Voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1997 (25000 E);  - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24858) en twee andere wetsvoorstellen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 1162-1186

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

06-12-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 17, pagina 1162-1186

24-10-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25000-EToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24844Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25000-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24866Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 24858Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 17 oktober 1996 met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over flexibiliteit en zekerheidPagina 1218-1220
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Binnenlandse Zaken (VII) voor het jaar 1997 (25000 VII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Gemeentefonds voor het jaar 1997 (25000 C); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Provinciefonds voor het jaar 1997 (25000 D) en zes andere voorstellenPagina 1205-1218
Regeling van werkzaamheden (donderdag 24 oktober 1996)Pagina 1160-1162
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van enige belastingwetten (herziening regime ter zake van winst uit aanmerkelijk belang, consumptieve rente en vermogensbelasting (24761), en van: - de motie-Smits over een verkenning van de toekomst van het belastingstelsel (24761, nr. 17); - de motie-Smits over afschaffing van de vermogensbelasting (24761, nr. 18) en drie andere motiesPagina 1186-1205
Noten bij editienummer 6 Handelingen IIPagina 1237-1249
Voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1997 (25000 E); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24858) en twee andere wetsvoorstellenPagina 1137-1160
Voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1997 (25000 E); - het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24858) en twee andere wetsvoorstellenPagina 1162-1186
Interpellatie-Biesheuvel, gericht tot de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over de privatisering van de sociale zekerheidPagina 1220-1235
Presentie en opening (donderdag 24 oktober 1996)Pagina 1137-1137
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 24 oktober 1996)Pagina 1235-1236
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de IJkwet in verband met de herziening van het adviesstelsel en de inwerkingtreding van het Verdrag betreffende de Europese Unie (24763)Pagina 1137-1137

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 145 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voorzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1997 (25000 XIII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting
van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking
voor het jaar 1997 (25000 E);het wetsvoorstel
Wijziging van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie
van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1995 (slotwet) (24858);het wetsvoorstel Wijziging van de begroting van de uitgaven en
de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar
1995 (slotwet) (24866);Financiële verantwoording
van het ministerie van Economische Zaken over het jaar 1995 (24844, nr. 16).De (algemene) beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Er is een opmerking gemaakt over de hoeveelheid post die de
Tweede Kamer de laatste tijd ontvangt. Dat is juist. In de afgelopen tijd
zijn er nogal wat notities naar u toegestuurd, overigens voor een deel op
uw verzoek. Ik spreek dan uiteraard over de consumentennotitie die u onlangs heeft gekregen, waarom u heeft gevraagd. Ik spreek dan over,
zoals eerder aangekondigd, de voorbereiding van de WTO-conferentie. Overigens
is dat niet de eerste notitie, maar een die volgt op een veel uitgebreidere
notitie naar aanleiding van de ratificatie van de WTO. Ik spreek dan over
de brief G23-taskforce, een resumé van datgene wat is opgenomen in
de onderscheidene delen van de begroting en de memorie van toelichting in
verband met de versterking van het exportinstrumentarium en de daarmee gepaard
gaande bedragen, het Oost-Europa-instrumentarium, de financiële pakketten...De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Ik besef wel dat het een beetje te vroeg is, maar ik heb een
vraag aan de staatssecretaris over de WTO. Ziet zij de procedurele gang van
zaken zodanig dat de Kamer met haar van gedachten kunnen wisselen over de
inbreng van het kabinet daar voordat zij zich vastlegt op een Europese inbreng
in Luxemburg, als ik mij niet vergis over een paar dagen? Acht zij dat mogelijk?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Er is nog geen sprake van een officieel standpunt van de Europese Unie.
Er is sprake van een informeel overleg dat heeft plaatsgevonden en op verschillende
plaatsen plaatsvindt. Dat gebeurt aan de hand van uitspraken die deels al
zijn gedaan in het verleden – dan heb ik het uiteraard over het vervolg
van de Uruguayronde – en aan de hand van nieuwe uitspraken. Ik heb in
mijn brief aan de Kamer aangegeven dat ik graag een algemeen overleg wil hebben
op dit punt. Het behoort ook tot de afspraken die in het verleden zijn gemaakt.
De inbreng van de Nederlandse overheid is niet op alle punten even groot.
Wij werken in een aantal zaken met het mandaat van de Europese Unie. Dan spreek
ik met name over de pure handelsonderwerpen. Er is nog alle ruimte voor overleg
over de gevoelige onderwerpen, bijvoorbeeld de arbeidsnormen en de milieuclausule.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! In de brief die ik in mijn eerste termijn heb aangehaald,
lees ik dat er tijdens een informele bijeenkomst van de handelsministers in
Dublin op 18 en 19 september jl. aanzetten zijn gegeven die moeten leiden
tot het vaststellen van een EU-positie tijdens de bijeenkomst... Waar praten
wij hier dan nog over in de Kamer?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Dit zijn geen ongebruikelijke overleggen; die vinden over
het algemeen plaats over elk onderwerp in de Europese Unie. Ze hebben geen
besluitvormend karakter. De bedoeling ervan is tot een standpunt te komen,
niet alleen Europees, maar ook landelijk. Op een gegeven moet het eigen land
namelijk ook zijn positie bepalen ten opzichte van de haalbaarheid van de
onderwerpen. Dit alles behoort tot het voortraject voor het bepalen van een
standpunt. Nogmaals, het gaat niet alleen om gloednieuwe onderwerpen, maar
ook om onderwerpen die voortkomen uit afspraken in de ronde. Ik denk hierbij
aan afspraken over financiële diensten, afspraken over multilaterale
investeringen en de implementatie van de tariefafspraken. De nieuwe onderwerpen
die aan de orde zijn, zijn uiteraard een verdergaande tariefsverlaging en
de tariefsverlaging voor de MOL's, alhoewel dit ook in het afsprakenpakket
van de Uruguayronde zat. Nieuwe onderwerpen zijn verder milieu en handel én
arbeidsnormen en handel.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik heb dat allemaal gelezen. Ik kom hier in mijn tweede termijn
nog op terug.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Prima! Ik zal hier in mijn eerste termijn overigens ook nog iets over
zeggen. U krijgt van mij nog informatie over de buitenlandkamers en de versterking
van de economische posten. U hebt al informatie gekregen over de stand van
zaken administratieve lasten, maar daar krijgt u nog nadere informatie over.
Zoals toegezegd, zal ook informatie worden verstrekt over het nieuwe financiële
pakket voor India.Mijnheer de voorzitter! Velen hebben opmerkingen gemaakt over de positie
van het midden- en kleinbedrijf, ook als het gaat om het exportbeleid. Ik
wil eerst even wat feiten noemen, omdat de indruk lijkt te bestaan dat het
midden- en kleinbedrijf extra ondersteuning behoeft. Dat is natuurlijk altijd
prettig, maar het is wel goed om te bezien wat er tot nu toe bij het midden-
en kleinbedrijf gebeurd is op het gebied van de export. In de eerste plaats –
dat is in een recente nota al aangegeven – is er 20 mln. fiscale reserve
gecreëerd voor de export. Wij hebben er op dit moment nog niet echt een
beeld van in welke mate dit tegemoetkomt aan de behoefte. Dat is pas te zien
na een jaar; dan blijkt dit uit de belastingaangiften en dergelijke. Initiatieven
om te komen tot een verhoging van dat bedrag, zou ik dus liever achterwege
laten, totdat wij inzicht hebben in de wijze waarop dit bedrag zich verhoudt
tot de werkelijke behoefte.Ten tweede is het programma Starters op buitenlandse markten gecreëerd.
Dit is in april 1996 geïntroduceerd, dus een halfjaar geleden. Inmiddels
is er sprake van 100 tot 200 aanvragen, afhankelijk van het stadium van vergevorderdheid.
Die aanvragen zijn vooral gericht op Duitsland en België. De ervaring
is dat deze regeling vooral in praktische zin, met weinig papier en snelle
inschakeling van deskundigen, goed werkt.In dit verband ga ik even in op hetgeen de heer Mateman voorstelde, namelijk
een KIM-regeling voor exporteurs. Ik wil hem voorstellen om dit amendement
nog even in zijn zak te houden, aangezien er voor het komend jaar al voorzien
is in een pilot, een proefproject op dit terrein, waarvoor 1 mln. is vrijgemaakt.De heer Mateman (CDA):Voorzitter! Ik neem dat voorstel over, want ik vind het heel concreet.
Er gebeurt kennelijk iets in die sector. De staatssecretaris had dit trouwens
als overweging in de memorie van toelichting aangekondigd. Bovendien geeft
dit mij wat extra speelruimte om op andere terreinen geld in te zetten.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Dank u wel. Uiteraard beginnen wij met een proefopzet. Wij beginnen dus
klein en hopen groot uit te groeien, waarbij evenals bij het andere KIM-project
hogeropgeleid personeel aangetrokken kan worden om een bedrijf te begeleiden
in zijn eerste initiatieven om te gaan exporteren.Aangezien Oost-Europa ook een bijzonder aantrekkelijke markt is voor het
MKB hebben wij daar gepro beerd de faciliteiten wat aantrekkelijker
te maken voor het midden- en kleinbedrijf. Met name de investeringsfaciliteit
zal in aanmerkelijke mate verbeterd blijken voor het midden- en kleinbedrijf.
Uiteraard zijn verder van belang de voorlichtings- en promotionele activiteiten
van de Economische voorlichtingsdienst. Ik zal er nu niet nader op ingaan
omdat eenieder van u die kent. Ook is van belang het reisprogramma voor de
komende tijd, waarin meer dan voorheen aandacht wordt besteed aan markten
dichtbij. Dichtbij voor mensen die de wereld kennen, maar toch nog veraf voor
bedrijven die hun eerste stappen zetten op de exportmarkt. Ik heb het dan
uiteraard over Duitsland, Tsjechië, Frankrijk en Spanje, terwijl in het
afgelopen jaar Duitsland, Turkije en Slovenië al zijn bezocht. Met een
groep vertegenwoordigers uit het midden- en kleinbedrijf wil ik dit beleid
voortdurend toetsen. Verder wil ik met het bedrijfsleven onderzoeken op welke
manier het instrumentarium in nog stringentere en betere mate kan worden ingezet
voor het midden- en kleinbedrijf.Dat brengt mij tot een opmerking van de heer Van Walsem over de betekenis
van de posten en het netwerk daaromheen in het buitenland. Er is enige onrust
ontstaan in het veld die niet zozeer te maken heeft met het nieuwe beleid
alswel met de uitwerking van het oude beleid, namelijk een bezuiniging die
heeft plaatsgevonden in 1991 en die is uitgesmeerd over de jaren tot en met
1995. Dus het effect van de bezuiniging laat zich ook zien in 1995. Echter,
zeker in het licht van de herijking ben ik begonnen met het opzetten van een
nieuwe gedachte. Het is niet de bedoeling om te kijken hoe een taak overgedragen
kan worden waardoor in feite een wat wankele basis wordt gerealiseerd voor
iets wat je wel of niet wil. Dat is dan een zeer arbitrair middel om een zaak
wel of niet in stand te houden. Ik ga van een andere positie uit. Ik ga allereerst
uit van de noodzaak om de economische functie in het buitenland ten behoeve
van het bedrijfsleven te versterken. Daarbij acht ik de posten primair verantwoordelijk.
Dus een grotere mate van decentralisatie van taken, maar wel onder een duidelijke
regie van Den Haag waar het de richting en de resultaten in een bepaalde periode
betreft en de controle daarop. Daarbij denk ik heel nadrukkelijk ook aan de
mogelijkheid, zelfs de wenselijkheid om het particulier initiatief erbij te
betrekken. Het gaat dus niet alleen om de mannetjes en de vrouwtjes op de
ambassade. Ik denk behalve aan de buitenlandkamers ook aan de joint business
councils, de honorair consuls en de regionale netwerken. In grote landen met
veel activiteiten kan een spin niet alles vanuit een web realiseren, zelfs
niet een spin en een bijspin zijnde de buitenlandkamers. Geef de ambassades
de ruimte om niet in het wilde weg maar op basis van goede jaarplannen aan
te geven hoe de economische taken het beste kunnen worden vervuld, publiek
en particulier. Dus onder verantwoordelijkheid van de post met de eindcontrole
van Den Haag. De Kamer krijgt daarover nog informatie van mij. Het feit dat
Ontwikkelingssamenwerking al eerder is begonnen met haar decentralisatietaak
heeft te maken met het feit dat zij intern is gaan decentraliseren, dus niet
zozeer via de homogene groep. Welnu, dat ga ik dus ook doen wat betreft de
EVD-taken. Op basis van de jaarplannen van de ambassades gaan wij in het volgende
jaar – dat is precies het goede moment – de nieuwe rolverdeling
invullen. De Kamer krijgt daarover op tijd en adequaat informatie.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Betekent dit dat de kamers van koophandel die goed functioneren, afhankelijk
worden van de ambassades of houden zij hun budget? Kan de staatssecretaris
dat aangeven?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Daar is ook nu geen sprake van. Er is geen sprake van instituutsubsidie
of van het onderhouden van de kamers door de overheid. Andere particuliere
organisaties onderhouden wij ook niet. Er is nu wel sprake van een zakelijke
relatie tussen de EVD en de kamers, maar die bestaat op basis van één
specifieke overdrachtstaak. Je kunt wel aan het volgende denken. Op basis
van een afspraak tussen de posten en de kamers wordt gewoon duidelijk wie
wat doet, maar een en ander vindt wel plaats onder de verantwoordelijkheid
van de posten. Waarom? Ik meen dat ik via de posten, via de EVD, verantwoordelijk
moet kunnen worden gesteld – en ik wil ook verantwoordelijk zijn –
voor hetgeen in de praktijk van het bedrijfsleven gebeurt. Het is dus geen
instandhouding van kamers. Het is wel een overeengekomen taakverdeling tussen
buitenlandse posten en kamers.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Zoals de staatssecretaris zegt, gaat het om de gedelegeerde taken en die
worden gefinancierd. De financiën voor deze gedelegeerd taken gaan nu
rechtstreeks naar de kamers van koophandel. Uit de woorden van de staatssecretaris
begrijp ik dat de financiering straks via de buitenlandse diensten zal lopen.
Dat betekent dat het wel of niet financieren van de gedelegeerde taken via
kamers en ambassades, afhankelijk wordt van de goedkeuring van de ambassades.
Dat houdt in dat de gedelegeerde taken bij de goedlopende kamers van koophandel
in die zin niet meer onafhankelijk zijn.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Dat zijn ze nu ook niet. Ik zal ook vertellen wat daarvan het grote voordeel
is.Slechts een beperkt aantal kamers valt nu onder die gedelegeerde taken.
Het gaat daarbij dus niet om een breed pakket van gedelegeerde taken, maar
om een taak van de EVD die gedelegeerd wordt aan de kamer. De posten kunnen
veel beter beoordelen hoe een netwerk, ook in economisch opzicht, werkt. Van
hieruit zullen wij erop toezien, dat de posten niet alleen op een publieke
manier te werk gaan als de plannen worden ingevuld, maar dat nadrukkelijk
wordt gekeken naar het aanwezige netwerk. Ik zeg hierbij uitdrukkelijk dat
ik mij daarbij niet alleen wil focussen op het beperkte aantal kamers dat
de gedelegeerde taak nu heeft. Dat is maar in een beperkt aantal landen het
geval. Ik wil dat veel wijder zien. Het belang voor Nederland is veel groter.
Op markten waar zaken snel veranderen, moet er een goed netwerk zijn voor
het bedrijfsleven om zaken te kunnen doen, om partners te kunnen zoeken en
om informatie te kunnen krijgen. Dat zal dus geschieden op basis van jaarplannen
van de ambassades. Het gaat dus niet naar willekeur, maar planmatig. Op dat
niveau kun je het beste oordeel krijgen over de situatie en de veranderende
situatie in de regio.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Als het maar niet naar willekeur gaat. Daar gaat het om.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Dat is absoluut niet de bedoeling. Het zal wel per regio verschillend
zijn. Dat vind ik totaal iets anders, maatwerk of willekeur.Voorzitter! Dan ga ik in op de Stirea. Voer je een nieuwe subsidie of
een stimuleringsregeling in en heeft die succes, dan heb je altijd het nadeel
dat je bij voldoende deelname maar een beperkt aantal mensen of regio's gelukkig
kunt maken. In dit geval kent de werkwijze geen evenredige verdeling over
het hele land, maar een tender op basis van kwaliteit, de te verwachten en
te realiseren opbrengst en een snelle procedure. Daardoor is onderuitputting
bijna onmogelijk. Je ziet dan ook dat van de 46 ingediende projecten uit het
hele land er zeven hebben gescoord. Dat betekent dat er 39 ontevreden regio's
zijn. Mijnheer Mateman, zelfs als u mij 10 mln. extra gunt via uw amendement,
dan moet ik u zeggen dat met die 10 mln. extra anderhalf project kan worden
gerealiseerd. Dat is niet de essentie.De heer Mateman (CDA):Wij moeten niet proberen elkaar op kleine dingen te vangen. Het kleinste
project dat de staatssecretaris heeft goedgekeurd, kost 5 mln. Het is bestemd
voor de Plaspoelpolder. Met 10 mln. kan zij twee van dergelijke projecten
financieren. Voor de overige projecten is het gemiddelde bedrag 7,5 mln. Het
door mij voorgestelde bedrag is gering, maar komt bovenop hetgeen zij reeds
doet. Ik pretendeer ook niet, alle problemen op te lossen. Ik wil de staatssecretaris
ondersteunen. Wellicht kan zij die steun omarmen.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Ik kan die steun ontzettend goed gebruiken, vooral als het steun is in
de vorm van geld. In dit geval heeft de ondersteuning meer symbolische waarde
dan reële. Ik zal uitleggen waarom.Ik heb al aangegeven dat wij bij de indiening van de projecten niet alleen
kijken naar kwaliteit en gewenste opbrengst te weten: nieuwe hectaren bedrijfsterrein
en arbeidsplaatsen. Daarom gaat het dit kabinet. Wij kijken echter ook naar
de mate waarin een plan klaar is om ontwikkeld te kunnen worden. Dat gebeurt
niet met de linkerpink, maar aan de hand van een goede analyse door een daartoe
speciaal ingeroepen commissie. Er vindt ook een politieke toetsing plaats.
De provincies worden allemaal ingeschakeld om aandacht te schenken aan de
prioriteit van hun plannen.Er rolt dit jaar een plaatje uit waarin zeven projecten zijn gehonoreerd:
een in Utrecht, twee in Zuid-Holland, twee in Zeeland, een in Gelderland en
een in Brabant.De heer Crone (PvdA):Ik zou graag over anderhalf of twee jaar een evaluatie zien van de projecten.
Wij vragen ons af of alles wel snel genoeg gaat. Wij kunnen na de evaluatie
beslissen of er middelen bij moeten of dat er iets anders moet gebeuren.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Dat lijkt mij een gezond voorstel, temeer omdat ik het voornemen heb in
het komende jaar te gaan praten over projecten van regio's die dit jaar niet
op de eerste lijst terecht zijn gekomen. Ik wil praten over de vraag wat aan
die projecten ontbreekt en wat er meer moet zijn om in aanmerking te komen
voor deze subsidie. Ik ben buitengewoon tevreden over het aantal projecten
dat is ingediend. Mijn doelstelling is niet alle regio's tevreden te stellen.
Mijn doelstelling is in dit verband om 1600 ha bedrijfsruimte te realiseren,
wat heel moeilijk is op dit moment. Het kan alleen lukken door samenwerking
via het convenant dat ik heb gesloten met de provincies, via het monitorsysteem
en via Stirea. Dat moet worden beschouwd als een duw in de rug, als een stimulering.De heer Mateman (CDA):Mijnheer de voorzitter! De staatssecretaris geeft in feite al de reden
aan, waarom zij extra budget nodig heeft: het grote aantal aanvragen en het
succes van haar regeling. Zij kan echter nog maar weinig aanvragen honoreren.
Er zouden meer projecten in de prijzen vallen, met name in overig Nederland,
dan op dit moment gebeurt. Hele provincies zoals Noord-Holland vallen buiten
elke beschouwing. Ik zou dus zeggen dat zij elke suggestie ter ondersteuning
van haar beleid moet oppakken.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Ik doe dat ook graag als ik wat meer inzicht heb in de wijze waarop ik
die steun efficiënt en effectief kan inzetten. Op dit moment ben ik bezig
te analyseren welke projecten niet scoren omdat zij niet op tijd zijn of niet
voldoen aan bepaalde criteria. Daarin moet je geen extra geld stoppen. Je
moet nagaan hoe je ervoor kunt zorgen dat zij straks wel voldoen aan de criteria.
Er zijn echter ook enkele projecten die misschien niet helemaal binnen het
budget zullen vallen. Het project loopt nog te kort om dat helemaal te kunnen
overzien. Ik beloof de Kamer dat ik, nadat ik een eerste evaluatie heb gemaakt,
de Kamer zal informeren, ook in verband met het succes van het nieuwe instrument
behorend bij de nota Ruimte voor regio's.In het kader van de nota Ruimte voor regio's gaan wij voor het noorden
van het land proberen om het genoemde faseverschil wat kleiner te maken. Daarom
heb ik in augustus een overleg gestart met de noordelijke provincies om de
reeds jarenlang gehanteerde strategie grondig te evalueren. Dat is af en toe
nodig om te bezien of wij het goed hebben gedaan, of wij het nog steeds goed
doen en of die strategie voor de toekomst nog passend is. Voorts wordt het
ISP binnenkort geëvalueerd. Dit alles leidt tot een nieuw gesprek in
het begin van het volgend jaar, waarin wij een nieuwe strategie voor de resterende
periode van het ISP, voor de nog resterende jaren van deze kabinetsperiode
en wellicht daarna, bespreken en vastleggen.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Wordt daar ook het inwisselen van bijvoorbeeld steunfondsen
voor infrastructuur bij betrokken? Ik denk daarbij aan een Zuiderzeespoorlijn.
Is het mogelijk dat er wordt afgezien van steunmaatregelen en dat er wordt
gezorgd voor adequate infrastructuur?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Over de infrastructuur wordt net zo serieus gesproken als over de andere
zaken binnen het steunprogramma. Zij zijn niet uitwisselbaar omdat een aantal
projecten niet meer op dezelfde wijze kunnen worden ondersteund als vroeger
het geval was. Dat neemt echter niet weg dat infrastructuur, bedrijfs terreinen en andere factoren de economie van meer dynamiek kunnen
voorzien, zoals clustervorming, het denken in ketens, het zoeken van sterke
centra en samenwerking met de provincies. Daar hoort dus ook de infrastructuur
in thuis. Ik heb alleen met de provincies afgesproken dat het niet de bedoeling
is dat er eerst een raster van wegen wordt aangelegd, terwijl er dan pas een
idee ontstaat van de invulling met bedrijvigheid. Dat moet enigszins een gelijke
tred houden.De heer Van Dijke (RPF):Ik denk niet aan een raster van wegen, maar aan een adequaat netwerk van
spoorwegverbindingen.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Ik bedoel ook spoorwegen en wegen, maar het een staat in verband met het
ander.De heer Mateman (CDA):Als de staatssecretaris het, wat het noorden betreft, eens zou worden
met de commissie van wijzen, dan heeft zij daar op de begroting in ieder geval
geen geld voor beschikbaar. Zij wijst met enige moeite een aantal suggesties
van onze kant af. Zij kan laten studeren wat zij wil, maar extra geld is er
dus in feite niet.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Ik kom even terug op de commissie van wijzen, want dat is
een ander initiatief. Het initiatief dat ik in augustus heb genomen, had de
bedoeling om met elkaar te bezien of wij in de komende periode, gezien de
economische dynamiek in het westen en een aantal andere dimensies en ontwikkelingen,
een nieuwe strategie kunnen uitzetten. Dat moet dan gebeuren met de middelen
die nu beschikbaar zijn. Dat zijn de ISP-middelen waarmee wij nu halverwege
de periode zijn.Het initiatief tot de instelling van de commissie van wijzen is genomen
door mevrouw De Boer. Economische Zaken zal daar uiteraard in participeren.
Wij praten daarbij echter over een veel groter terrein, namelijk over de ruimtelijke
ordening, de volkshuisvesting en alles wat daaraan vastzit. Dat is inderdaad
een zeer recent initiatief dat nog helemaal uitgewerkt moet worden, ook in
het kabinet. Maar voor het initiatief dat ik heb genomen, zijn op dit moment
geen financiële belemmeringen. Integendeel, ik denk dat het hoog tijd
is, gezien de looptijd van het programma, om dit te doen.Ik zal heel bondig antwoord geven op de vragen om iets meer te doen in
Brabant en Limburg om het toerisme te stimuleren. In de nota Toerisme wordt
uitdrukkelijk niet ingegaan op het stimuleren van de sector. Wij stimuleren
andere sectoren van onze industrie en nijverheid ook niet meer rechtstreeks.
Dat is ook niet nodig als je kijkt naar het aanbod in Nederland, zeker niet
als je kijkt naar de provincies Brabant en Gelderland. Gelderland staat nummer
één op onze lijst als het gaat om de aantrekkelijkheid van de
provincies voor toeristen. Ik ben het wel met de Kamer eens dat je niet alleen
in zwakke dingen maar ook in sterke dingen moet investeren, maar ik denk wij
te maken hebben met een aantal andere problemen. En daar wil ik wel in investeren.
Dat is een betere organisatie van de sector, een betere bewerking van de markt
en het opheffen van knelpunten die er in de fysieke sfeer nog zijn. Die liggen
bijvoorbeeld in het "randland", aan de gehele kust van boven naar beneden.
Daar hebben wij een probleem. Op dit moment wordt een plan van aanpak gemaakt
voor dat randland of randstrand. Die aanpak zal heel binnenkort klaar zijn.
Ik heb beloofd dat ik die de Kamer zal voorleggen.Er is terecht ingegaan op de consequenties voor de consumenten van nieuwe
ontwikkelingen op de markt. Ik reageer niet uitvoerig, want de Kamer heeft
van mij een nota gekregen waarin de positie van de consument met betrekking
tot deze nieuwe bedreigingen en kansen uitvoerig wordt beschreven. Overigens
worden er niet steeds oplossingen bij aangereikt, want die moeten wij in de
komende tijd nog vinden. De heer Wijers is ingegaan op zijn betrokkenheid
bij dit onderwerp vanuit bijvoorbeeld marktwerking en de opzet van elektronische
snelwegen. In mijn nota wordt vooral ingegaan op de specifieke positie van
de consument als het gaat om het omgaan met Internetaankopen, het gebruikmaken
van nieuwe producten, bijvoorbeeld als gevolg van biotechnologie, nieuwe financiële
diensten enzovoort. Ik hoop daarover heel binnenkort met de Kamer van gedachten
te kunnen wisselen.De heer Rabbae (GroenLinks):Mogen wij van u beiden en in het kader van die nota een analyse verwachten
van de ervaringen van de consument sinds het begrip "marktwerking" zijn beslag
heeft gekregen in de Nederlandse samenleving?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Het is niet de bedoeling van de nota om al na zo korte tijd de uitwerking
van de Winkeltijdenwet te evalueren; dat zit er niet in. In de nota worden
de knelpunten blootgelegd bij ontwikkelingen in de markt waarvoor wij tot
nu toe geen consumentenbeleid hadden en ook niet nodig hadden, maar waarvoor
de overheid in de heel nabije toekomst wel consumentenbeleid moet doen ontwikkelen.
De overheid moet dit lang niet altijd zelf doen; ze kan er ook de consumentenorganisaties
een rol in laten spelen. De nota bevat dus nog geen evaluatie van hoe de consumenten
het openstellen van de winkels heeft ervaren.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik doelde niet alleen op de Winkeltijdenwet maar op de effecten van de
marktwerking op de consumenten in het algemeen. Bent u beiden bereid om bijvoorbeeld
in juni volgend jaar er een overzicht van te geven hoe het met de consumenten
is gegaan als gevolg van marktwerking, concurrentie enzovoort? Wij moeten
u nu op uw woord geloven. Het zou goed zijn als wij over zo'n notitie konden
beschikken.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Wij voeren heel binnenkort overleg over de consumentennota. Die heeft
u waarschijnlijk nog niet in uw bezit. Ik stel voor dat u die nota eerst leest
en dan formuleert wat u zo-even hebt aangegeven en wat er wellicht uit de
nota zelf nog aan vragen voortkomt. Dan kunnen de minister en ik nagaan hoe
wij de gevraagde informatie het best naar u toe kunnen brengen. Wij doen er
helemaal niet ontwijkend over, want wij zien het probleem best onder ogen.
Alleen, een probleem zien en er een analyse van maken is nog iets anders dan
het schetsen van een weg waarover de Kamer kan discussiëren en die voor
het publiek begrijpelijk is. Ik denk dat wij ons op het laatste
moeten concentreren.Ik ben toe aan de administratievelastenverlichting. Toen ik de opdracht
kreeg om de administratieve lasten met 10% omlaag te brengen, heb ik gezegd
dat ik mij niet graag bind aan percentages. 10% is mooi, het zou ook meer
kunnen worden, maar laten wij in elk geval een begin maken. Toen bleek dat
de opdracht niet alleen haalbaar was maar ook wás gehaald, kon ik niet
vermoeden dat bij de eerstvolgende begroting de opdracht zou verdubbelen naar
20%. Maar ik neem de handschoen graag op, mevrouw Voûte. Percentages
werken vaak versluierend voor de noeste arbeid, maar ik ben ambitieus genoeg
om de versnelling een tandje hoger te zetten. Zullen wij zeggen: omtrent 20%,
eventueel iets meer of minder?Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! Ik spreek mijn grote vreugde daarover uit en feliciteer de
staatssecretaris net de geweldige prestatie.De voorzitter:Mag ik opmerken dat dit soort vreugdekreten juist voor een tweede termijn
zijn bedoeld en niet voor een interruptie?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Het is mijn verjaardag.De voorzitter:Na deze mededeling van de staatssecretaris zou ik tegen mevrouw Voûte
willen zeggen: gaat uw gang.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Namens de voorzitter van de Kamer en ik denk ook mijn collega's wens ik
de staatssecretaris van harte geluk met haar verjaardag.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik sluit mij daarbij aan.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Hartelijk dank.Voorzitter! Ik kom tot lastenverlichting in Europees verband. Gevraagd
is hieraan aandacht te schenken tijdens ons Europees voorzitterschap. Het
lijkt mij een goede gelegenheid om het warm te houden.Er zijn vragen gesteld over de Wereldhandelsorganisatie, en terecht want
wij staan aan de vooravond van een voor Nederland belangrijke conferentie.
Die is voor ons land belangrijk, omdat hetgeen tijdens de Uruguayronde is
bereikt, verzilverd moet worden. Wij moeten ervoor zorgen dat de afspraken
die zijn gemaakt, worden geïmplementeerd in alle betrokken landen. Nederland
heeft echter een iets hogere ambitie. Dat is niets nieuws, want zulks is vastgelegd
in eerder ingenomen standpunten en in nota's. Ik heb het over de tariefsverlaging
over de hele linie als het gaat om de markttoegang van alle landen. Als wij
het hebben over de Wereldhandelsorganisatie praten wij altijd over meer opening
en meer mogelijkheden wereldwijd. In het bijzonder praten wij over een betere
toegang tot de markt voor de minst ontwikkelde landen. Uit rapporten en reacties
blijkt dat iedereen op deze wereld gelijk is, maar dat de een wat meer gelijk
is dan de ander. In dit geval gaat dit vooral op voor de gelijkheid van kansen
op optimaal gebruik van de mogelijkheden die de Wereldhandelsorganisatie biedt.
Voor de minst ontwikkelde landen geldt dit op dit moment nog niet. Vandaar,
dat Nederland pleit voor een nultarief – en dan niet alleen op het terrein
van de landbouw, maar over de hele linie – voor de minst ontwikkelde
landen. Dit komt niet uit de lucht vallen. Het blijkt al uit nota's van het
ministerie van LNV en uit eerder ingenomen standpunten in het verband van
de Wereldhandelsorganisatie.Vooral voor de minst ontwikkelde landen betekent dit, zeg ik met de heer
Van Dijke die hiervoor terecht een lans heeft gebroken, veel. Het betekent
toegang tot de markt die tot nu toe door allerlei barrières voor hen
was gesloten. Ik denk speciaal aan de markt waarop de minst ontwikkelde landen
zich kunnen profileren, waardoor zij hun welvaart en welzijn kunnen verbeteren.
Voor Nederland betekent dit een offer, als wij het hebben over de omvang van
onze import, van 0,5%. Ik vind dit geen offer waar wij steil van achterover
moeten slaan. Dit kan gecombineerd worden met meer marktopening.In dit verband vroeg de heer Van der Ploeg naar het draagvlak. De kans
dat het voorstel om voor de minst ontwikkelde landen een nultarief in te voeren
door andere landen wordt gesteund, is heel groot. Als dit wereldwijd wordt
ingevoerd, betekent het geweldig veel voor de liberalisatie van de handel.
Over een algehele terugdringing van de tarieven zal het wat moeilijker onderhandelen
zijn.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Zou u zich niet beter kunnen inzetten voor een algehele tariefsverlaging
dan voor deze specifieke en zou u zich niet beter kunnen inzetten voor het
wegnemen van de belemmeringen die Japan opwerpt voor Nederlandse producten?
Dan is er echt sprake van wederkerigheid, want dat is nu niet het geval.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Als wij het over wederkerigheid hebben, spreken wij niet over landen als
Japan en Nederland gezien de omvang van hun economieën. Daar heb ik het
niet over als ik spreek over de minst ontwikkelde landen, bepaald niet. Het
gaat om landen die nauwelijks in staat zijn om enige handel te drijven. Als
ze daartoe al in staat zijn, stuiten ze over de hele breedte op barrières
die niet nodig zijn. Ik heb in dit verband de landbouwproducten genoemd omdat
in het algemeen gemakkelijk de uitspraak wordt gedaan dat voor de minst ontwikkelde
landen het nultarief dient te gelden. Soms gebeurt dat op grond van een sociaal
gevoel, soms terecht op grond van de gedachte dat, wanneer je landen een opening
biedt om handel te drijven, dit wederkerige handelsstromen tot gevolg heeft.
Het gaat om een nultarief, een optimale mogelijkheid om landen die tot nu
toe nauwelijks kans hadden om op de wereldmarkt te opereren, in de gelegenheid
te stellen om op een eerlijke wijze te profiteren van de Wereldhandelsorganisatie.
Overigens is het niet genoeg. Ik streef ook naar algehele tarievenverlaging.
Dat is een van de hoofddoelstellingen, ook waar het gaat om het op Singapore
gerichte prioriteitenlijstje, dat wil zeggen wanneer de Kamer mij daartoe
de vrijheid geeft. Daarbij past ook het wederkerig uitonderhandelen van tarieven
onderling. Op het moment wordt er vrij willekeurig gewerkt met verlaging van
tarieven voor groepen van minst ontwikkelde en zich ontwikkelende landen,
via preferenties. Op deze manier kan je deze willekeur verminderen.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Als het gaat om een algemene inzet, gericht op algehele
tarievenverlaging, vind ik dat zeer belangrijk.De heer Mateman (CDA):Ik neem aan dat, als deze inzet op zichzelf niet lukt, de staatssecretaris
bereid is om daar opnieuw over na te denken. Internationaal geldt toch nog
altijd een beetje: voor wat hoort wat. Het kan niet zo zijn dat wij eenzijdig
een gebaar maken en dit voorstellen zonder er ergens iets voor terug te krijgen.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Het nultarief voor de minst ontwikkelde landen is niet geconditioneerd
omdat die landen er gewoon niets tegenover kúnnen stellen, afgezien
van een zekere markttoegang. Dat laatste hebben wij over het algemeen ook
genomen; laten wij wel zijn. De bedoelde wederkerigheid gaat natuurlijk wél
op bij het verminderen van tarievenbelemmeringen tussen bijvoorbeeld de EU
en landen als Japan. In dat geval heeft men te maken met gelijkwaardigheid
en gelijk spelniveau. Dan kan er hard worden onderhandeld in de zin van: jij
niet, dan ik ook niet.De heer Rabbae (GroenLinks):Uw voorstellen hebben de volledige steun van mijn fractie. Ik begrijp
dat de VVD zich ertegen verzet, helaas. Echter, in antwoord op vragen van
mevrouw Voûte heeft u "ja" gezegd tegen een algemene tarievenverlaging;
dat snap ik niet. Kunt u dat nader uitleggen?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Ja, dat kan ik. Ik zal het kort doen; als ik het uitgebreid moet doen,
vergt dat veel tijd omdat het een zeer ingewikkeld onderwerp is. Voorzitter!
In het kader van de Uruguayronde zijn alle landen lid geworden op basis van
een tarievenschema. Ze hanteerden een bepaald invoertarief en bij de onderhandelingen
werd aangegeven hoe snel dat naar beneden moest. Wat de EU betreft is een
en ander vooral op landbouwproducten geconcentreerd. Voor andere landen waren
vezels en textiel weer zeer belangrijk. Er zijn dus afspraken gemaakt over
de mate waarin en de termijn waarop tarieven naar beneden gaan. Wat ik meer
in het algemeen wil bepleiten, is dat getracht wordt om de barrières
algeheel naar beneden te brengen. Dat is voor iedereen van belang omdat dit
betekent dat er geen belemmeringen meer zijn voor landen die zich al ontwikkeld
hebben, maar óók voor landen die nog in ontwikkeling zijn en
die veel last hebben van die barrières. Ze worden bij hun export geconfronteerd
met blokken van hoge invoertarieven. Wat ik daarnaast extra wil doen –
los van het onderhandelen over het wederkerig verlagen van tariefschema's –
is het hanteren van het nultarief voor de minst ontwikkelde landen. Dat tarief
moet nul zijn omdat die landen nog té weinig toegang tot de wereldhandel
hebben om aan dit spel mee te doen. Geef ze eerst de gelegenheid om die toegang
te krijgen.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik ben blij met uw antwoord. U weet dat voor de ontwikkelingslanden niet
alleen de tarieven als een belemmering gelden, maar ook het quotasysteem.
Gaat u dat ook aan de orde stellen?Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Ja. Dat is van hetzelfde laken een pak. Het gaat niet alleen om de tarieven,
maar ook om alles wat is omgezet in certificaten, quota en dergelijke. Enfin,
wij zijn heel creatief in het bedenken van maatregelen om te zorgen dat een
ander niet binnenkomt. Daar heb ik het ook over.Over marktwerking en samenwerking heeft de heer Van der Ploeg in een iets
ander verband gesproken, toen het ging om de portefeuille van de heer Wijers.
Ik wil dit even doorgeleiden naar de wijze waarop op dit moment het exportbeleid,
buitenlandse missies en het vergroten van de kans van het Nederlandse bedrijven
plaatsvinden. Ik heb al aangegeven dat wij nu voor een aantal landen werken
met pakketten. Voor India is er een gecombineerd pakket tussen Ontwikkelingssamenwerking
en Economische Zaken. Het is een tussenvorm die is afgeleid van instrumenten
voor Oost-Europa. U krijgt daar nog alle informatie over. De andere kant van
de medaille is dat wij proberen met ondernemers niet alleen op stap te gaan
in de vorm van ieder wat, ieder gaat zijn gang en wij proberen voor ieder
wat voor elkaar te krijgen. Wij proberen in toenemende mate te werken aan
een aanpak waarbij samengewerkt wordt. Dat kan in een bepaald gebied gebeuren.
Een voorbeeld daarvan is het Midden-Oosten. Daar is een uitstekende voorbereiding
en samenwerking door het Nederlandse bedrijfsleven in een aantal velden waarin
wij sterk zijn, bijvoorbeeld energie en transport. Dit kan gebeuren in situaties
waarin het nodig is om een integrale aanpak toe te passen, bijvoorbeeld Bosnië.
Dat kan ook sectorgewijs. Ik noem als voorbeelden de energiesector en de sector
van de medische instrumenten. Er zijn andere voorbeelden voorhanden dat wij
het bedrijfsleven aan de ene kant helpen met financiële ondersteuning
en aan de andere kant uitnodigen om in een maatschappelijke setting meer te
doen dan dat ieder afzonderlijk zijn eigen niches zoekt. Wij nodigen het bedrijfsleven
uit om op een aantal terreinen samen te werken en met programma's te komen.Nog kort een opmerking over de suggestie van de heer Crone om meer te
doen aan de export van cultuur. Hij heeft terecht aangegeven dat de uitstraling
van Nederland meer is dan de producten die het altijd met veel verve verkoopt.
Overigens zit kunst heel vaak verpakt in producten, in vormen van ontwerpen
en technologie. Daarom heb ik mij op nogal wat momenten, punten en locaties
sterk gemaakt voor uitkomsten van kunst. Ik denk aan mijn inzet op de muziekbeurs
in Cannes, waar het Nederlandse bedrijfsleven het uitstekend doet in de ontwikkeling
van muziek. Op modebeurzen zijn Nederlandse ontwerpers en Nederlandse bedrijven
aanwezig. Dat zijn zaken die men misschien als marginaal wil beschouwen, maar
ik doe dat niet. Wat de financiële inzet betreft is er dankzij de herijking
en dankzij de homogene groep dit jaar op de begroting zo'n 23 mln. opgenomen
voor culture niet-commerciële activiteiten. Daarin past zo'n 6 mln. voor
OCW voor de stimulering van export of uitwisseling van cultuur.Wij doen echter meer. Ik ben zelf van mening, ook als je Nederland als
handelsland propageert, dat het verstandig is om de sterke punten van Nederland
op andere terreinen mee te nemen. Dat klinkt wat zakelijk als je praat over
kunst, maar het kan heel goed uitwerken. Denk aan de aanwezigheid van Ajax,
aan het schenken van aandacht aan zaken die in het buitenland bekend zijn.
 Denk aan de viering van het Tsaar Peterjaar, de optredens
in het kader daarvan, aan Mini en Maxi, de Marinekapel, het Folkloristisch
Danstheater. Dat is enig. Dat is zo'n goede export voor Nederland. In de marges
van onze bezoeken doen wij veel. Tijdens trade dinners nodigen wij Nederlandse
theaters uit. Dat is echt heel leuk. Maar dankzij de nieuwe middelen in de
homogene groep is er dit jaar voor het eerst meer ruimte voor, zoals het werd
genoemd, export van cultuur.De heer Mateman (CDA):Voorzitter! Dank voor de antwoorden van de beide bewindslieden. Mijn ervaring
met deze bewindslieden is dat op het moment dat er over onderwerpen gediscussieerd
wordt, het gelukkig mogelijk is om elkaar wat meer te vinden dan op het moment
dat nota's worden gepubliceerd. Dat pleit ervoor dat er kennelijk een dialoog
mogelijk is en dat er geluisterd wordt, wederzijds. Ik zeg dit vandaag met
name met waardering, daar waar het betreft het terrein van het industriebeleid.
Ik dacht, toen wij er in de fractie over nadachten: het zal wel een bestrijding
worden, in die zin dat het gezien wordt als iets uit de oude doos dat wij
allemaal achter ons hebben. De minister heeft dit niet gedaan. De minister
heeft zich opgerekt, op basis van zijn eigen overtuiging, zo denk ik, om een
benadering te vinden die met de onze zou sporen. Wij waarderen dat. Wij wachten
zijn initiatieven af en ik zeg niet bij voorbaat dat wij daar negatief over
zijn, integendeel.Voorzitter! Waar wij niet positief over zijn – dit is niet om punten
te zoeken, want er zijn gelukkig vele dingen in het beleid waar wij het mee
eens zijn – betreft met name het midden- en kleinbedrijf. Het is een
onderwerp dat wij niet in de begrotingsbeschouwing hebben kunnen betrekken,
omdat er, bij de twintig stukken die wij kregen, inmiddels alweer zo'n zes
of zeven bij zijn. Ik noem de Winkeltijdenwet, maar denk met name ook aan
de Wet economische mededinging. Het dringende verzoek van onze kant om daar
de kleine detailhandelaren wat te ontzien, is nog niet ingewilligd. Ik zeg
hier, met het oog op die dialoog, dat het wellicht mogelijk is om dat op termijn
te doen.De minister heeft zich nog niet laten kennen als een vriend van het echte
kleinbedrijf. De minister heeft zich anderzijds ook nog niet laten kennen
als een vriend van het grootbedrijf. Ik heb het dan niet over Fokker; daar
kom ik uiteraard op terug, al was het alleen maar vanwege de zeer eenzijdige
interpretatie van een paar opmerkingen die ik gisteren in alle openbaarheid
hier heb uitgesproken. Ik heb het nu over de topinstituten. Onze fractie heeft
vanaf het eerste moment dat het idee werd gelanceerd – ons spreekt een
MIT-achtige benadering aan – gezegd: ga het wiel niet opnieuw uitvinden,
zorg dat er geen aparte instituten ontstaan, sluit nu aan bij bepaalde, bestaande
sterkten van Nederland en bouw GTI's uit met behulp en op verzoek van het
bedrijfsleven. Wat de minister nu voor ogen heeft, kan daarmee sporen. Ik
sluit dat niet uit, want als ik hem zo hoor, denk ik: daar zit wat redelijks
in. Maar als ik in het veld mijn oor te luisteren leg, niet alleen bij bedrijven
die afgewezen zijn, dan heeft men nog geen duidelijkheid en zegt men: is er
nu geen andere clustering en indeling mogelijk dan uiteindelijk datgene wat
gekozen is? Dit hoeft niet bij een begroting uitgediscussieerd te worden;
het kan later. In dat opzicht houd ik mij mijn oordeel voor, maar ik vind
het veelzeggend dat de drie grote multinationals in dit land, Philips, Shell
en Unilever, tot op dit ogenblik hun instemming aan het programma niet betuigd
hebben. Dat vind ik op zichzelf een veeg teken.Voorzitter! Op de vragen betreffende de elektronische snelwegen heeft
de minister duidelijke antwoorden gegeven; ik ben hem daar erkentelijk voor.Over het FES heeft de minister gezegd dat hij zich binnen het regeerakkoord
zo zal opstellen als, zonder verandering van het regeerakkoord, verwacht had
mogen worden van de minister. Nu, dat is een heroïsche rol, voorzitter,
waarin wij hem alleen maar sterkte kunnen wensen. Hij is op dit ogenblik ook
niet echt van die rol afgeweken, maar dat is dan minder op basis van de wetgeving
dan op basis van zijn eigen inzet.Dan kom ik toe aan het laatste punt in de beantwoording door de minister,
voorzitter. Dat betreft de Melkertbanen, waarbij de minister even een wat
minder hooggestemd type antwoord probeerde te geven. Ik neem aan dat hij het
met mij eens is, dat de Melkertbanen – dat blijkt ook uit onderzoek –
minder effectief zijn dan gehoopt en dat wij die miljarden waar het om gaat –
daarbij wil ik niet de term "kunstbanen" in de mond nemen, want het is natuurlijk
een noodsprong – veel beter structureel voor de versterking van
onze economie zouden kunnen inzetten. Maar de minister heeft ook gezegd, toen
ik hem daarop interrumpeerde: ik ben gehouden aan het regeerakkoord. Nu, ik
ben ook wel eens gehouden aan partijakkoorden, voorzitter, die wij niet altijd
even leuk vinden.De heer Van der Ploeg (PvdA):Voorzitter! Ik maak bezwaar tegen de opmerking van de heer Mateman, wanneer
hij zegt dat de Melkertbanen eigenlijk niet veel zoden aan de dijk zetten.
Het loopt allemaal goed op schema. U weet uit de cijfers van het CPB dat er
daardoor een lichte daling optreedt in het aantal langdurig werklozen. Bent
u het met mij eens, mijnheer Mateman, dat met uw plan de werkgelegenheid verminderd
wordt?De heer Mateman (CDA):Het antwoord is "ja". U als macro-econoom weet heel goed dat kortetermijnoplossingen
zoals Melkertbanen uiteraard een plusje geven in de werkgelegenheid. U weet
echter ook goed dat op middellange termijn plannen om de werkgelegenheid structureel
te verbeteren, beter scoren. Voor de termijn van één tot vijf
jaar zal het CPB u gelijk geven, maar op langere termijn is ons plan beter.
Dat is ook de reden waarom u ervoor pleit – en ik steun u daarin –
om met ingang van een volgend kabinet de nadruk op investeringen te leggen.
In de allereerste zin van uw interview met De Telegraaf gaf u met deze opmerking
al een oordeel over dit kabinet. Dan krijgt u met dezelfde effecten te maken.
Het duurt vele jaren voordat die investeringen in werkgelegenheid doorwerken.
U hebt gelijk met uw opmerking, dat het op de korte termijn inderdaad nadelig
uitwerkt. Wij hebben het door het CPB laten uitrekenen, het is min 5000. Op
de middellange termijn is het een voordelige zaak. Daar pleiten wij voor.De heer Van der Ploeg (PvdA):De Melkertbanen vervullen een zeer nuttige functie om mensen met weinig
werkervaring, met weinig of geen scholing eindelijk eens daadwerkelijk aan
de bak te helpen. Dan past het niet hier kritische geluiden te laten horen.
In de praktijk blijkt immers dat de Melkertbanen zoden aan de dijk zetten!De heer Mateman (CDA):Nee. Er moet nog een aantal onderzoeken plaatsvinden. Ook uw collega Bakker
van de fractie van D66 heeft een aantal kritische opmerkingen gemaakt. Het
komt dus niet alleen van de kant van de oppositie.Het is volstrekt duidelijk dat je in de collectieve sector honderdduizenden
mensen aan het werk kunt houden. De vraag is echter hoelang dat kan en met
inzet van welke middelen. Daarbij heb ik kanttekeningen geplaatst. Wat de
korte termijn betreft, hebt u gelijk. Als het om investeringen gaat, kiezen
wij echter voor investeringen in de lange termijn. Mensen worden nu een beetje
blij gemaakt met banen die dreigen geen duurzaamheid in zich te hebben. Ik
zeg voorzichtig dreigen, omdat ook ik weet dat het Melkertspoor uit vier onderdelen
bestaat.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik constateer dat de fractie van het CDA in ieder geval aandacht wil schenken
aan de armoedebestrijding. Ik verwijs in dit verband ook naar het gesprek
met monseigneur Muskens.U zult het met mij eens zijn, mijnheer Mateman, dat de markt goed werkt
voor de mensen die geschoold zijn en voor de mensen die kapitaalkrachtig zijn,
doch een bepaald van de samenleving helemaal loslaat. Dat segment betreft
juist die mensen die steun in de rug nodig hebben.U kunt tot op zekere hoogte wel problemen hebben met de Melkertbanen,
maar bent u het niet met mij eens dat deze nodig zijn voor dat deel van de
bevolking dat anders nooit meegenomen wordt met de mooie marktwerking van
de ABN Amro, etc., etc.?De heer Mateman (CDA):Als het idee zou zijn om als laatste noodmaatregel mensen die buiten de
arbeidsmarkt vallen aan werk te helpen, zouden wij uiteraard "ja" zeggen.
Wij kiezen echter voor een structurele versterking van de economie. Wij weten
dat dezelfde hoeveelheid geld beter anders kan worden ingezet, waardoor op
korte termijn een geringere hoeveelheid mensen aan het werk komt, maar op
langere termijn een grotere groep duurzame werkgelegenheid kan krijgen. Dat
is voor ons de reden om te zeggen: verspil die gelden niet aan schijnzekerheid
op korte termijn; investeer in duurzaamheid voor de toekomst, juist ook vanwege
oproepen zoals van monseigneur Muskens. Duurzaamheid en vastheid van baan
stroken met onze opvattingen.De heer Rabbae (GroenLinks):Over duurzaamheid geen verschil van mening, mijnheer Mateman. Ik zou u
echter de volgende vraag willen stellen. Er wordt geconstateerd dat het juist
de werkgevers zijn die hogeropgeleiden in dienst nemen voor functies die bezet
kunnen worden door lagergekwalificeerden. Dat zijn waarschijnlijk dezelfde
werkgevers die protesteren tegen de Melkertbanen. Dat komt toch niet ten goede
aan de laaggekwalificeerden? Zij moeten op een gegeven moment wel opgevangen
worden. Als dat gebeurt via de Melkertbanen, is dat misschien niet mooi of
structureel, maar ik ken veel mensen die blij zijn met een dergelijke baan
in plaats van de hele dag met hun ziel onder de arm te moeten lopen.De heer Mateman (CDA):Ja zeker, je kunt ook tot een afweging komen op grond van de situatie
van de betrokkene, dus vanuit de microsituatie. Daarbij denk ik dus aan iemand
die werkloos langs de kant zit en die kan kiezen voor een gesubsidieerde Melkertbaan.
Dan kiest zo iemand natuurlijk voor de Melkertbaan. Overigens, het is een
misverstand te veronderstellen dat de kritiek van de werkgevers ons weer aanleiding
zou geven voor het oefenen van kritiek in verband met het creëren van
Melkertbanen. Wij hadden het verwoorde standpunt al eerder dan de werkgeversorganisaties.
Daarom heb ik minister Wijers een vraag gesteld. Hij komt vast nog wel eens
in de situatie – daar wil ik de klok op gelijk zetten – waarin
hij precies kan en mag zeggen wat hij van deze Melkertbanen vindt. Dat vertrouwen
in de minister blijf ik houden.Voorzitter! Ik wil vervolgens nog een opmerking maken over de teruggave
van de energiebelasting. Er is gezegd dat een deel van de betaalde energiebelasting,
de ecotaks, niet bij de indertijd met het voorstel-Remkes bedoelde sectoren
terechtkomt. De minister weet dan waarover ik het heb. Ik wil hem vragen wat
hij aan deze kwestie denkt te doen. Hij hoeft daarover nu geen uitsluitsel
te geven. Dat kan ook later.Voorzitter! Dan kom ik toe aan een reactie op de opmerkingen van collega
Van der Ploeg. Ik heb begrepen dat voor de buitenwereld zijn en mijn verhaal
heel sterk op elkaar leken, met uitzondering van één merkwaardig
punt. Dat betrof Fokker. Het gaat mij nu ook even om de door de CDA-fractie
gevreesde contractie in de bestedingen op Europese schaal. Ik vind dat dat
in Nederland een onderschat vraagstuk is met het oog op de Europese monetaire
samenwerking. Heeft collega Van der Ploeg terecht gezegd dat mijn opmerkingen
op dit punt verschillen van die van de financiële woordvoerder van mijn
fractie? Nee, in tegendeel, want op grond van welk scenario voor de middellange
termijn je de Nederlandse economie ook beoordeelt – je kunt het gunstige
nemen, maar ook het behoedzame – de uitvoering van beide scenario's
worden bepaald door de veronderstelde afzet van Nederlandse producten in de
Europese Gemeenschap. Wij spenderen al genoeg. Wij hebben nog steeds een hoog
niveau van het tekort. Ik zie dat los van de vraag of het tekort op termijn
2% of 1% moet worden. Dat vind ik een discussie voor later. Maar wij zijn
nog steeds Keynesiaans bezig en besteden meer dan wij in feite verdienen.
Het gaat mij om het gezamenlijke effect van wat in het buitenland ontstaat.
Deze zorg wil ik hier verwoorden.Overigens wil ik de minister wijzen op een interessant aspect van beide
scenario's. Hij maakt zich sterk voor het 3%-scenario. Daar prijs ik hem in.
Er zal veel verbaal power nodig zijn om de doelstelling te bereiken, maar
de minister spant zich in. Als je twijfels hebt, dan moet je dat krachtdadig
uitstralen. Op dat punt schiet deze samenleving wel eens tekort. Toch geldt
op grond van het 3%-scenario dat de investeringen waarover de minister het
heeft op precies dezelfde hoogte of laagte blijven. Daaraan verandert eigenlijk
niets. Wat erger is, is dat de minister zei dat een en ander betekent dat
er wat meer mensen in het arbeidsproces worden ingeschakeld. Ook volgens het
gunstige 3%-scenario van het Centraal planbureau is het percentage van de
A/I-ratio precies even hoog of even laag. Daar hebben wij een nieuw probleem
bij de kop. Collega Rabbae vestigt er terecht de aandacht bij op. Zelfs bij
extra groei kunnen wij een deel van onze niet-werkzame mensen niet inschakelen.Ik deel de opvatting van collega Van der Ploeg dat we voor investeringen
moeten kiezen, maar ik vind ook dat de PvdA-fractie dat dan moet doen. Als
ik datgene op een rijtje zet, waarvoor de PvdA-fractie bij de algemene en
financiële beschouwingen heeft gepleit, blijkt mij dat daarbij maar één
investeringsgerelateerd onderwerp zit. Het is natuurlijk allemaal anders als
de heer Van der Ploeg zegt dat zijn wijsheid vanaf 1998 moet gaan gelden,
maar dat kan ik mij nauwelijks voorstellen. Bij het onderwerp waarop ik doelde,
ging het om de onderbesteding voor de infrastructuur onder dit kabinet. Daarover
zeg ik heel hard: dat gebeurde in tegenstelling tot wat het vorige kabinet
deed. Collega Ybema heeft op dit punt ook een vraag gesteld. De onderbesteding
moet afnemen. Daarbij gaat het dus om een investeringsgerelateerd onderwerp.
Alle andere verzoeken van de fractie van de Partij van de Arbeid betroffen
de consumptieve sfeer. Ik neem de heer Van der Ploeg zijn houding niet kwalijk,
want een financieel woordvoerder moet alle verzoeken in zijn beschouwingen
betrekken. Maar daarnaast geldt nog dat sluiting van de centrale Dodewaard
tot de PvdA-wensen behoort. Het PINK-programma hoeft niet door te gaan. Over
kennisinfrastructuur gesproken! Vliegveld Beek moet dicht en Schiphol mag
niet uitbreiden. Verder zouden wij investeringen in de infrastructuur geen
voorrang moeten geven, zelfs niet als het om heel dure investeringsprojecten
gaat, zoals bij het openbaar vervoer waar de CDA-fractie die wel wil. Ik denk
nu aan investeringen die niet rendabel zijn binnen 25 jaar. Gelet op dergelijke
opmerkingen zegt de CDA-fractie toch: het is aardig om voor het doen van investeringen
te pleiten, maar wees consequent. Dat is namelijk niet het geval. Ook de scenario's
met arbeidsduurverkorting leiden, zoals de heer Van der Ploeg weet, niet tot
bevordering van de werkgelegenheid. Volgens het CPB is eerder het tegendeel
het geval.Voorzitter! Ook ter wille van de tijd sluit ik af met de discussie die
wij hebben gekregen...De heer Van der Ploeg (PvdA):Voorzitter! Het is een hele reeks van aantijgingen geweest die feitelijk
niet kloppen, maar ik wil toch een vraag stellen aan de heer Mateman om te
zien hoe hij daarop reageert. Het Nederlandse model wordt toch met grote jaloezie
bekeken, ook door vakbonden in het buitenland, omdat wij arbeidstijdverkorting
weten te combineren met bedrijfstijdverlenging. Ik noem de Winkeltijdenwet
en de verruiming van de winkeltijden. Juist door die combinatie, door die
tweeslag weten wij op een productieve wijze tot arbeidstijdverkorting te komen.
Dat is dus wel goed voor de economie. Kijkt de heer Mateman er dan zo tegenaan?
De PvdA probeert arbeidstijdverkorting altijd te combineren met productieve
dingen, zoals scholingsverlof of bedrijfstijdverlenging. De heer Mateman geeft
weer een eenzijdige benadering.Hij legt ons in de mond dat wij tegen Beek zouden zijn. Wij zijn wel voor
investeren in de vlieghaven, maar onder milieuvriendelijke condities.De heer Mateman (CDA):Zodanig dat het eigenlijk niet kan blijven, maar dat zijn uw randvoorwaarden.De heer Van der Ploeg (PvdA):Dat zijn uw woorden. Dat heeft u nooit vanuit onze fractie gehoord.De heer Mateman (CDA):Ja, dat hoor ik van de PvdA-fractie in Limburg om eens iets te noemen.
Die geeft mij dat onder andere in, maar misschien hebben zij er geen verstand
van omdat zij er zo dichtbij wonen.In het eerste punt dat collega Van der Ploeg noemt heeft hij best gelijk.
Dat kan ik niet ontkennen. Arbeidsduurverkorting kan inderdaad onder zodanige
voorwaarden plaatsvinden dat de arbeidskosten niet worden vergroot. Dat is
in Nederland ook gebeurd, maar daardoor zijn wij in de afgelopen tien jaar
in een nulsituatie gebleven. Dat wil zeggen dat het arbeidsvolume in totaal
hetzelfde is gebleven, maar verdeeld over meer mensen. Dat is ook de reden
dat ons BBP per hoofd van de bevolking daalt. Er is tussen ons geen enkel
meningsverschil over. Ik verwijt de heer Van der Ploeg dat ook niet. Ik heb
het over een andere zaak. Hij wil ruimte vrijmaken voor meer investeringen
op termijn. Dat betekent dat linksom of rechtsom óf de consumptieve
bestedingen of de overdrachtsuitgaven terug moeten. Ik laat
aan hem de keuze om dat waar te maken.De heer Van der Ploeg (PvdA):Nogmaals, wat de investeringen betreft, hebben wij het over Agenda 2000-plus.
Het kabinet heeft bij deze begroting vele nota's gegeven; ik noem Randstad
2000. Het betreft een visie op de toekomst van investeringen die, zoals de
minister ook in zijn antwoord heeft aangegeven, op een gegeven moment en liever
vroeg dan laat van een financieringsplaatje moeten worden voorzien. Dan zal
er een keuze moeten worden gemaakt om ruimte voor die investeringen vrij te
maken. Het is u misschien ontgaan na de eerste paar kabinetten-Lubbers, maar
de laatste zes jaar zijn wij met Kok als minister van Financiën en nu
met Zalm als minister van Financiën bezig geweest met de consolidatie
van de overheidsfinanciën. Geleidelijk aan richting de volgende eeuw
is het noodzakelijk en is het ook mogelijk gemaakt om na te denken over investeringen
die uiteindelijk meer zullen doen voor de kwaliteit van de samenleving en
voor de werkgelegenheid.De heer Mateman (CDA):Dat ben ik met u eens. Ik herinner mij nog levendig die vorige kabinetten
waarin wij met u samenwerkten. De meningsverschillen waren dan altijd zo –
dat wil ik ook eens hardop gezegd hebben – dat wij aandrongen op bezuinigingen
en dat wij PvdA-mensen en de fractie tegenover ons vonden, waarna wij er in
een compromis altijd uitkwamen. Laten wij eens even hardop en eerlijk zeggen,
terugkijkend naar 1982 en kijkend naar de Miljoenennota en de nota van Sociale
Zaken op naam van de heer Melkert, dat het toch maar goed is dat er vijftien
jaar geleden een ommekeer plaatsvond in Nederland. Die kwam onder onze druk
en met tegenwerking van de PvdA tot stand. Als u met terugwerkende kracht
dat CDA-geleide beleid nu van een stippellijn voorziet en daarop voortborduurt,
dan kunnen wij elkaar vinden. Veel steun hebben wij in die periode echter
niet van u gehad, maar dat verwijt ik de heer Van der Ploeg niet persoonlijk.
Laten wij de zaken maar eens bij de naam noemen.De heer Van der Ploeg (PvdA):Het heeft geen zin om hier lang op door te gaan. Ik beschouw dit...De heer Mateman (CDA):Dat begrijp ik, maar ik zou het eigenlijk best willen!De heer Van der Ploeg (PvdA):Ik beschouw dit als een stoot onder de gordel. Het punt is dat de PvdA
keer op keer tijdens haar regeerperiode verantwoordelijkheid heeft genomen
voor alle besluiten. Wat u nu zegt, kan wat ons betreft helemaal niet. Dat
is geen juiste interpretatie van wat er in de laatste zes jaar en in deze
regeerperiode is gebeurd.De heer Mateman (CDA):Neen, in de vorige regeerperiode, de periode-Kok, heeft de PvdA inderdaad
uiteindelijk – ik zeg "uiteindelijk" – medeverantwoordelijkheid
gedragen voor een aantal onontkoombare ingrepen in de sociale uitkeringen.
Dat is u duur te staan gekomen en ons overigens ook, maar u weet dat het probleem
is geweest dat wij heel veel tijd nodig hebben gehad om de PvdA ervan te overtuigen
dat het desondanks moest gebeuren. Ik prijs u ervoor dat het uiteindelijk
wel is gebeurd. Daar hebt u gelijk in. Ik wil het u niet persoonlijk verwijten;
feiten zijn niet anders dan ze zijn. Daar waar het beleid van de afgelopen
jaren met name door het CDA bepaald is en nu een goede basis biedt voor het
beleid van dit kabinet, heb ik er echter weinig zin in om dat hier niet hardop
te zeggen.Voorzitter! Ik kom op het onderwerp Fokker. Wat is er gisteren gebeurd
tijdens het debat? Ik heb twee dingen gedaan. Ik heb een vraag gesteld over
een vraag die niet ik, maar mevrouw Voûte aan de orde had gesteld. Zij
heeft dat terecht gedaan; ik prijs haar daarvoor. Zij heeft gevraagd of een
bericht in Het Parool juist was.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! De heer Mateman refereert steeds aan vragen van mijn kant.
Ter voorkoming van verwarring is het misschien goed dat hij zegt waar hij
het over heeft.De heer Mateman (CDA):Ik heb het over de vragen die u op 1 oktober jl. gesteld hebt. U kent,
hoop ik, uw eigen vragen toch wel.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Misschien is het ter voorkoming van verdere verwarring – het is
duidelijk dat er verwarring is – handig dat u vermeldt waar het over
gaat.De heer Mateman (CDA):Ik doe toch niets anders. U hebt vragen gesteld naar aanleiding van een
artikel in Het Parool. U verwijst overigens ook naar Het Parool en Kamerstukken.
U hebt gevraagd: kent u de recente berichtgeving over Fokker in Het Parool?
Kent u die vragen nog of laat u die vragen door medewerkers maken?Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Ik kan mij voorstellen dat u de antwoorden van de minister daarop gelezen
hebt.De heer Mateman (CDA):Dat klopt.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Dan hebt u gezien dat de antwoorden zodanig zijn dat u op zichzelf verder
niet het recht hebt om mij er voortdurend bij te betrekken. Ik kan mij totaal
vinden in de antwoorden van de minister op die vragen.De heer Mateman (CDA):Oh, mevrouw Voûte, u bent zo tevreden met het antwoord van de minister
dat u anderen zelfs het recht ontzegt om hierover door te discussiëren.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Neen, maar u haalt mij daar steeds bij aan.De heer Mateman (CDA):Ik laat het verder buiten beschouwing; maakt u zich geen zorgen.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Ik heb liever dat u het zelf doet.De heer Mateman (CDA):Ik doe het ook heel graag zelf. De afgelopen periode heb ik, wat dat betreft,
ook niet veel op uw steun kunnen rekenen bij dit dossier. Pas toen Het Parool
met een nogal overduidelijke publicatie kwam, hebt u die vragen gesteld.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Het Parool heeft die vragen gepubliceerd, omdat ik die vragen had gesteld
tijdens het debat. Gezien de openheid van onze pers, meen ik dat het goed
is dat Het Parool daar verder op is ingegaan. Vervolgens heb ik vragen gesteld.
Ik heb daar antwoord op gekregen van de minister. Ik ben daar
tevreden over. En dus is het verder mijn verantwoordelijkheid wat ik daarmee
doe, en uw verantwoordelijkheid wat u daarmee doet. Ik verbind mij echter
niet met uw vragen.De heer Mateman (CDA):Zo is dat; daar zijn wij het dan over eens. U zult het mij echter niet
kwalijk nemen dat ik naar aanleiding van de antwoorden een aanvullende vraag
stel. Ik heb de volgende concrete vraag. De minister heeft in antwoord op
de vragen 3, 4 en 5 gezamenlijk gezegd dat de kosten op 770 mln. zijn geschat.
Toen ging het verhaal dat, als wij met Fokker zouden doorgaan, dit minstens
1,5 mld. zou kosten en dat er binnen enkele jaren nog 4 mld. nodig zou zijn.
Het Nederlandse volk rilde bij de gedachte dat het minstens 5,5 mld. zou kosten.
Die bedragen – ik merk dit terzijde op – zijn inmiddels met miljarden
naar beneden gegaan. U hebt terecht gevraagd waar die bedragen vandaan komen.
De minister heeft daarop gezegd – ik geloof hem op zijn woord –
dat hij die uit een oude studie van het NIVR heeft gehaald. Verder zegt hij:
of het bedrag van 770 mln. waar ik mij toen op gebaseerd heb, juist is, kan
ik niet beoordelen, omdat Fokker het projectvoorstel niet ter toetsing aan
het NIVR heeft voorgelegd. Uit nader onderzoek blijkt echter dat het voorstel
wel aan het NIVR is voorgelegd. Zowel Fokker als het NIVR verzekeren mij dat.
Het antwoord klopt dus feitelijk niet. Gezien het enthousiasme waarmee hierop
gereageerd is – gisteravond op de tv, de minister vanmorgen en nu u
weer – moet er volgens mij ontzettend veel aan de orde zijn. Ik heb
namelijk slechts een voorzichtige vraag gesteld. Als betrokkenen zeggen dat
het niet klopt, heb ik de neiging om te zeggen dat wij eens moeten uitzoeken
hoe het zit.Dit staat nog los van mijn enquêteverhaal. Al voordat dit verhaal
speelde en voordat ik überhaupt Het Parool gelezen had, heb ik gezegd
dat ik als democraat vind dat, als er op een gegeven moment zo'n miljardenzaak
in het land speelt, het parlement die gewoon moet willen onderzoeken. Ik heb
dat in januari al geroepen. Dat had ik sowieso geroepen, of het nou een CDA-minister,
een VVD-minister of deze minister betreft. Het betreft trouwens ten dele een
CDA-minister. Als het dossier is afgesloten, moet het parlement opening van
zaken krijgen. Waarom heb ik de PvdA erbij gehaald? Collega Van der Ploeg
heeft daar net een beetje onaardige opmerking over gemaakt. Ik heb niet gezegd
dat hij zijn steun had toegezegd. Ik heb gezegd dat ik verwachtte dat de PvdA
die altijd de onderste steen boven wil hebben in alle zaken, ons zou steunen,
temeer waar de CDA-fractie indertijd samen de PvdA tegen een groot deel van
de Kamer in ervoor gepleit heeft dat een enquêtevoorstel van minderheden
in de Kamer toch gesteund zou moeten worden. De VVD-fractie was daartegen;
daar prijs ik niet in haar. De PvdA heeft dit punt echter gesteund. Ik was
toen woordvoerder; ik herinner het mij dus heel goed.De heer Van Walsem (D66):Als de heer Mateman bij miljardentransacties automatisch eigenlijk een
onderzoek door het parlement wil, vraag ik mij af waarom hij daarom niet heeft
verzocht bij de overdracht door Andriessen van Fokker aan Dasa.De heer Mateman (CDA):In feite wordt dit onderzoek daardoor ook gedekt. Ik wil nu echter niet
op bepaalde zaken vooruitlopen. Ik vind dat de minister gewoon eerst moet
onderhandelen. Als dat goed afloopt, moet je een ander type onderzoek kiezen.
Maar dat is nu vatbaar voor heel veel discussie, waar ik nu heel weinig zin
in heb. Op basis van mijn vragen wil ik niet suggereren dat de minister het
verkeerd doet. Integendeel, als je je eindoordeel al hebt, hoef je geen vragen
te stellen. Een verzoek waarop de heer Van Walsem doelt had ook gekund op
het moment van de overname door Dasa. Echter, als er een onderzoek komt –
de heer Van Walsem had het dan anders zelf gevraagd – dan begint het
Fokkerdossier bij het begin, al was het maar om de zaak compleet te krijgen.
Het is dus absoluut geen partijpolitieke zaak. Ik wil gewoon weten wat er
achter de schermen gebeurd is, ook al omdat de bewindslieden niet altijd de
actoren in de dossiers geweest zijn. Het is zelfs de vraag of de bewindslieden
die wij nu aanspreken de primair verantwoordelijken zijn voor de beslissingen
die genomen worden.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Het gaat erom dat je tijdens met name gevoelige onderhandelen als Kamerlid
niet meeonderhandelt. Daar behoort uiterste zorgvuldigheid bij.De heer Mateman (CDA):Ik ben dat 100% met u eens. Daarom zeg ik dat de minister onze volle steun
heeft. Ik heb nooit om enig overleg gevraagd. Ik wil geen gegevens, ik wil
geen onderzoek, ik wil gewoon dat hij onderhandelt en dat hij naar eigen bevinden
er het beste van maakt. Daar doet ook de CDA-fractie zijn best voor. Ik heb
gisteren al gezegd dat als er een goede oplossing uitkomt, de eerste fractie
die hem zal prijzen de CDA-fractie zal zijn, ondanks alle kritiek. Ik heb
dat ook onder vier ogen tegen hem gezegd en ik herhaal dat nu hardop. Daar
houden wij ons aan, maar wij willen te zijner tijd wel de gegevens hebben.
Dat is onze insteek. Ik hoop niet dat u het ons kwalijk neemt dat wij in dezen
openbaarheid en openheid willen.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):De zorgvuldige formulering die u nu heeft en die binnen de Kamer wordt
gewaardeerd, zou dan ook buiten de Kamer dienen te gelden.De heer Mateman (CDA):Die hanteer ik buiten de Kamer op dezelfde wijze. Ik heb nooit iets anders
gezegd dan wat ik nu hier zeg. Ik stel elke keer vast dat wanneer je het woord
enquête uitspreekt, er een soort stampij ontstaat, dan in de ene sector
dan in de andere. Ik heb gisteren de PvdA aangesproken omdat ik geïnterrumpeerd
werd. Ik heb gezegd van haar zeker steun te verwachten. Gezien de inhoud van
het onderwerp, de vele miljarden belastinggeld waarom het gaat, verwacht ik
dat ongeacht de afloop van de onderhandelingen, een onderzoek te zijner tijd
hier zal plaatsvinden. Mocht het mislopen, dan neem ik aan dat de Kamer unaniem
zal willen weten hoe het gegaan is. Wellicht dat zij de minister na dat onderzoek
dan nog meer zal prijzen dan sommige delen van de Kamer nu al doen.De heer Van der Ploeg (PvdA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de zeer uitgebreide beantwoording
van onze vragen. Allereerst wil ik iets opmerken over het algemene economische
verhaal. Er is gesproken over het financieringstekort versus lastenverlichting
en investeringen. In het Nederlands model geldt dat, wanneer je bezuinigt,
je tegelijkertijd een groei in de werkgelegenheid kunt bewerkstelligen. Dan
moet aan twee condities worden voldaan. De bezuinigingen vinden plaats door
een strenger volumebeleid in de sociale zekerheid, waarbij als het kan er
ook nog "rustig" bezuinigd wordt op de consumptieve uitgaven van de overheid;
dat zien wij overigens liever niet, maar onder die twee condities kun je die
fraaie tweeslag combineren. Het probleem is echter dat men het in landen zoals
Frankrijk en Italië op een verkeerde manier doet. Daar wordt het tekort
omlaag gebracht door enerzijds de belastingen te verhogen en anderzijds te
bezuinigen op investeringen. Dat is dus juist niet het Nederlandse model.
Daardoor ben ik inderdaad bang dat in de omringende Europese landen het terugdringen
van het tekort gepaard gaat met het vernietigen van banen. Dan heeft men dus
eigenlijk wat te leren van ons. Overigens is dat gemakkelijker gezegd dan
gedaan, omdat wij er al zeer vroeg mee begonnen zijn. Ook deze Nederlandse
ervaringen die door veel economen ondersteund worden, geven al een beetje
het belang van investeringen aan. Met andere woorden: kom daar nou niet aan.
Nu ben ik de laatste die wil suggereren dat dit kabinet, naast een flinke
slag tekortreductie en een flinke slag lastenverlichting, niet de nodige ruimte
heeft kunnen vrijmaken voor extra investeringen. Ik noem de 2 mld. voor de
mobiliteit en de 0,75 mld. voor de reductie van CO2.Hoe ziet Nederland er de volgende eeuw, bijvoorbeeld op het gebied van
de ruimtelijke ordening, uit? Er zijn zoveel plannen van het kabinet om Nederland
in de volgende eeuw goed toe te rusten. Noem ze maar op. Ik heb de plannen
voor het onderwijs, de aanstaande nota Milieu en economie en de nota Randstad
2000 al genoemd. Wij willen echt investeren in de kwaliteit van de samenleving.
Ik constateer dat minister Wijers, onze partij en een aantal andere partijen
menen dat deze plannen, al ze daadwerkelijk belangrijk zijn voor de kwaliteit
van de samenleving, voorzien moeten worden van financieringsplaatjes. Daar
kun je beter vroeg over nadenken dan laat. Ik heb het nu niet over 1, 2, of
3% voor het reduceren van het tekort. Of je nu Keynesiaan bent of niet, als
er belangrijke investeringen gepleegd moeten worden, is het niet altijd goed
om overdreven hard te hameren op een reductie van het tekort. Het is interessant
om dat te horen uit de mond van minister Wijers. Dat is mijn punt.Dan kom ik op mijn tweede punt. Lastenverlichting is belangrijk. Wij zijn
van mening dat die meer gericht moet zijn op de onderkant. Hierover verschillen
wij van mening met minister Wijers, maar je hoeft het niet overal over eens
te zijn. Naar ik meen benadrukte de minister in zijn beantwoording meer de
trekkende schoorsteen. Wij hebben allebei wel een zekere aversie tegen public
poverty en private wealth. Hij haalde zelfs Galbraith aan. Als het er echt
op aan komt, en misschien komt het er ook echt op aan bij de keuzen naar de
Agenda 2000 plus, leg je een zwaarder accent op investeringen. Ik ben blij
dat wij na dit debat op deze twee hoofdlijnen samen door een deur kunnen.De heer Mateman (CDA):De heer Van der Ploeg probeert met de minister op één lijn
te komen. Daar ben ik overigens blij om, want in elk scenario zullen wij lastenverlichting
nodig hebben. De minister heeft zelfs al een bedrag van 3,5 mld. genoemd voor
de periode vanaf 1998. De heer Van der Ploeg kiest voor investeringen zonder
lastenverlichting.De heer Van der Ploeg (PvdA):Dat heb ik niet gezegd. Ik kies voor de nadruk op investeringen. Naarmate
wij het volumebeleid in de sociale zekerheid beter kunnen maken, komt er ruimte
om de premies te verlagen. Dat is overigens ook goed voor de koopkracht. Dat
vindt de Partij van de Arbeid altijd aardig. En dan komt er ook nog eens werkgelegenheid.
Mijn hoofdsignaal in dit debat is, dat wij in de toekomst echt veel meer geld
moeten vrijmaken dan wij zelfs al onder dit kabinet hebben gedaan. Dit kabinet
mag je ook een investeringskabinet noemen. Er moet nog een slag bovenop.De heer Mateman (CDA):Uit de cijfers blijkt dat de investeringen in de bedrijfssector volgend
jaar ongeveer halveren. In de rijksoverheidssector lopen zij terug, maar zij
worden door de lagere overheden gered. Wij moeten het ook niet overdrijven.
Het is waar, ten opzichte van de vorige regeringsperiode lopen de investeringen
op. Dat moet ik toegeven.De heer Van derVan der Ploeg Ploeg pleit ervoor een en ander te doen op
het terrein van het milieu. Hij neemt hiervoor zelfs negatieve
consequenties voor de groei en voor de werkgelegenheid – daar heeft
hij mij op aangesproken – in beschouwing. Heeft hij die verrekend? Welke
groei is volgens hem nodig om het milieubeleid dat hij wil, tegelijkertijd
waar te maken?De heer Van der Ploeg (PvdA):Wij willen hierover een discussie aangaan met het kabinet. Collega Crone
heeft daar al over gesproken. Dit onderwerp komt zeker aan de orde bij de
behandeling van de nota Milieu en economie. Je kunt een lager tekort combineren
met een groei in werkgelegenheid. Wij willen eens discussiëren over de
vraag hoe je een economische groei kunt krijgen die milieuvriendelijk is.
Die kwestie willen wij eens serieus aansnijden, en wel zonder daarbij in te
gaan op gemakkelijke oplossingen zoals in het werk van Michael Porter en anderen,
waarin er zomaar free lunches zouden zijn. Dat kan betekenen dat wij de inrichting
van onze economie enigszins gaan veranderen, naar meer kennisintensieve sectoren,
naar meer milieuvriendelijke sectoren, naar minder bulkproductie en naar meer
toegevoegde waarde. Dat is een economisch debat. Dat heeft direct sterke milieuconsequenties.
Dat debat moeten wij nu met elkaar aangaan.Dan wil ik nog iets zeggen over de elektronische snelweg. Het antwoord
van de minister vond ik op veel punten bevredigend.De heer Rabbae (GroenLinks):Is het niveau van de tekortreductie voor de heer Van der Ploeg bij het
aanzwengelen van de investeringen in de komende periode indifferent? 1, 2
of 3%, het maakt niet zoveel uit?De heer Van der Ploeg (PvdA):Voor ons is het belangrijk dat aan de normen van Maastricht wordt voldaan.
Dat betekent dat je in ieder geval onder de 3% zit. Vervolgens is het voor
ons belangrijk dat je enige conjuncturele marge overhoudt. Daarmee plaats
ik de kanttekening die de minister ook gemaakt heeft, namelijk dat de sectorale
samenstelling van onze economie, bijvoorbeeld van de levensmiddelentechnologie
en dergelijke, dusdanig is dat de conjuncturele buffer minder groot behoeft
te zijn dan bij andere landen. Je kunt dan van mening verschillen over de
vraag of die buffer 2%, 1% of 0% moet zijn. Ons standpunt is dat je eerst
vaststelt wat je nodig hebt voor investeringen en vervolgens probeert te bekijken
hoe laag je kunt uitkomen met het financieringstekort. Daarvoor geldt: hoe
lager, hoe beter, in verband met de rentelasten.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat is een andere stellingname van de heer Van der Ploeg dan tijdens de
algemene financiële beschouwingen. Toen koerste hij aan op 2%, dit in
tegenstelling tot de heer Zalm.De heer Van der Ploeg (PvdA):Het is altijd onverstandig een getal te noemen. Als de heer Rabbae mij
wil vastprikken op een getal, dan zeg ik het voorlopig te houden op 2%. Als
het financieringstekort lager kan zijn en je alle beschikbare ruimte hebt
ingezet voor investeringen die een bepaald rendement opleveren en je hebt
dan nog ruimte over, dan ben je natuurlijk gek als je het tekort niet naar
beneden brengt. Het is geen dogma om het tekort zo hoog mogelijk te houden.
Het tekort zien ook wij het liefst zo laag mogelijk. Ons standpunt is dat
wij in de Agenda 2000 plus ruimte moeten vrijmaken voor extra investeringen,
nadat eerst gekeken is of het nuttige investeringen zijn. Niet elke weg die
je aanlegt, heeft noodzakelijk rendement. De heer Rabbae zal het daarmee zeker
eens zijn.De elektronische snelweg. Ik ben dankbaar voor de antwoorden van de minister.
Toch vind ik het nodig hem een steuntje in de rug te geven met een motie.
Wij zijn met name bezorgd om het feit dat de decoder te weinig van de grond
komt. De motie is medeondertekend door mevrouw Voûte en de heer Van
Walsem. De motie luidt als volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de voortgang in initiatieven voor een standaardtechniek
(decoder) voor digitaal tweewegverkeer over de elektronische snelweg te wensen
overlaat;overwegende, dat een snelle ontwikkeling van de elektronische snelweg
van economisch belang is;verzoekt de regering de mogelijkheid te onderzoeken dat de kabelnetbeheerders
de omroepbijdragen innen en de besparingen gebruiken ter stimulering van de
elektronische snelweg;verzoekt de regering te overwegen HTML als een serieuze standaardtaal
voor de elektronische snelweg te beschouwen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ploeg, Voûte-Droste
en Van Walsem. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 15 (25000 XIII).De heer Mateman (CDA):Mijnheer de voorzitter!...De heer Van der Ploeg (PvdA):Ik wil nog iets zeggen over de elektronische snelweg. Het is misschien
nuttig als ik dat eerst doe.De heer Mateman (CDA):Mag ik een vraag over de motie stellen?De voorzitter:U kunt nu de vraag over de motie stellen, als het kan in één
zin.De heer Mateman (CDA):Dat kan. Dan maak ik de zin wat langer.Ik ben het met het dictum van de motie eens. Ik vraag mij alleen af of
de voorlaatste overweging over het innen van de omroepbijdragen er noodzakelijkerwijze
in thuishoort, omdat onze fractie daar moeite mee heeft, gezien de consequenties
voor het publieke omroepbestel.De heer Van der Ploeg (PvdA):Ik wist dat de fractie van de heer Mateman daar moeite mee heeft. Wij
weten ook niet zeker of het beter is, de omroepbijdrage centraal dan wel decentraal
te heffen. Misschien is het wel beter dat via de fiscus te doen. Wij willen
dat wel onderzoeken om te weten hoe dat uitpakt. Het is niet meer dan dat.Vervolgens meld ik dat collega Voûte de minister een tweede steun
in de rug zal geven met betrekking tot de elektronische snelweg in de vorm
van een motie. Van der PloegOp die motie wil ik nu reeds mijn commentaar geven,
omdat volgens die motie de overheid meer als launching customer zou moeten
optreden. Ons standpunt is dat de overheid juist bij concurrenten
van KPN meer zou moeten inkopen. Het gaat ons om een level playing field.Vervolgens...De voorzitter:U mag nog heel lang praten, maar ik wijs op de discussie in uw fractie
over banale onderwerpen als spreektijden.De heer Van der Ploeg (PvdA):Ik rond af. Wij zijn blij met de opmerkingen van de heer Wijers over het
platform over de kwaliteit van de werknemer en over employability. Wij benadrukken
onze wens dat hij zo spoedig mogelijk zijn collega's Melkert en Ritzen daarbij
betrekt. Dat zouden wij een prachtig initiatief vinden.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Ik kan buitengewoon kort zijn. Ik heb niet de behoefte, zoals
collega Mateman, om in de tweede termijn nieuwe onderwerpen aan de orde te
stellen, vervolgens te zeggen dat ik het antwoord vandaag niet eens nodig
heb en dat het wel schriftelijk kan. Ik vind het ook niet het moment voor
een verkiezingsdebat. Ik richt mij dus wel tot de minister. Hij heeft bevestigd
dat hij het in grote lijnen eens is met mijn inzet rond het thema milieu en
economie en dat dit ook nog allemaal terugkomt in de nota Milieu en economie.
Wat kun je eigenlijk nog meer hebben dan algemene instemming! Ik wil echter
toch nog een enkele opmerking maken.Een groei van 3% is nodig. De minister heeft vanmorgen nadrukkelijk, tot
drie keer toe, herhaald hoe eensgezind wij daarover zijn. Ik wil daar nog
een kleine kanttekening bij maken. Een groei van 3% binnen bijvoorbeeld de
milieurandvoorwaarden, is alleen maar mogelijk wanneer je alles uit de kast
haalt om tegelijkertijd de markt binnen die milieurandvoorwaarden te duwen,
enzovoorts. Ik ben het daar in algemene zin mee eens, maar ik wil dan toch
wel graag herhalen dat dat meer vergt dan alleen geld voor technologieontwikkeling
en het voorbereiden van de technologiesprong. Er zijn immers geen free lunches.
Je zult dan ook verder moeten springen en de trendbreuk in het beleid moeten
doorzetten.Ik wil er nog even drie punten uit halen. In de eerste plaats, de consumptiebehoefte
zal veel meer centraal moeten staan dan de traditionele aanpak van iedere
sector een beetje. Dat zijn dus nieuwe concepten. In de tweede plaats noem
ik marktpenetratie van de producten maar zeker ook van de dienstverlening,
die dan beter in die milieuprofielen past via normstellingen, heffingen, mijn
nieuwe idee voor fondsvorming en openbaarheid van de milieukwaliteit van producten.
In de derde plaats moet je niet alle vraag uit de markt volgen. Je moet dus
niet alle vraag die bijvoorbeeld uit het mobiliteitsvraagstuk kan voortvloeien,
faciliteren.Ik wil nog twee heel concrete voorstellen doen. Ten eerste, is de minister
bereid om met gelijkgezinde landen voor een aantal productgroepen of producten
een doorbraak te initiëren? Dat is ook van groot belang voor het voorzitterschap.
Wij hoeven niet te wachten op de norm op Europees niveau, want wij weten allemaal
dat de langzaamste fietser dan het tempo van het peloton bepaalt. Het gaat
om doorbraaktechnologie in een aantal product- of dienstengroepen waarvan
wij zeggen: die produceren wij hier niet of het zou efficiënter zijn
om die gezamenlijk met gelijkgezinde landen, zoals Duitsland, Zwitserland,
Oostenrijk en de Scandinavische landen, te ontwikkelen. Op die manier geef
je de industrieën ook een perspectief op steun als zij die producten
op de markt zetten.Mijn tweede punt heeft te maken met de diffusie in het midden- en kleinbedrijf.
Het gaat mij daarbij vooral om de diffusie van de vaak al bestaande geavanceerde
milieutechnologie. Hij gaat mij nadrukkelijk niet om nieuwe instrumenten voor
speur- en ontwikkelingswerk, maar om het faciliteren van de diffusie. Ik leg
mede namens de heren Van der Ploeg en van Walsem van D66 op dat punt de volgende
motie aan de Kamer voor.De heer Van der Ploeg (PvdA):Van D66?De heer Crone (PvdA):Ik bedoel uiteraard collega Van der Ploeg van de Partij van de Arbeid
en collega Van Walsem van D66. Men weet dat ik tot de voorstanders behoor
van meer samenwerking. Ik zal niet spreken over een fusie, want dan ontlok
ik de minister weer allemaal dingen die nu ook weer niet hoeven.De heer Mateman (CDA):Vorig jaar in september sprak de minister zich uit voor een fusie tussen
de Partij van de Arbeid en D66.Minister Wijers:Ik sprak over samenwerking.De heer Mateman (CDA):Hij zei: binnen een jaar zal ik zeggen of dat kan, ja of nee. In De Telegraaf
van zaterdag stonden daarover uitspraken van collega Van der Ploeg en vandaag
hoor ik de heer Crone daarover spreken. Hoe oordeelt de heer Crone daar eigenlijk
over?De heer Crone (PvdA):Het was precies weer een jaar daarvoor dat ik in Het Parool samen met
twee anderen ook samenwerkingsverbanden tussen de PvdA en D66 bepleitte. De
minister heeft een jaar later gereageerd. Gezien uw vraag, neem ik aan dat
hij u volgend jaar, wellicht in Het Parool maar het kan ook in een andere
krant zijn, een antwoord geeft. Ik geef echter toe dat de samenwerking in
dit kabinet voortreffelijk is.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik begrijp dat jullie nog steeds samen eten? Of gaan die etentjes niet
meer door?De heer Crone (PvdA):Samen eten doen wij ook wel eens. Zoals u weet, woon ik hierboven in de
Kamer samen met u in de Sicco Mansholtsteeg. Ik geef toe dat ik in dat interview
de samenwerking heb verbreed naar alle partijen die zich met milieu bezighouden,
dus zeker ook met GroenLinks.Voorzitter! Ik lees de motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat er volgens onder andere de memorie van toelichting
bij de begroting van Economische Zaken en de Milieuverkenning nog veel milieuwinst
te behalen is bij het MKB;constaterende, Cronedat naast innovatie ook de verspreiding van verbeterde
 milieutechniek voor productieprocessen en producten in het
MKB verdere ondersteuning verdient;verzoekt het kabinet de mogelijkheden van een fiscale of andere regeling
ter bevordering van de verspreiding van milieusparende technologie in het
MKB nader te verkennen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Crone, Van der Ploeg en Van Walsem.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (25000 XIII).De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Voor ons staat nadrukkelijk de bedoeling van het instrument
voorop en niet de techniek. Vandaar dat wij spreken over een fiscale of een
andere regeling. Zo mogelijk moet worden aangesloten op andere regelingen.
Ik hoop dat die verkenning spoedig en met vrucht kan worden afgewikkeld.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Ik dank beide bewindslieden voor hun antwoorden op mijn vragen.
De minister is nog niet ingegaan op mijn voorstel tot een fonds voor groene
concurrentie. Misschien kan hij dat nog doen en dan krijgt hij als beloning
twee moties van mijn kant.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de technologische topinstituten een belangrijke bijdrage
leveren aan de concurrentiekracht van de Nederlandse economie;overwegende, dat de economische ontwikkeling in een duurzame richting
dient plaats te vinden;verzoekt de regering bij het selectieproces ervoor te zorgen dat ten minste
één van de op te richten technologische topinstituten gespecialiseerd
is in milieutechnologie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rabbae. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17 (25000 XIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de technologische topinstituten een belangrijke bijdrage
leveren aan de concurrentiekracht van de Nederlandse economie;overwegende, dat de economische ontwikkeling in een duurzame richting
dient plaats te vinden;overwegende, dat in alle sectoren van de Nederlandse economie milieutechnologie
een bijdrage kan leveren aan een duurzame economische ontwikkeling;verzoekt de regering bij het selectieproces alle voorstellen voor technologische
topinstituten te beoordelen op de milieutechnologische bijdrage, en dit oordeel
zwaar te laten wegen in de uiteindelijke beslissing,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Rabbae. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18 (25000 XIII).Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun uitgebreide
beantwoording. In vervolg op de discussie die is gevoerd over de verhouding
tussen het financieringstekort en investeringen wil ik heel helder stellen
dat de VVD vasthoudt aan het streven naar reductie van het financieringstekort
tot 1% overeenkomstig het stabiliteitspact: rondom het evenwicht. Wij menen
dat dit ook voor de stabiliteit van de EMU van groot belang is. Daarnaast
zijn de lastenverlichting en de investeringen van groot belang; dat geef ik
helemaal toe en dat ondersteunt mijn fractie. Primair staat echter de reductie
van het financieringstekort tot 1%, en juist daarbij is het belangrijk om
ruimte vrij te maken voor investeringen. Het grote probleem met investeringen
op het ogenblik is de lange termijn waarop ze gerealiseerd kunnen worden.
Als wij met z'n allen ook nog streven naar terugdringen van de cumulatie van
regelgeving en andere zaken, waardoor de plannen tot investering meteen gerealiseerd
kunnen worden, kan er een aardig pact uitkomen.De minister heeft uitgebreid gereageerd op mijn voorstel om een economisch
deltaplan te maken; daarvoor dank. Hij heeft terecht gesteld dat er al veel
gebeurt. Mijn intentie was het juist om uit wat er al gebeurt een samenhangend
pakket te vormen, naar analogie van bijvoorbeeld de Sociale nota. De concurrentietoets
biedt al een analyse van het concurrentievermogen, maar dat is alleen nog
maar een analyse. De ICES-projecten moeten samenhang in de uitvoering van
het beleid aanbrengen. Er is dus een analyse en er is samenhang. Interessant
aan een deltaplan is: "met vele armen". Als het straks dus echt gaat om concurrentiekracht
en investeringen, is het van groot belang dat er samenhang bestaat, en dat
is het idee achter een economisch deltaplan.Een jaar geleden drong ik aan op een reductie van de administratievelastendruk
en kreeg toen te horen dat die niet zou lukken. Nu blijkt dat het toch is
gelukt. Misschien zal ik dan ook het genoegen hebben om over een jaar samenhang
terug te vinden in een economische nota. Ik zie graag het antwoord van de
minister tegemoet.Ik heb er verder voor gepleit om de samenwerking tussen EZ en Onderwijs,
die in gang is gezet met het opstellen van de nota Kennis in beweging, te
versterken. Ik heb met name gewezen op het middelbaar beroepsonderwijs en
op het belang van de vakbekwaamheid voor de arbeidsmarkt. Ik nodig de minister
uit om de contacten met de minister van Onderwijs te intensiveren. Ik verzoek
hem om daarbij nog meer nadruk te leggen op het belang van informatie- en
communicatietechnologie, en daarbij samen met de minister van Onderwijs op
te trekken, misschien ook bij de financiering over en weer. Bij die technologie
denk ik vooral aan bevorderen van het gebruik van educatieve software in het
middel baar beroepsonderwijs, meer dan nu het geval is. Daar
zijn financiële problemen. Misschien kan EZ wat dit betreft inventief
optreden. Graag krijg ik een reactie van de minister daarop.Een ander succesinstrument in de samenwerking tussen EZ en onderwijs is
de stichting Technische wetenschappen. Deze realiseert met name datgene wat
wij graag beogen: meer technologie bij het bedrijfsleven terecht laten komen.
Misschien is het mogelijk de budgetverhoudingen nog beter in overeenstemming
te brengen met de succesformule van de STW in de tweede geldstroom van onderwijs
naar de STW. Graag verneem ik hierop de reactie van de minister.Dan kom ik tot het instandhouden van het onderzoek naar kernenergie. Zou
de minister de verschillende ideeën daarover in een notitie aan de Kamer
kunnen bundelen? Zou een en ander betrokken kunnen worden bij de behandeling
van "stroomlijnen"?Hoe staat het met de besteding van de MAP-gelden? Volgens mijn informatie
is dat voor het MKB nog niet helemaal duidelijk.Over de elektronische snelweg hebben wij heel wat gesproken. Ik dien namens
de collega's Van der Ploeg en Van Walsem hierover een motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de elektronische snelweg van belang is om de concurrentiekracht
van het Nederlandse bedrijfsleven te versterken;constaterende, dat de regering de beleidsvoornemens om Nederland koploper
op dit gebied te maken tot op dit moment niet heeft kunnen verwezenlijken;van oordeel, dat de patstelling tussen de werkgroepen "Infrastructuur"
en "Diensten" moet worden verholpen;verzoekt de regering de verschillende initiatieven van de overheid op
het gebied van IT te bundelen, als launching customer op te treden en over
de voortgang hiervan op korte termijn de Kamer te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Voûte-Droste, Van der Ploeg
en Van Walsem. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19 (25000 XIII).Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Ik schaar mij uiteraard achter de kanttekening die de heer Van der Ploeg
heeft gemaakt, voorzitter.De heer Mateman (CDA):Wat betoogt u in deze motie? Wat voegt hetgeen in de motie staat toe aan
het regeringsbeleid of waar wijkt het van het regeringsbeleid af?Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Ik heb dit gisteren vanmorgen aangegeven. Het gaat om het volgende. Op
dit moment staan op de begroting van BiZa ten behoeve van de "zwaailichtensector" –
politie en ambulance – honderden miljoenen die straks besteed worden
aan eigen inrichting, infrastructuur en andere zaken. Op de begroting van
Defensie staan honderden miljoenen voor zaken op hetzelfde gebied. Mijn vraag
is om een en ander te bundelen en te voorkomen dat ieder departement zijn
eigen infrastructuur gaat aanleggen. Die bundeling levert een behoorlijk bedrag
op. Vervolgens formuleer je wat je als overheid wilt en treed je op als launching
customer. Vanuit de defensie-industrie weten wij wat dit betekent. De overheid
formuleert wat zij hebben wil aan diensten en besteedt dit uit. Daarmee is
er sprake van een impuls voor de concurrentiekracht van het bedrijfsleven.
Dit werkt in Amerika. Het is daar een geweldige slinger geweest in het kader
van de elektronische snelweg, met name in South Carolina.De heer Mateman (CDA):Daar ben ik het mee eens. Ik hoor van de minister wel of dit erin zit
of dat het in de Nederlandse weerbarstige praktijk juist een extra vertraging
kan betekenen. Als de minister erin slaagt een en ander te bundelen, graag.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! Ik heb een amendement ingediend inzake IPR, met name erop
gericht om de onderbesteding van het centrale deel te besteden aan het decentrale
deel waar een tekort is.Dan merk ik op dat ik een aantal van de toezeggingen van de staatssecretaris
heel graag tegemoetzie.Wat ten slotte het bedrag van 140 mln. betreft, hoop ik dat de nadruk
wordt gelegd op de exportmogelijkheden voor het MKB. De exportraad heeft aangegeven
dat er nog 8 mld. te winnen valt. Ik verwacht dan ook de inzet van de staatssecretaris,
zoals zij heeft aangegeven, in de richting van de WTO om non-tarifaire handelsbelemmeringen
in het algemeen weg te nemen.De heer Van Walsem (D66):Mijnheer de voorzitter! Wij hebben gesproken over de adviesfuncties van
het MKB op de terreinen van ruimtelijke ordening en verkeer en vervoer. Daarover
zijn ook moties ingediend. Ik heb daar ook een motie over. Ik zou de minister
dringend willen verzoeken om het bedrag dat tot nu toe hiervoor is uitgetrokken,
ruim 2 mln., nog één jaar toe te kennen. Van de MKB-instanties
heb ik begrepen dat zij nog een klein jaar nodig hebben om een en ander zelf
op te vangen, zulks in overleg met innovatiecentra en IMK. Ze zijn een eind
op weg maar redden het niet voor 1 januari 1997. Ze redden het zéker
voor 1 januari 1998. Gelet op het buitengewone belang dat deze functionarissen
hebben voor het MKB, dring ik er bij de minister op aan dat hij enige creativiteit
tentoonspreidt, opdat dit bedrag van 2,2 mln. nog voor één jaar
wordt gefourneerd.Voorts ben ik blij met de toezegging van de minister in verband met de
groene BNP's. Ik ben er blij om dat dit nu definitief wordt ingevoerd. Wat
de elektronische snelweg betreft heeft mijn fractiegenote mevrouw Roethof
enige maanden geleden aandacht gevraagd voor de inrichting van een elektronisch
handtekeningenregister. Ik heb begrepen dat de minister op 8 oktober, tijdens
de EU-ministerraad, akkoord is gegaan met een Europees systeem inzake garanties
van elektronische handtekeningen. Ik verzoek hem, hierop nader in te gaan.
Wellicht kan dit worden gekoppeld aan het registratiesysteem in Nederland.Mevrouw Jorritsma-van Oosten (D66):Mijnheer de voorzitter! Sprekend over de energiesector heeft de minister
gesteld dat het grootschalige productiebedrijf er snel moet komen. Ik vraag
hem of hiervoor een tijdpad is aangegeven. Wanneer zal men met het rapport
komen en welke periode heeft men hiervoor verder nodig?Ik ben er blij om dat de minister mijn zorgen deelt over de verkoop van
aandelen van energiebedrijven. Ik hoop dat hij goed in de gaten houdt dat
er niets onomkeerbaars gebeurt. Met genoegen heb ik genoteerd dat hij eventueel
de juridische mogelijkheden zal onderzoeken om hiervoor een stokje te steken.Het verbaast mij dat er met betrekking tot Dodewaard bij de minister nog
geen voorstel is binnengekomen om het Elektriciteitsplan te wijzigen. Het
zou toch netjes van de SEP zijn wanneer zij dit wél snel deden zodat
de politieke discussie hierover gehouden kan worden. Verder herinner ik de
minister aan mijn vraag hoe het in Dodewaard verrichte onderzoek eventueel
zal worden ondergebracht bij andere onderzoeksinstellingen. Graag verkrijg
ik hierover uitsluitsel van de minister.De heer Van Dijke (RPF):Mijnheer de voorzitter! Ik kan slechts een korte reactie geven; mijn tijd
is beperkt. Ik dank de minister voor zijn beantwoording.Hij heeft gezegd dat 3% groei nodig is en wij onderstrepen dit. Echter,
wij hebben een- en andermaal aangegeven dat die groei genormeerd dient te
zijn. Bij die normering dienen de initiatieven niet alleen uit te gaan van
de heren Zalm, Vermeend, De Grave en Melkert, maar ook van deze minister.
Ook onderstrepen wij dat niet alle vragen uit de markt zomaar moeten worden
gevolgd. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die hierover eerder zijn gemaakt
door mijn collega van de fractie van de PvdA.Voorts heb ik een vraag gesteld over de liberalisering van de energiesector.
Kan er onderscheid worden gemaakt tussen productie en distributie, in die
zin dat de liberalisering niet geldt voor de distributie? Graag verkrijg ik
alsnog een antwoord van de minister op deze vraag.Over het besparingspercentage heb ik gevraagd of de 33% te halen valt,
als wij de huidige trend bekijken. Ik zie dat de schriftelijke vraag goed
is geformuleerd, maar dat het antwoord er niet op slaat. Ik krijg daarop graag
nog een reactie van de minister.Wat de WTO betreft heb ik vastgesteld dat het overleg met de Kamer veel
te laat zal plaatsvinden. Naar mijn idee zijn veel te vroeg stellingen betrokken
met betrekking tot de koers van Nederland, zonder dat er met de Kamer overleg
was gevoerd. Daarom bied ik de Kamer een motie aan om een oordeel uit te spreken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het mandaat van de WTO om vast te stellen of een beschermende
maatregel een handelsbeperking is of niet, gevolgen heeft voor nationale maatregelen
op het gebied milieu, biotechnologie, consumentenbescherming en volksgezondheid;voorts overwegende, dat de Kamer te laat betrokken is bij de voorbereiding
van de ministeriële conferentie van Singapore in december 1996;van oordeel, dat de invloed van de WTO op het nemen van nationale maatregelen
dusdanig kan zijn dat betrokkenheid van de Kamer in het voortraject gewenst
is;verzoekt de regering de Kamer tijdig te betrekken bij de formulering van
de Nederlandse inzet inzake WTO-zaken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dijke, Mateman en Rabbae.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20 (25000 XIII).De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Wat de verbetering van de bereikbaarheid betreft had de minister
inderdaad gelijk dat die 2 mld. niet zozeer sloeg op de bereikbaarheid van
bedrijfsterreinen. Hij heeft echter wel 2 mld. uit het FES beschikbaar gesteld
om de bereikbaarheid als zodanig te bevorderen. In dat verband wil ik graag
een accent gelegd zien op de bereikbaarheid van bedrijven waar veel woon-werkverkeer
is. In dat kader bied ik de Kamer een motie aan.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat een belangrijk element voor de versterking van de economische
structuur een verbetering van de bereikbaarheid (van de bedrijfsterreinen)
is;voorts overwegende, dat de bereikbaarheid van de bedrijfsterreinen welke
een hoog aanbod van woon-werkverkeer hebben, tekortschiet voor wat betreft
de openbaarvervoervoorzieningen;verzoekt de regering bij de invulling van de 2 mln. uit het FES voor de
bereikbaarheid, in het bijzonder aandacht te besteden aan de verbetering van
de bereikbaarheid van bedrijfsterreinen door het openbaar vervoer,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Dijke. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21 (25000 XIII).De heer Mateman (CDA):De gedachte achter de motie is mij zeer sympathiek. Alvorens ik de motie
steun, wil ik weten of de heer Van Dijke het ook met ons amendement inzake
Stirea eens is, dat wij ook de lopende begroting al moeten budgetteren en
veranderen om ervoor te zorgen dat dit gebeurt. Wij hebben een amendement
ingediend om het fonds voor de stimulering van de omgeving te veranderen,
om ook de bereikbaarheid van de industrieterreinen in Oost-Nederland, de Achterhoek,
Brabant en Limburg te bevorderen. Deze motie is mij sympathiek. Van DijkeZij
is toch niet bedoeld in plaats van ons amendement, maar ernaast?De heer Van Dijke (RPF):Zo is het.Over de toevoeging van waterstof aan het gasnet antwoordt de minister
dat het een interessant idee is, maar dat het pas voor langere termijn is.
Wil de minister een versnelling van dat proces bevorderen? In zijn schriftelijke
antwoord schrijft hij dat hij geen directe consequenties ziet voor de stadsverwarmingsprojecten.
Het is natuurlijk wel zeker dat het directe gevolgen zal hebben. Wanneer je
nu grootschalig investeert in stadsverwarmingsprojecten, kun je dat proces
wel vergeten, omdat daarvoor per woning verwarming nodig is. Daarvoor zijn
individuele warmtebronnen nodig, in tegenstelling tot stadsverwarmingsprojecten.
Dus nog graag een concrete reactie op dit punt.Ik heb aandacht gevraagd voor het project van een CO2-opvangsysteem
in Bleiswijk. De HSL dreigt dit te torpederen. De minister zegt dat daarmee
mogelijk een schade van 15 mln. tot 20 mln. gepaard gaat. Dat is een onderschatting
van het probleem. De schade die dan eventueel wordt aangericht, is vele malen
groter. Daarom vraag ik met nadruk om dit bij de overwegingen te betrekken.Ik heb een opmerking gemaakt over de fusie van de Rijksgeologische dienst
met TNO. Kan daar nog een antwoord op volgen? Het mag ook schriftelijk, maar
ik wil daar graag een antwoord op.Minister Wijers:Voorzitter! De heer Mateman had een interessante, maar tot mijn spijt
niet geheel juiste stelling ten aanzien van de positie van de grote multinationals
rondom de technologische topinstituten. Hij gaf aan: je merkt wel dat de visie
die wij hebben vanuit het CDA, ook blijkt uit de afstand die de drie grote
ondernemingen, Shell, Philips en Unilever, in dit hele proces in acht nemen.
Ik ben daar verbaasd over en het klopt feitelijk ook niet helemaal wat hier
wordt gezegd.Het is zo dat die technologische topinstituten worden ontwikkeld met de
relevante delen van het bedrijfsleven en de publieke kennisinfrastructuur.
Het zijn dus geen green-fieldoperaties; ik heb dat al een keer eerder gezegd.
Ik heb het ook tegen mevrouw Van der Hoeven gezegd; zij leek toen tevreden.
Het gaat om maatwerk. Zij zullen er verschillend uitzien, afhankelijk van
de rol die bedrijven en de kennisinfrastructuur kiezen.Maar nu even de stelling over die drie grote multinationals. Ik weet niet
waar de heer Mateman het vandaan haalt, maar het klopt van geen kant. In de
eerste plaats was Unilever betrokken bij het voorstel voor de voedselwetenschappen;
dat is genomineerd voor de volgende ronde. Philips was er bij drie betrokken,
waarvan er twee zijn genomineerd voor de volgende ronde en eentje niet; Shell
was bij twee betrokken en is bij één genomineerde. Het is dus
gewoonweg niet waar: zij zijn erg enthousiast. Dat weet ik ook zeker, want
dat waren zij in het begin: toen heb ik hen, en andere ondernemingen, er uitgebreid
over gesproken. Ik begin zoiets niet, voordat ik zeker weet dat ook het grote
bedrijfsleven, naast het kleine bedrijfsleven, hier enthousiast over is.Dan kom ik bij de opmerking over de kleine detailhandelaren. Dat loopt
eigenlijk vooruit op de discussie over de Wet economische mededinging. Zoals
ook is gezegd in de beantwoording: wij zijn nog bezig in een dialoog met hen.
Wij zijn ook nog in overleg met Brussel over een aantal interpretatievraagstukken.
In november hak ik de knoop door, zodat in de behandeling met de Kamer de
Kamer zich een goed beeld kan vormen hoe de dialoog verlopen is en wat de
eventuele, niet uit te sluiten, verschillen van mening waren, respectievelijk
wat daarachter zit.Voorts heeft de heer Mateman een opmerking gemaakt over de teruggavenregeling
regulerende energiebelasting. Daarover hebben de staatssecretaris en ik, alsmede
mevrouw De Boer, een brief geschreven aan de Kamer. Wat was eigenlijk de filosofie?
Niet dat wij het voorstel niet sympathiek vonden – het betrof de motie-Remkes.
Maar ik heb er toen ook in het debat voor gewaarschuwd dat ik goed wil nagaan
welke uitvoeringsaspecten erbij komen kijken.Er was een totaal uitgewerkt voorstel, voorzitter, en ik ben bijzonder
geschrokken, omdat zich een gigantische bureaucratie dreigde te ontwikkelen.
Dat had niet eens zozeer te maken met het feit dat je de huidige MJA-bedrijven
erbij betrekt, want dat is het probleem niet: die zijn redelijk te overzien.
Maar vervolgens ga je er ook de IMT-bedrijven bij betrekken en komen er andere
sectoren bij die vanuit de fiscale regelgeving ook recht hebben op dit soort
faciliteiten. Voor je het weet, ben je dan met duizenden en duizenden bedrijven
bezig in detail te gaan kijken of zij eigenlijk het aangegeven type plannen
ook daadwerkelijk uitvoeren of niet. De uitvoeringskosten werden daardoor
prohibitief. Daardoor was ook 100% teruggave niet te realiseren; het zou maar
50% worden. Er zou ook een overlap met de normale REB-terugsluis komen.Kortom, wij hebben dat keurig proberen uit te werken en toen we de consequenties
van deze mooie gedachte in de praktijk zagen, heb ik in ieder geval gezegd:
een minister die steeds pleit voor eenvoudige regelgeving, simpele regels
en minder bureaucratie, kan dit gewoon in redelijkheid niet voor zijn verantwoording
nemen. De staatssecretaris was het daar ook volledig mee eens. Vandaar dat
wij tot de gedachte zijn gekomen van het alternatief van de energie-investeringsaftrek.
Dat is eigenlijk heel interessant, want daarbij komen wij ook de MJA-bedrijven
tegemoet door hen te betrekken bij het vaststellen van de lijsten van het
type investeringen die zich zouden lenen voor de aftrek. Die liggen nu ook
bij de betreffende sectoren.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Kunnen wij het niet combineren, in die zin dat de bedrijven
die wel heldere en toetsbare MJA's hebben, onder een teruggavenregeling vallen
en de overige groepen, waarvan de minister terecht zegt dat het moeilijk is,
onder een fiscale regeling?Minister Wijers:Wij hebben ernaar gekeken. Als er fiscale wetgeving gecreëerd wordt,
is dat het recht van iedere fiscale entiteit die aan de criteria voldoet.
Wij zouden bij dit vraagstuk de fiscaliteit met de subsidieregeling moeten
combineren. Dat wordt een bloederig geheel. Dat kan ik u garanderen. Ik wil
daarvoor liever niet de verantwoordelijkheid nemen. Wij zullen er nog een
discussie over voeren. Het betreft immers een wetsvoorstel. Dat wordt met
de Kamer besproken.Voorzitter! Ik heb geen er geen behoefte aan steeds terug te komen op
de discussie over Fokker. Wij moeten het rustig houden. Ik
doe mijn uiterste best om de Kamer zo goed mogelijk te informeren. Ik probeer
geen spelletje te spelen. Er zijn altijd interpretaties mogelijk over cijfers.Nog even één ding naar aanleiding van een vraag van de heer
Mateman, niet met de bedoeling om weer olie op het vuur te gooien. Hij sprak
over het bedrag van 770 mln. Ik heb dat even laten nakijken. In het bestuur
van het NIVR is in ieder geval nooit een projectvoorstel met officiële
status aan de orde gekomen. Daarop moet ik mij als minister baseren. Het NIVR
heeft nooit een projectvoorstel terzake bij EZ gedaan. Ik kan natuurlijk niet
handelen op basis van informele contacten tussen medewerkers van Fokker en
medewerkers van het NIVR. Ik sluit niet uit dat die contacten er geweest zijn
en dat dit soort dingen zijn besproken. Een minister hoort zich in zijn informatieverstrekking
aan de Kamer echter te baseren op officiële voorstellen. Daarvoor hebben
wij nu juist het NIVR. Als er discussiepunten tussen ons bestaan, hebben die
waarschijnlijk te maken met dat type informatie.De heer Mateman (CDA):De minister slaat de spijker op zijn kop, voorzitter, met zijn opmerking
over de feitelijke gegevens. Ik denk dat hij nog meer gelijk heeft met zijn
opmerking over het stadium waarin wij dit soort gegevens uitwisselen. Ik zou
er de voorkeur aan geven dat weken later te doen, vanwege het doel dat ons
beiden voor ogen staat.Minister Wijers:Ik ga kort door de bocht met de amendementen die de heer Mateman heeft
ingediend. Ik vind die buitengewoon sympathiek. Ik dank hem ook voor de steun
die hij blijkbaar weet te bereiken bij zijn collega's in de CDA-fractie voor
de begroting van EZ. Ik spreek mijn bewondering uit voor zijn effectiviteit.
Vervolgens moeten wij vaststellen, dat daarvoor tijdens de algemene beschouwingen
geen dekking gevonden is. Het zijn sympathieke amendementen, maar ik kan er
niets mee. Ik wil hem echter graag stimuleren door te gaan met zijn goede
werk, dat kan mij nog eens van pas komen en hem misschien ook.De heer Van der Ploeg maakte een belangrijke opmerking. Die had ik eigenlijk
ook moeten maken toen de verschillende modellen binnen Europa werden vergeleken.
Ik ben het erg met hem eens dat juist een van de kritische succesfactoren
van de afgelopen jaren is geweest, dat wij én hebben bezuinigd én
lasten hebben verlicht. Wij hebben niet zoals andere landen de lasten verzwaard
en vervolgens bezuinigingen gezocht aan de investeringskant. Dat is cruciaal
geweest; dat ben ik zeer met hem eens. Er wordt nu zo naar het Nederlandse
model gekeken, dat ik ervan overtuigd ben dat wij in dezen effectief gidsland
kunnen zijn in Europa.Voorzitter! Ik heb gezegd dat ik het Keynesiaanse denken niet zodanig
vergeten ben, dat ik geen gevoel heb voor bestedingseffecten, spaaroverschotten,
enzovoorts. Ik ben wat het macro-economische denken betreft inderdaad beïnvloed
door Keynes, voor het micro-economische denken meer door Schumpeter en voor
het meso-economische denken door Porter. Dan hebben wij meteen de drie helden
te pakken. Zij spelen allemaal een rol in het denken over de vraag hoe wij
de economie moeten inrichten. Als ik in een volgend leven tijd heb, zal ik
daarover eens een verhaaltje schrijven. Die visies kunnen op de een of andere
manier geïntegreerd worden.De heer Van der Ploeg en ik verschillen van mening over de lastenverlichting
en in het bijzonder over het accent op de onderkant. Ik ben geneigd mij zorgen
te maken over de effecten van de marginale wig, als de effecten aan de onderkant
met de lastenverlichting te veel zouden aanzetten. Dat effect is er gewoon.
Op een gegeven moment wordt die marginale wig te hoog en zal er steeds een
mix gemaakt moeten worden van lastenverlichting over het totale gebied met
accenten aan de onderkant. Dat is een kwestie van maatvoering. Dat is niet
zo principieel.De heer Rabbae (GroenLinks):Moet de minister het voor de investeringen voor de komende periode benodigde
bedrag halen uit een matige budgetreductieniveau; niet 1% of 0% maar in de
buurt van 2%?Minister Wijers:Voorzitter! Eigenlijk gaat het hier om een sommetje dat nog gemaakt moet
worden. Wat bepaalt voor mij de omvang van het financieringstekort? Dat is
het niveau dat je nodig hebt om tijdens de gehele conjunctuurcyclus te voorkomen
dat je door de limiet van 3% heen schiet. Dat is eigenlijk de consequentie
van het stabiliteitspact. In het ene land ligt het niveau hoger of lager dan
in het andere. Ik wacht de uitkomst van het sommetje af en zal dat kritisch
bekijken. Ik verwacht dat de uitkomst niet veel discretionaire ruimte geeft.
Aan de hand van de historische tijdanalyse kun je precies zien hoe de Nederlandse
economie zich gedraagt. Als er enige discretionaire ruimte is, ben ik ieder
geval voldoende Keynesiaan om niet coûte que coûte en omdat het
zo lekker staat voor die 1% kiezen. Blijkbaar heeft mevrouw Voûte de
som al gemaakt en komt zij tot de conclusie dat we op 1% moeten uitkomen.
Ik weet niet of dat moet. Ik zal, samen met de minister van Financiën
en de collega's in het kabinet, de sommen maken en vervolgens zullen wij ons
op de uitkomst beraden. Close to balance is een diplomatieke term aan de hand
waarvan verschillende oplossingen bedacht kunnen worden.De heer Rabbae (GroenLinks):In een interview met een krant heb ik begrepen dat u uitgaat van een 2%-tekortreductie.
Minister Zalm koerst aan op 1%. Uw eigen partij koerst eigenlijk ook aan op
1%-tekortreductie. Dan heeft u toch een probleem.Minister Wijers:Nee, dat is voor mij helemaal geen probleem. Als ik in het kranteninterview
stellig heb gesproken over 2%, was ik voorbarig. Ik wil gewoon dat eerst de
som gemaakt worden. Ik wil weten wat een en ander betekent voor de Nederlandse
economie als je een gehele conjunctuurcyclus in aanmerking neemt. Ik wil weten
bij welk niveau je in een baisse te maken krijgt. Er kunnen namelijk negatieve
effecten ontstaan en het tekort kan dan gaan oplopen. Daarom moet je misschien
een buffer hebben, zodat je kunt bijsturen en kunt corrigeren. De uitkomst
van al die beschouwingen bepaalt voor mij in hoge mate het niveau. Wat mij
betreft is het dus technische discussie. Ik vind die discussie ook helemaal
niet interessant. We moeten ook in aanmerking nemen waar we met dit beleid
aan het eind van deze kabinetsperiode uitkomen. Daarmee zouden we al een heel
eind in de buurt van het gewenste niveau komen. Misschien
moeten wij in de komende jaren tot een bijstelling naar beneden komen. Laten
wij hier nu niet proberen van dit onderwerp een nieuw symbool van partijpolitieke
profilering te maken. Wat mij betreft gaat het nu om een puur technische discussie.De heer Rabbae (GroenLinks):Het is een politieke discussie.Minister Wijers:Nee, het is geen politieke discussie, maar een technische discussie. Misschien
wil iemand er een partijpolitieke discussie van maken, maar wat mij betreft
is het een technische discussie. Het is ook niet interessant of we op 1,5%
of 2% moeten uitkomen. Laten we wel wezen, in de toekomst moeten we met veel
belangrijkere vraagstukken bezig zijn.Voorzitter! Ik kom vervolgens te spreken over de motie van de heer Van
der Ploeg, mevrouw Voûte en de heer Van Walsem. Die motie handelt over
het omroepbijdragen enerzijds en de HTML-standaard anderzijds. Hetgeen gezegd
wordt over het innen van de omroepbijdragen door kabelnetbeheerders kan ik
niet goed beoordelen. Het gaat hierbij om iets dat primair ligt op het terrein
van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Graag wil ik samen
met de minister van OCW een schriftelijke reactie op het eerste deel van de
motie toezeggen.Het tweede deel van de motie gaat over HTML. Die HTML is een standaard.
Dat is een vaststelling van een feit, godzijdank. Ik heb hier geen enkele
moeite mee en dit onderdeel van de motie vraagt van mij verder geen actie,
sprak hij opgelucht.De heer Rabbae sprak over het groene fonds. Hij zei dat het hem niet om
het middel maar om het doel ging. Daarover verschillen wij niet veel van mening.
Ik ben met de heer Rabbae van mening dat er allerlei kansen zijn. Ik wil geen
problemen, maar je moet je kansen nemen. Op een aantal gebieden waarop wij
diepgaande kennis hebben, kunnen wij proberen om te zamen met het bedrijfsleven
een concurrentiepositie op externe markten te ontwikkelen. Ook via ontwikkelingssamenwerking
kunnen wij op dit gebeid dingen van de grond krijgen. Wij zijn nu bijvoorbeeld
bezig met zonne-energie. Dat is erg interessant. Er liggen allerlei kansen
en wij werken aan de mogelijkheden. Ik wil echter geen bijzondere potten maken
en tot bestemmingsheffingen komen. Daar geloof ik niet in. Als iets moet gebeuren,
moet je er de centen maar voor vinden. Daar hebben wij niet allerlei verschillende
potten met gebonden bestedingen voor nodig. Dat zou het beheren van de overheidsfinanciën
erg lastig maken.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik begrijp de positie van de minister. Wij zien nu aan de discussie over
het FES hoe moeilijk het is om er toch iets uit te halen voor de ecologische
hoofdstructuur. Dat blijft toch altijd een discussiepunt voor sommige fracties.
Als de minister inderdaad de middelen voor het raakvlak milieu en economie
heeft kunnen afzonderen – ik begrijp dat dit ook moeilijk – dan
kan hij rustig aan het werk op grond en in het kader van dat fonds. Dan heeft
hij minder problemen dan wanneer hij elke keer geballoteerd moet worden met
andere uitgaven.Minister Wijers:Het is principiëler. Ik vind milieutechnologie te belangrijk om er
een aparte speeltuin voor te maken voor het milieubewustzijn van deze samenleving.
Ik wil nu juist het milieu en de economie echt met elkaar integreren. Ik ben
ervan overtuigd dat wij in het kader van stimulering van technologie, in het
kader van het FES tal van mogelijkheden zullen zien. Ik wil geen segmentatie.
Ik wil juist een integratie. Als je integreert, met alle contacten die mijn
departement met het bedrijfsleven heeft, krijg je pas volume. Mijn filosofie
is net tegenovergesteld aan die van de heer Rabbae, maar wij hebben wel dezelfde
doelstelling. Laten wij proberen het te integreren; het moet een manier van
denken worden. Ik verwijs naar datgene wat de heer Crone zei. Als producten
worden ontwikkeld, moet het gewoon top of mind van de ontwikkelaar zijn: wat
betekent dit voor het sluiten van kringlopen van grondstoffen; als ik het
zo ontwerp, betekent dat dan inderdaad minimaal energiegebruik? Het gaat om
dergelijke vraagstukken. Dat lukt alleen als wij het milieudenken, het denken
over duurzaamheid top of mind maken bij de mensen in het dagelijks leven in
de economie en in hun dagelijks leven thuis. In die zin heeft het ook iets
te maken met consumentengedrag, enzovoort. Wij moeten het juist niet apart
maken. Dat is overigens ook de filosofie van mijn collega De Boer: milieubeleid
integreren in andere vormen van beleid.Tot mijn grote spijt moet ik aanneming van beide moties van de heer Rabbae
ontraden, eigenlijk met een gemeenschappelijk argument. Het hele proces van
de technologische topinstituten loopt. Ik heb van tevoren die procedure toegestuurd
aan de Kamer. Er is een discussie over geweest en vervolgens heeft de Kamer
hieraan haar steun gegeven. Lopende een proces ga ik die procedure niet veranderen,
nog los van de inhoudelijke bezwaren die ik tegen de suggestie van de heer
Rabbae heb. Ik wil juist dat die TTI's in een bepaalde filosofie worden opgezet.
Hij stelt nu een andere filosofie voor. Hij vraagt mij iets anders te doen
dan ik met die TTI's wil en dat wil ik dus niet.De heer Rabbae (GroenLinks):Geldt dat ook voor de motie over het integreren van milieu in al die verschillende
instituten?Minister Wijers:Ja.De heer Rabbae (GroenLinks):Dat is toch in strijd met de argumenten die de minister net hanteerde
tegen mijn verhaal over een apart fonds voor de groene concurrentie?Minister Wijers:Neen, dat is het niet. Ik wil de spelregels niet veranderen tijdens het
proces. Als duurzaamheidsaspecten, bijvoorbeeld in de voedingstechnologie,
belangrijk zijn – dat geef ik de heer Crone toe – dan moeten wij
ervoor zorgen dat wij voldoende signalen geven via bepaalde regelgeving. Dan
moeten wij bepaalde fiscale instrumenten geven. Dan gaan die dingen ook meewegen.
Wij zijn hier godzijdank niet de enigen die zich over dergelijke dingen zorgen
maken. Ik zie vaak bij het bedrijfsleven een manier van denken over het milieu
en over oplossingsrichtingen die veel verdergaat dan wij hier voor mogelijk
houden. Die wil ik zoveel mogelijk integreren in de dagelijkse beslissingen
over de economie, want dan krijgt het volume. Ik ben ervan overtuigd dat het
gaat werken.Voorzitter! De heer Crone heeft gevraagd of wij bereid zijn om tijdens
het Nederlandse voorzitterschap met gelijkgezinde landen een doorbraak
te forceren ten aanzien van normen voor bepaalde producten en diensten. Ik
zal sowieso in die voorzittersrol proberen om dat hoger op de agenda te krijgen.
Het heeft mijn voorkeur om op Europees niveau een doorbraak te realiseren.
Ik noem de minimumeisen voor wit- en bruingoed, wat om de een of andere reden
maar niet lukt. Ik hanteer daarbij een tweesporenbeleid. Tijdens ons voorzitterschap
wil ik pogen om te komen tot Europese richtlijnen of convenanten, maar in
de tussentijd wil ik op nationaal niveau wel degelijk werken aan de voorbereiding
van wetgeving. Immers, het kan allemaal niet te lang gaan duren. Ik ben het
met de heer Crone eens dat er een tussenoplossing gevonden kan worden. Als
wij het niet met alle Europese landen eens kunnen worden, maar wel met een
vrij grote groep, kan als criterium aangelegd worden niet het aantal landen,
maar het volume van de markt of de producenten, dat zij vertegenwoordigen.
Dat is een alternatief, maar het zou een teleurstelling zijn, als het zo zou
moeten.Ik kom op de motie die de heer Crone heeft ingediend over het MKB. Ik
ben het ermee eens dat het MKB speciale aandacht behoeft. Daarom bestaat er
nu al een aantal laagdrempelige regelingen ter bevordering van een schoner
MKB. Ik heb die regelingen zo-even genoemd. Ik heb op het ogenblik onvoldoende
zicht op de belasting van het milieu door het MKB. Er is niet alleen sprake
van belasting, maar ook van winst. Als de heer Crone het mij toestaat, wil
ik graag eerst wat nader onderzoek doen. Ik kan dan op dit thema terugkomen
in het kader van de nota Milieu en economie. Dat lijkt mij een goed moment
om nog eens te inventariseren wat de verschillende regels impliceren. De motie
is zo gesteld dat ik al een commitment aanga voor een nieuwe regeling. Als
ik de motie zo zou kunnen lezen dat ik mijn huiswerk nog eens moet doen en
dat ik de bestaande regels nog eens moet bekijken of er hiaten tussen zitten
om daarna met voorstellen te komen, dan wil ik...De heer Crone (PvdA):Ik vraag om een verkenning. Helaas is dat niet bindend. Die verkenning
moet er wel komen, maar u behoeft het niet met de uitkomst daarvan eens te
zijn. Uw oplossing is evenwel een goede.Minister Wijers:Dan doen wij het zo.Voorzitter! Mevrouw Voûte heeft de sommen met die 1% al gemaakt;
ik nog niet. Ik wacht dus eerst die sommen af. Ik krijg van die 1% noch een
positief noch een negatief gevoel. De tijd zal het leren. Wij moeten daar
in het kabinet goed over praten.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! Ik heb gesteld dat wij naar die 1% streven. Het gaat ons daarbij
om evenwicht in het stabiliteitspact. Dat streven is voor ons van groot belang.Minister Wijers:Voorzitter! Ik kom op de discussie over het nationaal deltaplan. Ik moet
daar nog eens over nadenken. Het is duidelijk wat mevrouw Voûte voor
ogen heeft. Zij wil de samenhang tussen de verschillende terreinen zien. Ik
denk dat het mij past om in de volgende memorie van toelichting – die
geeft toch een beeld van wat de strategie was en wat daarmee is bereikt –
de samenhang die tussen de verschillende activiteiten is gerealiseerd, aan
te geven. Aan de hand van de concurrentietoets die wij dan gemaakt hebben,
en aan de hand van datgene wat bereikt is met de implementatie van alle voorstellen,
kunnen wij daar dan een mooie strik omheen doen. Ik wil dat graag toezeggen.Ik ben bereid om meer samenwerking te realiseren tussen EZ en OCW, bijvoorbeeld
op het gebied van de educatieve software voor het MBO. Ik ga dit eens met
de heer Ritzen bekijken. Overigens is het niet zo dat ik over financiën
beschik waarmee ik de heer Ritzen kan helpen. Gezien het budget hiervoor op
onze begrotingen, is het eerder andersom, alhoewel hij het ook moeilijk heeft.
Ik wil dus graag bekijken of wij op de manier waarop wij nu al met elkaar
werken, op dit gebied verder kunnen komen met deze activiteiten. Als wij daar
nieuwe ideeën over hebben, moeten wij daar maar eens over rapporteren.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):Voorzitter! Het ging meer om de intentie dat, als het voor de arbeidsmarkt
van de 21ste eeuw van belang is, met name EZ zou moeten aangeven hoe het zit
met de aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt. Als je wat invloed wilt hebben
in de ROC's, zou dit misschien een financieel instrument kunnen zijn dat de
heer Ritzen vervolgens weer verdubbelt. Dat is de gedachtegang.Minister Wijers:Wij gaan erop studeren.Voorzitter! In verband met de innige samenwerking met de minister van
OCW werd ook het thema STW aan de orde gesteld. Mevrouw Voûte stelde
voor om het STW-budget te verhogen ten koste van NWO. Ik ben met mijn collega
in een voortdurende dialoog over een effectieve besteding van de publieke
middelen. Ik zie niet zozeer de tegenstelling NWO en STW. Dat doet ook geen
recht aan de ontwikkeling die NWO op het ogenblik doormaakt en die ik als
erg positief zie. Er vindt ook veel relevant onderzoek voor het bedrijfsleven
plaats. Uiteraard zet ik de dialoog met mijn collega wel voort.Mevrouw Voûte heeft gevraagd om een notitie over het onderzoek naar
kernenergie in het kader van de stroomlijnennotitie. Dat heeft mij wat verbaasd
omdat ik in de Energienota heel duidelijk heb uiteengezet wat mijn beleid
is. Ik weet niet wat er nog meer over opgeschreven moet worden.Mevrouw Voûte-Droste (VVD):U moet mijn verzoek zien in het licht van uw antwoord aangaande de vorig
jaar aanvaarde VVD-motie waarin gevraagd is het onderzoek naar kernenergie
op peil te houden. Wat betreft de sluiting van de centrale in Dodewaard kan
men bij dat laatste vraagtekens plaatsen. U heeft zelf aangegeven dat er bekeken
zal worden wat er bij ECN meer bij kan. Al dat soort zaken zouden wij graag
in samenhang behandeld zien in een notitie. Kortom, wij zouden graag willen
zien hoe u inhoud geeft aan het op peil houden van dit onderzoek naar kernenergie,
waarbij een en ander wellicht meteen betrokken kan worden bij de stroomlijnennotitie.
Anders zou het weer een apart overleg moeten worden.Minister Wijers:Ik denk dat het moment van bespreking dan niet is de stroomlijnennotitie
maar mijn eventuele voorstel tot aanpassing van het Elektriciteitsplan. Als
er een voorstel komt van de SEP zullen wij daarover een regeringsstandpunt
innemen. In antwoord op de vraag van mevrouw Jorritsma kan ik zeggen
dat wij daar dan ook bij betrekken de aspecten van research en development
die daarbij mogelijkerwijs een rol spelen, dit alles in het licht van wat
daarover in de Energienota is gezegd en toegezegd.Vervolgens kom ik te spreken over de MAP-problematiek die mevrouw Voûte
aan de orde heeft gesteld. De besteding van de MAP-gelden is geregeld in de
ontwerpwet energiedistributie die nu bij de Eerste Kamer ligt. Er is gisteren
ook een nadere memorie van antwoord naar de Eerste Kamer gestuurd. Ik streef
naar inwerkingtreding per 1 januari 1997. Vanuit mijn departement ben ik overigens
in overleg met distributiebedrijven en MKB Nederland om te stimuleren dat
men er met elkaar uitkomt. Dat proces loopt nu. Ik probeer dat te faciliteren,
zodat het goed gaat verlopen, want er zat inderdaad wat minder voortgang in
dan ikzelf wenselijk achtte.Dan kom ik te spreken over de motie van mevrouw Voûte, waar ik op
zichzelf niet zo enthousiast over ben. Dat heeft allereerst te maken met de
overwegingen die erin staan. Ik heb met argumenten betoogd dat er geen sprake
is van een patstelling tussen de partijen. Ik vind dat er nog helemaal geen
aanleiding is om die constatering te doen. Het valt mij op dat er in de motie
ook niets staat over het huidige overheidsbeleid. Ik wil mij nu niet committeren
aan een centrale aansturing van de politietelecommunicatie. Wij proberen nu
juist de politie slagvaardiger te maken. Wij moeten dan ook goed nadenken
of wij wel willen centraliseren. Naar aanleiding van deze motie wil ik wel
toezeggen, dat ik zal stimuleren dat de minister van Binnenlandse Zaken met
een schriftelijke reactie komt, maar ik heb grote twijfels of deze motie veel
toevoegt aan het bestaande beleid.De heer Van Walsem heeft gesuggereerd dat er sprake is van bezuinigingen.
Ik denk dat hier sprake is van een misverstand wellicht doordat ik hem eerder
niet goed heb beantwoord. Ik denk dat wij even een aantal dingen uit elkaar
moeten halen. Er is een traject met efficiencywinst door het in elkaar schuiven
van de IC's en de IMK's. Die efficiencywinst wordt niet bestreden. Zij wordt
in feite in de loop der jaren geconverteerd. Dat is in deze begroting geregeld.
Dat is geen bezuiniging, maar niets anders dan een efficiencywinst door het
realiseren van een fusieproces. Dat staat niet ter discussie. Sinds mijn eerste
begroting loopt er wel een ander proces, namelijk van bezuinigingen in de
adviesstructuur. De argumentatie daarbij is dat de adviesfunctie door de markt
wordt overgenomen. Hierover heb ik in de afgelopen jaren een aantal gesprekken
gevoerd met de organisaties. Ik heb heel duidelijk gemaakt dat het een keer
uit is. Gelet op het verloop van de processen, voel ik er niets voor hiervoor
weer een uitzondering te maken en er weer een jaar bij te doen. Je moet ook
je geloofwaardigheid een keer bewaren. Men weet al heel lang dat deze financiële
stroom afloopt. Er is niks nieuws. Er is geen sprake van een verrassing. Excuseer
mij, maar ik voel voor die suggestie heel weinig.De heer Van Walsem (D66):Dat is jammer. Als je een motie indient, hoop je toch op enig begrip.
Ik kijk naar alle bedragen die met de begroting gemoeid zijn. Uiteindelijk
heb je het aan het eind van de begrotingsbehandeling over 2 mln. Het MKB krijgt
het met de verschillende partners bijna voor elkaar. De minister kan wel zeggen
dat je een keer een grens moet trekken, maar het is het laatste jaar en zij
hebben de zaak bijna rond. De functie die men nu gaat overnemen, is buitengewoon
belangrijk voor het MKB. Ik verzoek de minister daarom dringend zijn mening
te heroverwegen.Minister Wijers:Ik maak hierover nog een opmerking. In de discussies over de besteding
van het kleine budget bij Economische Zaken is het argument zo vaak "wat zeur
je nou, het is toch maar 2 mln.?". Maar neem je al die twee miljoenen bij
elkaar, dan wordt het toch heel lastig. Daar moeten wij keuzen in maken. Als
ik het mij goed herinner, is het al een keer uitgesteld. Het moet ook een
keer uit zijn.Voorzitter! Mevrouw Jorritsma stelde een vraag over het tijdpad rondom
het proces-Langman/Kremers. Ik verwacht hun formele eindrapportage eind november.
Daarna kunnen de consequenties van hun voorstel snel worden meegenomen in
de discussie over de nieuwe Elektriciteitswet.Dan kom ik op het onderzoek in Dodewaard. Voor een deel kan het onderzoek
dat in Dodewaard plaatsvindt, niet worden overgenomen. Het gaat daarbij om
een specifiek onderzoek naar dat type reactor. Thema's zoals veiligheid spelen
bij het onderzoek van het ECN een belangrijk rol. Het ECN is evenwel meer
op de toekomst gericht, terwijl Dodewaard zich meer richt op de werking van
de huidige apparaten.De heer Mateman (CDA):Binnen de categorie reactoren waarin Dodewaard valt, is Dodewaard jaar
in jaar onderscheiden als de centrale met de hoogste veiligheidsrating. Wij
doen wel degelijk ook daar in de praktijk ervaring op die in de toekomst nodig
is. Je kunt niet stellen dat het een oud en maintaining is en het ander kennis
opdoen. Juist door het in bedrijf houden van een relatief kleine, maar up-to-date
centrale is het nodig om voor de toekomst kennis te verwerven. Dat wil ik
toch niet helemaal ontkoppelen.Minister Wijers:Het was zeker niet mijn bedoeling daar dédain over te spreken.
Het is een andere type onderzoek. Door de aard ervan houdt het op als je de
centrale sluit. Dat bedoelde ik te zeggen.De heer Van Dijke vroeg of je bij de liberalisering van de elektriciteitssector
onderscheid kunt maken tussen productie en distributie. Dat is heel moeilijk
omdat ze erg met elkaar samenhangen. Naarmate je verder liberaliseert, lopen
hun rollen steeds meer uit elkaar. In de context van de aanpassingen en onze
reactie op alle reacties die wij weer hebben gekregen op stroomlijnen, kom
ik hierop uitgebreid terug. Zij hebben verschillende rollen. Vervult de distributiefunctie
een rol voor captive customers, dan is van een heel andere positie sprake
dan bij producenten die in een veel vrijere omgeving opereren. De captive
customer distributiefunctie stelt nadere eisen aan de rol van distributiebedrijven.
In die zin heeft de heer Van Dijke gelijk. Dat wordt echter allemaal in de
nieuwe Elektriciteitswet geregeld.Voorzitter! De heer Van Dijke vraagt hoe het zit met de besparing van
33%. Zijn vraag is eigenlijk of ik mij committeer aan die 33%, ja of nee.
Het antwoord is: ja. Het doel van een gemiddelde reductie met 1,5% per jaar
is gesteld voor de hele periode van 1995 tot 2020. Om 1,5% te
halen wordt uiteraard een uitgebreid pakket aan maatregelen ontwikkeld. Sommige
mensen vinden dat percentage niet zo hoog. Zij zeggen dat vroeger de percentages
hoger waren. Dat is waar, maar dat was in de tijd van zeer hoge energieprijzen.
Bovendien hadden wij toen wij met de programma's begonnen als eerste de easy
hits. Nu betreft het marginale opbrengsten en marginale kosten. In de Energienota
is 33% ingevuld als doelstelling. Wij gaan daar voor.De heer Van Dijke (RPF):Dat is nu juist mijn punt. Naarmate de tijd verstrijkt wordt het moeilijker.
Je ziet dat aan de percentages die met het jaar dalen. Nu zitten wij op 1,1%.
Als deze trend zich doorzet, zakken wij beneden de 1%. De doelstelling komt
dan in gevaar.Minister Wijers:Nee. De verwachting is zelfs dat wij de komende jaren toegaan naar 2%.
Dat heeft te maken met een aantal grote projecten waarvan de effecten pas
de komende jaren hun beslag krijgen. Ik ben ervan overtuigd dat wij prima
op schema liggen met de energiebesparingsprogramma's. Wij zijn bezig met de
evaluatie. Anders dan je zou verwachten, zal er eerder sprake zijn van een
stijging van het energie-efficiencypercentage dan van een daling. Dat blijkt
uit alle evaluaties waarover ik nu beschik. Er zit nog heel veel in de pijplijn
wat nog effect zal hebben. Ik heb dat al gezegd bij de CO2-discussie.De heer Van Dijke heeft al in eerste termijn een vraag gesteld over de
verhouding van het nucleaire onderzoek ten opzichte van het totale energieonderzoek.
Ongeveer 10% van het budget voor energieonderzoek van het ministerie van Economische
Zaken, dat is dus niet niks, richt zich op nucleair onderzoek. In absolute
bedragen gaat het om 355,9 mln. ten opzichte van 37 mln. Die 37 mln. is opgebouwd
uit 17 mln. voor ECN, 17 mln. bijdrage aan het vierde kaderprogramma en 3
mln. voor de afvalproblematiek.Ik ontraad de motie van de heer Van Dijke. Hij gaat daarin morrelen aan
het FES. Er is echter juist een nieuwe wet over het FES met een novelle door
de Kamer aangenomen. Ik voel dus niet veel voor die motie.De heer Van Dijke heeft ook een vraag gesteld over waterstof. Wij denken
niet dat die technologie nu al rijp is. Er zitten nog veel risico's aan. Wij
kunnen niet langer wachten met de stadsverwarmingsprojecten.Als allerlaatste kom ik terug op de vraag over de Rijksgeologische dienst
van de heer Van Dijke. Op 17 oktober jl. heb ik met collega Ritzen een uitvoerige
nota aan de Kamer gestuurd over de fusie. Ik ben blij dat hij de fusie een
goede beslissing vindt. Er zouden problemen zijn. Dat is waar, maar deze hebben
te maken met het feit dat de bonden een CAO willen voor deze gefuseerde organisatie,
terwijl TNO geen CAO heeft. TNO betaalt overigens beter dan de rijksoverheid.
Ik zou mij dus als werknemer eerst even achter de oren krabben, voordat ik
zeker weet of ik wel een CAO wil.Verder zouden er zorgen zijn over de financiering van deze nieuwe organisatie.
Het ministerie van Economische Zaken blijft natuurlijk die activiteiten financieren
die samenhangen met de publieke functie die de Rijksgeologische dienst altijd
heeft gehad.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Ik zal ingaan op enkele opmerkingen en een aantal vragen beantwoorden.
Er is gevraagd om binnen het totale bedrag van 123 mln. extra aandacht te
besteden aan het MKB. Ik wil dat graag doen. Ik heb ook aangegeven op welke
manier ik dat zal doen. Ik wil nog wel een opmerking maken jegens mevrouw
Voûte. Er moet geen vergelijking worden gemaakt met hetgeen wij doen
ter bevordering van de export naar moeilijke landen, dat wil zeggen naar landen
in transitie. De eerste export naar die landen wordt niet gedaan door het
midden- en kleinbedrijf, maar door het grote bedrijfsleven en door grote exporteurs.
Die actie is wel verschrikkelijk belangrijk omdat vervolgens het midden- en
kleinbedrijf een kans kan worden gegeven. Ik heb het dan niet alleen over
consultancy en andere zaken. Bovendien is het zo dat wij op Europese, nabije
markten niet zomaar pakketten mogen samenstellen zoals wij doen in landen
waar dat transitieproces aan de gang is in een mate zoals wij de afgelopen
jaren hebben gezien in landen als China en India. Ik moet dus een klein voorbehoud
maken in de vergelijking die wordt gemaakt tussen het pakket, de taskforce
en het MKB. Ik heb echter wel een heel positieve houding ten aanzien van het
verbeteren van de exportpositie van het MKB dichtbij en verderop.Mevrouw Voûte en anderen hebben een amendement ingediend naar aanleiding
van een heel kleine bezuiniging op de IPR. Er is sprake van een wat forsere
ingreep op de centrale IPR en voor de eerste maal in jaren is er sprake van
een kleine bezuiniging op de decentrale IPR. Decentraal bezuinigen klinkt
altijd heel onsympathiek, maar het gaat in dit geval niet om een structurele
bezuiniging. Het is een incidentele bezuiniging die dit jaar ƒ 155.000
bedraagt. In totaal gaat het over vijf jaar om 4,8 mln.Ik wil de indieners van het amendement het volgende in overweging geven.
Ten eerste, er is op de centrale IPR al eerder bezuinigd. Ten tweede, deze
nieuwe kleine bezuiniging betekent voor beide posten geen gevaar voor de uitvoering.
In geen van beide situaties is sprake van onderuitputting. Er zijn namelijk
altijd genoeg projecten, maar je zit niet altijd precies op de datum waarop
iets afgesloten wordt. Er is dus sprake van wat verschil tussen het aangaan
van de verplichting en het daadwerkelijk uitvoeren van de actie. Ten derde,
met een centraal middel zijn wij juist in staat om ook majeure projecten naar
Nederland te halen en een vestiging in ons land te bevorderen. Ik pleit er
derhalve voor om het zo te laten. Mochten er problemen ontstaan, dan zal ik
de Kamer tijdig informeren. Op dit moment ziet het ernaar uit dat die zich
niet voordoen.Voorzitter! Ten slotte wil ik nog iets zeggen over de motie van de heer
Van Dijke op stuk nr. 20. Daarin wordt een aantal dingen geconstateerd. Allereerst
wordt geconstateerd dat de WTO mandaat heeft om vast te stellen of een beschermende
maatregel een handelsbeperking is of niet. Dat heeft, aldus de motie, gevolgen
voor nationale maatregelen op het gebied van biotechnologie, milieu, consumentenbescherming,
etc. Op zichzelf is dat juist. Wij geven dat mandaat echter niet in december
aanstaande, want de WTO heeft dat mandaat al. In december 1994 heeft de Kamer
door middel van ratificatie dat mandaat aan de WTO gegeven. Dat betekent dat
de Wereldhandelsorganisatie op basis van de huidige regeling mag doen wat
er in de eerste overweging van de motie staat. Daar kunnen
wij op dit moment dus geen invloed op uitoefenen. Wij kunnen alleen kijken
of de panelprocedure loopt zoals zij behoort te lopen.Ik zie dat de heer Van Dijke mij wil interrumperen, maar het is misschien
handiger als ik eerst al mijn argumenten geef. In de motie staat namelijk
een aantal overwegingen die ik met feiten kan staven. In de motie staat voorts
dat de Kamer te laat bij de voorbereiding betrokken is. Ik kan met wat data
aangeven dat dit zeker niet het geval is. Wij zijn direct na de ratificatie
begonnen met de WTO-discussie. Het was de bedoeling om de eerste voorbereidingen
te treffen voor de meningsvorming. Er zal op 31 oktober een algemeen overleg
plaatsvinden, het kabinetsberaad zal plaatsvinden in november en het EU-standpunt
zal op 25 november worden bepaald. In al die stadia zijn er dus nog beïnvloedingsmogelijkheden
aanwezig. Ik ga er daarbij van uit dat een aanzienlijk deel van de standpuntbepaling
is gebaseerd op eerdere discussies tijdens de ratificaties en daaropvolgend
een speciaal AO op basis van een notitie van mijn ministerie.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Ik wil hier niet strijden over de vraag of de staatssecretaris
de Kamer iets tijdig heeft aangeboden, maar naar mijn idee is er in Europees
verband in het informele circuit al een heleboel geregeld voordat de Kamer
erbij betrokken is geweest.Wat de overwegingen betreft, zegt de staatssecretaris niets nieuws. Een
en ander heb ik deels gewoon geciteerd uit de brief die wij van haar hebben
ontvangen. Ik probeer op geen enkele manier een discrepantie aan te brengen
tussen wat de staatssecretaris zegt en wat hier staat. Ik overweeg iets wat
vaststaat en gewoon waar is, en die overweging is voor mij aanleiding om het
verzoek te doen.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Ik probeer altijd eerst de feiten en de logica uit een motie
te halen en vervolgens te bezien of ik het met de conclusie eens kan zijn.
Wat nu de logica betreft, refereert de heer Van Dijke aan iets wat al is beslist.
Hij wijst erop dat de Kamer te laat is geïnformeerd, wat niet het geval
is, en geeft als oordeel dat de invloed op de te nemen nationale maatregelen
dusdanig van belang kan zijn dat betrokkenheid van de Kamer in het voortraject
gewenst is. Daarop zeg ik: ja! De heer Van Dijke verzoekt de regering vervolgens
om de Kamer tijdig te betrekken bij de formulering van de Nederlandse inzet
in WTO-zaken. Daarop zeg ik ook: ja! Daaruit volgt echter niet dat ik "ja"
moet zeggen op de eerste twee zaken die hij aanvoert. De Kamer wordt op tijd
betrokken bij de voorbereiding van de WTO, namelijk op 31 oktober.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Ik verzoek u om de Kamer tegen zichzelf in bescherming te
nemen. Mijn fractie heeft in augustus gevraagd om een debat over deze kwestie.
Inmiddels hebben wij een nota van het kabinet ontvangen en de datum van het
algemeen overleg is al vastgesteld. Is het dan zinvol om bij motie te vragen
om iets sneller te doen? Alle stukken liggen klaar en binnen twee weken kunnen
de collega's en mijn fractie hierover discussiëren. En overigens staan
de datum en de agenda voor de WTO-conferentie al twee jaar vast.De heer Van Dijke (RPF):Voorzitter! Wat wordt er nu feitelijk gevraagd? Er wordt gevraagd om in
de toekomst, wanneer zo'n ministeriële conferentie plaats zal vinden,
tijdig met de Kamer te overleggen. Ik vind nu, lettend op wat er staat in
de brief die ik op 21 oktober van de minister heb ontvangen, dat het overleg
een beetje mosterd na de maaltijd is. Een heleboel dingen binnen Europees
verband zijn al in het informele circuit geregeld.Staatssecretaris Van Dok-van Weele:Voorzitter! Ik ben het ermee eens dat de Kamer tijdig overleg moet kunnen
plegen. Ik ben het er niet mee eens dat dat niet gebeurd zou zijn. Ik heb
al gewezen op een heel vroegtijdig overleg aan de hand van een goed voorbereidend
stuk. Datgene waar de heer Van Dijke naar verwijst als voorbeeld is al vastgesteld
in de vorige ronde, en ik kan niet vaststellen hoe de voorbereiding daarvan
naar zijn oordeel is gegaan. In dit geval heeft de heer Van Dijke nog alle
gelegenheid om bij de vorming van het Europese standpunt zijn mening tot gelding
te brengen. Als wij dit eerder hadden gedaan, zou het een partijtje heen en
weer praten zijn geweest. Nu weet de Kamer precies wat de ruimte is en hoe
dat past in het licht van de strategie van de Europese Unie.De (algemene) beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, dinsdag aanstaande te stemmen over de wetsvoorstellen 25000-XIII
en 25000-E.Daartoe wordt besloten.De wetsvoorstellen 24858 en 24866 worden, na goedkeuring van de onderdelen,
zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Ik stel aan de Kamer voor, de Financiële verantwoording van het ministerie
van Economische Zaken over het jaar 1995 (24844, nr. 16) voor kennisgeving
aan te nemen en, voorzover het deze Kamer betreft, de minister van Economische
Zaken decharge te verlenen voor het door hem gevoerde financiële beheer.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 16.22 uur tot 16.27 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1162-1186.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl