat over informatie-uitwisseling tussen de NMa en de BelastingdienstPagina 404-418
Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen naar aanleiding van de Miljoenennota 2005 (29800, nr. 1), en van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2005 (29800 IXB); - Vaststelling van de begrotingsstaat van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2005 (29800 IXA); - Vaststelling van de begrotingsstaat van het BTW-compensatiefonds voor het jaar 2005 (29800 G)Pagina 360-404
Voortzetting van het debat over de positie van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap als voormalig bestuurslid van de TH-RijswijkPagina 356-360

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over informatie-uitwisseling
tussen de NMa en de Belastingdienst.De voorzitter:Bij dit debat kan betrokken worden het kartel in de betonbranche.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Vorige week meldde de NRC ons dat er onenigheid is ontstaan
tussen minister Brinkhorst en staatssecretaris Wijn. De staatssecretaris zou
graag zien dat de Belastingdienst kan beschikken over dossiers van bouwbedrijven
die bij de NMa liggen. De minister van Economische Zaken zou daar niet aan
willen meewerken, omdat dat het onderzoek van de NMa zou belemmeren. Vrijdag
kwam er uitsluitsel in de vorm van een teleurstellende en verbazingwekkende
brief. Het kabinet bleek besloten te hebben tot een nadere analyse van geldende
regelgeving. De NMa zou voorshands geen informatie verstrekken aan de Belastingdienst
met betrekking tot de 473 zaken die onder de clementieregeling bij de NMa
zijn aangemeld. Het kabinet heeft dus niets gedaan met de motie-Van Vroonhoven-Kok
c.s. die op 1 juli hier kamerbreed is aanvaard. De argumentatie in de
brief die het kabinet ons op 1 oktober stuurde, is in feite gewoon een
herhaling van zetten. Het zijn argumenten die wij in mei en juni al met het
kabinet hebben gewisseld. Eerlijk gezegd lijkt het erop dat het kabinet gewoon
helemaal niets gedaan heeft. Namens mijn fractie heb ik gezegd dat het niet
zo kan zijn dat hier een nieuwe belastingvrijstaat ontstaat, dat er bedrijven
zijn die niet als andere bedrijven belasting moeten betalen over de gemaakte
winsten. Dit kan zo niet verder.De staatssecretaris wilde de dossiers wél graag hebben. Blijkbaar
heeft hij het onderspit gedolven in het kabinet. Wat is de mening van de staatssecretaris
over de onduidelijkheid bij de Mededingingswet en de Algemene wet inzake rijksbelastingen?
Deelt hij het idee dat er in de Mededingingswet een blokkade staat?De minister verwijst naar artikel 90 van de Mededingingswet. Dat artikel
zou ambtenaren van de NMa ervan weerhouden om informatie aan anderen te verstrekken,
behoudens een aantal uitzonderingen, waaronder niet de Belastingdienst. Waarom
zijn er wel gegevens aan justitie verstrekt? Dan is nota bene sprake van een
controle-instantie die aan een opsporingsinstantie gegevens verstrekt. Het
verstrekken van gegevens aan de Belastingdienst zou nu juist weer niet kunnen.
Ik vind dat niet logisch. De Belastingdienst kan worden gezien als een instantie
die een rol speelt in heldere mededinging. Immers, bedrijven die te weinig
belasting betalen, concurreren op een oneerlijke wijze.De wet biedt wat ons betreft wel degelijk ruimte. Het is gewoon een kwestie
van politieke wil. De werkelijke reden zit hem volgens mij in de angst van
de NMa dat zij haar werk minder goed kan doen wanneer de dossiers ook naar
de Belastingdienst gaan. Eerlijk gezegd zie ik niet goed waar die angst op
gebaseerd is. Van de minister hoor ik graag of dit de werkelijke reden is.
Zijn er toezeggingen door de NMa gedaan aan bedrijven die hun administraties
hebben ingeleverd met betrekking tot het niet verstrekken van de dossiers
aan de Belastingdienst? Heeft de NMa inderdaad die 473 bedrijven aangeschreven
met het verzoek om de administratie op vrijwillige basis te verstrekken? De
heer Kalbfleisch schrijft dat hiermee op inzichtelijke wijze
rekening kan worden gehouden bij de uiteindelijke sanctieoplegging voor een
mogelijke overtreding. Stel dat een bedrijf netjes meewerkt en het dossier
aan de Belastingdienst geeft. Kan er dan een lagere boete worden opgelegd?
Ik hoor graag hoe ik dit moet lezen. Is dit weer een nieuwe belofte van de
NMa?Tot slot wil ik een paar vragen stellen over het betonstraatstenenkartel.
Welke acties ondernemen het kabinet en de NMa om dit kartel op te rollen en
de onderste steen boven te halen? Heeft de NMa al gegevens van dit betonstraatstenenkartel,
bijvoorbeeld in het kader van de bekende 1 mei-regeling? Zo nee, hoe
gaat de NMa ervoor zorgen dat zij aan die gegevens komt? Hiermee hangt samen
de noodklok die de heer Kalbfleisch luidde, namelijk dat klokkenluiders op
dit moment gewoon niet durven omdat zij te weinig beschermd worden. Dat geldt
ook voor de klokkenluider in dit geval. De heer Kalbfleisch heeft dan ook
gezegd dat er een betere bescherming dient te komen. Wat gaat het kabinet
nu doen? Er is een regeling aangekondigd. Het is echt de hoogste tijd om iets
te regelen voor de schade die mensen oplopen doordat zij hun werk verliezen
en niet meer aan de bak komen, maar ook voor de bescherming van hun positie
binnen het bedrijf.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij hebben op 10 maart van dit jaar een debat gevoerd
over de vraag of Nederland fraudeland is. In dat debat is allerwegen in de
Kamer erkend dat er een betere aanpak moest komen van het verschijnsel fraude
in onze samenleving. Vervolgens is er in de loop van dit jaar commotie ontstaan
over de belastingvrijstaten. Daarbij heeft in het bijzonder de Vinkenslag
in Maastricht een rol gespeeld. Ook toen was allerwegen de opvatting in de
Kamer dat belastingvrijstaten niet deugen en dat de regering terecht tegen
dit verschijnsel optreedt.Vorige week is het rapport van de Algemene Rekenkamer over de fraudebestrijding
door de regering verschenen. De harde conclusie van dit rapport is dat de
fraudebestrijding faalt op alle terreinen waar de overheid geconfronteerd
wordt met fraude. Het kabinet heeft zelfs aangetoond geen prioriteit te geven
aan de bestrijding van fraude. Ook de voornemens die de regering in correspondentie
met de Rekenkamer heeft geuit, zijn niet voldoende om de fraude daadwerkelijk
te bestrijden.Ik ben net als mevrouw Vos zwaar teleurgesteld over de inhoud van de brief
van de minister van Economische Zaken, omdat daarin in feite niets meer en
niets minder gezegd wordt dan dat wij weer terug zijn bij de situatie van
voor het zomerreces. Toen is in de motie-Van Vroonhoven/Kok gevraagd om nog
eens in het bijzonder te kijken naar de verhouding tussen de artikelen van
de Mededingingswet en die van de Algemene wet bestuursrecht. De conclusie
van mijn fractie is dat er drie maanden helemaal niets is gedaan, terwijl
er in die motie toch gevraagd is om zo'n onderzoek. Hoe is dit mogelijk? Ik
vraag dit in het bijzonder aan de minister van Economische Zaken. Heeft hij
dit onderzoek niet ingesteld of ziet hij er niets in? Met andere woorden,
ligt hij dwars ten opzichte van zijn collega van Justitie met wie wij toen
ook in debat waren?Er zijn twee mogelijkheden: ofwel het kan ofwel het kan niet. Als het
niet kan, moet je de wet wijzigen. Ik ben echter van mening dat het wel kan.
Ik pretendeer daarbij overigens niet de wijsheid in pacht te hebben. In de
Mededingingswet gaat het evenwel om gegevens die gevoelig zijn in verband
met de mededinging en de concurrentie. Hoe kan het zijn dat gegevens die wel
aan het openbaar ministerie toevertrouwd worden, niet aan de Belastingdienst
toevertrouwd kunnen worden, terwijl dit in feite bijna soortgelijke overheidsinstanties
zijn? Het risico van misbruik voor de concurrentie van bedrijfsgegevens is
niet aanwezig. Ik denk dat je op basis van die redenering kunt concluderen
dat de regering hier vrij snel uit moet kunnen komen. Immers, willen wij die
fraude daadwerkelijk en op gelijke voet kunnen bestrijden, dan dient ook de
Belastingdienst te kunnen beschikken over de gegevens die de NMa onder zich
heeft.Vervolgens wil ik nog iets zeggen over de gisteren naar boven gekomen
fraude van de betonstraatsteenfabrikanten. Het gaat hierbij om eenzelfde soort
verhaal zoals wij dat kennen uit de bouwfraude. Het type lijkt heel duidelijk
op dat van de installatiebranche en op de diverse onderdelen uit de bouwwereld
zelf. De voorzitter van de NMa heeft heel uitdrukkelijk gevraagd om een betere
klokkenluidersregeling. Hij heeft gezegd dat wanneer de NMa niet gegevens
heeft kunnen krijgen omdat een klokkenluider zich niet vrij voelt om zijn
naam te noemen en om gegevens te verstrekken, het systeem niet deugt en dat
er een betere regeling moet komen voor de bescherming van klokkenluiders.
In het algemeen overleg op 29 juni jongstleden heeft de minister van
Justitie gezegd dat er een SER-advies zou worden gevraagd omtrent deze materie
en dat de regering vervolgens met een standpunt zou komen. Ik ben benieuwd
hoe ver het daarmee nu staat. Wat is de mening van beide bewindslieden over
de beoogde verruiming van de klokkenluidersregeling, in de zin dat mensen
beschermd moeten worden als ze gegevens willen aandragen aan de overheid en
dat ze een vergoeding moeten krijgen voor de schade die ze oplopen op het
moment dat ze naar buiten treden?De heer Bakker (D66):Voorzitter. Er zitten hier twee bewindslieden die een brief hebben gestuurd
met een "agreement to disagree". Het heeft weliswaar even geduurd voordat
de brief er lag. Ik begrijp dat ook wel, want er zitten twee verschillende
overheidsdiensten achter die elk op legitieme en acceptabele gronden hebben
vastgesteld dat er een verschil in belang en in invalshoek was. Het kabinet
heeft aangegeven dat de verhouding tussen artikel 55 van de AWR en artikel
90 van de Mededingingswet niet op voorhand duidelijk is, niet alleen in het
algemeen maar ook niet in deze kwestie. Dus is het kabinet het gaan uitzoeken.
Ik vind dat heel verstandig omdat alle vragen die hier vanuit de Kamer zijn
gesteld, heel relevant zijn. In het specifieke geval van de 473 dossiers waarover
het nu gaat, is een bijkomend aspect de eerder dit jaar door de minister van
Economische Zaken gedane aankondiging om teneinde snel schoon schip te kunnen
maken, een clementieregeling in het leven te roepen met het verzoek om de
administraties in te leveren. Op het moment dat de minister dat zegt mag er
ook met vertrouwen van worden uitgegaan dat die stukken daarvoor worden gebruikt,
ook gelet op de wetgeving. Dat vertrouwensbeginsel lijkt mij heel belangrijk
en, naar ik begrijp, blijft het kabinet daar ten volle aan vasthouden, zeker
zolang het niet duidelijk is hoe eerdergenoemde twee wetsartikelen zich tot
elkaar verhouden. Het lijkt mij al met al dus een verstandige benadering,
ook al omdat ik van mening ben dat je niet met terugwerkende kracht ineens
kan komen tot een andere interpretatie omdat je je bijvoorbeeld ergert aan
fraude.Zeker waar de Mededingingswet in hoge mate door Europese regelgeving is
geïnspireerd heb ik nog wel de vraag of aan de onderhavige kwestie ook
een internationale dimensie zit.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik begrijp dat u nu zegt dat de clementieregeling in feite inhoudt dat
wanneer men meewerkt, men er zeker van mag zijn dat de NMa geen gegevens uit
het eigen dossier aan een andere instantie doorgeeft. Maar dat is volgens
mij nooit de intentie van de clementieregeling geweest. Het is wel degelijk
zo dat informatie strafrechtelijk kan worden behandeld. Ik zie niet in waarom
de gegevens dan niet naar de Belastingdienst kunnen worden doorgeleid.De heer Bakker (D66):Dat zou je wel kunnen afleiden uit artikel 90 van de Mededingingswet.
Dit artikel verplicht de NMa ertoe, gegevens die zijn verkregen in verband
met de uitvoering van die wet uitsluitend voor de toepassing van de Mededingingswet
te gebruiken. Daar is wel een uitzondering op, maar die betreft andere toezichthouders
en niet de Belastingdienst. Ik begrijp wel dat de minister van Economische
Zaken zich daarop beroept, ook gelet op het gewekte vertrouwen, de rechtszekerheid
en de beginselen van behoorlijk bestuur. Ik begrijp ook dat de Belastingdienst
naar voren brengt, hier ook belang bij te hebben en wijst op artikel 55 van
de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Gelet het grote belang hiervan voor
deze kwestie en voor toekomstige kwesties, is het heel verstandig dat het
kabinet goed op een rijtje wil zetten hoe beide wetten zich tot elkaar verhouden
en welke wet voorrang moet hebben. Dat is een verstandige reactie op de motie
van de Kamer die breed is gesteund, ook door mij. Een motie heeft echter niet
meteen kracht van wet.Mevrouw Vos (GroenLinks):In feite zegt u: omdat er een clementieregeling is, zijn er verwachtingen
bij de bouwsector gewekt en daarom kunnen de dossiers niet op strafrechtelijke
aspecten of door de Belastingdienst worden onderzocht. Dat is echter nooit
de bedoeling van deze clementieregeling geweest. Die regeling is er om ervoor
te zorgen dat er mededingingsrechtelijk rekening met de boete wordt gehouden.
Bedrijven kunnen toch niet op andere terreinen vrijuit gaan omdat zij aan
deze clementieregeling meewerken?De heer Bakker (D66):De Belastingdienst kan ook zelfstandig onderzoek doen naar die bedrijven.
Hier gaat het om de clementieregeling in het kader van de mededingingswetgeving.
Strafrechtelijke vervolging staat hier volgens mij buiten. Er is wel afgesproken
dat er een link met het OM gelegd kan worden.De heer Heemskerk (PvdA):U heeft gezegd dat hier twee heren achter de regeringstafel zitten met
een "agreement to disagree". De Kamer heeft een heldere motie aangenomen,
waarin staat dat die gegevens uitgewisseld moeten worden. Waar staat u nu?
Bent u het ermee eens dat de Belastingdienst die gegevens moet kunnen krijgen?
Of staat u aan de kant van de minister Brinkhorst die zegt dat de troepen
van Wijn deze kluis niet in komen?De heer Bakker (D66):Wij hebben te maken met twee heren die de verantwoordelijkheid hebben
om moties van de Kamer uit te voeren, maar ook de verantwoordelijkheid om
op een goede manier dit land te besturen. Beiden hebben hierin een positie.
Het is heel lastig om de verhouding op juridische gronden te bepalen. Dat
is toch wel wat anders dan een motie van de Kamer. Hoe belangrijk een motie
ook is, zij heeft niet meteen kracht van wet. Het is heel verstandig dat men
niet overhaast conclusies wil trekken. Ik heb gezegd dat het een respectabele
wens van de Belastingdienst is om die dossiers ook te willen inzien, maar
hij kan ook zelfstandig die bedrijven bezoeken. De doorgifte van gegevens
aan de Belastingsdienst was niet het oogmerk van de Mededingingswet. Daar
komt het gewekte vertrouwen door de opzet van de clementieregeling nog bij.
Dat gewekte vertrouwen kan ik alleszins billijken. Voor het overige wacht
ik graag het nadere onderzoek van beide bewindslieden af.De heer Heemskerk (PvdA):U herhaalt wat iedereen al op 23 juni wist. U zegt in feite: kabinet
studeert u nog maar even lekker door, want de fractie van D66
heeft hier ook nog geen mening over.De heer Bakker (D66):Dat is onzin. Als u vindt dat een motie meteen kracht van wet moet hebben,
moet u met een initiatiefwetsvoorstel komen waarin u het kunt regelen zoals
u wilt. Dat heeft u niet gedaan en dat hebben wij geen van allen gedaan. De
ministers constateren terecht dat twee wettelijke uitgangspunten die beide
volstrekt legitiem zijn, met elkaar botsen. Zij willen zorgvuldig omgaan met
de Kamer, met de belangen van de bedrijven en met het gewekte vertrouwen.
Natuurlijk zit iedereen dan met de vraag hoe zich dit verhoudt tot de fraude
in de sociale zekerheid, maar met permissie, mijnheer De Wit, daar gaat het
vanavond niet omWat betreft het betonstraatstenenkartel sluit ik mij graag aan bij de
vragen van mevrouw Vos daarover.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. Wij spreken al enige tijd over de kwestie van uitwisseling
tussen de mededingingsautorititeit en de Belastingdienst van gegevens die
min of meer vertrouwelijk bij de NMa binnen zijn gekomen. De VVD-fractie is
ervoor dat organen van de overheid efficiënt samenwerken. Dat lijkt ons
van bijzonder groot belang. Daarom hebben wij ook de motie-Van Vroonhoven
c.s. gesteund. Het is misschien goed, ook gelet op de interrupties zo-even,
enkele citaten uit de motie te halen. De tweede overweging van de motie is
dat de handhaving van de Mededingingswet en de effectiviteit van de NMa van
eminent belang zijn. In het dictum staat dat er geen afbreuk moet worden gedaan
aan doel en ratio van de Mededingingswet. Dat is voor ons heel erg belangrijk.
GroenLinks suggereert dat er een foutje is gemaakt in de wet. Er is echter
heel bewust gekozen voor deze regeling. Dat is onze interpretatie. Daarom
kent de Mededingingwet bepaalde beperkingen bij het doorgeleiden van gegevens.Wij steunen de korte, maar heldere brief van het kabinet van 1 oktober.
Die is weliswaar alleen door de minister van Economische Zaken ondertekend.
Aangezien het kabinet met één mond spreekt, staat er echter
ook de fictieve handtekening van de staatssecretaris van Financiën onder.
In de brief staat dat het kabinet de zaak gaat analyseren. Als het kabinet
uiteindelijk met de redenering komt dat het misschien verstandig is om de
wet aan te passen, staan wij voor zo'n discussie altijd open. Wij willen niet,
zoals GroenLinks en Partij van de Arbeid, met terugwerkende kracht de wet
veranderen. Volgens mij is dat ook juridisch niet houdbaar. Ik hoor daarop
graag een reactie van de minister van EZ. Wij creëren dus juridische
problemen als wij de heer Kalbfleisch ertoe dwingen. In die zin is het probleem
bijzonder simpel. De vraag is wel wanneer de genoemde analyse er naar verwachting
van het kabinet zal zijn.De heer Heemskerk (PvdA):De Partij van de Arbeid wil niet de wet met terugwerkende kracht veranderen.
De PvdA wil wel altijd dat het begrotingstekort niet verder oploopt. De boetes
van de NMa zijn een middel om het begrotingstekort in bedwang te houden. Wat
vindt de heer Hofstra ervan dat de heer Kalbfleisch aanbiedt om lagere boetes
en sancties uit te delen als bedrijven de boekhoudgegevens keurig doorspelen
naar de Belastingdienst? Die gegevens liggen reeds in de kluis bij de NMa.
Wat vindt de heer Hofstra van deze aanbieding?De heer Hofstra (VVD):Ik was precies bij dit punt in mijn inbreng aangeland. Er schijnt een
brief te circuleren, met in de laatste alinea een wat vreemde passage. Er
staat niet dat de bedrijven korting krijgen, maar de brief spreekt van "in
redelijkheid" en "rekening houdend met". Ik vind het een curieuze zinsnede.
Het lijkt mij het goed recht van de heer Kalbfleisch om tegen aannemers te
zeggen: jongens, wees verstandig en lever het in bij de Belastingdienst. Maar
om hen een worst voor te hangen? Ik wil graag een reactie van het kabinet
op de vraag hoe dit te interpreteren.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ook GroenLinks wil niks met terugwerkende kracht veranderen. Het gaat
om de interpretatie van de Mededingingswet en de interpretatie van de geheimhoudingsplicht
die aan ambtenaren is opgelegd. Mijn fractie zegt dat die plicht, ook gezien
de geschiedenis van de wet, gericht is op specifiek bedrijfsgevoelige gegevens.
Ik vind het niet logisch dat gegevens wel aan justitie gegeven kunnen worden,
maar niet aan de Belastingdienst.De heer Hofstra (VVD):Vlak voor het zomerreces hebben wij hierover uitvoerig gesproken met de
minister van Justitie. Overigens bleek toen dat de strafrechtelijke feiten
op grond waarvan de informatie doorgegeven kan worden heel vreemde dingen
zijn. Alleen bij een gijzeling of een verkrachting gold deze bepaling. Ook
daar was sprake van een heel hoge Chinese muur. Overigens zou er in dit geval
naar mijn idee van bedrijfsvertrouwelijke informatie sprake zijn.Voorzitter. Over het betonklinkerkartel kan ik kort zijn. De VVD-fractie
heeft niet de illusie dat er in het land economisch gezien nergens iets mis
gaat. De NMa is er toch niet voor niets.Over de klokkenluiders hebben wij vlak voor het zomerreces ook een discussie
gevoerd, ook weer met de minister van Justitie erbij die op dat punt natuurlijk
een bijzondere inbreng zou kunnen hebben. Als er alleen maar bonafide klokkenluiders
zouden zijn, dan zou de VVD snel klaar zijn met een regeling. Ons probleem
is dat als wij ons via publieke regels mengen in private arbeidsomstandigheden
wij ook situaties kunnen creëren. Ik wil niemand beschuldigen, maar wij
allen kennen toch ook klokkenluiders uit de malafide hoek. Voor ons is cruciaal
het verschil tussen bonafide en malafide. Het lijkt mij heel moeilijk om dat
onderscheid goed te maken, maar wellicht kan het kabinet daar iets meer over
zeggen. Volgens mij krijgen wij op dit punt ook nog voorstellen. Dat is voor
ons in ieder geval de crux. Natuurlijk voelt iedereen mee met de moeilijke
situatie van iemand die iets aanbrengt en daarvoor niet wordt beloond maar
zelfs gestraft.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Ik had vanmorgen het genoegen om met de heer Hofstra voor
de VARA-radio hierover te debatteren en toen zei hij tot mijn grote vreugde
dat als er een goede regeling zou komen, waarin een derde instantie bonafide
en malafide zou kunnen onderscheiden, hij daar wel wat voor voelde. Ik heb
hem toen gewezen op een initiatiefvoorstel van GroenLinks waarin de rechter
die rol wordt toebedeeld. Als een derde instantie, misschien
een rechter, daar een goed oordeel over kan vellen, wil de heer Hofstra daaraan
dan wel meewerken?De heer Hofstra (VVD):Het genoegen was wederzijds en ik breng het nu ook niet voor niets naar
voren. Als wij in staat zouden zijn om dat onderscheid objectief te maken –
nogmaals, ik denk dat dit niet gemakkelijk is – zou het voor ons gemakkelijker
zijn om aan zo'n regeling medewerking te verlenen. Daarom wacht ik met veel
belangstelling af waarmee het kabinet komt. Misschien kunnen de bewindslieden
ook even reageren op mijn vraag of het denkbaar is dat zo'n onderscheid objectief
kan worden gemaakt. Dat zou de discussie er veel gemakkelijker op maken.De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Natuurlijk ontstond er grote maatschappelijke verontwaardiging
over de misstanden in de bouw. Iedereen moet in dit land netjes belasting
betalen en kartels moeten wij keihard aanpakken, ook betonstraatstenenkartels,
overigens een prachtig scrabblewoord. De kamerbreed aanvaarde motie riep op
tot een directe gegevensuitwisseling tussen de Belastingdienst en de NMa en
indien vereist aanvullende wetgeving met behoud van de terecht en ook nuttige
geheimhoudingsbeperkingen van de NMa. Het antwoord van de minister van Economische
Zaken vond mijn fractie buitengewoon slap en traag. De brief kwam al later
naar de Kamer, is twee keer uitgesteld. Hij spreekt altijd over de noodzaak
van langer en harder werken. Welnu, hij heeft tweemaal zijn deadline niet
gehaald, dus in het vervolg ook graag wat meer ambitie en tempo van zijn kant.Het lijkt erop alsof hij sinds 23 juni alleen maar ruzie heeft zitten
maken. In de Kamer meldde de staatssecretaris nog: "De heer Brinkhorst heeft
in zijn bescheidenheid majesteitelijke eenvoud gebruikt wat betreft de brief.
Het moge duidelijk zijn dat de Kamer die brief van ons beiden krijgt." De
handtekening van de staatssecretaris ontbrak. Wilde de minister niet dat de
staatssecretaris mee tekende? Wat is nu eigenlijk het hele probleem? De Belastingdienst moet toegang
kunnen krijgen tot de kluis van de NMa, net zoals informatie uitgewisseld
kan worden tussen de NMa en het OM. Belastingbetalers en burgers snappen er
helemaal niets van waarom de ene dienst met strikte geheimhouding, de NMa,
niet informatie kan leveren aan een andere dienst met strikte geheimhouding,
namelijk de Belastingdienst. Het is ook een groot verschil met het OM, want
je hoeft niet mee te werken aan je eigen veroordeling. Daarom mag de informatie
van de NMa niet zomaar naar het OM, maar iedereen moet in dit land keurig
zijn belastingaangifte doen. Zijn wij in Nederland niet bijzonder strikt waar
het gaat om de definitie van geheimhouding? Kan de minister van Economische
Zaken aangeven hoe dit in andere Europese landen is geregeld. Mijn fractie
heeft in ieder geval de indruk dat wij soms wel heel erg strikt in de leer
zijn. Het is vooral belangrijk dat de NMa ervoor zorgt dat er geen bedrijfsgeheimen
op straat komen te liggen.Ik sluit mij verder aan bij de oproep van de NMa voor een betere klokkenluidersregeling.
Nu belooft de NMa namelijk kortingen die ten koste gaan van de schatkist omdat
beide diensten geen gegevens kunnen uitwisselen. De informatie wordt immers
via de bedrijven zelf aan staatssecretaris Wijn aangeleverd.De troepen van staatssecretaris Wijn vallen alle woonwagenkampen in Nederland
binnen om belastingcenten op te kunnen halen. Het lijkt er echter op dat minister
Brinkhorst hem tegenhoudt om gegevens van de NMa te krijgen. Ik vermoed dat
de staatssecretaris zit te popelen op zijn stoel. Wat gaat hij nu doen? Gaan
de manschappen van staatssecretaris Wijn ook de NMa-toren binnenvallen? Dat
zou een heel rare vertoning worden.Als hij dat niet doet, wat gaat hij dan wel doen? De PvdA-fractie steunt
namelijk de Belastingdienst in haar streven om op zo veel mogelijk manieren
belastinggeld te innen. Waarom moet hij zonodig de kluis van de NMa binnengaan?
De Belastingdienst heeft heel veel wapens in handen. Ik denk aan fictieve
aanslagen en de omgekeerde bewijslast. Wat doet hij op dit moment tegen deze
bedrijven?Voorzitter. Het is een buitengewoon vreemde zaak. Zelfs met allerlei aanvullende
communicatieadviseurs valt niet aan een gewone burger uit te leggen waarom
de minister sinds 23 juni helemaal niets heeft gedaan. Dat is zeer teleurstellend.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik hoef niet in te gaan op de aanleiding voor dit debat, want
in juni heeft de Kamer al uitgebreid gesproken over belastingfraude en belastingbetaling
door bouwbedrijven en alle problemen die zich daarbij hebben voorgedaan. Dat
debat is uitgemond in een kamerbreed ondersteunde motie van mevrouw Van Vroonhoven.
De intentie van deze motie is volstrekt helder, een intentie waar de CDA-fractie
nog steeds achter staat.In de motie-Van Vroonhoven/Kok wordt de regering opgeroepen om de knelpunten
in de Mededingingswet en de Belastingwet te analyseren. Het moet mij van het
hart dat de brief in reactie op deze motie wel erg mager is. Het is een korte
brief. Tegelijkertijd moet ik ook zeggen dat de brief wel het een en ander
verduidelijkt. De minister van Economische Zaken geeft namelijk aan dat hij
huiverig staat tegenover het schrappen van de geheimhoudingsplicht uit de
Mededingingswet, omdat het bedrijven ervan zou weerhouden om zich vrijwillig
bij de NMa te melden.Die huiver roept natuurlijk logischerwijs de vraag op of de vrijwillige
meldingen nog steeds binnenstromen. Er is immers een afspraak gemaakt over
de datum waarop deze regeling zou aflopen. Als die stroom nog niet is opgedroogd,
zal iedereen dat anders beoordelen. Maar het is natuurlijk wel een belangrijke
vraag of er bovenop de 473 bekende boekhoudingen nog steeds nieuwe boekhoudingen
binnenkomen.Misschien is het zelfs helemaal niet zo verwonderlijk dat er de laatste
dagen nog nieuwe boekhoudingen binnengekomen zijn. Mijn collega's hebben namelijk
terecht gewezen op de discussie die gisteren is opgelaaid naar aanleiding
van meldingen in de media over een nieuw kartel.De motie is kamerbreed gesteund. De minister geeft in zijn brief echter
aan dat hij op voorhand geen beweging wil maken, zoals wel is uitgesproken
in de motie. De minister gebruikt de woorden "op voorhand":
Betekent dat dat de minister het later wel wil doen? Zo ja, wanneer zal hij
dan wat doen? Ik ben daar erg benieuwd naar, want deze passage staat natuurlijk
niet voor niets in de brief. Het is natuurlijk ook mogelijk dat de minister
doelt op de periode nadat de NMa het dossier heeft gesloten. Als dat zo is,
kan de minister dan inschatten wanneer dit dossier wordt gesloten? Ik vraag
dat ook, omdat ik vind dat men eindelijk enige spoed zou moeten betrachten.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik begrijp er helemaal niets van. De CDA-fractie heeft het voortouw genomen
door in juni een motie in te dienen. Destijds was al precies bekend wat de
minister nu in zijn brief schrijft. Toen heeft hij ook gezegd: ik ben daar
huiverig voor want het zou wel eens de medewerking van bedrijven aan de NMa
kunnen tegenhouden. Toch diende de CDA-fractie die motie in. Nu zegt de heer
Atsma: ach ja, de minister komt met nieuwe, goede argumenten, wij zullen het
eens afwachten. Het lijkt wel of die motie toen onder druk van de media-aandacht
is ingediend: zo'n motie klinkt lekker. Nu blijft er helemaal niets van over.
Hoe zit dat nou?De heer Atsma (CDA):Ik weet niet of mevrouw Vos het niet begrijpt, of dat zij het niet wil
begrijpen. Ik stel de minister een aantal vragen over zijn brief. Wat bedoelt
hij met "op voorhand"? Eind juni werden er overigens nog schaduwboekhoudingen
overlegd, naar mijn beste weten. Worden er nog steeds schaduwboekhoudingen
overlegd? Als dat niet het geval is, gaat het argument dat dit bedrijven ervan
zou weerhouden om zich te melden bij de NMa, niet meer op. Kortom, ik stel
de minister een aantal vragen en mevrouw Vos trekt al conclusies. Deze vragen
stel ik niet voor niets; ik wil weten wat de inzet van de minister is.De motie is overigens nog steeds actueel; mijn fractie vindt nog steeds
dat zij moet worden uitgevoerd. Evenals de heer Bakker heb ik wel begrip voor
de spagaat van het kabinet, tussen de Mededingingswet die een aantal zaken
niet toestaat en de belastingwet die een aantal zaken "eist". In dat licht
vind ik de brief van de minister wel wat mager. De analyse waar in de motie
om wordt gevraagd, zien wij nog niet. Wij roepen de minister en het kabinet
dan ook op om als de wiedeweerga de Raad van State of de landsadvocaat om
advies te vragen. Er mag geen gehakketak of onduidelijkheid blijven bestaan
over de rechtsgrond om gegevens wel of niet beschikbaar te stellen. Wij doen
dus niets af aan de intentie van de motie; dat heb ik ook niet gezegd. Als
mevrouw Vos dat toch vindt, is dat haar conclusie. Met dit onderwerp moet
uiteraard wel buitengewoon zorgvuldig worden omgegaan, zoals de heer Bakker
al heeft gezegd. Het kan niet zo zijn dat overmorgen de overheid voor de rechter
staat. Als ik het nog duidelijker moet uitdrukken, dan moet mevrouw Vos dat
maar zeggen.Een heel ander aspect zijn de condities waaronder bedrijven hun schaduwboekhouding
hebben kunnen overleggen. In deze zaal hebben wij van gedachten gewisseld
over de argumenten die daarin een rol spelen. Indien nodig moeten zaken worden
doorgeschoven naar het strafrecht; daar zijn wij nog steeds voor. Het OM kan
wel gegevens doorspelen naar het ministerie van Financiën. Stel dat een
schaduwboekhouding die vrijwillig is aangeboden, bij de rechter terechtkomt.
Kan die dan wel naar de staatssecretaris van Financiën gaan? Deze vraag
is actueel.Kortom: zorgvuldigheid is belangrijk, de intentie van de motie staat bij
ons nog steeds overeind en wij krijgen van de bewindslieden graag een antwoord
op onze vragen.Mevrouw Vos (GroenLinks):De heer Atsma heeft wel heel erg veel woorden nodig.De heer Atsma (CDA):Ik ben gewoon doorgegaan met mijn bijdrage.Mevrouw Vos (GroenLinks):De CDA-fractie heeft in juni een motie ingediend en het kabinet heeft
daarmee helemaal niets gedaan. De heer Atsma zou moeten zeggen: kabinet, wat
is dit nu, dit pikken wij gewoon niet! De argumenten van het kabinet zijn
vandaag exact hetzelfde als in juni. Ik begrijp niet dat de heer Atsma daarmee
zo lankmoedig omgaat.De heer Atsma (CDA):Het CDA is niet gewend of van plan om zich te schikken in een dictaat
van GroenLinks. In het dictum van de motie wordt inderdaad gevraagd om een
analyse. De analyse die het kabinet heeft gemaakt, vind ik buitengewoon teleurstellend.
In het laatste deel van het dictum staat: "verzoekt voorts, zonder afbreuk
te doen aan het karakter van de Mededingingswet, de wet te wijzigen", zodat
het dus wel mogelijk wordt. Mevrouw Vos moet mij geen woorden in de mond leggen
die zij graag van mij zou willen horen, maar die ik niet heb gezegd en ook
niet van plan ben om te zeggen. Zeker niet als zij mij die woorden ook nog
dicteert.De heer Heemskerk (PvdA):Ik ben blij dat de CDA-fractie geen afstand neemt van de conclusie die
wij al op 23 juni trokken, namelijk dat die gegevens met elkaar gedeeld
moeten worden en dat zo nodig de wet moet worden gewijzigd. U oordeelt dat
wij een magere brief van dit kabinet hebben gekregen. Er staat helemaal niets
in wat wij toen al niet wisten. Wat is uw oordeel over het feit dat er tussen
23 juni en vandaag niets is gebeurd?De voorzitter:De heer Atsma geeft kort antwoord en rond daarna zijn betoog af.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik kan snel antwoord geven omdat ik mijzelf ga herhalen. Ik
ben daartoe graag bereid, maar dat is weinig zinvol. Ik vind de brief erg
mager. Als je om een analyse vraagt, dan verwacht je ook een degelijke analyse.
Ik heb niet voor niets gewezen op de mogelijkheid om bijvoorbeeld de Raad
van State of de landsadvocaat om advies te vragen. Ik heb ook gewezen op de
precaire situatie waarin het Rijk zelf kan komen te zitten en ik vind dat
je daar rekening mee moet houden.Dat brengt mij bij de elementen die de betrouwbaarheid van de overheid
dragen. Daar heb ik inmiddels het nodige over gezegd en ik ben benieuwd naar
het oordeel van zowel de staatssecretaris als de minister over het aspect
"betrouwbaarheid" en welke condities zijn gegeven aan bedrijven die hun schaduwboekhouding
hebben overlegd. Daar heb ik op dit moment onvoldoende zicht op. Grondrechten
die kennelijk zijn gegarandeerd, moeten ook in dit geval worden gegarandeerd.
Dat brengt je ook tot de vraag of de staatssecretaris van Financiën
heeft nagedacht over de suggestie om, waar sprake is van een welles-nietesspel
tussen twee ministeries, bedrijven op te roepen zich vrijwillig bij Financiën
te melden. Ik heb gelezen wat de heer Kalbfleisch daarover heeft geschreven.
Zo'n soort beweging zou je ook van het ministerie kunnen maken. Aan beide
bewindslieden stel ik de vraag of er op dit moment enig zicht is gekomen op
de omvang van het probleem van het niet betalen of ten onrechte achterwege
blijven van belastingmiddelen. Ook die vraag is relevant.Ik kom nu te spreken over het straatstenen/betonklinkerkartel zoals dat
deze week naar buiten is gekomen. Wij kunnen ons niet aan de indruk onttrekken
dat substantiële delen van die kartelachtige constructies al bekend waren.
Ik wijs op de monopoliesituaties op het gebied van zand en grind. Tijdens
het debat is daarop uitvoerig gewezen, dus het verbaasde ons in die zin niets.
Wij zouden graag van de minister van EZ willen weten of deze constructies
de afgelopen maanden al niet voor een deel aan de orde zijn geweest bij een
onderzoek. Zo nee, dan ben ik met collega Vos van mening dat ook hier snel
actie op dient te worden ondernomen.Wij hebben voor de zomer al gesproken over de klokkenluider. Daarom heeft
mijn fractie op dit moment geen behoefte om het debat over de klokkenluider
en de positie van de klokkenluider opnieuw aan te zwengelen. De minister van
Justitie heeft de Kamer toegezegd dat er dit najaar – en het najaar
duurt nog ongeveer twee maanden – een nadere notitie van het kabinet
zou komen. Ik wil graag van deze minister weten of hij deze toezegging nog
steeds gestand doet namens het kabinet.De heer Hofstra (VVD):Ik constateer dat collega Atsma onnodig mist stond te creëren over
die brief. Ik heb gezegd dat het een korte brief was. Dat feit kunnen wij
objectief vaststellen. Het is echter ook een heldere brief. De heer Atsma
vond de analyse mager, maar ik lees in deze brief dat die analyse nog moet
komen. Daarom heb ik ook gevraagd wanneer wij deze kunnen verwachten. De heer
Atsma dacht dus dat dit de analyse was. Graag een verheldering op dit punt.De heer Atsma (CDA):Als je nu met het kabinet de discussie voert, mag je verwachten dat er
sinds juni zoveel tijd is verstreken, dat die analyse, in ieder geval een
stevige verkenning, begin oktober aan de Kamer zou zijn gestuurd. Ik ben dat
eens met de heer Heemskerk. Daarom zei ik dat ik de brief erg mager vond.
De heer Hofstra vindt hem kort en duidelijk. Ik vind hem wel duidelijk, maar
ook mager.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik ben de Kamer erkentelijk voor haar bijdrage in eerste termijn.
Het is goed dat wij spreken over de motie-Van Vroonhoven en over de actualiteit
met betrekking tot het kartel in de betonsector. Het is ook goed dat mevrouw
Vos het tweede punt aan de orde heeft gesteld. Dat brengt helderheid over
de problematiek.Van verschillende zijden is gezegd dat het lang heeft geduurd. Ik ben
dat volstrekt met de geachte afgevaardigden eens. De zaak is juridisch complex.
Bovendien is sprake van een afweging van verschillende belangen. Die afweging
van verschillende belangen heeft niets te maken met vermeende verschillen
tussen de staatssecretaris en mij. Het kabinet spreekt altijd met één
mond. Daarom is de brief namens het kabinet door mij ondertekend. Ik verwacht
dat wij daarover unisono zullen spreken. Dat zal straks gebeuren. Dat er verschillende
belangen zijn, is niet helemaal bijzonder. In artikel 10 van de Wet openbaar
bestuur staat heel duidelijk dat er een mogelijkheid is dat er botsende belangen
zijn bij de kwestie van de openbaarheid. Dat artikel 10 wordt gehanteerd door
de Ombudsman. In bepaalde gevallen is er het belang van de openbaarheid. In
bepaalde andere gevallen zijn er afwegingen ter bescherming van de privacy
of van derden. Het Nederlandse rechtsbestel heeft uitdrukkelijk zo'n afwegingskader.
Daar spreken wij nu ook over. Uit hetgeen ik hierna zal zeggen blijkt dat
het kabinet de kwestie op een zorgvuldige manier wil aanpakken. Dat draagt
in een belangrijke mate bij tot de zozeer gewenste cultuuromslag in de bouwsector,
die tot enkele jaren geleden gekenmerkt werd door gesloten gedrag. Ik denk
dat Kamer en kabinet het daarover eens zijn. Ik complimenteer mevrouw Vos
nog een keer met de door haar geleide parlementaire enquête, die dat
punt zo onverbloemd naar voren heeft gebracht. Dat is voor het kabinet de
sterkste motivatie om op deze wijze met de problematiek om te gaan.De heer Heemskerk (PvdA):Voordat wij de cultuuromslag en de hele bouwenquête nog een keer
overdoen, heb ik de korte vraag waarom de minister begint over openbaarheid
en het belang van privacy. Volgens mij valt zowel de NMa als de belastingdienst
volstrekt onder de geheimhoudingsplicht. De inleiding door de minister is
niet relevant.Minister Brinkhorst:Ik heb het begrip botsende belangen alleen genoemd om aan te geven dat
het niet bijzonder is. Daarvoor verwees ik naar de Wet openbaar bestuur, want
die geeft dat pregnant aan. Wij hebben daar een algemene regel voor die botsende
belangen. Er is geen sprake van enig verschil van mening tussen Financiën
en EZ. Ik spreek nog steeds ook namens de staatssecretaris. Er zijn botsende
publieke belangen. Die moeten wij afwegen. Het is volstrekt duidelijk dat
ik daarover in de openbaarheid wil spreken.De motie is al een paar keer aan de orde geweest. De Kamer verzoekt de
regering te zien in hoeverre de NMa en de belastingdienst elkaar kunnen bijstaan
bij het aanpakken van bedrijven die betrokken zijn bij de bouwfraude. Met
veel nadruk zeg ik dat de achterliggende idee van de motie is dat die twee
overheidsinstellingen elkaar zoveel mogelijk bijstaan. Het kabinet ondersteunt
die gedachte van harte. Het zou ook vreemd zijn als het anders was. Tegen
deze achtergrond heb ik de Kamer namens het kabinet op 1 oktober een
brief gestuurd.Hoe krijgt de samenwerking tussen overheidsinstellingen gestalte? Daarbij
moeten de volgende elementen in de discussie worden betrokken. Om te beginnen
gaat het over het regelgevend kader. Dat is bijzonder belangrijk. Enerzijds
is er de Algemene wet inzake rijksbelastingen. Anderzijds is er de Mededingingswet.
Beleidsmatig is van grote betekenis dat het kabinet een proces heeft ingezet
om een cultuuromslag in de bouw te bewerkstelligen en een hernieuwde start, met gezonde concurrentieverhoudingen, te realiseren.Wat dit tweede punt betreft, de cultuuromslag, wil ik erop wijzen dat
de oproep aan de bouwbedrijven om schoon schip te maken, ertoe heeft geleid
dat 473 ondernemingen zich hebben gemeld bij de NMa. In hun kielzog wordt
ook het bewijs gevonden van bedrijven die zich niet uit eigen beweging hebben
gemeld en die wel betrokken waren bij de overtreding van de Mededingingswet.
Het is bijzonder interessant en ook pikant dat juist gisterenavond de problematiek
van de sector van de betonstraattegels daar aan de orde is geweest.De heer Atsma vroeg in dit verband of er nog steeds boekhoudingen binnenkomen
bij de NMa. Uiteraard is het gros vóór 1 mei ingeleverd,
maar ook daarna is er nog nadere informatie ontvangen. De specifieke 1 mei-oproep
van het kabinet, zoals u zich die zult herinneren van dit voorjaar, is nu
voorbij, maar de reguliere clementieregeling, die niet gebonden is aan de
1 mei-regeling, blijft los daarvan gewoon doorgaan voor alle sectoren.
Ik kan niet de precieze aantallen noemen, maar er zijn nog nieuwe gegevens
binnengekomen na 1 mei, buiten die 473 om.De heer Atsma (CDA):Dat weet ik; wij hebben erover gesproken in juni dat er op dat moment
nog steeds boekhoudingen werden overgelegd. Op basis van uw brief trek ik
de conclusie dat er tussen eind juni en nu nog steeds boekhoudingen binnenkomen.
Immers, u zegt dat wat dat betreft niet al te ruimhartig kan worden omgegaan
met het uitvoeren van de motie, want dit zou bedrijven ervan weerhouden zich
alsnog te melden. Mijn vraag was dan ook of er nu nog schaduwboekhoudingen
binnenkomen.Minister Brinkhorst:Er komen verder meldingen binnen. Of die buiten de genoemde 473 gaan,
vermag ik u niet te zeggen, maar zij hebben wel degelijk betrekking op activiteiten
waar de kartels van deze 473 over gingen.Voorzitter. Ik heb zo-even die betonsector genoemd. De directeur-generaal
NMa heeft gisteren in de uitzending aangegeven dat de NMa over deze sector
wel informatie heeft. Het betreft voor een deel ook het genoemde aantal van
473. Echter, de NMa is niet in het bezit van die specifieke schaduwboekhouding.
Het is duidelijk dat de NMa problemen heeft om deze informatie boven water
te krijgen. Ik zeg er meteen bij dat de NMa op zeer korte termijn naar buiten
zal komen met de resultaten van een nieuwe serie onderzoeken in de bouwsector.
Ik hoop dat daarmee de structuur van het kartelgedrag kan worden blootgelegd,
zodat er ook inzicht kan ontstaan in de omstandigheden die voor de noodzakelijke
cultuuromslag aanwezig zijn.Mevrouw Vos (GroenLinks):Heeft de NMa nu een schaduwadministratie van de sector van de betonstraattegels
in haar bezit? Heeft zij al aanwijzingen voor die specifieke sector? Zo nee,
wat gaat de NMa doen om dat te bemachtigen? Gaat zij dit onderzoeken?Minister Brinkhorst:U heeft gisteren zelf de heer Kalbfleisch gehoord. De schaduwboekhouding
als zodanig, waarnaar verwezen werd, heeft de NMa niet in haar bezit. De NMa
is overigens zeer actief bezig op basis van de gegevens die zij wel heeft,
en zij heeft inzicht in delen van de problematiek. Ik denk dat dit ook zal
blijken uit de op zeer korte termijn naar buiten komende mededelingen van
de NMa waar ik naar verwees, daar waar het gaat om de resultaten van haar
onderzoek.Het instrument van de clementieregeling, waar wij zeker over moeten praten,
stelt de NMa in staat om in korte tijd op een efficiënte en effectieve
manier een groot aantal onderzoeken naar kartelvorming in de bouwsector af
te ronden. Ik wil hierbij benadrukken – de suggestie wordt hier en daar
gewekt dat het anders is – dat de clementieregeling niet inhoudt dat
ondernemingen die hun schaduwboekhouding aan de NMa overdragen, geen boete
meer opgelegd krijgen, want dat is wel degelijk het geval. U zult zich herinneren
dat ik zelf het initiatief heb genomen om de boetemogelijkheid te verhonderdvoudigen
tot € 450.000 bij niet-medewerking. De situatie is zeker niet zo
dat, zoals een aantal media heeft gesuggereerd, de NMa een aantal bedrijven
beloofd zou hebben deze niet te vervolgen. Mijn conclusie op dit punt is heel
duidelijk: een goed werkende clementieregeling levert een belangrijke bijdrage
tot een effectieve handhaving van de Mededingingswet. Ik ben er dan ook van
overtuigd dat wij zonder dit instrument met het aanpakken en beboeten van
de kartels en de cultuuromslag in de bouw nog lang niet zover zouden zijn
als op dit moment.De heer Heemskerk vroeg in dat verband wat de situatie in het buitenland
is. Over het algemeen zijn op basis van Europese richtlijnen gesloten systemen
gecreëerd voor de uitwisseling van gegevens tussen de mededingingsautoriteiten
en de Europese Commissie. De lidstaten zijn evenwel vrij om zelf invulling
te geven aan de zuiver nationale toepassing van hun mededingingsregelingen.
Het onderzoek hiernaar in de diverse lidstaten laat een divers beeld zien.
Eén ding is duidelijk: als er voor mededingingsautoriteiten mogelijkheden
zijn om aan andere overheidsinstellingen, niet zijnde mededingingsautoriteiten,
mededelingen te doen, is dat altijd expliciet wettelijk geregeld. Dat is heel
interessant. Dit geldt voor alle systemen en is een belangrijk punt voor de
toekomstige ontwikkeling van deze problematiek.De heer Heemskerk (PvdA):Dus op basis van het Europees mededingingskader is het mogelijk dat, wellicht
via aanvullende wetgeving, informatie tussen een belastingdienst en een mededingingsautoriteit
wordt uitgewisseld.Minister Brinkhorst:Dat is niet helemaal zuiver geformuleerd. Europese regelingen zien allemaal
op een gesloten systeem. Ik wijs erop dat de Autoriteit voor de financiële
markten een vergelijkbaar gesloten systeem kent. In de regeling daarvoor staat
expliciet dat er niet de mogelijkheid is om buiten dat kader op te treden.
Ik zei dat nationale regelingen op een bepaald aantal punten hiervoor ruimte
laten, maar dat daarvoor dan wettelijk expliciet de mogelijkheid wordt genoemd.
Straks kom ik nog te spreken op de problematiek van de Raad van State. Sommige
leden hebben daarover gesproken. Op dat punt is de Nederlandse wetgeving dus
niet duidelijk en biedt zij niet expliciet deze mogelijkheid.De heer Heemskerk (PvdA):Dat de Nederlandse wetgeving niet zo heel duidelijk is,
is gebleken. Als die wel duidelijk was, zaten wij nu niet hier. Wij proberen
die wetgeving juist te doorgronden.Ik vroeg u heel specifiek of buitenlandse kartelorganisaties op basis
van wettelijke bepalingen de mogelijkheid hebben om gegevens met andere overheidsdiensten
uit te wisselen, specifiek met belastingdiensten. Is dat in andere landen
wettelijk goed geregeld?Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik heb gezegd dat het beeld divers is. Dat betekent dat de
situatie niet in alle landen dezelfde is. Waar sprake is van uitwisseling
van gegevens met andere instellingen dan mededingingsautoriteiten, bijvoorbeeld
met belastingdiensten, is dat altijd expliciet wettelijk geregeld. In de betrokken
regeling staat dan dat uitwisseling tussen instelling A en instelling B, niet
behorende tot dezelfde species, mogelijk is. Dan is dus in een zodanige regeling
voorzien. Echter, de Europese regelgeving voorziet in een gesloten systeem.
Zij laat deze mogelijkheid niet toe. Daarom maakte ik onderscheid tussen de
Europese wetgeving en de nationale wetgeving.De heer Heemskerk (PvdA):Maar indien de nationale wetgeving deze mogelijkheid biedt, kan het.Minister Brinkhorst:Dat hangt af van de casus. Als dat voor u nuttig is, zal ik u een overzicht
doen toekomen. Daaruit zal blijken dat hetgeen ik in verbale zin laat weten
ook in specifieke situaties geldt.Voorzitter. Ik kom dan te spreken over het regelgevend kader. De opmerkingen
van de heer Heemskerk zorgden voor een goede inleiding.De heer Bakker (D66):Ik heb nog een vraag over het vorige punt. Zei u dat uitwisseling van
gegevens alleen maar kan op een basis van een vastgestelde wettelijke regeling?Minister Brinkhorst:Dat is juist. Er moet eerst een expliciete wettelijke regeling zijn, een
regeling die specifiek naar het desbetreffende geval verwijst.Wat het regelgevend kader betreft gaat het om de juridische verhouding
tussen artikel 55 van de Algemene wet rijksbelastingen en de artikelen 90
en 91 van de Mededingingswet. Artikel 55, eerste lid, van de Algemene wet
rijksbelastingen verplicht de overheidsorganen informatie die bij hen aanwezig
is over te dragen aan de Belastingdienst. Het tweede lid van dit artikel verschaft
de minister van Financiën de mogelijkheid om in een ontheffing van die
informatieplicht te voorzien. Artikel 90 van de Mededingingswet verplicht
de NMa om gegevens die zijn verkregen in verband met de uitvoering van de
Mededingingwet uitsluitend voor de toepassing van die wet te gebruiken. Artikel
91 van diezelfde wet geeft een aantal uitzonderingen op die geheimhoudingsplicht
aan. Het gaat om een ander geval dan door de heer Heemskerk en de heer Bakker
is genoemd, namelijk om het verstrekken van gegevens aan andere instellingen
die zijn belast met de toepassing van de mededingingsregelgeving. De Belastingdienst
wordt niet genoemd in dit artikel, aangezien hij niet is belast met het toezicht
op de mededingingsregels. Daarmee is de onderlinge verhouding op voorhand
niet duidelijk. Ik heb inmiddels een adviesaanvraag bij de Raad van State
ingediend. Het kabinet zal de Kamer zo spoedig mogelijk over het resultaat
daarvan informeren, naar ik verwacht binnen een paar weken, bijvoorbeeld nadat
u van uw reces bent teruggekomen aan het eind van de maand. Dat lijkt mij
een mooi moment. Dan vindt u het in uw postvakjes.Mevrouw Vos (GroenLinks):De minister noemt artikel 91 en zegt dat de Belastingdienst uitdrukkelijk
niet is bedoeld, maar ook het OM wordt hierin niet genoemd. Hoe zit het in
dat geval met de overdracht van informatie?Minister Brinkhorst:Dat is toch een fundamenteel andere situatie dan de problematiek van de
Belastingdienst. Voordat het kabinet de oproep deed aan de bouwbedrijven om
schoon schip te maken, is nadrukkelijk aangegeven dat de NMa alleen in het
geval van ambtsmisdrijven en geweldsdelicten informatie aan het OM zou verstrekken,
als zij via de schaduwboekhoudingen daarover de beschikking kreeg. Ik herinner
mij heel goed de discussie daarover in het vroege voorjaar. De bedrijven wisten
dat op dat moment en konden er bij het inleveren van hun schaduwboekhouding
rekening mee houden. De heer Bakker en de heer Hofstra hebben het juist geformuleerd:
er is vertrouwen gewekt rond de hantering van de artikelen 90 en 91 en de
daarop gebaseerde clementieregeling. Het zou ook een probleem van de betrouwbare
overheid hebben opgeleverd.Ik heb gesproken over de strategische betekenis van het effectieve optreden
van de NMa. Dat is nadrukkelijk onderstreept door hetgeen gisteravond naar
buiten is gekomen. Willen wij daarin zo snel mogelijk inzicht krijgen –
ik heb alle aanleiding om ervan uit te gaan dat de NMa er bijzonder snel mee
aan de gang gaat – dan is ook van groot belang dat de betrokken personen
en bedrijven van te voren weten wat er is gebeurd met de informatie die zij
bij de NMa aandragen. Als dat niet gebeurt, zou dat niet alleen leiden tot
potentiële schadeacties met alle gevolgen voor het doorzetten van de
cultuuromslag in de bouw – dat willen wij allemaal; er is geen enkel
meningsverschil over – maar ook tot het opdrogen van de informatiestroom
naar de NMa.U moet beide aspecten zwaar wegen. Er moet op dit punt buitengewoon alert
worden opgetreden; vandaar dat ik de zorgvuldigheid noem. Het laatste wat
op dit ogenblik de bouw en de hele sector, die naar wij hopen de cultuuromslag
snel kan maken, nodig hebben, is een kluwen van juridische acties en schadekwesties.
De suggestie dat hier twee bureaucratieën met elkaar aan het vechten
zijn, werp ik verre van mij. Ik heb er geen behoefte aan. Dat is noch voor
de cultuuromslag, noch voor het oplossen van de problematiek nodig. Ik ben
van mening dat beide elementen van grote betekenis zijn voor de term "op voorhand",
waarnaar de heer Hofstra heeft verwezen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Het gaat vanavond om de vraag of de Belastingdienst voluit zijn werk kan
doen. Ik begrijp van de minister dat het niet zozeer de wet is die deze zaak
helemaal afperkt, maar dat in het geval van de juridische overdracht aan het
OM vooraf is gezegd: als u uw administratie bij ons inlevert, wil dat niet
zeggen dat wij een ambtsmisdrijf of een geweldsdelict niet doorspelen. Blijkbaar
brengt niet zozeer de wet de beperking aan, maar heeft u vooraf niet
een dergelijke waarschuwing gegeven aan de betrokken bedrijven.Minister Brinkhorst:Niet alleen de interpretatie die door de NMa aan deze problematiek is
gegeven en waarvan ik mij persoonlijk heb kunnen vergewissen bij de heer Kalbfleisch,
maar ook het gewekte vertrouwen speelt een rol. Om die reden is het van groot
belang dat wij zo snel mogelijk een helder juridisch beeld krijgen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik vind de minister niet helder. Volgens mij houdt de wet geen beperking
in. De minister geeft zelf aan dat er op justitieel gebied wel degelijk ruimte
is om informatie door te geven. Had men vooraf moeten melden dat er mogelijk
dossiers naar de Belastingdienst zouden gaan?Minister Brinkhorst:Het kabinet heeft de Raad van State om een analyse van de thans geldende
regelgeving gevraagd. Ik zal de vragen geven die onder meer moeten worden
beantwoord. Daarmee geef ik al aan dat een verschillende interpretatie mogelijk
is. Geen jurist komt er op dit ogenblik uit.Wat is de verhouding tussen artikel 55 AWR en artikel 90 Mededingingswet?
In hoeverre is het vanuit een Europeesrechtelijk perspectief mogelijk om gegevens
die de NMa heeft gekregen in verband met de uitvoering van de Mededingingswet,
te verstrekken aan de Belastingdienst? Om welk soort gegevens gaat het dan?
Wat is de meest wenselijke vorm om een en ander te regelen? Daarbij is de
vraag of het in de wet moet worden geregeld of op een andere manier. Moet
die gegevensuitwisseling beperkt blijven tot de Belastingdienst of kan het
om meer instanties gaan? Het volgende punt heeft te maken met gewekt vertrouwen
en effectiviteit, de angst voor het opdrogen van de stroom van informatie.
In hoeverre wordt de effectiviteit van de handhaving van het mededingingsbeleid
in gevaar gebracht door gegevensverstrekking aan de Belastingdienst? Het zijn
allemaal belangrijke, ook juridische vragen. De regeling die eventueel nader
moet worden getroffen, zal in belangrijke mate bepaald worden door het antwoord
op deze vragen. Mijn antwoord aan mevrouw Vos is heel duidelijk. Het gaat wel degelijk
ook om een juridische dimensie, los van bestuurlijk-politieke aspecten. Wij
willen ervoor zorgen dat de informatiestroom niet opdroogt. Wij willen gewekt
vertrouwen niet beschamen. Het zijn allemaal niet verwaarloosbare risico's.
Het gaat om een precair proces, waarin deze risico's steeds op de loer liggen.
Eigenlijk is het beste bewijs daarvoor geleverd door datgene wat wij gisteren
op de televisie hebben kunnen zien. Nog eens bleek dat in het verleden en
misschien nog steeds sprake is van kartelvorming, in dit geval in de sector
van de betonstraattegels. Ik zie een zekere parallellie met de terughoudende
informatieverstrekking aan de NMa door klokkenluiders.De heer De Wit (SP):Het is naar mijn idee redelijk simpel. De Mededingingswet biedt voor dit
geval geen oplossing. In de tekst noch in de toelichting is dit geval voorzien.
Toen de wet gemaakt werd, was deze problematiek nog niet boven water. Je kunt
dan twee dingen doen. Allereerst kun je de wet aanpassen, hetgeen lang duurt.
Je kunt ook proberen te achterhalen waarop in de wet gedoeld is bij de uitzondering
in de artikelen 90 en 91. Het aanknopingspunt ligt bij de andere toezichthouders.
Gegevens mogen wel aan andere toezichthouders ter beschikking worden gesteld.
Lijkt de Belastingdienst in dit geval wellicht op een toezichthouder? De NMa
is een toezichthouder, kan controleren en heeft vergaande opsporingsbevoegdheden
en de mogelijkheid om boetes op te leggen. De Belastingdienst lijkt daar op.
Het begrip "toezichthouder" slaat ook in de wetsgeschiedenis natuurlijk niet
letterlijk op de Belastingdienst, maar de Belastingdienst lijkt er wel heel
sterk op. Waarom proberen wij het niet?Minister Brinkhorst:De heer De Wit brengt mij in de verleiding om een klein uur te discussiëren
over wetshistorische, teleologische, analoge en contraire interpretaties.
Dat zijn allemaal elementen die de heer De Wit als een geleerd jurist kent.
Het lijkt mij verstandig om deze woordwisseling tussen de heer De Wit en mij
te voegen bij de adviesaanvraag die ik aan de Raad van State heb overhandigd.
De Raad van State zal daar ongetwijfeld een op autoriteit gebaseerd advies
over geven. Op die manier hopen wij daar vlak na het reces een helder beeld
van te krijgen. Wellicht komt de heer De Wit zelfs een paar dagen eerder terug
van reces in de hoop dat hij dan het desbetreffende rapport in zijn postvakje
zal vinden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voordat de minister overgaat naar de klokkenluidersregeling, wil ik nog
graag een antwoord horen op mijn vraag over de brief die de heer Kalbfleisch
aan die 473 bedrijven heeft gestuurd.Minister Brinkhorst:Daar kom ik nog op.Wij moeten voldoende oog hebben voor de positie van de klokkenluider om
een krachtig optreden van de NMa mogelijk te maken. Hierbij doet zich een
dilemma voor tussen enerzijds het aanpakken van zo veel mogelijk overtredingen
van de Mededingingswet door de NMa en anderzijds een volstrekt open systeem
van informatie voor de overheidsinstellingen. Dat zijn die botsende belangen
waar ik het over had. Bij zo'n open systeem weet een klokkenluider bijvoorbeeld
niet of hij later nog wordt vervolgd en weet het bedrijf niet of het nog een
extra belastingaanslag tegemoet kan zien. De heer Hofstra had het in dit verband
over een onderscheid tussen bonafide en malafide. De minister van SZW heeft
een advies gevraagd over de anonimiteit en de arbeidsrechtelijke positie van
klokkenluiders. Naar ik heb begrepen, zal dat advies in de loop van november
beschikbaar zijn. Ik denk dat het van groot belang is dat wij vanuit onze
optiek kijken naar een zorgvuldige positionering van de klokkenluiders. Ook
dat kan namelijk bijdragen aan een versterking van de handhaving van de Mededingingswet.
Volgens mij is het van belang om die dynamiek verder tot uiting te brengen.Verder heeft het kabinet de Raad van State om advies gevraagd over de
relatie met de Belastingdienst. In dit verband wijs ik ook op de brief die
de DG NMa naar alle 473 bedrijven heeft gestuurd met de oproep om toestemming
te geven voor het doorgeven aan de Belastingdienst van dossiers die bij de NMa liggen. De heren Hofstra en Atsma hebben gevraagd wat moet
worden verstaan onder de laatste zinsnede van de heer Kalbfleisch in die brief.
Die laatste zinsnede geeft als het ware een extra prikkel aan de betrokken
bedrijven om daar gevolg aan te geven. Ik denk dat dit behoort tot de discretionaire
bevoegdheden van de DG. We zullen zien wat hiervan komt. Dit is evenwel weer
een uiting van de intense wens van de collega van Financiën en mij om
zo goed mogelijk samen te werken.De heer Heemskerk (PvdA):Kalbfleisch zegt: indien u akkoord gaat met het doorleiden van een kopie,
wordt daar rekening mee gehouden bij de uiteindelijke sanctieoplegging. Hij
zegt met andere woorden: ik kan u een korting geven omdat u meewerkt aan uw
belastingaangifte. Iedereen moet evenwel gewoon zijn belastingaangifte invullen.
Wij gaan mensen daar toch geen geld voor geven?Minister Brinkhorst:Dat is de interpretatie van de heer Heemskerk. Er is ons veel aan gelegen
om te komen tot een optimaal functioneren van zowel de Belastingdienst als
de mededingingsautoriteit. Dat is ook precies de reden waarom wij in dit collegiale
kader met dit soort maatregelen bezig zijn, vooruitlopend op het hopelijk
autoritatieve advies van de Raad van State.Mevrouw Vos (GroenLinks):Naar ik begrijp wordt er dus rekening mee gehouden bij de uiteindelijke
sanctieoplegging. Gaat het dan om een lagere belastingsanctie of om een lagere
boete van de NMa?Minister Brinkhorst:Ik denk niet dat het zo is dat de directeur-generaal van de NMa speciaal
over de belastingen kan gaan. Wat dat betreft is er een duidelijke scheiding.
Wel heeft hij een zeer zware inspanningsverplichting op zich genomen om te
zorgen dat er sprake is van een naadloze samenwerking tussen de Belastingdienst
en de NMa, met de aanwezigheid van botsende belangen. Die verplichting wordt
door de directeur-generaal NMa zodanig ingevuld dat die tot een optimaal resultaat
leidt.De heer Hofstra (VVD):Ik heb er eerder al de nadruk op gelegd dat ik het wel een curieus zinnetje
vond. Het staat er overigens zo neutraal dat het ook om een verhoging van
de boete zou kunnen gaan, hoewel dat niet heel logisch lijkt. U heeft gezegd
dat het de discretionaire bevoegdheid van de directeur-generaal van de NMA
betreft. Kunt u ook zeggen op grond van welke artikelen van de wet het mogelijk
is wat er in de desbetreffende zin staat?Minister Brinkhorst:Aan het optreden van de NMa ligt in het algemeen het proportionaliteitsbeginsel
ten grondslag. Ook ligt er aan ten grondslag – dat was ook precies de
basis van de clementieregeling – dat actief meewerken niet tot straffeloosheid
leidt, maar wel tot lagere boetes. Ik zou mij kunnen voorstellen dat de interpretatie
van de brief tot een dergelijk iets leidt. Het lijkt mij overigens niet zeer
voor de hand te liggen dat je tegen de bedrijven die aangeschreven zijn zegt:
als u meewerkt, krijgt u een hogere boete.Voorzitter. Voor de toekomst is het van grote betekenis dat de gedachte
achter de motie in een breder perspectief wordt geplaatst. Wij hebben het
over een specifiek geval waarbij de gegevensverstrekking tussen NMa en Belastingdienst
niet op voorhand eenduidig is. Dergelijke gesloten stelsels van vertrouwelijkheid
en beperkingen van gegevensoverdracht doen zich op een breder front voor.
Het lijkt dus van groot belang dat de Wet op het financieel toezicht, op basis
waarvan de AFM en de Nederlandsche Bank werken en die ook een gesloten stelsel
kennen, bij die verdere toekomst wordt betrokken. Die beperkingen vinden veelal
hun oorsprong in de Europese richtlijnen en hebben ieder afzonderlijk tot
doel om een effectieve handhaving in de desbetreffende sectoren te bewerkstelligen.
De vraag is nu of wij niet toe zijn aan een brede herijking van deze gesloten
systemen. Om die reden is dit een buitengewoon nuttig debat. Het is overigens
een tussenstand; wij zullen er zeker nog op terugkomen na het reces. Er is
evenwel geen sprake van dat het kabinet nalatig is geweest of dat het onderling
contrair bezig is. Integendeel. Ik hoop duidelijk gemaakt te hebben dat de
wijze waarop collega Wijn en ik samenwerken in dezen voorbeeldig is en er
ook toe zal leiden dat wij op zo kort mogelijke termijn helderheid over de
problematiek krijgen. Het is ons als kabinet er om te doen dat wij de komende
drie jaar die ons nog gegeven zijn, zo naadloos mogelijk met elkaar samenwerken
en dat dit ertoe zal leiden dat de taken van de Belastingdienst en de taken
van de NMa zo goed mogelijk vervuld kunnen worden, dit alles tegen de achtergrond
van het bredere kader dat ik reeds heb aangegeven.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Bij de Belastingsdienst denken wij tamelijk simpel, namelijk
wat niet deugt, moet je aanpakken. Soms lukt dat niet helemaal op de manier
die je zou willen. De heer Atsma vroeg zich af of ik niet een oproep aan de
bouwsector zou moeten doen om die schaduwboekhoudingen in te leveren. Die
oproep heb ik al een aantal keren gedaan, maar ik herhaal hem graag. Iemand
had het erover hoe wij individuen op woonwagencentra benaderen die de belasting
ontduiken. Die geven wij ook geen korting op de boete als zij meewerken. Iedere
Nederlander moet op 1 april zijn belastingaangifte inleveren. Dan zeggen
wij ook niet dat men 5% van het bedrag mag aftrekken omdat als men op tijd
is. Men is wettelijk verplicht om de Belastingdienst de relevante gegevens
te verstrekken. Ik herhaal echter graag de oproep "jongens wees eerlijk tegen
ons", maar het is toch een beetje vergelijkbaar met het bericht in een supermarkt:
er zijn zakkenrollers in de winkel aanwezig, zouden zij zich willen melden
bij de bedrijfsleiding.De heer Heemskerk heeft gevraagd wat de Belastingdienst op dit moment
hieraan doet. Er is een projectplan ontwikkeld en er is een nieuw handboek
voor controles in de bouwsector. Het geheel wordt aangestuurd door een projectgroep.
De Belastingsdienst omvat 30.000 medewerkers. Het is een zeer grote organisatie.
Het is van belang dat ervaringen in Delfzijl doorgegeven kunnen worden aan
de mensen in Zierikzee. Er zijn voorlichtingssessies voor controlerende ambtenaren
gehouden. Per regio zijn coördinatoren aangesteld. Inmiddels zijn 125
concrete controles bij bouwbedrijven gestart. Ik verwacht eind dit jaar uit
te komen op 200 afgeronde controles. Ik zal de Kamer nader over de resultaten
daarvan informeren.Hierbij zijn een stuk of 30 schaduwadministraties betrokken. Dit aantal
hebben wij nagenoeg geheel van het OM gekregen. Het is dus duidelijk dat men
niet de deur bij ons platloopt. De heer Atsma heeft gevraagd of het nog goed
loopt. Dat is niet het geval. Alles wat wij van het OM hebben gekregen, dateert
van voor de clementieregeling. Sindsdien is die stroom bij ons opgedroogd.Wij hebben fragmentarische, summiere gegevens. Op grond daarvan hebben
wij getracht, een software applicatie te ontwikkelen om bestanden te kunnen
koppelen. Dit is echter buitengewoon lastig. De medewerking van de bouwsector
is tot op dit moment minimaal geweest. Wij moeten niet alle bedrijven over
één kam scheren, maar ik kan wel zeggen dat veel administraties
zijn vernietigd. Er zijn zeer weinig aanwijzingen dat de bouwbranche fiscaal
schoon schip wil maken.Mevrouw Vos (GroenLinks):De clementieregeling is op 1 juli 2002 in werking getreden. Heeft
u sinds die tijd geen administraties meer gehad? Hoe verklaart u dat?Staatssecretaris Wijn:Dat is inderdaad het geval. Een verklaring daarvoor hen ik niet onmiddellijk
paraat. Ik constateer een feit.Mevrouw Vos (GroenLinks):Moet niet de conclusie zijn dat er rond de clementieregeling toezeggingen
zijn gedaan die niet helemaal in de haak zijn? Daardoor is de stroom richting
de Belastingdienst blijkbaar opgedroogd.Staatssecretaris Wijn:De heer Brinkhorst heeft zo-even iets gezegd over de clementieregeling.
In artikel 26 van die regeling staat dat de NMa de gegevens vertrouwelijk
zal behandelen, tenzij de NMa rechtens verplicht is om die informatie met
andere overheidsinstanties te delen.De heer Atsma (CDA):Na de woorden van de staatssecretaris is mijn eerste reactie toch dat
er kennelijk enige miscommunicatie is geweest tussen de verschillende ministeries.
Het is toch raar? Ik wijs er overigens op dat de clementieregeling 1 mei
als deadline kende. Collega Depla heeft die datum ingebracht. Hoe kan het
dan dat de schaduwboekhoudingen bij de Belastingdienst terecht kwamen? Op
dat moment lag er nog niets bij de NMa. Dan is er dus blijkbaar veel meer
niet op de daartoe bestemde plek terechtgekomen.Staatssecretaris Wijn:Ik weet niet of de bron voor het openbaar ministerie altijd de NMa was.
Het openbaar ministerie zal ook op een andere wijze schaduwboekhoudingen in
bezit hebben kunnen krijgen. Ik constateer slechts dat na de ingang van de
clementieregeling wij geen nieuwe schaduwboekhoudingen meer van het openbaar
ministerie hebben gekregen. De heer Atsma vroeg of wij op dit moment nog schaduwboekhoudingen
binnen krijgen. Het antwoord is dus nee.Dat is vervelend. In die schaduwboekhoudingen kan informatie staan over:
zwarte kassen, het wegboeken van winsten, geldstromen van en naar het buitenland,
informatie over afkoopsommen die betaald zijn aan mede-inschrijvers die geen
klus hebben gekregen, schuiven met winst tussen binnen- en buitenland en aanwijzingen
voor steekpenningen en corruptie. Er kan dus nogal wat in die schaduwboekhoudingen
staan dat fiscaal zeer interessant is. Gevraagd is hoeveel dit zou opleveren.
Het is moeilijk daar zicht op te krijgen. Je weet immers niet wat er in staat.
Wij weten bijvoorbeeld niet wat er aan betalingen in natura is gedaan. Wat
je niet weet, dat weet je niet. Ik weet dus niet of hier bedrag X of bedrag
Y te vinden is. Ik heb zo-even een aantal voorbeelden genoemd van zaken die
niet deugen, maar die fiscaal buitengewoon interessant kunnen zijn.Inmiddels is er een civielrechtelijk kort geding gewonnen over het inleveren
van de schaduwadministratie door een aannemer. Op dit moment is een tweede
civielrechtelijk kort geding in voorbereiding. Het nadeel blijft dat niet
precies duidelijk is of de na de uitspraak alsnog verstrekte informatie de
gehele informatie is. Het interessante van de gegevens die bij de NMa liggen,
is dat die uit een andere bron dan het bedrijf zelf komen. Het feit dat de
Belastingdienst een kort geding moet aanspannen om gegevens te krijgen spreekt
voor zich. De praktijk is niet dat men zeg: Belastingdienst, kom binnen, jullie
moeten op de derde etage, in het vierde kantoortje en in de tweede kast zijn.
Zo werkt het helaas niet.Ik heb reeds aangegeven hoe wij een en ander intern georganiseerd hebben.
De Belastingdienst heeft soms mogelijkheden om de bewijslast om te keren.
Er geldt echter een tamelijk zware eis van een wettelijk vermoeden dat er
iets aan de hand is. Bij het opleggen van een bepaalde aanslag moet dat in
redelijkheid en billijkheid gebeuren. Het is buitengewoon lastig om te bepalen
wat het extra fiscale nadeel is. Dat geeft ons te weinig houvast. Het kort
geding geeft ons ook te weinig houvast. Er bestaat nog zoiets als een omissiedelict
als er geen goede aangifte wordt gedaan. Dat is strafrechtelijk een heel ingewikkelde
gang van zaken om vervolging te verkrijgen. Er staat bovendien een minimale
strafmaat op. Dwangsommen kennen wij nog niet. Daarvoor is inmiddels een wetsvoorstel
bij de Kamer ingediend. Wij hebben dus niet zoveel andere mogelijkheden om
aan de gegevens te komen. Ook als het gaat om de afweging tussen beide wetgevingscomplexen
mededingingswetgeving en belastingwetgeving hoort het kabinet met één
mond te spreken, dus sluit ik mij aan bij de woorden van de heer Brinkhorst.De heer De Wit (SP):In het laatste debat voor het zomerreces heeft de staatssecretaris de
Kamer als het ware verleid om de motie aan te nemen waar wij vanavond over
spreken, want die zou hem zo erg helpen. Mijn vraag is waaruit dat blijkt.
Wij zijn nu drie maanden verder en wat is nu gebeurd dat hem geholpen heeft
om ook maar één stap verder te komen?Staatssecretaris Wijn:In alle eerlijkheid moet ik daar met "niets" op antwoorden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat is wel een helder maar toch ook wel een ontluisterend antwoord. Ik
hoor van u eigenlijk niets anders dan een groot pleidooi. Ik ben het daar
niet mee eens, wij moeten die gegevens gewoon hebben. Sinds de clementieregeling
heeft u al helemaal geen gegevens meer gekregen. Er is dus echt iets misgegaan
met die clementieregeling. Wat vindt u van die regeling en had daar dan niet
in moeten worden geregeld dat het wel degelijk mogelijk is om
dossiers aan de Belastingdienst door te geven?Staatssecretaris Wijn:De juridische vraag is of de clementieregeling het vertrouwen heeft gewekt
dat die gegevens niet aan de Belastingdienst zouden worden verstrekt. In artikel
26 van die regeling staat dat de NMa de gegevens vertrouwelijk zal behandelen
tenzij zij rechtens verplicht is om die af te geven aan andere overheidsinstanties.
Dat is de bedrijven die de boekhouding hebben ingeleverd ook gezegd. Vervolgens
is het de vraag of de NMa daartoe rechtens wel verplicht is. Dan zien wij
aan de ene kant artikel 55 van de Algemene wet rijksbelastingen en aan de
andere kant de artikelen 90 en 91 van de Mededingingswet. Daarvan zullen wij
een nadere juridische analyse maken. Ten behoeve daarvan heeft de minister
van Economische Zaken advies gevraagd aan de Raad van State en dat wachten
wij af.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter. Al die schaduwboekhoudingen zijn kopieën van kopieën.
Hoe weet de staatssecretaris dat ze authentiek zijn? Soms zegt men dat het
weg is en dus niet overlegd kan worden. Men kan een verklaring ook heel gemakkelijk
namaken. Wat is met andere woorden de status van al die rare paperassen en
wat kan de staatssecretaris er precies mee als hij ze wel zou hebben?Staatssecretaris Wijn:Ik denk dat de mate waarin het bewijs zwaar weegt, afgezien van de specifieke
bewijskracht die je binnen de mededingingswetgeving dan wel binnen de belastingwetgeving
hebt, niet zoveel verschilt. Ik zou uw vraag ook kunnen doortrekken. Als de
NMa blijkbaar kopietjes van kopietjes heeft, in hoeverre is dat dan deugdelijk
bewijs voor de NMa zelf? Waar het hier volgens mij om gaat, is dat als de
Belastingdienst bij bedrijven binnenvalt en geen boekhoudingen vindt en die
bedrijven dan wil zeggen dat er zoveel extra winst wordt ingeschat, er in
ieder geval snippers van bewijs moeten zijn of indicaties of redelijke vermoedens.
Als wij dat dan op basis daarvan kunnen, wordt de bewijslast omgedraaid. Als
wij van de NMa een snipper krijgen waarin staat dat een som is betaald aan
concurrent Y om een zodanige offerte te maken dat het project hem niet wordt
gegund, gaan wij natuurlijk naar concurrent Y en zeggen hem dat hij volgens
zijn maatje X € 10.000 heeft gekregen om verkeerd te offreren. Dan
kunnen wij naar dat andere bedrijf gaan en zeggen: wij hebben een snipper
bewijs dat je € 10.000 hebt ontvangen. Dan hebben wij een aanwijzing
en draait de bewijslast dus om. Het bedrijf dat het tekengeld heeft gekregen,
moet dan immers aantonen dat wij verkeerd zitten. Dat is de reden dat de gegevens
van de NMa van zo'n groot belang zijn.De heer Heemskerk (PvdA):Ik ben het volstrekt eens met de staatssecretaris dat zaken die logisch
zijn, niet nog een keer in een clementieregeling hoeven worden opgenomen.
Iedereen moet meewerken aan zijn belastingaangifte. Als die gegevens bij de
NMa bekend zijn en het is mogelijk om ze uit te wisselen, moet dat gebeuren.
Mijn fractie verbaast het hogelijk dat de staatssecretaris zegt dat er sinds
23 juni niets is gebeurd. Het is eigenlijk nog erger: U had ook op 23 juni
uw huiswerk niet goed gedaan! Op dat moment lag immers al de vraag voor of
het strijdig is of niet. Waarom is dat niet gebeurd en wanneer krijgen wij
die informatie? Ondertussen gaan bouwondernemingen er wel met belastingencenten
vandoor.Staatssecretaris Wijn:Op die vraag heeft minister Brinkhorst al geantwoord.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Mijn fractie is niet overtuigd door en tevreden met de beantwoording
van de bewindslieden. Ik kan niet anders dan tot de conclusie komen dat er
drie maanden niets is gebeurd. Ik heb geen enkel nieuw argument gehoord. Volgens
mij wist u al in juni wat u vanavond heeft gezegd. Het is beschamend dat het
kabinet vandaag bij zo'n urgente zaak met lege handen naar de Kamer is gekomen.Het argument van de juridische belemmeringen wordt door het kabinet telkenmale
opgevoerd om te verklaren waarom het verder niets kan doen. Eerlijk gezegd
is het mijn indruk dat er verwachtingen zijn gewekt bij de bedrijven en dat
u bang bent om die te beschamen. Als dat zo is, heeft het kabinet deze zaak
dus niet goed aangepakt, want het kan natuurlijk nooit zo zijn dat bedrijven
die hun administratie inleveren, beloond worden met de wetenschap dat hun
gegevens nooit bij de Belastingdienst terecht zullen komen.Voorzitter. Ik leg de volgende motie voor aan de Kamer.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat er onduidelijkheid blijft bestaan over de mogelijkheden
die de Mededingingswet biedt om gegevens en inlichtingen die door de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (NMa) ten behoeve van de uitvoering van de Mededingingswet
zijn verkregen, ter beschikking te stellen aan de Belastingdienst;overwegende dat noch de wetsgeschiedenis van de Mededingingswet, noch
het doel en de strekking van die wet en de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen
zich verzetten tegen het ter beschikking stellen van gegevens door de NMa
aan de Belastingdienst;verzoekt de regering, erin te voorzien dat de NMa zo spoedig mogelijk
gegevens en inlichtingen aan de Belastingdienst ter beschikking zal stellen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Vos. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 83(28244).De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik heb een vraag, die ik eigenlijk net ook per interruptie
had kunnen stellen, om de puntjes op de i te zetten. De staatssecretaris van
Financiën zei aan het eind van zijn betoog: het kabinet hoort met één
mond te spreken, dus ik sluit mij aan bij de minister van Economische Zaken.
De regel is volgens mij niet dat het kabinet met één mond hoort
te spreken, maar dat het kabinet met één mond
spreekt. Dat is een fictie, maar daar gaan wij van uit tot het tegendeel wordt
bewezen. Is dat tegendeel hier bewezen? Die vraag stel ik toch maar voor de
zekerheid. Mag ik ervan uitgaan dat in alles wat hier van de kant van de regering
naar voren is gebracht, de regering met één mond heeft gesproken?De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Op 23 juni was het huiswerk al niet goed genoeg gedaan
door het kabinet, en helaas is er sindsdien niets gebeurd. De strekking van
de motie van geachte afgevaardigde Vos was heel helder, maar ik wil toch nog
een motie indienen over kortingen die wellicht worden overwogen door de NMa
als men keurig meewerkt. De NMa houdt bij de uiteindelijk sanctieoplegging
rekening met goed gedrag. Wij hebben al vastgesteld dat de sanctie niet omhoog
zal gaan, dus dan kan die alleen maar omlaag gaan. Dat lijkt mij niet wenselijk.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat elke Nederlander dient mee te werken aan zijn eigen belastingaangifte;spreekt uit dat het ongewenst is dat de NMa bedrijven financieel beloont
die informatie leveren aan de Belastingdienst ten behoeve van hun eigen belastingaanslag,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Heemskerk. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 84(28244).De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Het is mij nog steeds niet duidelijk wat precies de toezeggingen
zijn geweest aan het bedrijfsleven in het kader van de clementieregeling.
Onder welke voorwaarden heeft men de schaduwboekhoudingen overhandigd? Dit
raakt aan de betrouwbaarheid van de overheid. De minister heeft terecht daarop
gewezen, maar het zou goed zijn als hij het nog eens verduidelijkt. Welke
toezeggingen heeft men gekregen als men uit eigener beweging de boekhouding
op tafel wilde leggen?De minister heeft toegezegd dat het advies van de Raad van State binnen
enkele weken naar de Kamer zal worden gestuurd. Ik neem aan dat hij met na
"het reces" het herfstreces bedoelde en niet een volgend reces. Het lijkt
mij handig als wij dan gelijk het standpunt van het kabinet krijgen. Aan het
advies van de Raad van State alleen hebben wij niet zoveel. Dit debat maakt
duidelijk dat haast geboden is. Ik zou bijna willen zeggen: zorg ervoor dat
in dat stuk ook het standpunt over klokkenluiders wordt meegenomen. Minister
Donner heeft daarover namelijk een toezegging gedaan.De staatssecretaris heeft aangegeven dat er al enkele oproepen zijn gedaan
om op eigen initiatief boekhoudingen te overleggen bij het ministerie. Alles
is stilgelegd nadat de clementieregeling van toepassing werd. Deze sloot formeel
op 1 mei. In dat licht deel ik de kritische noten van een paar collega's.
Ik zou mij kunnen voorstellen dat er nog een keer een oproep wordt gedaan
voor vrijwillige melding, onder het motto "dat wij het niet makkelijker kunnen
maken".Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik betreur uiteraard dat mevrouw Vos niet tevreden is met
het antwoord. Er is geen aanleiding om te veronderstellen dat wij niet datgene
doen wat noodzakelijk is om tot die betere samenwerking te komen. Ik herhaal
mijn eerdere toezegging aan de heer Heemskerk dat de internationale systemen
op het punt van toezicht met betrekking tot mededinging bijna allemaal gesloten
systemen zijn. Ik zal de Kamer hierover nader informeren. Dat brengt mij tot
ons oordeel over de motie. De motie loopt eigenlijk vooruit op de analyse.
Tegen de heer Atsma zeg ik dat het noodzakelijk is dat hij naast het advies
van de Raad van State ook de analyse van het kabinet krijgt en dat is ook
voorzien. Het kan misschien een week langer duren, maar wij zijn een beetje
afhankelijk van het advies van de Raad van State. De motie loopt daarop vooruit
en om die reden ontraad ik de Kamer aanname van deze motie.De heer Bakker zegt dat dit kabinet met één mond spreekt.
Dat heeft iedereen ook gehoord. Ik geloof niet dat er enig verschil van mening
is tussen de staatssecretaris en mij. Wij hebben er natuurlijk uren op geoefend
om onze meningen naadloos op elkaar aan te laten sluiten. Er is geen sprake
van een centimeter, millimeter of zelfs nanomillimeter licht.De heer Heemskerk heeft een motie ingediend waarvan het effect zal zijn
dat het tegendeel wordt bereikt van datgene wat Kamer en kabinet wensen. Op
die manier worden bedrijven niet geprikkeld om hun dossiers in te leveren
bij de Belastingdienst. In de onvolmaakte situatie waarin wij leven, lijkt
mij dat het laatste dat wij willen. Hierbij ga ik ook uit van het punt dat
het kabinet daarover zo snel mogelijk helderheid wil krijgen. Tegen die achtergrond
ontraad ik ook aanname van deze motie.De clementieregeling houdt niet op te bestaan op 1 mei. Het enige
wat juridisch is gebeurd, is dat kartelregelingen die na 1 mei zijn ingediend
mogelijkerwijs zullen worden uitgesloten van publieke aanbesteding. Voor het
overige geldt voor de clementieregeling nog steeds dat het vrijwillig meewerken
en vrijwillig informeren van de NMa mogelijkerwijs – maar dat betreft
het proportionaliteitsbeginsel – kan leiden tot verlaging van de boete.
Dat het tot een boete komt, staat in bijna alle gevallen vast. Op zeer korte
termijn, waarschijnlijk volgende week, zal de NMa met een serie nieuwe uitspraken
komen die naar mijn gevoel grote betekenis heeft voor inzicht in de kartelstructuur
die wij hebben gekend en daarmee ook voor de cultuuromslag. Ook tegen degenen
die kritisch zijn over de gang van zaken zeg ik: laten wij niet vergeten dat
het in ons gezamenlijk belang is dat een sector die bijna 10% van de werkgelegenheid
in Nederland en het BNP vertegenwoordigt, zo snel mogelijk gezond wordt. Dat
moet ondanks de verschillen van mening in de Kamer naar voren zijn gekomen
en een belangrijke drijfveer zijn. Het gaat er niet om een sector die, zoals
de parlementaire enquêtecommissie heeft bewezen, door eigen schuld in
de problemen zit, verder naar beneden te drukken. De onhelderheden, het onacceptabele gedrag en de verkeerde houding moeten zo snel mogelijk naar voren
komen. Ik denk dat dit een overheersend publiek belang is, dat naast het zeer
gerechtvaardigde belang staat dat er belasting wordt betaald en dat er zo
groot mogelijke transparantie is.De heer Heemskerk (PvdA):Volgens mij was het niet de minister die het initiatief nam tot die boetes,
maar was het een amendement uit de Kamer dat de boetes verhoogde. Ik dacht
dat het afgevaardigde Heemskerk was, maar dat weet ik niet meer helemaal zeker.
Het is toch de wereld op zijn kop als de minister zegt dat bedrijven geprikkeld
moeten worden om een belastingaangifte te doen? Iedereen in Nederland moet
gewoon keurig belasting betalen en daar krijg je geen extra geld voor. Daarom
heb ik een motie ingediend om dat niet te belonen door de NMa.Minister Brinkhorst:Ik denk dat daarvoor alleen het woord van Elsschot geldt: tussen woord
en daad is een wereld van verschil. Men kan een goede gezindheid veronderstellen,
maar in bepaalde gevallen is het ook van groot belang dat die goede gezindheid
wordt omgezet in daden. Daar zijn soms prikkels voor nodig.De heer Bakker (D66):De minister realiseert zich toch dat aan die zin van Elsschot voorafgaat
de zinsnede: maar doodslaan deed hij niet.Staatssecretaris Wijn:Voorzitter. Het gedicht gaat zelfs nog wat verder:"tussen droom en daad staan wetten in de weg en praktische
bezwaren,en ook weemoedigheid, die niemand kan verklaren"Dat is ook wel aardig. Ik werd zo scherp aangekeken toen mij in tweede
termijn nog een vraag werd gesteld over gelijk hebben, gelijk krijgen, met
een mond horen te spreken en met een mond spreken. Ik wil in ieder geval hetzelfde
oordeel over de moties geven als de heer Brinkhorst heeft gedaan.De voorzitter:De heer Heemskerk kan nog een vraag stellen, maar nu geen dichtregels
meer!De heer Heemskerk (PvdA):Is de staatssecretaris het met de Partij van de Arbeid eens dat het niet
wenselijk is dat bedrijven die een belastingaangifte doen daarvoor beloond
worden door de NMa?Staatssecretaris Wijn:Ik ben het eens met het zojuist door de heer Brinkhorst gegeven oordeel
dat de motie moet worden ontraden.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Het ziet ernaar uit dat wij aanstaande dinsdag zullen stemmen over de
moties die zijn ingediend.Sluiting 23.19 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-404-418.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl