Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over marktwerking en deregulering
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 4793-4800

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

30-05-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 81, pagina 4793-4800

30-05-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24036Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 30 mei 1995)Pagina 4840-4841
81ste vergadering; 30 mei 1995Pagina 4785-4785
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over de werkzaamheden van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, te weten: de motie-Scheltema-de Nie/Van Oven over een verbreding van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (23956 en 24147, nr.2)Pagina 4793-4793
Vragen van het lid Rabbae aan de ministers van Justitie en van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, over het uitblijven van de notitie over het drugsbeleidPagina 4789-4791
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg over marktwerking en dereguleringPagina 4793-4800
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs, de Wet op het voortgezet onderwijs, de Wet op het cursorisch beroepsonderwijs en de Wet medezeggenschap onderwijs 1992 in verband met de invoering van de wettelijke verplichting tot het vaststellen van een directiestatuut omtrent de uitoefening van taken en bevoegdheden door de schoolleiding (verplichting vaststellen directiestatuut) (23947)Pagina 4792-4793
Eindstemming over het wetsvoorstel Bepalingen met betrekking tot de educatie en het beroepsonderwijs (Wet educatie en beroepsonderwijs) (23778)Pagina 4791-4792
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Bepalingen inzake de arbeids- en rusttijden (Arbeidstijdenwet) (23646), en van de motie-Bakker c.s. over de combinatie van zorgtaken en betaalde arbeid (23646, nr. 50); de gewijzigde motie-Hofstra c.s. over evaluatie van de consignatieregeling (23646, nr. 56)Pagina 4808-4819
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg inzake de elektronische snelwegPagina 4800-4808
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 30 mei 1995)Pagina 4785-4788
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de jeugdhulpverlening en het Wetboek van Strafrecht in verband met hulpverlening aan weggelopen minderjarigen (23179)Pagina 4819-4840

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 146 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is het debat naar aanleiding van: 
 
 een algemeen
overleg over marktwerking en deregulering.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Mijnheer de voorzitter! Tijdens het algemeen overleg over marktwerking
en deregulering is door niemand bestreden dat de regelgeving en de administratieve-lastendruk
tot het minimaal noodzakelijke moeten worden teruggebracht. Integendeel. Allen,
ook mijn fractie, hebben met dat doel ingestemd, omdat wij ervan overtuigd
zijn dat er ten aanzien daarvan verbeteringen te bewerkstelligen zijn. Wij
juichen dan ook het initiatief toe dat het kabinet hiertoe neemt, waarmee
het het beleid van het vorige kabinet voortzet.
 
 Nu wij echter van de uitwerking van het voornemen kennis hebben kunnen
nemen en hebben kunnen zien hoe het beleidsvoornemen in daden wordt omgezet,
hetgeen concreet wordt in de eerste tranche, hebben wij niet zozeer aarzelingen
gekregen alswel de behoefte om de Kamer een uitspraak te vragen over het karakter
van de volgende tranches. Deze behoefte vindt haar oorzaak in de door het
kabinet hierover gezonden brief en meer nog in de beantwoording van de minister
tijdens het algemeen overleg. Mijn fractie was daarover niet tevreden en had
het gevoel dat de meerderheid van de Kamer dit gevoel deelde. De minister
gaf tijdens het overleg aan, te willen bewerkstelligen dat een breed draagvlak
ontstaat. Dit kan slechts overeind blijven in het besef dat de economische
orde is ingebed in een samenleving die door meer actoren wordt bepaald. Ik
erger mij als wordt gesuggereerd dat economie een exacte wetenschap zou zijn,
waarbij ideologie als lastig en irrelevant wordt ervaren. Ik heb daarom samen
met de heer Rehwinkel een motie voorbereid, waardoor de Kamer zich hierover
kan uitspreken.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat de herijking van verantwoordelijkheden in het kader van
het project MDW moet leiden tot een nieuw evenwicht tussen de behoefte aan
bescherming en noodzakelijke dynamiek;
 
 overwegende, dat de regering bij de bepaling van de onderwerpskeuze van
de eerste tranche van het project MDW zich primair laat leiden door motieven
van pragmatische en economische aard;
 
 van oordeel, dat in de discussie over MDW bij de weging tussen doel en
middelen een breder afwegingskader moet worden gezocht;
 
 verzoekt de regering motieven van sociale, financiële en milieutechnische
aard een evenwichtige rol te laten spelen bij de keuze van de projecten in
de volgende tranches in het kader van het project MDW,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dijke, Rehwinkel, Leers, Van
der Vlies, Van Middelkoop, Rabbae, Van Walsem en Poppe.
 
 Zij krijgt nr. 2 (24036).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Kan de heer Van Dijke aangeven waartoe de motie concreet moet leiden?
Moeten er andere projecten worden geselecteerd? Was de selectie voor 1995
niet goed? Wil hij voorbeelden noemen van projecten die niet voldoen aan de
toetsingscriteria die hij heeft genoemd en die eventueel moeten worden toegevoegd?
Anders blijft de discussie abstract en daarmee is de helderheid niet gediend.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! In het algemeen overleg is uitvoerig over deze kwestie gesproken.
Ik heb de projecten nu even niet paraat, maar ik kan ze straks wel even opzoeken.
De minister heeft toegegeven dat de in de eerste tranche genoemde projecten
een pragmatisch getinte grondslag hadden, eenvoudigweg omdat de snelheid van
werken daarmee gediend was. Wanneer de volgende tranche aan de orde komt,
moet aan argumenten minstens een even groot gewicht worden toegekend. Mede
door het verloop van het debat heb ik de indruk dat dit niet is gebeurd en
dat een uitspraak van de Kamer gewenst is om duidelijk te maken dat economie
niet alles bepalend is, maar dat ook andere actoren in de samenleving bepalend
zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Het antwoord is mij niet duidelijk. Wil de heer Van Dijke een paar onderwerpen
suggereren? Ik kan er wel een paar voor hem bedenken, maar wil hij zelf suggesties
doen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Daar moet het kabinet nu juist in een Van Dijkeevenwichtige afweging toe
komen. Wij stellen nu de randvoorwaarden. Wij hebben in het
algemeen overleg met elkaar geconcludeerd dat die algemene afweging toch wat
te zeer naar de achtergrond is verdreven.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Doelt de heer Van Dijke misschien – ik zal een paar voorbeelden
noemen – op het kritisch kijken naar de Zondagswet en naar een aantal
terreinen van het onderwijsbeleid, zoals het bekostigingsbesluit? Ik kan nog
wel meer voorbeelden noemen. Doelt de heer Van Dijke daar op? Zou hij dat
echt willen?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Dat is nu juist iets waar ik mij niet toe laat verleiden, namelijk om
nu projecten te noemen, want dan zou ik in dezelfde fout vervallen als die
welke in de eerste tranche is gemaakt, namelijk dat ik het breder afwegingskader
niet in het oog houd. Ik geef nu de randvoorwaarden die bij de afweging moeten
worden betrokken. Wij zullen, wanneer daar een aantal projecten uitrollen,
beoordelen of de afwegingen, met de factoren die wij in de motie hebben neergelegd,
ook zijn gehonoreerd.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is goed dat door het paarse kabinet zo voortvarend
het project marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit in gang is gezet.
Daar mag wat de PvdA betreft, geen twijfel over bestaan. Maar dat betekent
niet dat er bij de PvdA over het MDW-project geen twijfels bestaan. Die zijn
er. Wij achten het zinnig om vermindering en vereenvoudiging van regels na
te streven, die de ontplooiing van burgers belemmeren en het bedrijfsleven
onnodig belasten. Juist dat woordje "onnodig" maakt duidelijk dat bij deregulering
versterking van de economische dynamiek niet alles overheersend kan zijn.
De weging tussen doel en middelen van beleid, dient binnen een breed afwegingskader
plaats te vinden. Sociale en milieubescherming moeten bijvoorbeeld ook een
rol spelen. Dit lijkt op het moment onvoldoende het geval. De onderwerpen
die voor de eerste tranche van de MDW-operatie zijn gekozen, munten uit door
eenzijdigheid. Lastenverlichting voor het bedrijfsleven heeft centraal gestaan.
De ministers van Economische Zaken en Justitie hebben ons in het algemeen
overleg niet overtuigd dat het anders is. Waarschijnlijk komen in volgende
tranches andersoortige onderwerpen aan de orde, zo is door hen gezegd. Daar
willen wij zeker van zijn. Om die reden heb ik met de heer Van Dijke het initiatief
tot de zojuist ingediende motie genomen.
 
 Het beeld van eenzijdigheid werd de vorige week bij mijn fractie versterkt.
Wij lazen dat bij de deregulering van het rijtijdenbesluit de Vervoersbond
FNV pas is gehoord toen er al een complete nieuwe regeling op tafel lag. En
dat terwijl in de ministeriële nota staat dat "alle relevante invalshoeken
en doelstellingen van beleid in de te maken afwegingen worden betrokken",
"het nodig zal zijn expertise uit de maatschappij te hulp te roepen" en "deskundigen
zullen worden geraadpleegd". De MDW-operatie moet wat ons betreft op een andere
wijze gestalte krijgen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Waar gaat het de heer Rehwinkel om? Om de vraag waar bij de uiteindelijke
afweging de concrete projecten toe moeten leiden en of de elementen van milieutechnische,
sociale en andere overwegingen die hij noemt, naast de economische effecten
bij de afweging een rol moeten spelen? Of gaat het hem erom dat ze betrokken
moeten worden bij de selectie van de projecten? Als dat laatste het geval
is, aan hem dezelfde vraag als die ik aan de heer Van Dijke heb gesteld: kan
hij een paar onderwerpen noemen die wat de fractie van de PvdA betreft, bijvoorbeeld
in 1996 in beeld zouden moeten komen?
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Het gaat er wat ons betreft om dat er bij deregulering niet slechts wordt
gekeken vanuit de optiek van lastenverlichting voor het bedrijfsleven, maar
dat ook andere aspecten daarbij een rol spelen. Wij hebben het tijdens het
algemeen overleg in uw aanwezigheid ook gehad over projecten die in latere
rondes een rol zouden kunnen spelen. Ook door de minister van Economische
Zaken is bij dit overleg gezegd dat dit soort onderwerpen "waarschijnlijk"
bij volgende rondes een rol gaat spelen. Mijnheer Remkes, ik zie u nog steeds
met een wat verwonderd gezicht naar mij kijken. Ik heb ook tijdens het algemeen
overleg suggesties gedaan. Er is een aantal suggesties aangedragen door de
Consumentenbond, bijvoorbeeld de Wet op de geneesmiddelenvoorziening en de
Elektriciteitswet. De minister heeft gezegd dat op deze terreinen de mogelijkheden
van deregulering al worden nagegaan. Ik vraag mij af waarom deze dan nu niet
genoemd zijn, als je dit plaatje aan de Kamer presenteert.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Omdat sommige van die wetten hun eigen dynamiek en hun eigen kader kennen.
Zij komen hier langs een andere weg aan de orde.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Maar in het algemeen overleg in eerste instantie en ook vandaag ligt voor
wat wij als eerste tranche gepresenteerd krijgen. Het valt mij dan op dat
deze "uitmunt" – zoals ik het in mijn bijdrage heb genoemd – door
eenzijdigheid. Vooral wat sociale wetgeving en milieubescherming betreft,
worden de mogelijkheden van deregulering nagegaan. Wij betreuren dat. Dat
zou anders moeten. Ik denk ook dat het best anders zal gaan. De minister heeft
ook gezegd dat het waarschijnlijk anders zal gaan. Wij willen daar echter
wel even duidelijkheid over hebben. Daarom is er vandaag ook deze "bijeenkomst".
 
 
 
 
 
 De heer Leers (CDA):
 
 Voorzitter! Bij de behandeling van het plan van aanpak marktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit heb ik reeds aangegeven dat de CDA-houding ten opzichte
van dit project van positief-kritische aard is. Positief over het doel, namelijk
het herijken van verantwoordelijkheden en het zoeken naar een nieuw evenwicht
tussen aan de ene kant bescherming en aan de andere kant de noodzaak van dynamiek,
maar toch ook kritisch. Kritisch vooral over de gekozen wijze van aanpak en
misschien wel de overtrokken verwachtingen en de onbeperktheid van de doorwerking.
 
 Ons grootste bezwaar is dat het project MDW (marktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit) op het oog te veel een kwantitatieve aanpak heeft.
Ik onderstreep dit nog eens. De aanpak is te eenzijdig gericht op de omvang
van de regels. Wil het project ook inhoudelijk betekenis krijgen en recht
doen aan de hoofddoelstelling, namelijk het herstel van verantwoordelijkheden –
een doelstelling die wij onderschrijven – dan zal er ook een antwoord
gegeven moeten worden op de vraag waar de grenzen van de marktwerking liggen.
 
 Want, voorzitter, regels zijn immers geen doel in zich. Markten kunnen
niet bestaan zonder organisaties en juridische inkadering, evenmin als een
voetbalveld zonder lijnen een voetbalveld is. Daarom is er behalve voor minder
regels ook meer aandacht nodig voor een ander overheidsoptreden. De bevordering
van maatschappelijke verantwoordelijkheid is dan ook op haar plaats.
 
 Anders gezegd, we moeten oppassen voor een te eenzijdig Staat/markt-denken.
Particulieren en de maatschappelijke organisaties zouden ook verantwoordelijkheid
moeten nemen. Zij zouden meer zelf kunnen doen, zelf financieren en zelf reguleren.
Dan wordt de operatie marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit niet
alleen kwantitatief maar ook vooral kwalitatief. Een dergelijke aanpak zou
wat ons betreft ook meer garantie bieden op een structurele doorwerking. Het
moet niet om een ad-hoc-kwestie gaan. Het moet ook doorwerken.
 
 Om dat te bewerkstelligen is het in ieder geval wenselijk dat helder wordt
waarom de projecten zoals ze gekozen zijn, gekozen zijn. Ook dient zichtbaar
te worden gemaakt dat behalve economische ook sociale, maatschappelijke en
ecologische motieven een rol hebben gespeeld. Om die reden stemt de CDA-fractie
van harte in met deze motie.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Voorzitter! De VVD-fractie had op zichzelf aan dit debatje geen behoefte.
Wij vonden dat het algemeen overleg zelf voldoende constructief was en dat
het bevredigende resultaten had opgeleverd. Maar als anderen behoefte hebben
aan zo'n debatje, doen wij hier gaarne aan mee.
 
 Ik wil wel zeggen dat mij tijdens het algemeen overleg wel een licht gevoel
van verbazing bekroop, omdat tijdens dat overleg al weer allerlei "mitsen
en maren" bij deze op zichzelf politiek-bestuurlijk moeilijke operatie werden
opgeworpen. Die mitsen en maren zijn zojuist ook door de heer Van Dijke, de
heer Rehwinkel en in zekere zin ook door de heer Leers nog eens verwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! Ik heb bezwaar tegen die "mitsen en maren". Wij hebben gezegd
dat het een degelijke inbedding moet krijgen en die ontbeert deze brief. De
minister heeft gezegd dat er geen behoefte is aan zaken als ideologie, maar
dat wij snel tot zaken moeten komen, want anders worden wij het nooit eens.
In die inbedding wens ik geen discussie te houden over zo'n belangrijk onderwerp.
Vandaar dat mijn fractie het noodzakelijk vond om via een motie de Kamer ten
aanzien daarvan tot een uitspraak te brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Daar heb ik ook helemaal geen bezwaren tegen, maar wel tegen de inhoud
van opmerkingen die de heer Rehwinkel tijdens het algemeen overleg en zojuist
hier heeft gemaakt. Ik zal ook duidelijk maken waarom. Ik ben van oordeel
dat het pakket, zoals het kabinet dat voor 1995 op tafel heeft gelegd, wel
terdege evenwichtig is. Het bevat de Winkelsluitingswet, een onderwerp van
economische aard. Dat onderwerp is niet nieuw en het kent zijn eigen kader.
De heer Rehwinkel heeft in dat algemeen overleg gevraagd of de Wet personenvervoer
niet eens aan de orde moest komen. Dat is inderdaad heel nuttig, maar die
vraag komt ook al impliciet aan de orde, omdat het taxivervoer als onderwerp
is opgenomen en dan hebben wij het reeds over de Wet personenvervoer. Overigens
meen ik dat die wet de komende paar jaar heel fundamenteel aan de orde zal
komen in het kader van de commissie-Brokx en de commissie-De Boer. Hetzelfde
geldt voor de Elektriciteitswet. Dan is het toch logisch dat dit soort onderwerpen
niet ook nog eens aan de orde worden gesteld in het kader van dit traject.
Ik heb mij dan ook zeer verbaasd over de voorbeelden die de heer Rehwinkel
noemt om aan te tonen dat het allemaal echt onevenwichtig is. Dat was ook
de reden waarom ik bij interruptie naar aanvullende voorbeelden vroeg.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Anders dan de heer Van Dijke heb ik met de "mitsen en maren" die de heer
Remkes mij toedicht, niet zoveel moeite. Zijn standpunt was al tijdens het
algemeen overleg het eenvoudigst en ik wil graag weten of dat standpunt ongewijzigd
is gebleven.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik wijs u erop dat dit een afrondend debat is en geen herhaling van het
algemeen overleg. U kunt dus een vraag stellen, maar geen samenvatting geven.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Bij een afronding zou wel het standpunt duidelijk moeten zijn en daarover
begint nu wat twijfel te bestaan.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het spijt mij, maar dat hoort in het algemeen overleg thuis.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Mag ik dan één concrete vraag stellen?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat mag wel.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Vindt de heer Remkes nog steeds dat slechts vanuit de economische invalshoek
in de komende jaren naar het verschijnsel deregulering moet worden gekeken?
Tijdens het overleg heeft hij immers gezegd dat er in dat opzicht nog zo vreselijk
veel te doen valt.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik heb het genoegen, straks een motie in te dienen, overigens mede namens
de collega's Rehwinkel en Van Walsem, die dat uitspreekt, en ik neem aan dat
de heer Rehwinkel op de hoogte is van de tekst die hij ondertekent.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Nu moet ik protest aantekenen, want die motie spreekt niet uit waar ik
op doel.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Het regeerakkoord is in dit opzicht ook helder: het kiest in de eerste
plaats vanuit de prioriteit van dit kabinet, namelijk werk, werk, werk, de
economische invalshoek. Dat wil niet zeggen dat ook ik het niet zinnig zou
vinden als ook een aantal andere terreinen van overheidszorg, bijvoorbeeld
onderwijs en volkshuisvesting, door de dereguleringsbril bekeken zou worden.
Als de heer Rehwinkel dat wil aantonen, moet hij andere voorbeelden nemen
dan hij zojuist noemde, want daarbij gaat het bij uitstek om onderwerpen in
de economische sfeer.
 
 Voorzitter! Ik vind de inbreng van de heer Van Dijke en die van de heer
Leers volstrekt helder. De heer Leers zegt dat het niet alleen
hoort te gaan om de verhouding tussen Staat en markt, want het kan ook gaan
om het maatschappelijk middenveld. Dat is een bekende opvatting van het CDA.
Ik kan dat ideologisch duiden. Ik zeg dan ook niet dat elementen van zelfregulering
niet bij deze operatie betrokken moeten worden. Ik wil er overigens op wijzen
dat in de vier wetgevingsprojecten die in het plan van aanpak staan, de certificering
en de vraag of zelfregulering daarbij niet juist in de plaats moet treden
van de overheidsverantwoordelijkheid, wel degelijk een eigen plaats hebben
gekregen. Ook in dat opzicht bestrijd ik dat er sprake is van onevenwichtigheid.
 
 Voorzitter! De fractie van de VVD heeft volstrekt vertrouwen in de aanpak
van het kabinet, maar als zij zich al zorgen over dit onderwerp maakt, dan
is het over het antwoord op de vraag of van deze operatie snel genoeg voldoende
terechtkomt. Hierbij denk ik ook aan het verleden. Gelet op een groot aantal
maatschappelijke weerstanden en op een aantal politieke weerstanden, die ik
hier ook waarneem, zal dat nog moeilijk genoeg worden. De motie van collega
Van Dijke heb ik met belangstelling gelezen. Zij heeft een groot aantal ondertekenaars.
Wordt een motie ingediend van Staphorst tot Reiderland – ik druk het
nu in politiek-geografische termen uit – dan begin ik al wat argwanend
te worden. Maar als ik mij afvraag wat ik met deze motie aan moet en komt
dan bij mij dan de vraag op "slaat gij uw vrouw nog steeds" – ieder
antwoord dat je daarop geeft is fout – dan wordt dat nog erger. Door
die bril bekeken, weet ik niet precies wat met die motie wordt beoogd. Mede
om die reden heb ik mede namens de collega's Rehwinkel en Van Walsem een motie
opgesteld. Ik had daar geen behoefte aan...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u uw motie indienen? Uw spreektijd van twee minuten overschrijdt
u royaal.
 
 
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat in het regeerakkoord sprake is van het kritisch herbezien
van beschermende regelgeving op de arbeidsmarkt, wanneer deze de realisatie
van werkgelegenheidsdoelstellingen in de weg staat;
 
 voorts overwegende, dat in het regeerakkoord onderkend wordt, dat met
minder regelgeving en administratieve druk en meer ondersteuning en erkenning
van persoonlijk initiatief een sterke groei van het aantal ondernemingen en
van de werkgelegenheid, met name in het midden- en kleinbedrijf, mogelijk
is;
 
 constaterende, dat in het regeerakkoord is afgesproken "dat de regelgeving
en de administratieve lastendruk voor bedrijven tot het minimaal noodzakelijke
wordt teruggebracht, waarbij in het bijzonder wordt gelet op startende bedrijven";
 
 verzoekt het kabinet op basis van deze uitgangspunten een meerjarig programma
in het kader van het project "Marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit"
aan de Kamer te presenteren,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Remkes, Van Walsem en Rehwinkel.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 3 (24036).
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Leers (CDA):
 
 Voorzitter! Mag ik de heer Remkes een vraag stellen?
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik moet toch een kritische opmerking maken. Dit type debat is er in feite
alleen om moties in te dienen en daarover enkele vragen te stellen. Ik stel
vast dat het algemeen overleg wordt overgedaan. Degenen die nu nog willen
interrumperen, hebben niet meer dan een korte zin voor het stellen van een
vraag. Anders moet ik de zaak terugverwijzen naar het algemeen overleg.
 
 
 
 
 
 De heer Leers (CDA):
 
 Kan de heer Remkes het verband tussen beide moties toelichten en aangeven
of zij beide aangenomen kunnen worden? Staan zij niet haaks op elkaar?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik ben niet degene die dat moet beoordelen. Het zal de heer Leers zijn
opgevallen, dat ik de motie die door de heer Van Dijke is ingediend, niet
heb medeondertekend.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 In de motie die ik samen met de heer Van Dijke heb ingediend, staat dat
deregulering niet slechts vanuit de economische invalshoek moet worden bezien.
Mag ik de heer Remkes vragen of hij het met me eens is, dat dit aspect in
de met hem ingediende motie ontbreekt?
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Er staan drie passages...
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 "Ja" of "nee" antwoorden, dat is het handigst.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Daarin staan drie passages uit het regeerakkoord die alle betrekking hebben
op de economische invalshoek. De motie spreekt uit dat het toekomstige programma
zich daarop dient te baseren.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Het antwoord op mijn vraag is dus "nee". Er is dus reden voor twee moties.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Namens de SP-fractie wil ik een enkele kanttekening
maken bij het plan van aanpak marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.
Wij kunnen de regering veel verwijten, maar niet dat zij niet consequent vasthoudt
aan haar neo-liberale koers. De motivering van die koers is uiterst mager.
Er schijnt maar één factor te zijn die telt, en dat is de economische
factor. Het schijnt modern te zijn. Dat woord komt namelijk nogal eens voor
in het voorstel. De regering wil naar een moderne samenleving en een modernere
economie. Maar wie bijvoorbeeld terug wil naar de tijd van vóór
de Winkelsluitingswet, kan toch moeilijk modern genoemd worden.
 
 De levensgrote bedreiging bestaat dat onder het mom van marktwerking,
tal van andere belangen – sociale, financiële, milieutechnische
en algemeen-maatschappelijke – te grabbel worden gegooid. Die bedreiging
kunnen wij destilleren uit de opvattingen van het kabinet over de
Winkelsluitingswet en de Arbeidstijdenwet.
 
 De motie van de heer Van Dijke vraagt om een meer evenwichtige benadering
van de regering door ook andere factoren dan de economische een rol te laten
spelen. De SP-fractie steunt deze motie dan ook van harte. Ik wil nog een
opmerking maken over de motie die zojuist ingediend is. Die heb ik nog niet
voor me, maar ik krijg toch de indruk dat er sprake is van enige tegenstelling
tussen beide moties. Misschien horen wij nog wel een keer van de heer Rehwinkel
hoe het precies zit.
 
 
 
 
 
 De heer Van Walsem (D66):
 
 Voorzitter! Daar waar ik een bijdrage kan leveren om onnodige ongerustheid
weg te nemen, zal ik dat niet laten. Vandaar dat ik beide moties heb ondertekend.
Ik beschouw beide moties namelijk als een ondersteuning van het beleid zoals
dat is ingezet door dit kabinet en door deze minister. De moties zijn ook
niet met elkaar in tegenspraak maar zij versterken elkaar. Ik heb mijn handtekening
dus onder beide moties gezet. Volgens mij kan de minister de moties zonder
meer overnemen, want zij beogen een versterking van zijn beleid.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Voorzitter! Het debat illustreert een beetje het probleem dat wij met
de motie-Van Dijke c.s. hebben. Zij kan eigenlijk op twee manieren worden
geïnterpreteerd. Zij kan worden geïnterpreteerd als een onderschrijving
van het beleid, zoals de heer Van Walsem net aangaf. In dat geval moet je
zeggen dat je dankbaar voor deze motie bent, maar dat zij overbodig is. Of
zit er misschien wat anders achter? Misschien zou de manier waarop de motie
is ondertekend, aanleiding kunnen geven tot enige achterdocht. Ik ben echter
niet achterdochtig, dus ik ben geneigd om de motie ook als zodanig op te vatten.
Maar ik wil het toch even zeker weten, ook naar aanleiding van de toelichting
die door een aantal afgevaardigden is gegeven.
 
 Ik vind het jammer dat in de considerans van de motie de suggestie wordt
gewekt dat de MDW-operatie wordt gekenmerkt door rauwe pragmatiek en koele
kwantiteit. Daardoor begint dan toch een beetje de achterdocht te knagen.
Ik ben het daar absoluut niet mee eens. Geheel in het licht van het regeerakkoord,
waar een aantal partijen in deze Kamer aan gebonden is, proberen wij om een
bepaalde operatie handen en voeten te geven. Ik verwijs even naar het regeerakkoord
waar op pagina 23 de operatie wordt aangekondigd. Er staat dat onder leiding
van een ministeriële commissie een project marktwerking, deregulering
en wetgevingskwaliteit zal worden opgezet om aan de beoogde versterking van
de economische dynamiek kracht bij te zetten. Zonder alles wat daarvoor staat
nog een keer te herhalen, is dat natuurlijk wel een doelstelling van deze
exercitie. Dat past dan ook weer in de hoofddoelstelling van dit kabinet:
het creëren van werk, werk en nog eens werk. Dan gaat het dus vervolgens
om de vraag – dat is de discussie waarop deze motie betrekking heeft –
hoe wij daar inhoud aan geven. Het gaat dan in de eerste plaats over de keuze
van de onderwerpen en vervolgens om de uitwerking daarvan. Voordat ik daar
in detail op inga, maak ik een opmerking over wat ik in het algemeen overleg
heb gezegd, namelijk dat ik geen behoefte had aan een ideologische discussie.
Ik heb gezegd dat ik in deze context geen behoefte heb aan een ideologische
discussie, omdat voor een aanpak is gekozen die kiest voor snelheid en slagvaardigheid.
Dat laat natuurlijk onverlet dat ik bijvoorbeeld uitzie naar een debat over
het aspect van de economische orde naar aanleiding van de memorie van toelichting
bij de begroting van Economische Zaken. Dat debat lijkt mij gerechtvaardigd,
te meer omdat er een groot aantal andere activiteiten plaatsvinden –
overigens zeker niet alleen vanuit het ministerie van Economische Zaken, maar
ook vanuit een heleboel andere ministeries – die passen in het kader
om een andere inhoud te geven aan de verantwoordelijkheden tussen overheid,
burgers, bedrijven en middenveld. Het is heel nuttig om zo'n discussie te
voeren. De pragmatiek waar ik het in het algemeen overleg over heb gehad,
had te maken met de gekozen aanpak, zeker wat betreft de eerste fase.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Ik vraag de minister om toch anders tegen het karakter van deze motie
aan te kijken. Ik weet niet meer precies hoe de minister de motie duidde,
maar hij ging er in elk geval nogal grof tegenin. Mijn collega's en ik beogen
met deze motie om bij te sturen. Met andere woorden: wij beogen allerminst
om het traject te vertragen en tegen te werken, maar wel om het traject in
de zin van de motie bij te sturen. Ook die argumenten moeten gelden en zwaar
wegen. Dat is het gevoelen van de Kamer en ik vraag de minister om daar rekening
mee te houden. Dat – en niet het karakter dat de minister er in schetsmatige
zin aan gaf – is de strekking van de motie.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Het is maar hoe je de motie leest. Ik ben heel blij dat u deze toelichting
hebt gegeven, want daardoor zijn wij heel snel klaar. Ik kan het namelijk
niet anders zien dan dat deze motie overbodig is. Zij is een onderschrijving
en onderbouwing van het bestaande beleid, omdat – dan kom ik op het
tweede deel van mijn antwoord – natuurlijk niet met een soort economische
oogkleppen wordt bekeken hoe men in Nederland met een zwaard de regels weg
kan hakken als men de onderwerpen eenmaal heeft gekozen. Ook als ik dat zou
willen, zou ik dat niet eens kunnen, gegeven de kwaliteit van mijn collega's
in het kabinet en zeker in de ministeriële commissie. Met betrokkenheid
van alle departementen die een primaire verantwoordelijkheid hebben en met
de nauwe betrokkenheid van mijn collega van Justitie ten aanzien van de kwaliteit
van de wetgeving wordt vervolgens bekeken hoe wij de doelstelling in het algemeen
op een eenvoudige manier kunnen realiseren. Dan komen alle dimensies die een
rol spelen in het overheidsbeleid – van sociaal-culturele tot milieutechnische
doelstellingen – aan de orde.
 
 Ik ga nog even door, omdat ik zekerheid wil hebben: als de heer Rehwinkel
het heeft over "eenzijdig", herken ik dat niet. Of hij neemt een voorschot
op de keuze van de onderwerpen in de tweede tranche – dan zeg ik: wacht
nou eens even af, dan zult u zien hoe wij het doen – of er bestaat een
beeld dat wij toch met iets anders bezig zijn dan met datgene waar wij werkelijk
mee bezig zijn. Het zou fijn zijn als dat beeld uit de wereld kan worden geholpen,
want – nogmaals – de economische invalshoek speelt
een belangrijke rol bij de keuze van de onderwerpen. Het is overigens niet
de enige factor, want er is ook de kwaliteit van de wetgeving, waar mevrouw
Sorgdrager straks nader op zal ingaan en waar de economische invalshoek geen
nadrukkelijke rol in speelt. Bij de nu gekozen onderwerpen gaat het over concurrentiebeperking
in taxivervoer en advocatuur – dat heeft niets te maken met lastenverlichting
voor het bedrijfsleven – en over belastende regels voor de Arbo, over
de milieuvergunningen en over het rijtijdenbesluit. Het is van belang om ons
daarbij te realiseren – dat wordt ook door de verantwoordelijke collega's
zo gevoeld – dat het verbeteren van de kwaliteit van de regelgeving
met behoud van de doelstellingen alleen maar extra legitimiteit geeft aan
de betreffende beleidsonderwerpen. Dat voelen niet alleen mijn collega's zo;
laat er geen misverstand over bestaan dat ik hen daarin van harte steun.
 
 
 
 
 
 De heer Rehwinkel (PvdA):
 
 Ik herinner de minister eraan dat hij in het algemeen overleg heeft gezegd
dat in de volgende rondes waarschijnlijk ook andersoortige onderwerpen aan
de orde zullen komen. Misschien heeft hij dat in het verslag nagelezen. Ik
begrijp nu dat het woordje "waarschijnlijk" is ingetrokken. Dan is het probleem
opgelost en hebben wij dat vandaag in ieder geval bereikt. Er zal vanuit verschillende
invalshoeken naar dit project worden gekeken, ook in de volgende rondes.
 
 
 
 
 
 Minister Wijers:
 
 Ik heb al gezegd dat het ook in deze tranche niet alleen gaat over de
eenzijdige onderwerpen die u suggereert. Ik heb de onderwerpen zojuist voorgelezen.
Als illustratie refereerde hij aan een krantebericht over een blijkbaar voorliggend
voorstel inzake het rijtijdenbesluit. Ik betreur het ten zeerste dat hierover
al berichten in de kranten zijn verschenen, want er is nog helemaal geen voorstel.
Op basis van een denkmodel hebben wij met de meest betrokkenen – dus
ook met het maatschappelijk middenveld – over een idee gesproken met
betrekking tot de uitkomst van deze exercitie. Nogmaals, het zijn onderzoeken,
geen beslissingen. Ik vind het jammer dat op basis van een dergelijk gesprek
berichten in de pers zijn gekomen. Het denken gaat door. De communicatie is
oprecht en tweeledig. Het is niet zo dat er al een concreet voorstel ligt
over het rijtijdenbesluit. Er heeft communicatie plaatsgevonden met het maatschappelijk
middenveld. Er zijn allerlei afwegingen, inclusief sociale bescherming, meegenomen.
Op een gegeven moment komt er een definitief voorstel. Het woord "eenzijdig"
ligt mij niet zo. De criteria waarover in de motie wordt gesproken spelen
al een rol. Er komt een tweede tranche, waarbij wij wat meer tijd kunnen nemen
om tot een evenwichtig pakket van maatregelen te komen. Ik zeg hiermee niet
dat het project waarmee wij thans bezig zijn als onevenwichtig moet worden
gezien. De pragmatiek, het snel kunnen opstarten en rapporteren heeft wel
een rol gespeeld. Wij zullen rapporteren aan de Kamer over de tweede tranche.
Ik kan niet anders dan de motie als een ondersteuning van het beleid beschouwen,
en dan is ze wat ons betreft overbodig. Een andere mogelijkheid is dat wij
een verschil van mening hebben. Dan hebben wij wellicht een verdere discussie
nodig.
 
 Voorzitter! Ik kom over de tweede motie te spreken. Ik heb daarmee in
die zin problemen, dat wij met argumenten hebben gezegd dat wij niet op basis
van de heroverwegingsexercities in de jaren tachtig met een gigaproject willen
beginnen, een grote lijst met projecten, die wij de komende vier jaar met
ons mee torsen. Wat wij willen is een slagvaardige en redelijk pragmatische
aanpak. Ieder jaar kiezen wij een aantal onderwerpen waarin wij onze tanden
zetten en waarnaar onderzoek zal worden uitgevoerd. In de ministerraad zal
daarover besluitvorming worden gepleegd. In een vrij korte periode zal een
en ander worden vertaald in eindprodukten in de zin van vereenvoudiging of
andere regelgeving. Wij doen vier jaar lang ieder jaar opnieuw een dergelijke
exercitie. Wij zullen aan de Kamer de conclusies rapporteren. Als in het kabinet
wordt besloten over de aanpak van de tranche voor het volgende jaar, zullen
wij dit te zamen met de resultaten van het voorgaande jaar communiceren naar
de Kamer. Dat is een manier om de Kamer duidelijk te maken hoe wij de zaken
aanpakken en welke onderwerpen wij kiezen. Collega Sorgdrager en ik hebben
indertijd goed met elkaar gesproken over de vraag, of wij een hele lijst over
al die jaren moesten hebben. Wij hebben daarvoor met argumenten niet gekozen.
Ik zie ook de argumenten niet waarom wij het thans wel zouden moeten doen.
Ik zeg graag toe, dat wij te zamen met de resultaten van de eerste tranche
ook de lijst met projecten van de tweede tranche aan de Kamer voorleggen.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Ik wil nog een korte nadere toelichting geven. Het is bepaald niet mijn
bedoeling om te pleiten voor een soort uitvoerige kerstboom of een dik pak
papier.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik heb het gevoel dat de heer Remkes een interventie gaat plegen, terwijl
dit niet het karakter van dit debat is. Als hij een vraag wil stellen, ga
ik daarmee akkoord. Verder hebben wij het instrument van het algemeen overleg.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Het gaat om een nadere toelichting op de motie.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Dat had u moeten doen toen u de motie indiende. U mag met één
zin een toelichting geven. U en andere woordvoerders denken dat hier sprake
is van een fulldress-debat. Dat is niet het geval. Het gaat alleen om het
indienen van moties, een korte toelichting daarop en een reactie van de bewindslieden.
 
 
 
 
 
 De heer Remkes (VVD):
 
 Geen kerstboom, wel een pragmatische vorm van programmering.
 
 
 
 
 
 Minister Sorgdrager:
 
 Voorzitter! Collega Wijers heeft het uitgangspunt bij de MDW-operatie
al aangegeven; MDW staat voor marktwerking, deregulering en wetgevingskwaliteit.
Het laatste is een algemeen begrip dat op elk wetgevingsproject van toepassing
is. Dit geldt ook specifiek in deze operatie, omdat wij het hebben over deregulering.
Dat raakt natuurlijk direct aan wetgevingskwaliteit.
 
 Wij gaan ervan uit dat er regels moeten zijn. Er zijn belangen die beschermd
moeten worden. Dit is dikwijls alleen mogelijk via regels. De vraag is alleen
of bepaalde belangen nog bescherming behoeven en, zo ja, op welke manier.
Moet dat via wetgeving of anderszins? Als het om wetgeving
gaat, hoe dan? Is het huidige bouwwerk op bepaalde terreinen wel hetgeen wij
willen? Dit vormt eigenlijk de achtergrond van dit hele project.
 
 Mijn collega van Economische Zaken heeft al gezegd dat de eerste tranche
van onderwerpen is gekozen op grond van de overweging dat er op redelijke
termijn iets moet kunnen gebeuren. Bovendien moet er een redelijke kans op
succes zijn. Dit laatste kan verschillende richtingen uitgaan. Onderwerpen
worden ter bestudering uitgekozen. In de discussie valt mij evenwel op dat
men bij het kiezen van een onderwerp eigenlijk al de uitkomst denkt te weten,
en wel ruwweg dereguleren, afschaffen of hoe dan ook.
 
 Dit is ook de teneur van de motie-Van Dijke c.s. Als men meent dat motieven
van sociale, financiële en milieutechnische aard een evenwichtige rol
moeten spelen, is mijn reactie dat bij de beoordeling van de onderwerpen die
wij uitgekozen hebben, al deze aspecten natuurlijk een rol spelen. Die kunnen
soms leiden tot de beslissing om het niet te dereguleren of het anders te
regelen. De keuze van de onderwerpen is ingegeven door marktwerking en deregulering,
wat ook in het regeerakkoord is aangegeven. Die dingen moeten niet door elkaar
gehaald worden. Als straks de resultaten van die projecten aan de Kamer voorgelegd
worden, moet bezien worden of al deze aspecten inderdaad voldoende zijn afgewogen.
Vandaar dat ik de motie van de heer Van Dijke toch verwarrend vind. De aanvaarding
daarvan meen ik ook te moeten ontraden. De keuze en de uitkomsten worden namelijk
met elkaar verward.
 
 De heer Wijers heeft naar aanleiding van de motie-Remkes c.s. ook al gezegd
dat een meerjarenprogramma je vastspijkert. Het is juist de bedoeling van
het onderhavige project dat wij op maatschappelijke ontwikkelingen kunnen
inspelen. Als er sprake is van de eerste tranche, de stand van zaken en daarna
de keuze van de volgende tranche, ben je in feite al op een vrij lange termijn
bezig. Ik meen dat je in de loop van de tijd moet bekijken wat er aan de volgende
tranche toegevoegd kan worden, afhankelijk van de maatschappelijke ontwikkelingen.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over de ingediende moties.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-81-4793-4800.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl