Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepaling inzake de voogdij en het ouderlijk gezag over de minderjarige Koning (25338)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 3279-3286

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

19-01-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 40, pagina 3279-3286

13-01-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25338Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Rosenmöller aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over de gevolgen van de privatisering van de ZiektewetPagina 3227-3232
Vragen van het lid Nijpels-Hezemans aan de ministers van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Financiën, over het koopkrachtverlies voor gepensioneerden (zie ook De Telegraaf, 6 januari jl.)Pagina 3232-3236
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 13 januari 1998)Pagina 3286-3290
Presentie en opening (dinsdag 13 januari 1998)Pagina 3227-3227
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 13 januari 1998)Pagina 3236-3243
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepaling inzake de voogdij en het ouderlijk gezag over de minderjarige Koning (25338)Pagina 3279-3286
Behandeling van:het voorstel van rijkswet Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdediging (25367, R1593)Pagina 3243-3279

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Verklaring
dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in
de Grondwet van de bepaling inzake de voogdij en het ouderlijk gezag over
de minderjarige Koning (25338).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Koekkoek (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het onderwerp is de voogdij en
het ouderlijk gezag over de minderjarige koning. Van het een komt het ander.
Om de regeling van de voogdij over de minderjarige koning in de Grondwet aan
te passen aan de nieuwe bepalingen in het Burgerlijk Wetboek over het gezag
over minderjarigen, is wijziging van de Grondwet noodzakelijk. Van de gelegenheid
wordt gebruik gemaakt om een nieuwe raad met zoveel woorden in de Grondwet
op te nemen, namelijk de raad die toeziet op de voogdij en de ouderlijke macht.
Deze raad is de opvolger van de Raad van voogdij. Dit instituut gaat terug
tot de Voogdijwet van 1888. De Raad van voogdij heeft 110 jaar lang bestaan
zonder in de Grondwet genoemd te zijn. Heeft dat problemen gegeven? Ik denk
het niet. Waarom dan nu de raad die toeziet op voogdij en ouderlijke macht
met zoveel woorden in de Grondwet noemen? De Grondwet dient de hoofdlijnen
van ons staatsbestel vast te leggen, zo was de leidende gedachte bij de algehele
herziening van 1983. Dat is een gedachte die wij nog steeds onderschrijven.
Daarin past het niet om allerlei organen afzonderlijk in de Grondwet te noemen.
Daarom wil de CDA-fractie de bepaling over het toezicht op ouderlijke macht
en voogdij van de minderjarige koning vereenvoudigen. Daartoe strekt het amendement
op stuk nr. 6.De GPV-fractie vroeg in het verslag of het niet beter is om eerst het
ouderlijk gezag en dan de voogdij te noemen. De CDA-fractie sluit zich daarbij
aan. Zij meent dat dit beter aansluit bij artikel 245 van Boek 1 BW, dat gezag
over minderjarigen onderscheidt in ouderlijk gezag, door beide ouders of door
één ouder uit te oefenen, en voogdij door een ander dan een
ouder. Het amendement op stuk nr. 7 sluit zich, wat die volgorde betreft,
dus aan bij de regeling in het Burgerlijk Wetboek. En daar was het om begonnen.Mijnheer de voorzitter! De memorie van toelichting gaat ervan uit dat
de overblijvende ouder het ouderlijk gezag over de minderjarige koning uitoefent.
Het is echter ook mogelijk dat beide ouders gezamenlijk het ouderlijk gezag
uitoefenen, namelijk indien de koning afstand van het koningschap heeft gedaan
en de opvolger nog minderjarig is. In dat geval kunnen beide ouders gezamenlijk
de ouderlijke macht uitoefenen. Dat is ook nog een reden om ouderlijke macht
eerst te noemen en, wat dat betreft, aan te sluiten bij de regeling in het
burgerlijk recht.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek mijn bijdrage mede namens de fracties
van de RPF en de SGP uit.Het onderwerp van de minderjarige koning is in ons land gelukkig niet
actueel en zal dit, naar het zich laat aanzien, ook niet spoedig worden. Het
voorliggende wetsvoorstel heeft bovendien een sterk technisch karakter. Toch
geeft het ook na de schriftelijke voorbereiding nog aanleiding tot discussie.
Zo blijft het onduidelijk hoe de terminologie van het wetsvoorstel zich verhoudt
tot die van het Burgerlijk Wetboek. Op bladzijde 2 van de nota naar aanleiding
van het verslag wordt gezegd dat het in het voorgestelde grondwetsartikel
gaat om de specifieke begrippen die in het Burgerlijk Wetboek worden gehanteerd.
Daarvoor is echter opgemerkt dat het constitutionele begrip "voogdij" nu juist
meer betekent dan alleen de burgerrechtelijke betekenis.Belangrijker dan deze wat technische vraag is echter of de bedoeling van
de grondwetgever steeds voldoende duidelijk is weergegeven. Ik wil daar graag
nog op ingaan. Het wetsvoorstel beoogt de Grondwet terminologisch aan te passen
aan het gewijzigde burgerlijk recht. Daarbij wordt herhaaldelijk verzekerd
dat het voorstel niet beoogt om enigerlei wijziging te brengen in de bestaande
situatie en praktijk. Als dat zo is, vraag ik mij af waarom dit dan niet duidelijker
uit de tekst van de wet blijkt. De bestaande situatie is dat de benoeming
van de voogd bij wet geschiedt. Dat is ook in overeenstemming met de tekst
van de Grondwet, zoals deze tot 1983 luidde. Het toenmalige artikel 32 bepaalde
dat de voogdij werd geregeld en de voogd of voogden werden benoemd bij een
wet. Toen was delegatie dus niet mogelijk als het ging om de benoeming van
een voogd. De huidige Grondwet laat wel delegatie toe, al zal ook in 1983
gegolden hebben dat niet werd beoogd een wijziging te brengen in de toen bestaande
praktijk.Het huidige wetsvoorstel maakt de onzekerheid hierover nog groter. Dat
blijkt als wij de voorgestelde tekst leggen naast die van het bestaande artikel.
Het huidige artikel 34 zegt: de wet regelt de voogdij. Het voorgestelde artikel
zegt echter: de wet stelt regels omtrent de voogdij. Beide redacties laten
delegatie toe, maar de voorgestelde redactie laat de wetgever nog meer vrijheid
dan de bestaande tekst. Waarom wordt dit zo voorgesteld? Waarom wordt hier
een andere redactie gekozen dan in de voorgestelde tweede volzin van het artikel
en bijvoorbeeld ook anders dan in het bestaande artikel 35? Wetssystematisch
roept dit vragen op, maar mogelijk ook inhoudelijk. Illustratief in dit verband
is de minimalistische formulering op bladzijde 2 van de nota naar aanleiding
van het verslag, dat de voorgestelde tekst toelaat dat de eventuele benoeming
van een voogd ook in de toekomst bij wet zal gebeuren. Gezien het belang van
de zaak behoort dit ook in de toekomst bij wet te gebeuren. Ik begrijp dat
de regering dat eigenlijk ook wel vindt. Dan behoort dat toch ook zo duidelijk
mogelijk uit de Grondwet te blijken?Als ik de bedoeling van de regering goed begrijp, zal er te zijner tijd
één wet tot stand komen, waarin zowel de regels omtrent de voogdij
en het ouderlijk gezag zullen worden opgenomen, als de regels omtrent de raad
die toeziet op voogdij en ouderlijk gezag. Die wet komt als het goed is tot
stand als nog geen voogd behoeft te worden benoemd. Mag ik ervan uitgaan dat
in die wet dan de benoeming van een voogd aan de formele wetgever zal worden
opgedragen? Een andere vraag in dit verband is wanneer zo'n wet tot stand
zal worden gebracht. De regering zegt dat dit zal gebeuren zodra de mogelijkheid
van een minderjarige koning zich zal kunnen voordoen. Dat lijkt mij verdedigbaar,
omdat anders het abstractieniveau wel erg hoog zal zijn. Maar als de mogelijkheid
van een minderjarige koning zich zal kunnen voordoen, zal de wet ook zo snel
mogelijk tot stand moeten komen. De oude Grondwet bepaalde dit ook met zoveel
woorden door als regel te stellen dat de wet nog bij het leven van de koning
werd gemaakt. Ik vind ook dat de wetgever dit tegenover de dan regerende koning
verplicht is. Deelt de minister dit standpunt?Voorzitter! Ook een klein, technisch wetsvoorstel blijkt aanleiding te
kunnen geven tot discussie. Juist waar het gaat om onze constitutie,
moeten wij die discussie ook voeren. Ik wacht met belangstelling het antwoord
van de minister af.De heer Te Veldhuis (VVD):Mijnheer de voorzitter! Om het zo kort mogelijk te houden, wil ik mij
beperken tot één puntje. Ik zeg op voorhand dat het wetsvoorstel,
zoals het er nu ligt, voor de voogdij en het ouderlijk gezag over de minderjarige
koning, onze instemming heeft. Dit wetsvoorstel geldt echter voor de periode
dat de koning nog minderjarig is. Maar als hij eenmaal meerderjarig is geworden,
zit er in de Grondwet kennelijk iets vreemds, althans volgens prof. Elzinga
die in Binnenlands Bestuur van 19 september 1997 aankaartte dat een eenmaal
meerjarige koning en dus niet meer vallend onder voogdij of welk ouderlijk
gezag ook, geen afstand van de kroon kan doen, tenzij hij geen toestemming
vraagt voor een huwelijk. Het is een wat langer verhaal in Binnenlands Bestuur.
Ik heb er zojuist even met de heer Koekkoek over gesproken. Het is de vraag
of prof. Elzinga op dit punt gelijk heeft dan wel of artikel 29 de oplossing
biedt, namelijk dat wanneer uitzonderlijke omstandigheden daartoe nopen, bij
wet één of meer personen van erfopvolging kunnen worden uitgesloten.
De Grondwet biedt wel mogelijkheden in situaties waarin de koning minderjarig
is, maar als hij eenmaal meerderjarig is zijn er onvoldoende mogelijkheden
om formeel afstand te doen van de troon. Dat kan hij namelijk alleen op het
moment dat hij de troon al heeft bestegen. Ik sluit mij aan bij de vraag van
prof. Elzinga of het niet wat ongeëmancipeerd overkomt als in de Grondwet
niet de bepaling is opgenomen dat buiten het niet vragen van toestemming voor
een huwelijk er toch afstand gedaan kan worden van de troon, voorzover een
troonopvolger dat wil. De wetgever zou ook bij wet kunnen bepalen dat er geen
toestemming nodig is voor een huwelijk. Dan is de koning nog gebonden aan
de troon. Daarover bestaat bij een aantal staatsrechtsgeleerden verschil van
mening. Mijns inziens is dit het kader om daarover enige helderheid te krijgen.De heer Koekkoek (CDA):De Grondwet voorziet in elk geval in de mogelijkheid om afstand te doen
van het koningschap in artikel 27. Volgens artikel 29 kan bij wet met versterkte
meerderheid worden afgeweken van de troonopvolging. Wil de heer Te Veldhuis
hier nog iets aan toevoegen?De heer Te Veldhuis (VVD):Ik heb de minister gevraagd of de mening van prof. Elzinga op dit punt
correct is dan wel of er via de weg die u hebt aangegeven een oplossing voor
dit probleem bestaat. Wellicht is er door prof. Elzinga een non-probleem aangevoerd.De heer Koekkoek (CDA):Kennelijk gaat het om het "probleem" dat er een troonopvolger is die niet
wil.De heer Te Veldhuis (VVD):Ja.De heer Koekkoek (CDA):Daar hebben wij het door u aangehaalde artikel voor.De heer Te Veldhuis (VVD):Ik vraag of dat inderdaad het juiste artikel is dan wel of prof. Elzinga
gelijk heeft als hij zich afvraagt of een meerderjarige koning dit recht formeel
wel heeft.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik herinner mij dat ik in een ver verleden een artikel geschreven heb
met als titel "Een plicht tot troonopvolging". Ik meen dat de heer Elzinga
gelijk heeft. Maar op mijn gezag moet u volstrekt niet varen, wel op het gezag
van de minister. Ik wil u graag bijvallen. Nu u het zo aan de orde stelt,
meen ik dat er wellicht reden is om aan die plicht tot troonopvolging iets
te doen in die zin dat het een recht op troonopvolging wordt. Het afstand
doen van het koningschap is een andere kwestie. Dan gaat het niet om de troonopvolging.
Het gaat dus over het afstand doen van de verwachting van het koningschap.
Ik vind het met de heer Te Veldhuis vreemd dat dit alleen mogelijk is door
voor een voorgenomen huwelijk geen toestemming van het parlement te vragen.
Dus ik zou met hem, als wij op het gezag van de minister gaan varen, daar
eventueel iets aan willen doen.De heer Te Veldhuis (VVD):De aandrang om dit punt aan de orde te stellen is mede ingegeven door
het bekende NOVA-interview dat Paul Witteman met de troonopvolger een paar
maanden geleden heeft gehad, waarin de troonopvolger naar mijn gevoel terecht
zei: ik laat mij eerder bij een voorgenomen huwelijk leiden door gevoelens
uit het hart dan door de vraag of ik wel of niet toestemming van de Staten-Generaal
krijg voor mijn huwelijk. Dat gecombineerd met het verhaal van prof. Elzinga,
leek dit debat mij een mooie gelegenheid om die vraag naar voren te brengen.
Op dit punt moet wel helderheid bestaan. Als het niet zo helder is als de
heer Koekkoek suggereert, dan zouden wij ons nader moeten beraden over de
vraag of de Grondwet op dit punt geëmancipeerder moet worden dan wel
gemoderniseerd moet worden.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Voorzitter! Ik ben met de heer Te Veldhuis geïnteresseerd in de antwoorden
van de minister op de gestelde vragen. Ik vraag mij echter af of de heer Te
Veldhuis overweegt om in dit wetsvoorstel nog een aparte bepaling op te nemen
op dit punt, mocht het artikel dat door de heer Koekkoek is aangehaald niet
voldoende zou zijn? Dat kan toch haast niet, want het is gewijd aan de minderjarige
koning. Dus dat lijkt mij onmogelijk. Zou er dan een geheel nieuwe grondwetsherziening
voorbereid moeten worden en hierbij aan te haken? Ook dat lijkt mij onmogelijk.De heer Te Veldhuis (VVD):Als zou blijken dat prof. Elzinga gelijk heeft en niet de heer Koekkoek,
moeten regering en parlement zich erover beraden of de Grondwet op dit punt
gemoderniseerd moet worden. Dat kan via een voorstel van de kant van de regering
of via een initiatiefvoorstel van de kant van de Kamer. Hierover moeten wij
wel helderheid verschaffen, zeker in een periode waarin wij het 150 jaar bestaan
van de Grondwet herdenken en vandaag en morgen allerlei pogingen doen om deze
te moderniseren en aan te passen aan de eisen van deze tijd.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Mag ik een nadere verduidelijking vragen van wat de heer Te
Veldhuis wil? Tot het wezen van de erfelijke monarchie behoort dat je koning
wordt, of je wilt of niet. Daarna kun je afstand doen. Als de heer Te Veldhuis
dat archaïsch vindt, zit hij helemaal op de lijn van GroenLinks,
wat dat heeft zojuist het standpunt ingenomen dat het de erfelijke monarchie
wil afschaffen en daar een gekozen monarchie van wil maken. Is dat de bedoeling?
Dat is wel de consequentie van wat hij vraagt.De heer Te Veldhuis (VVD):De achtergrond van mijn vraag is dat ook een troonopvolger, nog niet zijnde
de koning, in de huidige tijd zodanig geëmancipeerd moet kunnen optreden
dat er geen onwelgevallige plichten aan hem worden opgelegd. Als een troonopvolger
de plicht zou hebben om de troon over te nemen en dat liever niet zou willen,
dan is het vreemd dat wij een Grondwet hebben die daar toch toe verplicht.
Er kan zelfs door de Staten-Generaal wetgeving worden gemaakt om daartoe te
verplichten. Voorzover ik kan inschatten, is dit een denkbeeldige situatie
die zich in de praktijk niet voor zal doen, maar als je over actualisering
en modernisering van de Grondwet praat, vind ik dat je over de geëmancipeerdheid
van de troonopvolger ook met elkaar een mening moet formuleren. Dat punt leg
ik hier neer.Eerst moeten wij de vraag beantwoorden hoe de situatie precies in elkaar
zit. Als blijkt dat prof. Elzinga gelijk heeft, dan moet de Kamer zich vervolgens
afvragen hoe zij met dit vraagstuk omgaat. Laten wij het zoals het is of gaan
wij serieus denken over een meer emancipatoire benadering van de rol van het
koningshuis? Dat heeft niets met GroenLinks te maken, want het gedachtegoed
dat GroenLinks nu in het ontwerpverkiezingsprogramma heeft neergelegd om zelfs
de Tweede Kamer het staatshoofd te laten kiezen, staat zeer ver van de VVD
af.De heer Koekkoek (CDA):De situatie die de heer Te Veldhuis schetst, kan zich zeker voordoen.
Zij valt naar de huidige Grondwet onder de buitengewone omstandigheden van
artikel 29.De heer Rehwinkel (PvdA):Daarin gaat het om de wetgever. De heer Te Veldhuis stipt het probleem
aan dat de troonopvolger zelfstandig afstand wil doen van de verwachting van
het koningschap. Dat is niet mogelijk. Hij heeft daarvoor de wetgever nodig,
als ik het zo huiselijk mag zeggen. Het zelfstandig afstand doen van koningschap,
als iemand dat volstrekt individueel niet wil, is niet mogelijk. Daarvoor
is medewerking van het wetgevend apparaat noodzakelijk. Nogmaals, ik meen
dat de heer Elzinga gelijk heeft en dat daar bij de een of andere gelegenheid
iets aan gedaan zou kunnen worden. De heer Koekkoek heeft aangegeven wat hij
tot het wezen van het koningschap vindt behoren, maar dat hoeft nog niet het
wezen van het koningschap te zijn.De heer Koekkoek (CDA):Voorzitter! Wat het laatste betreft, wij hebben in de Grondwet een regeling
over het koningschap en het CDA hecht daaraan.De heer Te Veldhuis (VVD):Het wordt gezegd op een manier alsof de VVD op dit punt niet hecht aan
het koningschap, maar dat doen wij buitengewoon en dat weet de heer Koekkoek
ook. De vraag is alleen of je in een moderne Grondwet een geëmancipeerde
rol, dus een eigen wil van de troonopvolger mag vragen. Dat heb ik gevraagd
naar aanleiding van het interview waarin hij heeft gezegd dat hij zich bij
zijn keuze voor zijn echtgenote laat leiden door zijn hart en niet door de
vraag of hij toestemming van de Staten-Generaal krijgt. Dat vind ik primair,
maar dat bracht ons wel op dat staatsrechtelijke punt.Minister Dijkstal:Voorzitter! Het is duidelijk dat de aanleiding voor de discussie van vanavond
over het voorstel van het kabinet ligt in de wijziging van het Burgerlijk
Wetboek waarin het begrip voogdij een beperktere betekenis heeft gekregen,
namelijk alleen voor derden. Het nieuwe begrip ouderlijk gezag is ingevoerd
en de figuur van de toeziende voogd is vervallen. Om die redenen is het wenselijk
na te gaan hoe wij de begrippen in Burgerlijk Wetboek en Grondwet weer met
elkaar kunnen laten sporen.De begrippen voogdij en ouderlijk gezag in Burgerlijk Wetboek en Grondwet
zijn identiek, met dien verstande dat de wetgever een regeling kan treffen
die afwijkt van het Burgerlijk Wetboek met het oog op de bijzondere positie
van de minderjarige koning. Een van de bijzondere regelingen betreft de raad
die toezicht op voogdij en ouderlijk gezag houdt. Dus behoudt de Grondwet
de toezichtsfiguur die verloren ging in het Burgerlijk Wetboek.Bijzondere regelingen zijn nodig door publieke aspecten die verbonden
zijn aan de civielrechtelijke positie van de minderjarige koning. Wij kunnen
daarbij denken aan het ambtsinkomen, de opleiding, verblijf in
Nederland en dat soort dingen. Afwijking van het Burgerlijk Wetboek is alleen
door tussenkomst van de wetgever mogelijk. Voor de inhoud van de bijzondere
regelingen zal worden aangesloten bij de voogdijwetten die tot dusverre zijn
gemaakt.Terzake van de benoeming van de persoon die belast wordt met voogdij/ouderlijk
gezag zijn er geen wijzigingen in de bestaande praktijk. De wetgever benoemt
de persoon die belast wordt met de voogdij en het ouderlijk gezag. Deze persoon
kan tevens de regent zijn. De regent wordt bij een aparte wet benoemd. In
het verleden is steeds de achterblijvende ouder benoemd tot voogd (voortaan
is dat de persoon belast met ouderlijk gezag) en regent.Voorzitter! Het voorgaande was als algemeen kader bedoeld, met name voor
de heer Schutte. De heer Schutte heeft meer specifiek enkele opmerkingen gemaakt
over delegatie en het tijdstip van indiening van de voogdijwet. Ik kan daar
als volgt op reageren.De heer Schutte constateert terecht dat de huidige Grondwet reeds de delegatie
toelaat bij de benoeming van een voogd. Op dit punt brengt het voorstel geen
verandering. Aan het onderscheid tussen "de wet regelt" en de andere bepaling
"de wet stelt regels omtrent" komt geen wezenlijke betekenis toe met betrekking
tot de delegatie. Het begrip "de wet stelt regels omtrent" komt bijvoorbeeld
ook voor in de artikelen 7, 18 en 20 van de Grondwet. Een dergelijk onderscheid
beoogt de regering niet. Ook in de toekomst zal de benoeming van de voogd
bij wet plaatsvinden.De heer Schutte (GPV):Voorzitter! Ik erken dat beide formuleringen elders in de Grondwet voorkomen.
Ik dacht dat uit de geschiedenis van de Grondwet ook blijkt dat niet zonder
reden twee terminologieën gebruikt worden. De ene beoogt wat meer ruimte
voor delegatie te maken dan de andere. Vandaar mijn vraag waarom in één
artikel twee delegatieformuleringen staan die niet identiek zijn en die in
het licht van de wetsgeschiedenis op zijn minst de indruk kunnen wekken dat
zij iets ruimere mogelijkheden willen bieden in de eerste zin dan in de tweede.Minister Dijkstal:Ik kan op deze vraag nu geen antwoord geven. Misschien dat ik straks nog
een aanwijzing krijg. Ik kan alleen maar antwoorden dat het in de materiële
betekenis geen verschil maakt. De heer Schutte stelt dan weer de vraag waarom
voor beide formuleringen is gekozen. Op die vraag kan ik nu geen antwoord
geven. Misschien kan ik dat later wel.Er is gevraagd naar het tijdstip van indiening van de voogdijwet. De voogdijwet
zal conform de praktijk worden ingediend bij het leven van de regerende koning
die minderjarige kinderen/erfopvolgers heeft.Er zijn twee amendementen ingediend. Mijn bezwaar tegen het amendement
van de heer Koekkoek op stuk nr. 6 is dat het zeer algemene en ruime begrip
toezicht eigenlijk de mogelijkheid opent voor toezicht door een persoon, toezicht
door een groep van personen zonder regeling van een onderlinge verhouding
en een college met een andere hoofdtaak. Ik noem als voorbeeld de Rekenkamer.
Een dergelijke ruime keuzemogelijkheid voor de wetgever is ongewenst, omdat
de Grondwet juist in het geval van een minderjarige koning zo precies mogelijk
moet aangeven welke vorm van toezicht nodig is, namelijk een apart college
met het toezicht als enige taak en waarvan de inrichting, samenstelling en
bevoegdheden wettelijk geregeld worden. Het is daarom noodzakelijk dat de
Grondwet op dit punt optimale duidelijkheid verschaft over de vorm van toezicht.
Duidelijkheid over de vorm van toezicht in de Grondwet is geboden omdat, anders
dan tijdens de vorige grondwetten, de figuur van de toeziende voogd is verdwenen.
Daarom moet worden verzekerd dat toezicht wordt uitgeoefend door de tot dusver
gebruikelijke Raad van voogdij.Dan kom ik aan het andere amendement over de volgorde van de gehanteerde
begrippen. Ook daar heb ik toch bezwaar tegen omdat het begrip "voogdij" van
oudsher centraal stond in de bepalingen. Vooropplaatsing van voogdij maakt
direct duidelijk dat het daarop volgende begrip "ouderlijk gezag" moet worden
opgevat in de specifieke civielrechtelijke betekenis van het Burgerlijk Wetboek.
Het begrip "ouderlijk gezag" heeft in het spraakgebruik een ruimere betekenis
dan in het Burgerlijk Wetboek. Met de aanduiding "raad die toeziet op voogdij
en ouderlijk gezag" wordt nauwer aangesloten bij de historisch geijkte aanduiding
Raad van voogdij. Het is om die reden dat ik aanneming van beide amendementen
ontraad. Ik ben er niet van overtuigd dat zij een bijdrage aan het geheel
leveren.Dan heb ik als laatste nog het punt dat de heer Te Veldhuis opbracht,
namelijk het punt over de troonopvolging. In artikel 27 is een voorziening
getroffen voor het geval dat je, zodra je bent geroepen tot het koningschap
en het koningschap ook bekleedt, daarvan afziet. In theorie kan dat al de
volgende dag. In artikel 29 staat dat de troonopvolger in exceptionele gevallen
van die troonopvolging kan worden uitgesloten door de koning, met alle bepalingen
daaromheen. De derde vraag die op tafel ligt, is of het wenselijk is om buiten
die twee voorzieningen ook nog een voorziening te maken voor het geval een
troonopvolger daar zelf van af wil zien, om welke reden dan ook. Vooralsnog
deel ik het standpunt dat de heer Koekkoek ingebracht heeft.Die vraag heeft volgens mij niets te maken met modernisering van de Grondwet.
Ik kan mij moeiteloos voorstellen dat zij die geroepen zijn om op te volgen,
er best eens geen zin in kunnen hebben. Dat zal je absoluut niet verbazen
als je ziet voor welke onmenselijke taken een koning kan komen te staan. Het
is natuurlijk precies zoals de heer Koekkoek ook al aangaf. De portee van
het hebben van een koningshuis is dat de opvolger wordt verondersteld ook
echt op te volgen. Om het anders te zeggen, het is zeer onwenselijk dat er
grote onduidelijkheid bestaat over de vraag of de troonopvolger er wel zin
in heeft. Dat lijkt mij de reden om te zeggen dat wij vooralsnog maar moeten
vasthouden aan de bepalingen zoals wij die nu in de Grondwet kennen. Zeker
in dit jaar van 150 jaar Grondwet kijk ik met belangstelling naar alles wat
zich hier verder ontwikkelt. Ik wil de deur dus nog niet voor 100% dichtdoen,
maar ik ben vooralsnog niet overtuigd door het pleidooi van de heer Elzinga,
nu verwoord door de heer Te Veldhuis als een wellicht te overwegen optie,
dat wij die weg zouden moeten inslaan.In antwoord op het punt dat de heer Schutte net op tafel legde, kan ik
alleen maar zeggen dat er geen verschil is en dat er ook geen
verschil beoogd is. Het kan dus eerder van taalkundig belang zijn, maar absoluut
niet in juridische zin. Het gaat met de regeling van de instelling van de
Raad van voogdij niet om een keuze. Beide bepalingen hebben dezelfde juridische
betekenis.De voorzitter:Is er dringend behoefte aan een tweede termijn?De heer Koekkoek (CDA):Heel kort.De voorzitter:Ja, dat is per definitie zo, tenzij het tegendeel blijkt, maar dan is
het geen tweede termijn.De heer Koekkoek (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor de beantwoording die
mij vooralsnog niet heeft overtuigd voorzover het de amendementen betreft.
Wat het door de heer Te Veldhuis ingebrachte punt betreft, is dat wel het
geval. Het behoort tot het wezen van de erfelijke monarchie dat de opvolging
geschiedt door erfopvolging. Dat is een bijzondere manier, maar het verschaft
ook een bepaalde zekerheid. Onze Grondwet kent ontsnappingsclausules: vooraf
en wanneer iemand al koning is en het lukt niet, dan is er de mogelijkheid
van afstand. Laten wij de waarde van die erfelijke monarchie in elk geval
hoog blijven houden en in de Grondwet zo vasthouden.Voorzitter! Ik kom over de amendementen te spreken. Wat de regering voorstelt,
is niet nodig. Als wij zeggen: het toezicht op ouderlijk gezag en voogdij
moet worden geregeld, dan is volstrekt helder wat daarmee wordt bedoeld. Bovendien
moet een dergelijk wetsvoorstel in een verenigde vergadering worden aanvaard.
Wanneer de regering dan ineens iets geheel anders zou willen dan wat tot dan
toe gebruikelijk was in de wetten betreffende de Raad van voogdij, dan vindt
zij in de Kamers daar vanzelf wel tegenstand tegen. Wat de volgorde betreft
kennen wij in het Burgerlijk Wetboek aan de ene kant ouderlijk gezag en aan
de andere kant voogdij. Als wij de Grondwet laten sporen met het burgerlijk
recht, dan is er ook alle reden voor om dat meteen goed te doen en de volgorde
anders te laten luiden dan de traditionele volgorde die inhoudt dat de voogdij
in de eerste plaats komt. Tegenwoordig gaat het bij voogdij uitsluitend om
het gezag over minderjarigen door een ander dan een ouder. Bij ouderlijk gezag
gaat het om gezag over minderjarigen door beide ouders of door één
ouder. Het meest voorkomende geval is het ouderlijk gezag. Laten wij dat vooropzetten.
Ik hoop dat ik de minister daarvan kan overtuigen.De heer Schutte (GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister voor het antwoord. Op het
punt van het tijdstip van indiening van de voogdijwet heb ik niet helemaal
goed begrepen wat de minister erover heeft gezegd. Ik heb aangetekend dat
de voogdijwet zal worden ingediend bij het leven van de minderjarige koning.Minister Dijkstal:Regerende koning.De heer Schutte (GPV):Precies.Ik kom over de delegatie te spreken. Bij het bestuderen van het wetsvoorstel
heb ik nog eens gekeken naar de commentaren op de grondwetsherziening in 1983,
waarbij de formuleringen uitdrukkelijk aan de orde geweest zijn. Ik heb Van
der Pot/Donner en Kortman erop nageslagen. Er werd duidelijk gesteld dat het
beide mogelijkheden voor delegatie zijn. De formulering "De wet stelt regels
omtrent" suggereert een wat ruimere delegatiemogelijkheid dan de korte formulering
"De wet regelt". Ik denk dat het puur taalkundig gezien niet onlogisch lijkt.
Nu zegt de minister dat het allemaal niets uitmaakt. Dan blijft de vraag waarom
je in één artikel twee verschillende formuleringen gebruikt.
Dat het taalkundig leuker staat, kan moeilijk een argument zijn. Het suggereert
toch wel dat sprake is van enig verschil. Er is een diepere reden voor dat
onderscheid. In de artikelen 18 en 20 komt inderdaad de formulering voor:
"De wet stelt regels omtrent", maar daar gaat het over een aantal sociale
grondrechten, zoals het verlenen van rechtsbijstand aan minder draagkrachtigen
en aanspraak op sociale zekerheid. Daarvoor past bij uitstek een zeer ruime
delegatiemogelijkheid. Sociale grondrechten kunnen niet in puur formele wetgeving
worden geregeld. In artikel 39 staat: De wet regelt. Het betreft het artikel
wie lid is van het Koninklijk Huis. Dat is bij uitstek iets, waarvoor weinig
delegatiemogelijkheden aanwezig zijn. De voorbeelden suggereren dat er wel
degelijk enig verschil in zit. Wat mij betreft hoeft de minister niet stante
pede het laatste woord te spreken, maar misschien is het wel een goede gedachte
hem te vragen om er nog voor de stemming in het licht van de geschiedenis
even naar te kijken of het wel verstandig is in hetzelfde artikel twee termen
naast elkaar te laten bestaan. Het gaat immers wel om grondwetsteksten, dus
laten wij daar zorgvuldig mee zijn.De heer Te Veldhuis (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden. In aanvulling op
wat ik in eerste termijn heb gezegd, merk ik op dat net als voor de heer Koekkoek
erfopvolging voor onze fractie normaal is en dat dit zo moet blijven. Tot
nu toe hebben wij op dit punt gelukkig geen problemen gehad en ik hoop dat
die zich ook nooit zullen voordoen, maar ik wil in ieder geval het misverstand
voorkomen dat wij aan de huidige systematiek zouden willen tornen. Wij willen
in ieder geval niets overhoophalen als dat onnodig en ongewenst is.Niettemin heb ik, nu het over dit onderwerp gaat, willen signaleren dat
een staatsrechtsgeleerde, prof. Elzinga, wel een kwestie heeft opgeworpen,
evenals Willem-Alexander zelf in zijn interview in NOVA. Aangezien de tijd
niet stilstaat en de rol en het functioneren van het Koninklijk Huis gelukkig
permanent geëvalueerd wordt, moeten wij dit soort zaken op z'n minst
even tegen het licht houden. Ik ben het met de minister eens dat wij vooralsnog
kunnen vasthouden aan de huidige systematiek, dus aan de plicht tot troonopvolging.
Ik heb dit punt alleen aan de orde willen stellen en ik sluit niet uit dat
wij er nog eens nader over van gedachten zullen wisselen, wellicht aan de
hand van nog meer publicaties op dit punt van verschillende staatsrechtsgeleerden.
En misschien wil ook de minister er bij een andere gelegenheid op terugkomen,
want het is misschien wat erg kort door de bocht om dit punt nu uit te discussiëren.
Ik vind het prima om het voorlopig te laten zoals het is, maar laten wij in
ieder geval blijven denken over de problemen in verband met de Grondwet
die staatsrechtsgeleerden ons toespelen.De heer Rehwinkel (PvdA):Voorzitter! De heer Koekkoek stelde zojuist dat de erfelijkheid behoort
tot het wezen van de monarchie. Ik meen dat wij daar niet over twisten, zoals
wij ook niet twisten over de waarde van de erfelijke monarchie. Die wordt
nu ook door niemand in deze zaal in twijfel getrokken.De heer Te Veldhuis heeft een terecht punt aan de orde gesteld. De situatie
is dat in artikel 27 van de Grondwet de mogelijkheid van afstand doen van
het koningschap is opgenomen, terwijl artikel 29 de mogelijkheid behelst om
afstand te doen van het recht op troonopvolging. Ik heb gezegd dat ik er in
1989 in het tijdschrift Openbaar Bestuur al op gewezen heb dat het recht op
troonopvolging ook als een plicht daartoe kan worden beschouwd. Nu kan mij
wellicht verweten worden dat ik daaraan geen vervolg gegeven heb door er bij
deze gelegenheid opnieuw over te beginnen, maar ik meen dat wij ook niet al
te gemakkelijk allerlei dingen tegen het licht moeten houden. Deze discussie
die nu in het parlement is gestart, verdient een waardige afronding. Wij mogen
misschien van de minister verwachten dat hij aangeeft of hij een vervolg zal
geven aan de opmerking van de heer Te Veldhuis. Er is al op gewezen hoe zwaar
het koningschap is, hoezeer het als een belasting kan worden ervaren en hoezeer
men kan opzien tegen een aanstaand koningschap. Ik vond het al in 1989 vreemd
dat je om hiervan afstand te kunnen doen de weg zou moeten kiezen van het
aangaan van een huwelijk waarvoor geen toestemming wordt verleend of je tot
de wetgever zou moeten wenden. Binnen een erfelijke monarchie kun je het recht
op troonopvolging als iets individueels beschouwen. Als iemand daar zwaar
tegenaanhikt, moet het een individuele keuze zijn om daarvan afstand te doen.
Met de heer Te Veldhuis en anderen wil ik bekijken of de hier begonnen discussie
een vervolg kan krijgen.De heer Koekkoek (CDA):Ik meen dat hier een vrij fundamenteel meningsverschil aan de orde is.
Is het koningschap een recht van individuen? Of gaat het om een staatsbelang
dat in de Grondwet geregeld is dat niet afhankelijk is van de luimen van de
individuen die het koningschap zullen bekleden? Men komt bij dit vraagstuk
terecht als het vragen om toestemming voor een huwelijk of de troonopvolging
afhankelijk wordt gemaakt van de instemming van de betrokkene. Zo is het niet
geregeld en zo ligt het ook staatsrechtelijk niet. Prof. Donner heeft er indertijd
op gewezen dat hier een staatsbelang mee gemoeid is dat niet afhankelijk mag
worden gemaakt van de wensen van de betrokkenen. Die kunnen een rol spelen,
maar het staatsbelang vraagt een bepaalde regeling die de Grondwet geeft.
Dat punt moeten we in het oog houden.De heer Rehwinkel (PvdA):U spreekt nu over het recht op koningschap, maar de opmerkingen van de
heer Te Veldhuis doelden meer op de troonopvolging. Ik spreek niet over luimen,
maar over iemand die er grote innerlijke moeite mee heeft om in de toekomst
het koningschap te aanvaarden. Die mag je het niet aandoen dat hij of zij
de weg naar de wetgever moet bewandelen om ervanaf te kunnen komen. Ik wil
het koningschap zo niet zien. Ik vraag me ook af wat we hebben aan een troonopvolger
die min of meer gedwongen wordt tot het koningschap. Als op die manier invulling
aan het koningschap moet worden gegeven, moeten wij ons afvragen of wij zo'n
koningschap wel willen. We hebben inderdaad een verschillende kijk op het
koningschap. Je moet iemand niet dwingen tot iets waar hij grote innerlijke
moeite mee heeft. De heer Koekkoek heeft kennelijk een andere kijk op het
koningschap.De heer Koekkoek (CDA):Om te voorkomen dat de troonopvolging afhankelijk wordt van de wensen
van betrokkenen, is het een waarborg om, indien iemand blijk geeft van ongeschiktheid,
daar van tevoren vanaf te wijken. Dit moet echter geschieden via de weg van
de wetgever met een versterkte meerderheid. Er is dus een oplossing, hoewel
deze niet zo gemakkelijk is als de heer Rehwinkel zou wensen. Ik vind het
heel goed dat deze regeling bestaat.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik kijk daar wezenlijk anders tegenaan.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Dit is een nieuw punt. Je moet uiterst kritisch bekijken of het koningschap
modernisering vereist. Hier dient een goede afweging plaats te vinden, omdat
we een uitgebalanceerd stelsel hebben. Ik hoor de heer Rehwinkel ervoor pleiten
dat een troonopvolger zelfstandig het recht moet hebben, buiten de wetgever
om, om bij voorbaat afstand te doen. De troon mag geen duiventil worden. Voorkomen
moet worden dat men in eerste instantie niet wil en later, als het moment
zich voordoet, weer wél. Op het moment waarop een troonopvolger zijn
functie moet aanvaarden, moet de wilsverklaring aanwezig zijn. Ik wil wel
discussiëren over de vraag of je dan een wettelijke bevestiging vraagt
of dat het een individuele keuze moet zijn. Dat moment zou het relevante moment
zijn. Dat betekent dat je niet bij voorbaat daarvan afstand zou kunnen nemen.De heer Rehwinkel (PvdA):Ik vraag mij af of dit zo is. Ik zou overigens het woord "duiventil" niet
willen gebruiken, want het gaat om innerlijke processen die zeer zwaar zullen
zijn. Iemand kan er zeer tegenop zien en toch de druk op zich voelen, zeker
wanneer het aantal troonopvolgers beperkt is, om dat koningschap te aanvaarden.
Ik zou dus niet zo snel spreken over luimen of een duiventil. Ik meen ook
dat wanneer eenmaal afstand is gedaan van dat recht op troonopvolging, het
"Schluss" is. Daar moet men later niet op kunnen terugkomen, want dan zou
wel een duiventil kunnen ontstaan.Ik vraag mij af of het wenselijk is dat je zo'n wilsverklaring bij de
aanvaarding van het koningschap zou kunnen afleggen. Stel dat iemand die tweede
of derde in de lijn van troonopvolging is, er in zijn of haar leven voor kiest
om een weg te bewandelen die duidelijk niet gaat in de richting van het eventueel
ooit aanvaarden van het koningschap. Ik denk dat je dan al in een eerdere
fase afstand zou moeten kunnen doen van die verwachting, het is correcter
om daarover te spreken, van het koningschap. Wanneer iemand daar kennelijk
zo mee worstelt, moet hij of zij zich ook kunnen bevrijden van wat kennelijk
zeer als een last wordt ervaren. Ik denk dus dat dit al in een eerdere fase
mogelijk moet zijn dan bij de aanvaarding van het koningschap.
Voor de duidelijkheid en voor een leven dat iemand kiest, is dat wenselijk.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66):Akkoord. Dat schetst u goed. Ik denk dat dit kan en dat je die wens kunt
uiten, maar dat je alleen die wettelijke bevestiging moet krijgen. Je hebt
dus een wet nodig en de wetgever. Dat is dus het discussiepunt. Ik hoop dat
de minister daar een gevoelig woord over wil spreken.De heer Rehwinkel (PvdA):Dat is een punt waarover ik ook zou willen doorspreken, waar de heer Te
Veldhuis vandaag de voorzet voor heeft gegeven. Zou je inderdaad de weg naar
de wetgever moeten kiezen of zou dit iets moeten zijn waar strikt individueel
afstand van kan worden gedaan?Minister Dijkstal:Mijnheer de voorzitter! De heer Koekkoek heeft nog eens gesproken over
zijn amendementen, wat hem siert. Hij laat ook zijn strijdlustigheid zien
vanavond. Zoals hij in mijn richting kan zeggen dat hij mijn argumenten niet
overtuigend vond, is vrij gemakkelijk de discussie om te draaien, want ik
vind de zijne ook zeker niet toereikend.Wat het amendement op stuk nr. 6 betreft blijf ik van mening dat een heldere
regeling nadrukkelijk gewenst is of, om het maar eens om te draaien, dat uitblijven
van helderheid hier heel veel bezwaren meebrengt. Ik heb daar dus grote moeite
mee.Dat geldt ook, misschien in iets mindere mate, voor dat volgordevraagstuk.
In het geheel staat juist het begrip "voogdij" centraal en wordt het begrip
"ouderlijk gezag" in functie gesteld van het begrip "voogdij". Wij spreken
ook, als wij aansluiten bij de historie, over de Raad van voogdij. Dat pleit
ervoor om die volgorde voogdij eerst en dan ouderlijk gezag te handhaven.De heer Schutte heeft natuurlijk feilloos aangevoeld dat ik een niet helemaal
sluitend antwoord heb waarom wij die twee formuleringen kiezen. Hij heeft
gevraagd of dit ook nog diepere betekenis heeft. Dat heeft het niet. Daarover
kan geen twijfel bestaan. Het heeft wat ons betreft dezelfde betekenis. Daarmee
is echter nog niet geheel verklaard waarom er twee formuleringen zijn. Ik
wil graag ingaan op zijn uitnodiging om te proberen het nog iets nauwkeurig
op te schrijven dan ik het nu kan zeggen. Dat betekent dat wij het morgen
hier deponeren, opdat wij donderdag kunnen stemmen.Ik kom vervolgens bij een punt dat de heer Te Veldhuis naar mijn mening
volstrekt legitiem aan de orde heeft gesteld, los van de vraag hoe enthousiast
hij zelf dan wel de VVD-fractie over het idee is. Het is in elk geval een
vraag die opgeworpen wordt door niet onbelangrijke mensen in dit land, van
Elzinga's tot Rehwinkels. Wat dat betreft is het niet meer dan logisch om
de vraag hier ook te stellen. Doet de minister wat? Nee, de minister gaat
vooralsnog niets doen. Ik zeg dat in de richting van beiden, want beiden hebben
het mij expliciet gevraagd. Ik zie op dit moment geen echte reden om hier
iets aan te veranderen, maar u moet er wel aan denken dat in dit bijzondere
jaar die redenen zich misschien zullen aandienen nu wij de Grondwet zo midden
in de samenleving plaatsen. Ik ben best een beetje benieuwd naar wat er uitkomt.
Toch heb ik nog een paar argumenten. In de eerste plaats biedt artikel 29
ons een zekere mogelijkheid, zij het dat daar gesproken wordt over uitzonderlijke
omstandigheden. Verder doorredenerend op een zinsnede die de heer Rehwinkel
gebruikt, kan ik mij er best iets bij voorstellen. Indien iemand er zeer zwaar
tegenop ziet – en je kunt het allemaal nog zwaarder maken – kan
zich in dat geval dan zo'n uitzonderlijke omstandigheid voordoen waarbij de
wetgever besluit die persoon van troonopvolging uit te sluiten? Dat lijkt
mij in theorie mogelijk. Ik meen dat ook de heer Koekkoek daarop wees. In
die zin is er een voorziening die dat wellicht mogelijk maakt. Maar mag ik
u wijzen op een ander gevaar? Op het moment waarop je ruimte geeft voor de
beoordeling aan de persoon zelf, over de vraag of hij het wel of niet moet
doen, moet men zeer nadrukkelijk en zeker in onze open samenleving er rekening
mee houden dat zodra er iets van die twijfel kenbaar wordt, er voldoende mensen
en groepen in de samenleving te vinden zijn die ervoor zullen zorgen dat de
lust om het te doen hem benomen wordt. Dat moet je niet uitsluiten en dan
ontstaan er heel andere krachten dan alleen maar de kracht van de troonopvolger
zelf, die grote aarzelingen in zijn geweten heeft, zoals de heer Rehwinkel
het aangeeft. Ik meen dat als je op dit punt de deur openzet, het zeer onduidelijk
wordt welke effecten dat kan hebben. Ik ben het overigens met de heer Rehwinkel
eens dat het begrip duiventil hier misschien niet goed is, hoewel er ook kroonduiven
bestaan. Maar dat is iets anders.Voorzitter! De kern van de zaak is wat ook de heer Koekkoek in de vorige
termijn zei. Het gaat hierbij niet vooral of in eerste instantie om de vraag
of de opvolger er zelf zin in heeft. Dit is de plicht die voortvloeit uit
het zijn van een kind van een koning of koningin. Het is niet a priori hij
zelf maar anderen die deze beoordeling zouden kunnen maken of het wenselijk
vinden, tot het moment dat hij het koningschap heeft aanvaard. Als hij daarna
zegt dat hij het niet doet, komt artikel 27 in werking.De algemene beraadslaging wordt gesloten.Sluiting 23.00 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-3279-3286.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl