Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Milieubeheer in verband met implementatie van richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid) (30920)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 1134-1140

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-05-2008

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 28, pagina 1134-1140

22-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30920Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

De voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Milieubeheer in verband met implementatie van richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid) (30920)Pagina 1166-1173
De voortzetting van het debat over de Staat van de Unie 2007-2008 (31202, nr. 1) en de bijlage bij de Staat van de Unie 2007-2008 (31202, nr. 2), en, in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200-V), over de thema's Europees nabuurschap/uitbreiding (dossiers E070004 en E080001) en Europa als mondiale partnerPagina 1173-1205
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Milieubeheer in verband met implementatie van richtlijn nr. 2004/35/EG (milieuaansprakelijkheid) (30920)Pagina 1134-1140
Behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van de Staten-Generaal (IIA) voor het jaar 2008 (31200 IIA);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen, Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2008 (31200 XVIII)Pagina 1133-1133
Presentatie en opening (dinsdag 22 april 2008)Pagina 1133-1133
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 22 april 2008)Pagina 1206-1207
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer (aanpassing begrip stoffen (luchtkwaliteitseisen) (31137); het wetsvoorstel Wijziging van de Wet stedelijke vernieuwing (wijziging in verband met de invoering van single information en single audit voor specifieke uitkeringen) (30939)Pagina 1133-1133
Debat over de Staat van de Unie 2007-2008 (31202, nr. 1) en de bijlage bij de Staat van de Unie 2007-2008 (31202, nr. 2), en, in het kader van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2008 (31200-V), over de thema's Europees nabuurschap/uitbreiding (dossiers E070004 en E080001) en Europa als mondiale partnerPagina 1140-1166
Lijst van besluiten (dinsdag 22 april 2008)Pagina 1205-1206
Behandeling van de brief van de Huishoudelijke Commissie inzake de benoeming van een plaatsvervangend griffier (LXIV, A)Pagina 1133-1134

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet Milieubeheer in verband met implementatie van richtlijn nr. 2004/35/EG
(milieuaansprakelijkheid) (30920).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heet de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
van harte welkom in deze Kamer.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie had graag het wetsvoorstel Wijziging Wet milieubeheer
inzake milieuaansprakelijkheid in de oorspronkelijke vorm gesteund. Met dat
voorstel zou volgens staande afspraak de Europese richtlijn 2004/35/EG een-op-een
worden geïmplementeerd in hoofdstuk 17 van de Wet milieubeheer: maatregelen
in bijzondere omstandigheden. De kern van de richtlijn is de risicoaansprakelijkheid
voor activiteiten waarvoor Europese milieuregels zijn gesteld. Over de wijze
waarop deze implementatie zou geschieden, is uitvoerig – ik zou willen
zeggen: volgens eigentijds bestuurlijk gebruik – met betrokken partijen
in casu het bedrijfsleven en de VNG overlegd en tot overeenstemming gekomen.
Door de behandeling in de Tweede Kamer is bij amendering echter de mogelijkheid
toegevoegd, de risicoaansprake­lijkheid uit te breiden tot activiteiten
die buiten de Europese milieuregels vallen.In de schriftelijke voorbereiding is het accent komen te liggen op twee
belangrijke vragen. Is de afwijking van het principe van een-op-eenimplementatie
van Europese richtlijnen gelegitimeerd door zwaarwegende redenen? Is de verwerking
van de wijziging in lijn met de motie-Jurgens?De VVD-fractie oordeelt in deze Kamer niet over amendementen van de Tweede
Kamer, maar over integrale wetsvoorstellen die door de regering aan de Eerste
Kamer ter goedkeuring worden aangeboden, al dan niet geamendeerd. Alle verwijzingen
naar het amendement op stuk nr. 17 wil ik in dat licht plaatsen. Het gaat
om het voorstel zoals dat ons is aangeboden. De VVD komt na beide reacties
van de minister vooralsnog niet tot een positief oordeel over het nu voorliggende
voorstel.Afwijking van het principe van een-op-eenimple­mentatie is slechts
mogelijk in zwaarwegende situaties: experimenten of noodwetgeving. Daarvan
is naar de mening van de VVD geen enkele sprake. Ook de minister spreekt zichzelf
daarover in haar memorie van antwoord en nadere memorie van antwoord tegen.
Aanvankelijk beweert de minister dat zij een bredere doorwerking van het principe "de
vervuiler betaalt" in het nationale milieurecht voldoende zwaarwegend
vindt om van de een-op-eenimplementatie af te wijken. In de nadere memorie
van antwoord lijkt het echter alsof er uiteindelijk niks aan de hand is. Een
nader onderzoek – de uitvoering van de motie-Spies – moet nog
uitwijzen of en, zo ja, in welke mate er van een uitbreiding van de reikwijdte
van de wet sprake zal zijn. Is het nu zwaarwegend of niet? Of moet het onderzoek
eerst uitwijzen dat de argumenten zwaarwegend genoeg zijn om van een-op-eenimplementatie
af te wijken? Hoe dan ook, in de feitelijke wettekst blijft de mogelijkheid
bestaan om via AMvB de werking van de wet uit te breiden naar niet onder Europese
wetgeving vallende activiteiten. Daarmee kan de VVD niet instemmen.Ons tweede probleem is de motie-Jurgens. De minister en de VVD blijven
van mening verschillen over de toepasselijkheid van de motie-Jurgens. Ook
in de nadere memorie van antwoord geeft de minister als het ware aan dat het
in de praktijk niet zo'n vaart zal lopen en dat de uitbreiding van de reikwijdte
van de werking van de wet naar activiteiten buiten die waarop de Europese
milieuwetgeving van toepassing is, slechts een kleine technische aanpassing
zou kunnen zijn. Volgens de VVD gaat het echter om een substantiële wijziging
of op zijn minst de intentie en de mogelijkheid daartoe. Nogmaals, de mogelijkheid
om de risicoaansprakelijkheid uit te breiden naar activiteiten buiten de Europese
milieuwetgeving maakt de wet principieel anders dan een een-op-eenimplementatie
van de richtlijn. Die principiële verandering en uitbreiding is daarnaast
ook niet via een AMvB te regelen, hoe lang en hoe vaak die ook voorgehangen
wordt.De VVD betreurt het dat op deze wijze met de minister over een wetsvoorstel
moet worden gesproken, zoals wij inmiddels al ruim een halfjaar doen. Het
is de minister zelf geweest die het voorstel heeft gedaan om de door een meerderheid
van de Tweede Kamer gewenste uitbreiding via een AMvB te regelen. Het past
dan ook niet om deze Kamer tot spoed te manen en de factor tijd in de strijd
te gooien om instemming te verkrijgen. Bij een ordentelijke procedure, het
splitsen van de een-op-eenimplementatie en het voorbereiden en indienen van
een wijzigingswet om de risicoaansprakelijkheid mogelijk uit te breiden, was
niet alleen de tijdsklem eraf geweest, maar was ook de betrouwbaarheid en
geloofwaardigheid van de overheid een dienst bewezen.De heer Putters (PvdA):Is mevrouw Huijbregts het met mij eens dat de kern van de motie-Jurgens
zo moet worden gelezen, dat bij een uitbreiding van de wet via lagere
regelgeving geen sprake mag zijn van strijdigheid met de wet? Als daar geen
sprake van is, is de motie-Jurgens niet aan de orde.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Dat klopt. Daar zijn wij het over eens.Het is te betreuren dat wij de minister via de besluitvorming over dit
wetsvoorstel moeten herinneren aan kabinetsbrede afspraken en toezeggingen
aan de Eerste Kamer. Wij achten de minister hoog, maar wij vragen ons sterk
af of zij tot wonderen in staat is en de VVD alsnog weet te overtuigen. Maar
goed, de wonderen zijn de wereld nog niet uit, dus wij wachten de beantwoording
van de minister af.De heer Putters (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik spreek mede namens de fractie van GroenLinks.
Het is een goede zaak dat een exploitant wiens activiteiten milieuschade of
een dreiging daarvan veroorzaken, aansprakelijk wordt gesteld. De PvdA-fractie
steunt het uitgangspunt van de wet: de vervuiler betaalt. Het is in onze ogen
van groot belang dat (dreigende) schade aan water, bodem en beschermde soorten
en natuurlijke habitats wordt voorkomen of hersteld. Wij kennen al verschillende
wetten op deze gebieden, maar de nu voorliggende wet legt daar een steviger
bodem onder met een meer generiek regime van risico- en schuldaansprakelijkheid.
De wet implementeert namelijk de Europese richtlijn die enerzijds regelt dat
preventieve maatregelen genomen kunnen worden bij dreigende milieuschade en
dat de kosten op de exploitant worden verhaald, en anderzijds dat geconstateerde
schade hersteld moet worden. Dat brengt ons bij een eerste vraag naar de samenhang
met andere wetten, zoals op het gebied van de bodembescherming. Leidt de nu
voorliggende wet er ook toe dat in dergelijke wetten artikelen geschrapt kunnen
worden?Wij steunen inhoudelijk gezien de intenties van het wetsvoorstel, inclusief
die van het amendement-Samsom. De wet beoogt zo veel als mogelijk de vervuiler
voor milieuschade aansprakelijk te stellen en te laten betalen. De memorie
van toelichting geeft aan dat de lijst van ondernemingen en activiteiten die
daaronder vallen en in de bijlage bij de wet worden genoemd, geen volledigheid
suggereert. Ongetwijfeld is de lijst vooral het resultaat van onderhandelingen
op Europees niveau. Wij vinden het echter van belang dat het principe "de
vervuiler betaalt" geldt; dat is ook voor de bedrijven het eerlijkst.
Wij lezen de woorden van de minister in de Tweede Kamer zo, dat zij de werkingssfeer
van de wet via het amendement-Samsom eventueel wil kunnen uitbreiden, indien
uit onderzoek blijkt dat daardoor milieuschade beter kan worden aangepakt.
De minister stelt dat er van uitbreiding echter enkel sprake kan zijn indien
dit zwaarwegend en zinnig is. Op zinnige acties kunnen wij weinig tegen hebben,
maar het roept wel de vraag op of de minister kan aangeven waar zij aan denkt
bij het woord "zinnig"? Kan zij ook voorbeelden geven van situaties
waarin het wenselijk zou zijn om uitbreiding van de werkingssfeer van de wet
te regelen?Los van onze inhoudelijke steun voor de intenties van het amendement-Samsom
heeft het in deze Kamer wel tot veel discussie geleid in relatie tot de zogenaamde
motie-Jurgens. Het amendement creëert de mogelijkheid om bij AMvB tot
uitbreiding van het aantal activiteiten over te gaan dat onder de regeling
valt. De motie-Jurgens stelt dat delegatiebepalingen geen ruimte mogen bieden
om materieel van de wet af te wijken, deze te doorkruisen of buiten werking
te stellen. Ondanks onze inhoudelijke steun voor het amendement hebben wij
de commissievragen gesteund die vroegen om opheldering over de vraag of het
amendement ertoe kan leiden dat via lagere regelgeving wordt afgeweken van
hogere regelgeving. Consistentie op dit vlak, namelijk dat deze Kamer dat
niet langer wenst te accepteren, gaat boven politieke opportuniteit.De minister heeft in onze ogen echter in de memorie van antwoord en de
nadere memorie van antwoord goed beargumenteerd dat er door het amendement-Samsom
geen ruimte ontstaat om materieel van de wet af te wijken, deze te doorkruisen
of buiten werking te stellen. Wel wordt het via het amendement mogelijk om
in de toekomst het aantal activiteiten uit te breiden dat onder de regeling
voor milieuaansprakelijkheid valt en dat nu in de richtlijn is opgenomen.
De Europese richtlijn benadrukt overigens ook dat het aan de lidstaten is
om een meer uitgebreide regeling te treffen. Het parlement heeft zich echter
altijd kritisch getoond ten aanzien van een kop op de wetgeving en het altijd
wenselijk geacht om een dergelijke uitbreiding via een wetswijziging te realiseren
wanneer het materieel afwijkt van de kern van de wet. Dan is een AMvB niet
voor de hand liggend en wenselijk. Dat hoeft ons inziens hier niet het geval
te zijn. Het is een wens van de Tweede Kamer geweest om het nu wel via een
AMvB te regelen om ervoor te zorgen dat maatwerk wel mogelijk blijft en op
een snelle wijze ingespeeld kan worden op vraagstukken rond milieuschade.
Bovendien biedt de voorhang van de AMvB nog altijd de mogelijkheid dat de
Kamers aangeven dat de inhoud daarvan zo afwijkt van de kern van de wet dat
een wetswijziging alsnog noodzakelijk is. Is de minister bereid in lijn hiermee
te handelen en kan zij toelichten hoe zij in dat licht met het amendement-Samsom
om zal gaan?De PvdA-fractie en de GroenLinks-fractie hebben vervolgens nog enkele
vragen over de maatregelen die genomen moeten worden als (dreigende) milieuschade
wordt geconstateerd. De regering hanteert het uitgangspunt dat degene die
de activiteit verricht waaruit milieuschade dreigt te ontstaan uit eigen beweging
de nodige preventieve maatregelen moet nemen. Het blijft in het midden wat
hier met "nodige" wordt bedoeld. Als de milieuschade daadwerkelijk
is ontstaan, moet de exploitant vervolgens ook elke haalbare maatregel nemen
om verdere aantasting van het milieu te voorkomen. Ook hierbij blijft onduidelijk
wat met "haalbaar" wordt bedoeld. Omvat dit bijvoorbeeld ook herstelmaatregelen
en kan de regering aangeven of de proportionaliteit ervan meegewogen wordt?
Kan de minister de begrippen "nodige" en "haalbare" maatregelen
toelichten aan de hand van een concreet voorbeeld dat zij hierbij voor ogen
heeft gehad? Als het vervolgens gaat om het kostenverhaal is onze vraag hoe
dit verloopt als verschillende bevoegde gezagsorganisaties betrokken zijn.
Is het noodzakelijk dat elk bestuursorgaan overgaat tot kostenverhaal of kan/moet
dit gecoördineerd gebeuren?Tot slot nog een opmerking over de uitvoerbaarheid van de wet. Voor een
goede uitvoering van de wet ontwikkelt de regering een handreiking bij de
wet. Het moet de wet "beter laten landen". Het woordje "beter"
stelt ons in zoverre gerust dat er aandacht is voor uitvoerbaarheid. Als er
echter veel, te veel, woorden nodig zijn om uit te leggen waar de wet eigenlijk
over gaat komt de vraag naar voren of de handreiking helpt. De regering presenteert
het als "denkkader" voor het bestuurlijk gezag om te bepalen of
de schadedrempel voor een bepaald milieucompartiment zoals water, natuur of
bodem, is overschreden. Dat denken moet echter plaatsvinden langs 80 pagina's
vol artikelen, procedures en clausules. Het risico is dat zo'n denkkader een
keurslijf wordt. De aankondiging dat dit een eerste versie is doet bovendien
vermoeden dat de omvang niet snel zal afnemen. Wanneer komt de tweede versie
en wordt deze beknopter?Handreikingen moeten leiden tot meer helderheid en transparantie. Zodra
ze mist creëren, wordt het zicht op adequate uitvoering eerder beperkt.
Hoe gaat de minister dat voorkomen en de naleving ervan controleren? In het
Tijdschrift voor Milieu en Recht (nr. 9, 2007) doet mr. Brans de suggestie
om een commissie met economische, ecologische en juridische expertise in te
stellen die bevoegde gezagsorganisaties in concrete gevallen adviseren over
zowel de toepassing van de wet en de wijze van bepaling van de omvang van
veroorzaakte milieuschade, als de aard en omvang van de preventieve of herstelmaatregelen
die genomen moeten worden. Zo'n commissie zou ook beter kunnen volgen hoe
de uitvoering loopt, en of herstelmaatregelen succesvol zijn. Het zou bovendien
gemeenten kunnen helpen bij de uitvoering van de extra taken die ze door deze
wet krijgen, zowel qua expertise als instrumentarium. Kan de minister aangeven
hoe zij hier tegen aankijkt en of dat niet een betere waarborg voor een goede
uitvoering van de wet biedt dan een wellicht te uitgebreide handreiking ooit
zou kunnen realiseren?Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):De werking van de wet wordt uitgebreid naar andere activiteiten dan in
de richtlijn bedoeld. Vindt u het middel dat daarvoor is bedoeld, een AMvB,
niet vallen onder de motie-Jurgens?De heer Putters (PvdA):De AMvB valt onder de motie-Jurgens zodra materieel van de wet wordt afgeweken
of die daarmee strijdig is. Wij horen graag van de minister wat haar bedoeling
daarmee is, of dat zo is en zo ja, of zij kan toezeggen dat zij ook via de
AMvB in lijn met de wet zal handelen. Dat is voor ons het kernpunt.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Daar ben ik heel erg benieuwd naar!Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Het is weer eens zo ver: regering en parlement zijn weer fors over tijd
bij het implementeren van Brusselse regelgeving. Als wij niet voortmaken,
baart ons dat binnenkort een stevige Brusselse boete en dat is toch zonde
van het geld. Op het moment van de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel,
dat de EU-richtlijn uit april 2004 betreffende milieuaansprakelijkheid met
betrekking tot het voorkomen en herstellen van milieuschade in nationale wetgeving
moet implementeren, zijn wij al een jaar over de uiterste datum. Daarom dreigen
we door Brussel beboet te worden. Wie is volgens de minister voor deze lange
duur en dreigende beboeting eerstverantwoordelijke?Dat lange voortslepen pleit ervoor om de discussie nú maar snel
af te ronden, temeer daar niemand toch tegen het uitgangspunt dat "de
vervuiler betaalt" kan zijn. Iedereen die schade aan water, bodem, natuurlijke
habitat en aan beschermde soorten veroorzaakt, is aansprakelijk en moet betalen.
Dat "iedereen" moet overigens wel genuanceerd worden, want het wetsvoorstel
heeft voorlopig alleen betrekking op 10% van het bedrijfsleven. In
bijlage III bij het voorstel worden de activiteiten die onder de risicoaansprakelijkheid
vallen vermeld, het zijn de meest vervuilende en risicovolle bedrijven.Dat de discussie vandaag toch nog een beetje spannend is, heeft te maken
met wat we hier vandaag beslissen over Diederik Samsom. Ik doel niet zozeer
op zijn kandidatuur voor het fractievoorzitterschap van de PvdA aan de overkant.
Daar gaan wij hier niet over hoewel we natuurlijk wél kennis hebben
genomen van de uitslag. Nee, ik heb het dan natuurlijk over het amendement-Samsom,
dat eerder aan de overkant werd aangenomen en dat deze Kamer in een wat lastig
parket brengt en ons naar een manier doet zoeken om kool en geit te sparen:
de bedoeling van "Samsom" in overeenstemming brengen met de geest
van "Jurgens". Daarover straks meer, eerst de implementatie van
de richtlijn als zodanig.Met de implementatie van de EU-richtlijn in dit wetsvoorstel wordt een
extra instrument toegevoegd aan de reeds bestaande regelingen en wetten, die
ook milieuschade, bescherming en aansprakelijkheid regelen. Dat roept de vraag
op wat de meerwaarde van dit voorstel is. Volgens de minister is deze richtlijn
explicieter en is hij Europees van toepassing. Wil zij nog eens toelichten
waar in haar ogen het expliciete zit en wat bedoeld wordt met Europees van
toepassing? Betekent dat ook dat een Nederlandse overheid een Duits of Belgisch
bedrijf dat milieuschade veroorzaakt aansprakelijk kan stellen of kan dwingen
preventieve maatregelen te nemen bij dreigende milieuschade? Ik denk daarbij
bijvoorbeeld aan het vervoer van gevaarlijke stoffen of lozing van chemische
stoffen in water. Hoe gaat dat in zijn werk, hoe komt de bewijslast tot stand
en welke rechter moet daarover oordelen? En stel dat de richtlijn in verschillende
landen verschillend is geïmplementeerd wat betreft reikwijdte of toepassing.
Welk regime geldt dan, dat uit het land van de vervuiler of dat uit het land
van degene die schade lijdt?Bepaalde milieuschade kan zowel onder dit wetsvoorstel vallen als bijvoorbeeld
onder de Wet bodembescherming. De reikwijdte van de laatste wet gaat verder.
Zal ons land vasthouden aan de huidige handelwijze of zal deze wet daar verandering
in brengen? Dat doet de vraag rijzen naar de samenhang en het overzicht van
alle regelingen en wetten. Ook in de Tweede Kamer zijn over dit punt vragen
gesteld. Hoe sluitend is ons systeem van milieuschade en aansprakelijkheid
en hoe groot zijn de mazen in de wet nog waardoor grote en kleine vervuilers
kunnen glippen?Graag vernemen wij van de minister hoe ver zij is met de uitvoering van
de motie-Spies, waarin verzocht wordt om een totaaloverzicht van de verschillende
regelingen, omdat onduidelijk is of het systeem van aansprakelijkheid eenduidig,
eenvoudig en sluitend is.Omdat het wetsvoorstel nogal wat vage begrippen bevat, zoals "aanmerkelijk
risico" en "aanmerkelijke negatieve effecten" is er een handreiking
voor het bevoegde gezag op de verschillende niveaus gepubliceerd. Werkt deze
handreiking al in de praktijk? Is zij al definitief of wordt er nog aan geschaafd?
Wat zijn de ervaringen tot nu toe? Collega Putters verwees hier zojuist ook
al naar.Om aansprakelijkheid aan te tonen en kosten te verhalen, moet de bewijslast
overtuigend zijn. Daarbij is soms een redelijkheidstoets noodzakelijk. Dat
klinkt allemaal redelijk maar is het ook praktisch, met name voor gedupeerde
burgers? Of kunnen zij geen belanghebbenden zijn in de zin van deze wet? Bij
dit wetsvoorstel geldt wat bijvoorbeeld ook bij de nieuwe WRO speelt, namelijk
dat verschillende niveaus van bevoegd gezag maatregelen kunnen dan wel moeten
nemen om de milieuschade te voorkomen dan wel te verhalen. Dat roept de vraag
op wie eindverantwoordelijke is bij in gebreke blijven: het laagste of het
hoogste niveau. Heeft de in de discussie in de Tweede Kamer genoemde coördinatieregeling
ook handen en voeten gekregen in de handreiking? Onder een bepaalde drempel
is schade niet te verhalen. Wat bepaalt de hoogte van de drempel: de mate
van materiële of immateriële schade? Hoe ziet het beoordelingskader
eruit? Milieuschade kan verhaald worden vanaf de inwerkingtreding van deze
Wet milieuaansprakelijkheid. Bedoelt de minister daarmee dat het delict na
de inwerkingtreding moet zijn gepleegd of bedoelt zij dat de schade na de
inwerkingtreding duidelijk moet zijn geworden? Ik vraag dat omdat het soms
jaren kan duren voordat de schade duidelijk wordt en voordat het bewijs is
geleverd dat schade inderdaad veroorzaakt is door een milieudelict.Het klopt toch dat, ook al is deze EU-richtlijn nog niet geïmplementeerd,
gemeenten, provincies en waterschappen al verantwoordelijk zijn voor een juiste
uitvoering? Te laat geïmplementeerde richtlijnen hebben een rechtstreekse
werking. Heeft het bevoegd gezag al ervaring met de uitvoering?Tot slot kom ik te spreken over het amendement-Samsom. De heer Samsom
vindt de inhoud van het wetsvoorstel te mager en stelt daarom voor om in het
wetsvoorstel de mogelijkheid op te nemen om per AMvB de reikwijdte van het
risicoaansprakelijkheidsregime te verruimen tot andere dan de in de bijlage
III genoemde activiteiten. De fractie van de SP in de Tweede Kamer steunt
dit amendement en de onderbouwing. Na de aanname ervan is het wetsvoorstel
aangevuld met artikel 17.7, lid a, nummer 2. Het wetsvoorstel is inderdaad
aan de magere kant – zelfs de minister heeft dat erkend en ik neem aan
dat zij nog steeds achter die constatering staat – en de bedoeling van
de voorstemmers voor het amendement-Samsom is zonder twijfel nobel. Het gevolg
is echter dat ons nu weer een wetsvoorstel wordt aangeboden waarin door middel
van een delegatiebepaling afgeweken kan worden van de formele wet. En dan
gaan in deze Kamer de alarmbellen rinkelen. Dit soort bepalingen staat immers
haaks op de toezegging van de minister van Justitie in antwoord op de in deze
Kamer op 15 mei 2007 breed aanvaarde motie-Jurgens, om deze vorm van
gedelegeerde wetgeving niet meer te gebruiken. Het wordt mijn fractie hierdoor
niet gemakkelijk gemaakt. Wij delen Samsoms behoefte aan een sterkere wet,
maar keuren de nu geboden oplossing af. Jurgens is als Delila voor Samsom! De gemakkelijkste oplossing, ook voor mijn fractie, zou zijn als de minister
gelijk heeft met haar stelling dat de motie-Jurgens niet van toepassing is
op deze situatie. Eerlijk gezegd, is mijn fractie vooralsnog niet overtuigd
door haar argumentatie. De minister zegt dat het amendement de wet niet verandert,
maar alleen de mogelijkheid verruimt om bij AMvB de reikwijdte van het risicoaansprakelijkheidsregime
te vergroten. Wat is het verschil tussen veranderen en verruimen? Er ís
geen verschil lijkt ons; verruiming is immers een verandering. Er wordt de
mogelijkheid geopend om de risicoaansprake­lijkheid te verruimen naar
een grotere groep van bedrijven en/of een grotere groep van activiteiten dan
die vermeld in bijlage III van het wetsvoorstel.Wij dringen aan op spoedig nader onderzoek, zoals de minister ook al heeft
toegezegd, naar de diverse opties die openliggen om het amendement-Samsom
uit te voeren. Wij zijn voor een opname in de wetstekst zelf, als dat enigszins
kan. Daarbij zijn wij, zoals al eerder betoogd, vóór een verruiming
van de reikwijdte van het risicoaansprakelijkheidsregime. Samenvattend zegt
mijn fractie "ja" tegen de strekking van het amendement-Samsom van
de Tweede Kamer, maar ook "ja" tegen het vasthouden aan de motie-Jurgens
van deze Kamer. Wij willen dus wel verruiming, maar via formele wetgeving.De heer De Boer (ChristenUnie):Voorzitter. Deze bijdrage is tevens namens de fractie van de SGP.De zorg voor het milieu gaat onze fracties zeer ter harte. Het is dan
ook goed dat het onderhavige wetsvoorstel de EG-richtlijn betreffende milieuaansprake­lijkheid
in de Wet milieubeheer vastlegt. Zeker als daarbij in rekening wordt gebracht
dat bijlage III bij deze EG-richtlijn duidelijk aangeeft over welke activiteiten
die milieuschade veroorzaken of dreigen te veroorzaken het gaat. Het is ook
helder waar dit geldt voor schade aan beschermde soorten en de natuurlijke
habitat. Wat dat betreft, is er geen punt, zou je zeggen. De helderheid is
in de richtlijn aanwezig en de burger weet waaraan hij of zij toe is. Bovendien
is het vaststaand beleid dat EG-richtlijnen een-op-een worden overgenomen
en dat er geen uitbreidingen van de richtlijnen via nationale wetgeving plaatsvinden,
tenzij in bijzondere situaties. Wij hebben het hier over een wetsontwerp dat
een hamerstuk zou kunnen zijn, denk je dan. Daar wringt nu wat onze fracties
betreft de schoen bij dit wetsontwerp.In de Tweede Kamer is via een amendement in artikel 17.7 van de wet punt
2 toegevoegd, waardoor andere bij AMvB aangewezen activiteiten onder de richtlijn
kunnen gaan vallen. Daarmee is de Europese richtlijn flink uitgebreid. Er
is een "kop" opgezet, waarvan ook nog eens niet bekend is hoe groot
die is. Om dat te kunnen bepalen, is de omschrijving "andere aangewezen
activiteiten" te onbepaald. Het moet nog worden uitgezocht.In de memorie van antwoord stelt de minister, mede naar aanleiding van
vragen van onze fracties, dat zij in principe positief staat tegenover deze
aanvulling van de wet, omdat op deze manier meer recht wordt gedaan aan het
uitgangspunt "de vervuiler betaalt". De minister vindt dat dit principe
belangrijker is dan het uitgangspunt om een Europese richtlijn een-op-een
over te nemen. Wel schrijft de minister in haar brief van 5 juli 2007
dat ook nu al dit principe van de vervuiler betaalt, geregeld is,
namelijk via hoofdstuk 17 van de Wet milieubeheer, waarin alle inrichtingen
worden aangesproken. Naar de mening van onze fracties is er dan ook geen reden
om het bestuurlijke uitgangspunt van het een-op-een overnemen van Europese
richtlijnen niet te volgen.Verder stelt de minister in de memorie van antwoord dat het zeer wenselijk
is dat de richtlijn snel via deze wet in werking kan treden. In antwoord op
onze vraag, zegt zij dat het na studie wel zo kan zijn dat er geen AMvB komt
en dat wij dus alleen de richtlijn via wet hebben vastgelegd. Eerlijk gezegd,
brengen de antwoorden van de minister onze fracties geen helderheid.Wij constateren dat er een wetsvoorstel ligt waarin een AMvB mogelijk
wordt gemaakt en dat het niet duidelijk is wat de inhoud van die AMvB zal
worden. Het kan verschillen van nul tot heel veel. In ieder geval kan er een
kop op de richtlijn worden gezet. Verder constateren wij dat die AMvB dan
ook wordt voorgehangen aan de Eerste Kamer en daar dan kan worden besproken
en verworpen en er dan eventueel alsnog een wetsontwerp kan komen waarin de
inhoud van de beoogde AMvB kan worden opgenomen. Wel zal dit allemaal veel
tijd en energie vragen, maar ondertussen is dan wel de Europese richtlijn
van kracht is. Is de minister het met deze gedachtegang eens?De volgende vragen dienen zich dan bij onze fracties aan. Klopt het dat
de minister in de loop van de maanden al wat minder enthousiast is geworden
over het toegevoegde amendement? Hoe ver staat het met de verkenning van de
voorbereiding van de AMvB en is al wat meer te zeggen over de inhoud ervan?
Is de minister bereid om met de Tweede Kamer in overleg te treden met de inzet
de mogelijke AMvB blanco te laten, een mogelijkheid die in de nadere memorie
van antwoord wordt genoemd? Is de minister bereid om, als er toch meerdere
inrichtingen onder deze richtlijn zouden moeten vallen, dat niet via AMvB
maar via de koninklijke weg van een in te dienen wet aan de Staten-Generaal
voor te leggen?Onze fracties zijn – uiteraard zou ik haast zeggen – voorstander
van het zo spoedig mogelijk invoeren van de onderhavige richtlijn. Dat hebben
wij tenslotte samen afgesproken. Onze fracties hebben echter grote bestuurlijke
moeite met de kop die via deze wet op de richtlijn kan worden gezet. Bestuurlijke
moeite, omdat wij hebben afgesproken zo niet te werken en omdat de burger,
de ondernemer, te maken krijgt met een stuk onduidelijkheid in deze wetgeving,
omdat niemand blijkbaar nog weet wat onder de op te stellen AMvB komt te vallen.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik begrijp dat u evenals wij procedurele vragen en zelfs bezwaren heeft
tegen het amendement. Punt is dat wij de strekking ervan wel steunen. Ik meen
mij te herinneren dat uw fractie aan de overzijde de strekking ook steunde.
Ik vraag mij af of uw fractie er ook over nagedacht heeft op welke manier
het eventueel hersteld kan worden.De heer De Boer (ChristenUnie):De fractie van de ChristenUnie aan de overzijde heeft inderdaad voor het
amendement gestemd, de fractie van de SGP overigens niet. Ik heb de minister
niet voor niets gevraagd of zij bereid is om, als er toch meerdere inrichtingen
onder deze richtlijn zouden moeten vallen, dat niet via AMvB maar via de koninklijke
weg van een in te dienen wet aan de Staten-Generaal voor te leggen. Onze fracties
sluiten dus niet uit hetgeen in bijlage III van de richtlijn is genoemd, aangevuld
moet worden. Zo dat het geval is, dan zou dat bij wet geregeld moeten worden.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ook de fractie van de SGP aan de overzijde heeft volgens mijn informatie
voorgestemd.De heer De Boer (ChristenUnie):Volgens mijn informatie niet.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Ik heb dat hier zwart op wit voor mij. U zei zo-even: als het uitgebreid
zou moeten worden. Mijn fractie vindt het een goed idee om het uit te breiden
maar moet ik uit uw woorden begrijpen dat u niet zo ver wilt gaan?De heer De Boer (ChristenUnie):Op dit moment zeg ik dat niet. Ik zou dan graag eerst de voorstellen ter
uitbreiding willen zien, met name omdat voor het principe van de vervuiler
betaalt al bepaalde regels gelden, die dan ongetwijfeld ook weer aangepast
moeten worden. Het laten betalen door de vervuiler is overigens iets wat onze
fracties van harte ondersteunen.Voorzitter. Het moge duidelijk zijn dat de fracties van ChristenUnie en
SGP met nog meer dan gewone belangstelling de reactie van de minister afwachten,
omdat haar reactie ons finale standpunt ten aanzien van deze wet zal bepalen.De heer Willems (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het onderhavige wetsvoorstel beoogt een aanpassing
aan de Wet milieubeheer als gevolg van de EU-richtlijn 2004/35/EG over milieuaansprakelijkheid.
De fractie van het CDA is een warm voorstander van goede regelgeving op dit
gebied en stemt dan ook volledig in met de voorstellen gedaan vanuit Brussel.
Dit is inderdaad materie die in Europa geregeld moet worden aangezien het
hierbij om een afweging gaat van grensoverschrij­dend milieubelang enerzijds
en vestigingsklimaat in Nederland anderzijds. Aansprakelijkheid van bedrijven
dient daarom eenduidig en helder binnen Europa geregeld te worden. Daarin
schuilt dan ook voor onze fractie niet het probleem waarover wij vanmiddag
met de minister willen debatteren. Dat schuilt in het amendement op stuk nr.
17 van het lid Samsom.De minister geeft in haar antwoord van 21 maart jongstleden aan dat
de motie-Jurgens, zoals voorgesteld op 15 mei 2007, niet van toepassing
is op het onderhavige wetsvoorstel, zoals na amendering is aangenomen door
de Tweede Kamer. Naar de letter heeft zij gelijk, aangezien die motie ging
over delegatie, waarbij in het geval van nieuwe Europese regels de regering
of een minister zonder wetswijziging bestaande bepalingen in door regering
en Staten-Generaal vastgestelde wetten buiten werking zou mogen stellen. Dat
neemt niet weg dat voorafgaand en rond die motie een breder debat is gevoerd
over artikel 81 van de Grondwet, de delegatie die de Grondwet mogelijk maakt
en de verschillende opvattingen over de reikwijdte van delegatie. Zo heeft
de regering over de afwijkingsmogelijkheid het standpunt ingenomen dat deze
alleen bestaat in geval van noodwetgeving of experimenten. Dat is weliswaar
niet formeel geaccordeerd door de Kamer, maar evenmin tegengesproken,
met name niet in de motie-Jurgens.In een eerder debat, in maart 2006, is door de heer Donner als minister
van Justitie namens de regering als belangrijk algemeen uitgangspunt bij gedelegeerde
wetgeving erkend dat uit het oogpunt van behoorlijke wetgeving de burger de
materiële normen waar hij zich aan moet houden, zo veel mogelijk moet
kunnen kennen uit de wet zelf en niet uit gedelegeerde regelgeving. Met dat
algemene uitgangspunt is het amendement-Samsom in ieder geval in strijd.Daarnaast is de vraag wanneer er sprake is van delegatie en wanneer van
attributie. Ook dit punt kwam uitvoerig aan de orde in het debat in 2006.
Daarover zei de minister: "In dat licht ben ik het ook eens met de heer
Van de Beeten als hij zegt: delegatie veronderstelt dat er criteria zijn en
dat is bepaald waarop de delegatie betrekking heeft, omdat het anders attributie
van bevoegdheid wordt." Dat is nu precies waar het in dit debat over
gaat.De heer Putters (PvdA):Luisterend naar het betoog van de heer Willems, vraag ik hem of uitbreiding
van het aantal activiteiten en inrichtingen die onder de wet vallen, materieel
een verandering van de normen van de wet betekent.De heer Willems (CDA):De in het amendement voorgestelde uitbreidingen zouden inderdaad een feitelijke
uitbreiding omvatten.De heer Putters (PvdA):Mijn vraag is of dat materieel de kern of de normen van de wet doet veranderen.De heer Willems (CDA):Ja, dat doet ons inziens de kern van de wet veranderen, omdat Brussel
eenduidig is over de reikwijdte waarin wel sprake is van ja of nee.Voorzitter. Dit is nu precies waar het in dit debat over gaat: er ontbreekt
een materieel criterium in het amendement-Samsom, waardoor het een bevoegdheid
wordt die meer op attributie dan op delegatie lijkt.In feite bevestigt de minister dit op pagina 2 van de memorie van antwoord,
waar zij zegt: "Gekozen is voor deze open geformuleerde uitbreidingsmogelijkheid,
omdat tijdens de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer noch
bij de indiener van het amendement, noch bij de Tweede Kamer, noch bij mijzelf
al duidelijk omlijnde gedachten waren omtrent de precieze omvang van de wenselijke
uitbreiding van het regime van risicoaansprakelijkheid. Daarover is slechts
tentatief van gedachten gewisseld met de Tweede Kamer. Om de discussie open
te houden, maar de implementatiedatum niet te vertragen, is gekozen voor deze
ruime delegatiemogelijkheid ('andere aangewezen activiteiten'). Na onderzoek
naar de verschillende opties voor een mogelijke invulling van de AMvB kan
daarover een beleidsbeslissing worden genomen. Hierbij worden parlement en
anderen, waaronder het bedrijfsleven en de milieubeweging, betrokken (via
voorhangen en voorpublicatie van de ontwerp-AMvB)."Op grond van dit citaat staat vast dat de wetgever nog geen idee heeft
welke reikwijdte via de AMvB aan de werking van dit wetsvoorstel zou kunnen
worden gegeven. Nu kan men opmerken dat de procedure van de zware voorhang
vrijwel identiek is aan de procedure voor vaststelling of wijziging van een
wet in formele zin. Wat is dan nog de betekenis van deze discussie? In de
eerste plaats moet men vaststellen dat de zware voorhangprocedure weliswaar
de ruimte biedt aan een vijfde deel van ook deze Kamer om een formeel wetgevingsproces
af te dwingen, maar dat niettemin kleine fracties hiermee buitenspel worden
gezet of monddood worden gemaakt. In de tweede plaats moet men de bewijslast
niet omkeren. Als de regering het geamendeerde wetsvoorstel hier verdedigt,
is het aan de regering, aan te tonen dat deze op attributie lijkende bepaling
noodzakelijk is en dat de materie geen formeel wetgevingsproces duldt. Door
de zware voorhang kan in ieder geval niet worden gezegd dat de tijdsfactor
beslissend is, want de procesgang is vrijwel even lang.Wat de CDA-fractie betreft betekent dit dat de wetgever ordentelijk en
op niet al te pragmatische manier moet wetgeven. Daarbij komt dat deze door
ons gewraakte vorm van delegatie in een implementatiewet is vervat. In zekere
zin twee zonden tegen behoorlijke wetgeving in een voorstel. Voorts is het
voor het CDA van belang om met het oog op het vestigingsklimaat in Nederland
en in Europa te voorkomen dat er Nederlandse koppen op Brusselse regelgeving
komen. Wij stellen als een zeer hoog criterium dat wij ons absoluut niet verwijderen
van wat er in de rest van Europa gebeurt. De reden daarvoor is duidelijk:
onze positie als land waar bedrijven zich vestigen.Kan de minister aangeven waarom zij ondanks het uitgesproken kabinetsbeleid
om geen koppen erop te hebben toch voorstander bleek van dit amendement? Waarom
heeft de minister niet de koninklijke weg bewandeld door bijvoorbeeld aan
te geven dat zij het amendement-Samsom sympathiek vond, maar dat zij toch
liever eerst een onderzoek zou doen naar uitbreiding en dat zij zelf met een
wet zou komen, als dat onderzoek ergens toe zou leiden? Kan de minister een
reactie geven op de brief van haar collega van Justitie van 27 februari
jongstleden, dat nieuwe, afwijkende delegatiebepalingen slechts worden toegestaan
indien er sprake is van experimenten of noodwetgeving?Tegen deze achtergrond meent de CDA-fractie dat de uitbreiding die gewenst
blijkt na het doen van verder onderzoek, zoals toegezegd in de aangenomen
motie-Spies, bij wet moet worden geregeld. Als de minister van mening is dat
een novelle te lang zou duren, zijn wij bereid genoegen te nemen met de toezegging
dat zij geen gebruik zal maken van de mogelijkheid om een en ander bij AMvB
te regelen. Afhankelijk van het antwoord van de minister overwegen wij in
tweede termijn een motie met deze strekking in te dienen. Onze positie zal
na het antwoord van de minister verder bepaald worden. Gaarne zie ik de reactie
van de minister tegemoet.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Voorzitter. Heb ik het goed begrepen dat het CDA er ook geen voorstander
van is, zeker niet in dit geval, om een kop op de Europese wetgeving te zetten?De heer Willems (CDA):Het CDA is daar geen voorstander van, nee.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):U zou genoegen nemen met een toezegging van de minister om de invulling
van de kop op een andere manier te regelen dan via een AMvB. Het principe
dat er dan toch een kop in de wetgeving blijft zitten, neemt u dan voor lief.De heer Willems (CDA):Ja, als wij de toezegging van de minister hebben dat zij daar geen gebruik
van zal maken, maar dat zij een en ander bij wet zal regelen, zouden wij dit
wetsvoorstel kunnen aannemen en het risico van boetes wat kunnen verminderen.
Daarmee is dan wel duidelijk gesteld dat de minister met een wetswijziging
zal komen voor de nadere invulling.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):U gelooft in wonderen.De heer Willems (CDA):Van mijn fractie kunt u zich voorstellen dat zij dat doet, mevrouw Huijbregts.De heer Putters (PvdA):Dat roept bij mij wel de vraag op of de CDA-fractie daarmee de intenties
achter het amendement-Samsom steunt.De heer Willems (CDA):Daarop kan ik op voorhand geen antwoord geven. Zoals het er nu ligt, bestaat
de mogelijkheid dat ongeveer 2500 instellingen in Nederland door de huidige
EU-regelgeving worden aangesproken. Afhankelijk van de nadere invulling kunnen
dit er 400.000 zijn. Zonder criteria te hebben kan ik niet zeggen of wij tot
een nadere invulling bereid zijn. Wij zouden het liefst zien dat geen nadere
invulling nodig is, omdat daardoor ons vestigingsklimaat in een andere positie
komt dan dat in de ons omliggende landen die geen invulling geven.De heer Putters (PvdA):Met het oog op het milieu of de gezondheid kunnen er goede redenen zijn
om het aantal activiteiten uit te breiden dat onder de wet valt. Ik begrijp
dat de CDA-fractie niet alleen procedureel, maar ook inhoudelijk bezwaar heeft
tegen het amendement-Samsom.De heer Willems (CDA):In principe is onze grondhouding dat wij zeggen: geen uitbreiding. Als
er zwaarwegende milieuargumenten zijn, zijn zij uiteraard altijd te overwegen.Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Voorzitter. Ik twijfel...De heer Willems (CDA):Aan mijn geloof in wonderen?Mevrouw Huijbregts-Schiedon (VVD):Of ik hier nog een keer op in wil gaan. Ik dacht daarnet een ander antwoord
gekregen te hebben van de heer Willems, namelijk dat de CDA-fractie tegen
het zetten van een kop op de regelgeving is.De heer Willems (CDA):Ik heb duidelijk gezegd dat ik in principe tegen het zetten van een kop
ben, maar als door de Tweede Kamer of door de regering bij de wetgeving naar
voren komt dat er goede redenen voor zijn, zullen wij dat op een normale wijze
overwegen. Dat is ook mijn antwoord aan de heer Putters.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Op de Kameragenda staat dat wij om tien voor drie zouden starten met het
Europadebat. Er worden grootse pogingen ondernomen om de minister van Buitenlandse
Zaken en staatssecretaris Timmermans vervroegd hierheen te halen, maar het
is nog even afwachten of dat lukt.De vergadering wordt van 14.32 uur tot 14.50 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20072008-1134-1140.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl