Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2001 (inclusief het onderdeel NAVO) (27400 X)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 939-947

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

09-03-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 20, pagina 939-947

20-02-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27400-XToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 20 februari 2001)Pagina 976-977
Behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring van de opzegging van het op 26 juni 1957 te Genève totstandgekomen Verdrag betreffende de wekelijkse rusttijd in de handel en op kantoren (Verdrag nr. 106, aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar 40ste zitting; Trb. 1964, 61) (26988, R1645)Pagina 934-939
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2001 (inclusief het onderdeel NAVO) (27400 X)Pagina 939-947
Presentie en opening (dinsdag 20 februari 2001)Pagina 933-933
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de wet van 11 september 1964, houdende vaststelling van een nieuwe regeling van de bezoldiging van de vice-president van de Raad van State en de staatsraden, alsmede van de president en de overige leden van de Algemene Rekenkamer (Stb. 387) (afschaffing anti-cumulatieregeling) (27119); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2001 (27400 XV); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Spaarfonds AOW voor het jaar 2001 (27400 E)Pagina 934-934
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 februari 2001)Pagina 977-979
Stemmingen in verband met de behandeling van het wetsvoorstel Uitbreiding van de Wet milieubeheer (retributies milieugevaarlijke stoffen) (26161)Pagina 933-934
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Defensie (X) voor het jaar 2001 (inclusief het onderdeel NAVO) (27400 X)Pagina 947-976

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 53 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Defensie (X) voor het jaar 2001 (inclusief het onderdeel NAVO) (27400
X).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Gennip (CDA):Mijnheer de voorzitter! Rond de millenniumtop in New York, in september
jongstleden, leek zich even een nieuwe partijpolitieke wereldalliantie te
vormen, die van het zogenaamde Progressieve Netwerk. Nu was het document dat
bij die gelegenheid werd uitgegeven in meerder opzichten zeer licht en zeer
curieus, zoals ook zelfs verschillende Nederlandse commentatoren meldden.
Wat te denken van de zin: "In onze landen" – dus ook Nederland –
"waren het centrum-linkse partijen, die de staatsfinanciën gesaneerd
hebben,". Dat is curieus voor coalitiegenoot Zalm, tenzij wordt gerefereerd
aan de periode dat hij nog lid van de PvdA was!Maar het echt gevaarlijke van deze benadering – zo heb ik die dagen
geschreven – is, dat zij een partijalliantie beoogde tussen de Democraten
van de VS en de sociaal-democraten van Europa. Onvoorstelbaar in vele Amerikaanse
ogen, onwijs in Europese ogen. En hoewel sommigen meewarig reageerden op mijn
mededeling, dat er ook wel eens een andere wind in Washington kon gaan waaien,
blijkt dezer dagen, hoe levensgevaarlijk de monopolisering is van de Europees-Amerikaanse
relaties tot één partijpolitieke formatie, gevaarlijk voor die
relaties, gevaarlijk voor het Atlantisch Bondgenootschap. Mijn benieuwde vraag
is eigenlijk, of die embryonale partijpolitieke Atlantische relatie ooit tot
discussies binnen de regering heeft geleid en waarom de waarschuwing van iemand
als Kissinger kennelijk niet tot ons is doorgedrongen.Nu, wij zitten er dus midden in. Als wij op de recente rapportages mogen
afgaan, dan komt de nieuwe administratie met een golf van wantrouwen naar
Europa, met scepsis en verzet tegen de vorming van een eigen Europese interventiemacht,
afkeuring van dat voornemen vooral ook tegen de achtergrond van de daarmee
zo tegenstrijdige drastische bezuinigingen op de defensiebudgetten: Europeanen,
die 1,4% van hun BNP opbrengen voor defensie tegenover Amerikanen 3,5%.Wij behandelen de defensiebegroting van 2001: een lichte verhoging in
relatie met het jaar daarvoor, maar volgens de consistente lijn van het CDA
te weinig om de vastgelegde ambities waar te maken en onze bijdrage te leveren
aan een geloofwaardig partnership van Europa voor die nieuwe NAVO, na Petersberg,
na St. Malo, na Helsinki, na Nice. De jaar in jaar uit door ons aangedragen
argumenten en becijferingen zullen we nu niet herhalen.We willen inderdaad deze keer spreken over enkele aspecten van de NAVO-samenwerking.
We moeten het vooral hebben over het Europese defensie- en veiligheidsbeleid.De reacties van de nieuwe Amerikaanse regering op de Europese plannen
zijn vers, maar ze zijn niet mals. In het gezamenlijke artikel van Madeleine
Albright en Robin Cook, de Britse minister van Buitenlandse Zaken, kon nog
gezegd worden dat het toch ook het belang VS was, dat Europa ervoor zou gaan
zorgen, zeker aan de randen van het eigen territoir, zijn eigen broek op te
kunnen houden. Maar nu doemt de vraag op of er zich een soort spiegelontwikkeling
voordoet van de kruisrakettencrisis: Helmut Schmidt vraagt de Amerikanen iets
te doen tegen de nieuwe kwetsbaarheid voor de Russische middelbare afstandsraketten;
zij stemmen daarmee in en de ontvangende partij, Europa, dreigt zich om te
keren. Het is de vraag of er nu alleen maar sprake is van een groot misverstand:
de Europeanen komen op de Balkan tot de conclusie dat ze niet ten eeuwigen
dage voor alle regionale conflicten de VS de kastanjes uit het vuur kunnen
laten halen, gaan daar met Amerikaans applaus iets aan doen, en als ze dat
doen, worden de Amerikanen boos. Is dat het punt? Is het alleen maar een kwestie
van kennisachterstand van de nieuwe Amerikaanse regering, waarvan veiligheidsadviseur
Condoleeza Rice tijdens de verkiezingscampagne toch nog beweerde, dat de VS-troepen
op de Balkan zo snel mogelijk naar huis moesten? Nee, ik denk, dat de scepsis
en de grote vraagtekens van de leidende figuren van de Amerikaanse
regering op het gebied van defensie en buitenlandse zaken allereerst te maken
hebben met de geloofwaardigheid van het initiatief. Je kunt niet twee speeltjes
hebben voor minder dan de prijs van één; zulke speeltjes zijn
te vlug kapot – allebei, zeggen de Amerikanen – of nog erger,
je tuigt het tweede speeltje op met stukjes van het eerste, en het allerergste:
je belooft een speeltje, prijst de kwaliteiten aan, maar uiteindelijk laat
je aan de hoopvollen alleen maar lege handen zien. Te vlug kapot, beide speeltjes.
Niemand garandeert dat die zestigduizend manschappen er over twee jaar zijn,
althans niet in die zin dat zij dan ook echt inzetbaar zijn. Dat is een kwestie
van centen, dat is een kwestie van organisatie en dat is een kwestie van cultuur.
Maar als wij onze beleidsintenties niet waar maken, dan zijn wij niet alleen
machteloos als het gaat om onze eigen uitgesproken verantwoordelijkheden,
er kunnen ook nog twee andere effecten optreden.Allereerst is er de vrees dat er, als de directe besluitvormingsstructuur,
de commandostructuren en vooral de mobilisabiliteit en inzetbaarheid zo beperkt
zijn, onverantwoorde kwetsbaarheden ontstaan en de Verenigde Staten zich in
een later stadium toch nog moeten engageren. De grote woorden, vooral Franse
woorden, bij de inzet op de Balkan en het vernederende latere beroep op de
VS klinken nog na. En als ofwel om financiële redenen, ofwel omdat wij
uiteindelijk toch geen overeenstemming bereiken binnen de gestelde kaders,
het project al op de tekentafel sneuvelt, dan is ons krediet én bij
de bondgenoten, binnen en buiten Europa, én bij de eigen burgers, én
bij de aanstichters van onrust en onveiligheid verdwenen. Heeft de regering
oog voor deze grote risico's, nu zij aan dit traject is begonnen?Ik denk dat er maar één afdoend antwoord op deze scepsis
is, en dat is dat onze daden overtuigend genoeg zijn. Kan de regering meedelen
of er werkelijk voldoende zicht is, ook in Europees verband, op de benodigde
financiële middelen door absolute verhoging van de budgetten en inderdaad
ook door betere efficiency? Wat zijn de perspectieven van een substantiële
verhoging bij de Europese bondgenoten tot bijvoorbeeld gemiddeld 2%? En vooral,
wat zijn de consequenties voor de hoogte van de Nederlandse bijdrage?Kan de regering meedelen of de realisering van de headline-goals precies
op schema ligt en of de operationaliteit over een jaar gehaald wordt? Hoe
het zit met de opbouw van de staven? Hoe zit het met die ongelooflijk gecompliceerde
weg van inpassing van militaire bevelstructuren in een omgeving die bij uitstek
gekenmerkt werd door eindeloos overleg, tegemoet komen aan kleine deelbelangen
rondom de Europese Unie, package-deals en balanceren tussen nationale soevereiniteit,
supranationaliteit en het communautaire? Het gaat bij militaire besluitvorming
toch om een andere cultuur dan in de marathonvergaderingen over het landbouwbeleid.
Hoe gaan het Militair comité, de Militaire staf en het Politiek-militaire
comité functioneren? Wat is de rol van het Comité van permanente
vertegenwoordigers en hoe staat het met een eventuele Raad van defensieministers?
Een van de cruciale elementen bij de kostenberekening is de mate van duplicatie
van de ondersteuning en dus de afhankelijkheid van de NAVO, lees de VS, op
het terrein van logistiek, planning, intelligence, etc.. Geen duplicaties
die niet noodzakelijk zijn, zo zegt de regering. Maar ziet de regering dit
niet te eng? Betekent dit niet dat er in crisistijden zo'n zwaar beroep moet
worden gedaan op de NAVO-infrastructuur, dat er zo'n zware wissel op getrokken
wordt dat die NAVO-structuur niet meer in staat is, adequaat te reageren op
crises die op dat moment met artikel 5 te maken hebben? Crises komen zelden
alleen, ze trekken elkaar aan, lokken elkaar uit, zoals het najaar van 1956
met Suez en Budapest leerde. En er zijn nog zoveel andere voorbeelden te geven.
Kan de regering een nadere precisering geven van de uitgangspunten die zij
hanteert bij het begrip "niet noodzakelijke duplicaties"?En dan misschien die moeilijkste vraag van allemaal, die nog zo weinig
aan de orde is gesteld. Militaire interventies zijn historisch voor het overgrote
deel gebonden geweest aan nationale belangen en aan een nationale wil om voor
die belangen mensenlevens op te offeren. Nu moet die inzet niet in naam van
een natie, niet in naam van een bondgenootschap, maar in naam van _ ja wat?
opgebracht worden. Daarmee plaatst die discussie zich in het moeilijk grijpbare,
maar zeer relevante kader van de externe identiteit van Europa: welke wordt
de toekomstige rol van Europa in de wereld, welke verantwoordelijkheden willen
wij nemen voor onze eigen veiligheid en voor vrede en recht wereldwijd? Dit
is op politiek en maatschappelijk niveau, maar in toenemende mate wordt daarbij
betekenisvol de vraag: welke ook op individueel, persoonlijk niveau? Eeuwig
zal Europa na 1939 achtervolgd worden door de vraag en het te laat gegeven
antwoord van: dying for Dantzig, why? Collega Eversdijk zal ingaan op recruteringsvragen
en ethische vragen: zij passen alle in een steeds belangrijker wordende spanning
tussen collectieve en individuele inzet. De autonomie, waarvan de regeringspartijen
zo graag spreken, heeft soms ook ongemakkelijke dimensies op het terrein van
de defensie-inzet, tot en met vragen van leven en dood.Een complicatie van andere aard betreft de rol van de Europese NAVO, niet
EU-leden. Wij weten dat nauwe samenwerking met die leden een Amerikaanse voorwaarde
is, maar het heeft ten minste de schijn dat sommige van deze landen met grote
argwaan, weerzin soms en tegenwerking de oprichting van het crisisinterventiepotentieel
van de Unie benaderen. Het feit dat ook de niet-christendemocratische regeringen
de nodige scepsis aan de dag leggen bij spoedige Unie-toetreding van Turkije
heeft de bereidheid van dat land tot coöperatie niet erg versterkt. Wat
is de Nederlandse inzet momenteel als het gaat om Turkije? Hebben wij een
idee hoe wij kunnen voorkomen dat de combinatie van het toetredingsdossier
en het EVDB-dossier leidt tot een Turks veto op effectieve inzet van de Rapid
Intervention Force? Hoe staat de regering tegenover de suggestie van de voormalig
defensieministers Rühe en Léotard (Le Figaro, 31 januari jongstleden)
om Turkije dan maar een geassocieerd lidmaatschap te gunnen binnen EVDB? Ik
noem de volgende argumenten: Turkije zit het dichtst bij de waarschijnlijke
crisisgebieden, heeft het grootste landleger en toont decennia een loyale
inzet.Hoe moeten wij de tegenstrijdige signalen duiden rond de Griekse opstelling? Aan de ene kant zien wij een beleid, verwoord door de
heer Papandreou, dat duidt op een groter realisme, maar aan de andere kant
is er het verzet tegen Turkse participatie in de gezagshandhaving in Albanië.
Wat ons ook verbaasd heeft, is de soms zeer argwanende en negatieve opstelling
van Europese toetredingskandidaten, waaronder met name Polen. Kan de regering
die afstandelijkheid bevestigen en ook daar een verklaring voor geven?En dan is er tot slot nog die andere vraag, die ook de nieuwe Amerikaanse
regering stelt: van wie is eigenlijk het project? In eerste instantie hadden
wij het over een Europese identiteit, nu gebruiken wij het nietszeggende woord
"beleid". Maar het gaat over inzetbaarheid, manschappen, interventies. Wij
willen niet het woord "leger" of "interventiemacht" gebruiken, maar is er
dan geen beter woord dan het verwarrende "beleid"? Of verwijst dit slordige
en evasieve taalgebruik gewoon naar die onbeantwoorde vraag: gaat het om een
Europese veiligheids- en defensieopzet binnen de NAVO of gaat het om een EU-veiligheids-
en defensiebeleid met banden met de NAVO? Voor de ontwikkelingen op langere
termijn en voor de signaalwerking nu een uiterst belangrijke vraag.Die vraag gaat twee kanten uit: wat is de relatie met de Combined Joint
Task Force binnen de NAVO en gaat het hier om een embryonaal Europees leger,
zoals de heer Prodi gesuggereerd schijnt te hebben? Goed, gezond verstand
zegt ons: laten wij nu eerst maar eens proberen dit relatief kleine project
van de grond te tillen, dat zal al zwaar genoeg zijn; en laten wij later maar
eens over mogelijke ander wenselijkheden en ontwikkelingen spreken. De regionale
en mondiale veiligheidssituatie inde 21ste eeuw kan ons nog voor vele verrassingen
plaatsen, waarbij voor onze fractie in ieder geval de dubbele inzet uitgangspunt
blijft: de Europese en de mondiale veiligheid zijn onlosmakelijk verbonden
met een hecht Atlantisch bondgenootschap en de externe identiteit van Europa
vraagt om een reeks van toegesneden instrumenten van de potentie van humanitaire
interventies, een brede conflictpreventie tot militaire aanwezigheid binnen
het hoogste geweldsspectrum.Kan de regering vertellen hoe zij het – laten wij het maar met de
termen van een verwant beleidsterrein zeggen – "ownership" ziet van
dit project en kan zij ook al een indicatie geven over die vraag naar de relatie
van dit initiatief met een potentieel Europees leger?Middelen, besluitvaardigheid, een heldere visie op onze verantwoordelijkheden,
individuele beschikbaarheid en collectieve wil om verantwoordelijkheden te
dragen, partnership met onze Europese bondgenoten binnen en buiten de EU en
helderheid van het concept zijn onzes inziens de absolute voorwaarden, wil
het project van een eigen Europees veiligheids- en defensiebeleid geen wiegendood
krijgen of nog eerder. En laten ons ervan bewust zijn, ondanks de beeldvormende
risico's, als het niet of niet op tijd lukt.De heer Van Eekelen (VVD):De heer Van Gennip gebruikte een paar woorden die naar mijn smaak voorlopig
beter buiten deze discussie kunnen blijven, namelijk "een Europees leger".
Als er iets is waarmee wij de Amerikanen, en misschien anderen ook nog wel,
schrik inboezemen, is het wanneer wij spreken over een Europees leger. Ik
ben het eens met de heer Van Gennip dat Europa binnen het kader van een Europees
veiligheids- en defensiebeleid (ESDP) een zekere militaire capaciteit nodig
heeft, ter ondersteuning en ter vergroting van de geloofwaardigheid van het
Europese beleid. Maar laten we in hemelsnaam niet praten over een Europees
leger, en die vraag maar liever buiten dit verband laten.Ik had eigenlijk al eerder willen interrumperen, en de heer Van Gennip
willen herinneren aan wat volgens mij de situatie was, namelijk dat een Europese
veiligheids- en defensie-identiteit (ESDI) een begrip binnen de NAVO was.
Een Europees veiligheids- en defensiebeleid is de tegenhanger daarvan, en
geldt binnen de Europese Unie. De heer Van Gennip en ik waren de laatste twee
dagen in Brussel, waar ik de vraag aan de orde heb gesteld, of van de identiteit
nog wel sprake is en of überhaupt het concept van combined joint taskforces,
waarbij NAVO-middelen op een bepaalde manier ter beschikking kunnen worden
gesteld, nog wel aan de orde is. Daar wil ik nu geen vraag over stellen, want
ik heb diezelfde vraag ook aan de regering. Maar ik hoop dat de heer Van Gennip
onderscheid aanbrengt tussen ESDI en ESDP. Zo niet, dan praten we misschien
niet over dezelfde begrippen.De heer Van Gennip (CDA):Over wat de heer Van Eekelen naar voren brengt over het Europese leger
is niet veel verschil van mening tussen hem en mij. Ik heb uitdrukkelijk gezegd
dat ik het bepaald overdreven vind om die 60.000 mannen en vrouwen te zien
als een embryonale vorm van een Europees leger. Ik wil niet bijdragen aan
de verwarring daaromtrent. Ik heb in dat verband juist gesproken over het
feit dat de verwarring door anderen is geschapen. Met name de heer Prodi schijnt
het begrip "Europees leger" te hebben gebruikt. In de lijn van de interventie
van de heer Van Eekelen vraag ik de regering, hoe zij tegenover het kennelijk
rondzingen van het idee van een embryonale vorm van een Europees leger staat.
Ik heb ook gezegd dat ik allerlei vormen in deze eeuw niet uitsluit. Maar
op dit moment is de achtergrond van mijn vraag een scheiding tussen de 1,5
miljoen manschappen en de 60.000.Over het tweede punt van de heer Van Eekelen het volgende. Zijn vraagstelling
naar het ownership is precies gelijk aan mijn vraagstelling. Van wie is het
initiatief en waarover hebben wij het als het over identiteit gaat? Is het
woord "beleid", dat als stempel wordt gezet op een operationeel gebeuren,
niet verschrikkelijk verwarrend? Daarom heb ik aan de regering de vraag gesteld
of het een identiteit binnen de NAVO is. De heer Van Eekelen heeft een voorschot
op het antwoord van de regering genomen. Of is het een Europees beleid van
of in relatie met de NAVO?De heer Van Eekelen (VVD):Ik wil de discussie niet te veel verlengen, maar toch nog even een korte
repliek aan het adres van de heer Van Gennip. Er is beleid. Als je geen beleid
hebt, kun je niets doen. De headline goals vullen dat beleid in met capaciteit.
Voor mij is dat volstrekt duidelijk.De heer Van Gennip (CDA):Maar daarmee blijft natuurlijk de vraag naar het ownership van de capaciteit
relevant. Wie is uiteindelijk de baas over de capaciteit? Kan
de regering een duidelijk antwoord geven op de vraag, wie het ownership heeft
van de identiteit, van ESDI? Laten wij ons bewust zijn van die beeldbevestigende
risico's. Het zijn boeiende tijden voor degenen die bij ons en in Europa zijn
belast met het uitzetten van een veiligheidsbeleid post-Clinton en post-Kosovo.Ten slotte heb ik geen vraag, zeker niet aan de regering, want die gaat
daar formeel niet over, maar een opmerking. Deze regardeert allereerst de
paarse fracties aan de overkant. Kan iemand nog uitleggen dat voormalige bewindslieden
van het Koninkrijk wel verschijnen voor Franse parlementaire commissies die
zich bezig houden met het grootste drama in onze eigen politieke geschiedenis
na 1949, maar niet volgens de geëigende procedures voor het eigen parlement?Wij vragen de regering om een visie, om heldere keuzen en om daadkracht
teneinde de verantwoordelijkheid van Europa binnen het Europese veiligheidsbeleid
te dragen en terzelfder tijd geloofwaardig naar de Amerikaanse bondgenoot
over te komen.De heer Eversdijk (CDA):Voorzitter! Ik zal mij namens de CDA-fractie uitsluitend beperken tot
het thema personeel en personeelsbeleid. Ik hoop niet dat ik de ministers
daarmee te kort doe. Zij kunnen dan even relaxen. Dat is altijd goed, vooral
in dit huis, want dat moet een beetje relaxed zijn.Ik begin met een citaat uit de troonrede: "De Nederlandse krijgsmacht
levert met inzet van geoefend en gemotiveerd personeel en van moderne middelen
een hoogwaardige bijdrage aan vredesoperaties. Daarnaast verleent de krijgsmacht
humanitaire hulp en wordt steun gegeven aan de wederopbouw. Voor de inzet
van allen die daaraan bijdragen leveren, bestaat grote waardering." In de
inleiding op de defensiebegroting wordt deze hoge ambitie nog eens benadrukt.
De lat wordt dus hoog gelegd, maar het is de vraag of de voldoening daarover,
zelfs een beetje de trots daarover ook zo wordt ervaren door betrokkenen,
in defensietermen: de mensen in het veld. De afgelopen weken heb ik gemerkt
dat dit niet altijd het geval is. Natuurlijk gebeurt er bij Defensie heel
veel goeds – dat spreekt vanzelf – maar bestuurders, politici
en bewindslieden worden meestal niet afgerekend op wat er goed gaat, maar
op wat er niet goed gaat of op wat men denkt dat niet goed gaat.Ik besteed eerst aandacht aan een punt met een principiëler karakter.
De Nederlandse krijgsmacht kent sinds enige jaren een gedragscode. Maar een
code op zichzelf is nooit voldoende. Het komt aan op een nadere invulling
van termen als "integer", "professioneel" en "zorgvuldig". Hierbij speelt
ethiek een voorname rol. Het gaat vooral om de houding, de attitude. De krijgsmacht
van vandaag is nu eenmaal totaal anders dan die in de tijd van de Koude Oorlog.
Opleidingen spelen een belangrijke rol, en met name ook de geestelijke verzorging.Op pagina 120 van de Defensienota 2000 staat dat de inspanningen om militairen
voor te bereiden op morele dilemma's van wisselende kwaliteit zijn en dat
de samenhang in een aantal gevallen te wensen overlaat. Het gevolg hiervan
was de oprichting van een bureau voor ethiek en krijgsmacht. Nu heet dit,
wat moderner, de Ethiekdesk. Dit bureau heeft op dit moment één
administratief medewerker voor één dag per week! De geldstroom –
eerlijk gezegd lijkt mij dat een klein voortkabbelend beekje – zal in
2003 nog opdrogen ook! De CDA-fractie, net als andere fracties, hecht veel
waarde aan het normen- en waardepatroon in de krijgsmacht. Wij vinden dat
zo'n bureau hieraan een goede bijdrage kan leveren. Het is van tweeën
één: of je bemenst zo'n bureau voldoende in kwaliteit en kwantiteit
of je stopt ermee. Ik kan mij niet voorstellen dat een Ethiekdesk met één
administratief medewerker voor één dag per week iets voorstelt.
Dus vraag ik de regering dringend wat zij eigenlijk wil met de ethische vraagstukken
in deze samenleving, met name in de krijgsmacht. In de Volkskrant van 2 februari
staat een verslag over het leger dat soldaten in spe werft op scholen. Het
gaat dan om 15-, 16- en 17-jarigen. Dan wordt een meisje van 16 jaar, "soldaat
in spe", staat er heel nadrukkelijk, geïnterviewd en dan zegt ze letterlijk:
"Ik vind het allemaal heel mooi. Geweren vind ik ook zo mooi. En ja, het doodschieten
van tegenstanders, er moet nu eenmaal vrede komen en daarvoor moeten sommigen
dood." Welnu, dat is toch nogal wat. Ik begrijp best dat het hier om nog een
heel jong iemand gaat, maar er zal toch geweldig veel aandacht moeten worden
besteed aan dit punt, juist waar het gaat om vele jonge mensen die straks
naar vreemde gebieden uitgezonden worden, met totaal andere culturen, gewoontes
en levensopvattingen.Ons leger is een beroepsleger. De krijgsmacht is een "bedrijf". Meer dan
een jaar heeft er een CAO-conflict gewoed. Kernpunt daarvan was de ontslagleeftijd.
Dat optrekken tot 58 komt uit de Defensienota en dat is een politieke nota.
In het "normale" bedrijfsleven is de CAO met name een zaak van de sociale
partners, waar de politiek zich terecht niet vooraf mee bemoeit! De principiële
vraag komt aan de orde of dat bij de krijgsmacht in de toekomst ook niet het
geval zou moeten zijn. Er is op dit moment weliswaar een CAO – twee
van de vier bonden zijn akkoord, hetgeen een kleine meerderheid is –
maar eigenlijk blijft het conflict bestaan. Dit najaar staat de staatssecretaris
weer voor dezelfde typen vraagstukken. De demonstratie op 30 november 2000
van militairen in uniform verliep waardig, waarvoor hulde, maar het is wel
een dieptepunt als behalve soldaten, sergeanten en korporaals ook sterren
en balken het nodig vinden om te gaan demonstreren.De reorganisatie van de krijgsmacht duurt nu al méér dan
10 jaar. Dat demotiveert enorm. Het terugbrengen van de rust in de organisatie
is broodnodig. Voor meer nieuwe reorganisaties is geen draagvlak, sterker,
er zijn méér zekerheden nodig om de rust terug te krijgen. Kan
de staatssecretaris bijvoorbeeld iets zeggen over het al dan niet doorgaan
van gedwongen ontslagen, over het loopbaanperspectief, met name van de beroepsmilitairen,
en over de opleidingen?Er is een fundamentele discussie nodig over de verhouding tussen militaire
en burgerfuncties in de krijgsmacht gezien binnen het kader van de krijgsmacht-nieuwe-stijl.
Het rangsniveau van en het aantal van opperofficieren moet bij de discussie
worden meegenomen! Vallen bij reorganisaties niet de meeste klappen bij het
lager personeel? Zijn er niet te veel rooie petten? Hoe ligt
de verhouding bijvoorbeeld van het aantal opperofficieren in vergelijking
met andere landen met ongeveer vergelijkbare krijgsmachten? Ik begrijp best
dat gelet op onze zeer vele internationale verplichtingen we ook een aantal
hoge officieren nodig hebben, maar de vraag is of de verhoudingen niet een
beetje zoek zijn.Er zijn momenteel bij Defensie méér dan 6000 vacatures.
Dit leidt soms tot bizarre toestanden, met name bij het uitzenden van eenheden.
Bijvoorbeeld om een Geniebataljon naar Kosovo uit te zenden moest "geplukt"
worden uit 52 eenheden! Dat komt de "eenheid" niet ten goede. Door al die
vacatures wordt bovendien een zware wissel getrokken op het aanwezige personeel.
Hebben deze vele vacatures ook niet te maken met het imago van de defensie
als werkgever?Ik heb grote waardering voor degenen die zich dag in dag uit bezighouden
met de opleiding van militairen. Ik noem de Koninklijke militaire school in
Weert met ere. Met beperkte menskracht wordt daar zeer veel goed werk verricht.
Opleidingen zijn van cruciaal belang. Is het waar dat er een groot tekort
is aan instructeurs, zowel bij de KMS als bij andere opleidingen? Wordt ook
uit opleidingseenheden geplukt om eenheden te kunnen uitzenden? Op dit moment
kan de KMS het werk nog aan, maar wat gebeurt er als men erin slaagt, de 6000
vacatures te vervullen? Deze opleiding is van groot belang, want ik heb altijd
begrepen dat de onderofficieren de ruggengraat van elk leger vormen.Gelet op de verhouding BOT-BBT van 40-60 is vooral voor de BBT'ers extra
aandacht nodig ten aanzien van opleiding, loopbaanplanning en vooral motivatie.
Er moet ook een soepele doorstroming van de BBT-militairen naar de civiele
arbeidsmarkt zijn. Studiefaciliteiten en de mogelijkheid om studietijd te
concentreren hebben ten doel om een maatschappelijke meerwaarde te creëren
voor de BBT in verband met de terugkeer naar de civiele omgeving. Wat doet
de regering daar concreet aan? Gezien de uit de defensiebegroting 2001 blijkende
onderuitputting moet het ergste worden gevreesd. Is overigens de algemeen
militaire opleiding voor BBT'ers zowel qua lengte als inhoud wel voldoende
toegesneden op deze categorie? Krijgen aspecten van vorming en maatschappijleer
voldoende aandacht, met name met het oog op de genoemde meerwaarde? Kortom,
de CDA-fractie is van oordeel dat te onzorgvuldig wordt omgegaan met een zo
cruciaal onderdeel als de opleidingen. Voor het tekort aan aanmeldingen waarschuwde
onder anderen collega Hofstede overigens reeds toen de opkomstplicht werd
afgeschaft. Die bezwaren werden toen weggewuifd, maar blijken nu werkelijkheid
te zijn geworden.De Nederlandse krijgsmacht bestaat voor 3% uit vrouwen. In het Verenigd
Koninkrijk bedraagt dit percentage 8 en in de Verenigde Staten 15. Hoe kunnen
wij het aantal vrouwen in de krijgsmacht laten toenemen? Kan er een nog vrouwvriendelijker
beleid gevoerd worden? Met het oog op de vermaatschappelijking van de krijgsmacht
is dit een zeer belangrijk punt.De ACOM meldt dat het structureel tekort aan voldoende geschoold personeel
een punt van grote zorg is. Dit betreft vooral medisch personeel. Bij uitzendoperaties
is dat letterlijk en figuurlijk pijnlijk. De CDA-fractie in de Tweede Kamer
stelde hier vragen over. Uit het antwoord van 12 januari 2001 van de staatssecretaris
blijkt dat met behulp van de "relatieziekenhuizen" een oplossing kon worden
gevonden voor de chirurgische teams, maar dat het defensie binnen andere hoogwaardige
specialismen aan voldoende eigen personeel ontbreekt. Dat is een gevaarlijke
situatie.Bij dit onderdeel maak ik een opmerking over de berichten over leukemie
en verarmd, verzwakt, uranium. Het is goed dat de staatssecretaris reeds op
9 november 1999 een onderzoek gelastte. Zo hoort dat bij zo'n gevoelig onderwerp.
Het heeft ons echter verbaasd en geërgerd dat het zolang duurde eer in
NAVO-verband actie werd ondernomen. Men moet toch weten dat alles wat met
straling te maken heeft – ik noem Tsjernobyl – gevoelig ligt.
Een gemiste kans voor de NAVO. Ik heb jarenlang vlakbij de kerncentrale in
Borssele gewoond en ik weet uit ervaring dat het minste of geringste dat er
fout gaat – dit gebeurt gelukkig bijna nooit – tot geweldige commotie
leidt. Dat is bij dit onderwerp ook geval en de regering heeft het goede voorbeeld
gegeven door er tijdig op in te spelen.Voorzitter! Nederland gaat – terecht – zowel binnen als buiten
Europa steeds meer met andere landen samenwerken. Daardoor moeten onze militairen
steeds meer met militairen uit andere landen samenwerken. De fractie van het
CDA ervaart het als een probleem dat Nederlandse militairen moeten samenwerken
met buitenlandse collega's die niet beschikken over elementaire rechten als
vakbondsvrijheid en grondrechten. Dat is vanuit Nederland natuurlijk niet
gemakkelijk op te lossen, zeker niet als het gaat om landen met een lange
militaire traditie als het Verenigd Koninkrijk. Is de staatssecretaris bereid
dit punt in zijn contacten in NAVO-, WEU- en EU-verband aan de orde te stellen
en daarover te rapporteren in de begroting 2002?Voorzitter! Op 4 december 2000 stuurde de staatssecretaris een brief aan
de beide Kamers over de aanstellingspremie BBT militairen. Ik zie dit een
beetje als een "noodsprong" of "lapmiddel" om mensen te lokken. Het zou niet
nodig moeten zijn. De premie loopt op van ƒ 6000 voor soldaten tot ƒ
100.000 voor de hogere militairen. Kan de staatssecretaris zich voorstellen
dat dit "scheve" ogen geeft? De salarisverschillen tussen een korporaal en
een generaal zijn toch al groot!Voorzitter! In 2001 zal minder worden bezuinigd dan de 375 mln. gulden
uit het regeerakkoord. Het kabinet is er trots op dat 200 mln. gulden is vrijgemaakt
in 2001. Maar voor borstklopperij is naar onze mening geen reden! De helft
van dit bedrag komt uit de Defensienota; 50 mln. gulden is via de Tweede Kamer –
de motie-Dijkstal – afgedwongen en 20 mln. gulden komt uit de Voorjaarsnota.
Er blijft dus 30 mln. gulden "nieuw" geld. Hoe denkt de regering met dat kleine
bedrag de zeer grote problemen op personeelsgebied op te lossen?De heer Van Eekelen (VVD):Mijnheer de voorzitter! Mijn bijdrage aan het debat staat in het teken
van zorg over de staat van de Alliantie. De laatste twee dagen was ik met
een commissie van de NAVO Assemblee in Brussel en veertien dagen
geleden in Washington. Ik constateerde daar moeilijkheden op alle niveaus
die in gesprek waren, met name op de volgende vier belangrijke terreinen:
de antiraketverdediging, de Europese dimensie, de uitbreiding van de NAVO
en de operatie in Kosovo. De eerste twee punten zijn zeker belangrijk maar
betreffen langetermijnvraagstukken die niet nu reeds op de spits gedreven
behoeven te worden. Het derde punt, de uitbreiding van de NAVO zal in 2002
op een NAVO Top in Praag besproken worden, maar daarover heerst in Brussel
tot nu toe volledig stilzwijgen en is nog geen begin van een voorbereiding
van de discussie te bespeuren. Ten slotte de operatie in Kosovo, een buitengewoon
belangrijke operatie, die in de klem lijkt te zitten van de toekomstige status
van dat gebied. Als wij de onafhankelijkheid van Kosovo erkennen, hebben wij
een probleem met het nu democratisch geworden Servië. Als wij zeggen
dat Kosovo deel moet blijven van Servië, dan kunnen wij niet rekenen
op de medewerking van de Kosovaren bij de opbouw van onderaf, die toch noodzakelijk
is om tot een uiteindelijke vredessituatie te komen.Voorzitter! Ik wil allereerst enige opmerkingen maken over het Nederlandse
defensiebeleid in engere zin. Ons land staat er internationaal goed op. Wij
behoren tot het groepje landen dat de begroting iets heeft verhoogd en het
Defence Capabilities Initiative – het initiatief van de NAVO om de nadruk
te leggen op capaciteiten die onvoldoende zijn of ontbreken – ernstig
nemen.In het rapport van oud-minister Cohen voor het congres wordt Nederland
enige malen met waardering genoemd. Dat heeft vooral betrekking op de luchtmacht,
de coördinatie van lucht- en zeetransport en op ons initiatief tot de
gemeenschappelijke aanschaf van de zogenaamde "precision guided munitions".
Deze precisiesystemen krijgen tegenwoordig terecht veel aandacht. In dat rapport
stond overigens niet om welk wapen het gaat. Dat verneem ik gaarne van de
bewindslieden. Ik zou ook hun evaluatie willen horen van het Defence capabilities
initiative in het algemeen. Vorig jaar heb ik al gezegd dat ik 58 aandachtspunten
wat te veel vond. Dat lijkt mij nog steeds een probleem, want nu voldoet iedereen
wel ergens aan. Iedereen is trots en heeft minstens de helft van deze aandachtspunten
opgevolgd. Hoe is nu het totaalbeeld? Hoe staat de alliantie ervoor als wij
al die inspanningen tezamen nemen?Het gaat uiteindelijk niet zozeer om geld. Dat is wel belangrijk, maar
het is nog belangrijker hoe dat geld wordt besteed, wordt omgezet in gevechtskracht,
in concrete capaciteiten. In dit verband vraag ik ook naar het concept voor
het multinationale gemeenschappelijke logistieke centrum, waardoor, als dat
lukt, multinationale operaties uiteraard aanzienlijk goedkoper uitgevoerd
kunnen worden. Dat lijkt mij voor de toekomst buitengewoon belangrijk. Multinationale
operaties zijn voor de deelnemende landen nu buitengewoon duur. Wordt dit
concept dan ook toegepast voor de Europese headline goals? Zullen wij ook
daarbij proberen om met een gemeenschappelijke logistiek de uitgezonden eenheden
te verzorgen?De heer Van Gennip (CDA):De tevredenheid van de heer Van Eekelen over het Nederlands aandeel komt
in een merkwaardig daglicht te staan als wij de statistieken bekijken. Daaruit
blijkt immers dat Nederland bij de vergelijking van de defensie-inspanning
in relatie tot het nationaal product in NAVO-verband naar de achtste of negende
plaats is gezakt.De heer Van Eekelen (VVD):Ik vind dat een goede plaats. De alliantie bestaat nu uit 19 landen. Dat
is dus iets boven het midden.Ik zei het al: het gaat mij niet zozeer om het geld, als wel om de manier
waarop dat geld wordt gebruikt. Nederland verhoogt zijn begroting iets. Ik
hoop overigens dat dit structureel kan worden, want dan worden wij pas echt
goed beoordeeld. Dat is echter weggelegd voor de minister in de komende rondes
van het kabinet. Het gaat mij erom hoe dat geld wordt besteed. Wij krijgen
gevechtskracht voor onze guldens en daar gaat het om.De heer Van Gennip (CDA):De efficiency is altijd een heel belangrijke zaak. Ik ga niet van de stelling
uit dat wij het geld slecht moeten besteden, maar niemand kan ontkennen dat
de ambities die wij hebben aanzienlijk meer geld kosten dan wij op dit moment
opbrengen.De heer Van Eekelen (VVD):Dat denk ik niet. Ik wil wel eens aan de bewindslieden van Defensie vragen
of dat inderdaad zo is. Wat kost het wat de NAVO-commandanten van ons vragen?
Zowel in Washington als in Brussel had ik het gevoel dat men geen overdreven,
maar wel een behoorlijke waardering heeft voor de Nederlandse defensie-inspanning.
Daar gaat het tenslotte toch om.Voorzitter! Ik wil nog iets zeggen over de operaties in voormalig Joegoslavië.
Ik meen dat Nederland ook daar redelijk meedoet, al betreur ik het dat Nederland
niet meer in Kosovo zelf aanwezig is. Daar is toch voorlopig het meeste te
doen, ook voor militairen. Dat geldt zeker wanneer daar wekelijks, zo men
hoort, vijf à zeven moorden worden gepleegd. De situatie vlak over
de grens, in de Presovo vallei, dus in Servië zelf, wordt steeds gevaarlijker
en noopt volgens mij tot een duidelijke beleidskeuze. Kunnen wij daar ingrijpen?
Wat is de betekenis van deze gedemilitariseerde zone? Moet die worden uitgebreid?De staatssecretaris van Defensie zou ik geluk willen wensen met het akkoord
dat hij uiteindelijk heeft bereikt met de meerderheid van de belangenverenigingen.
Daarmee is het gelukt het functioneel leeftijdsontslag te verschuiven naar
uiteindelijk 58 jaar. Uit eigen ervaring kan ik hem zeggen dat daartoe eigenlijk
reeds in 1980 was besloten! Maar het is dan nu eindelijk gelukt. Het lijkt
mij, zeker in de moderne tijd, ook heel redelijk en heel aanvaardbaar. Maar
ik blijf mij afvragen of voor bepaalde categorieën een eerdere dienstverlating
niet mogelijk zou moeten zijn. Het Britse systeem van up or out – dat
wil zeggen: je gaat de dienst uit als je niet op een bepaald moment bevorderd
bent – heeft misschien toch wel voordelen, zeker in een tijd waarin
de arbeidsmarkt krap is, rekrutering aan de basis voorrang moet hebben en
iemand die eerder de dienst verlaat best nog in de burgermaatschappij aan
de slag kan.Overigens kan ik de staatssecretaris nog een andere ervaring meegeven.
Hij heeft een discussie met de Tweede Kamer over de aanschaf van de gepantserde
personeelsvoertuigen. In 1978 heb ik ook met veel belangstelling gekeken naar
de Piranha die nu opnieuw komt voorrijden. Het leek een aantrekkelijke optie,
maar helaas: ik paste er zelf niet in met mijn lange lijf. Dat
zou nog sterker gelden voor veel jonge Nederlanders die intussen alweer een
stuk langer zijn geworden dan ikzelf ben.Voorzitter! Ik keer terug naar de kwestie van de antiraketverdediging.
De situatie rond de Amerikaanse plannen is na de verkiezing van president
Bush nog niet duidelijker geworden. Wel is waarschijnlijk dat het zal doorgaan.
Het is ook waarschijnlijk dat wij minder het woord nationaal zullen horen
in de zin van nationale raketverdediging en dat meer gesproken zal worden
over wereldwijde systemen tegen zogenaamde schurkenstaten. Maar wat betekent
dat in termen van daadwerkelijke plaatsing?Als de Amerikaanse regering nu met iets wil beginnen, ondanks het feit
dat de laatste drie proefnemingen mislukt zijn, dan zou men kunnen aanvangen
in Alaska of Noord-Dakota in de hoop op een operationeel systeem in 2006 of
daaromtrent. Als men echter iets geheel anders wil – en dat geluid hoort
men in het Republikeinse kamp regelmatig – zou men niets hebben. Als
men bijvoorbeeld raketten zou willen vernietigen in de lanceerfase, de zogenaamde
"boost phase", dan is er de eerste tien jaar helemaal niets te plaatsen. Dat
zou betekenen dat president Bush bij de volgende verkiezingen over vier jaar
ook niets kan tonen, waardoor het Amerikaanse debat steeds virtueler wordt.
Het gaat om de keuze tussen het plaatsen van iets dat nog niet werkt en de
ontwikkeling van iets dat nog in geen jaren aan plaatsing toe is!Vorig jaar heb ik in dit debat gezegd dat Europeanen voorzichtig moeten
zijn met hun kritiek op Amerika, zeker wanneer Amerikanen zich onveilig voelen.
Het gaat immers eigenlijk vooral om een scenario van chantage, waardoor de
Verenigde Staten afgehouden zouden worden van de inzet van conventionele strijdkrachten
elders in de wereld. Dat zou ook een bescherming van Europese belangen kunnen
betekenen. Tegelijkertijd moeten wij niet denken dat een Amerikaanse gebiedsverdediging
gemakkelijk tot Europa kan worden uitgebreid. Dat lijkt mij volstrekt irreëel.
In de bestaande plannen is dat ook volslagen uitgesloten.Het argument van afbreuk aan wapenbeheersingsovereenkomsten, dat vaak
genoemd wordt, heeft op mij nooit erg veel indruk gemaakt. De Russen hebben
er immers veel meer belang bij, het ABM-verdrag te behouden dan de Amerikanen.
Zij zullen dus ook best bereid zijn tot amendering, tenminste wanneer zij
zien dat het Washington echt ernst is met eventuele opzegging. Voorlopig zijn
het nog maar inleidende beschietingen, voorzover dit bij dit onderwerp een
passende metafoor is.Hoe kijkt de regering aan tegen dat beroemde verdrag van 1972, het ABM-verdrag?
In 1972 was het inderdaad een hoeksteen van wederzijdse afschrikking, maar
ook een rem op de bewapeningswedloop. De omstandigheden zijn echter veranderd
nu Rusland geen ideologische en expansieve dreiging meer vormt en het gevaar
van een massale verrassingsaanval verdwenen is. Daarom zou het ons passen
na te denken over de betekenis van afschrikking in de huidige situatie. Wat
is daarvoor nodig is en welke zijn de mogelijkheden van defensieve systemen
in de toekomst? Dit klemt temeer nu de regering-Bush serieus overweegt de
aantallen intercontinentale raketten drastisch te reduceren, misschien wel
tot 1500. Dat kan zeker worden toegejuicht. Maar wat wordt dan de relatie
offensief-defensief en hoe moet in dit verband de term "kwetsbaar" worden
uitgelegd? Overigens schijnt ook president Putin bereid te zijn tot verdere
reductie.Amerika en West Europa zijn het intussen wel eens over het belang van
verdediging tegen raketten met een korter bereik. De scuds die Saddam Hussein
afvuurde op Israël zo'n tien jaar geleden hebben die dreiging duidelijk
aangetoond. Het is dan ook van belang dat de Patriot luchtverdedigingssystemen
worden gemoderniseerd met een betere antimissilecapaciteit. Nederland doet
hier uitstekend mee, samen met Duitsland en de VS , en is zeker een voorbeeld
voor andere bondgenoten. Het gaat hierbij niet om de bescherming van ons grondgebied,
maar om de verdediging van troepen in een operatie buiten het NAVO-gebied.
Concentratie op die zogenaamde "theatre missile defence" lijkt mij aanzienlijk
constructiever dan een vruchteloos debat over een niet bestaande territoriale
verdediging. In dit kader past ook een modernisering van de uitrusting van
de nieuwe luchtverdedigingsfregatten. Heeft de regering reeds besloten tot
een antiraketcapaciteit voor het standard missile op deze fregatten? Zo ja,
wanneer komt die capaciteit dan beschikbaar? Het zou mij niet verbazen als
ook in de VS de nadruk steeds meer op de antiraketsystemen van hun Aegis-kruisers
zou komen te liggen. Voor Europa zou het moeten gaan om een sluitende luchtverdediging
waarbij lange- en korteafstandsystemen logisch op elkaar aansluiten. Ik meen
dat de regering hier op de goede weg is.De naaste medewerkers van president Bush hebben intussen onze ongerustheid
over de transatlantische betrekkingen iets doen afnemen. De soep van de verkiezingscampagne
wordt niet zo heet gegeten. Met name het artikel van Condoleeza Rice, nu National
Security Adviser, in een nummer van Foreign Affairs van vorig jaar, had een
teneur van: Europa voor de Europeanen en de rest van de wereld voor de VS.
Dat zou in beide opzichten onwenselijk zijn. Europa zal geleidelijk aan ook
in de rest van de wereld verantwoordelijkheid moeten nemen want wij zijn veel
afhankelijker van internationale handel en energievoorziening dan de VS. Maar
ook het omgekeerde geldt. Als de VS geen rol meer willen spelen in Europese
veiligheid, zou dat het einde zijn van de NAVO. Amerikaans leiderschap heeft
alleen zin als het niet gebaseerd is op een enge interpretatie van nationale
belangen en als de belangen van de bondgenoten ernstig in beschouwing worden
genomen. Bij mijn bezoek aan de VS van veertien dagen geleden viel mij op
hoe positief Amerikaanse officieren waren over een presentie in Bosnië
en Kosovo. Die werd zelfs een "laboratorium voor leiderschap" genoemd voor
de individuele militair en officier. Weliswaar vond men dat er wat tijd werd
verloren in de training van gevechtsfuncties, maar daar woog ruimschoots tegenop
dat de militaire aanwezigheid zo evident nodig blijft en de militairen zich
daarvan duidelijk bewust werden wanneer ze in Kosovo en Bosnië actief
patrouilleerden. Wellicht kunnen – en dat geldt niet alleen voor de
VS – de aantallen militairen wat verminderd worden, zeker wanneer de
politiefuncties effectiever worden uitgevoerd, maar wij zullen daar nog tientallen
jaren moeten blijven. Een aantal mensen vinden dat buitenge woon
onaantrekkelijk, maar als daarmee wordt voorkomen dat mensen elkaar opnieuw
gaan doodschieten, dan vind ik het dat wel waard. Ik herhaal in dit verband
mijn pleidooi voor een langetermijnplanning met een rotatiesysteem voor de
landen van NAVO en EU als noodzaak voor een acceptabele en betaalbare bijdrage
over een lange periode. Sommigen schrikken wanneer gesproken wordt over een
protectoraat van 20 jaar of langer. Zoals ik al zei, voor mij is dat aanvaardbaar
ter voorkoming van nieuw geweld in een gebied dat nauw betrokken is met de
stabiliteit in geheel Europa. Die lange aanwezigheid in Kosovo is zeker vereist
zolang niemand over de definitieve status een uitspraak wil doen. Wij beperken
ons tot de opbouw van een plaatselijke democratie en zelfbestuur. Dat begrijp
ik, maar tegelijkertijd moeten wij beseffen dat terugkeer onder het gezag
van Belgrado daarmee steeds onwaarschijnlijker wordt, zodat naar geheel nieuwe
samenwerkingsvormen in de regio moet worden gezocht. Met betrekking tot Kosovo
nog een vraag: voorziet de regering op termijn de terugkeer van een Nederlandse
eenheid in KFOR?Over Eritrea een algemene opmerking. Niet over de inzet van onze mariniers,
die hun werk ongetwijfeld goed zullen doen. Wij hebben alle vertrouwen in
hen en wensen hun ook veel succes. Ook niet over de wens van de regering om
tijdens ons lidmaatschap van de Veiligheidsraad een blijk van verantwoordelijkheidsbesef
te willen geven, maar wel over het optreden op drie niveaus: de NAVO, de EU
met haar headline goals en de VN. Had het niet in de rede gelegen een EU-optreden
te bevorderen, respectievelijk van de EU-partners die bereid waren een ad-hoccoalitie
te vormen? Dat is toch ook een doelstelling van de headline goals, die terecht
door de regering serieus worden genomen? De 200 mln. gulden extra zijn er
een voorbeeld van, dat Nederland positief onderscheidt van de meeste bondgenoten.
Datzelfde geldt voor de samenwerking met Duitsland bij de aanschaf van luchttransport.
Maar voor Eritrea is kennelijk een afzonderlijke weg bewandeld. Welke landen
doen mee die ook bij SHIRBRIG waren betrokken en waarom zijn de oorspronkelijke
uitgangspunten voor vredesoperaties verlaten, zoals de samenwerking met een
groot land en de uitzending voor een periode van anderhalf jaar? Met een missie
van zes maanden lijkt het rendement van de nodige investeringen niet optimaal,
tenzij wij onze taak zien als kwartiermakers voor degenen die na ons komen,
bijvoorbeeld uit landen die over minder infrastructuur en voorzieningen beschikken
dan wij. Een soort ontwikkelingshulpverlening aan die partijen dus. Voor eenvoudige
peacekeeping, zoals op Cyprus, zie ik echter geen taak voor Nederland. Hoe
kijkt de regering in dit verband aan tegen een toekomstig beroep van de VN?
Zal dan wel geprobeerd worden om dit onder de headline goals te brengen? Dat
hoop ik, omdat de burger naar ik vrees er anders weinig meer van zal begrijpen.Ik kom bij de NAVO-uitbreiding. In 2002 zal in Praag een nieuwe topconferentie
van de NAVO worden gehouden, waarop onder meer een besluit over verdere uitbreiding
zal worden genomen. Dat hoeft niet noodzakelijkerwijs een positieve beslissing
te zijn, maar er komt toch in ieder geval een uitspraak over de "open deur"
voor kandidaat-landen. Hoe kijkt de regering tegen dit proces aan? Is zij
tevreden over het verloop van het "Membership Action Plan", waarvoor de minister
van Buitenlandse Zaken zich in eerste instantie zeer heeft ingezet? Zijn er
evident gekwalificeerde kandidaten? Of komen de drie nieuwste leden –
Hongarije, Polen en de Tsjechische Republiek – nog veel te kort? Slovenië,
Slowakije en Litouwen worden voor de volgende ronde genoemd. Militair gezien
zouden die het NAVO-gebied zeker beter afronden, maar zijn er ook substantiële
redenen? Slovenië kwalificeerde zich al in 1999, maar hoe zit het met
de andere landen? Het lijkt de VVD-fractie in ieder geval onwenselijk om de
Baltische landen te splitsen, bijvoorbeeld door alleen Litouwen toe te laten
omdat het een grotere militaire capaciteit heeft en ook een uitgesproken wil
tot zelfverdediging. Toelating van Litouwen als enige van de drie zou volgens
ons toch een ongewenst signaal afgeven, met name als het gaat om de veiligheid,
of onveiligheid, van Estland en Letland. De veiligheid van die landen zou
dan van een mindere orde kunnen zijn. Zo'n signaal zou vergelijkbaar zijn
met het ongewilde signaal dat Acheson meer dan 50 jaar geleden gaf over Zuid-Korea.Ik kom bij de Europese dimensie. Hierover had ik al een kort interruptiedebat
met de heer Van Gennip. Ik hoor de NAVO helemaal niet meer spreken over de
Europese identiteit. Het gaat nu toch eigenlijk in hoofdzaak om de relatie
tussen de NAVO en de Europese Unie ten aanzien van het Europese veiligheids-
en defensiebeleid. Over het concept uit 1994 van het hoofdkwartier wordt helemaal
niet meer gesproken. Toen ik hier een vraag over stelde in Brussel, erkende
men dat ook. De ministeriële NAVO-zitting van december 2000 heeft het
merkwaardige beeld opgeleverd van Amerikaanse druk op Turkije om niet moeilijk
te doen over de automatische toegang van de Europese Unie tot bondgenootschappelijke
planning. Frankrijk, dat aanvankelijk de "zwarte Piet" had bemachtigd door
niks te willen afspreken voordat in Nice het Europese defensiebeleid vorm
had gekregen, kon nu achterover leunen. Dat was een heel paradoxale situatie.
De Europese Unie was gereed, maar de NAVO had problemen. Turkije legde een
band tussen de Europese toegang tot NAVO-planning en Turkse participatie in
het Europese overleg. Hier blijkt inderdaad het verdwijnen van de WEU een
negatief effect te hebben, want de besluitvormende organen van de EU beperken
zich noodzakelijkerwijs tot de volledige leden. Voor overleg met anderen worden
aparte organen of aparte bijeenkomsten gecreëerd. Dat geldt trouwens
ook binnen de NAVO. De Turken gaan er dus op achteruit in vergelijking met
hun aanwezigheid in de WEU-raad. Dat probleem lijkt mij niet geheel te redresseren.
Misschien kan het worden opgelost door de regelmatige bijeenkomsten van de
NAVO-raad en het nieuwe politieke en veiligheidscomité van de EU, dat
onder meer de taak van de WEU-raad heeft overgenomen. Er is, naar ik begrijp,
al voorzien in die bijeenkomsten met drie ontmoetingen per voorzitterschap
van een halfjaar. Maar het is nog niet zeker of het probleem daarmee opgelost
wordt, want Ankara zier hierin toch zijn laatste troef om grotere betrokkenheid
bij de EU te bereiken. Dat zou buitengewoon ernstig zijn, want als de NAVO
geen toegang biedt tot zijn planning, zal de roep om een eigen
Europese planning en dus duplicatie groter worden. Ziet de regering hier een
oplossing?Tot slot een woord over de parlementaire dimensie. Nu de WEU in juli zijn
taken volledig overdraagt aan de Europese Unie komt de WEU-assemblee in de
lucht te hangen. Zal er dan nog een rapportage van een ministerieel orgaan
plaatsvinden aan de assemblee? Het lijkt mij niet dat dit orgaan erg veel
te rapporteren heeft, zelfs al zou het in theorie blijven voortbestaan. Het
is duidelijk dat het politieke overleg zal plaatsvinden in het nieuwe politieke
en veiligheidscomité van de EU, dat door de Europese Raad van Nice
definitieve status heeft gekregen.Als er niets gebeurt, zal de parlementaire dimensie van het intergouvernementele
veiligheidsoverleg verschralen. De regering heeft dat ingezien en het onderwerp
aan de orde gesteld. Heel voorzichtig, in een "non-paper", in het jargon van
Brussel, maar toch zeer te prijzen. Vanochtend vond ik de brief van de minister
van Buitenlandse Zaken aan u, mijnheer de voorzitter, over een seminar dat
over dit onderwerp zou kunnen worden gehouden, in overleg met het Belgische
voorzitterschap voor de tweede helft van dit jaar. Mijn fractie zou dat zeker
toejuichen.Ik heb de indruk dat de geesten rijp zijn geworden, zowel in de Europese
Unie als in de WEU-assemblee, voor een mengvorm van nationale afgevaardigden
en een aantal Europarlementariërs. Dat is in ieder geval een betere oplossing,
die de regering in haar inventarisatie noemt, dan de COSAC. Ik geloof niet
dat er in deze Kamer iemand is die met de COSAC een positieve ervaring heeft
opgedaan. Dat overleg is volstrekt afhankelijk van de animo van het voorzittende
land om een dialoog te voeren. Zelfs dan zijn de resultaten toch buitengewoon
vaag en ontastbaar.Naast de parlementaire kant is er de betrokkenheid van de ministers van
defensie bij het Europees overleg. De heer Van Gennip doelde daar ook al op.
In de WEU zaten zij broederlijk naast hun collega's van buitenlandse zaken.
Ik begrijp dat in Nice ook een raad van defensieministers is voorzien. Is
dat juist? Wat gaat die raad dan bespreken? Zal die ook gaan over de wapenproductie
en zo ja, hebben de andere Europese NAVO-landen, Noorwegen en Turkije, dan
toegang tot dat overleg, zoals het geval was in de West-Europese Bewapeningsorganisatie?
Of blijft die WEAO bestaan? Het is allemaal nog wat schimmig. Wij houden ons
aanbevolen voor enig bijlichten door de bewindslieden.Ten slotte heb ik een vraag aan de staatssecretaris. Het fusieproces in
de wapenindustrie is het laatste jaar buitengewoon geïntensiveerd en
heeft geleid tot echte multinationale ondernemingen. Het zijn niet alleen
meer nationale kampioenen, die binnen een land iedereen opslokken, nee het
zijn echte multinationale ondernemingen, over de grenzen heen. Dat is toe
te juichen. Maar wat gaat dat betekenen voor de samenwerking tussen overheden,
vooral voor het verband van OCCAR, het overleg van een vijftal landen, waar
Nederland aan wil deelnemen of gaat deelnemen? Anders gezegd: wat wordt de
rol van het Nederlandse bedrijfsleven in het proces van Europese consolidatie?De voorzitter:Ik schors deze beraadslaging, om tijd vrij te maken voor een ordedebat
in verband met de vraag van de heer Veling.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enige ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik heb vernomen dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de
Kamer heeft verlaten. Als de regering er kennelijk geen prijs op stelt, te
horen wat hier wordt gezegd, dan houden wij het debat zelf. Ik geef het woord
aan de heer Veling.De heer Veling (RPF/GPV):Voorzitter! Het is misschien goed om op te merken dat ik nu spreek namens
mijn eigen fractie en die van de SGP, en dus niet meer namens de commissie.
Ik heb er behoefte aan om de stand van zaken vast te stellen. Die is dat de
regering er tot op dit moment niet in geslaagd is, parlementaire steun te
verkrijgen voor het per 1 maart aanstaande definitief opzeggen van verdrag
nr. 106. Mede gelet op de agenda van deze Kamer zal er niets anders op zitten
dan dat de regering de opzegging van dit verdrag intrekt. Ik zou graag aan
de minister gevraagd hebben of hij het met deze interpretatie eens is, maar
wellicht is dit zo evident dat de minister het niet nodig vindt, het nog te
beamen ...De voorzitter:Ik merk dat geen van de andere leden nog het woord verlangt, dus ik stel
vast dat de interpretatie van de heer Veling noch door de Kamer, noch door
de regering wordt weersproken. Volgens het Reglement van orde zal er in een
volgende vergadering opnieuw worden gestemd. Ik stel voor dat dit in dé
volgende vergadering zal zijn. Als de veronderstelling van de heer Veling
juist is en het verdrag intussen inderdaad niet kan worden opgezegd, kan een
eventueel besluit tot opzegging op z'n vroegst over tien jaar tot gelding
worden gebracht.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Dit alles is wel gebaseerd op de stilzwijgende veronderstelling
dat de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de opzegging inderdaad
herroept. Dat mag hem dan wel glashelder worden medegedeeld. Ik ga er ook
van uit dat dit wel zal gebeuren, maar stel nu dat de minister dit nu toch
niet doet of het vergeet; dan ontstaat er op 6 maart wel een heel rare situatie.De voorzitter:Ik zal het stenogram van dit deel van deze vergadering morgen aan de minister
doen toekomen. Naar mij blijkt, stemt de Kamer hiermee in. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-939-947.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl