Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1998 (25600 XVI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1918-1962

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 25, pagina 1918-1962

18-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25600-XVIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over vier moties, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Flexibiliteit en zekerheid, te weten: * de motie-Van Nieuwenhoven c.s. over het hoger beroep in het kader van het ontslagrecht (25263, nr. 37); * de motie-Hofstra over het ontslagrecht (25263, nr. 39); * de motie-Hofstra c.s. over de toetsingscriteria voor het verlenen van een ontslagvergunning (25263, nr. 40); * de motie-Bakker over de effectiviteit van de preventieve ontslagtoets (25263, nr. 41) * en één andere motiePagina 1915-1915
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1911-1912
Vragen van het lid Rouvoet aan de staatssecretaris van Justitie, over het voortduren van vreemdelingenbewaring van enkele asielzoekersPagina 1910-1911
Presentie en opening (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1901-1902
Behandeling van de brief van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen houdende het voorstel om het plan "Informatie en communicatietechnologie in het onderwijs" aan te wijzen als groot project (25733, nr 4).Pagina 1918-1918
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Burgerlijk Wetboek, het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen 1945 en van enige andere wetten (Flexibiliteit en zekerheid) (25263)Pagina 1912-1915
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 18 november 1997)Pagina 1962-1963
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1998 (25600 XVI)Pagina 1918-1962
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet, houdende wijziging van de Wet op de telecommunicatievoorzieningen in verband met de invoering van het veilen van schaarse frequenties voor systemen van digitale mobiele telecommunicatie (veilen frequenties mobiele telecommunicatie) (25722)Pagina 1918-1918
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels over tegemoetkoming in de schade en de kosten in geval van overstromingen door zoet water, aardbevingen of andere rampen en zware ongevallen (Wet tegemoetkoming schade bij rampen en zware ongevallen) (25159)Pagina 1916-1916
Vragen van het Lid Verhagen over uitspraken van de minister voor Ontwikkelingssamenwerking over een overheidsboycot van ShellPagina 1902-1906
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels voor de niet-openbare arbeidsbemiddeling en het ter beschikking stellen van arbeidskrachten (Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs) (25264)Pagina 1915-1915
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Regels omtrent de bemanning van zeeschepen (Zeevaartbemanningswet) (25233)Pagina 1915-1916
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Eenmalige uitkering aan gewezen militairen die meer dan twee doch minder dan vijf jaren hebben gediend (Uitkeringswet tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen) (25447), en over: de motie-Van Waning over de positie van gezinsleden, en met name weduwen, van alle veteranen (25447, nr. 16)Pagina 1916-1918
Herstemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het organisch psychosyndroom, te weten: de motie-Poppe over een algemene vervangingsplicht van organische oplosmiddelen (25720, nr. 4)Pagina 1912-1912
Vragen van het lid M.B. Vos aan de minister van Verkeer en Waterstaat en staatssecretaris Kohnstamm van Binnenlandse Zaken, over het gebruik van persoonsgebonden streepjescodes bij de waterschapsverkiezingen van het hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht.Pagina 1908-1910
Vragen van het lid Van Rey aan de staatssecretaris van Financiën, over de pomphouderscompensatieregelingPagina 1906-1908

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 215 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 1998 (25600 XVI).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer De Jong (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het is de laatste begroting van dit kabinet en
van deze bewindspersonen. Daarom zullen wij eens kijken wat zij ervan terecht
hebben gebracht.Ik wil beginnen met het uitspreken van onze grote waardering voor alle
mensen die in de afgelopen periode met zoveel inzet en enthousiasme hun bijdrage
hebben geleverd om de zorg te leveren waaraan in onze maatschappij zoveel
behoefte bestaat. Het is voor hen geen gemakkelijke periode geweest, al was
het maar omdat zij steeds hebben moeten werken onder de budgettaire druk waaronder
zij vanaf het begin werden geplaatst. Met het inzicht dat wij nu hebben, is
het wellicht gemakkelijk te constateren dat een volumegroei van 1,3% per jaar
onvoldoende is geweest. Wij hebben dit echter al vanaf het begin duidelijk
gemaakt. In elke tegenbegroting die wij hebben gepresenteerd, hebben wij op
deze weeffout in het regeerakkoord gewezen en daarom ook extra geld uitgetrokken
voor de zorgsector. Onze amendementen op de begrotingen zijn systematisch
afgewezen en wij voelen ons dan ook niet verantwoordelijk voor de druk die
op de sector is gelegd om binnen dit te krappe Paarse budget te blijven.Behalve de terugslag die dit te krappe Paarse jasje heeft gehad voor de
werkers in de gezondheidszorg, hebben natuurlijk ook de mensen die op zorg
zijn aangewezen, de gevolgen ondervonden van de budgettaire druk. Bij elke
spreekbeurt voor de PCOB, de Unie KBO of de ANBO, bij elk bezoek aan een zorginstelling
en bij elk contact met een organisatie van gehandicapten worden wij geconfronteerd
met de grote ongerustheid over de vraag of men nog wel op tijd de zorg geleverd
krijgt waarvan men denkt dat daar recht op bestaat. Het is moeilijk onder
woorden te brengen welke stemming er ontstaat wanneer mensen denken dat zij
ervan uit mogen gaan dat zij zorg krijgen, en dat zij vervolgens moeten ontdekken
dat dit niet zo is. Men denkt verzekerd te zijn via de AWBZ, via het ziekenfonds
of via een particuliere polis, men heeft daar jaren premie voor betaald en
men komt dan tot de ontdekking dat op het moment dat het nodig is, er niet
of onvoldoende wordt geleverd. Met verhalen over de Paarse euforie hoeft men
bij deze mensen niet aan te komen. Zij hebben er niets van gemerkt en zijn
vaak verbitterd.Toch is er geen reden om een somber beeld te schetsen van de zorg in Nederland.
Wij mogen er nog steeds trots op zijn dat er een goede gezondheidszorg bestaat
in ons land. De kwaliteit ligt op een hoog peil, de gezondheidstoestand van
de bevolking is, zeker als wij het mondiaal bekijken, goed en wij kunnen er
trots op zijn dat er nog steeds zoveel mensen zijn die om niet hun diensten
aanbieden om hun zieke medemens te verzorgen. Vele ouders, vele kinderen,
mensen van de kerk, buren, vrienden en kennissen zijn dagelijks in de weer
met de zorg voor hun medemensen. Om het modern uit te drukken: er bestaan
nog steeds vele hechte netwerken waarop mensen een vaak stilzwijgend beroep
kunnen doen als de nood aan de man komt. Het zijn de stille werkers in het
veld die onze grote waardering verdienen.Het Paarse regeerakkoord verraadt de verlegenheid van deze coalitie als
het over de zorg gaat. Een duidelijk doel wordt niet omschreven. Er staat
immers dat een no-regretbeleid zal worden gevoerd dat "niet belemmerend zal
werken voor het bereiken van de uiteenlopende einddoelen van de onderscheiden
fracties". Het zal wel niet openlijk worden toegegeven, maar niemand zal nu
toch nog langer willen volhouden dat de afgesproken 1,3% volumegroei geen
spijt – no regret – heeft opgeleverd. Toch bood het regeerakkoord
de mogelijkheid om op deze afspraak over de volumegroei terug te komen. Immers,
staat niet in het regeerakkoord dat "alvorens te beslissen over de vraag of
en in hoeverre deze ruimte in de komende jaren ex ante hoger zal worden gesteld
dan 1,3% (...) het kabinet de resultaten (zal) beoordelen van een strak programma
van volumebeheersing en kostenbeperking waarmee in 1995 zal worden gestart".
De bedoelde ruimte is de 1,3% aan jaarlijkse groei. De resultaten van 1995
hadden toch al tot de conclusie moeten leiden dat het zo niet
langer kon en dus tot een herziening van het percentage volumegroei? De minister
heeft hier toen niet het initiatief genomen en is dus volop aansprakelijk
voor het juk waaronder de sector door heeft moeten gaan in de afgelopen periode.De gevolgen van de harde aanpak van Paars zijn niet uitgebleven. Het gaat
toch door je ziel als wordt gesproken over de ontzieling van de zorgsector.
Dat begrip kenden wij nog niet bij de start van dit kabinet. Men zal mij niet
gauw ongenuanceerd de marktwerking horen afkraken. De markt is een heel efficiënt
ruilprincipe, maar dan wel onder voorwaarden. Een belangrijke voorwaarde is
dat de partijen elkaar ongeveer in evenwicht moeten houden en dat er geen
overheersende machtsposities ontstaan. Daar is in de zorgsector lang niet
altijd sprake van. Er wordt gesproken over asymmetrische informatie, over
risicoselectie en over "moral hazard". Dan begeeft men zich dus in een mijnenveld
als men marktwerking propageert. Als zorg een product wordt dat in zorgminuten
wordt geleverd onder supervisie van een zorgmanager, gaat de ziel eruit.De minister heeft bij haar aantreden resoluut afscheid genomen van het
denken in blauwdrukken en grote concepties. De les van Dekker/Simons was geleerd.
In plaats daarvan werd een politiek van kleine stapjes geïntroduceerd,
een incrementeel beleid. Nu is er niets tegen een incrementeel beleid als
je ermee weet om te gaan. Ik heb er het beroemde artikel van Lindblom uit
1959, onder de pakkende titel "The Science of Muddling Through", dat is de
theorie van het doormodderen, nog eens op nageslagen. Daar is de incrementele
theorie namelijk geïntroduceerd. Als je bewust begint met een politiek
van kleine stapjes, sluit je nauw aan bij de praktijk, probeer je politiek
terug te brengen tot techniek en het beleidsveld wordt bewust verengd. Daarmee
loop je het risico dat de waarden en doeleinden die je nog meeneemt in de
beleidsbeschouwingen ook worden beperkt. Ik denk dat hetgeen hiervoor werd
opgemerkt over de ontzieling van de zorgsector een voorbeeld is van het gevaar
dat men loopt bij het verengen van het beleid tot kleine stapjes. Als de zorg
op maat wordt gesneden op het procrustesbed van de bedrijfsmanager, boekt
men wellicht winst in termen van efficiëntie, maar de temperatuur daalt.
Warmte en onderlinge menselijke betrokkenheid worden dan een schaars goed.Ook een beleid van kleine stapjes zal moeten zijn ingekaderd binnen een
duidelijke doelstelling. Zo niet, dan verwordt het tot het passen op de winkel
en het aandraaien van de bouten en moeren. Paars slaagde niet in het formuleren
van zo'n duidelijke doelstelling. Ik heb al geciteerd uit het regeerakkoord
dat er is gekozen voor een no-regretbeleid, opdat de divergerende doelstellingen
van de coalitiepartners geen geweld zou worden aangedaan. Het werd dus passen
op de winkel. Zelfs dan nog valt op hoe weinig van het programma dat toen
overbleef, is gerealiseerd.De heer Van Boxtel (D66):De heer De Jong citeert het no-regretbeleid. Ik herinner mij ander beleid
dat steeds met "regret" eindigde: sorry, maar het is weer niet gelukt. Mijn
vraag is welke kant de heer De Jong op wil. Ik deel best een aantal opmerkingen
die hij heeft gemaakt. Hij kijkt alleen maar achterom en zegt dat het beleid
van kleine stapjes tot niets heeft geleid. Daarover kunnen wij overigens ook
van mening verschillen. Waar wil de CDA-fractie naartoe? Opnieuw naar een
blauwdruk?De heer De Jong (CDA):Ik heb gezegd dat een incrementeel beleid, een beleid van kleine stapjes
helemaal niet verkeerd hoeft te zijn, als je je maar van de gevaren bewust
bent. Men loopt immers het gevaar dat een aantal doelstellingen die ook van
grote waarde zijn, buiten het gezichtsveld raken. Daar heb ik een aantal voorbeelden
van genoemd. Als ik het regeerakkoord doorloop, kom ik vanzelf op een aantal
punten waarmee wij het eens zijn, maar waarbij het allemaal niet zo geweldig
is gelopen. De integratie van de medisch specialist à la Biesheuvel
was zo'n punt. Dat kan wellicht nog slagen, maar wij zijn er nog niet. Ook
de cliëntgebonden budgetten vormen een punt. Zij hebben bij de introductie
tot een geweldige puinhoop geleid en ook nu nog bestaat het gevaar dat dit
instrument zijn eigen aanbod schept en een camelnose-effect zal veroorzaken
waar de opvolgers van deze bewindslieden nog veel plezier aan zullen beleven.
Als je leest dat er een actief antikartelbeleid met betrekking tot aanbieders
van zorg en verzekeraars – een zinsnede uit het regeerakkoord –
zal worden gevoerd, dan valt het niet mee om daarbij een concreet voorbeeld
voor de geest te halen. Van dit punt zijn wij altijd voorstander geweest.
Maar het hoofdmenu – dat was ook voor ons een heel belangrijk punt,
collega Van Boxtel – was wel de convergentie. Ook daarvan is eigenlijk
niets terechtgekomen. De pakketten van particulier verzekerden en ziekenfondsverzekerden
zijn nog steeds niet hetzelfde. Ik ben niet verzekerd voor de kosten van huisarts,
tandarts en geneesmiddelen. En de tarieven zijn eerder uit elkaar gegroeid
dan naar elkaar toegegroeid. De rijksbijdragen bloeien als nooit tevoren en
de nominale premies in het ziekenfonds zijn verlaagd. Er is geen verplicht
eigen risico aan de voet van ƒ 200 gekomen. Dat was ook een voornemen
uit het regeerakkoord. Het pièce de résistance van de convergentie,
namelijk de convergentiewet, was al dood en begraven nog voordat er van een
conceptie sprake was. Misschien wel de beste illustratie waartoe een dergelijk
beleid kan leiden, is het gedrocht dat in de plaats is gekomen van het beloofde
eigen risico aan de voet. In elk leerboek openbare financiën wordt gewezen
op het gevaar dat ingewikkelde regelgeving kostbaar is, maar slechts zelden
kom je een voorbeeld tegen waarbij de lak duurder is dan de brief. Dit is
een voorbeeld waarbij de verwachte opbrengst – het remgeld – niet
opweegt tegen de beheerskosten. Ongetwijfeld zal dit voorbeeld zijn weg vinden
in de nieuwe drukken van de handboeken openbare financiën. Zo zal, naast
de bloempjes van Catharina, de eigen bijdrage van Els nog een lang leven beschoren
zijn.De heer Van Boxtel (D66):Het is een mooie beeldspraak, maar ik wil het toch over de inhoud hebben.
Ik hoor de heer De Jong een aantal zaken opsommen. En passant neemt hij een
paar onderwerpen mee waarvan ik denk: Kassa, rust op het front bij de specialisten.
Wij zijn er nog niet, maar we zijn er wel bijna. Het is dus
goed gelopen. Daarvoor hulde.Maar nu over de nominale premie. De heer De Jong zegt: die is weer omlaag
gebracht. Er is een eigen bijdrage ingevoerd. Welke kant wil het CDA echter
op? Het CDA heeft in dit huis jarenlang een inkomensafhankelijke eigen bijdrage
in het ziekenfonds bepleit. Daar hebben wij voor geknokt. De heer Lansink
heeft mij daarbij aan zijn zijde gevonden. En wat lees ik nu in het conceptverkiezingsprogramma
van het CDA? Daar willen wij weer vanaf! Dat vind ik echt hink-stapsprong.
De heer De Jong moet het kabinet dan niet verwijten dat het gekozen heeft
voor een regeling waarin hij een verbetering wilde, om vervolgens weer terug
te vallen op een andere systematiek. Dat is ook verwarring zaaien voor de
burger.De heer De Jong (CDA):Wilt u met mij het debat aangaan over het CDA-verkiezingsprogramma dat
in concept voorligt, of wilt u op mijn inbreng ingaan?De heer Van Boxtel (D66):Ik ga op uw inbreng in. U houdt een heel verhaal over het omlaag brengen
van de nominale premie. Dat is heel plezierig geweest voor de mensen, omdat
zij daardoor gecompenseerd worden voor de eigen bijdrage. De mensen onder
het minimumloon zijn vrijgesteld. Vervolgens proberen wij met de CDA-fractie
en anderen in dit huis te komen tot inkomensafhankelijke eigen bijdragen.
Maar in het conceptverkiezingsprogramma van het CDA lees ik dat men er ineens
vanaf wil en dat men het nominaal wil doen. Daar kan ik geen chocola van maken.De heer De Jong (CDA):Wij zijn nog steeds voor een verhoging van de nominale premies. Ik dacht
dat de fractie van D66 daar ook een voorstander van was. Wij zijn dat in ieder
geval wél. Wij hebben dat steeds uitgedragen. Als er sprake moet zijn
van convergentie, zul je niet ontkomen aan een verhoging van de nominale premies
in het ziekenfonds. Dat beleid zouden wij hebben gesteund, maar het is er
niet van gekomen. Wat de systematiek van de eigen bijdragen betreft beloof
ik de heer Van Boxtel dat er nog steeds een IZA-achtige benadering in zal
zitten, als wij komen te spreken over de uitvoering van het CDA-programma.
Daar mag de heer Van Boxtel mij aan houden.Is het erg als een kabinet na de hemelbestorming onder leiding van Simons
eens even een time-out neemt? Op zichzelf niet. Maar wie even op zich laat
inwerken in welke overgangsperiode wij ons bevinden, komt wellicht tot de
conclusie dat er geen tijd te verliezen is. Om maar eens wat te noemen: de
dubbele vergrijzing staat voor de deur en de generatierekening slaat op tilt.
De generaties die momenteel 50 jaar of ouder zijn, stellen hun belangen veilig,
maar de generatie tussen de 30 en de 40 wordt nu al een verloren generatie
genoemd. Zal die bereid zijn de volle mep op te brengen voor de dubbele vergrijzing,
als zij zelf wordt verwaarloosd? Het is een beetje zwart-wit, maar hebben
wij deze problematiek ooit dringend over het voetlicht gekregen? Het is niet
voor niets dat wij in onze laatste tegenbegroting de nadruk hebben gelegd
op schuldaflossing, als een signaal dat er iets gedaan moet worden aan de
solidariteit tussen de generaties. Ondertussen staan de gebeurtenissen in
het tweede compartiment niet stil. In de wereld van de verzekeraars koersen
we af op een situatie van kartels en oligopolies. De markt werkt wel, maar
zonder het aangekondigde antikartelbeleid zal het resultaat altijd hetzelfde
zijn: de macht wordt onder de machtigen verdeeld. De vraag of het ziekenfonds
wordt opgeheven, heeft zichzelf inmiddels beantwoord. De ziekenfondsen bestaan
toch nauwelijks meer? Het zijn onderdelen van grote conglomeraten en het rapport
van de Rekenkamer heeft laten zien dat er altijd kattenkwaad wordt uitgehaald
wanneer je privaat en publiek geld in een organisatie laat samenvloeien. Hierbij
is er altijd eenrichtingsverkeer: publiek geld verdwijnt in private zakken
en nooit omgekeerd.De vraag is of het kabinet hierover grondig heeft nagedacht toen het toestond
dat een fusiegolf door verzekeringsland trok. Kennelijk stond het erbij en
keek het ernaar. Het regeerakkoord met het antikartelbeleid is niet uitgevoerd.
Wel verscheen er een rapport van de commissie-Cohen, dat door kabinet en Kamer
unaniem is omarmd en waarin staat dat publieke ondernemingen zich niet op
de private markt mogen begeven, dat Chinese muren onvoldoende zijn en dat
er moet worden afgestoten. De fractie van de PvdA in de Eerste Kamer heeft
reeds opgemerkt dat dit moet leiden tot een grondige revisie van de Organisatiewet
sociale verzekeringen. Heeft de minister van volksgezondheid er enig idee
van welke gevolgen dit beleid van ontvlechting à la Cohen voor haar
sector zal hebben? Dit zouden wij graag eens horen.Het gaat nog verder: de verzekeraars fuseren vervolgens met pensioenfondsen,
er wordt een grote bank bij gehaald en het sluitstuk is de connectie van een
UVI, een uitvoeringsinstelling, u weet wel: van Buurmeijer. Het beeld komt
dichterbij van een oligopolie van een handvol instellingen die de sociale
verzekeringen, de zorg, het pensioen en de bankzaken regelen. Was dit de bedoeling
van Paars? Daar ben ik nu razend benieuwd naar.Het doet wat vreemd aan dat men nu geschokt reageert wanneer werkgevers
bij voorrang hun zieke werknemers willen laten behandelen, terwijl men net
zelf de Ziektewet heeft afgeschaft. Het een is toch een logisch gevolg van
het ander? Wij waren tegen de afschaffing van de Ziektewet wegens de selectie
aan de poort, maar niet wegens de nauwere band die werd gelegd tussen beslissen,
betalen en genieten.De heer Van Boxtel (D66):Dit is een mooi betoog, waarmee ik voor een groot deel kan instemmen.
U zegt echter dat u tegen het afschaffen van de Ziektewet was en hiermee onderbouwt
u de stelling dat u ongewenste inmenging in het systeem van de volksgezondheid
ziet. Het merkwaardige is dat u niet tegen de afschaffing van de Ziektewet
was, maar die op een andere manier wilde doen dan het kabinet. U heeft dus
medeverantwoordelijkheid gedragen voor de veranderingen in de sociale zekerheid
die nu effect hebben op de volksgezondheid. Mijn vraag is nu of de fractie
van het CDA wil meevechten tegen de ongewenste effecten van de sociale zekerheid
die de volksgezondheid onder druk zetten, zoals het geven van voorrang aan
werknemers.De heer De Jong (CDA):Voor het laatste hebt u mij aan uw kant, maar het eerste ontken ik met
klem. Te vuur en te zwaard hebben wij betoogd dat wij tegen de afschaffing
 van de Ziektewet waren. Dit wil ik graag een tijdje volhouden
en daarvoor hebben wij dus geen verantwoordelijkheid.De heer Van Boxtel (D66):Ik weet dat u tegen de wet hebt gestemd omdat het om een termijn van twaalf
maanden ging. U hebt zelf in uw verkiezingsprogramma en in de debatten wel
degelijk de Ziektewet op de helling willen zetten, zij het op een andere manier.
Het effect was echter hetzelfde geweest.De heer De Jong (CDA):Dat is nog maar de vraag. Het verschil tussen 52 en 26 weken is ongeveer
de helft.Wij waren dus niet tegen de nauwere band tussen beslissen, betalen en
genieten. Deze bevordert alleen maar de eigen verantwoordelijkheid en gaat
afwenteling op de collectiviteit tegen. Ik zou zeggen: als niemand er slechter
van wordt, zou ik eens een goed gesprek aangaan met de werkgevers en de vakbonden.
Kijk maar eens naar de oplossing van de arbeidsongeschiktheid in Duitsland.
Daar bestaat een volledige verantwoordelijkheid voor de sociale partners,
met maximale preventie en reïntegratie als gevolg. Niemand staat enig
moment langer op een wachtlijst.Ook aan de kant van de aanbieders is de concentratietendens volop aanwezig.
Ziekenhuizen gaan samen, maatschappen worden groter, verpleeghuizen en bejaardenoorden
gaan samen en het nieuwste is dit hele zaakje onder één dak.
Ongewenste substitutie wordt uitgebannen, maar de vraag is uiteindelijk of
het nog wel bij de menselijke maat past. Is de burger, de patiënt, hiermee
gebaat? De slogan van alle aanbieders van zorg en van alle verzekeraars is:
u vraagt en wij draaien. Maatwerk is tegenwoordig in de mode. Er zijn employee
benefits in vele soorten en maten; alles kan en wordt aangepast aan individuele
wensen. Het ultieme geluk ligt binnen handbereik.De achterkant van dit gelijk vormt de rekening die aan de verzekerde wordt
gepresenteerd. Collectieve verzekeringen die een homogeen product aanbieden,
hebben overhead en beheerskosten van een paar procent. Hoe mooier de kerstboom
met individuele maatpakken wordt opgetuigd, des te sneller groeier de beheerskosten,
tot soms een kwart van de premie. De glas- en marmerfabrikanten varen er wel
bij. Uiteindelijk zijn het de mensen met een inkomen tussen minimum en modaal
die de rekening gepresenteerd krijgen en daarmee wordt het weer een verantwoordelijkheid
van de overheid.Dit is, zoals een van 's ministers trouwe helpsters, mevrouw Okma, in
haar boeiende proefschrift schreef, de "power paradox". Wat ooit begon als
een schoolvoorbeeld van CDA-politiek met zelfregulering, aangevuld met overheidsinvloed
waarin de hand van de PvdA was te herkennen, komt nu via een korte vrijage
met de marktwerking weer terug in de schoot van de overheid. Heel boeiend
is de schets die mevrouw Okma geeft van de overgangssituatie waarin we ons
nu bevinden. Een postneocorporatistische fase noemt zij dat en ik geloof dat
ze gelijk heeft. Er is bijna geen sector waar het maatschappelijk middenveld,
deze buffer tussen Staat en markt, dit voorbehoedmiddel tegen sociale conflicten,
zo aan erosie onderhevig is. Okma stelt dat we zitten in een verschuiving
van het Rijnlandse model naar het conflictmodel en haar conclusie is er een
van verwarring: de bestaande instrumenten voor planning en controle passen
niet bij de veranderingen in de gezondheidszorg zelf en het is nog te bezien
hoe de minister haar beleidsdoelstellingen kan halen, aldus mevrouw Okma.
Wat mij betreft een onthullende, maar treffende beschrijving van een "insider".Ik kom tot slot tot een beoordeling van het beleid van de minister. Dit
oordeel is niet positief; het zal na het voorgaande niet verbazen. Het is
niet alleen de chaos op het departement, hoewel dat ook moet worden meegewogen.
Het is ook niet dat er een onwerkbaar compromis in het regeerakkoord moest
worden neergelegd, alhoewel dat ook meeweegt. Maar waar wij de minister volledig
op aanspreken, is dat zij haar handtekening heeft gezet onder een volumeafspraak
van 1,3% groei per jaar. Zij had moeten weten dat dit in de sector tot onaanvaardbare
gevolgen zou leiden. Ook de constatering halverwege de kabinetsperiode dat
in een volgend kabinet het groeipercentage hoger zou moeten zijn, is van generlei
waarde, als het niet leidt tot een bijstelling van het regeerakkoord van het
zittende kabinet.De gevolgen zijn niet uitgebleven. Het is een klassiek economisch probleem:
als de vraag groter is dan het aanbod en het budget is te krap, dan ontstaat
een wachttijdenprobleem. Bij minister Jorritsma heet het een file en bij minister
Borst een wachtlijst. En als je op zo'n wachtlijst staat, voel je je grotelijks
bekocht. Minister Borst zal de geschiedenis ingaan als de minister van de
wachtlijst. Maar ik voeg er wel één opmerking aan toe en ik
kom daarbij nog een keer terug op het proefschrift van mevrouw Okma. Over
de minister schrijft zij dat als je kijkt naar haar stijl van regeren, je
er niet omheen kunt te constateren dat, hoewel instituties ertoe doen, hoewel
politiek ertoe doet en hoewel institutionele erfenissen er ook toe doen, ook
persoonlijkheid een factor van betekenis is. Daar sluit ik mij bij aan, want
oppositie moet niet alleen streng en rechtvaardig zijn, maar op haar tijd
ook een zekere largesse kunnen betonen.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Graag zou ik de heer De Jong aan het einde van zijn betoog
een aantal vragen willen stellen.Het eerste gaat over de kwalificatie die hij aan minister Borst meegeeft,
namelijk dat zij de minister van de wachtlijsten zal worden, althans in de
geschiedenis. De heer Verhoeff, hoofdinspecteur voor de gezondheidszorg, heeft
daar vorige week bij de aanbieding van het rapport van de inspectie over de
staat van de gezondheidszorg interessante dingen over gezegd. Hij heeft gezegd:
wachtlijsten zijn nogal seizoengevoelig; ze beginnen meestal op te spelen
tegen de tijd dat er over de begroting wordt gepraat en het is een gemakzuchtig
gebaar om een zak geld voor het wegwerken van wachtlijsten te geven; zo'n
ongericht gebaar is geen oplossing. Nu denk ik dat voor sommige wachtlijsten
geld wel een oplossing is, maar lang niet altijd. Ik zou daar graag een reactie
van de heer De Jong op vernemen.Ik heb expres gewacht tot het einde van het betoog van de heer De Jong,
om eigenlijk datgene te vragen wat ook de heer Van Boxtel gevraagd heeft:
waar wil de CDA-fractie dan vanaf volgend jaar, vanaf 6 mei, heen? Hoe wilt
u, mijnheer De Jong, die convergentie vormgeven? Gaan we richting ziekenfonds
met het particuliere systeem? Gaan we naar een volksverzekering? Heffen we
de schotten tussen de drie compartimenten op? Ik zou zo graag
eens van het CDA daar helderheid over willen krijgen.De heer De Jong (CDA):Wat het eerste betreft ben ik het met u eens dat je niet ongenuanceerd
over wachtlijsten moet spreken. Ik heb het verhaal van de inspecteur ook gelezen.
Naar een aantal wachtlijsten kun je best eens kritisch kijken en dan blijkt
er misschien niet zoveel meer van over te blijven. Maar hij heeft ook gezegd
dat er in een aantal sectoren die ons zeer aangelegen zijn, zowel u als mij,
een onaanvaardbare wachtlijstproblematiek bestaat. Daar heb ik op gedoeld
en die nuance breng ik graag aan.Wat het laatste betreft zou ik graag met u het CDA-verkiezingsprogramma
op dit punt eens willen doornemen. Daarin staat dat wij streven naar convergentie
en ik heb u al een element genoemd. Ik heb niet voor niets in de vorige periode
samen met mijn collega Tuinstra een amendement ingediend op het initiatiefvoorstel-Van
Otterloo, waardoor het voor mensen met een AOW mogelijk werd dat zij een hogere
procentuele premie gaan betalen. De bedoeling daarvan was dat je op een gegeven
moment een nominale premie kunt gaan heffen die even groot is als de procentuele
premie voor mensen met een minimuminkomen. Het is maar een voorbeeld. De nominale
premies zullen omhoog moeten gaan. Toen de minister in een oprisping in De
Telegraaf twee of drie jaar geleden zei dat de toegang voor het ziekenfonds
open zou moeten staan voor niet-werknemers beneden de 65 jaar, hebben wij
de minister uitgedaagd om met een plan te komen. Zij is daar toen van teruggeschrokken
en zij heeft toen gezegd dat het wel na de verkiezingen of zoiets kwam. Maar
dat is een punt dat voor ons bespreekbaar is en het staat in ons verkiezingsprogramma.Wat mij betreft is niet alleen opting-in maar ook de opting-out in het
ziekenfonds bespreekbaar, zodat je een echte convergentie krijgt tussen ziekenfonds
en particuliere verzekering. Daarbij hoort natuurlijk wel een inkomensafhankelijke
bijdrage. Je kunt immers niet zomaar iedereen het bos in sturen met de mededeling:
nominale premies en je kunt alles wel betalen. Daar moet een lastenplafond
in zitten. Dat staat ook in ons verkiezingsprogramma. Ik wil nog wel een tijdje
met u doorgaan, maar die elementen zitten er wel degelijk in.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Voorzitter! Het is te mooi om waar te zijn. Uitgerekend in dit jaar, het
verkiezingsjaar, een droombegroting voor de staatssecretaris. Het is in schril
contrast met de werkelijkheid van de afgelopen jaren. Ik hoef maar te herinneren
aan de vele debatten over de thuiszorg, het ouderendossier en het gehandicaptenbeleid,
dat wij gisteren nog hielden. Collega De Jong zei het al, die werkelijkheid
geeft grote problemen en ongerustheid bij mensen die daar afhankelijk van
zijn, omdat de garantie van zorg en aandacht niet gegeven kan worden en voor
sommige mensen zelfs onbetaalbaar dreigt te worden.Ik noem de harmonisatie en invoering van de eigenbijdrageregeling. Ik
heb toch echt niet gedroomd dat de staatssecretaris beweerde dat mensen geen
nadelige financiële effecten zouden ervaren van de wijziging in de vaststelling
op basis van netto-inkomen naar belastbaar inkomen. Nog steeds worden grote
inkomenseffecten gesignaleerd, die in een aantal gevallen leiden tot vermindering
of opzegging van noodzakelijke hulp. Dat geldt zowel voor gehandicapten, waarover
wij een brief van de Gehandicaptenraad ontvingen, alsook voor ouderen en modale
gezinnen. Wat doet de staatssecretaris eraan om die belofte waar te maken?En dan heb ik het maar niet over het dreigend tekort en de chaos in de
thuiszorg als gevolg van te weinig geld en niet voldoende doordacht beleid.
Dit alles heeft geleid tot instellen, uitstellen, corrigeren en het terugdraaien
van allerlei maatregelen en niet in de laatste plaats tot frustraties. Op
de vele bezoeken, die ook wij gebracht hebben aan thuiszorginstellingen, was
de steeds weerkerende vraag: "Kunt u het nog volgen, nou wij niet." Wat ontbrak
en nog steeds ontbreekt, is een duidelijke visie.Toegegeven, er wordt in dit verkiezingsjaar eindelijk iets gedaan aan
de schrijnende discrepantie die bestaat tussen het gejubel over de goede economische
positie en de achterblijvende financiering van noodzakelijke zorg als gevolg
van afspraken in het regeerakkoord. Beter laat dan nooit.Efficiency en doelmatigheid zijn ook voor de CDA-fractie sleutelwoorden.
Dat geldt zowel voor de instellingen en organisaties die met subsidies en
of premies werken, alsook voor het ministerie. Wij hebben de indruk dat de
extra kosten die gemaakt moeten worden om het beleid op de rails te krijgen,
nogal fors zijn. Hoeveel extra menskracht wordt daarvoor ingehuurd? Voor hoelang
en tegen welke kosten? Voor de thuiszorgorganisaties wordt benchmarking ingezet.
Maar wat gebeurt er eigenlijk op het ministerie?Voorzitter! Vorige week ben ik aanwezig geweest op de landelijke vrijwilligersdag
van de Nebas. Mevrouw Van de Burgh, leeftijd 81 jaar, uit Brabant werd daar
verkozen tot vrijwilliger van het jaar. Al twintig jaar lang zet zij zich
geheel belangeloos in voor gehandicapte sporters. Mensen als mevrouw Van de
Burgh dragen met hun werk in grote mate bij aan de door ons zo gewenste menswaardige
samenleving. "Minder aandacht voor geld, meer geld voor aandacht" is een tekst
van Loesje die ik daar aantrof. Dat past in de aandacht die ik wil vragen
voor vrijwilligerswerk en mantelzorg. Ik beperk mij hiertoe, omdat wij over
een aantal onderwerpen, waaronder de thuiszorg, gehandicapten en maatschappelijke
opvang, binnenkort nader komen te spreken."Werk, werk, werk", de leus van dit kabinet, is met name gericht op betaalde
arbeid. Toch verzetten plusminus 3,5 miljoen mensen enorm veel werk, onbetaald
en uit vrije wil. Zij vormen "het weefsel van de samenleving". Zonder deze
vrijwillige inzet zou veel werk blijven liggen, omdat professionals het onbetaalbaar
maken. Gelukkig dus maar dat niet iedereen overal een rekening naast legt.
Vanuit de visie van het CDA op de mens, verantwoordelijk voor zichzelf maar
ook voor mensen om zich heen, is vrijwilligerswerk een onderwerp dat ons na
aan het hart ligt. Dat is ook de reden waarom wij destijds de Kamerbrede motie
hebben ondersteund om de maximale vrijstelling van de vrijwilligersvergoeding
te verhogen. In de brief die wij hedenmorgen ontvingen, schrijft de staatssecretaris
dat daar nog geen oplossing voor is. Hoe komt het toch dat
die beslissing steeds wordt vooruitgeschoven? Staatssecretaris Vermeend heeft
nu toch tijd genoeg gehad om tot een standpunt te komen, zou ik zo denken.
Daarbij vraag ik ook aandacht voor het verschil in benadering van belastinginspecties
maar ook uitkeringsinstanties met betrekking tot deze vergoedingen. Wordt
dat overgelaten aan de eigen interpretatie of zijn daar duidelijke richtlijnen
of regels voor?Eigenlijk zou je dit werk moeten koesteren om ervoor te zorgen dat het
niet verloren gaat. Helaas is de werkelijkheid anders. De vrijwilligersorganisaties,
die in toenemende mate worden geconfronteerd met nieuwe vragen en opdrachten,
zijn niet bij machte om daar adequaat op in te spelen. Daarin zal meer dan
nu moeten worden geïnvesteerd, niet alleen in financiële zin maar
ook in die zin dat het vrijwilligerswerk een volwaardige status krijgt. Het
is jammer dat dit niet het geval is.Ik heb een voorbeeld bij de hand van de Landelijke supportersvereniging.
In het sportdebat was toegezegd dat de LSV mocht meepraten over oplossingen
voor het voetbalvandalisme. Nu wordt de LSV wel ergens bij betrokken, maar
niet bij het echte interdepartementale overleg. Daaruit blijkt dat de status
van het vrijwilligerswerk ook door de overheid altijd op een lager niveau
wordt gewaardeerd. Het is verheugend dat de Rabobank steun geeft aan een project
van de NOV om deze mensen jaarlijks in het zonnetje te zetten op de landelijke
vrijwilligersdag. Een plan van de Nederlandse organisatie voor vrijwilligerswerk,
"Kwaliteitsverbetering ondersteuningsstructuur", zou in de visie van het CDA
een goede basis zijn voor steun in financiële zin. Ik ga ervan uit dat
de staatssecretaris van dit plan op de hoogte is. De financiële consequenties
zijn eenmalig 1,2 mln. en structureel ƒ 500.000. Dat moet toch op te
brengen zijn! Het is een plan waarin afstemming en samenwerking, ook met vrijwilligersorganisaties
in de sport, uitgangspunt is.Overigens bestaat er bij de CDA-fractie behoefte aan een uitgebreide en
fundamentele discussie over de toekomst van het vrijwilligerswerk en de waarde
die daaraan door het kabinet wordt gehecht. Ik heb gelezen dat collega Van
der Vlies gisteren iets dergelijks aan de orde heeft gesteld bij de behandeling
van het JOZ. Het ging daarbij om een onderzoek. Ik roep de staatssecretaris
op om eerst de discussie met elkaar aan te gaan en daarna te bekijken wat
er nog te onderzoeken valt.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb dat gisteren inderdaad aan de orde gesteld. Maar ik heb ook een
heel concrete toezegging gekregen van de staatssecretaris, waarvoor ik dankbaar
was. En ik wil die niet naar de achtergrond geschoven zien worden door uw
vraag, mevrouw Mulder, om er eerst eens over te praten. Je kunt erover van
mening verschillen: eerst praten en dan een rapport met daarin een verkenning?
Ik heb gedacht: als de staatssecretaris die toezegging gestand doet, hebben
wij een gedegen rapport en dan kunnen wij er voluit over praten. Dat lijkt
mij een route die ook u moet aanspreken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Het is een route die mij aanspreekt, maar de staatssecretaris heeft gezegd
dat zij de notitie voorlopig niet kan leveren. Dat wordt waarschijnlijk over
de verkiezingen heengetild. Nu ligt er al een aantal rapporten over het vrijwilligerswerk.
Zo heeft de RMO net een rapport doen verschijnen. Ik vraag mij af of het noodzakelijk
is om weer een nieuw rapport te krijgen. Laten wij eerst de discussie aangaan
over de informatie die er nu ligt.De heer Van der Vlies (SGP):Als wij samen iets willen, moeten wij het over de route en over het voertuig
eens kunnen worden. Het gaat ons om de zaak zelve.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat zal best lukken. Wij zullen er nog over praten.De heer Middel (PvdA):De PvdA-fractie wil graag met de SGP en het CDA meegaan, zoals wij ook
in het verleden hebben gedaan. Er zijn de afgelopen jaren vele rapporten verschenen
over vrijwilligerswerk. Er is een beleidsvisie van het departement verschenen.
Vanochtend lag er een dik onderzoeksrapport plus bijlagen van de Raad voor
maatschappelijke ontwikkeling. In de motie-Dees van een aantal jaren geleden,
in de tijd van staatssecretaris Van Amelsvoort, hebben wij unaniem duidelijk
gemaakt dat de onkostenvergoedingen omhoog moeten. Mevrouw Mulder zegt nu
dat het moet gebeuren en daar zijn wij het allen over eens. Maar wat moet
er naast al die rapporten en onderzoeken dan concreet nog gebeuren?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):De maatschappelijke veranderingen die zich op het ogenblik voltrekken,
zullen voor de toekomst van het vrijwilligerswerk in onze visie consequenties
hebben. Het lijkt ons goed om ons daarover te beraden. Wij moeten bekijken
hoe wij ook in de toekomst op een goede manier ondersteuning kunnen geven
aan het vrijwilligerswerk. Wij moeten ervoor zorgen dat mensen de mogelijkheden
hebben om vrijwilligerswerk te kunnen blijven doen.De heer Middel (PvdA):Betekent dat dan ook dat de CDA-fractie inmiddels van mening is dat vrijwilligerswerk
uitgevoerd moet kunnen worden door mensen die afhankelijk zijn van een uitkering,
die op weg zijn naar betaalde arbeid en die in de tussenfase werkervaring
kunnen opdoen, met behoud of met behulp van uitkering?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat zou een onderdeel van de discussie kunnen zijn die wij moeten aangaan.De heer Middel (PvdA):Bent u daar als fractie voor of wilt u er alleen maar over discussiëren?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Wij hebben daar op dit moment nog geen afgewogen standpunt over. Wij willen
er graag over discussiëren. Aan de hand van die discussie zullen wij
een beslissing nemen.Voorzitter! Ik was gebleven bij de mantelzorgers. Naast de 3,5 miljoen
vrijwilligers zijn er ook nog eens 1,3 miljoen mantelzorgers die een grote
hoeveelheid werk verzetten, met name in de thuiszorg. Hun werk wordt bijna
onmogelijk gemaakt, als je ziet dat een groot deel van de tekortproblematiek
in de thuiszorg op hen wordt afgewenteld. Hoewel ook voor de CDA-fractie uitgangspunt
is dat professionele hulp aanvullend is op zelfzorg en mantelzorg, kan dat
nooit de bedoeling zijn. Steeds meer worden wij geconfronteerd met het feit
dat bij de indicatiestelling er bijna automatisch van wordt
uitgegaan dat er in voldoende mate mantelzorg aanwezig is. Dat leidt ertoe
dat een te groot beroep wordt gedaan op de aanwezige mantelzorgers. Om hen
niet onder deze last te laten bezwijken, is ondersteuning onontbeerlijk. De
staatssecretaris heeft voor 1998 een verhoging toegezegd voor de landelijke
ondersteuning, waarvoor dank. Het totaalbedrag voor 1998, ƒ 250.000,
staat in geen verhouding tot de 1,3 miljoen mensen die zich dagelijks bezighouden
met mantelzorg. De staatssecretaris moet het toch met ons eens zijn dat dat
goed beschouwd een schijntje is.Staatssecretaris Terpstra:Mevrouw Mulder zegt dat het totaalbedrag voor 1998 ƒ 250.000 bedraagt.
Dan heeft zij gemist...Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Nee, het bedrag voor de steunpunten zal ik apart behandelen. Ik had het
over de landelijke ondersteuningsstructuur.Als al deze 1,3 miljoen mensen het werk neer zouden leggen, dan heb je
het bij een gemiddeld aantal uren van 3 uur per dag en 4 dagen per week, tegen
het uurloon van een alfahulp toch al snel over 15 mld. De CDA-fractie wil
er niet alleen mooie woorden aan wijden; zij wil het verzoek van het LOT om
het opzetten van steunpunten voor de mantelzorg positief ondersteunen. Daar
komt de staatssecretaris in beeld, want, naar ik heb begrepen, wil zij 2 mln.
financieren uit de onderuitputting op de CVT-regeling. Ik heb twijfels over
deze onderuitputting, omdat onzes inziens eerst de rol van de verbindingskantoren
hierbij nog eens bekeken zou moeten worden. Wij zouden niet graag zien dat
het ten koste gaat van de coördinatie van de vrijwillige thuiszorg. Wij
dringen aan op ofwel een uitbreiding van deze regeling met extra geld, ofwel
een speciale subsidie voor het project van de mantelzorgers, dat overigens
groter is dan de 2 mln. die de staatssecretaris ter beschikking stelt.Daarnaast vinden wij, zoals wij al eerder hebben aangegeven, dat er binnen
de zorguren tijd moet zijn voor overleg tussen de mantelzorgers en de professionele
hulpverleners en dat er voldoende mogelijkheden moeten zijn voor tijdelijke
vervanging van mantelzorgers.Welke stappen neemt de staatssecretaris om ervoor
te zorgen dat dit ook gebeurt?Een groep die weinig in de belangstelling staat, maar waar vooral mantelzorgers
mee worden geconfronteerd, is de groeiende groep doof-blinden. Vaak leidt
hun handicap tot sociaal isolement. Daarom willen wij de staatssecretaris
vragen om middelen ter beschikking te stellen voor een bescheiden onderzoek
om na te gaan wat de knelpunten zijn en wat er nodig is om die op te lossen.In het JOZ 1998 is voor palliatieve zorg een extra bedrag ingeboekt van
7 mln. Wij beoordelen dat positief. Het is ons overigens niet duidelijk geworden
waar dat geld heengaat. Graag een uitleg daarover.Bij herhaling, ook vandaag, pleit ik namens de CDA-fractie voor een deugdelijke
financiering van de bestaande hospicezorg, werk waarvoor in brede kring, ook
bij deze bewindslieden, veel waardering bestaat. Tot nu toe is dat nog steeds
afhankelijk van de welwillendheid van de zorgverzekeraars. Juist in het kader
van substitutie zou goedkopere hospicezorg toch voorkeur verdienen boven behandeling
in ziekenhuis of verpleeghuis. Ik hoor hierop graag de reactie van de minister.De toekenning van schadeclaims in de VS aan vrouwen met siliconenborstprotheses
geeft in onze ogen aan dat er écht iets mis is. Naar aanleiding van
vragen in de Kamer heeft de minister een onderzoek toegezegd. De CDA-fractie
is echter ter ore gekomen dat het onderzoek van de Gezondheidsraad op dit
moment stilligt. Gezien de ernst van de problematiek, zouden wij dit een uiterst
slechte zaak vinden, omdat daarmee de uitslag en mogelijk daaropvolgende maatregelen
op de lange baan worden geschoven. Kan de minister aangeven wat zij hieraan
gaat doen? Hoe zijn overigens de vorderingen van het onderzoek dat door het
RIVM wordt verricht? Wij horen daar nog niet veel over.Over de oorlogsslachtoffers hebben wij een brief van de minister gekregen.
Wij gaan ervan uit dat de datum van 1 januari 1998 gehaald wordt voor de samenwerking
van begeleidende instellingen. Mede op aandrang van het CDA is gekozen voor
erkenning van oorlogsslachtoffers die wel leed hebben ondervonden maar niet
voor een uitkering in aanmerking komen. De erkenning als zodanig is geregeld.
Maar hoe zit het met de financiering van de maatschappelijke ondersteuning
die daaraan gekoppeld is?Dat dit kabinet een sportimago heeft, is de verdienste van staatssecretaris
Terpstra. Dat geldt ook voor de eenmalige storting in het topsportfonds, die
veel goodwill heeft gekweekt bij NOC-NSF en die de geluiden over bezuinigingen
in het begin van deze kabinetsperiode heeft doen verstommen. De behandeling
van de sportnota die lang op zich heeft laten wachten, heeft aangetoond dat
interdepartementaal en integraal beleid met betrekking tot de sport nog op
een zéér laag pitje staat. Komt de uitgewerkte agenda plus tijdpad
nog dit jaar, zoals toegezegd?Nog steeds bereiken ons geluiden dat bij de verdeling van de gelden door
NOC-NSF andere maatstaven worden gehanteerd voor valide en invalide sporters.
De CDA-fractie betreurt dat deze verschillen van inzicht tussen NOC-NSF en
Nebas moeilijk te overbruggen zijn. Als er al sprake is van partners in de
sport, zou het toch hier moeten gelden. De CDA-fractie heeft al eerder haar
twijfel uitgesproken over de positie van NOC-NSF bij de verdeling van de SNS
gelden. Het zou goed zijn bij de start van de nieuwe loterij-instelling die
positie opnieuw te bekijken.De heer Fermina (D66):Mevrouw Mulder heeft het over het Fonds voor de topsport. Hoe denkt zij
over een fonds voor breedtesport?Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Daar kom ik net aan toe. De CDA-fractie heeft met betrekking tot het sportbeleid
haar prioriteit altijd gelegd bij de breedtesport en ondersteuning van het
verenigingsleven. De problematiek van deze sector die ook door NOC-NSF wordt
onderkend, vraagt de komende jaren extra inspanning. Dat is ook de reden dat
wij bij de behandeling van de integrale sportnota hebben gepleit voor de oprichting
van een breedtesportfonds analoog aan het topsportfonds. De staatssecretaris
heeft dat toen wat badinerend afgewezen en gezegd: wij doen al zoveel voor
de breedtesport en dit is werkelijk niet nodig. Wij staan daarin niet alleen –
ik hoor dat de fractie van D66 daar ook sympathie voor heeft – want
ook NOC-NSF heeft zich daarvoor uitgesproken en we zijn blij dat wij nu ook
sympathie kunnen ontdekken bij de VVD. Die hebben het zelfs
in hun verkiezingsprogramma opgenomen. Is de staatssecretaris bereid om zich
alsnog in te zetten voor de realisatie daarvan?Laat ik de staatssecretaris uit de droom helpen. Meer geld voor 1998 is
mooi, maar de gemengde gevoelens die bij de CDA-fractie leven over het optreden
van de staatssecretaris zijn er niet door veranderd. Gezien haar opstelling
als Kamerlid waren de verwachtingen op het zorgdossier hooggespannen. Haar
image van sportpromotor heeft zij met verve kunnen handhaven, die van "moeder
van de ouderen" absoluut niet. Alle begrip voor het feit dat het dossier niet
gemakkelijk is, maar hoewel zij bekend was met de problematiek, heeft het
haar ontbroken aan eigen initiatieven en is zij alleen onder grote druk en
kritiek van de Kamer bereid gebleken haar beleid aan te passen. De onrust
en de wanorde die deze sector heeft gekenmerkt, hadden er gewoon niet mogen
zijn. Voor dat deel waar zij verantwoordelijk voor is, rekenen wij dat de
staatssecretaris aan. Dat is het verschil tussen droom en daad.De heer Middel (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De PvdA heeft net als anders twee woordvoerders
op dit terrein. Mijn bijdrage beperkt zich tot enkele thema's, met daaraan
toegevoegd een politieke beoordeling over het beleid van de beide bewindsdames.
De thema's die ik de revue zal laten passeren, zijn de oorlogsgetroffenen,
de GGZ's, welzijn, sport en natuurlijk het departement.De minister wordt alom geprezen vanwege haar betrokkenheid bij het gevoelige
beleidsterrein van de oorlogsgetroffenen. Deze betrokkenheid is oprecht en
lovenswaardig, maar heeft toch enige stagnatie op dit beleidsterrein niet
weten te voorkomen. De door haar bepleite "rust op het front" verdient steun,
maar de praktijk laat nog steeds onrust zien, bijvoorbeeld rond de afstemming
van de "oorlogswetten", toegespitst op artikel 19, WUBO. Dat gaat allemaal
wel erg traag, zij het dat het departement van Financiën ook het een
en ander verweten kan worden. Een ander voorbeeld betreft de samenwerking
van de begeleidende instellingen, die al hapert voor zij tot stand gekomen
is. De Kamer wordt verblijd met correspondentie die blijkbaar verkeerd geadresseerd
is, zij het dat de afzenders daar anders over denken. Een, voorlopig, laatste
voorbeeld betreft het meer projectmatig werken in de jeugdvoorlichting, waarin
het met name rond het Anne Frankhuis en het Oorlogs- en verzetsmuseum Overloon
lang onrustig is geweest. Toch oordelen wij positief over de rol van de minister
op dit beleidsterrein. Zij weet waar zij het over heeft, gaat nooit een discussie
uit de weg en schuwt de confrontatie met de betrokkenen niet. Daarmee treedt
zij in het voetspoor van haar voorgangster Hedy d'Ancona, die net als deze
minister liet merken dat het beleidsterrein van de oorlogsgetroffenen, waar
jaarlijks nog zeker 1 mld. in omgaat, en waar tienduizenden in hun dagelijks
leven direct mee te maken hebben, veel meer is dan zomaar een dossier of zomaar
een portefeuille.Voorzitter! De minister is eveneens verantwoordelijk voor het beleidsterrein
van de geestelijke gezondheidszorg, waarop het al een tijdlang windstil is.
Althans, wat het beleid betreft. In de sector zelf gebeurt namelijk van alles.
Denk aan de gevolgen van de toenemende vraag om zorg. Denk aan de daarmee
verband houdende domeindiscussie over wat wel en wat niet tot de GGZ moet
behoren. Voor de kenners: het is Van Dantzig tegenover Höppener. Er is
nu een beleidsbrief over de GGZ die wat ons betreft op korte termijn besproken
moet worden, want anders komen wij straks in de situatie terecht dat wij alleen
nog maar kunnen volgen. Geen lijnen uitzetten op grond van een visie, niet
anticiperen, niet sturen, maar alleen maar reageren op. Daarmee is de GGZ
dan volop uit onze vingers geglipt en dat gunnen wij zowel deze sector als
de Nederlandse samenleving niet.Voorzitter! Er liggen trouwens ook een paar knelpunten die spoedig handelen
vereisen. Denk bijvoorbeeld aan de armoedeproblematiek van psychiatrische
patiënten, die het gevolg is van het al jarenlang achtergebleven niveau
van de zak- en kleedgeldregeling. Bij de discussie over de verpleeg- en verzorgingshuizen
heeft de staatssecretaris al aangegeven dat het zak- en kleedgeld omhooggaat.
Dat geldt dus ook voor patiënten in psychiatrische ziekenhuizen. Zij
vallen toch ook onder de landgenoten die, naar wij hopen, baat hebben bij
maatregelen in het kader van de bestrijding van de armoede.En dan de Juttenhofkwestie, ofwel de kortdurende intensieve behandeling
van borderlinepatiënten. De kwestie als zodanig hoeft nu niet ter sprake
te komen, maar leidt wel tot de vraag of over het gehele land verspreid wel
voldoende behandelcapaciteit voorhanden is voor dergelijke patiënten.
En vergeet niet de vraag wie uiteindelijk bepaalt of een specifieke voorziening
open blijft of niet.Naast de verschijning van de GGZ-nota en het intrekken van een onvoldragen
voorstel over beperking van de vergoeding voor psychotherapie – zij
het onder zware druk van de Kamer – kennen wij geen wapenfeiten op het
terrein van de GGZ van deze minister. Daarover nu dan ook geen politieke beoordeling,
maar wel moet worden opgemerkt dat de minister nog maar weinig tijd rest om
haar proefwerk GGZ alsnog te halen. Althans, binnen deze kabinetsperiode.
Wat daarna gaat gebeuren, is een leuk onderwerp voor speculatie, maar wij
weten het niet en zij waarschijnlijk ook niet.Voorzitter! Als wij kijken naar het brede welzijnsterrein zien wij aan
de ene kant nog veel onwelzijn, een hoop ellende om het zo maar eens te noemen
en aan de andere kant, of soms er middenin, zien wij de verantwoordelijke
bewindspersoon die deze moeilijke portefeuille naar beste vermogen –
"naar eigen vermogen" in het VWS-jargon – beheert. Toen mevrouw Terpstra –
die wij allen kennen als Erica – aantrad, waren de verwachtingen hooggespannen.
Het enthousiasme van de staatssecretaris werkte aanstekelijk. Overal waar
wat gebeurde of zou kunnen gebeuren, verscheen zij in levende lijve. Geen
bewindspersoon toonde zoveel affiniteit met de dagelijkse gang van zaken op
zijn of haar beleidsterrein als deze staatssecretaris. Over sporttribunes –
met het hoedje en het vlaggetje en die toeter – heb ik de vorige keer
al het nodige gezegd, maar vergeet ook niet de gehandicapten, de hulpbehoevende
ouderen, de chronisch zieken en degenen die maatschappelijk uit de boot zijn
gevallen. Als het beleid ten aanzien van deze groepen net zo flitsend was
en tegelijkertijd zo vol oprecht mededogen als de contacten van de staatssecretaris
met deze groepen zijn, dan kon deze staatssecretaris gekroond worden tot het
beste wat de VVD sinds tijden heeft voortgebracht, namelijk – in haar
eigen termen – een driedubbele kanjer!Maar, voorzitter, dat is helaas niet zo. Wat is dan wel zo? In ieder geval
geen bestuur vanuit de ivoren torens van het Rijswijkse departement en dat
op zichzelf is al een verdienste. Mevrouw Terpstra gaat het land in. Geen
"management by speech", maar als het ware "management by walking around".
Maar te vaak leek of bleek het vooral "walking around" te zijn. Wat rond de
gehandicaptenzorg, de thuiszorg en de voorzieningen voor ouderen gebeurd is,
hoef ik hier niet te herhalen, behalve dan dat correctie van het beleid –
onder druk van de Kamer – zo vaak voorkwam, dat nauwelijks meer van
losstaande incidenten gesproken kon worden.Het imago van de staatssecretaris is de afgelopen jaren afgebladderd.
De vraag is trouwens of dat imago terecht is afgebladderd. Als ik nu even
niet tegenover de staatssecretaris ga staan, maar naast haar, om samen met
haar naar onze samenleving te kijken, denk ik dat alles wat misging niet alleen
of vooral haar valt te verwijten. Misschien moet je constateren dat zij soms
wat laat of lankmoedig ingreep. Maar vergeet daarentegen niet dat je juist
op het beleidsterrein van deze staatssecretaris dag in dag uit een stortbad
van maatschappelijke ellende over je uitgestort krijgt. Probeer dan maar eens
de opgewekte "moeder van de bejaarden" te blijven, die het allemaal wel zal
regelen.Voorzitter! De PvdA-fractie kan zich niet aan de indruk onttrekken dat
de staatssecretaris de grenzen van haar eigen enthousiasme heeft leren kennen.
Het begon aanvankelijk zo mooi. Binnengekomen via – toen nog –
de tweede plaats op de VVD-kandidatenlijst, met meer stemmen bij de laatste
Kamerverkiezingen dan de gehele fractie van GroenLinks bij elkaar. Het ziet
er nu anders uit, zoals wij weten. In 1994 zei haar politiek leider over Erica
Terpstra: "In Afrika is deze vrouw minstens vijftig koeien waard." Hij zal
nu moeten toegeven dat het er minder zijn geworden. Als het zo doorgaat, moet
zij misschien straks nog koeien meebrengen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! De heer Middel zet een scheef beeld neer van de staatssecretaris.
Ik stel daar tegenover dat de staatssecretaris op het terrein van de zorg,
die tot haar portefeuille behoort, erg veel teweeg heeft gebracht. Ik noem
de overgangswet inzake de bejaardenoorden en ook in de thuiszorg is een aantal
forse wijzigingen in gang gezet. Het is wél zo dat "wie veel doet,
ook veel kritiek ontmoet". De staatssecretaris gaat daar absoluut niet voor
opzij, integendeel, zij gaat daar gewoon mee verder. Ik constateer dat er
de afgelopen jaren veel is gerealiseerd. Ik hoop dat de heer Middel dat ook
in zijn betoog betrekt.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik constateer allereerst dat mevrouw Van Blerck straks in
haar bijdrage de balans opmaakt over het functioneren van de staatssecretaris.
Ik probeer op een eigen wijze, die anders is dan de VVD gewend is, een politiek
oordeel te geven over de staatssecretaris. Ik zet de plus- en de minpunten
tegenover elkaar. Zolang mevrouw Terpstra staatssecretaris is, behandel ik
namens mijn partij de begroting op het onderdeel welzijn, en het laatste wat
haar verweten kan worden – ik heb dat nog nooit hier of elders gezegd –
is luiheid. Als er één bewindspersoon enthousiast is, is zij
het wel.Maar er gaan dingen mis. Soms komt deze staatssecretaris bij ons met de
handen in het haar en zegt: ik heb geen budget, ik weet niet wat ik moet doen.
De Kamer moet keer op keer aangeven op welke wijze het probleem kan worden
opgelost. Wij gaan verder, maar dan komt er weer een volgend incident. Als
ik al die zaken op een rij zet, constateer ik dat het om meer gaat dan om
losstaande incidenten. Er lijkt een bepaalde lijn in te zitten. Dat neemt
echter niet weg dat haar enthousiasme voor, betrokkenheid bij en empathie
met de doelgroepen boven alle lof verheven zijn. Dat betekent echter niet
dat je geen kritiek meer mag leveren.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik ben absoluut niet teleurgesteld in de kritiek die de heer
Middel verwoordt, al vind ik haar enigszins persoonlijk getint. In hoeverre
echter houdt de heer Middel zijn eigen fractie medeverantwoordelijk? Ik noem
daarbij drie punten: de 1,3%, de aanvankelijke instemming met de marktwerking
en de knip in de thuiszorg. Dat zijn drie bronnen van grote problemen geweest.
Met die zaken heeft ook de PvdA-fractie aanvankelijk, misschien te elfder
ure, ingestemd. De PvdA draagt dus ook politieke verantwoordelijkheid.De heer Middel (PvdA):Natuurlijk. Ik ben de laatste die daarvoor weg wil lopen.De heer Marijnissen (SP):Graag uw commentaar! Het is wat eenzijdig. U kunt natuurlijk niet bij
de behandeling van deze laatste begroting zo ver afstand nemen van de inhoud
van het beleid van deze staatssecretaris. Op belangrijke punten draagt uw
fractie daar verantwoordelijkheid voor.De heer Middel (PvdA):Wij hebben deze staatssecretaris deze kabinetsperiode graag laten zitten.
Er is nooit een indicatie van onze kant gekomen dat het anders zou moeten
zijn. Wij steunen haar volop. Wel moet het mogelijk zijn om, waar nodig, kritiek
te leveren. Dat moet mogelijk zijn binnen de coalitie. De staatssecretaris
is dat ook van ons gewend. Ik zou haar eerder teleurstellen als ik nu met
niets kwam. Het punt waar het om gaat, of het nu over de thuiszorg, de gehandicaptenzorg
of de problematiek rond de ouderen gaat, is dat de Kamer – de PvdA-fractie
vaak als eerste, maar in haar voetsporen zijn andere partijen meegegaan, ook
soms de VVD – iedere keer een correctie moet aanbrengen op het beleid.
En dan was de staatssecretaris wel zo loyaal – ook dat moet gezegd worden –
dat zij vervolgens zei: oké, daar ga ik in mee; mijn probleem met het
budget is weer opgelost.Er is dus een aardige wisselwerking geweest tussen het kabinet en de staatssecretaris
aan de ene kant en de Kamer aan de andere kant. Ik loop echter niet weg voor
de verantwoordelijkheid voor het beleid in de afgelopen vier jaar, want daar
heeft de Partij van de Arbeid ook voor getekend. Als er in de afgelopen vier
jaar fouten zijn gemaakt, dan zijn wij de laatsten die dat op het bordje van
Erica Terpstra willen schuiven. Dan zijn wij daar zelf ook medeverantwoordelijk
voor. Wij zitten immers in die positie, mijnheer Marijnissen. U niet!De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik had het aardig gevonden als de heer Middel
de SP-fractie ook nog even had genoemd als fractie die deze staatssecretaris
kritisch heeft gevolgd, maar dat vergeef ik hem wel. Wat ik hem niet kan vergeven,
is dat hij nu wel heel erg benadrukt dat dat allemaal kan in de coalitie,
dat dat heel normaal is, enzovoorts.De drie punten die ik aanvankelijk genoemd heb, blijven echter bestaan.
Ik zou het toch op prijs stellen als de heer Middel daar inhoudelijk op ingaat.
In hoeverre zijn de problemen waarmee deze staatssecretaris wordt geconfronteerd,
te wijten aan die randvoorwaarden, te weten: de verplichte introductie van
de marktwerking, de knip in de thuiszorg en het maximum van 1,3% per jaar?De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik kan voor een deel in de redenering van de heer Marijnissen
meegaan. Ook de staatssecretaris zag zich immers geconfronteerd met de beperkingen
van het regeerakkoord. Zij wist overigens waar zij aan begon toen zij erin
stapte. Zij kende die beperkingen. Vervolgens loop je dus in de praktijk van
de beleidsuitvoering tegen de grenzen van het regeerakkoord aan. Dan hef je
af en toe de handen ten hemel en zeg je: ik kan niet verder, want ik heb geen
budget. Op dat moment kwam de Kamer erbij.Wat je over het onderhavige geval zou kunnen opmerken, is dat je misschien
van de staatssecretaris verwacht zou mogen hebben dat zij in die gevallen
zelf wat eerder tot een oplossing was gekomen, uiteraard in overleg met het
ambtelijke apparaat, dan dat het uiteindelijk de Kamer moest zijn die de staatssecretaris
de reddende hand bood. Dat zou je kunnen zeggen. Ik vind dat echter geen halszaak.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Vooral toen collega Middel schetste hoe ook zijn fractie,
al dan niet samen met anderen, om extra inspanning en geld moest vragen, dacht
ook ik aan datgene wat collega Marijnissen intussen heeft gemarkeerd: dat
de PvdA-fractie via het regeerakkoord wel degelijk verantwoordelijk is voor
die groeinorm van 1,3%. Het spel dat daarna gespeeld is, zou je ook een heel
gezond dualisme kunnen noemen. In dat dualisme heeft een staatssecretaris
een eigen plek en verantwoordelijkheid. Dat geldt ook voor Kamerfracties.
Dat spel is gespeeld en de resultaten kennen wij. Zo kan de heer Middel er
ook tegenaan kijken. Ik ga mevrouw Terpstra niet verdedigen, want dat heeft
zij helemaal niet nodig. Dat zal zij morgenmiddag zelf wel doen. Maar zo zou
je er dus ook tegenaan kunnen kijken.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Een van de meest indrukwekkende momenten die ik heb meegemaakt
in de acht jaar dat ik nu in de Kamer zit, was het pleidooi van de heer Van
der Vlies over het wegnemen van de wachtlijsten voor de gehandicapten. Ik
wil ook de inspanningen van de heer Marijnissen voor het kunstgebit noemen.
Laten wij daar gewoon eerlijk en open over zijn! Ik wil hem dat allemaal wel
toegeven, maar hij had dat natuurlijk niet klaargespeeld zonder de heer Oudkerk
en D66.Er klonk vorig jaar kritiek vanuit de Kamer op de houding van de PvdA-fractie
ten opzichte van de staatssecretaris. Ik heb toen aangegeven dat er op een
bepaald moment afspraken gemaakt kunnen worden, maar dat de maatschappelijke
omstandigheden kunnen veranderen. Ik heb toen ook gezegd dat de Kamer en de
samenleving tot het inzicht kunnen komen dat de prioriteiten anders gesteld
moeten worden. Ik heb gezegd dat er, hoe onmogelijk dat eerst ook leek, toch
geld gevonden moet worden om knelpunten op te lossen. Toen heb ik tegen mevrouw
Terpstra gezegd: dat had u eerder moeten doen. U had niet moeten wachten totdat
de Kamer bij verschillende gelegenheden de reddende hand bood, maar u had
dat zelf moeten aanvoelen. U kunt zich niet beperken tot de mededeling dat
u geen budget heeft.Die discussie heb ik vorig jaar gevoerd. De situatie is sindsdien niet
meer zodanig geweest, dus ik denk dat die discussie wel wat heeft opgeleverd.
Oké, één uitzondering daargelaten.De heer Van der Vlies (SGP):Maar deze interruptie heeft op z'n minst ook opgeleverd dat de PvdA-fractie
ook de hand in eigen boezem steekt.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Dat heb ik naar mijn mening al vanaf het begin gedaan. De
PvdA-fractie staat hier immers niet als oppositiepartij die onvoldoendes uitdeelt
aan bewindspersonen – of die nu gegrond zijn of niet – zoals de
heer De Jong zojuist heeft gedaan. De Partij van de Arbeid staat hier als
regeringspartij, die zich verantwoordelijk voelt voor het beleid en ook meeleeft
met en wil meewerken aan datgene wat de bewindsdames doen. Maar de Partij
van de Arbeid sluit de ogen niet voor de dingen die niet goed zijn, en zegt:
daar moet je dan ook kritische kanttekeningen bij plaatsen en dat moet je
in de volle openbaarheid doen, zodat mensen als de heer Van der Vlies dan
weer de gelegenheid hebben om daarop te reageren. Zo werkt het in een democratie.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik kom terug op de krapte van het jasje, de 1,3% groei en het feit dat
daar de afgelopen jaren wel eens wat is bijgekomen. Dat is ook gebeurd met
instemming van de VVD-fractie. Dat wil ik er graag bij vermelden.De heer Middel (PvdA):De VVD was zelden de eerste die met het idee kwam.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wij hebben eerst gekeken naar hetgeen nodig is. Daar kom ik in mijn betoog
op terug. Ik vind overigens wel dat de fractie van de Partij van de Arbeid
vaak de staatssecretaris heeft belaagd met vragen en wensen die gewoon buiten
de krapte van het jasje om gingen. Dat is iets wat de heer Middel eens moet
meenemen. Gisteravond hebben wij daarvan een voorbeeld gezien. Het ging toen
om de middelen voor de gehandicaptenzorg bij de dagopvang. De staatssecretaris
gaf toen een uitstekend antwoord. Toch wordt er door de fractie van de Partij
van de Arbeid meer gevraagd. Ik vind het volstrekt onterecht als de staatssecretaris
daar op dit moment over wordt aangesproken.De heer Middel (PvdA):Ik spreek de staatssecretaris niet aan over gisteravond. Ik spreek haar
aan over het beleid van de laatste drieënhalf jaar. Mevrouw Van Blerck
hoeft het natuurlijk niet met de Partij van de Arbeid op alle punten eens
te zijn. Wij zitten in een coalitie, maar wij blijven natuurlijk op onderdelen
van mening verschillen. Ik kan mij echter geen enkel voorbeeld herinneren
 waarbij de Partij van de Arbeid in zoverre overvraagd heeft,
dat de staatssecretaris tot het onmogelijke werd verleid. Dat is in de praktijk
ook nooit gebeurd. Ik begrijp dat mevrouw Van Blerck het allemaal een beetje
te fors en te grof vindt. Wij zijn echter nooit te ver gegaan. Dat is ook
gebleken.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Het CDA staat hier wel als oppositiepartij. Het is overigens de vraag
of wat de heer De Jong net heeft gezegd, ongegrond is. Wij horen straks wel
de reactie van de minister en de staatssecretaris. De heer Middel zei net
volledig te willen zijn. Hij heeft gezegd dat het met name de Partij van de
Arbeid was die bij veel voorstellen het voortouw heeft genomen. Ik denk dat
het andersom is. Het is met name de oppositie geweest die het voortouw heeft
genomen. De Partij van de Arbeid en de andere coalitiepartijen hebben vaak
de voorstellen van de oppositie overgenomen om het vanuit de eigen filosofie
naar zich toe te trekken.De heer Middel (PvdA):Wij moeten oppassen niet te verzeilen in een discussie over wie de meeste
eer verdient voor allerlei correcties op het beleid. Het CDA komt natuurlijk
met voorstellen die niet alleen voortkomen louter en alleen uit het feit dat
men een oppositiepartij is. Er zit natuurlijk ook iets inhoudelijks bij. Ik
heb net iets over de heer Marijnissen gezegd. De heer Van Boxtel heeft het
nodige gepresteerd op dat terrein. Het gaat er dus niet om wie het meeste
heeft gedaan. Ik spreek namens mijn eigen club. Dan kun je ook het beste over
die club praten. De Partij van de Arbeid kwam zelden op de laatste plaats
als het ging om correctie van het beleid. Ik druk mij dan heel eufemistisch
uit.Voorzitter! Ik durf bijna niet meer, bij wijze van spreken! Een ander
kritisch punt over het beleid van de staatssecretaris – deels juist
op het ontbreken daarvan – is dat zij veel zegt te willen, maar dat
er op onderdelen niet zoveel van terechtkomt. Ik zal proberen aan te geven
waar dit op slaat. Deze hele kabinetsperiode heeft de PvdA-fractie de accentuering
van de W van Welzijn en de S van Sport bepleit, juist vanwege de maatschappelijke
functie ervan. Het aanbrengen van sociale cohesie in onze samenleving bestaat
uit: een activerend welzijnsbeleid, revitalisering van de samenlevingsopbouw,
het op eigentijdse wijze stimuleren van normen en waarden via maatschappelijk
herstel en sociale integratie, ontschotting en stimulering van lokaal sociaal
beleid, zowel in de steden als op het platteland, implementatie van een op
de toekomst gericht gezinsbeleid. Dat zijn allemaal voorbeelden. Waar leidde
dat in de praktijk toe? Er waren aanzetten, zoals in de eigen beleidsnota
van de staatssecretaris "Naar eigen vermogen". Er waren volop goede bedoelingen.
Er kwamen notities, beleidsbrieven, onderzoeken, brochures, conferenties en
noem maar op, maar te vaak werd volgens ons de slag naar de praktijk gemist.
Blijkens recente interviews begrijpt de staatssecretaris overigens wel steeds
beter waar het om gaat, althans waar het ons om gaat.Toch blijft het de vraag waarom het welzijnsbeleid niet centraal staat
in plaats van aanvullend bij de bestrijding van achterstand en armoede. Waar
is de maatschappelijke component te zien bij het te lijf gaan van de tweedeling?
Hoe krijgt de maatschappelijke oriëntatie handen en voeten bij de volwasseneneducatie?
Waar staan voor- en buitenschoolse activiteiten centraal in het onderwijsachterstandenbeleid?
Waar leggen het buurtwerk en de woningbouwcorporaties verbindingen als het
om leefbaarheid en veiligheid op straat gaat? Waar ligt de link tussen maatschappelijk
werk, sociale opvang en de terreinen van justitie en volksgezondheid? Let
wel, het gebeurt hier en daar wel, ad hoc en projectmatig, maar er is geen
voldoende ondersteunend en kaderstellend beleid. Sterker nog, maatschappelijke
initiatieven komen van onderop tot leven, niet dankzij maar ondanks overheidsbeleid –
dat is niet alleen welzijnsbeleid – dat nog altijd deels getypeerd wordt
door verkokering en bureaucratie. Het laatste is niet de staatssecretaris
aan te rekenen, want daar zijn wij met zijn allen verantwoordelijk voor. Wij,
dus ook de Kamer, hebben de decentralisatie van beleid doorgevoerd vanuit
de optiek van het beheersdenken. Niemand wil de decentralisatie terugdraaien,
maar er kan wel iets aan toegevoegd worden. Her en der komen aan de basis
projecten tot leven, die laten zien wat sociale cohesie in de praktijk betekent:
"Thuis op straat" in Rotterdam, "Lokale economie" in Drenthe, opbouwwerkinitiatieven
op verschillende plaatsen in Brabant. Er gebeurt weer wat, maar het kan alleen
maar gebeuren omdat al deze initiatieven als het ware beleidsresistent zijn.
Maar wat gaat er een energie zitten in het ontduiken van en het ontworstelen
aan rigide beleidskaders waar je meer lasten dan lusten van hebt. Dat moet
dus anders en dat kan anders, zoals ik in het debat over lokaal sociaal beleid
heb aangeven. Als ik me goed herinner, leek er, met alle voorbehouden, een
Kamermeerderheid voor deze stellingname te bestaan, gegeven de reacties die
toen van de CDA-fractie en van GroenLinks kwamen.Kern is dat op lokaal niveau welzijnsfuncties effectief ingezet worden
ter ondersteuning van en in samenwerking met activiteiten op andere beleidsterreinen,
zoals sociale zaken, gezondheidszorg, sport, onderwijs, minderhedenbeleid
en racismebestrijding, justitie en volkshuisvesting. Dat betekent dat het
primaat van dat beleid terug moet naar burgers en politiek – dat is
ontbureaucratisering – dat de verkokering in de beleidsvorming en uitvoering
doorbroken wordt – dat heet ontschotting – en dat de infrastructuur
op provinciaal en vooral ook landelijk niveau effectiever wordt benut. Aan
de infrastructuur op landelijk niveau geven wij met z'n allen 100 mln. per
jaar uit. Doel van dit alles is: instrumenten voor sociale integratie aanreiken.
Mijn aankondiging dat de PvdA-fractie een initiatiefwetsvoorstel voorbereidt,
werd hier en daar als een dreiging gezien, maar kan veel beter als een handreiking
worden beschouwd. Overigens bleek, zoals verwacht, de staatssecretaris zo
sportief om meteen de medewerking van haar departement toe te zeggen.Voorzitter! Twee jaar geleden stelde de PvdA-fractie schriftelijke vragen
over de malafide handelwijze van tal van zogeheten relatiebemiddelingsbureaus:
makelaars in hoop en wanhoop, profiteurs van menselijk leed en verlangen,
de weinige goede niet te na gesproken. Vorig jaar spraken wij er weer over,
met de suggestie dat een wettelijk kader voor toezicht en controle noodzakelijk
lijkt. Ook hier is een initiatiefwetsvoorstel gesuggereerd en
daarover zijn door de PvdA-fractie reeds verkennende gesprekken gevoerd. De
staatssecretaris hield de boot af, want zelfregulering zou veel van de oplichting
onmogelijk maken. Dat dacht zij toen. En wij dachten dat ook even. De werkelijkheid
leert ons helaas dat het anders is. Dus... wat gaat er gebeuren? Doet het
kabinet iets of moeten we het zelf nog doen?Een actueel punt is de kinderopvang. De staatssecretaris zei gisteren
voor Radio 1 dat het conceptverkiezingsprogramma van de VVD een betere paragraaf
verdient. Dat is zo. Overigens zijn er in het verkiezingsprogramma van de
VVD wel meer paragrafen die verbeterd kunnen worden. Maar goed, dat is een
ander verhaal. Wat de kinderopvang betreft is er gedoe over de vergunningverlening.
Ik begrijp dat de staatssecretaris de Kamer gisteren heeft laten weten dat
er een brief gestuurd wordt naar de gemeenten, inzake de problematiek rondom
verordeningen en vergunningen. Daarmee lijkt het probleem even van de baan.
Het is echter wel essentieel hoe de belastingdienst hierop zal reageren. Er
is namelijk nog grote onduidelijkheid over de adviestabel ouderbijdragen.
Het lijkt erop dat er nu sprake is van twee adviestabellen, namelijk een van
de VNG en een van VWS. Dat leidt tot grote onduidelijkheid bij de instellingen,
de VOG, de werkgevers, de ouders, enz. De ouders weten nog steeds niet wat
zij volgend jaar moeten betalen. Kan de staatssecretaris daar opheldering
over verschaffen? Het hoeft niet meteen. Het mag ook schriftelijk.Ten slotte iets wat altijd leuker is dan al die ellende waar ik zojuist
over sprak, ook leuker voor de staatssecretaris, namelijk de sport. De door
de Kamer gevraagde nota "Wat sport beweegt" is er, maar heeft nog maar weinig
in beweging gezet, behalve dan dat de conceptverkiezingsprogramma's –
ook dat van ons – iets over de sport zeggen. Sport moet hoger op de
politieke agenda. De positieve maatschappelijke waarde van sport kan beter
benut worden. Sport moet doorwerken, in bijvoorbeeld Jeugd in beweging, in
een volwaardig aanbod lichamelijke oefening in het onderwijs, in de buurt,
op straat. Jongeren die sporten, doen iets goeds en kunnen op dat moment niks
kwaads doen. Bij sportbeleid gaat het niet alleen om de kwaliteit van de sportbeoefening
en de kwaliteit en toegankelijkheid van de sportinfrastructuur, maar ook om
het verbeteren van de samenhang in het beleid. Wat is daarvan terechtgekomen?
Wat is de reactie van andere departementen geweest? Weten zij wat de betekenis
van sport is? Hoe is het met de gemeenten? Zien zij sport weer als kerntaak?
Hoe staat het met het sportinclusief denken bij VWS en de partners in het
sportbeleid?Er is 10 mln. extra uitgetrokken voor de breedtesport, 5 mln. via de begroting
en 5 mln. via een motie bij de algemene beschouwingen. Kan dit budget voor
de breedtesport gaan naar ondersteuning van de lokale infrastructuur en projecten
die gericht zijn op samenwerking en integratie van sportbeoefening? Ik denk
aan een soort van stimuleringsregeling voor de sport, waarbij gemeenten projecten
kunnen aanmelden die aan maatschappelijke doelen tegemoetkomen. Het geld moet
niet naar de koepels gaan, maar daadwerkelijk worden ingezet voor de breedte-
en de gehandicaptensport. Ik benadruk nog eens dat de bewindspersoon voor
sport Erica Terpstra heet, en niet Wouter Huibregtsen.Het afgelopen jaar is er nogal wat te doen geweest over de departementale
orde en zeker ook wanorde waarbinnen beide bewindsdames moesten werken. Het
past ons hier terughoudend te zijn, want de Kamer moet niet op de stoel van
de verantwoordelijke minister en staatssecretaris willen zitten. Dit neemt
niet weg dat de Kamer deksels goed in de gaten heeft waar de schoen het meest
wringt. Beleidsdirecties die hun dossiers niet op orde hebben, om het zo maar
eens te zeggen, vallen op. Dit is meer dan eens gebleken. Er is beterschap
beloofd en daar moeten wij dan ook maar van uitgaan, zij het dat de Kamer
bijna als eerste kan constateren of dossiers wel of niet op orde zijn, of
bewindspersonen wel of niet adequaat vanuit hun departement ondersteund worden.
Het laatste heeft niet zozeer te maken met ambtelijke loyaliteit, want die
behoort er op voorhand te zijn en is er dus ook, maar vooral met deskundigheid
en zorgvuldigheid. Juist nu er in de komende jaren een gigantische taak ligt
voor de V, de W en de S, kunnen wij het niet hebben dat de VWS-component in
het kabinetsbeleid ondersneeuwt en hierdoor onvoldoende aan bod komt. Te veel
mensen zijn zo afhankelijk van zorg en welzijn, dat alleen al daarom VWS niet
mag verdwijnen.Wat je ook kunt zeggen van de discussies tussen de Kamer en deze beide
bewindsdames, in ieder geval niet dat zij zich onsportief opstelden. Ook als
de uitkomst wel eens anders was dan zij beoogden, werd dat sportief opgevat.
Nooit werd het debat met de Kamer geschuwd. Hiermee wordt een voorbeeldfunctie
in het politieke strijdperk vervuld en dat verdient waardering, zeker van
de Kamer. Deze waardering is zowel de minister als de staatssecretaris van
harte gegund.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Nogal wat rapporten en deskundigen stellen dat het goed gaat
met de gezondheidszorg in Nederland. Zeker in vergelijking met andere Europese
landen is de zorg hier goedkoop en kwalitatief goed. Patiënten, hulpverleners
en andere directbetrokkenen ervaren het soms echter anders. Zij zijn er onrustiger,
onzekerder over. Dit wordt bevestigd door het feit dat uit recente enquêtes
blijkt dat burgers de zorg als verkiezingsitem nummer één beschouwen.
Ook het rapport van de WRR, de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid,
bevestigt de twijfel. Zij schrijft dat de zorg goed is, maar dat aanvankelijke
haarscheuren nu als barsten zichtbaar worden. In zijn laatste rapport waarschuwt
het RIVM, dat ook zegt dat de zorg nu goed is, zelfs voor toenemende tweedeling.
Vorige week kwam de inspectie met een dik boek over de staat van de gezondheidszorg.
Ook zij schrijft dat de gezondheidszorg goed is, maar ook dat er een tekort
aan hulpverleners dreigt, dat er zorgelijke wachtlijsten zijn en dat de goede
zorg een gebrekkige samenhang kent. Het lijkt een paradox: de kwaliteit mag
dan wel goed zijn, maar er zijn nog problemen te over. Misschien moet je zeggen:
het gaat goed met de gezondheidszorg in Nederland, maar het gaat lang niet
altijd zo goed met zieke mensen.Ook mijn eigen patiënten ervaren steeds meer bureaucratie, steeds
meer regeltjes, minder aandacht voor hun vragen in het tweedelijnscircuit.
Te vaak moeten zij, steeds aan een ander, hetzelfde verhaal vertellen. Dit
leidt tot onrust en onzekerheid. Hulpverleners klagen over
een hoop bureaucratische formaliteiten, een zorgrace tegen de klok, een hoge
werkdruk. Er is bij hen een toenemende demotivatie te signaleren; wij hebben
er vorige week al over gesproken. Ook dat leidt, bij patiënt en hulpverlener,
tot onrust en onzekerheid. Bestuurders in de sector wijzen welhaast continu
op verouderde en niet flexibele besturingssystematiek, een woud aan regelgeving
en onduidelijke verantwoordelijkheidsverdeling.Ondertussen wordt er continu aan de zorg gesleuteld om de kosten te beheersen
en de zorg goed af te stemmen. Er gaat geen dag voorbij of er zijn schaalvergrotingen,
fusies, concernvorming en nieuwe regelgeving; het is de praktijk van alledag.
Dat draagt allemaal bij aan een zo efficiënt mogelijke levering van het
"product zorg". Ik voel inmiddels een soort spanning tussen enerzijds de noodzakelijke
bestuurlijke en bedrijfsmatige eisen van de gezondheidszorg als bedrijf, en
anderzijds de basisprincipes van onze zorg, namelijk medemenselijkheid en
solidariteit met de zieken en de zwakkeren. Soms denk ik wel eens dat de vraag
"wie wordt waar nu eigenlijk beter van?" bij beleidsbeslissingen niet altijd
diepgaand gesteld wordt.De gezondheidszorg moet – dat is evident – voor eenieder toegankelijk
zijn, tegen kosten die zowel individueel als voor de samenleving als geheel
betaalbaar zijn. Het is evident dat al decennialang gezocht wordt naar –
deels geschiedt dit in de vorm van experimenten – een adequaat besturings-
en verzekeringsconcept en dat gepoogd wordt het geld echt naar de zorg te
sluizen en niet naar de instellingen en de bureaucratie. Evident is ook dat
deze sector, met zijn collectieve financiering maar zijn private uitvoering,
razend moeilijk op orde is te krijgen. Dat hebben diverse staatssecretarissen
in de periode vóór minister Borst, van diverse politieke pluimage
overigens, ook al aan den lijve ondervonden.Als je nu in dat licht ernaar kijkt hoe deze minister het heeft gedaan,
dan denk ik dat er deze periode nogal wat gebeurd is. En dan is het niet de
minister van de wachtlijsten. Nee, dan kun je net zo goed zeggen: het is de
minister van de klap op de prijzen; op de geneesmiddelenprijzen, wel te verstaan.
Het is de minister van het bijten in het graniet, in het betonnen bastion
van de medisch specialisten. Ik zou allerlei kwalificaties kunnen verzinnen,
maar er zijn gewoon hartstikke goede dingen gebeurd. Petje af, dus. Maar het
zijn natuurlijk altijd de andere dingen die de meeste aandacht vragen en krijgen.
Denk hierbij aan de thuiszorg en de problemen daar, aan de wachttijden en
de wachtlijsten in de cure en in de care. Denk aan het feit dat de meeste
mensen een aantal dingen als reparatiebeleid hebben ervaren: meer AOW'ers
met een klein pensioen in het ziekenfonds, het kunstgebit terug in het pakket
en de compensatieregeling voor chronisch zieken en uitkeringsgerechtigden
inzake de eigen bijdragen. Ik heb het vorig jaar ook gezegd: het zijn kleine
stapjes, het zijn goede stapjes, maar ik mis eigenlijk een kader, een langetermijnvisie.
Ik heb dit het vorig jaar een agenda 2000-plus genoemd en ik denk dat het
Borstcredo van "kleine stapjes" dat kader gewoonweg verdient.Nu weet ik ook wel dat er weerbarstige belangen in die sector zijn: de
hulpmiddelen, de geneesmiddelen, de ziekenhuizen, de specialisten, de verzekeraars,
en noem maar op. En er is een veranderende zorgvraag, bijna dagelijks. Maar
dat vergt wel permanent en flexibel inspelen op belemmerende wet- en regelgeving,
die op zich weer die zorgvraag moet beantwoorden. Het vergt ook een departement
dat geen mogelijkheid laat liggen om sectorbelangen ondergeschikt te maken
aan patiëntenbelangen. Dat is – ik heb het bij het JOZ al gezegd
en ik wil niet in herhaling vervallen – niet altijd gebeurd. Ik heb
het bij het JOZ gehad over de bonussen en kortingen van apothekers, die mijns
inziens eerder van hen afgepakt hadden kunnen worden. Ik heb het over de hulpmiddelensector
gehad, met een besparingsverlies van 250 mln. Het is de minister zelf die
zegt: er is ruim 0,5 mld. besparingsverlies zonder dekking, dat in deze periode
is opgetreden. En wat is besparingsverlies? Dat is geld dat we niet gevonden
hebben en dat anders misschien rechtstreeks naar de zorg had gekund.Daarom hecht ik aan een analyse – ik heb dat gisteren gezegd en
herhaal het hier – een analyse waarom we in die hulpmiddelensector niet
eerder de zaak boven water hebben kunnen krijgen, waardoor mogelijk in een
eerder stadium geld direct naar de zorg had kunnen worden gesluisd. Ik vind
dat in de komende regeerperiode – alleen al daarom is die analyse belangrijk –
dat soort zaken geen vertraging meer mogen oplopen. Ik weet wel dat er een
bestuurlijk probleem is. Niemand is echt "baas" in deze sector. Deze minister
heeft veel geloof in management by speech, maar ik geloof dat juist in zo'n
weerbarstige sector wel duidelijk moet zijn dat wat bestuurlijk uiteindelijk
wordt ingezet, ook wordt doorgezet. De minister staat wel eens bekend als
"ijzeren dame met de fluwelen handschoenen", maar het mag ook wel eens "fluwelen
dame met ijzeren handschoenen" zijn. Welke beeldspraak je ook gebruikt, soms
moet je gewoon inderdaad die klap op de prijzen geven en zeggen: zo, ik ben
minister en nu is het genoeg! En natuurlijk – collega Middel heeft het
er al over gehad – heeft het ook met de reorganisatie van het departement
te maken. Maar zeker hier dient te gelden: tijdens de verbouwing gaat de verkoop
gewoon door. Ter wille van burgers, ter wille van patiënten die willen
weten wat er met hun premiegeld gebeurt.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Ere wie ere toekomt: het was de heer Oudkerk die
bij alle begrotingen op de doelmatigheid heeft gewezen, ook met betrekking
tot de hulpmiddelen. Nu heeft de minister, naar aanleiding van de eerste bijeenkomst
in het kader van het JOZ, na afloop daarvan bij Den Haag Vandaag de uitspraak
gedaan over die bedreiging. Daar is naderhand door de persoon in kwestie op
gereageerd; er is gisterenavond bij het JOZ weer over gesproken. Nu zegt de
heer Oudkerk – hij heeft het gisterenavond ook gezegd – dat hij
een brief wil van de minister over wat er nu eigenlijk de afgelopen jaren
allemaal is gebeurd op dit punt. En hij zegt: wegens verbouwing niet gesloten,
de verkoop gaat gewoon door. Hoe beoordeelt hij, dit alles overziende, het
hulpmiddelendossier van deze minister?De heer Oudkerk (PvdA):Ik zou echt willen dat ik nu een antwoord kon geven, maar ik ken de feiten
niet. Ik weet eigenlijk niet wat er precies is gebeurd tussen 24 februari
1995, de befaamde dag dat het rapport van de heer Scheerens
als bijlage naar de Kamer werd gestuurd en waarin stond wat er aan de hand
is met de hulpmiddelen, en vandaag 18 november 1997. Natuurlijk is er onderzoek
gedaan door Andersen en er zijn meer zaken bij verzekeraars neergelegd. Ik
weet dat er inmiddels een werkgroep aan de gang is van Financiën, EZ
en Volksgezondheid om het voor de toekomst zo in te richten dat wij op de
hulpmiddelen het nodige kunnen besparen. Maar ik vraag mij echt af of zoiets
nu bijna drie jaar moet duren. Is de materie zo weerbarstig? Nogmaals, ik
weet het niet en daarom wil ik die brief met feiten hebben. Zijn er zoveel
verschillende deelbelangen dat je moet sleuren, leuren, praten, vergaderen
en masseren of had het anders gekund? Maar ik ken nu de feiten nog niet. Als
wij achteraf in januari al die feiten kennen – de minister heeft beloofd
dat zij dat per brief aan ons zal meedelen – zeggen wij misschien dat
wij in juli 1995 ook gewoon een klap op de prijzen hadden moeten geven. Maar
dat is wijsheid achteraf en dus erg gemakkelijk. Overigens heb ik begrepen
dat zoiets ook weer uiterst lastig is. Nogmaals, zolang ik de feiten niet
ken, durf ik er geen oordeel over te geven.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! De heer Oudkerk heeft meer dan eens in de publiciteit gesproken
over honderden miljoenen die ten onrechte naar zorgverzekeraars en met name
naar leveranciers van hulpmiddelen is toegevloeid. Hij heeft zelfs gesproken
over drie keer over de kop.De heer Oudkerk (PvdA):Vier keer over de kop.De heer Marijnissen (SP):Vier keer zelfs. U heeft zelf gememoreerd dat er nogal wat onderzoeken
zijn geweest. Wat moeten wij dan nog meer weten? Wat weet u dan nog niet?De heer Oudkerk (PvdA):Nee, dan begrijpt u mij verkeerd. Ik wil niet nog een onderzoek, alsjeblieft
niet! Ik wil weten waarom, ondanks dat er veel onderzoek is gedaan en iedereen
in de wandelgangen zegt dat er in deze sector heel veel is te halen voor de
directe zorg, het blijkbaar zo moeilijk is om kant-en-klaar met een zwart-witbeleid
te zeggen: wij halen het uit die sector en wij kunnen het nu ook inzetten
om de wachtlijsten te verkorten en wij kunnen het inzetten voor de thuiszorg.De heer Marijnissen (SP):Dat weet ik allemaal, voorzitter. Daar zijn wij het over eens en niemand
zal dat bestrijden. Ik wil weten of de heer Oudkerk genoegen neemt met hoe
het er nu voorstaat en of hij genoegen neemt met de toezegging van de minister
dat zij in januari met die brief met toelichting komt. Hij zegt terecht dat
dit punt over de formatie wordt getild en anderen zeggen dat met hem. Wij
moeten vaststellen dat op dit punt in deze kabinetsperiode hoegenaamd niets
is gebeurd.De voorzitter:Maar is dit punt gisteren niet uitvoerig aan de orde geweest?De heer Marijnissen (SP):Ja, en daar gaan wij nu op door.De voorzitter:Tot op zekere hoogte. Ik gebruik hiervoor meestal het woord herhalingsoefening.De heer Marijnissen (SP):Ik ben zo klaar, voorzitter!Het gaat mij om de vraag hoe de heer Oudkerk het feit beoordeelt dat dit
zo lang is blijven liggen, dat er op dit dossier hoegenaamd niets is gebeurd
en dat dit feitelijk over de formatie wordt heengetild. Met andere woorden,
waarom heeft hij niet gepleit voor een prijzenwet, hoe moeilijk dat ook is,
en desnoods voor een heel andere inrichting van de markt om die honderden
miljoenen daar weg te halen?De voorzitter:Mijnheer Oudkerk, wilt u uw antwoord heel kort houden, want het feit dat
het overleg gisteren niet door de heer Marijnissen is bijgewoond, betekent
niet dat het plenaire debat als substituut kan dienen.De heer Marijnissen (SP):Dat is flauw...De voorzitter:Nee, u hoeft niet uw hoofd te schudden en dit flauw te vinden. Ik zie
uw positie vanuit een kleine fractie wel, maar dat heeft uiteraard consequenties.
Dit overleg is geen substituut voor het overleg dat gisteren is gehouden.De heer Marijnissen (SP):Als u mij toestaat, wil ik daar toch even op reageren. Ik ga hier niet
uitleggen waarom ik er niet was, want dat doet voor u en voor mij niet terzake.
Maar er is nu een begrotingsbehandeling en het gaat dus over financiën.
Het Jaaroverzicht zorg is gisteren besproken, maar of ik daar wel of niet
ben geweest, staat los van het feit dat ik het recht heb om hier over dit
punt dat behoort tot de begroting van dit ministerie, aan de collega vragen
te stellen.De voorzitter:Natuurlijk is dat uw goed recht, maar het is mijn plicht om er de rem
op te gooien.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Ik hoop dat ik mij de vraag van de heer Marijnissen nog goed
herinner. Hij vroeg hoe ik het beoordeel. Het is niet goed dat er deze kabinetsperiode
niets gebeurd is. Maar het zou wel prettig zijn, mijnheer Marijnissen, als
u ook even luisterde nu ik uw vraag sta te beantwoorden.De heer Marijnissen (SP):Sorry, ik werd even afgeleid.De heer Oudkerk (PvdA):Ik begrijp dat het heel gezellig is bij mevrouw Van Nieuwenhoven. Nogmaals,
het is niet goed dat er deze kabinetsperiode niets is gebeurd. Ik heb wel
degelijk gepleit voor een prijzenwet, een positieve lijst of anderszins. Maar
nu komt het cruciale punt. Het is zo makkelijk om te zeggen: het is de schuld
van de minister dat er deze periode niks is gebeurd. Het is ook makkelijk
om de branche of de verzekeraars de schuld te geven. Ik heb gisteravond gezegd
dat ik niet weet wie waar zand in de machine heeft gegooid. En dat wil ik
weten. Ik vind dat het de komende kabinetsperiode niet voor herhaling vatbaar
is.Voorzitter! Naar mijn mening vragen de rapporten van het RIVM, de inspectie
en de WRR wel degelijk om een inhoudelijke reactie van dit kabinet. En ik
zal zeggen waarom. Ik zit met de paradox waarover ik eerder al sprak. De analyses
en aanbevelingen van met name de WRR richten zich volgens het kabinet primair
op de langere termijn. Dat heeft de minister-president in september gezegd.
Ik bestrijd dat. De WRR zegt juist: als je nu niks doet om
risicosolidariteit te waarborgen, gaat het straks mis. En: als je nu geen
lijnen uitzet voor de toekomst, gaat het straks mis. Dit kabinet, deze minister,
kan dus niet zeggen: dat zien wij later wel weer. Ik vraag haar dus met klem
een inhoudelijke reactie voor te bereiden op de genoemde rapporten, met name
op dat van de WRR. Het liefst zou ik een reactie op de rapporten gezamenlijk
krijgen. Zij hebben namelijk met elkaar te maken. Ik weet dat het moeilijk
is om een inhoudelijke reactie te geven als het gaat om inkomenssolidariteit.
Het is geen geheim dat de VVD en de PvdA daarover nog steeds verschillend
denken, met name waar het gaat om het stelsel. Maar er zou ten minste een
reactie kunnen komen op het punt van de risicosolidariteit. Hoe kan die zoveel
mogelijk worden tegengegaan? Het gaat erom juist die paradox tussen gevoelde
dagelijkse zorg en theoretisch beschreven gezondheidszorg te analyseren en
te voorzien van adequaat beleid. Dat is mijns inziens belangrijk voor de toekomst.
Het kader voor de kleine stapjes ontbreekt nog te veel. Dat is iets anders
dan een blauwdruk. En instrumenten zonder doelen worden door het veld in toenemende
mate niet begrepen.Voorzitter! Ik wil niet de halve of misschien wel gehele behandeling van
het JOZ overdoen. Ik wil er enkele andere punten uitlichten. Heel belangrijk
is de wachtlijstomzeilingsproblematiek oftewel de voorrang voor werknemers.
Wij hebben hierover gisteren een brief van de minister gekregen. Volgens de
inspectie valt het in de praktijk wel mee, zo is driekwart jaar geleden in
een rapport naar buiten gebracht. Maar de inspectie heeft tegelijkertijd in
het vorige week uitgegeven "telefoonboek" – dik maar zeer leesbaar –
aangegeven dat zij eigenlijk geen instrumenten heeft om dat goed te meten.
Wat ons betreft kan van voorrangsbehandeling maar ook van voorrangsdiagnostiek
voor werknemers nooit sprake zijn. Wat dat betreft ervaar ik de brief van
de minister als hinken op twee gedachten. De minister stelt op bladzijde 2
van de brief absoluut tegen tweedeling te zijn. Dat is mooi. Dat is ook terecht.
Maar zij vindt het wel een goed idee dat bedrijven experimenten doen en initiatieven
nemen om voorrangsdiagnostiek te regelen, mits aan tal van randvoorwaarden
is voldaan. Ook dat is gewoon voorrang. Als je de mazzel hebt dat je bij een
of ander bedrijf werkt, kun je bij pijn aan je knie dus eerder naar de dokter.
Officieel gaat het dan wel om arbeidsgerelateerde aandoeningen. Maar in de
praktijk zal ook de vrouw die ergens werkt en die angstig is over een knobbeltje
in de borst eerder van haar ongerustheid af kunnen zijn dan een andere vrouw
met een knobbeltje in de borst die toevallig niet werkt. De minister vergelijkt
ook appels met peren. De huisartseninfolijn van het ZAO is ingesteld voor
alle huisartsen en alle mensen. En dat is mijns inziens dus fundamenteel iets
anders dan de diagnostiekinitiatieven in Leeuwarden, Arnhem, Zwolle en Assen
en wie weet waar nog meer. De medische indicatie bepaalt de volgorde van diagnostiek
en behandeling en anders niks. Wat ons betreft wordt dit ook spijkerhard in
het regeerakkoord vastgelegd. Maar tegelijkertijd heeft de overheid dan de
absolute plicht – gezien het financiële belang van de werkgevers –
om te garanderen dat wachttijden en wachtlijsten voor iedereen zullen worden
weggewerkt. Maar dat moet niet op de manier die werkgevers voorstellen. Maar
om samen met sociale partners te bekijken of aan de ene kant 175 mln. kan
worden ingezet om aan de andere kant 1 mld. aan ziekteverzuimuitkeringen of
aan ziektegeld te besparen, dat is een andere zaak. Dat is de moeite van het
bespreken waard.De heer Van Boxtel (D66):Ik wil weinig afdoen aan dit betoog. Maar is de heer Oudkerk niet met
mij van mening dat de bal veel eerder in het doel van de heer Melkert moet
worden geschoten? Het gaat er niet om alle werknemers op één
hoop te gooien. Wij hadden het al over risicoselectie. Wat nu dreigt in onze
samenleving, is dat werkgevers chronisch zieke werknemers of mensen met een
kwaaltje niet aannemen omdat zij bang zijn dat zij een hoog risico lopen.
Is het niet veel verstandiger om aan de kant van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
serieus aan de gang te gaan met het verlagen van de drempel voor het in dienst
nemen van dit soort mensen in plaats van deze discussie in de gezondheidszorg
te voeren?De heer Oudkerk (PvdA):Ik wilde dit over veertig seconden gaan zeggen, maar de heer Van Boxtel
is mij voor. Het gaat er niet om waar wij de bal neerleggen. Het is een probleem
van het hele kabinet en van de hele Kamer en het is een probleem dat wij in
ieder geval moeten oplossen. Daarbij moeten wij geen enkele creatieve oplossing
uit de weg gaan, behalve de creatieve oplossing "some animals are more equal
than other animals".De heer De Jong (CDA):De heer Oudkerk spreekt over de volgende kabinetsperiode, maar in de brief
van de minister worden concrete experimenten genoemd. Ik neem aan dat deze
wat de heer Oudkerk betreft niet van start gaan.De heer Oudkerk (PvdA):Wat mij betreft gaan ze niet van start.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De heer Oudkerk wijst ook de diagnostiek af. Vervolgens zegt hij dat hij
de voorstellen van de werkgevers in het kader van "Gezondheidszorg in tel"
bespreekbaar acht. Hij vindt dat het kabinet met oplossingen moet komen die
ook voor de werkgevers bespreekbaar zijn. Vervolgens wijst hij alles af. Hoe
moet de problematiek dan worden opgelost?De heer Oudkerk (PvdA):Ik kom direct met concrete oplossingen. Ik heb niet het initiatief onderschreven
dat bij "Gezondheidszorg in tel" naar voren is gebracht. Werkgevers zeggen
dat je, als je er 175 mln. inpompt, er 1 mld. uit krijgt. Als dat echt waar
is, moet je gaan overleggen over de vraag wie er wanneer 175 mln. moet inpompen.
Ik vind het niet juist dat werkgevers het voor hun eigen werknemers gaan regelen.
Dan heb je namelijk die tweedeling. Wat mij aanspreekt, is het niet-verkokerd
denken. Het moet niet zo zijn dat wij er niet over praten omdat het nu eenmaal
175 mln. meer kost, terwijl er aan de andere kant op de collectieve lasten
kan worden bespaard, omdat er gewoon minder aan kosten voor ziekte behoeft
te worden uitgegeven.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Bedoelt u daarmee te zeggen dat werkgevers 175 mln. boven de premies die
zij al betalen, extra moeten inzetten om voor iedereen een
oplossing te creëren die 1 mld. bespaart?De heer Oudkerk (PvdA):Werkgevers zijn met een signaal gekomen dat met een inzet van 175 mln.
1000 mln. kan worden gewonnen. Wij zouden wel gek zijn als wij de werkgevers
niet zouden vragen hoe zij aan die bedragen komen. Wij zijn echter ook gek
als wij dit alleen ten goede laten komen aan die werknemers. Met andere woorden,
ik kijk naar de getallen en ben tegen een verkokerd denken. Ieder initiatief
dat leidt tot voorrang voor werknemers wijs ik categorisch en principieel
af.De heer Marijnissen (SP):Begrijp ik de heer Oudkerk nu goed dat hij die 175 mln. eventueel wel
wil hebben? Er is gezegd dat met een inzet van 175 mln. 1000 mln. kan worden
bespaard. Daarmee zouden de werknemers voorrang krijgen. De heer Oudkerk wil
geen speciale voorrang voor werknemers. Is hij bereid die 175 mln. onder die
randvoorwaarden te aanvaarden?De heer Oudkerk (PvdA):Misschien hebben wij te lang voornamelijk naar de kosten van de gezondheidszorg
gekeken in plaats van naar de baten. Natuurlijk kost het opruimen van wachtlijsten
op sommige punten gewoon geld. Er rollen aan de andere kant echter baten uit.
Wij moeten dus minder verengd kijken. Ik heb dit als voorbeeld genoemd voor
een manier waarop je naar de gezondheidszorg kunt kijken. Het inzetten van
nieuwe geneesmiddelen, wat ziekenhuisopnames en polikliniekbezoek kan verminderen,
is daarvan een voorbeeld. Het kost wat, maar het levert elders iets op.De heer Marijnissen (SP):Is dit voor u een principieel punt?De heer Oudkerk (PvdA):Ja.De heer Marijnissen (SP):Dat betekent dus dat dit ook bij de kabinetsformatie niet onderhandelbaar
is.De heer Oudkerk (PvdA):Ik heb net gezegd dat ik vind dat in een regeerakkoord keihard moet worden
vastgelegd dat op grond van medische en sociaal-medische criteria de volgorde
op de wachtlijst geregeld moet worden. Eigenlijk vind ik dat in een regeerakkoord
geregeld moet worden dat de wachtlijsten worden opgelost. Als er kleine oneffenheden
blijven, vind ik dat dit het criterium moet zijn. Voor het principe dat mensen
gelijk zijn, moet je niet wijken.De heer Marijnissen (SP):Dat betekent dat uw opvatting haaks staat op de laatste brief van de minister.De heer Oudkerk (PvdA):Ja, in dit geval wel.Voorzitter! Vooraleer moeten instellingen gestimuleerd worden tot het
voeren van een actief antiwachtlijstenbeleid, want een deel van de wachtlijsten
kan worden verminderd of weggenomen door het treffen van organisatorische
en logistieke maatregelen. Wat dat betreft deel ik de opvatting van de inspectie.
In het ziekenhuisbudget en in het budget van andere instellingen kan daartoe
een premie worden ingebouwd. Het belonen van goed gedrag sluit beter bij de
praktijk aan dan een pot geld ter beschikking te stellen voor instellingen
die het niet is gelukt om de wachtlijsten op te lossen, weg te werken, zoals
dat momenteel gebeurt.De minister sprak tijdens het debat over "Gezondheidszorg in tel" bij
het probleem van voorrang voor werknemers van een "duivels dilemma". Duivels
is het zeker, want er is allang een gedoogbeleid gaande bij voorrang. De meest
zorgelijke ontwikkeling wat dat betreft is de zeer sterk toenemende concurrentie
op de zogenaamde "gemengde collectieve contracten", waarbij vooral door draagkrachtige
grote partijen marktaandeel gekocht wordt. Vaak gebeurt dat via prijsdumping.
Dat betekent dat er gemengde collectiviteiten worden aangeboden met administratievergoedingen
en aanvullende pakketten, die ver onder de kostprijs liggen. Het bijbehorende
verlies wordt vanuit concurrentieoverwegingen genomen, omdat deze partijen
weten dat over enkele jaren alle andere kleinere partijen zullen zijn weggeconcurreerd
of overgenomen. Deze ontwikkeling lijkt nauwelijks meer te keren vanwege de
grote economische belangen die ermee gemoeid zijn, namelijk de doorvlechtingseffecten
rond deze collectiviteiten naar de Ziektewet, de Arbeidsongeschiktheidswet
en levens- en kapitaalverzekeringen. Voor regionale ziekenfondsen –
die zijn er nog steeds, mijnheer De Jong – die zich veel met zorg in
de regio bemoeien, geldt eigenlijk: óf verdwijnen óf meedoen
aan schaalvergroting en derhalve samenwerking of fusie met grote particuliere
verzekeraars en/of banken. Er zijn mijns inziens weinig instrumenten in meer
politieke zin om dat tij te keren. Het verbieden van collectieve contracten
is één, het afschaffen van de onderlinge concurrentie tussen
ziekenfondsen door herstel van de situatie van verplichte werkgebieden van
vóór 1992 is twee. Als dat gebeurt, verliezen de ziekenfondsen
immers hun marktwaarde voor de particuliere machtsconcentraties van verzekeraars
en banken. Anders zullen regionale ziekenfondsen gedwongen worden mee te gaan
in de regelingen waarover de heer De Jong het al had, namelijk de gunstige
risico's, de employee benefit ontwikkelingen en de concurrentie buiten de
eigen regio.De her Van Boxtel (D66):Ik hoor bijna mijn eigen inbreng van vorig jaar echoën. Dat doet
mij deugd. Ik heb gisteren in het debat over het JOZ een voorstel gedaan aan
de minister om eens na te denken over de mogelijkheid om de beheerskosten
die aan de verzekeraars toevallen, te differentiëren. Zou dat voor u
ook een bespreekbaar punt zijn?De heer Oudkerk (PvdA):Dat zou zeker een bespreekbaar punt zijn. Niet alle wegen naar Rome zijn
gelijk. Je moet in ieder geval iedere weg bewandelen die enigszins plausibel
is. Ik kom tot het regionaal werken of het verbieden van collectiviteiten.
Wellicht zijn er nog andere oplossingen. Daarover hoor ik dan graag meer van
de minister.Er is in dit licht nog een andere zorgelijke ontwikkeling die eigenlijk
moet worden omgebogen in kansen voor de nabije toekomst. Dat betreft de samenwerking
tussen Arbo-artsen, bedrijfsartsen, huisartsen en specialisten. Op koepelniveau
lijkt dat zo veelbelovend, maar in de praktijk is het heel wat minder. In
de begroting is ƒ 500.000 vrijgemaakt om de samenwerking tussen de
artsen, die elkaar soms echt heel aardig vinden maar soms ook niet –
laat ik het maar eufemistisch zeggen – organisatorisch
te helpen verbeteren. Dat lukt niet voor die fooi van ƒ 500.000. Is
er samen met SZW niet meer geld ter beschikking te stellen voor het stroomlijnen
van deze zo fundamentele as als het gaat om ziekteverzuim, wachttijden en
wachtlijsten? Ik durf de stelling wel aan dat als je die samenwerking echt
voor de bakker krijgt, het grote merendeel van alle wachttijden tot het verleden
zal behoren, wachttijden voor diagnostiek en voor diagnostische behandeling.Direct samenhangend met de wachtlijsten gaat het ook om de inzet en beschikbaarheid
van personeel. Vorige week maandag hebben wij er tijdens de behandeling van
het JOZ uitgebreid over gepraat. Ik vind dat wij politiek verantwoordelijk
zijn om het elan van werken in de sector te behouden. Daarom denk ik dat meer
aandacht, marktconforme lonen en meer kinderopvang, spaarverloven en carrièreperspectief
voor de zorgsector heel belangrijk zijn. Daarnaast stellen wij voor om in
de opleidingen van hulpverleners de kwaliteit van het directe zorgproces meer
centraal te stellen, zodat een veel sterker accent kan worden gelegd op de
bejegening en informatievoorziening aan patiënten. Ik heb vorige week
al aangegeven dat verpleegkundigen soms maar 20% tot 30% van hun tijd aan
de directe zorg besteden. Met betrekking tot extra scholing moet de lastenverlichting
voor bedrijven die nu via de vennootschapsbelasting door het kabinet is toegekend,
ook voor gezondheidszorginstellingen gelden. Dat doet ze nu niet en dat gaat
mijns inziens weer ten koste van gelden die eigenlijk naar de zorg zouden
moeten gaan. Ten slotte hoor ik graag de mening van de minister over een gerichte
campagne. Ik meen dat NZF in 1991 al een keer campagnevoorstellen heeft gedaan.
De heer Van Boxtel heeft daar verleden week van gezegd: zorg dat je erbij
komt. Het is natuurlijk niet alleen maar een slogan, het moet veel meer zijn.
Ik denk echter dat wij echt meer moeten doen dan wij nu doen, want anders
komt hetgeen mevrouw Vliegenthart verleden week zo treffend zei – "straks
hebben wij wel het geld, maar niet de mensen" – toch wel heel dichtbij.Alle vormen van zorg kennen hun eigen organisatie en financieringsstromen,
hun eigen dynamiek, hun eigen cultuur, hun eigen werkmethode. Voor een patiënt
die gewoon op een behandeling is aangewezen en dat circuit moet doorlopen,
leidt dat tot veel overdrachten en een wirwar van regels, afspraken en betalingssystemen.
Hierbij staat de patiënt niet centraal, maar de instituties. In die zin
vraagt de PvdA-fractie zich af wat bijna anno 1998 de werkelijk toegevoegde
waarde is van al die partijen in de gezondheidszorg die zich met de zorg bemoeien,
van de overheid, met haar regels, van de instellingen, van de verzekeraars,
van de hulpverleners, bij dat primaire proces. Wat ons betreft mag die toegevoegde
waarde opnieuw omschreven worden, los van historisch gegroeide belangen. Waar
heb je zorgverlener X eigenlijk voor nodig? Dat betekent het herschrijven
van basistakenpakketten van beroepsbeoefenaren, naast de reeds door de minister
toegezegde hernieuwde onderbouwing van tariefstructuren.Er is een enorme uitbreiding ontstaan van de voorzieningen die men tot
de gezondheidszorg rekent. De WRR heeft daar al op gewezen. Wat ons betreft
moet in ieder geval gegarandeerd worden dat de meest essentiële zorg
voor iedereen, ongeacht banksaldo, leeftijd of omstandigheden, gewaarborgd
blijft: gelijke toegang onder alle omstandigheden. Het feit dat mensen uit
lagere sociale klassen gemiddeld twaalf jaar langer ziek zijn en vijf jaar
eerder doodgaan, is ernstig. We moeten met alles wat we hebben iets doen om
nog erger te voorkomen. Een voorbeeld daarvan – ik noem het alleen als
voorbeeld, maar ik wil wel graag een antwoord van de staatssecretaris hierop –
is de problematiek van de dieetkosten voor PKU-patiënten. Een vergoedingsregeling
kan meerkosten op andere terreinen voorkomen, zoals zittenblijven, speciaal
onderwijs etc. Gaat de kost hier niet voor de baat uit? Wil het kabinet hier
nog eens naar kijken?De heer Van Boxtel (D66):Wij hebben inmiddels al schriftelijke vragen gesteld over die PKU en die
zijn ook al beantwoord.De heer Oudkerk (PvdA):Dat klopt, maar de beantwoording was – tenzij er nog iets anders
is gebeurd dat ik niet weet – niet helemaal conform hoe wij en misschien
ook hoe u erover dacht. Maar er zijn inderdaad schriftelijke vragen over gesteld
door de fractie van D66.Als we rantsoeneren willen voorkomen, moeten we dat onderscheid tussen
noodzakelijke en minder noodzakelijke zorg kunnen maken. Dat hoort niet door
ziekenhuisdirecties of verzekeraars te gebeuren, zoals wij in eerste instantie
voor taxol hebben gezien. De WRR heeft iets interessants opgehoest. Voor de
afbakening van het volksgezondheidszorgpakket op grond van kosten en effecten
is aanbevolen voor de curatieve zorg met zogenaamde DALY's te gaan werken,
disabillity adjusted life years. Ofwel op een andere manier te gaan kijken
welke zorgvoorzieningen nog wel en welke niet in het pakket zouden moeten
blijven. Voor alle duidelijkheid wil ik opmerken dat wij tegen pakketopschoning
sec zijn. Wij zijn meer voorstander van het inbouwen van prikkels in de dagelijkse
praktijk om die gepaste zorg – wie heeft op indicatie welke zorg nodig –
te verlenen. Dat kan met alle mogelijke instrumenten, maar wij willen graag
van de minister – wat dat betreft heeft de Dunningdiscussie uit 1991
toch een tijd stilgelegen – horen of zij mogelijkheden ziet om op een
andere wijze te kijken naar welke zorgvoorzieningen binnen dat pakket kunnen
blijven, waarbij je altijd recht hebt op de voorziening, maar dan wel gekoppeld
aan strikte criteria.Ik wil nog een enkele opmerking maken over het waarborgfonds. Wij twijfelen
nog steeds, ook na de beantwoording van de minister. De argumenten voor die
twijfel hangen samen met het feit dat het waarborgfonds een publieke taak
zal uitvoeren. Het is een soort rijksgarantieregeling. Die hangen nog steeds
samen met die 120 mln. initiële storting en met het feit dat wij ons
afvragen of dat toezicht wel goed is geregeld. Ik wil toch graag van de minister
horen of, als het eigenlijk gaat om een verkapte rijksgarantieregeling, dat
waarborgfonds bepaalt welke instellingen niet en welke wel mogen profiteren
van de regeling. Hoe kun je daar nog toezicht op houden en hoe kun je waarborgen
dat heel goede instellingen niet het loodje leggen als zij gebruik willen
maken van het fonds?Dan de 120 mln. In 1994, toen de instelling van een waarborgfonds werd
voorgesteld, kon geleend worden tegen een hypotheekrente van
7%. Nu is dat 4%. Dat is een dikke winst. Tegen die achtergrond vraag ik mij
af of dat bedrag van 120 mln. niet te hoog is. De minister heeft daar ook
een tegenstrijdig verhaal over. Enerzijds zegt zij dat die 120 mln. in de
beginjaren wel nodig is. Als er namelijk een cumulatie van schade optreedt,
moet je dat bedrag wel hebben. Anderzijds geeft zij aan dat er in het begin
juist heel weinig van het fonds gebruik gemaakt zal worden.Ook op het punt van het toezicht zien wij problemen. Je mag namelijk 25%
van het fondsvermogen in aandelen stoppen. Nu weet ik ook wel dat je met aandelen
meer verdient en dus het fonds groter kunt laten worden dan met staatsobligaties
of andere zaken, maar het is de vraag wie controleert of er met die aandelen
niet zo gespeculeerd wordt dat het waarborgfonds plotseling verschrikkelijk
keldert. Dan moet er ineens weer geld ingestoken worden. Kortom, wij twijfelen
er nog steeds aan of het waarborgfonds vormgegeven moet worden zoals nu wordt
voorgesteld. Wij hebben geen twijfel over de vraag of er uiteindelijk wel
een waarborgfonds moet komen. Dit staat nog los van de wettelijke regeling
die mevrouw Kamp heeft voorgesteld, waar zij voorlopig aan wil vasthouden.De heer Van Boxtel (D66):Is de heer Oudkerk het met mij eens dat in principe alle instellingen
onder zo'n waarborgfonds zouden moeten vallen? In het huidige voorstel valt
een deel van de instellingen er mogelijk niet onder.De heer Oudkerk (PvdA):Iedere gezonde instelling zou daar eigenlijk onder moeten vallen. Dat
ben ik met u eens.Voorzitter! Ik heb gisteren de discussie tussen de staatssecretaris, mevrouw
Vliegenthart en anderen gevolgd over de motie die door mevrouw Vliegenthart
en mevrouw Van Vliet is ingediend met betrekking tot de extra middelen voor
dagbesteding in 1998. Ik begreep dat er brede steun voor die motie in de Kamer
is. Wij hebben de minister gevraagd om over de kwestie van de nominale problematiek
met minister Zalm te praten om te bezien of die 100 mln., waarover veel discussie
is geweest, toch voor de zorgsector bestemd kan worden. Binnen dat kader moet
het toch mogelijk zijn om specifiek te verzekeren dat die extra middelen voor
de dagbesteding in 1998 beschikbaar komen? Ik was gisteren eerlijk gezegd
niet overtuigd door het verhaal van de staatssecretaris. Graag zou ik zien
dat de staatssecretaris daar in eerste termijn nader op ingaat.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks):Voorzitter! In de laatste begrotingsbehandeling van deze minister en staatssecretaris –
althans, in dit kabinet – past het om de balans op te maken. De verwachtingen
waren hooggespannen. De minister genoot hoog aanzien in het veld, kende de
medische wereld. Zij leek veel voor elkaar te kunnen krijgen. Voor het eerst
na lange tijd was er weer een minister van Volksgezondheid die wekelijks de
vergaderingen van de ministerraad kon bijwonen en zo het kabinetsbeleid veel
meer kon sturen. Van de hoge verwachtingen die wij hadden, is niet zoveel
terechtgekomen. Er is weinig sturing uitgegaan van de minister en de staatssecretaris.
Op het departement is veel misgegaan. Veel maatregelen zijn genomen die later
weer terug zijn gedraaid. Zo is de tandarts uit het ziekenfondspakket gehaald,
waarna het kunstgebit er weer in opgenomen is. De belofte van de minister
om met een IZA-achtige eigenbijdrageregeling te komen, heeft zij niet gestand
gedaan. Een wezenlijke hervorming van het ziekenfonds is er ook niet gekomen.
De minister heeft geduldig gewacht tot haar partijgenoot de heer Van Boxtel
een voorstel deponeerde en heeft daar vervolgens lof over uitgesproken. Dat
doe ik ook.Was het niet de taak van de minister om met voorstellen te komen voor
een rechtvaardige ziektekostenverzekering? Terwijl in het regeerakkoord nog
beloofd werd toe te werken naar convergentie tussen ziekenfonds en particuliere
verzekering, lijkt de kloof tussen beide stelsels in de afgelopen jaren alleen
maar gegroeid te zijn. Het aanpakken van de medisch specialisten is niet doorgezet.
De markt van de hulpmiddelen is niet onder controle gekregen. De politiek
van kleine stapjes heeft te weinig opgeleverd. De grip van de bewindslieden
op het departement was onvoldoende. Dat geldt ook voor de grip op de sector
medicijnen en hulpmiddelen. Welk bedrag aan bezuinigingen is wel ingeboekt,
maar niet gehaald door het gestokte proces ten aanzien van het hulpmiddelendossier?Ook de staatssecretaris, die grote populariteit geniet, heeft de nodige
steken laten vallen. De hoge verwachtingen die zij vooraf heeft gewekt, met
name bij ouderen en gehandicapten, heeft zij niet waargemaakt. Ik noem nog
een keer de discussie over de 27 mln. Of het nu om handen aan het bed of om
de arbeidsvoorwaarden gaat, als op zo'n manier met een dossier wordt omgegaan,
is het moeilijk werken, ook voor Kamerleden. Het was en is niet duidelijk.
Ik hoop dat die duidelijkheid snel komt.Voorzitter! Over het belang van goede kinderopvang bestaat in de samenleving
en in de Kamer nauwelijks verschil van mening. Kinderopvang is van belang
om economische, demografische en ook om pedagogische redenen. Het in opdracht
van VWS opgestelde rapport "Het rendement van kinderopvang" wijst op een extra
opbrengst van miljarden voor het bedrijfsleven en voor de belastingen. Er
staan momenteel 56.000 kinderen op de wachtlijst. In "Kansen op combineren",
een nota van minister Melkert over de combinatie van zorg en arbeid, stelt
het kabinet voor, het CPB te vragen een integrale raming en een economische
analyse op te stellen van een toereikende kinderopvangvoorziening te realiseren
in 2010. Betekent dit dat het kabinet ervan uitgaat dat over dertien jaar
een toereikende kinderopvang gerealiseerd zal worden? Wordt daarvoor een plan
opgesteld?Er is op dit moment een groot tekort aan kinderopvangvoorzieningen, dat
tot onaanvaardbare consequenties kan leiden. S. van der Wielen van de sector
kinderopvang van het Brabants steunpunt jeugdwelzijn heeft gezegd dat 30%
tot 40% van de kinderopvangcentra zich in het illegale of in ieder geval oncontroleerbare
circuit bevindt. Het ontbreekt deze centra vaak aan hygiëne en aan een
goed pedagogisch klimaat. Ter wille van de kinderen moet de overheid borg
staan voor een goede opvang. Op de dag van de kinderopvang is door de VOG
een voorstel gedaan voor de vorming van een kinderopvangfonds. Zo'n fonds
zou door de werkgevers gevoed kunnen worden door een opslag
op de loonsom. Ook de overheid zou een bedrag in het fonds kunnen storten.
Graag een reactie van de staatssecretaris op dit punt.De kwaliteit van de kinderopvang is niet in alle gemeenten even goed.
Het incident in Den Bosch is daarvoor illustratief. Ondanks de verplichte
kwaliteitsverordening in de gemeenten voldoen sommige kinderopvangcentra nog
niet aan de basiseisen, terwijl veel ouders daar wel op rekenen. Er is onvoldoende
kwaliteitscontrole. Al eerder hebben wij voorgesteld een goed toegeruste,
speciaal op de kinderopvang gerichte inspectie regelmatig centra te laten
langsgaan om deze te controleren op onder meer ook het pedagogisch klimaat.
GroenLinks pleit voor landelijke normen en een onafhankelijke inspectie. Is
de staatssecretaris bereid dat te overwegen, als de maatregelen die op 1 januari
1998 ingaan onvoldoende blijken te zijn?Ik maak mij over twee punten nog zorgen. Ten aanzien van de positie van
allochtone vrouwen is er het inburgeringscontract, maar dat staat of valt
met kinderopvang. Het blijkt dat vrouwen uitvallen als er geen kinderopvang
is. Ik vraag de staatssecretaris daaraan aandacht te besteden.Het Inspraakorgaan Surinamers heeft een bijeenkomst gehad over jonge alleenstaande
vrouwen. Het blijkt dat in de hoogbouw van de Bijlmer 80% van de alleenstaande
vrouwen – een concentratie van allochtone vrouwen – geen kinderopvang
kan krijgen. Het gaat daarbij om vrouwen aan de onderkant van de samenleving.
Ook daarvoor vraag ik aandacht van de staatssecretaris.Voorzitter! Een onderzoek van het NIZW heeft uitgewezen dat een groot
deel van de werkers in de welzijns- en zorgsector te maken krijgt met discriminatie.
In de thuiszorg komt het geregeld voor dat de deur voor een allochtone hulp
wordt dichtgesmeten met de woorden: ik wil een Hollands meisje. Is de staatssecretaris
bereid in overleg te treden met de zorgsector en samen met die sector een
protocol te ontwerpen waarmee de hele sector op eenzelfde wijze discriminatie
te lijf gaat? Ook zal er beleid gemaakt moeten worden ter ondersteuning van
de gediscrimineerde vrouwen. Hoe gaan de instellingen daarmee om en op welke
manier zal de staatssecretaris dit ondersteunen?Voorzitter! Er heeft gisteren een overleg plaatsgevonden over het minderhedenbeleid.
Daarin hebben wij gesproken over de zelforganisaties en is er een motie op
dat punt ingediend. Ik wil de staatssecretaris daarop wijzen. Ik wil haar
ook wijzen op de positie van de zelforganisaties van allochtonen. De staatssecretaris
heeft een brief geschreven over betalende leden. In de zelforganisaties van
allochtonen is het echter geen cultuur dat er betalende leden zijn. Het zijn
vaak ook stichtingen. Ik meen dat zelforganisaties die eerder een vereniging
waren, op advies van VWS een stichting zijn geworden. Nu moeten zij waarschijnlijk
weer worden omgevormd tot een vereniging. Is de staatssecretaris bereid een
soort overgangsregeling te maken?Ik heb nog twee punten over de Rutgersstichting. Allereerst wil ik nog
iets zeggen over de anonieme pilverstrekking aan jonge meisjes. Er wordt gezegd
dat die meisjes de rekening zelf zouden kunnen betalen. De staatssecretaris
heeft in een brief aangegeven dat de kosten variëren van ƒ 17,80
tot ƒ 60. Ik wil erop wijzen dat jonge meisjes geen ƒ 60 hebben.
Het gaat om de anonieme verstrekking. Is het niet mogelijk dat de rekening
rechtstreeks naar het ziekenfonds gaat? Dan komt het dus niet op de rekening
van de familie, maar gaat die van de Rutgersstichting rechtstreeks naar het
ziekenfonds.Wat is er nu geregeld voor de allochtone vrouwen die bij de Rutgersstichting
terechtkonden? Dat was juist de stichting waarbij veel allochtone vrouwen
terechtkonden. Ik heb vernomen dat heel veel allochtone vrouwen wegblijven,
omdat zij problemen hebben met de bijdragen die nu gevraagd worden. Kan de
staatssecretaris daarnaar kijken? Waar moeten die allochtone vrouwen dan naartoe
om hulp te krijgen?Ik wil de staatssecretaris voorts verzoeken om de Kamer een notitie te
sturen over de maatschappelijke opvang. Er is namelijk een tekort aan maatschappelijke
opvang. Ik wil haar aandacht vragen voor zwerfjongeren, met name voor de Marokkaanse
en Antilliaanse jongeren. Kan zij in kaart brengen om hoeveel jongeren het
gaat? Ik heb zelf begrepen dat het om een groot aantal gaat.Ik heb voorts begrepen dat er een probleem is met De witte jas. De witte
jas en de Raad van kerken hebben bij mij aangeklopt met de vraag hoe het nu
zit met het probleem van de onverzekerden. Kan de minister uitleggen hoe daarmee
omgegaan moet worden?Voorzitter! Ik heb veel kritiek op beide bewindsvrouwen en ik heb ook
veel vragen gesteld. Ik vind mijn kritiek terecht, maar ik wil bij deze laatste
begrotingsbehandeling toch een positieve opmerking maken over de manier waarop
beide bewindsvrouwen met de Kamer omgaan. Ik heb bijzonder veel waardering
voor de openheid, de hartelijkheid en het kunnen luisteren naar de oppositie.
Ik vind het prettig om op deze manier met hen te werken. Misschien is het
de manier waarop vrouwen werken. Dan zouden er dus meer vrouwen in de politiek
moeten komen.De vergadering wordt van 17.55 uur tot 19.30 uur geschorst.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik begin mijn betoog met dezelfde zinsnede als
gisteravond bij de voortzetting van de behandeling van het JOZ. Toen zei ik
dat ik maar een aantal onderwerpen wilde behandelen, omdat er in de eerste
termijn al erg veel tijd besteed was aan belangrijke onderwerpen in de volksgezondheid.Ik wil heel graag praten over de GGZ. Ik heb dat echter vorig jaar al
gedaan. Bovendien krijgen wij binnenkort gelegenheid om hierop in te gaan.
Hetzelfde geldt voor de AWBZ. Ook dat is een buitengewoon belangrijk onderwerp.
Ook daarop echter zullen wij binnen afzienbare tijd uitgebreid terugkomen.De VVD-fractie vindt in de complexe materie van de volksgezondheid de
deregulering heel belangrijk. Ik heb daar vorige week maandag al iets over
gezegd. Wij zullen daar bij gelegenheid graag op terugkomen om er een fundamenteel
debat over te voeren.Vandaag wil ik mij beperken tot een drietal onderwerpen. Als eerste zijn
er de wachtlijsten. De minister heeft in de afgelopen periode een aantal uitspraken
gedaan over voorrang bij wachtlijsten en wachtlijstomzeiling die niet erg
 helder waren. Het was op z'n minst genomen wat dubbel. In
eerste instantie zei de minister er op zichzelf niet tegen te zijn als werkgevers
een eigen circuit voor zieke werknemers oprichten. Later werd dat teruggedraaid.
Bij "Gezondheidszorg in tel" heeft de minister onlangs gezegd dat zij op zichzelf
begrip heeft voor de wensen van werkgevers. Zij sprak ook over de 175 mln.
in relatie tot het bedrag van 1 mld. aan besparingen bij de ziektekosten.
De heer Oudkerk sprak daar net al over. Zij vond dat een bespreekbare optie.Ik splits dit onderwerp in wachtlijsten bij de curatieve zorg en wachtlijsten
bij de caresector. Ik vind dat twee geheel verschillende onderwerpen. Ik zeg
eerst iets over de wachtlijsten bij de curatieve zorg. Ik heb zo-even gezegd
dat het standpunt van de minister niet zo helder is. Dat is na vanmiddag iets
duidelijker geworden. Wij hebben van de minister op de valreep een brief gehad,
waarbij zij een voorstel doet om een experiment toe te staan. Dit staat in
relatie tot hetgeen door het medisch centrum in Leeuwarden is voorgesteld.
Het gaat er dus om te bewerkstelligen dat er in de diagnostische sfeer een
bepaalde regeling getroffen kan worden. U kunt zich voorstellen dat wij dit
een heel bespreekbare optie vinden. De VVD heeft daar al eerder opmerkingen
over gemaakt.Dit soort initiatieven vormen een prima optie, maar niet omdat wij denken
dat de wachtlijsten in de curatieve sfeer ermee kunnen worden opgelost. Wij
denken dat er ook andere mogelijkheden zijn, zeker als het gaat om een betere
efficiency en afstemming tussen de verschillende instellingen met wachtlijsten.
Ik denk dat dit de eerste stap moet zijn om een beter beeld te krijgen van
de ernst van de situatie. Hetgeen wordt voorgesteld van met name werkgeverszijde
in de aanvullende sfeer, moet een eigen plaats kunnen krijgen. Voor ons is
in ieder geval de optie uit de brief een zeer bespreekbare.De heer Van Boxtel (D66):Ik hoor mevrouw Van Blerck zeggen dat zij voorrang wil geven aan het alles
in logistieke zin goed in kaart brengen. Is het voor haar ook bespreekbaar
om met de experimenten te wachten totdat wij zeker weten dat wij dat goed
hebben opgelost wat normaal gesproken bij een gezonde bedrijfsvoering hoort?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als de problemen die er nu zijn bij wachtlijsten, kunnen worden opgelost
met een betere logistiek en een efficiëntere afhandeling van de bestaande
wachtlijsten, hoeft men ook geen andere regelingen te bedenken. Tot op heden
wordt er wel veel gesproken over betere regelingen in die sfeer, maar in de
praktijk zie ik nog geen algehele resultaten, al wordt er wel voorzichtig
een experimentje hier en een experimentje daar gedaan. Ik zou de minister
daarom willen vragen of zij niet een wat breder beeld kan schetsen van hetgeen
zij denkt te bereiken met een betere oplossing van wat ik maar noem de logistieke
problemen die zich op dit moment voordoen.De heer Van Boxtel (D66):Laat ik de vraag dan aanscherpen. Wij geven in 1998 50 mln. extra uit
voor het wegwerken van wachtlijsten. Daar komt waarschijnlijk nog 45 mln.
bij, uit de kortingen en bonussen van apothekers.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):U kent onze opvattingen over de dekking.De heer Van Boxtel (D66):Maar stel dat dit geld ingezet kan worden. Aan de ziekenhuizen worden
prestatieverplichtingen opgelegd. Je moet dan laten zien dat de wachtlijsten
bij de RIAGG's, voor de heupoperaties, voor de ogen en de harten daadwerkelijk
worden teruggebracht. De organisatie moet worden aangepast. Als dat nu soelaas
biedt, hebben wij toch helemaal geen aanvullende experimenten nodig om met
voorrang diagnoses te laten stellen? Wij zijn wel met het kabinet in gesprek,
maar de vraag is of de VVD politiek bereid is even pas op de plaats te maken
en eerst te kijken of het bedrag van bijna 100 mln. zoden aan de dijk zet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik ga ervan uit dat de minister denkt dat dit niet de oplossing kan zijn.
Anders zou zij ons niet de brief met dit voorstel hebben gestuurd. Het lijkt
mij dat het kabinet nu aan zet is om aan te geven hoe de problemen opgelost
kunnen worden. Nogmaals, als er geen problemen zijn, zullen de werkgevers
blij zijn dat zij geen extra geld hoeven in te zetten om wachtlijsten op te
heffen. Waar zij niet zijn, hoef je ze natuurlijk ook niet te zoeken.De heer Oudkerk (PvdA):Maar als de problemen nu niet opgelost zijn, kortom, als zij er wel zijn,
wil ik even klip en klaar van de VVD horen of zij voor voorrang in diagnostiek
bij werknemers van bepaalde bedrijven is.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wat de minister in haar brief voorstelt, is van dien aard en zo voorzichtig,
dat ik mij niet kan indenken dat daar iets op tegen is. Ik kan mij ook niet
voorstellen dat daar echt voorrang uit voortkomt, omdat niemand wordt achtergesteld.
Er komt geld bij, dat in de sector blijft. De VVD heeft dat eerder ook al
aangegeven. De geldstroom om wachtlijsten op te lossen wordt dus breder. Daar
gaat niemand op achteruit.De heer Oudkerk (PvdA):Toen ik op de plek stond waar u nu staat, zei u in een kort interruptiedebatje
dat diagnostische behandelingen met alle randvoorwaarden die de minister schetst,
wel konden. De minister zegt nu iets in de brief dat haast heel spannend is.
Zij wil voorrang in de diagnostiek wel toelaten, als er in het vervolgtraject,
als er een behandeling moet komen, maar weer gewoon wordt gedaan, dus met
andere woorden geen voorrang gegeven wordt. Nu zei u zelf dat het vaak om
diagnostische behandelingen gaat. U en ik weten blijkbaar, en de minister
weet ook wel, dat het een moeiteloos in het ander overloopt. Vindt u het niet
een wat merkwaardige scheiding, die in de praktijk eigenlijk helemaal geen
scheiding is? Theoretisch klopt het wel, als eerst de diagnose wordt gesteld
en er dan wordt behandeld. In de praktijk gaat het natuurlijk anders. Je kunt
er uren over praten, maar dat zal ik niet doen. Er ontstaat echter een voorrangsbehandeling
voor mensen die de mazzel hebben dat zij bij een of ander bedrijf werken en
daarom eerder gediagnosticeerd worden voor een of andere ziekte. Zij worden
dus ook eerder behandeld.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):U interrumpeert mij op een moment dat ik nog niet klaar ben met
het onderwerp. Mijn vraag aan de minister was, hoe zij in de praktijk de diagnostiek
en de behandeling denkt te kunnen scheiden. Dat was de eerste vraag die bij
mij opkwam toen ik de brief had gelezen. Afhankelijk van haar antwoord zal
ik mijn stellingname verder toelichten.De wachtlijsten in de cure zijn de ene kant van de zaak, de wachtlijsten
in de care vormen een ander probleem. De hoofdinspecteur voor de volksgezondheid
heeft daar behartigenswaardige dingen over gezegd. De situatie is totaal anders.
Bij wachtlijsten in de caresector heb je meestal te maken met uitbreidingen
door bouw. Zij moeten op een andere wijze worden opgelost dan in de curesector.
Zowel voor dit jaar als voor volgend jaar hebben wij extra middelen beschikbaar
voor handen aan het bed. Dan gaat het om het verminderen van wachtlijsten.
In de eerste termijn van de behandeling van het JOZ heb ik hier al over gesproken.
Ik herhaal het vanavond. Als de Kamer en het kabinet vinden dat er extra geld
moet naar de caresector, moeten wij ook terugzien dat die handen inderdaad
aan het bed zijn gekomen. Ik lees echter dat er dit jaar in de thuiszorg minder
uren zijn ingezet, ondanks dat er meer geld beschikbaar was. Ik vraag mij
af hoe dat mogelijk is. Ik reken het de staatssecretaris absoluut niet aan,
omdat zij het geld heeft ingezet. Hoe kan het echter dat er in het veld, in
de praktijk zo weinig van zichtbaar is? Wij hebben onlangs ook deze discussie
bij de verzorging en de verpleeghuizen gevoerd. Daarbij hebben wij gevraagd
hoe wij volgend jaar kunnen traceren waar het extra geld is ingezet. Als in
de curesector de 50 mln. op declaratiebasis is terug te vinden, vraag ik mij
af of wij dat in de caresector niet op dezelfde wijze zouden kunnen doen.
Graag heb ik dus van het kabinet een wat breder beeld als het gaat om de oplossingen
voor de wachtlijsten, zowel in de curesector als in de caresector.Ik maak nog een aantal opmerkingen over de inspectie voor de gezondheidszorg.
De inspecteur spreekt over een aantal mogelijkheden en onmogelijkheden ten
aanzien van de werkwijze. Er is een verschil van mening geweest tussen de
inspectie en de Nationale ombudsman bij de behandeling van klachten in het
kader van de Wet klachtrecht. De minister zal nu bekijken welke beroepsmogelijkheden
er kunnen worden gecreëerd. Het moet toch mogelijk zijn dat de marginale
betrokkenheid van de inspectie bij de behandeling van klachten er niet toe
leidt dat informatie over knelpunten in de gezondheidszorg niet optimaal is.
Het is ook de vraag of klagers nog wel weten waar zij hun klachten moeten
deponeren. Is dat bij de inspectie, een klachtencommissie, een bureau voor
klachteninformatie in de gezondheidszorg, een tuchtcollege, het OM of wellicht
zelfs een letselschadeadvocaat? Graag verneem ik hoe de minister hierin duidelijkheid
denkt te scheppen.Ik heb ook al eerder gesproken over de collectieve preventie. Ik zou graag
weten wanneer er eindelijk een plan komt waarbij gemeenten hun taken opnemen
in de collectieve preventie, zoals het hoort. De eertijds ingestelde commissie-Lemstra
heeft vorig jaar november al een advies uitgebracht. Het advies wordt breed
onderschreven, maar er moet in de praktijk ook wel iets van terechtkomen.Het volgende punt is het Aids-fonds. Op zichzelf kan de VVD-fractie begrip
opbrengen voor het feit dat op enig moment de directe stimuleringsgelden van
de overheid ten behoeve van het aids-onderzoek worden afgebouwd, dus gestopt.
Dat was ook zo afgesproken. Inbedding in het wetenschappelijk onderzoek is
het doel hiervan. Toch heb ik de indruk dat er bij de recente ontwikkelingen
sprake is geweest van een wat minder vlot lopende communicatie. Mede als gevolg
daarvan is er sprake van toch nog enige problematiek in het aids-beleid, als
je kijkt naar de financiële inbedding. Zijn er nog garanties dat het
wetenschappelijk onderzoek op een of andere manier kan worden voortgezet?
Wij zullen ook moeten kijken in welke structurele inbedding het wetenschappelijk
onderzoek verder zijn weg kan vinden. Graag hoor ik van de minister welke
rol zij in de toekomst nog ziet weggelegd voor het Aids-fonds.Op dit punt vraag ik ook nog iets over de nieuwe combinatietherapie voor
aids-patiënten. Ik heb het dan met name over de therapietrouw. Het is
buitengewoon zwaar om de nieuwe therapie vol te houden. Dat blijkt ook in
de praktijk. Het is heel erg begrijpelijk. Kleven er volgens de minister niet
erg grote bezwaren aan het feit dat die therapietrouw wel eens wordt losgelaten,
zowel voor betrokkene zelf als voor de omgeving? Je krijgt immers te maken
met een behoorlijke mate van resistentie. Is daar in het brede kader van de
gezondheidszorg al eens naar gekeken?De heer Van Boxtel (D66):Ik sluit mij graag aan bij uw pleidooi om de subsidie voor de cohortenstudie
zo veilig mogelijk te stellen als maar kan. Wij hebben in Nederland heel veel
kennis opgedaan met het onderzoek naar aids. De kennis die wij opdoen, kunnen
wij exporteren naar de landen waar een veel hevigere explosie van aids is
dan hier. Vindt u dat het bespreekbaar moet zijn om een deel van ons ontwikkelingsgeld
in het aids-onderzoek te stoppen? Dan komt de last niet alleen op Volksgezondheid
te rusten.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik wilde als een soort afsluiting van dit onderwerp zeggen dat het naar
mijn mening goed is als de minister nog eens in gesprek gaat met het Aids-fonds
om na te gaan hoe in de komende jaren een basis kan worden gevonden om datgene
wat op dit terrein is opgebouwd, zo goed mogelijk veilig te stellen. Het stoppen
van de financiële bijdrage van de overheid op enig moment is begrijpelijk.
Iedereen wist ook dat dit eraan kwam. Het moet echter niet op zo'n wijze gebeuren
dat later blijkt dat wij er niets aan hebben overgehouden en dat wij opnieuw
kunnen beginnen. Ik hoor graag van de minister hoe zij hier tegenaan kijkt.Ik sluit hiermee het onderwerp volksgezondheid af, na de vele debatten
die wij in de afgelopen week erover gehad hebben, maar niet dan nadat ik namens
mijn fractie een beoordeling heb gegeven over datgene wat de bewindslieden
hebben gerealiseerd van het regeerakkoord. Wij hebben het uiteraard maar eens
even erbij gepakt en zijn tot de conclusie gekomen dat in het algemeen veel
zaken uit het regeerakkoord zijn gerealiseerd, maar niet altijd exact zoals
zij zijn voorgesteld; ik kom hierop terug. Niet gerealiseerd zijn de convergentie
en de invoering van het eigen risico. Dit is ons allen in de afgelopen periode
bepaald niet ontgaan. Ieder had er zijn eigen redenen voor om er uitvoerig
op in te gaan. Hiervoor in de plaats zijn gekomen de vrijwillige
eigen bijdrage en een systeem van eigen bijdragen met een zeer ingewikkelde
compensatieregeling. Het zij zo voor deze periode. Hierna zien wij wel weer
verder.Er was in oorsprong een zeer krap jasje afgesproken, de 1,3%. Iedereen
die almaar over 1,3% spreekt, moet wel beseffen dat dit de afgelopen jaar
elk jaar is verhoogd en dat het nooit op 1,3% is uitgekomen. Binnen dit krappe
jasje hebben beide bewindslieden hun best gedaan.Ik constateer dat de minister op haar best was bij de medisch-ethische
onderwerpen en wetgeving waarin de patiënt centraal staat, de zogeheten
kwaliteitswetgeving. Helaas is het kabinetsvoornemen voor een nieuwe wet bouwbeheersing
in plaats van een gedereguleerde Wet ziekenhuisvoorzieningen nog steeds niet
gerealiseerd. Wij vinden dit jammer. Het tempo op dit onderwerp is traag,
helaas. Draagvlak in het moeilijke veld van de gezondheidszorg is belangrijk;
dit onderschrijven wij absoluut. Af en toe een knoop doorhakken is echter
onontkoombaar. Van ons mag dit wel iets vaker en steviger.Hetzelfde geldt voor de reorganisatie van het departement. Zoals het op
het departement was, was het niet zoals het moest zijn. Dit is een understatement.
De plannen die de minister inmiddels heeft gepresenteerd, zijn laat. Ik zal
er terughoudend over zijn, want de Kamer moet haar plaats weten bij de inhoud
van deze plannen. Zij zullen naar onze mening de minister en de staatssecretaris
helpen om hun beleid beter uit te voeren dan op dit moment. Een of twee jaar
eerder hadden zij er wel veel meer profijt van ondervonden. Als vakminister
vinden wij deze minister goed, maar de uitvoering kan wel eens wat sneller.
Ook zouden wij graag zien dat zij minder wisselvallige standpunten innam,
bijvoorbeeld bij de problematiek rondom de wachtlijsten en de hulpmiddelen.
De ene keer horen wij dit en de andere keer dat. Wat is nu uiteindelijk haar
standpunt? Daar moeten wij nog al eens lang op wachten.Snelheid kan staatssecretaris Terpstra niet ontzegd worden. Zij heeft
zo ongeveer alles gerealiseerd wat op haar terrein in het regeerakkoord staat.
In de uitvoering was zij soms zo snel, dat de realiteit in het land haar af
en toe achterhaalde. Zij heeft dat zelf ook toegegeven. Maar als je veel zaken
realiseert en veel dingen gaat veranderen, weet je dat je veel weerstand te
wachten staat. Die kritiek moet je kunnen pareren, maar wat ons betreft is
dat goed verlopen.De heer Middel (PvdA):Over die laatste opmerking wil ik een vraag stellen. U zegt dat de staatssecretaris
dikwijls erg snel ging. Ging zij niet ook wel eens wat te langzaam zodat de
Kamer haar moest manen tot enige snelheid? Daar hoor ik u niet over.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dan heeft u een andere perceptie dan ik. Ik heb gekeken naar de zaken
die in het regeerakkoord in haar portefeuille stonden opgeschreven en ik constateer
dat zij alles gerealiseerd heeft met een bijna tomeloze energie. De Kamer
moest haar zelfs af en toe vragen of zij zeker wist dat het allemaal in het
veld kon. Ik noem bijvoorbeeld het persoonsgebonden budget; dat is werkendeweg
begonnen. De staatssecretaris heeft dat ook als zodanig aangegeven en ik kan
constateren dat men daar buitengewoon blij mee is in het land. Het kan hier
en daar in de uitvoering nog beter. Ook dat realiseren wij ons terdege, maar
als je nooit iets probeert, komt er ook niets van de grond, zeker niet op
het taaie terrein van de gezondheidszorg.De heer Middel (PvdA):Met dat laatste ben ik het volstrekt eens. Ik wil ook niet zeggen dat
er niet voldoende energie in is gestoken. Ik zal mijn vraag anders formuleren.
Was het niet nodig en zat u daar niet bij, dat er af en toe vanuit de Kamer
bijgestuurd moest worden?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als het gaat om het geld...De heer Middel (PvdA):Als het gaat om het beleid en om de uitvoering van het beleid.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):De staatssecretaris heeft een aantal nieuwe wetten en voorstellen aan
ons gepresenteerd. Daar zijn discussies over geweest. Dat is prima, want deze
wetten hebben heel veel gevolgen in het land. Ik wilde ook zeggen dat de discussies
met zowel de minister als de staatssecretaris altijd over iets gingen. Ik
ben mij ervan bewust dat ook bij de VVD-fractie af en toe zeer wel kritiek
aanwezig is geweest. Dat is ook terecht, maar die werd gepareerd op een wijze
waarin wij ons uiteindelijk kunnen vinden. U stelt dat de Kamer de bewindslieden
in de uitvoering moest bijstellen. Ik geef u toe dat het jasje van de 1,3%,
en zoveel meer als ieder jaar werd bijgeplust, inderdaad krap was, maar wij
zijn daar gezamenlijk goed uitgekomen.De heer Middel (PvdA):Dat geef ik graag toe en ik wil dan ook nog een opmerking maken. U bent
nu wat genuanceerder dan zo-even en u geeft toe dat er ook in uw kring kritiek
was. Nu wij zo open over het beleid spreken en de bewindspersonen beoordelen,
meen ik dat geen van de bewindsvrouwen het verdient om alleen maar een jubelverhaal
te horen, ook al komt het van de VVD. Wij moeten toch de nuances op de juiste
plaats leggen. Ik ben blij dat u dat nu doet.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voordat u interrumpeerde, zei ik dat de staatssecretaris soms zo snel
ging, dat daarvoor in het land het draagvlak nog niet helemaal aanwezig was.
Iedereen kon dat merken en ik heb dáár geen kritiek op. Ik meen
dat er een aantal ontwikkelingen op dit terrein in gang is gezet dat over
een aantal jaren wellicht beter zichtbaar vruchten zal afwerpen. Zoiets gaat
nu eenmaal met kritiek gepaard en daar moet je tegen kunnen.Mevrouw Essers (VVD):Mijnheer de voorzitter! Tijdens de laatste behandeling van de welzijnsbegroting
in deze regeerperiode zal ook ik kort terugkijken op een aantal beleidsontwikkelingen
op welzijns- en sportgebied. Daarnaast zal ik voor een drietal beleidsonderdelen
een toekomstige constatering doen.De VVD-fractie heeft een positief oordeel over de goed voorbereide en
daardoor gefaseerde aanpak die gegeven werd aan de bezuinigingsopdracht uit
het regeerakkoord. Verhoudingsgewijs moest het welzijnsveld toch behoorlijk
fors inleveren. En meteen bij de eerste begrotingsbehandeling
werd via de nota "Naar eigen vermogen" een en ander geregeld. In deze nota
werd een heldere visie gegeven op de taken die de rijksoverheid heeft voor
het welzijnsbeleid. Daarbij werd uitgegaan van de eigen kracht die mensen
en organisaties in zich hebben om van daaruit maatschappelijk te kunnen functioneren.
In de nota werden voor het hele veld helder de taken en eventuele bezuinigingsopdrachten
voor vier jaar neergelegd. leder wist dus ruim van tevoren wat er te verwachten
viel. De nota is in de Kamer ruimschoots in discussie geweest. En mede door
deze aanpak werden op zichzelf pijnlijke kortingen redelijk goed onderbouwd
en gefaseerd doorgevoerd.Met veel inzet werd gewerkt aan een flinke verbetering – inclusief
meer financiën, voor een deel uit de welzijnsbegroting – van de
structuur van de jeugdhulpverlening waar heel wat achterstallig onderhoud
lag. Met doortastendheid werd de noodzakelijke bundeling van alle bestaande
minderhedenorganisaties tot een goed einde gebracht. En er werd een stevige
opwaardering gegeven aan het sportbeleid waarbij er meer middelen voor de
sport vrijkwamen. Er kwam eindelijk een Fonds voor de topsport tot stand.
En er verscheen, mede door een Kamerbreed gesteunde motie van de VVD, een
integrale sportnota, waarmee wij voor de toekomst een breed sportbeleid kunnen
voeren.Voorzitter! Dan kom ik bij enkele toekomstige ontwikkelingen. Na de decentralisatie
van het welzijnsbeleid naar de gemeenten – via de Welzijnswet 1994 –
was er een onderzoek naar de stand van zaken waarover wij vlak voor het zomerreces
hebben gediscussieerd. Uit dit onderzoek viel te concluderen dat het besluit
om het welzijnsbeleid dichter bij de burger te brengen om meer maatwerk te
kunnen bieden, op zichzelf een goed besluit is geweest. Na lange jaren van
discussie over nut en noodzaak van het welzijnsbeleid is duidelijk dat vooral
op lokaal niveau het welzijnswerk in een nieuwe vorm van groot belang is voor
de sociale samenhang. Daarbij vindt er een veranderingsproces plaats in de
werkwijze van het professionele kader. Je zou kunnen zeggen: van de ouderwetse
opbouwwerker naar een nieuwe makelaarsfunctie.Er wordt verder uitgegaan van het besef dat samen met de burgers in de
wijk een integraal beleid, dus door meer disciplines gezamenlijk gedragen
en uitgevoerd, tot stand moet komen. In de bij deze begroting gepresenteerde
brief over dit lokaal sociaal beleid wordt voor de komende jaren de nadruk
gelegd op bovenstaande punten en wordt helder aangegeven wat de rijksoverheid
in overleg met het veld en andere overheden aan ondersteuning kan bieden.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Mevrouw Essers gaat nu in op een brief die wij net binnen
hebben. Daar heb ik geen vragen over. Maar zij sprak ook over een onderzoek.
Misschien hebben wij een verschillend onderzoek voor ogen. Zij sprak over
een onderzoek waaruit bleek dat...Mevrouw Essers (VVD):...het een goede zaak is geweest dat wij het welzijnsbeleid gedecentraliseerd
hebben en dat wij daardoor tot een nieuw besef zijn gekomen dat welzijnsbeleid
op zichzelf belangrijk is voor de sociale samenhang in onze maatschappij.
Maar wij constateren ook dat er een aantal zaken wat meer integraal moet worden
aangepakt en dat het professionele kader inmiddels langzaam met een kentering
bezig is en, bij wijze van spreken, een nieuw jasje aantrekt om een en ander
gestalte te gaan geven. Vervolgens ging ik in op de beleidsbrief die er nu
ligt.De heer Middel (PvdA):Dan hebben wij het wel over hetzelfde onderzoek, maar dan is onze interpretatie
van het uitsluitsel van het onderzoek iets anders. Ik heb een brief voor mij
van de VOG. Ik wil daarover graag uw mening horen in relatie met datgene wat
u zojuist heeft gezegd. In die brief staat dat de begroting niet kan verhullen
dat de rol van het ministerie in het welzijnsbeleid een afgeleide is geworden
van het vastgestelde en uit te voeren beleid van andere ministeries. Met andere
woorden, juist op het lokale niveau huppelt het beleid een beetje mee in het
kielzog van het beleid van andere departementen. Volgens de bedoelingen van
de decentralisatie en volgens onze bedoeling zou het welzijnsbeleid een centrale
rol moeten spelen als het gaat om het aanbrengen van sociale cohesie en het
bestrijden van achterstand.Mevrouw Essers (VVD):Ik ontken niet dat welzijnsbeleid een belangrijke rol speelt in de sociale
samenhang. Over dat onderzoek hebben wij voor de vakantie de degens al gekruist.
Uit dat onderzoek concludeer ik niet dat het een slechte zaak is geweest dat
wij gedecentraliseerd hebben. Ik concludeer ook niet – wat u in eerste
termijn wel heeft gedaan – dat de W van de naam van het departement
verloren is gegaan. Wij hebben daarop een andere visie. Wij zitten in een
proces dat nog jaren zal duren. Ik noem het daarom een toekomstige ontwikkeling
van beleid. Ik ondersteun volledig de manier waarop de staatssecretaris de
lijnen uitzet om landelijk ondersteuning te kunnen geven aan een aantal zaken.
Daarbij hoort dat niet iedere gemeente opnieuw het wiel moet uitvinden, doordat
er horizontale uitwisseling plaatsvindt. Daarbij hoort ook communicatie, onderzoek
en gegevens- en ervaringsuitwisseling, die veel aandacht nodig hebben, omdat
wij anders met departementale verkokering de regelgeving soms dusdanig vanuit
Den Haag sturen, dat gemeenten niet goed uit de voeten kunnen met het gestalte
geven van hun welzijnsbeleid.De heer Fermina (D66):Prachtig gesproken, mevrouw Essers, maar ook ik ben van mening dat decentralisatie
een goede zaak zou kunnen zijn. Wij hebben echter begrepen dat er instrumenten
nodig zijn voor samenhang en afstemming. Het gaat om duidelijke reacties vanuit
de gemeenten. Er is iets mis, terwijl mevrouw Essers alleen het positieve
beeld geeft. Wij hebben in de toekomst een aantal concrete problemen te bespreken.Mevrouw Essers (VVD):De heer Fermina heeft mijn woorden niet helemaal goed begrepen. Ik heb
gezegd dat het een goede zaak is dat wij gedecentraliseerd hebben. Er is echter
meer nodig. Er moet een transformatie plaatsvinden. Dat gebeurt op dit moment
ook vanuit het professionele kader van het welzijnsveld. Gemeenten, provincies
en wij hier in Den Haag zullen met elkaar moeten communiceren en meer ervaringen
moeten uitwisselen. Dat betekent dat dit een toekomstige beleidsontwikkeling
is, waarover wij nog vele malen zullen discussiëren. Met andere woorden,
ik vind niet dat de zaken al helemaal afgerond zijn. Dat hoort u mij allerminst
zeggen.De heer Fermina (D66):Deze discussie hebben wij een aantal jaren geleden ook gevoerd. Ik kan
mij nog herinneren dat wij een aantal jaren geleden deze problemen op ons
zagen afkomen. Daarom hebben wij indertijd over de W van VWS gesproken.Mevrouw Essers (VVD):Vlak voor de zomer hebben wij hierover gediscussieerd. Ik verschilde toen
met de heer Middel van mening ten aanzien van wat er verder nodig zou zijn.
Mijn nuances liggen ietwat anders. Ik vind dat wij met de decentralisatie
van het welzijnsbeleid iets goeds hebben gedaan. Ik heb gezegd dat ik welzijnsbeleid
belangrijk vind, met name vanuit een integrale visie. Het is nodig om op een
betere manier onderzoek te verrichten en onderzoeks- en ervaringsgegevens
uit te wisselen. Er moet zowel top-down als bottom-up beter worden gecommuniceerd.
Dat kost ons de komende jaren nog de nodige inspanning. De W staat voor mij
nog steeds centraal. Ik heb ook allerminst het gevoel dat met de inzet van
deze staatssecretaris die W min of meer onderbelicht is gebleven. Het is alleen
een taai en langzaam proces. Laten wij wel wezen, de laatste twintig jaar
is het welzijnsveld flink in discussie geweest. Ik zie juist een kentering,
waarin de W weer terugkeert in de aandacht van gemeenten, zij het dat men
nog wat hulp nodig heeft, en van het departement. Ik heb allerminst het gevoel
dat wij uitgepraat zijn over het welzijnsbeleid. Ik ondersteun van harte de
brief die de staatssecretaris bij deze begroting heeft gevoegd, waaruit blijkt
dat ook zij de komende jaren de nodige beleidsontwikkelingen in gang wil zetten.
Ongetwijfeld zullen wij daarover regelmatig met elkaar van gedachten wisselen.
De Kamer zal op diverse conferenties aanwezig zijn om te kijken wat er in
het veld wordt gezegd, zowel door gemeenten als door instellingen.Wij vinden dat een beleid dicht bij de burger en samen met de burger tot
stand komend de meest effectieve aanpak kan bieden. Vanachter Haagse schrijftafels
valt minder goed te constateren wat er werkelijk op wijk- en buurtniveau nodig
is. Wel moet de rijksoverheid landelijke ondersteuning bieden aan gemeenten
en uitvoerende instellingen op de wijze die in de beleidsbrief is aangegeven.Ik kom op de maatschappelijke opvang, die voor de toekomst ook van groot
belang zal zijn. Na het kerstreces zullen wij een discussie voeren over de
nota inzake de maatschappelijke opvang. Wij zien nog steeds de rol van de
gemeenten centraal staan. Na jaren bestuurlijke onduidelijkheid en financiële
tekorten komt heel langzaam een betere opvang voor vrouwen en dak- en thuislozen
van de grond. Uit al het beschikbare materiaal blijkt wel dat de komende kabinetsperiode
nog veel werk verzet moet worden om verantwoord en voldoende opvangcapaciteit
tot stand te brengen. Ik zal nu niet nader inhoudelijk ingaan op de nota.
Wel vraag ik de staatssecretaris nadrukkelijk om het advies van de Raad voor
de financiële verhoudingen zo snel mogelijk hier te hebben, voorzien
van een commentaar harerzijds. Voor diverse gemeenten zijn historisch gegroeide,
ernstige tekorten ontstaan. Daarnaast hebben wij nog steeds niet een echt
goed overzicht van de witte vlekken. Mogen wij aannemen dat de 15 mln. extra
die nu in de begroting zit voor dak- en thuislozen, snel verdeeld zal worden
over de ergste probleemgebieden? Mogen wij daarover bericht ontvangen?Ook de ontwikkeling van de kinderopvang maakte vaak de tongen los. Er
zijn flinke sprongen voorwaarts gemaakt voor de 0- tot 4-jarigen. Maar nog
steeds zijn de wachtlijsten groot en is er een schreeuwend tekort aan buitenschoolse
opvang. Er zal erg veel moeten worden gedaan om te voorkomen dat de arbeidsparticipatie
stagneert, waardoor ook de kosten voor zorg en sociale zekerheid op den duur
niet voldoende draagkracht meer hebben. Mijn fractie gaat evenals mevrouw
Varma ervan uit dat het aangekondigde onderzoek uit de nota over combineerbaarheid
van arbeid en zorg echt voor de komende kabinetsformatie gereed zal komen.
Dan kunnen er spijkers met koppen worden geslagen bij die kabinetsformatie.
Als wij een stimuleringsmaatregel binnen een jaar of zes voor de 0- tot 4-jarigen
kunnen opbouwen, is het eigenlijk van den gekke dat er qua tijd een verdubbeling
nodig is om voor die buitenschoolse opvang aan het werk te gaan. Dus 2010
is veel te ver weg in onze ogen.Voorzitter! Ik memoreerde al dat er een duidelijke en ook noodzakelijke
opwaardering van het sportbeleid plaatsvond in de afgelopen periode. Een paar
vragen en opmerkingen onzerzijds over dit beleidsterrein en ook weer op hoofdlijnen,
omdat over een aantal zaken binnenkort in diverse AO's nog gesproken zal worden.
De vrijwilliger in de sport is van essentieel belang om de sportvereniging
te laten functioneren. In de samenleving is een afname te zien van mensen
die als vrijwilliger een bijdrage leveren aan het verenigingsleven. Vorig
jaar heeft mijn collega Jan Rijpstra namens de VVD-fractie bepleit om in samenwerking
met OCW, met name jongeren vanaf 15 tot circa 20 jaar via de school te stimuleren
om vrijwilligerswerk te gaan doen. Ook bij de behandeling van de sportnota
hebben wij dat ingebracht. De bewindspersonen van VWS en OCW hebben toegezegd
om een plan van aanpak te maken. Hoe staat het hiermee? Wij vragen ons echt
af of de drie ton die in het verdeelstaatje ten aanzien van de 10 mln. extra
zijn opgenomen, wel voldoende zijn voor het vrijwilligersbeleid. Wij leggen
de relatie naar lokaal sportbeleid en lokaal sociaal beleid, alsmede preventief
jeugdbeleid en Jeugd in beweging. Dat zijn lijnen die ons duidelijk lijken.
Het is jammer dat dit niet wat breder wordt neergezet. Mijn fractie diende
vooral voor dit beleidsonderdeel van de sport de motie over 5 mln. extra in
tijdens de algemene beschouwingen. Wij doen de suggestie om een groot deel
van de middelen voor lokaal sportbeleid hiervoor te reserveren. Mocht dit
niet mogelijk zijn, dan valt te overwegen om enkele tonnen bijvoorbeeld uit
de promotie Holland evenementen of uit sport, tolerantie en fair play te schrappen
en over te hevelen naar het vrijwilligersbeleid.De heer Fermina (D66):Het CDA heeft vanavond al gesproken over een fonds voor de breedtesport,
iets waarover wij hier toch wel van gedachten zouden kunnen wisselen. Ik las
zo-even in het verkiezingsprogramma van de VVD dat uw partij voorstander is
van de breedtesport. Klopt dat, of gaat u nu antwoorden dat
dit verkiezingsprogramma nog niet is vastgesteld?Mevrouw Essers (VVD):U beantwoordt eigenlijk de vraag al. Het is een conceptverkiezingsprogramma,
waarover wij eind januari binnen onze partij van gedachten zullen wisselen.De heer Fermina (D66):Ik wist wel dat u dat antwoord zou geven. Vandaar dat ik het van tevoren
al zo zei. Ik kan mij overigens best voorstellen dat u uw persoonlijke mening
hierover geeft. Zo zou ik ook mijn mening kunnen geven. Dat neemt niet weg
dat ik nu graag van uw fractie zou willen horen of zij bereid is mee te denken
over een fonds voor de breedtesport.Mevrouw Essers (VVD):Wij zijn altijd bereid om de discussie te voeren. Wij behandelen op dit
moment de begroting waar de sport onderdeel van uitmaakt. Waar wij evenals
mevrouw Mulder hier een pleidooi houden voor een goede beleidsmatige aansturing,
vraag ik u of u het verstandig vindt om een en ander in een fonds onder te
brengen. Op het moment waarop u dat doet, is uw aansturingsmogelijkheid vanuit
het parlement namelijk aanzienlijk minder groot dan wanneer u de middelen
gewoon op de begroting houdt.De heer Fermina (D66):Neen, ik vind het zeer verstandig. Er kan nog wel gesproken worden over
de wijze waarop je het vormgeeft. Het CDA is begonnen met het idee aan de
orde te stellen en dus niet mijn partij, maar er zijn mijns inziens best mogelijkheden
om vanuit een fonds enige sturing te blijven geven.Mevrouw Essers (VVD):Wat zou er dan precies ondergebracht moeten worden in dat fonds? Wat verstaat
u letterlijk onder "breedtesport"? Waarom moeten bepaalde onderdelen, en welke
dan, in dat fonds worden ondergebracht? Hoe denkt u dan de aansturing van
dat fonds te kunnen regelen?De voorzitter:Dit lijkt mij iets voor de eerste termijn van de heer Fermina.De heer Fermina (D66):Ik kom daar straks op terug.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Vindt mevrouw Essers dan ook dat het Fonds voor de topsport niet zo goed
is? Dat kunnen wij namelijk ook niet sturen.Mevrouw Essers (VVD):Nu moet u wel twee dingen uit elkaar houden. Het Fonds voor de topsport
is een veel selectiever en veel nauwer beleidsonderdeel dan wanneer het gaat
om dé breedtesport. Want wat vatten wij onder de breedtesport? Hoe
breed is dat? Dat kan de hele sportbegroting wel omvatten.Mevrouw Mulder-van Dam (CDA):Dat is zo, maar uw collega Rijpstra heeft bij de behandeling van de sportnota
gezegd dat de suggesties van NOC-NSF met betrekking tot een aantal sportonderwerpen
heel goed te gebruiken zijn om de visie op sport en de activiteiten met betrekking
tot sport uit te voeren. Een van de punten van NOC-NSF is ook om zo'n fonds
voor de breedtesport te ondersteunen. Mag ik daaruit concluderen dat u dat
punt in ieder geval niet relevant vindt?Mevrouw Essers (VVD):Naar ik heb begrepen – ik was echter niet aanwezig bij die discussie –
waren er positieve oordelen over een aantal onderdelen van wat NOC-NSF heeft
gezegd. Dat betekent niet dat wij alle onderdelen ondersteunen. Wij hebben
toch het idee dat wij het eerst verder uit moeten discussiëren voordat
wij klakkeloos iets gaan roepen – ook nog vooruitlopend op ons verkiezingsprogramma,
waarover de discussie in mijn partij nog moet worden gevoerd – over
de vraag wat wij precies onder een breedtesportfonds verstaan en op welke
manier wij dat zouden willen aansturen.Voorzitter! Mijn fractie heeft al eerder gewezen op het belang van een
goed opgeleid kader, ook in de sportvereniging. Wij pleiten voor een goede
afstemming tussen de verschillende opleidingen die in Nederland bestaan en
die met sport te maken hebben. Ook in een sportvereniging mag een ouder van
een goede pedagogisch-didactische aanpak voor zijn kinderen uitgaan.De integratie van gehandicapten in de sportvereniging blijft onzes inziens
achter bij de wenselijkheid, met name als het gaat om de oudere gehandicapte
en de geestelijk gehandicapte. Kan de staatssecretaris aangeven op welke manier
wij dit zouden kunnen verbeteren en hoe momenteel de afstemming is tussen
het departement en NOC-NSF en Nebas?De genomen initiatieven op het gebied van deskundigheidsbevordering van
de huisartsen inzake sport ondersteunt mijn fractie van harte, evenals de
ontwikkelingen bij de sportfysiotherapie. Een derde belangrijke poot betreft
de opleiding tot sportarts. Het TNO-rapport "Sportartsen in Nederland" schetst
een duidelijk toekomstbeeld. De reactie van het kabinet op dit rapport wordt
momenteel voorbereid. Wij geven graag mee dat mijn fractie voorstander is
van een officiële erkenning van de sportgeneeskunde als klinisch specialisme.De sportbegroting is dit jaar met ruim 20% toegenomen. Ook de conceptverkiezingsprogramma's
geven aan dat de komende jaren sport van belang blijft. Mijn fractie juicht
dit toe. Wij bepleiten wel meer inzicht in de bestedingen van de extra gelden
die nu gevoteerd zijn. Een goede controle achteraf maakt voor een volgend
jaar een betere inzet van gelden mogelijk. Graag ontvangen wij een overzicht
van wat er voor het geld gedaan is; prijs-productinformatie.Ik rond af. Welzijn had het niet makkelijk, maar met het enthousiasme
en de inzet van deze staatssecretaris bleef de schade wat betreft de bezuinigingen
beperkt. Met de constatering dat welzijnsbeleid langs nieuwe wegen van groot
belang blijft voor onze maatschappij, mogen wij nu al wel vast constateren
dat over verschillende delen van dit beleidsveld nog vele malen discussie
gevoerd zal worden, ook in de komende regeerperiode. Het werk is nog lang
niet af en de samenleving blijft in beweging. De heer Middel begon zijn betoog
met te zeggen dat deze staatssecretaris drie keer een kanjer zou zijn. Uit
zijn betoog leid ik af dat er nog steeds één kanjer overblijft.
Voor de VVD-fractie is dat dan wel een heel forse kanjer.De heer Passtoors (VVD):Mijnheer de voorzitter! De drogistenbranche, georganiseerd in Farmacon,
heeft zelf een gecertificeerd waarborgsysteem ontwikkeld, waarbij eisen worden
gesteld aan de drogist, zijn assistent en de inrichting van de drogisterij
voor het verantwoord adviseren en verkopen van zelfzorgmiddelen. De minister
heeft zelf het eerste certificaat uitgereikt. De VVD vindt dat met die certificering
voldoende zekerheid verkregen is om de tijdelijke bevoegdheid van de drogist
op grond van de Wet op de geneesmiddelenvoorziening om middelen te verkopen,
om te zetten in een definitieve bevoegdheid. Hoe denkt de minister hierover?
Is zij bereid een wetswijziging voor te bereiden? De VVD is overigens ook
voorstander van de mogelijkheid om drogisten zelf middelen op recept te laten
afleveren. Wellicht zal dat nog goedkoper zijn ook.Is er in de Europese Unie al enige vordering gemaakt in het traject naar
een gemeenschappelijke registratie van geneesmiddelen? Zijn er landen waarvan
de registratieprocedure zodanig is – bijvoorbeeld Duitsland –
dat registratie daar ook voor Nederland zou kunnen gelden of is dat afhankelijk
van de plaats waar het middel voor het eerst ter registratie wordt aangeboden?
Nederland heeft wat de homeopathische middelen betreft gekozen voor de strenge
invullingsvariant van de EU-richtlijn 92/73/EEG. Is ook hier niet de mogelijkheid
om een registratie elders – bijvoorbeeld Duitsland of Frankrijk –
te erkennen?Voorzitter! Vlak voor het zomerreces – het was zelfs een paar minuten
ervoor – werd tegen de zin van de VVD de motie-Oudkerk/Van Vliet aangenomen
om apothekers zomaar generiek te korten, een claw-back van kortingen en bonussen.
Ter uitvoering van die motie heeft de minister afspraken met de apothekersbranche
gemaakt, met het KNMP, om met ingang van 1 mei a.s. kortingen in te voeren
met gelijktijdige verhoging van de receptregelvergoeding en een uitgebreider
inkomensonderzoek. Tijdens de behandeling van het JOZ ging de minister evenwel
snel in op het verzoek van de indieners van de motie om dit maar even eenzijdig
per 1 januari in te laten gaan. De extra opbrengst van 50 mln. voor 1998 werd
alvast aangewend voor andere knelpunten. De VVD vindt dit niet behoorlijk.
Afspraak is afspraak. Ook het CDA was daar niet voor. Dus ik zeg: hoezo meerderheid?
Hoe denkt de landsadvocaat over deze aanpassing, deze vervroeging met bijbehorende
terugwerkende kracht? Hij was immers eerder al zo kritisch? Voor de VVD zou
die aanwijzing aan het COTG per 1 januari a.s. moeten worden ingetrokken,
als die aanwijzing tenminste al gedaan is.De heer De Jong (CDA):De heer Passtoors refereerde aan het standpunt van het CDA. Misschien
is het beter als wij dat zelf formuleren. Ik heb gelezen dat mijn collega
Lansink gisteravond heeft gezegd dat hij benieuwd is naar de afspraken die
al dan niet zijn gemaakt. Als het buiten de afspraken om kan, is er wat ons
betreft geen enkel bezwaar tegen het voornemen van de minister.De heer Passtoors (VVD):Ik had heel duidelijk begrepen dat de heer Lansink er erg veel moeite
mee had. De minister antwoordde gisteren dat het KNMP het aangehoord had.
Er was nog geen sprake van instemming. Misschien is daar inmiddels meer duidelijkheid
over.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Ik ondersteun de heer Passtoors. Ik was er gisteravond bij en ook bij
de eerste behandeling van het JOZ, toen het plan naar voren werd gebracht.
Wat vindt de heer Passtoors ervan dat de minister in een radio-uitzending
van Tros Kamerbreed op zaterdag zegt dat de Kamer vindt dat die maatregel
vervroegd moet ingaan per 1 januari, terwijl het voorstel in de Kamer door
twee partijen is gedaan? U had het over een onbehoorlijke aanpak. Bent u dan
ook daadwerkelijk van plan daar iets aan te doen, bijvoorbeeld via een Kameruitspraak?De heer Passtoors (VVD):In de eerste plaats heb ik het niet gehad over een "onbehoorlijke" aanpak.
Ik vind het "niet behoorlijk". Dat is een klein verschil. Afspraak is afspraak,
heb ik gezegd. Ik vind dat de minister wel erg snel heeft aangenomen dat er
een meerderheid voor was. Mevrouw Van Blerck heeft namens de VVD wel gezegd
dat zij er niet voor was, maar misschien dacht de minister dat er zoveel meer
wel voor waren, dat zij verder actie heeft ondernomen.De heer Oudkerk (PvdA):Het kan ook zijn dat de minister het zonder Kamermeerderheid zelf een
goed idee vond. Dit terzijde. Ik heb de minister gisteravond horen zeggen
dat er oorspronkelijk een afspraak was om per 1 mei een korting van 100 mln.
in te zetten en te proberen tegelijkertijd de receptregelvergoeding voor apothekers
aan te passen naar een redelijk tarief. Ik heb de minister ook horen zeggen
dat, als per 1 januari in plaats van 100 mln. naar 150 mln. wordt gegaan,
het ook redelijk is om het COTG te verzoeken de eventuele aanpassing van de
receptregelvergoeding met terugwerkende kracht tot 1 januari in te voeren.
Het probleem van "niet behoorlijk" is daarmee wellicht opgelost.De voorzitter:Mijnheer Passtoors, ik heb Van Dale erop nagekeken. "Onbehoorlijk" betekent
"niet behoorlijk".De heer Passtoors (VVD):De gevoelswaarde is duidelijk verschillend. U bent wellicht ook op de
hoogte van de juridische termen.Hetgeen de heer Oudkerk naar voren brengt, is inderdaad door de minister
gezegd. Voor het COTG-traject is tijd nodig. De minister wil dat nu feitelijk
met terugwerkende kracht alsnog per 1 januari rondmaken. Je kunt je afvragen
of dat wel zo goed is. Ik ben ook benieuwd naar de mening van de landsadvocaat
hierover. Op zichzelf is de VVD sowieso al niet voor terugwerkende kracht,
zeker niet als er een afspraak is gemaakt om een en ander per 1 mei in te
doen gaan. Het versneld invoeren per 1 januari vind ik nogal wat. Overeenstemming
daarover is dan wel het minste.De heer Oudkerk (PvdA):Er is hard geld nodig voor het oplossen van knelpunten bij oogoperaties,
hartoperaties enzovoorts. De apothekers hebben ook zelf gezegd dat de 150
mln. er zijn, maar dat het invoeringstraject voor invoering per 1 januari
of 1 mei bepalend is voor de vraag of extrapolatie naar de volle 150 mln.
mogelijk is. Meent de VVD-fractie nu serieus dat zij dit wil terugdraaien
en de wachtlijsten voor de oog-, hart- en heuppatiënten, de RIAGG's enzovoorts
maar wil laten voor wat zij zijn?De heer Passtoors (VVD):Wij zullen er goed over nadenken. Ik vind betrouwbaarheid van de overheid
een belangrijk punt. Afspraken moeten worden nagekomen. Er moeten wel zwaarwegende
redenen zijn om daarvan af te wijken. Daaronder valt niet
dat twee indieners van een motie achteloos even zeggen dat dit misschien een
aardige oplossing is.De heer Oudkerk (PvdA):Vindt de VVD dit zwaarwegende redenen? Kunnen er in 1998 met dat geld
echte, acute knelpunten in de patiëntenzorg opgelost worden?De heer Passtoors (VVD):Ik kan vele andere zaken noemen die wellicht belangrijker zijn. U weet
dat zelf ook. Tijdens de JOZ-discussie is daar ook al over gesproken.De heer De Jong (CDA):Voordat men denkt dat een Kamermeerderheid een bepaald standpunt inneemt,
wijs ik op de opmerking van de heer Lansink, namelijk dat als een bedrag buiten
de afspraken valt, daarover te praten moet zijn. Als het KNMP zegt dat onderdeel
van de afspraken is dat de receptregelvergoeding zal worden aangepast in verband
met de afspraak over bonussen en kortingen, moet daarover gesproken kunnen
worden. Ik herinner bovendien aan onze inbreng bij de tegenbegroting. Dat
moet toch enigszins te denken geven, voordat de heer Passtoors zich nu al
rijk rekent en denkt aan een Kamermeerderheid.De heer Passtoors (VVD):Het is goed dat u deze toelichting geeft. Ik kreeg gisterenavond uit het
betoog van de heer Lansink een andere indruk.Met veel aandrang heeft de VVD het gedaan gekregen dat een aantal echt
vernieuwende medicijnen uiteindelijk toch "versneld" voor vergoeding in aanmerking
kwamen. Ten aanzien van een aantal andere middelen wordt nog steeds gewacht
op de uitkomst van een naar onze mening zoveel mogelijk ontschot farmaco-economisch
onderzoek naar nieuwe ontwikkelingen in het geneeskundig traject. Hoe staat
het met de glaucoomgeneesmiddelen?Het voorstel van de PvdA en D66 om lijst 1B in te voeren, waardoor nieuwe
medicijnen tijdelijk alvast vergoed worden en later mogelijk weer niet, wijst
de VVD, met de minister, af vanwege de drie O's: onzekerheid, onrust en open
eind. De minister heeft zich gisteren bereid verklaard tot een versnelde beoordeling
te willen komen van 1A en 1B. Er blijken nu toch meer gegevens bij de registratie
beschikbaar te komen. Bij twijfel kan, na onderzoek door de Ziekenfondsraad,
in het kader van een volgend JOZ een beslissing worden genomen. Daarmee kan
de VVD instemmen.Voorzitter! Volgens een beschikking van de Europese Commissie mag met
ingang van 1 januari 1998 80% van de medicijnen niet meer worden gemaakt in
verband met BSE. De minister heeft de Europese Commissie met klem om een overgangsregeling
gevraagd. De VVD steunt haar hierin, maar blijft bezorgd over de afloop. Is
er inmiddels al iets meer over bekend?De Wet geneesmiddelenprijzen lijkt de benodigde opbrengst te hebben. De
VVD wil nogmaals aandringen op een vrijwillige brancheregeling, met voldoende
opbrengst uiteraard, teneinde dit weinig liberale instrument weer in de ijskast
te kunnen zetten.De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! Ik wil toch even bezwaar maken tegen de taalkeuze van de heer
Passtoors. Hij heeft het over "lijkt", terwijl dat inmiddels gewoon "blijkt"
is.De heer Passtoors (VVD):Het jaar is nog niet om.De heer Van Boxtel (D66):Het zou hem sieren als hij dat gewoon zou willen benoemen. Het was bekend
dat de VVD niets voelde voor de prijzenwet, maar ieder ander alternatief dat
voorgelegd is vanuit de branche zelf, was niet waterdicht en leverde niet
de opbrengst op die wij nu hebben bereikt. Ik zou het dus ook prettig gevonden
hebben als de heer Passtoors hier had gestaan en had gezegd: oké, wij
wilden dat niet, maar hulde voor het feit dat het gebeurd is en dat het geld
ook is teruggehaald waar het vandaan moest komen.De heer Passtoors (VVD):Ik prijs de dag pas als het avond is. Die 378 mln. is inmiddels al gezien.
Het jaar 1997 is echter nog niet om. Ik ben het in ieder geval met de heer
Van Boxtel eens dat het ernaar uitziet dat het de goede kant opgaat. Ik heb
zojuist al duidelijk laten merken dat het voor ons heel belangrijk is dat
de bezuiniging gehaald zal worden. Wat dat betreft zijn wij het dus roerend
eens. Maar wij vinden nog altijd dat als het enigszins kan, de prijzenwet
de ijskast in moet.Ik wil de minister vragen hoe het staat met de volgende tranche van uitdunning.
Welke verwachtingen heeft zij op dat punt en aan welke groepen van medicijnen
denkt zij daarbij?Voorzitter! D66 heeft bepleit om in het vak verzorging in het voortgezet
onderwijs EHBO en reanimatie op te nemen. De minister wil hierover overleg
voeren met de staatssecretaris van Onderwijs. De VVD staat hier wat aarzelend
tegenover, hoe sympathiek dit voorstel ook is. Het stelt weer extra eisen
aan het onderwijs en dat staat de adviestabel verzorging op dit moment volstrekt
niet toe. Dergelijke cursussen moeten bovendien steeds weer herhaald worden.
Ik denk derhalve dat dat een probleem is en stel de minister voor in dat overleg
te bezien of er andere oplossingen zijn dan het specifiek in het vak verzorging
onder te brengen.De heer Van Boxtel (D66):Aan wat voor andere oplossingen denkt de heer Passtoors dan? Er bestaat
op het ogenblik in het land nogal wat verwarring over het vak verzorging.
Men weet niet precies wat er in thuishoort en daar is men ook zelf naar op
zoek. Ik heb die cursussen ook gedaan. Mijn ervaring is: jong geleerd, oud
gedaan. Herhalingscursussen zijn nodig. Maar als je ook een mentaliteitsverandering
wilt creëren bij de jeugd, zonder met allerlei wettelijke maatregelen
te komen over schadelijke stoffen, genotsmiddelen en noem maar op, dan zou
met name dit initiatief echt zoden aan de dijk zetten. Ik hoop dat de VVD
daar toch gevoelig voor is.De heer Passtoors (VVD):Ik denk dat scholen heel goed in staat zijn om enthousiasme te creëren
voor EHBO- en reanimatiecursussen buiten schooltijd, voor zowel het docentenkorps
als voor de leerlingen. Dat hoeft niet specifiek in het vak verzorging te
worden ondergebracht. Buiten de lessen is er veel meer sprake van continuïteit.De heer Fermina (D66):Voorzitter! In de inleiding bij de begroting spreken de bewindslieden
van VWS over verandering in de organisatie en structuur van zorg- en welzijns voorzieningen. Daarbij merken zij op dat niet de vraag moet worden
gesteld of de burger in de voorzieningen past, maar of de voorziening díé
zorg geeft die de burger nodig heeft. Dat is een benadering die de fractie
van D66 erg aanspreekt. Ik zal mijn bijdrage aan deze begrotingsbehandeling
vanuit dat gezichtspunt benaderen.Het beleid ten aanzien van de sector welzijn is vrijwel geheel gedecentraliseerd.
Op zichzelf is de fractie van D66 voorstander van decentralisatie. Er zijn
echter nogal wat problemen bij de uitvoering van lokaal beleid. Die problemen
concentreren zich op samenhang en afstemming en gebrek aan instrumenten. Ik
denk hierbij aan de Wet voorzieningen gehandicapten. Er is gebrek aan voldoende
financiële middelen en er is onvoldoende steun van de rijksoverheid.
De fractie van D66 heeft waardering voor alle lokale initiatieven voor sociale
vernieuwing. Ook het grotestedenbeleid is, na een moeizame aanloopperiode,
op gang gekomen en heeft nieuwe impulsen gegeven aan het beleid van lokale
overheden. Maar pas twee weken geleden stuurde de staatssecretaris ons een
brief waarin zij de beleidskaders aangeeft ter ondersteuning van lokaal sociaal
beleid. Dat getuigt niet van voortvarendheid, vindt mijn fractie. Mijn fractie
had dit graag twee jaar eerder ontvangen en ik denk dat de lokale overheden
daar net zo over denken.In de sector welzijn spelen vrijwilligers een zeer belangrijke rol. Ik
ben ervan overtuigd dat de bewindslieden dat met mij eens zijn. Maar waarom
is het dan de laatste tijd zo stil? De problemen zijn toch wel duidelijk:
er is een groeiende vraag op alle terreinen en veel mensen profiteren van
de inzet van vrijwilligers. Ook het CDA is hier uitvoerig op ingegaan. Ik
noem de mantelzorg, voorzieningen voor ouderen en gehandicapten, het onderwijs,
de ziekenhuizen en de sport, waar alleen al 750.000 vrijwilligers actief zijn
bij grote evenementen als de Elfstedentocht maar ook bij de lokale voetbalclub.Er is een drietal suggesties gedaan om het werk van vrijwilligers ook
financieel te ondersteunen. Ten eerste de hogere fiscale vrijstelling van
de onkostenvergoeding van ƒ 1200 naar ƒ 2000. Deze motie is
inmiddels aangenomen. Ten tweede het voorstel dat iemand met een uitkering
die een vergoeding krijgt, deze niet hoeft te verrekenen met de uitkering.
Ten derde het idee dat iemand met een uitkering die vrijwilligerswerk doet,
na individuele beoordeling voor zekere periode moet kunnen worden vrijgesteld
van de sollicitatieplicht. Dit soort discussie hadden wij kunnen voeren. Toch
wil ik graag het oordeel van de staatssecretaris hierover vernemen.Voorzitter! Wij spreken hier vaak over vergrijzing. Dat is ons jargon
om te zeggen dat er meer ouderen zijn in onze samenleving dan vroeger het
geval was. Die ouderen zijn mondiger geworden en willen graag actief deel
blijven nemen aan het sociale leven. Maar daar hebben zich grote technische
veranderingen voorgedaan en niet alle ouderen zijn in staat gebleken die te
volgen. Je zal maar staan bij een pinautomaat en niet precies weten hoe het
werkt! Of je besluit om een videorecorder aan te schaffen en je bent niet
eens in staat de gebruiksaanwijzing te begrijpen. Het zijn misschien niet
de grootste problemen, maar ze hinderen je wel in je dagelijkse functioneren.Gelukkig blijven steeds meer ouderen tot op hoge leeftijd zelfstandig
wonen. Dit wordt onder meer mogelijk gemaakt door technologische ontwikkelingen.
Maar zij moeten hiermee wel kunnen omgaan. Nu zijn er op veel plaatsen al
cursussen om ouderen die daar behoefte aan hebben, te leren omgaan met allerlei
technische apparaten die in deze tijd heel vanzelfsprekend zijn. Helaas is
dat nog niet overal gerealiseerd en er zijn ook hier en daar al wachtlijsten.
Mijn fractie vindt dat de staatssecretaris hier actief moet optreden en samen
met het departement van Onderwijs en in overleg met de ouderenbonden initiatieven
moet stimuleren om ouderen te leren om te gaan met de hedendaagse technologie
en hen zo voor te bereiden op de 21ste eeuw.Voorzitter! Ten aanzien van de maatschappelijke opvang is er in vergelijking
met enkele jaren terug vooruitgang geboekt. Het grote capaciteitstekort wordt
teruggebracht, maar voor de groeiende groep zeer kwetsbare mensen zoals verslaafden
en daklozen is er niet voldoende opvang. Er moet meer samenwerking komen binnen
de geestelijke gezondheidszorg en het aanbod van ambulante hulpverlening moet
worden gedifferentieerd en moet meer worden afgestemd op de mensen die deze
hulp nodig hebben.Als voorbeeld noem ik de sociale pensions. Er zijn er inmiddels 39 in
Nederland. Het is een nieuwe vorm van opvang binnen de maatschappelijke opvang
en deze voorziet in een groeiende behoefte. Voornamelijk ex-psychiatrische
patiënten en daklozen maken van deze opvang gebruik. Zij worden niet
behandeld, maar met rust gelaten en zij krijgen een laagdrempelige begeleiding
op het gebied van dagindeling, omgaan met geld en dergelijke.Ondanks het extra geld dat middels de motie-Wolffensperger bij de algemene
beschouwingen aan het budget voor de GGZ is toegekend, ontbreekt er nog 3
mln. om klaarliggende aanvragen te honoreren. Ik vraag de staatssecretaris
te proberen dit kleine bedrag binnen de begroting te vinden. Op dit moment
vindt de begeleiding plaats op ad-hocbasis. Het zal duidelijk zijn dat hier
behoefte is aan methodieken, kwaliteitsbeleid en cliëntenregistratie.
Dat is niet van de ene op de andere dag te regelen. Daarom vraag ik de staatssecretaris
met de betreffende gemeenten hierover te overleggen.Voorzitter! Tijdens de bespreking van het Jaaroverzicht zorg is de verdeling
van de extra beschikbare 10 mln. voor de psychiatrische begeleiding aan de
orde geweest. De staatssecretaris heeft gezegd dat de Ziekenfondsraad een
verdelingsplan over de provincies maakt. Daarover heb ik nog een vraag. Bij
die verdeling wordt toch wel de inhoud van de hulp van de provinciale plannen
meegewogen? Het mag niet zo zijn dat verdeeld wordt op volgorde van binnenkomst.
Die geruchten hoorden wij. Kan de staatssecretaris ons op dit punt geruststellen?Sport ligt beide bewindslieden van VWS na aan het hart. Wie met pek omgaat,
wordt ermee besmet. Ik zeg het zo, omdat ik het zo meen. Overal waar onze
minister de afgelopen tijd kwam, had zij het ook over sport. Dat heeft mij
extra spreekbeurten bezorgd, een goede zaak! De minister en de staatssecretaris
hebben overal het belang van breedtesport benadrukt. Ik hoef alleen maar te
noemen het pleidooi van de minister voor de terugkeer van de vakleerkrachten
in het basisonderwijs en haar enthousiasme over de strippenkaart voor de jeugd uit het verkiezingsprogramma van D66.Sport is voor velen een belangrijke levensbehoefte. Het is ook nodig dat
jong en oud inzien hoe belangrijk bewegen is. De maatschappelijke betekenis
van sport invulling geven door sport een plaats te geven op de Agenda 2000
is niet alleen een taak van VWS, maar ook van andere departementen. Kan de
staatssecretaris ons meedelen hoe de stand van zaken is met betrekking tot
de inspanningen van andere departementen in dit opzicht?Het budget voor de sport wordt structureel verhoogd. De fractie van D66
neemt aan dat dit een eerste stap is om doelstellingen uit de nota "Wat sport
beweegt" te realiseren. Geld is ook nodig voor de aanstelling van sportleerkrachten
in het basisonderwijs. Kan de staatssecretaris ons meedelen of hier al geld
voor is gereserveerd in 1998?Besturen van sportverenigingen komen nogal eens in het nieuws, omdat het
er soms op lijkt dat de bobo's niet altijd het belang van de sporters in die
verenigingen optimaal behartigen. Sporters horen meer invloed te krijgen en
betrokken te worden bij het beleid. Democratisering van deze besturen is nodig
en verkiezingen zijn daarbij onontbeerlijk. Wij zijn voor meerdere kandidaten
die de competitie aangaan op basis van ideeën, programma's, inzet en
persoonlijkheid, en waarop gestemd kan worden. Wij hebben de vorige keer stevig
gepleit voor een democratiseringsproces in de sport.Het boek "Wie is van hout..." van Jan Foudraine concentreerde zich rondom
een bepaalde anekdote. Een patiënt zit in pyjama op een krukje voorin
in de collegezaal. De professor in een witte jas draait om hem heen terwijl
hij oreert over de schizofrene belevingswereld. Op een gegeven moment zegt
die patiënt: "ik ben van hout, ik ben van hout". Dan roept de professor
enthousiast uit: "ach dames en heren, dat was ik bijna vergeten, deze man
denkt dat ie van hout is, dat is ook een typische schizofrene waan". De vraag
in "Wie is van hout..." is dan: wie is er nu eigenlijk van hout? De man die
zich als een blok hout behandeld voelt of de professor? Het enige probleem
van die man is dat hij niet kan weglopen. Hij kan niet krachtig optreden,
niet in dat amfitheater en in zijn hele leven niet.Ik sprak over dit boek omdat de minister de afgelopen tijd voortdurend
sprak over de vermaatschappelijking van de GGZ, een goede zaak. De eerste
aanzet die de minister gegeven heeft, spreekt mijn fractie bijzonder aan.
De minister heeft een aanzet gegeven met twee belangrijke beleidsbrieven,
waarover we binnenkort zullen praten. Als voorschot al: onze waardering. Het
is overzichtelijk werk, goed gestructureerd en het biedt goede aanknopingspunten
voor een discussie. Ik sluit mij aan bij de vraag van de Partij van de Arbeid
over de Juttenhof.Mijn fractie wil uitdrukkelijk meer aandacht vragen voor de situatie van
meervoudig ernstig gehandicapte jongeren, mensen die verstandelijk zijn gehandicapt
en ernstige gedragsstoornissen vertonen, en ook extra aandacht voor doven
en blinden. Wij hebben het hier regelmatig over gehad, en toch heb ik het
idee dat het onderwerp de laatste tijd wat verslonst. De hulp voor mensen
met niet aangeboren hersenletsel is in voorgaande jaren behoorlijk ondersteund
door de staatssecretaris. Ik heb gelezen dat zij hieraan bijzondere aandacht
besteedde in de tijd dat zij lid was van de Kamer. Ik vraag hier nu weer extra
aandacht voor.De heer Middel (PvdA):Wij praten nog over de GGZ-nota, die de heer Fermina positief bekijkt.
In het verlengde daarvan heeft hij gezegd dat hij meer aandacht van de bewindspersonen
wil voor onder anderen meervoudig gehandicapten. Wat bedoelt hij daarmee?
Ik zal deze vraag even heel kort toelichten. Onlangs is de Kamer geconfronteerd
met een landelijk gecoördineerde actie van de verenigingen van ouders
met kinderen die een inrichting verblijven. Die actie ging over de dagbegeleiding.
Daar moest meer geld bij. Het ligt allemaal vreselijk moeilijk. Wij hebben
uitgelegd dat dit niet op korte termijn kan en dat het voorlopig blijft bij
de toezegging die is gedaan over de 36 mln. Toen kreeg ik het verhaal te horen
dat D66 had toegezegd dat er meer zou komen en dat de heer Fermina daarmee
naar voren zou komen bij de begrotingsbehandeling. Nu vraagt hij meer aandacht
voor die problematiek. Daarom vraag ik of "meer aandacht" betekent dat hij
vindt dat er meer geld moet komen. Zo ja, waarom komt hij niet met een voorstel?
Dan hebben wij immers iets concreets in handen.De heer Fermina (D66):Mijn partij en uw partij zaten samen in de desbetreffende discussie. Ook
uw partij heeft gezegd: als de vraag er is, moeten wij ervoor zorgen dat er
gelden voor komen. Dat hebben alle partijen gezegd die daar aanwezig waren.
Als de vraag er is naar extra gelden voor dagopvang, moeten wij daarnaar kijken.
Daar ging het om. De discussie betrof de dagopvang in Hilversum. Wij hebben
gezegd dat wij er werk van zouden maken.De heer Middel (PvdA):Het was een landelijke actie. U was in Hilversum. Collega's van u en mij
waren overal in het land. Zij spraken in de centra met de ouders. Zij werden
geconfronteerd met de vraag waarom er niet meer geld kon komen voor deze belangrijke
taak. Wij zeggen: er is al 36 mln. beschikbaar gesteld. Dat geld moest voor
een deel gebruikt worden voor CAO-compensaties, in de richting van het personeel.
Als je naar de begroting kijkt, zie je dat er op dit moment gewoon niet meer
in zit, tenzij wij het via een amendement tevoorschijn halen. Ik zeg in alle
openheid dat toen het verhaal ging dat D66 er anders over dacht en dat D66
al in dit begrotingsjaar, dus niet na de formatie van het volgende kabinet,
extra middelen zou kunnen vinden. Toen de heer Fermina zojuist met zijn vraag
kwam, dacht ik: misschien heeft hij iets gevonden.De heer Fermina (D66):Ik zal uitleggen wat ik precies gezegd heb. Ik heb hetzelfde gezegd als
uw partijgenote mevrouw Sterk, namelijk dat er naar mogelijkheden gezocht
moet worden, als het niet voldoende is, en wel in verband met de nieuwe formatie.
Niet nu dus. Dat hebben wij beide gezegd.De heer Van der Vlies (SGP):Ik zat naast de heer Fermina in Hilversum, dus ik weet nog precies wat
hij gezegd heeft. Daar zal ik het nu niet over hebben. Overigens gaf die bijeenkomst
mij de inspiratie om bij de algemene politieke beschouwingen de motie in te
dienen over het volledige bedrag dat daar toen gevraagd werd en waar iedereen
sympathiek tegenover stond. Maar dat was een brug te ver. Er liggen nu een
paar moties, namelijk een van mevrouw Vliegenthart en een
van mij, gisteravond ingediend. Mag ik aannemen dat beide moties uw steun
krijgen?De heer Fermina (D66):De moties liggen er. Ik beloof de heer Van der Vlies dat ik met mijn fractie
van gedachten zal wisselen over de moties en dat hij morgen het resultaat
te horen zal krijgen.Van gelijke behandeling van mensen met een handicap, bijvoorbeeld op het
terrein van werk, is helaas vaak geen sprake. De fractie van D66 heeft bij
voortduring gepleit voor opname van de grond "handicap" in de Algemene wet
gelijke behandeling. De toegezegde proeve van de staatssecretaris hebben wij
nog steeds niet ontvangen. Ik moet eerlijk zeggen dat wij er niet zo heel
erg positief tegenover staan. Wij horen graag van de staatssecretaris wanneer
zij het wil behandelen. Kan zij hierop wat uitgebreider ingaan?Ten slotte een opmerking over de discriminatie van homoseksuelen. Afgelopen
zondag hoorde ik de staatssecretaris hierover praten op de radio. Zij zei
dat zijzelf een idee heeft om iets te doen voor de meldingspunten voor discriminatie
van homoseksuelen. Wat is de mening van de staatssecretaris hierover?De heer Van Boxtel (D66):Voorzitter! In 1998 zullen de bewindslieden, maar in ieder geval het departement
twee nieuwe gebouwen betrekken die op dit moment in Den Haag worden neergezet.
Ergens ver achter in de begroting vond ik hoe die gebouwen heten: Castalia
en Helicon. Toen dacht ik: wat is dat eigenlijk? Castalia blijkt de bron aan
de voet van de Parnassus te zijn, die gebruikt werd voor rituele reiniging
voordat het heiligdom Delphi mocht worden betreden. Ik hoop dat het niet de
bedoeling is dat toekomstige bewindslieden voortaan in die bron hun handen
in onschuld kunnen wassen. Helicon is tegenwoordig de berg Zagora. Dit is
de berg waarop Apollo met zijn muzen zat, die daar hun zangkunsten vertoonden.
Het kan ook voor de bewindslieden gaan gelden dat zij van daaruit hun zangkunsten
over Den Haag en over het land uiten. Ik spreek alleen de hoop uit dat zij
niet verworden tot sirenen, die ons meeslepen met hun gevoelige gezangen en
het vervolgens verkeerd laten aflopen. Ik heb begrepen dat de gebouwen waar
het departement ingaat, van de gemeente Den Haag zijn en vraag mij af of het
departement invloed heeft gehad op de namen van de gebouwen.In de afgelopen vier jaar zijn er ongelooflijk veel wetten door de Kamer
gegaan: de prijzenwet geneesmiddelen, de klachtwet, de Wet medezeggenschap
cliëntenraden, de Wet bijzondere medische verrichtingen, de Wet op de
orgaandonatie, de Wet medische experimenten met mensen, de wijziging van de
Ziekenfondswet enzovoort. Het is, voorwaar, een hele reeks ingrijpende en
belangrijke wetten.Een aantal van de wetten had tot doel de positie van de patiënt in
de gezondheidszorg te versterken. In aanvulling hierop gaat er in het komende
jaar 10 mln. extra naar de patiëntenorganisatie NPCF, die hiermee een
totaalbudget van 22 mln. krijgt. Dat is geen flauwekul. Heeft de minister
de indruk dat het geld daadwerkelijk ten goede zal komen aan de positie van
de patiënt in het algemeen of zal het geld binnen de NPCF nog steeds
verdeeld worden naar de klassieke verenigingen die erbij zijn aangesloten
en die allemaal zijn georganiseerd naar ziektebeeld? Het lijkt mij van belang
dat wij er goed van op de hoogte worden gehouden of de patiënt in het
algemeen zich hiermee goedgedaan voelt.Ik vraag mij af of het ministerie van VWS zelf op Internet voorlichting
aan patiënten versterkt. In het verlengde hiervan geef ik de minister
een suggestie mee. Verdient het niet aanbeveling in Nederland een onafhankelijk
informatiecentrum voor de zorg op te richten? Ik bedoel hiermee een centrum
dat snelle, objectieve en toegankelijke informatie verstrekt aan eenieder
die er behoefte aan heeft, vooral patiënten en consumenten. Op dit moment
is zo'n centrum er niet. Een patiënt moet vaak nog ongelooflijk shoppen
bij verzekeraars en instellingen, maar weet niet tot wie hij zich moet richten
als hij iets inhoudelijks wil weten. Ik denk aan informatie over siliconenpreparaten,
over de ziekte ME, over klonen. Ik weet dat de Gezondheidsraad op haar verzoek
de minister adviseert over de stand van de wetenschap, maar dit vergt vaak
een lange tijd. Het komt ook voor dat iemand snel adequate informatie wil
inwinnen. Hiervoor zou er zo'n onafhankelijk instituut met een helpdesk moeten
komen. Is dit denkbaar en hoe denkt de minister dit vorm te kunnen geven?De heer De Jong (CDA):Wie financiert dat?De heer Van Boxtel (D66):Ik vind dat wij eerst de beleidsmatige discussie moeten voeren over de
vraag of er behoefte is aan zo'n centrum. Wij hebben het nu niet voorzien,
maar je kunt ook geen geld reserveren voor iets wat je nog niet weet. In de
volgende periode zouden wij ons er eens echt over moeten buigen. Naar mijn
mening is er op dit ogenblik een gat voor burgers en instellingen die snel
iets actueels willen weten. Zij weten niet waar zij de informatie moeten halen.
Een onafhankelijk kenniscentrum kan hierin een heel goede, neutrale rol vervullen.De heer De Jong (CDA):Waarom kan de Consumentenbond het niet doen?De heer Van Boxtel (D66):Dat is de vraag. De Consumentenbond is zelf nog zeer op zoek naar een
eigen positie op het terrein van de zorg, omdat bijvoorbeeld ook de NPCF zich
in dit domein beweegt. Zolang hierover geen helderheid is, blijft het gat
in de informatievoorziening bestaan. Ik wil er eerst eens een discussie over
hebben, omdat ook ik het niet helemaal scherp heb, maar ik heb wel het idee
dat er zoiets moet komen.Ik heb er behoefte aan tijdens deze begrotingsbehandeling een accent op
iets anders te leggen. Afgelopen week hield de SIGRA, de koepel van zorginstellingen,
in Amsterdam een kunstweek waarin een relatie wordt gelegd tussen kunst en
gezondheidszorg. De heer Oudkerk heeft daaraan meegewerkt, en ook ik. Ik vond
het een heel bijzondere manifestatie. Heel veel mensen in de zorg, gehandicapten,
hebben daar allerlei kunstuitingen gepresenteerd aan een breed publiek. Ik
mocht die avond samen met Anne Lize van der Stoel presenteren. Er werden toneelstukken
van Herman Heijermans gespeeld waarbij spelers in rolstoelen, sommigen zwaar
 spastisch, fantastische prestaties neerzetten. Dit gebeurt
wel vaker, maar zo'n hele week in de hoofdstad had een enorme uitstraling
en het liet weer zien dat, hoe je ook bent of wat je ook mankeert, er altijd
talenten aangesproken kunnen worden die de zieligheid voorbijgaan. Ik hecht
eraan om dat nog eens te zeggen.Hoe gaan wij met het stelsel in de gezondheidszorg in de komende periode
om? Sommige sprekers hebben gezegd dat wij vier jaar lang kleine stapjes hebben
gehad en zij stelden de vraag of het geen tijd werd om fundamenteel na te
denken over waar wij naartoe willen. Ik pleit absoluut niet voor nieuwe blauwdrukken,
maar wij moeten wel in de komende periode gaan nadenken over een "paarsdruk"
met een reële kans van slagen. Als dat zou lukken – ik doel uiteraard
op het door ons gepresenteerde rapport voor de modernisering van het ziekenfonds –
en als wij dat in de komende vier jaar zouden kunnen realiseren, vind ik dat
wij echt spekkopers zouden zijn.Gisteren is het al even aangestipt maar ik wil hier herhalen dat ik het
ronduit belachelijk vind dat de Landelijke huisartsenvereniging publiekelijk
haar medewerking heeft geweigerd bij het onderzoek naar invoering van inkomensafhankelijke
eigen bijdrage. Dat kan niet. Gisteren zei de minister al dat zij ook verbaasd
is. Ik mag hopen dat zij bereid is om harder op te treden en die bereidheid
bij de koepelorganisatie af te dwingen.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Dat is nog eens strijdbare taal van de heer Van Boxtel! Maar
ik ben wel teleurgesteld, want is het niet mogelijk dat die huisartsen daar
goede inhoudelijke argumenten voor hebben? Zou dat argument van de LHV niet
dicht in de buurt kunnen komen van wat minister Borst zelf eerder heeft gezegd,
namelijk dat de mensen die echt zorg nodig hebben, in die eigen bijdrage voor
de huisarts wel eens een argument kunnen zien om niet van die zorg gebruik
te maken?De heer Van Boxtel (D66):Ik bestrijd dat. Die discussie hebben wij al eens eerder gevoerd. Er is
nu voor een groot deel van de Nederlandse samenleving, te weten gemeente-
en provicieambtenaren waar ook mensen bij zijn die op een heel eenvoudig inkomensniveau
zitten, in het IZA-systeem een inkomensafhankelijke eigen bijdrage van toepassing,
ook voor de huisarts. Als je geen extra geld nodig hebt, kun je het laten
zitten, maar wij hebben nu eenmaal het systeem van de eigen bijdrage geïntroduceerd.
Behalve de SP en de VVD hebben alle andere partijen gezegd dat ze akkoord
gaan met de inkomensafhankelijke eigen bijdrage, maar zij willen wel dat dit
eerst goed onderzocht worden. In dat verband hebben wij voorgesteld om dit
ook voor de huisarts te bekijken. In al die jaren dat het IZA-systeem er is,
is nog nooit gebleken dat mensen bewust afzagen van zorg. Als het aan ons
ligt, wordt dat systeem ook zo ingevoerd dat alle mensen onder het minimum
gevrijwaard blijven van eigen betaling. Die randvoorwaarde stellen wij en
dan ben ik er niet bang voor.De heer Marijnissen (SP):De heer Van Boxtel spreekt uitdrukkelijk over de groep onder het minimum.
Ik ga nu niet met hem over de details discussiëren, maar ik ga wel in
op zijn uitspraak dat hij het belachelijk vindt en ik geloof zelfs dat hij
zei: schandalig dat de LHV...De heer Van Boxtel (D66):Nee, ik heb gezegd belachelijk. Schandalig zal ik niet snel zeggen.De heer Marijnissen (SP):Ook dat vind ik een sterk woord omdat hij het over niet de eerste de beste
doelgroep heeft, te weten de poortwachters in de gezondheidszorg. Dat zijn
dus de allereersten die geconsulteerd worden en zij hebben er waarschijnlijk
een inhoudelijke reden voor. Of vermoedt hij dat er een andere reden is waarom
huisartsen hier niet aan willen meewerken?De heer Van Boxtel (D66):Ik heb kennisgenomen van de berichten dat zij onder andere aanvoerden
angst te hebben voor het feit dat mensen zouden afzien van zorg. Ik vind dat
een bewijs uit het ongerijmde. Ik heb al aangegeven dat dit in het IZA-systeem
niet het geval is. Ik wil zeer goed naar argumenten luisteren, maar hier gaat
het om een groep die nog voordat er een politieke besluitvorming kan plaatsvinden,
sowieso weigert om aan een technisch onderzoek mee te doen. Dat is niet de
opstelling van een beroepsgroep; dat is bijna een politieke daad.De heer Marijnissen (SP):Dat is een aanpak van een actiegroep die hier toevallig samenvalt met
een beroepsgroep.De heer Van Boxtel (D66):Dat spreekt u vast heel erg aan!De heer Marijnissen (SP):Dat spreekt mij inderdaad bijzonder aan omdat wij te maken hebben met
een beroepsgroep die staat voor bepaald opvattingen. Maar u geeft geen antwoord
op mijn vraag en ik mag die nog maar een keer stellen. Vermoedt u andere argumenten
bij de huisartsen dan het inhoudelijke argument, te weten dat het mogelijk
is dat mensen die zorg nodig hebben ervan afzien?De heer Van Boxtel (D66):Ik heb begrepen dat zij dat mede als argument naar voren hebben gebracht.
Ik weet niet of er nog andere opvattingen bestaan. Misschien heeft een aantal
huisartsen angst voor de mogelijkheid dat zij zelf moeten incasseren. Zoals
u weet, is dat helemaal niet aan de orde. Misschien vragen zij zich af hoe
het administratief precies gaat. Er is namelijk wel een probleem met het huidige
abonnementstarief. Dat zijn meer organisatorische, technische redenen. Dat
is geen politieke of inhoudelijke opstelling als het gaat om de kwaliteit
van het leveren van zorg. Ik heb die drie argumenten genoemd. Ik heb uw vraag
dus keurig beantwoord. Het gaat mij erom dat wij in een vooronderzoeksfase
zitten. Een groot deel, een grote afspiegeling van deze Kamer wil de onderzoeksresultaten
daarvan zien. De beroepsgroep zegt vervolgens, bij monde van de branchevereniging:
daar doen wij niet aan mee.De heer Oudkerk (PvdA):Ik heb een probleempje met de opstelling van de D66-fractie. Ik heb een
aanloop nodig om mijn vraag te stellen. Tijdens de inbreng van collega De
Jong interrumpeerde u toen hij sprak over het eigen risico. U zei: hoe is
het mogelijk dat in het programma van het CDA, in de afgelopen zeventien jaar
de voorvechter van een IZA-systeem, opeens het eigen risico weer opduikt?
Tot uw grote genoegen antwoordde de heer De Jong toen dat
wat hem betreft IZA-achtige elementen in het verkiezingsprogramma en dus ook
in het beleid verschijnen. In die zin heb ik ook een vraag over het D66-verkiezingsprogramma.
Daarin lees ik tot mijn grote genoegen dat D66 vindt dat de poortwachter,
de gids, in de gezondheidszorg belangrijk is. Wat de inkomensafhankelijke
bijdrage betreft zegt zowel D66 als de PvdA: pak de Ziekenfondswet en de AWBZ
tezamen, als het dan toch moet. D66 stelt echter in zijn verkiezingsprogramma:
je zou de huisarts eigenlijk moeten vrijwaren. Ik heb het verkiezingsprogramma
niet bij mij, waarvoor excuses. Maar zo staat het er ongeveer. Hoe is het
mogelijk dat u er hier nog steeds voor pleit om ook de huisarts mee te nemen
als het gaat om de eigen bijdrage? Kunnen wij in de komende maanden een verandering
ten slechte verwachten in het verkiezingsprogramma van D66?De heer Van Boxtel (D66):Een lange aanloop, een kort antwoord. Ik heb in het interpellatiedebat
over de eigen bijdrage gezegd: ja, dat staat in ons verkiezingsprogramma.
Bovendien heb ik het volgende opgemerkt. Stel dat in dit huis een ruime meerderheid
kan worden gevonden om een echte overstap te maken naar de inkomensafhankelijke
eigen bijdrage, met daaraan gekoppeld de onderzoeksresultaten over de gevolgen
voor de huisartsen. Dan moeten wij natuurlijk die afweging maken. Maar als
blijkt dat het kan zonder dat de toegang tot de zorg in gevaar komt, dan ben
ik bereid om ook bij mijn eigen partij dat standpunt te verdedigen. Dat is
een heel eerlijk antwoord, dat ik een maand geleden al hier gegeven heb.De heer Oudkerk (PvdA):Ziet u het dan als een onderhandelingspunt voor Paars-2, om het even kort
door de bocht te formuleren? Ik ken u als een zeer constructief meedenker
over de manier waarop de gezondheidszorg betaalbaar, beheersbaar en met name
toegankelijk kan worden gehouden. Wat vindt u zelf? Moet je voor die huisarts
een eigen bijdrage invoeren, ja of nee?De heer Van Boxtel (D66):Luister. Wij hebben hier in het verleden over gesproken. Toen hebben wij
gezegd: de eerste lijn is in principe vrij van eigen betalingen. Vervolgens
hebben wij hier uitgebreid gediscussieerd over een nominaal bedrag. Kan het
dan toch eventueel inkomensafhankelijk? Het liep spaak op de interne verhoudingen
in de coalitie. Dat is helemaal geen schande. Dat weet iedereen. Dat heeft
iedereen kunnen zien. Het is mij veel waard om in de volgende periode een
aantal flinke stappen te kunnen zetten, ook in het verbeteren van het hele
stelsel van de gezondheidszorg. Een en ander is echter afhankelijk van het
onderzoek. Als de Landelijke huisartsenvereniging dat op dit moment al blokkeert,
kan ik de vraag dus niet eens beantwoorden. En daar zit mijn irritatie. Als
de huisartsenvereniging zegt "wij doen mee" en als uit het onderzoek blijkt
dat er gerede angst is voor vraaguitval – omdat mensen bang zijn om
naar de zorg te gaan omdat die te duur wordt – dan zeg ik: de inhoud
en de zorg van de kwaliteit staan voorop, ook voor mij. Maar ik moet kunnen
beoordelen, technisch en qua uitwerking, of het haalbaar is. Als de uitkomst
positief is, dan heb ik een onderhandelingspunt voor een eventuele volgende
coalitie. Dan kan worden bezien of je elkaar op dat punt kunt vinden. Maar
dat zien wij dan wel weer. Ik heb dan wel vooraf die gegevens nodig. Daarom
kan ik de opstelling van de huisartsenvereniging op dit moment niet billijken.De heer De Jong (CDA):Waarom wilt u eigenlijk een eigen bijdrage vragen? Ik veronderstel dat
het in de sfeer ligt van remgeld. Maar als je de huisartsen erbuiten laat,
zijn alle effecten ongeveer nul. Waar hebben wij het dan eigenlijk over? Dan
blijft alleen over dat je de mensen die verzekerd zijn, wilt pesten. Daar
is toch geen reden voor?De heer Van Boxtel (D66):Dat is natuurlijk een heel makkelijke, mijnheer De Jong. De vraag aan
mij stellen is ook de vraag aan uzelf stellen. Immers, u was ook niet vies
van het invoeren van eigen bijdragen. Het gaat echter om het volgende. Toen
de berekeningen door het kabinet werden gepresenteerd, werd er gezegd dat
dit ook zou moeten leiden tot iets als remgeld. Vriend en vijand hebben daar
van het begin af aan vraagtekens bij geplaatst. De maatregel haalde een groot
deel uit de collectieve financiering. Er is toen 600 mln. à 700 mln.
verschoven van collectief geld naar eigen betalingen. Je kunt zeggen dat dat
niet leuk is. Ik ben morgen popie Jopie als ik zeg: geen eigen bijdragen meer.
Als wij de toegang tot de zorg echter voor iedereen willen waarborgen –
wij weten dat met de vergrijzing de kosten alleen maar zullen oplopen –
dan moeten wij durven kiezen voor een stukje eigen betaling. Dat hebben wij
gedaan en daar loop ik ook niet voor weg. Het gaat erom om dit zo rechtvaardig
mogelijk te doen.Voorzitter! Bij het Jaaroverzicht zorg heb ik de bewindslieden gevraagd
hoe zij de toekomst van de Algemene wet bijzondere ziektekosten zien. In het
verlengde daarvan heb ik gewezen op het AOW-fonds, dat wij een goede zaak
achten. Is er niet het risico dat de kosten van de AWBZ in de komende jaren
fors gaan oplopen? De mensen in het land betalen er nu 8% à 9% premie
voor. Is er niet het risico dat wij in de periode tot 2035, wanneer de vergrijzing
en ontgroening maximaal zijn, een flink oplopend premiepercentage zullen krijgen?
Ik weet het niet. Wij hebben allerlei rapporten ontvangen over de toekomst
van de AWBZ. Er is het voorstel gedaan om de wooncomponent eruit te halen,
om wonen en zorg te scheiden. Wij kunnen nog spreken over het schuiven met
voorzieningen, maar niettemin voorzie ik een forse druk. Zolang wij geen concretere
gegevens hebben, blijft het natuurlijk speculeren, terwijl wij dit als Kamer
breed moeten weten. Ik vraag het kabinet of het bereid is vóór
april volgend jaar een korte financiële berekening op te stellen over
de toekomst van de premielast van de AWBZ bij ongewijzigd beleid.Uit de regio Helmond kreeg ik een vreemd voorbeeld voorgelegd. Er is daar
een ziekenhuis waarvan soms een vleugel leeg staat, terwijl er een tekort
aan verpleeghuisbedden is waarvoor nu een nieuw verpleeghuis wordt gebouwd.
Is het niet mogelijk om een ziekenhuis onder omstandigheden een AWBZ-toelating
te geven? Op die wijze zou eventuele acute nood bij de opvang van verpleeghuispatiënten
in het ziekenhuis worden gelenigd. Ik weet niet welke complicaties hieraan
vastzitten, maar ik wil de vraag toch voorleggen.De heer Marijnissen (SP):Ik vermoed dat de heer Van Boxtel zelf een soort berekening
heeft opgesteld van de AWBZ-premielast. Het staat vast dat die premie fors
omhooggaat. Misschien wordt het wel meer dan 10%. Welke consequenties wil
de heer Van Boxtel daaraan verbinden?De heer Van Boxtel (D66):Er is een AWBZ, op grond waarvan mensen wettelijke aanspraak op voorzieningen
kunnen maken. Die aanspraak moet je te allen tijde kunnen blijven waarmaken.
Je biedt die aanspraak niet om haar vervolgens niet te kunnen effectueren.
Wij zullen de AWBZ dus veilig moeten stellen. Ik heb al eens de suggestie
gedaan om het AOW-fonds iets te verbreden tot een soort vergrijzingsfonds.
Als wij dan in nood komen, kunnen wij eventueel ook een stukje rijksbijdrage
naar de AWBZ laten vloeien. Het is overigens nog maar de vraag of de premie
exorbitant gaat stijgen. Het is best mogelijk dat het aandeel geestelijke
gezondheidszorg daalt, omdat de GGZ-problematiek zich met meer ouderen en
minder jongeren op een andere manier uit. Ik heb wel eens een berekening gemaakt
op de achterkant van een sigarendoos, maar ik wil het beter onderbouwd zien.De heer Marijnissen (SP):Ik ondersteun het verzoek vanzelfsprekend, maar ik ben bang dat de opmerking
over de geestelijke gezondheidszorg niet conform de huidige ontwikkeling is.
Ik heb stellig het idee dat het beroep daarop eerder toe- dan afneemt.De heer Van Boxtel (D66):De vraag is van welk deel van de bevolking. Dat is natuurlijk interessant
om te weten. Een deel van de ouderen komt uiteindelijk terecht in een verpleeghuis,
een plek die wij moeten blijven garanderen. Daar komen ook bij de sociaal-psychiatrische
zorg en de geriatrische zorg. Het gaat er nu om dat de aanwas bijvoorbeeld
bij de RIAGG's veel meer betrekking heeft op mensen tussen de 20 en 55 jaar,
mensen die een burn-out hebben, die het tempo van de maatschappij niet kunnen
bijbenen. Het zou wel eens kunnen zijn dat wanneer die groep doorstijgt naar
65-plus, daardoor het aandeel van de kosten in verband met de GGZ iets daalt.
Maar ik weet het niet zeker en daarom wil ik er inzicht in hebben.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik denk dat de heer Van Boxtel met zijn weergave over de groei van de
AWBZ op zichzelf gelijk heeft. Ik meen ook dat die groei behoorlijk zal zijn
bij ongewijzigd beleid. De weergave van de heer Van Boxtel is in feite een
weergave van wat ik namens de VVD heb gezegd, waarvoor hartelijk dank. Behalve
dat de heer Van Boxtel aan het kabinet vraagt of een vergrijzingsfonds niet
een oplossing zou kunnen betekenen, zou ik graag van hemzelf willen horen
hoe hij ertegen aankijkt. Als hij denkt dat de GGZ bij ongewijzigd beleid
een daling zal vertonen binnen de AWBZ, dan moet ik hem zeggen dat die gedachte
absoluut niet conform de realiteit is. Geef nu als D66 zelf eens een beeld
van hoe men dat ziet, zonder dat vergrijzingsfonds weer op te voeren. Dat
laatste is namelijk de gemakkelijkste oplossing, die kan ik ook nog wel bedenken.
Hoe denkt D66 de voorziening betaalbaar te houden voor iedereen die er recht
op heeft?De heer Van Boxtel (D66):Dat is vragen naar de bekende weg, want u doet net alsof ik er helemaal
geen ideeën bij heb. Wij zijn ervóór om het traject scheiden
van wonen en zorg uit te voeren. Dat betekent dat een deel van de kosten die
nu in de AWBZ zitten eventueel naar de volkshuisvesting gaat. Zo zijn er ook
nog wat onderdelen te bedenken die eigenlijk bij Sociale Zaken thuishoren.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Benoemt u dat dan eens.De heer Van Boxtel (D66):Dat heb ik net gedaan. Elementen zoals de vraag of de kosten van wonen
in verzorgings- en verpleeghuizen niet op een andere manier gefinancierd moeten
worden dan vanuit de gezondheidszorg. U zei zo-even: zo'n vergrijzingsfonds
had ik ook wel kunnen verzinnen. Wat ik niet wil aantasten, is datgene wat
wij doen voor de AOW. Daar wil ik dus niets aan afdoen. In het rapport van
de studiegroep Begrotingsruimte van het ministerie van Financiën heb
ik ook gelezen dat het interessant zou kunnen zijn om eventueel de aanwending
van die middelen misschien voor een klein deel in te zetten voor calamiteiten
die wij in de zorg zullen tegenkomen. Ik vraag of dat een interessante gedachte
is. Ik heb echt wel een visie daarop. Als wij komen te praten over het eventueel
versmallen van de aanspraken in het kader van de AWBZ, dan komen wij bijvoorbeeld
terecht bij de GGZ. De discussie daarover gaan wij binnenkort voeren in een
apart overleg. Ik heb al eerder aangegeven dat het denken daarover bij ons
niet stilstaat, maar ik heb wel geleerd van de ervaringen met de knip in de
thuiszorg. De suggestie dat je er zomaar even gemakkelijk wat uit kunt halen,
wordt door de praktijk achterhaald omdat het allerlei uitvoeringsproblemen
geeft. Ik denk dat wij daarvan moeten leren. Dat geldt voor eenieder van ons.
Je kunt dus niet zomaar zeggen: ik trek hier een streep en dit deel van de
thuiszorg en dat deel van de GGZ brengen wij onder bij het verzekeringsgedeelte.
Ik geef u een praktijkvoorbeeld.De voorzitter:Omdat het binnenkort toch aan de orde komt, ligt het voor de hand dat
wij het debat nu iets stileren.De heer Van Boxtel (D66):Prima, als ik maar de suggestie mag wegnemen alsof wij daar geen visie
op zouden hebben. Integendeel.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik hoor dat dan graag in concrete bewoordingen van D66 in het eerstvolgende
debat.De heer Van Boxtel (D66):Akkoord.De heer De Jong (CDA):Ik word erg nieuwsgierig hoe het met het AOW-fonds zal gaan. U zegt net
dat het niet ten koste zal gaan van de AOW op de lange termijn. Ik begrijp
dat er afspraken zijn gemaakt om elk jaar een bedrag oplopend met 750 mln.
per jaar in het AOW-fonds te storten. U wilt een deel daarvan eventueel aanwenden
voor de AWBZ. Dan zal er dus een extra dotatie in het fonds moeten worden
gedaan, want anders gaat het wel ten koste van de AOW. Dat versterkt mijn
nieuwsgierigheid naar de financiële onderbouwing van het D66-verkiezingsprogramma.De heer Van Boxtel (D66):Maar dat krijgt u de volgende week. Daar moet u zich echt geen zorgen
over maken. Ik ben blij dat wij gewacht hebben totdat de CPB-cijfers zijn
uitgekomen. Dus die slag is voor ons.Voorzitter! Ik heb al vaker mijn ergernis geuit over de manier waarop
op dit moment de Wet tarieven gezondheidszorg uitpakt. Het is echt een brij
aan regelgeving, redelijk ondoorzichtig. Ik heb in een eerder overleg aan
de bewindslieden gevraagd of zij daar kritisch naar wilden kijken. In de schriftelijke
antwoorden staat nu: wij hebben u een notitie toegezegd. Die gaat echter vooral
om de paramedische beroepen. Het gaat mij erom dat ik graag voor de volgende
regeerperiode een intensief extern onderzoek zou willen hebben naar de wijze
waarop de WTG in elkaar steekt en dat wordt bekeken of die vereenvoudigd kan
worden en transparanter kan worden gemaakt. Ik zou het liefst hebben dat zo'n
onderzoek wordt verricht door een aantal externe, niet direct bij dat systeem
van de wet en de uitvoering door het COTG betrokken personen. Ik wil aan het
kabinet vragen om dat te doen.Wat betreft het waarborgfonds sluit ik mij aan bij eerder gestelde vragen.
Mijn fractie had niet de behoefte om daar nu onmiddellijk een wettelijke regeling
onder te leggen. Ik houd alleen wel wat uitvoeringsvragen. Op zich is het
merkwaardig dat niet per definitie alle gezondheidszorginstellingen lid worden
van dat fonds. Als je er maar een paar toelaat, houd je het probleem dat degenen
die geen lid mogen worden, op een andere manier hun financiering rond moeten
zien te krijgen. Zolang wij vanuit de gezondheidszorg geen greep hebben op
de kwaliteit van de bestuurders van de instellingen, blijft de vraag hoe je
met dat vraagstuk om moet gaan in relatie met het functioneren van het waarborgfonds.
Ik hoop daar wat over te horen.Over de wachtlijsten het volgende. De minister heeft ons gisteren een
brief doen toekomen, waarin iets dubbels zit. Zij wil geen tweedeling, maar
eventueel wel een experiment. Ik moet eerlijk zeggen dat mijn fractie daar
niet echt warm voor kan lopen. Ik heb in een interruptie in het betoog van
de heer Oudkerk al gezegd dat wij zoveel mogelijk moeten stimuleren dat werkgevers
ook mensen met een chronische ziekte of iets anders in dienst nemen, dat wij
moeten voorkomen dat mensen uitvallen uit het arbeidsproces en dat wij werkgevers
moeten helpen hun mensen zo snel mogelijk terug op hun werkplek te krijgen.
Ik zou echter aan de andere kant gaan kijken en bekijken hoe de relatie tussen
de huisarts en bedrijfskundig arts kan worden versterkt, zodat daar meer samenwerking
plaats kan vinden, zonder dat het intervenieert in ieders verantwoordelijkheden.
Ik zou niet graag beginnen met een experiment, want het nadeel daarvan is
dat als je die eenmaal start en er zou gezegd worden dat het er op zich wel
goed uit ziet, het meer wordt. Ik zie dat niet zitten. Maar ik hoor morgen
graag van de minister de onderbouwing van haar zienswijze.De heer Oudkerk (PvdA):U ziet het niet zitten. Wat u betreft moeten ze in Leeuwarden en dergelijke
dus gewoon niet starten met dat soort experimenten.De heer Van Boxtel (D66):U heeft mijn interruptie op mevrouw Van Blerck gehoord. Daarin probeerde
ik een opening te vinden. Wij moeten het effect afwachten van het vele extra
geld dat wij nu gebruiken om de wachtlijsten weg te werken. Als dat werkt,
hebben wij helemaal geen initiatieven nodig die ook maar een zweem hebben
van toch iets extra's te faciliteren voor bepaalde groepen. Dat moeten wij
niet doen.De heer Marijnissen (SP):In hoeverre is dit nu een principieel punt voor de heer Van Boxtel? Ik
heb altijd van de minister gedacht dat zij een bondgenoot was, maar na de
laatste brief weet ik dat niet meer. De minister schudt nu "nee" en "ja".
Ik hoor morgen wel wat zij precies vindt. De heer Oudkerk zei dat de brief
haaks staat op de wijze waarop hij daarover denkt. Hij denkt daar principieel
anders over. Nu hebben wij volgend jaar de formatie. Ik wil graag van de heer
Van Boxtel weten of dit voor hem een principiële kwestie is of dat hij
denkt dat zijn fractie bij de formatie mogelijk zal bezwijken voor het aanlokkelijke
aanbod van 175 mln. De minister zei daarover in haar reactie op "Gezondheidszorg
in tel": het is wel aanlokkelijk, zeker als het een hoop kan besparen en het
niet ten koste gaat van anderen op de wachtlijst. U kent dat Robin Hoodmodel
wel. Hoe denkt de heer Van Boxtel daarover?De heer Van Boxtel (D66):Ik heb niet begrepen dat die 175 mln. in het verkiezingsfonds van D66
wordt gestort. Daar bezwijken wij dus in ieder geval niet voor. Mijn stelling
is heel helder: geen tweedeling in de zorg. Dat klinkt iedere keer als een
boude zwart-witstelling, maar ik meen het echt. Wij moeten de logistiek in
de ziekenhuizen verbeteren, wij moeten extra artsen en verpleegkundigen opleiden
en zorgen dat de instellingen veel meer open zijn dan nu. Ik vind het nog
steeds van de gekke dat dure apparatuur 's avonds niet wordt gebruikt, behoudens
in spoedgevallen. Laten wij daarop inzetten. Als daar extra geld van de werkgevers
bij kan komen om dat te realiseren, is dat prima, want ik deel hun zorg. Wij
hebben ze zelf risicodragend gemaakt voor de Ziektewet en PEMBA, die straks
in werking treedt. Dan mogen zij zich ook bemoeien met de kwaliteit en de
werkwijze van onze gezondheidszorg, maar niet door buiten de gelijke toegang
van anderen extra eigen faciliteiten te realiseren. Ik vind dat de verkeerde
route.De heer Marijnissen (SP):U gelooft toch zelf niet dat werkgevers die 175 mln. ter beschikking zullen
stellen voor alle mensen die op de wachtlijst staan?De heer Van Boxtel (D66):Dat weet ik niet. Ik voer die gesprekken niet namens het kabinet, maar
ik kan mij heel goed voorstellen dat werkgevers een financieel belang hebben
bij het efficiënter maken van de gezondheidszorg. Zij stuiten op grote
wachtlijsten bij orthopeden, bij de RIAGG's, terwijl zij de mensen het liefst
zo snel mogelijk weer aan het werk willen hebben. Dan mag van de werkgevers
verwacht worden dat zij zich inspannen om de arbeidsomstandigheden te verbeteren
en dat zij maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat mensen niet voortijdig
burnt-out raken. Vervolgens mogen zij ons dan aanspreken op de kwaliteit en
werkwijze van de gezondheidszorg, maar zonder dat wij water in de wijn doen
als het gaat om gelijke toegang. Duidelijker kan ik het niet formuleren.De voorzitter:Ik zie dat de heer Marijnissen nog een keer wil interrumperen. Ik wijs
hem erop dat dit de laatste maal is op dit punt. Ik zeg dit ook omdat de tijd
die collega van Boxtel achter het katheder staat, drie keer
de tijd is van zijn initiële spreektijd. Dat is enigszins uit proportie
met de rest van de sprekers.De heer Marijnissen (SP):Ik snap het, voorzitter, maar de heer Van Boxtel is een interessant spreker.De heer Van Boxtel heeft gezegd dat hij akkoord kan gaan met die 175 mln.
Wordt er dan niet een raar precedent geschapen voor allerlei andere gevallen?
Het gezegde is "wie betaalt bepaalt". Is hij niet bang dat wij mogelijk op
een hellend vlak terechtkomen?De heer Van Boxtel (D66):Kennelijk vinden de werkgevers verbetering van de kwaliteit van de gezondheidszorg
zeer urgent. Als onze grondprincipes van solidariteit en gelijke toegankelijkheid –
een onverkoopbaar goed in de gezondheidszorg – geen geweld wordt aangedaan,
dan is alle hulp welkom. Daarmee wordt helemaal geen precedent geschapen.Voorzitter! In Amsterdam loopt het project steun en consultatie euthanasie,
waarbij huisartsen worden geadviseerd hoe te handelen in gevallen van euthanasie.
Ik heb gezien dat de subsidie daarvoor halverwege dit jaar afloopt. Is de
minister bereid, gesteld dat dit project goed uitpakt – en ik heb daar
positieve geluiden over gehoord – de subsidie voor dat project in Amsterdam
te continueren en via de KNMG te regelen dat dergelijke projecten landelijk
kunnen worden opgestart. Ik hoop dat daarvoor in 1998 financiële middelen
beschikbaar zullen worden gesteld. Anders is er iets goeds tot stand gekomen
dat mogelijk niet gecontinueerd kan worden. Dat zou ik zeer betreuren.De heer Oudkerk (PvdA):Dat project loopt inderdaad goed. U heeft gesuggereerd in het Algemeen
Dagblad dat dit misschien wel de toetsingscommissies achteraf zou kunnen vervangen.
Dat is in de krant wat "dun" overgekomen. Kunt u daar iets meer over zeggen?De heer Van Boxtel (D66):Ik heb gezegd dat ik veel waarde hecht aan het verbeteren van die consultatie
vooraf, omdat ook ik van alle betrokkenen heb gehoord dat men dat als een
heel goede zaak ervaart. Ik wil helemaal niet af van toetsing achteraf. Die
toetsing blijft noodzakelijk. Ik heb alleen wat vraagtekens geplaatst bij
de organisatie en werkwijze die daarvoor bedacht is. Daarover kan echter verder
gesproken worden in het debat dat in de komende tijd gevoerd zal worden naar
aanleiding van de plannen van het kabinet.Voorzitter! Ik sluit mij aan bij de vraag van mevrouw Varma over de Rutgersstichting.
Is de minister gevoelig voor het argument dat de Rutgersstichting op dit moment
in zo'n hoog tempo commercieel moet worden, dat haar tarieven zo hoog worden
dat de doelgroep waar de Rutgersstichting zich altijd op richtte die tarieven
niet kan betalen.Ik heb een vraag op internationaal ethisch vlak. Mij is in het afgelopen
jaar opgevallen dat de Wereldgezondheidsorganisatie, de Europese Unie en de
Raad van Europa afwijkende standpunten hanteren als het gaat om klonen en
xenotransplantatie. Zou de minister in de komende EU-raad een poging kunnen
doen om meer eenheid te bewerkstelligen? De Wereldgezondheidsraad vindt bijvoorbeeld
het klonen een mooie techniek en vindt dat het gaat om het oordeel over de
toepassing, terwijl de Raad van Europa en de Europese Unie erop tegen zijn.
Ik dacht althans dat men voor die opstelling had gekozen. Graag een reactie
hierop.Ik kom op de Wet op de orgaandonatie, die nog in werking moet treden.
Twee jaar geleden heb ik in de Kamer een motie ingediend die het net niet
heeft gehaald. Zij ging over de rechtvaardige verdeling van organen. Ik heb
deze week een brief in handen gekregen van chirurg Tilanus aan de voorzitter
van de begeleidingscommissie levertransplantaties van de Ziekenfondsraad.
In die brief uit hij zijn grote zorg over het toegenomen exportoverschot van
levers. Met andere woorden: er gaan er te veel naar de Europese markt en er
blijven er te weinig in Nederland. Het probleem is dus blijven bestaan. Ik
vraag de minister of zij bekend is met dit vraagstuk. Vindt zij dat enige
bijstelling in het beleid nodig is?Voorzitter! Tot slot het politieke oordeel. Als ik alle debatten van de
afgelopen weken langsloop, constateer ik enerzijds dat gesproken kan worden
van groteske rituele vormen. Anderzijds hoort het ook bij dit vak om op een
gegeven moment een mening te geven. De wijze overigens waarop de heer Middel
mevrouw Terpstra toesprak, vond ik buiten proportie.Vanmorgen stond in Trouw: "Ook Borst is geen wonderdokter". Ik vraag mij
af wie dat wel is. Deze minister sluit deze periode naar mijn mening heel
wat waardiger af dan vele voorgangers op dit onderwerp, dat bijzonder lastig
is; met verstand van zaken, met rust op het front van de specialisten en de
ziekenhuizen, met een prijzenwet en met een ombuiging van 3,5 mld. Ik ben
daar overigens niet iedere keer gelukkig mee geweest, want extra geld moest
bijeen geschraapt worden. De minister leverde dus een prestatie van formaat.
Iedereen is het erover eens dat het departement op orde moet komen. De nodige
stappen zijn daarvoor gezet. Ik denk wel: you can't win them all. Als je alles
zou kunnen winnen op dit onderwerp, ben je inderdaad een wonderdokter, maar
wonderdokters in het verleden, bleken maar al te vaak kwakzalvers te zijn.
Daar is in dit geval geen sprake van.Staatssecretaris Terpstra verdient lof voor het feit dat zij zelf, nadat
er forse kritiek was geleverd op de thuiszorg en op het hoge tempo van invoering
van een aantal onderwerpen, heeft gezegd: dit gaat niet goed, ik stort mij
daar volledig op, ik leg daar nu mijn absolute prioriteit. Desondanks is haar
enthousiasme groot gebleven. Haar inzet voor de sport is mateloos. Dat geldt
ook haar betrokkenheid bij de "menselijke" politiek. Dat haar dossierkennis
af en toe tekortschiet, vind ik niet zo'n ramp.Maar afgelopen zondag zat mevrouw Terpstra er wel erg naast. Ik hoorde
haar voor Radio 1 zeggen dat met name de VVD de enige partij is die in haar
verkiezingsprogramma iets heeft opgenomen over euthanasie. Dat is niet waar.
Zij heeft dan nog niet het verkiezingsprogramma van D66 gelezen en dat betreur
ik. Vervolgens wijs ik erop dat de tekst in het VVD-verkiezingsprogramma nergens
op slaat. Ik beveel mevrouw Terpstra dan ook van harte aan om op haar eigen
congres die tekst te amenderen. De tekst is namelijk innerlijk tegenstrijdig.
Er staat: euthanasie en hulp bij zelfdoding kunnen derhalve alleen straffeloos
blijven als daarbij een arts is betrokken. Tevens moet sprake zijn van een
weloverwogen en dringend verzoek van de betrokkene in een situatie waarin
dit verzoek een schulduitsluitingsgrond oplevert. Voorzitter!
Dit is het oude standpunt, namelijk het opnemen van een schulduitsluitings-
of een rechtvaardigingsgrond in de wet. D66 wilde dat altijd al. Vervolgens
staat er: dit houdt in dat de bestaande praktijk vooralsnog moet worden voortgezet
en op termijn wordt gecodificeerd. Voorzitter! Dat is niet te rijmen.Ik spreek namens mijn fractie lof uit aan het adres van deze bewindspersonen.
Van het uitermate ingewikkelde en complexe onderwerp volksgezondheid heeft,
net als bij voetbal, iedereen verstand en iedereen heeft een opvatting. Ondanks
alle opmerkingen en wensen vanuit de Kamer blijft men er hard aan werken om
een en ander voor de patiënten in Nederland zo goed mogelijk overeind
te houden.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Collega Van Boxtel kan niet elk conceptverkiezingsprogramma
citeren, maar ik beveel hem toch het SGP-programma aan, waarin een nog veel
betere passage over het vraagstuk van de euthanasie is opgenomen.De heer Van Boxtel (D66):Ik twijfel daar niet aan, maar dat is ook met hulp van zo veel geesten
tot stand gekomen. Daar kunnen wij nooit aan komen.Mevrouw Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels):Voorzitter! Hoewel deze begroting wellicht de minst treurige is van de
afgelopen Paarse jaren, bestaat er nog steeds grote onrust onder veel ouderen,
chronisch zieken en gehandicapten over de vraag of zij nog wel verzekerd zijn
van de nodige zorg, nu en zeker in de toekomst. Deze minister heeft bij haar
aantreden gezegd dat er onder haar bewind geen grote wijzigingen tot stand
zouden komen. Maar met een enigszins botte kaasschaaf steeds weer brokken
van allerlei pakketten afhalen, brengt onder mensen meer teweeg dan een ander
stelsel. Ik denk bijvoorbeeld aan een IZA-achtig stelsel, maar dat is er nu
net niet gekomen.In de loop van 1997 werd ook pijnlijk duidelijk dat het departement van
VWS bepaald niet op rolletjes liep. Zowel binnen als buiten de Kamer ontstonden
heftige discussies. Dat was natuurlijk niet zo verwonderlijk. Een departement
zoals dat van VWS is immers sterk naar buiten gericht. Veel externe organisaties
en instellingen hebben er een of andere relatie mee en zijn ervan afhankelijk.
Deugt zo'n organisatie niet, dan roept dat al snel ergernis en onbegrip op.
Onlangs werd ons echter het beloofde plan van aanpak gestuurd, waarin verdere
maatregelen ter verbetering van de departementale organisatie worden aangekondigd.Voorzitter! Reorganiseren is vandaag de dag de gewoonste zaak van de wereld.
Ook iedere ambtenaar zal onder ogen moeten zien dat een departement zich steeds
moet aanpassen aan veranderende omstandigheden. Maar wat volgens mij nooit
mag gebeuren, is dat de ene reorganisatie de andere veroorzaakt. En dat zie
ik op VWS wel gebeuren. Reorganiseren onder politieke druk levert vaak een
mooie nieuwe structuur op. Op papier lijkt het allemaal fraai. De bordjes
op de kamerdeuren worden verhangen en de nieuwe organisatie kan van start.
De politiek is tevredengesteld en de aandacht verslapt.En hier zie ik toch een probleem opkomen. Er zijn namelijk elementen in
een organisatie die niet een, twee, drie te veranderen zijn, maar die wel
van cruciaal belang zijn voor het functioneren van die organisatie en de manier
waarop er met externe partners en relaties wordt omgegaan. Een van die elementen
is de organisatiecultuur. Een voorbeeld dat het op dit moment nog niet goed
zit met die cultuur, is de manier waarop de bezuiniging op de logopedie werd
meegedeeld. Wij hebben daar bij de behandeling van het JOZ uitvoerig over
gesproken. Ik zal verderop in mijn verhaal nog een voorbeeld noemen.Voorzitter! In het plan van aanpak wordt gezegd dat het cultuuraspect
deel uitmaakt van de verschillende trajecten. In het rapport van Twijnstra
Gudde destijds stond: het veranderen van een organisatiecultuur is een langdurig
proces. Pas na langere tijd worden de resultaten merkbaar. Ik zou graag van
de minister willen weten in hoeverre de cultuur van cruciaal belang is voor
het welslagen van haar plan van aanpak. Verder zou ik willen weten of zij
een termijn kan noemen waarbinnen die cultuur volgens haar daadwerkelijk veranderd
kan zijn. Gaat dat echt zo lang duren, zoals Twijnstra Gudde voorspelde? Als
dat zo is, kan zij dan garanderen dat de aandacht voor de bedrijfscultuur
niet verslapt, ook als alle andere trajecten reeds zijn afgerond en de politieke
aandacht is verdwenen?Een buitengewoon belangrijk onderdeel van het beleid is de totale ouderenzorg,
nu en in de toekomst. Terecht is er vanuit de Kamer veel druk op de bewindslieden
uitgeoefend om hierover niet alleen een duidelijke visie te ontwikkelen maar
ook om er meer geld voor beschikbaar te stellen. En extra geld is er inderdaad
gekomen. Maar of het echt voldoende is, is nog maar zeer de vraag. Nog dagelijks
komen de brieven binnen van verzorgings- en verpleeghuizen, van gemeenten,
van raadsfracties en van particulieren, waarin wij worden gewezen op de lange
wachtlijsten, de toenemende zorgzwaarte, de vertraging in de totstandkoming
van verpleegunits, enzovoorts.In feite ontbreekt het naar onze mening nog steeds aan een echte visie,
omdat intra- en extramurale zorg, soorten zorg en hulp en de daarbijbehorende
verschillende vormen van zorg- en hulpverlening nog steeds te veel los van
elkaar worden gezien. Het totale ouderenbeleid behelst meer dan een geharmoniseerde
financieringswijze of een onafhankelijke indicatiestelling. Ook veiligheid,
mobiliteit, maatschappelijke participatie en ouderenhuisvesting in het algemeen
zijn belangrijke factoren. Alle bedoelingen van de interdepartementale werkgroep
ten spijt, van een echte integrale visie op de toenemende vergrijzing heb
ik nog niet zoveel kunnen waarnemen.Zo is er nog steeds op grote schaal sprake van leeftijdsdiscriminatie
in bijvoorbeeld het arbeidsproces, bij verzekeringsmaatschappijen en dan niet
alleen bij ziektekostenverzekeraars, maar ook bij autoverzekeringen, reisverzekeringen
en noem maar op. Er is zelfs sprake van leeftijdsdiscriminatie in de inkomenspolitiek.
Je zult maar een alleenstaande allochtone vrouw zijn die de Nederlandse taal
niet zo goed beheerst en die ook al wat ouder is. Dan merk je weinig van goede
economische tijden of een droombegroting. Ook die groep zal de komende jaren
echter groeien en vergt dus een specifieke benadering die
niet alleen door Nisbo onder de aandacht gebracht kan worden.Voorzitter! Een zijdelingse vraag hierbij luidt als volgt. Het kan zijn
dat ik iets heb gemist. Er zou echter sprake zijn van een kwaliteitsfonds
voor verzorgings- en verpleeghuizen. Ik weet het niet zeker. Ik heb mij daar
iets over laten vertellen. Kan de staatssecretaris daar misschien iets meer
over zeggen?Voorzitter! Waarom vind ik noch in deze begroting noch in de hoofdpunten
van het regeringsbeleid een samenhangende visie op de veranderende demografische
samenstelling van onze bevolking? Een oudereneffectrapportage, die ik in mijn
enthousiasme in het eerste jaar van deze kabinetsperiode heb gepropageerd,
is nog steeds een goed middel als toetsingskader voor een effectief ouderenbeleid
op alle terreinen. Daarmee dwingt men alle departementen, provincies en gemeenten
om bij elk plan dat zij maken rekening te houden met het effect op ouderen.
De bewindslieden wezen destijds dat idee van de hand.De staatssecretaris zou als coördinerend bewindsvrouw ouderenbeleid
alles goed in de gaten houden. Dat is helaas niet helemaal uit de verf gekomen.
Er treden nog steeds allerlei ongewenste effecten op als gevolg van wetten
en maatregelen waarover van tevoren blijkbaar niet is nagedacht. De ouderen
zijn daar meestal de dupe van en dan moet er meestal weer gerepareerd worden
om de meest vervelende consequenties eruit te halen. Dat kost tijd en levert
ergernis en onbegrip op. Ik dring er daarom nogmaals met klem op aan om alle
wetten en maatregelen vooraf te toetsen op de effecten voor ouderen. Het zou
van moed getuigen een dergelijk plan in deze kabinetsperiode aan de Kamer
voor te leggen, zodat de kiezer weet wat hij van een volgend kabinet kan verwachten.
Of dat plan een oudereneffectrapportage heet of wat dan ook, kan mij overigens
niet zoveel schelen.Voorzitter! Over de thuiszorg gaan wij volgende week met elkaar praten.
Een groot knelpunt wil ik nu reeds onder de aandacht brengen. Dat is de zeer
vertraagde inning van de eigen bijdrage door het CAK. De aanlevering van de
juiste gegevens door de instellingen is daar natuurlijk mede debet aan. Afgezien
van wat in de derde voortgangsrapportage over dit probleem geschreven staat,
wil ik hier en nu het probleem van de mensen die er het slachtoffer van zijn
geworden of nog worden, onder de aandacht brengen. De tijd dringt immers.
De kern van het probleem ligt natuurlijk in het feit dat er te weinig tijd
was om het veranderde inningssysteem goed in te voeren. Ondertussen lopen
de te betalen bedragen op. De mensen die in de afgelopen periode thuiszorg
hebben ontvangen, lopen nu het risico opeens met een zeer hoge rekening geconfronteerd
te worden. Sommigen zijn in staat geweest het nog verschuldigde bedrag opzij
te zetten. Anderen kunnen dat niet omdat zij sowieso de eigen bijdrage nauwelijks
kunnen betalen. Bestaat er bij de bewindslieden de bereidheid mee te werken
aan de een of andere regeling om degenen die in financiële problemen
komen, omdat zij een aantal rekeningen tegelijk of snel achter elkaar krijgen,
te helpen?Ik hoor de staatssecretaris zeggen dat een dergelijke regeling er al is.
Ik heb onlangs deelgenomen aan twee symposia over de thuiszorg, een in Maastricht
en een in Amsterdam. Daarbij werden de bedoelde problemen alsmaar aan de orde
gesteld.Een ander probleem, dat hiermee samenhangt, wil ik de bewindslieden voorleggen
aan de hand van een brief die ik van een mevrouw uit Maarssen heb gekregen
over de eigen bijdrage thuiszorg. "Nu er inmiddels tien maanden van dit jaar,
1997, zijn verstreken, heb ik van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport nog geen factuur ontvangen over de door mij te betalen kosten voor
gezinshulp. Vele malen heb ik hierover schriftelijk en telefonisch contact
gehad, maar resultaat heeft dit tot nu toe niet opgeleverd. Ditzelfde geldt
voor het Centraal administratiekantoor in den Haag. Het wordt nu toch echt
wel eens de hoogste tijd dat hierover duidelijkheid komt. Kunt u mij zeggen
hoe de stand van zaken is over dit onderwerp? Volledigheidshalve laat ik u
weten dat ik voor de kosten van thuiszorg verzekerd ben. Als ik nu nog erg
lang moet wachten op de facturen over 1997, kan ik niet meer voldoen aan de
door de zorgverzekeraar gestelde termijn en dan heb ik een flink financieel
probleem. Deze mededeling wordt door genoemd ministerie afgedaan met de woorden:
dat is dan een kwestie van overmacht, waar uw zorgverzekeraar maar rekening
mee moet houden." Ik vind dit, eerlijk gezegd, geen manier van doen. Ik wil
hierop graag een reactie van de bewindslieden horen.Voorzitter! Wij willen ook dingen aandragen waarop nog bezuinigd kan worden
dan wel waar nog geld te halen is. Op de geneesmiddelen valt nog heel wat
te besparen zonder dat de gebruiker, de patiënt, daarvan enig nadeel
ondervindt. De minister moet dan wel enige doortastendheid aan de dag leggen.
Met doortastendheid bedoel ik dan niet het op een achternamiddag maar wat
roepen, vervolgens in een radio-uitzending zeggen dat "de Kamer" dat vindt,
terwijl het maar twee fracties betrof, en dan nog verbaasd zijn dat de beroepsgroep
zich onfatsoenlijk behandeld voelt. Ik weet dat de minister gevoelig is voor
goede ideeën als het om kostenbeheersing gaat en zelfs die ideeën
tot de hare maakt, zodanig dat haar partij ermee op verkiezingspad gaat, om
maar eens te tonen dat zij toch zo'n voortreffelijke lijsttrekker heeft. Ik
doel natuurlijk op de Wet geneesmiddelenprijzen.Ik gun de minister dit allemaal van harte. Liever een goed plan uitvoeren
dan het naar de bureaula verwijzen! Maar toen de wet werd ingevoerd, werd
slechts een viertal referentielanden gekozen om de prijs van het geneesmiddel
vast te stellen. Een van die landen is het Verenigd Koninkrijk. Door allerlei
ontwikkelingen waarop wij in Nederland weinig invloed hebben, is het Britse
pond aanzienlijk in waarde gestegen. Dat heeft zonder meer invloed op de prijzen
van geneesmiddelen in ons land en daarmee op de opbrengst van de prijzenwet.
De eerste vraag die dan opkomt is: hoe groot is die invloed en wat betekent
dat voor de opbrengst? De tweede vraag luidt onvermijdelijk: wat doen wij
daar dan mee? Moeten wij een mindere opbrengst maar gewoon accepteren onder
het motto "jammer dan" of gaan wij verder kijken dan die vier landen? Men
zal begrijpen dat mijn fractie meer geporteerd is voor het laatste. Het mag
bekend verondersteld worden dat veel goedkope medicijnen uit Spanje en Portugal
komen, landen die toch volwaardig lid zijn van de EU. Is de minister bereid
serieus te onderzoeken of ook de prijzen in die landen betrokken kunnen of
moeten worden bij de vaststelling van de geneesmiddelenprijzen
in ons land? Overigens vind ik het vreemd dat in de begroting 1998 met geen
woord wordt gesproken over de gevolgen van de stijging van het Britse pond.
Moet ik dit plaatsen in de categorie "wij willen het niet weten" of wordt
er gedaan alsof wij het niet hadden kunnen weten? Natuurlijk is het in dit
verband des te dringender om de GVS-limiet aan te passen en aan te scherpen.Een ander punt waarop ook nog heel wat te halen valt, is het voorschrijven
op stofnaam. De vorige week ontvingen wij een voortgangsrapportage over het
project Voorschrijven op stofnaam. Wij weten nu hoe vaak de adviesgroep bij
elkaar kwam, wie voor hoeveel uur de projectleider was en is en welke computerprogramma's,
symposia, publicaties, campagnes en nascholingsactiviteiten tot stand zijn
gekomen of hebben plaatsgevonden. Fantastisch, geweldig! Maar waar zijn de
medisch specialisten gebleven? Het vorig jaar werd nog gesproken over stimuleringsprogramma's.
Ik heb er sindsdien niets meer van vernomen. Zijn die programma's er nu wel
of niet gekomen? Zo ja, wat hebben zij opgeleverd? Als zij er niet gekomen
zijn, waarom niet?Ik zal er geen motie meer over indienen, mijnheer de voorzitter, maar
mijn niet aflatende pleidooi voor een wettelijk recht op substitutie voor
de apotheker zal de minister inmiddels wel bekend zijn.Ik kom dan vanzelf op de mogelijkheid, die overigens ook het vorig jaar
tijdens de begrotingsbehandeling al ter sprake kwam, van het budgetteren van
artsen voor de kosten van geneesmiddelen. Het Nivel heeft een onderzoek gedaan
waaruit zou blijken dat een dergelijk systeem, zoals ook gehanteerd wordt
in Duitsland en Engeland, in Nederland niet gewenst is. Het Nivel-onderzoek
is echter naar mijn mening te beperkt geweest. Kortheidshalve overhandig ik
de minister zo meteen graag een kopie van mijn tekst op dat punt van het vorig
jaar, met het verzoek die mogelijkheid toch nog eens te bekijken.Mijn stelling van toen, dat alleen al op cholesterolverlagende middelen
enkele tientallen miljoenen te besparen zijn, geldt nog steeds. Bovendien
zouden ook de medisch specialisten er natuurlijk bij betrokken moeten worden.Ik heb zo uitvoerig stilgestaan bij de geneesmiddelen om aan te geven
dat mijn fractie niet alleen meer geld en middelen wil uittrekken voor bijvoorbeeld
de ouderenzorg en de thuiszorg, maar ook aangeeft dat er in sommige sectoren
nog heel wat te besparen valt. Bovendien kunnen dan ook meer nieuwe geneesmiddelen
voor iedereen beter bereikbaar gemaakt worden, te beginnen met de instelling
van een bijlage 1C, zoals de hele Kamer wil. Over de hulpmiddelen is bij de
behandeling van het JOZ al veel gezegd, maar toch dring ik er bij de minister
nogmaals op aan de mogelijkheid van een prijzenwet en een vergoedingensysteem
serieus te overwegen. Als dat allemaal veel te moeilijk is, is misschien een
soort rijksinkoopbureau een goed idee. Ik wil in ieder geval voorkomen dat
straks patiënten weer de dupe zullen worden. Nu de tandheelkundige hulp
voor volwassenen, op de jaarlijkse controle na, uit het ziekenfondspakket
is gehaald, is gebleken dat meer mensen tot het inzicht zijn gekomen dat regelmatige
controle hoge kosten kan voorkomen. Men heeft dus zijn verantwoordelijkheid
genomen. Maar helaas, dat heeft geleid tot een budgetoverschrijding, die nu
op de tandartsen verhaald wordt. Je kunt je ook afvragen of het wel een overschrijding
is, als bepaalde elementen niet in de ramingen waren meegenomen. Graag verneem
ik van de minister of dat de bedoeling van haar beleid is. In ieder geval
heb ik graag een reactie op mijn stelling.In aansluiting op het betoog van de heer Van Boxtel over de kosten van
de zorg, met name in de AWBZ, in de komende decennia zeg ik het volgende.
Tijdens de behandeling van het JOZ heb ik heel even de mogelijkheid van een
zorgfonds genoemd. Overigens bedoelde ik daarmee een fonds los van het AOW-fonds.
Ik wil een en ander niet in elkaar laten lopen. Het idee van NZF-voorzitter
Krol is door de coalitiepartijen min of meer naar de prullenbak verwezen.
Ik ben van mening dat zij daar veel te snel mee waren. De kosten die op ons
afstormen door de naderende vergrijzing, zijn met een AOW-fonds echt niet
voldoende ondervangen. Men voerde als argument aan dat zogenaamd "dood geld"
geen bijdrage kan leveren aan de groei van de economie, die nodig is om de
groei van de kosten van de toenemende zorgbehoefte in de toekomst te kunnen
dragen. In deze alternatieve oplossing heb ik eigenlijk geen enkel vertrouwen.
Wie garandeert de zorgbehoevenden van de toekomst dat het extra geld, verkregen
uit de economische groei, ook daadwerkelijk terechtkomt bij hen? Ik zie dan
ook graag dat de minister de mogelijkheid van een zorgfonds serieus onderzoekt.Voorzitter! Over het sportbeleid heb ik absoluut niet te klagen sinds
mijn schoonmoeder van 83 lid is geworden van een gymclub! Ik heb tegen haar
gezegd: dat heb je allemaal te danken aan Els en Erica, die dat zo voortreffelijk
propageren. Daar was zij het mee eens. Maar even serieus, voor jong en oud
is het beoefenen van sport een uitstekende vrijetijdsbesteding, goed voor
lichaam en geest. Beide bewindslieden hebben er veel aandacht voor. Natuurlijk,
het kan altijd nog beetje meer en een beetje beter. Ik vind dat de bewindslieden
in ieder geval op het goede spoor zitten.Tot slot. Het is mij opgevallen dat er dit jaar maar weinig brieven zijn
binnengekomen van organisaties die door een korting op hun subsidie boos of
ontevreden zijn. In die zin zou je als kabinet kunnen spreken van een soort
droombegroting. De klachten vallen immers mee. Van de andere kant kun je zeggen
dat het kabinet, met de verkiezingen in het vooruitzicht, wel gek zou zijn
om nu allerlei organisaties tegen zich in het harnas te jagen. Dat kan nog
wel een jaartje uitgesteld worden, zoals ook duidelijke visies op de toekomst
maar aan een volgende regeerploeg moeten worden overgelaten. Ondertussen blijven
er wachtlijsten bestaan voor ongeveer alles, stapelen de eigen bijdragen voor
ongeveer alles zich op bij mensen die ze niet meer kunnen betalen, en gaat
de marktwerking door op die terreinen die helemaal niet geschikt zijn voor
marktwerking. Nee, mijn fractie gaat nog lang niet lekker dromen, want zij
moet erop blijven hameren dat gezondheid en welzijn de belangrijkste elementen
zijn waar ieder mens in dezelfde mate recht op heeft.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik spreek, behalve namens de SGP-fractie, ook
mede namens de fracties van GPV en RPF.De laatste reguliere begrotingsbehandeling in deze kabinetsperiode geeft
gelegenheid om het beleid van de bewindslieden van VWS op de weegschaal te
leggen. Van meet af aan heeft de 1,3%-groeinorm, die gewoon te krap was, een
grote rol gespeeld en veel geharrewar gegeven, onder andere over de wachtlijstproblematiek.
Dat is beeldbepalend geweest. Gelukkig is er elk jaar wel weer wat bijgeplust,
zodat de ergste effecten werden verholpen.De economische omstandigheden zijn inmiddels verbeterd. Onze fracties
vinden dat zorgbehoevenden, van welke categorie dan ook, in die welvaart moeten
kunnen delen. Wij vrezen overigens een "economisering" van de zorg. Ik denk
aan het vraagstuk van de tweedeling: de bedrijvenpoliklinieken, de privé-klinieken
e.d. Wij staan daar huiverig tegenover. De minister kan in haar brief van
gisteren wel zeggen dat bepaalde categorieën werknemers onder zekere
omstandigheden voorrang van behandeling kunnen krijgen, maar wij moeten nog
maar zien dat deze voorrang echt helemaal niets betekent voor de toegankelijkheid
van de zorg voor anderen. Het laatste is immers de voorwaarde die zij stelde.
Het doen verlenen van zorg is een primaire taak van de overheid, die alle
burgers gelijkelijk toekomt. Hier ligt voor ons een ethische toets. Wil de
minister hierop reageren?De beschermwaardigheid van het leven is onlosmakelijk onderdeel van en
norm voor de roeping van de overheid. Dit is een bijbels uitgangspunt, dat
voor ons essentieel is. Op het terrein van de beschermwaardigheid van het
menselijk leven is de trend van het in de afgelopen jaren gevoerde beleid
niet veranderd, integendeel. Bij levensbeëindigend handelen is een teneur
te bespeuren dat geneeskundigen die hierbij daadwerkelijk betrokken zijn of
worden, binnen bepaalde kaders zelf hun zorgvuldigheid mogen toetsen. De rol
van de overheid wordt steeds meer teruggedrongen tot een procedurele, zonder
dat een inhoudelijke toetsing wordt gepleegd. De formele normstelling wordt
hoe langer hoe meer uitgehold. Wij vinden dit een gevaarlijke ontwikkeling,
niet alleen in algemene zin, maar zeker op het gebied van de grens tussen
leven en dood. Als het ergens nodig is, dan moet hier de overheid mede ter
bescherming van zwakkeren in de samenleving, duidelijkheid verschaffen over
normen en voorschriften.Er bereiken ons overigens signalen dat verplegenden in ziekenhuizen feitelijk
betrokken worden bij de uitvoering van levensbeëindigend handelen, terwijl
dit formeel voorbehouden is aan de arts, die ook formeel de verantwoordelijkheid
draagt. Wil de minister ervoor instaan dat, analoog aan artikel 20 van de
Wet afbreking zwangerschap, verpleegkundigen nooit tot medewerking verplicht
kunnen worden? Wij vinden het niet acceptabel als er morele druk op verpleegkundigen
wordt uitgeoefend, en evenmin kunnen wij aanvaarden dat artsen die de beschermwaardigheid
van het menselijk leven onderschrijven en praktiseren, de mogelijkheid wordt
onthouden om gynaecoloog te worden.Wel waarderen wij uiterst positief in deze begroting de aandacht voor
de palliatieve zorg. Wij denken dat dit een goede eerste stap is, die gevolgd
moet worden door andere. Ik sluit mij aan bij het verzoek van de fractie van
het CDA om de hospices te blijven subsidiëren en te intensiveren.Een actueel thema is dat van de versterving. Ook over dit begrip is spraakverwarring
ontstaan. Wil de minister haar inzet gebruiken om te voorkomen dat via dit
begrip opnieuw de euthanasiepraktijk wordt opgerekt? Wij hebben er overigens
oog voor dat ook het eerbiedig terugtreden van de arts bij de naderende dood
van een patiënt onder dit begrip kan vallen.De heer Van Boxtel (D66):Deelt u mijn opvatting dat versterving iets wezenlijk anders is dan euthanasie?
Zo ja, dan vraag ik mij af waarom u zei dat u er bang voor bent dat door middel
van versterving de euthanasiepraktijk wordt opgerekt. Het zijn echt wezenlijk
verschillende zaken.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb geprobeerd dit dossier te volgen en erken dat wij over twee verschillende
dingen praten. Als je alle bijdragen in de discussie bij elkaar legt, zie
je een vrij breed en divergerend spectrum van handelingen en niet-handelingen
waarvoor men de titel versterving gebruikt. Er is een divergentie aan interpretaties,
wat ik spraakverwarrend noem. Ook de minister heeft in antwoorden op vragen
van de heer Schutte de vinger erbij gelegd. Ik vind dat betreurenswaardig
en onjuist. Het maakt de discussie troebel en mogelijk onzuiver. Voor mij
is het begrip versterving voorbehouden aan situaties die wij niet vatten onder
onze definitie van levensbeëindigend handelen.De heer Van Boxtel (D66):Ik ben heel blij met deze toevoeging. Ik hoop dat u met mij wilt bijdragen
tot het wegnemen van de ongerustheid bij vele bewoners van verzorgings- en
verpleeghuizen, die is ontstaan door de discussie die deze zomer in het land
heeft gewoed. Even leek het idee te ontstaan dat er in de verschillende instellingen
maar wat gedaan wordt, terwijl de praktijk bewijst dat dit niet zo is. Misschien
kunnen wij dit in het debat over euthanasie dat wij nog zullen voeren, helder
uitpraten. In ieder geval moeten wij in dit huis de ongerustheid bij de bevolking
niet aanwakkeren.De heer Van der Vlies (SGP):Het omgekeerde zou bevorderd moeten worden, namelijk dat er geen ongerustheid
maar gerustheid en vertrouwen is. Ik had nu juist gehoopt dat de vraagstelling
nu en het mogelijke antwoord daarop van de minister morgen, een bijdrage zou
kunnen leveren.Voorzitter! De universiteit voor de humanistiek te Utrecht voert in opdracht
van de minister van VWS een onderzoek uit naar "de overwegingen, ervaringen
en wensen van mensen in en rond euthanasiesituaties". Is de minister bereid
de onderzoeksopdracht met eventuele bijbehoren, alsmede de onderzoeksopzet
aan de Kamer te zenden. Ik las dit bericht in de Volkskrant van heden en ik
kende het onderzoek en de opdracht niet. Ik ben er neutraal nieuwsgierig naar.
Ik zeg neutraal, omdat ik ook dit niet meteen in een bepaalde sfeer wil trekken.
Het kan een onderzoek zijn dat onze steun verdient.Voorzitter! Enige tijd geleden is er een publieke discussie geweest over
de naleving van de Wet afbreking zwangerschap of liever gezegd het niet naleven
ervan. Wij vinden het eigenlijk schokkend dat de regering
in een uiteindelijke reactie de betekenis van de gesignaleerde misstanden
en de naderhand bekend geworden onderzoeksresultaten relativeert. Hoewel ik
mij ervan bewust ben dat we hierover nog een keer afzonderlijk komen te spreken,
willen wij toch nu al laten blijken dat wij op zijn minst verwacht hadden
dat de minister een verscherping van de controle zou aankondigen. Waarom is
dit niet overwogen? Hoe verhoudt de erkenning van de minister dat het gaat
om ongeboren leven zich tot het relativerende karakter van haar reactie? Is
een meer expliciete reactie niet noodzakelijk?Wij zijn de laatste tijd bij herhaling getroffen door berichten dat het
alcohol- en tabaksgebruik onder vooral de jeugd schrikbarend toeneemt. Daarin
mogen we niet berusten. Wij bepleiten opnieuw een reclameverbod voor deze
artikelen. Wij willen een navenant stemgedrag voor ons deel in Europa binnenkort.
Kan dat nu eens klip en klaar worden toegezegd?Voorzitter! Regelmatig spraken wij met elkaar over de modernisering van
de ouderenzorg, ook nog bij de behandeling van het JOZ. Dat hoeven wij uiteraard
niet over te doen. Wel willen wij nog de vinger leggen bij de privacy in de
verpleeghuizen. Dat is een oud punt van ons. Vorig jaar is het stappenplan
aan de orde geweest. Ik houd de staatssecretaris aan haar toezegging dat er
geen stagnatie in de uitvoering van het stappenplan optreedt als gevolg van
mogelijke vertragingen in besluitvorming over bouwprioriteiten. Waarom laat
de indiening van het wetsvoorstel bouwbeheersing zorgvoorzieningen zo lang
op zich wachten, aangezien het advies van de Raad van State bijna een jaar
oud is? Ik denk dat een duidelijke verantwoording op zijn plaats is.In de komende jaren zal er veel aandacht moeten uitgaan naar de kwaliteit
van de zorgverlening. Wat gebeurt er als vervolg op de zogenaamde Leidschendamconferenties
van een aantal jaren geleden? Welke initiatieven onderneemt de regering ten
aanzien van de ontwikkeling van het kwaliteitsbeleid? Wij hebben een stukje
bezieling nodig in de zorgsector. Dat is iets meer dan alleen bezielde mensen,
hoewel wij die natuurlijk ook nodig hebben. Hoe krijgen wij die bezieling
weer terug? Uiteraard wil hiermee niet gezegd zijn dat er niet velen met grote
toewijding werkzaam zijn in de zorg. Maar zij worden door krapte en dergelijke
teruggedrongen tot op het hoogst noodzakelijke. Dat is eigenlijk ernstig.
Concreet vraag ik om voldoende opgeleiden, op toereikend niveau opgeleiden
en weer ruimte voor aandacht voor mensen die zorg behoeven.Voorzitter! Aan het thuiszorgdossier hebben de bewindslieden tot nu toe
weinig genoegen beleefd. Wij gaan ervan uit dat de gedane toezeggingen gestand
gedaan kunnen worden en dat de administratieve organisatie berekend is op
haar taak. Ik zeg het met opzet voorzichtig, omdat het gegeven van de geweldige
achterstand in facturering aan cliënten in verband met de eigen bijdrage
bepaald niet vertrouwenwekkend is. Uitgedachte verbeteringen moeten effect
sorteren. Naar aanleiding van de debatten over de thuiszorg is een discussie
ontstaan over de aansturing van het departement van VWS. Wat is de actuele
stand van zaken op het punt van de uitvoering van het plan van aanpak?Voorzitter! Ik heb begrepen dat recent besloten is over de formele grondslag
voor de toezending van het donorformulier op grond van de Wet op de orgaandonatie.
Ik roep de regering op, in de voorlichting aan de burgers die er nu aankomt,
zich te beperken tot de feitelijke informatie. Het moet dus een neutrale tekst
zijn, opdat burgers in volle vrijheid, zonder enige morele sturing, een beslissing
kunnen nemen inzake het beschikbaar stellen van organen voor transplantatiedoeleinden.
Graag krijg ik een concrete toezegging op dit punt.Op de problemen van dak- en thuislozen hebben wij als samenleving nog
steeds geen afdoende antwoord. Gelukkig is er nu een begin gemaakt met de
oplossing in de onlangs ontvangen nota. Toch kunnen wij ons niet aan de indruk
onttrekken dat er nog altijd te veel witte vlekken blijven. Wat gaat de staatssecretaris
daar verder nog aan doen?Er is veel te doen rond de medische hulpmiddelen. Ik wil nadrukkelijk
aandringen op een samenhangend pakket maatregelen. Ik houd de minister dan
ook aan haar toezegging dat een en ander ons in januari, Deo volente, bereikt.Tot nu toe hebben de drie fracties namens welke ik spreek zich niet uitgelaten
over het waarborgfonds voor de zorgsector. Wij hebben hierover in de achterliggende
weken een stroom informatie gekregen. Ik verneem graag bondig van de minister
de evidente voordelen van de gekozen constructie en de nadelen die wellicht
kleven aan alternatieven, opdat in tweede termijn de balans kan worden opgemaakt.Voorzitter! Zojuist bereikte mij het bericht dat de Britse regering op
6 november jl. heeft besloten om geen toestemming meer te geven voor proeven
op dieren ten behoeve van cosmetica en dergelijke. Wil de staatssecretaris,
die het dierproevenbeleid in haar portefeuille heeft en die overigens de verantwoordelijkheid
daarvoor deelt met anderen, dit voorbeeld spoedig volgen? Daarover bestaat
in de Kamer consensus. Wij zaten slechts te wachten tot het eerste schaap
over de dam ging.Zowel bij de behandeling van het JOZ als nu bij de behandeling van de
begroting is een groot aantal thema's de revue gepasseerd. Wanneer wij deze
in de weegschaal leggen, tegenover de onderwerpen die nu geen bespreking hebben
gekregen en die dus als tegenwicht kunnen fungeren, ontstaat bij onze fracties
uiteindelijk het volgende beeld. Na enkele heen-en-weerbewegingen is de weegschaal
nét doorgeslagen naar de verkeerde kant. Op een aantal thema's is weliswaar
voortgang geboekt, maar er zijn nog steeds grote knelpunten en obstakels.
Op een ander aantal onderwerpen, met name medisch-ethische kwesties, moeten
wij tot onze grote spijt vaststellen dat het beleid zich in verkeerde richting
ontwikkelt, waarbij ik er overigens in één adem aan toevoeg
dat wij er diverse malen waardig over hebben gediscussieerd.De heer Van Boxtel (D66):Hier begrijp ik echt niets van. Het is prima dat u uw eigen conclusie
trekt. Maar u zegt dat de balans is doorgeslagen naar de negatieve kant vanwege
de medisch-ethische dossiers. Ik heb al die debatten met u en collega Schutte
gevoerd. Ik herinner mij de Wet op de orgaandonatie, de Wet bijzondere medische
verrichtingen en de Wet experimenten met mensen. U bent meegegaan
met al die wetten. U hebt niet tegengestemd, integendeel. Vanuit Paars hebben
wij geprobeerd in dit huis een gezamenlijke opvatting op tafel te leggen.
U bent uiteindelijk volwaardig daarmee akkoord gegaan. Aan het eind geeft
u dit oordeel ten aanzien van die vraagstukken. Dat kan ik echt niet rijmen.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik zei: waarbij ik er overigens in één adem
aan toevoeg dat wij er diverse malen waardig over hebben gediscussieerd. Mijn
volgende opmerking zou zijn dat wij medeverantwoordelijkheid hebben genomen
voor diverse wetten op dat terrein. Maar wij hebben geen full-dress euthanasiedebat
gehad.De heer Van Boxtel (D66):Dat komt nog.De heer Van der Vlies (SGP):Inderdaad. Maar de ontwikkelingen baren de fracties van de SGP, het GPV
en de RPF zorg. Wij hebben stukken over de Wet afbreking zwangerschap. Ook
daarover komen wij nog te spreken. Maar de regeringsbrief daarbij baart ons
zorg. Wij hebben ook gesproken over prenatale diagnostiek. Een ander voorbeeld
dat ik wilde noemen, vind ik bij nadere overweging niet echt sterk. Ik moet
eerlijk zijn, ik wil u eerlijk en genuanceerd tegemoet treden. Maar wat die
thema's betreft gaapt er een kloof, zo zeg ik ongaarne, tussen de Paarse coalitie
en dit kabinet én de drie fracties namens welke ik spreek. Maar dat
zal bekend zijn.De heer Van Boxtel (D66):Dat gun ik u van harte. Dat is uw eigen overtuiging. Het gaat mij erom
dat u die overtuiging gebruikt als argumentatie om de balans inzake het politieke
oordeel over de kwaliteiten van de bewindslieden negatief te laten doorslaan.
En dat is niet met elkaar te rijmen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is uw perceptie. Ik leg alle onderwerpen die wij behandeld hebben,
en alle ontwikkelingen in de schaal. Ik zeg dan dat er goede dingen zijn gebeurd.
Ik zeg dan dat er ook dingen nog niet opgelost zijn; dat zijn dus minpunten.
Ik zeg dat er medisch-ethische vraagstukken zijn waarvoor wij inzake kaderwetgeving
medeverantwoordelijkheid hebben genomen door voor te stemmen. Dat is een goede
discussie geweest. Verder zijn er een paar forse kluiven blijven liggen. De
stukken die wij daarover tot nu toe hebben ontvangen, geven ons in dat wij
gerede aanleiding kunnen hebben om te vrezen dat de ontwikkelingen zich van
onze principiële visies zullen afkeren in plaats van toekeren.Dit is weliswaar de laatste reguliere begrotingsbehandeling, maar de bewindslieden
hebben nog bijna een jaar te gaan. Ik zeg dat het eindexamen van, Deo volente,
volgend voorjaar zwaar wordt.De heer Marijnissen (SP):Mijnheer de voorzitter! Paars hoeft zich niet op "Borst" te kloppen. Als
het gaat om de manier waarop door dit kabinet is omgesprongen met de zorg,
heeft de SP-fractie veel kritiek. Ik zal opsommen wat die kritiek globaal
inhoudt.Ten eerste vinden wij dat onvoldoende rekening is gehouden met de sociaal-economische
gevolgen van de nodige wetten die door dit kabinet zijn aangenomen. Ik denk
met name aan de afbraak van de sociale zekerheid, waarmee de armoede is bevorderd.
Ik denk aan de bevordering van de flexibilisering, waardoor de werkdruk op
de werkvloer verder is toegenomen en nog zal toenemen. Ik denk aan het volkshuisvestingsbeleid,
dat tot gevolg heeft gehad dat de segregatie is toegenomen en dus de opeenhoping
van problemen in bepaalde wijken.Ons tweede punt van kritiek is dat onder het mom van verlaging van de
collectieve lasten ten behoeve van werk, werk, werk – zo zegt de heer
Van Boxtel er altijd zo fraai bij – systematisch de gezondheidszorg
financieel tekortgedaan is. Dat heeft geleid tot wachtlijsten, tot rantsoenering
en tot vermindering van de kwaliteit van de zorg. Ik stel daar vier dingen
tegenover: 1. er had op andere punten bezuinigd kunnen worden.
De SP-fractie zou bijvoorbeeld fors op defensie hebben bezuinigd;2. de overheid had kunnen besluiten het geld te halen waar het zit. Het is
tegenwoordig iedereen duidelijk waar het geld zit;3. het is naar
ons idee erg kortzichtig om te veel op zorg te bezuinigen. Wat je vandaag
aan een gulden verdient, kun je overmorgen wel eens aan honderd gulden kwijt
zijn. Als je op preventie kort of verhindert dat mensen van noodzakelijke
zorg gebruik maken, kan dat later tot hogere kosten leiden;4. het
verhaal rond collectieve lasten heeft iets demagogisch. Voor dezelfde tandzorg
betalen wij collectief uiteindelijk meer, zij het niet via collectieve lasten.Ons derde punt van kritiek betreft de marktwerking. Onder het mom van
kostenbeheersing is de marktwerking in de gezondheidszorg gestimuleerd, maar
dit leidt macro-economisch niet tot een kostenverlaging. De geneesmiddelen-
en hulpmiddelenmarkt bewijst het tegendeel. Ook de marktwerking in de thuiszorg
leidde niet tot lagere, maar tot hogere kosten. De zorgverzekeraars doen enorme
uitgaven aan reclame en marketing. Dat geeft aan dat wij toch niet bepaald
goedkoper uit zijn. Bovendien is er de misvatting dat patiënten onnodig
gebruik maken van de zorg. Ik bestrijd dat. Ik heb stellig het idee dat de
overgrote meerderheid van de mensen bij voorkeur geen gebruik maakt van de
zorg. Soms besluit men naar de huisarts te gaan, die bijvoorbeeld adviseert
een ECG te laten maken. Een patiënt als ik denkt dan: dat stel ik nog
wel even uit. Zo ken ik zeer velen voor wie het niet tot de genoegens van
het leven behoort om gebruik te maken van de zorg.Ons vierde punt van kritiek is dat onder het mom van eigen verantwoordelijkheid,
marktwerking en convergentie de mensen steeds meer moeten betalen. Er zijn
steeds meer eigen bijdragen. Ik noem de thuiszorg, de AWBZ-instellingen, het
ziekenfonds en mogelijk de psychiatrie.Dat zijn de vier belangrijkste punten van kritiek. Ik wil met een gerust
hart stellen dat de problemen in de gezondheidszorg niet zijn opgelost, maar
eerder groter zijn geworden. De gezondheidszorg blijft een ongeordend geheel,
waarbij de sturing steeds meer uit handen is gegeven, onder meer naar steeds
machtiger wordende verzekeraars. Vanwege ondoordacht beleid moeten steeds
gaten worden gedicht, waardoor de gezondheidszorg alleen nog maar ingewikkelder
en bureaucratischer is geworden. Daarenboven is de kloof tussen vraag
en aanbod vergroot, met als gevolg toename van de wachtlijsten, rantsoeneringen
van zorg en zorgverschraling. Verder is er ook iets wezenlijks veranderd in
de laatste jaren, althans in mijn waarneming en als resultaat van de gesprekken
die ik heb met mensen die in de zorg werken. Het blijkt dat het moreel aan
het dalen is. Ik behoor niet tot degenen die vinden dat werken in de zorg
hetzelfde is als werken in elke andere baan. Zowel voor mensen in het onderwijs
als voor mensen in de zorg geldt toch dat zij iets extra's meebrengen. Dat
bewijzen ze dag in dag uit. De overheid riskeert enorm veel, als het cynisme
op de werkvloer in de zorg verder zou toenemen. Maar volgens mij is dat een
van de rechtstreekse gevolgen van het beleid.Het neoliberale beleid van dit kabinet is slecht voor de gezondheid en
heeft geleid tot vergroting van ongezonde verschillen. Paars-2 is voor de
SP dan ook niet bepaald een wenkend perspectief. Ik wil erop wijzen dat toen
de VVD vier jaar geleden haar verkiezingsprogram presenteerde, er over het
algemeen door de grote partijen op werd gereageerd in de zin van: de VVD plaatst
zich in een isolement. Nu terugkijkend, mogen wij vaststellen dat dit allerminst
het geval is gebleken en dat bij de formatie de VVD hoegenaamd al haar wensen
op belangrijke punten heeft binnengehaald. Sterker, ze zijn door Paars ook
uitgevoerd. Als ik nu het verkiezingsprogram van de VVD lees en ik luister
naar de reacties van de andere partijen daarop, dan heb ik een déjà
vu-gevoel. De VVD heeft weer heel strakke eisen met betrekking tot het ziekenfonds,
de verkleining van de AWBZ, de verruiming van de eigen bijdrage voor de huisarts,
de herintroductie van de marktwerking en de uitbreiding van de marktwerking
in de thuiszorg. De vraag die het komend halfjaar beantwoord zal moeten worden,
is wat een nieuw kabinet zal brengen. Wordt dat inderdaad Paars-2, waarbij
PvdA en D66 alsnog opschuiven in de richting van de VVD, zoals wij nu hebben
gezien, of zullen wij te maken krijgen met een principiëlere opstelling
van de kant van PvdA en D66, bijvoorbeeld over de wachtlijsten?Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om het SP-plan met betrekking
tot de gezondheidszorg hier naar voren te brengen. Dat is een tienpuntenplan.
Wij zijn van mening dat de gezondheidszorg gebaseerd moet zijn op de uitgangspunten
menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit. Wij komen dan tot
de volgende tien punten.1. Ervan uitgaande dat iedereen de kans loopt om ziek te worden, hebben
wij solidariteit nodig. Daarvoor is een volksverzekering het meest aangewezen
middel. De middelen voor die volksverzekering kunnen worden vergaard naar
draagkracht, hetzij via premies, hetzij via belastingen.2. Vanuit het oogpunt van sturing en doelmatigheid, dient er één
systeem te zijn. Splitsing in AWBZ en ziekenfonds leidt naar ons inzicht tot
ondoelmatigheid, gebrek aan afstemming en substitutie en afwentelingsmechanismen
van zorgverzekeraars naar AWBZ.3. Om de toegankelijkheid voor iedereen te waarborgen, mogen er geen financiële
drempels zijn, dus ook geen IZA-achtig model. Er is nog niemand die mij heeft
kunnen uitleggen, al heeft de heer Van Boxtel daar zo-even een poging toe
gedaan, waarom nu eigenlijk de eigen bijdrage nodig is. De heer Van Boxtel
zegt dan: anders kunnen wij het allemaal niet meer betalen. Ik heb daar mijn
twijfels over, want je kunt het natuurlijk gewoon via de belastingen naar
draagkracht innen. Dus ik zie dat wezenlijke punt niet zo. In ieder geval
hebben wij fundamentele bezwaren tegen drempels.4. De overheid heeft een belangrijke rol als verantwoordelijke voor de
bevordering van de volksgezondheid. Dat staat ook als zodanig in de Grondwet.5. Doelmatig gebruik van collectieve middelen. Daarmee wil ik eigenlijk
introduceren dat wij niet voor dat "prikkel"-idee zijn. Wij hebben hier wel
vaker gesproken over de voor- en nadelen van de marktwerking. Vaak wordt dan
gezegd: dat is de prikkel om organisaties efficiënt te laten werken.
Ik heb de heer Bolkestein ook wel eens gevraagd of hij dan voorstander is
van het privatiseren van politie, gevangeniswezen en brandweer. Neen, dat
zag hij toch echt anders. Daar was ik weer gerust over. In de Verenigde Staten
zien wij per slot van rekening wel experimenten op dat punt. Ook als het om
collectieve middelen en collectieve taken gaat, moet het mogelijk zijn om
door middel van toezicht en controle en via meetbare resultaten te kijken
of er wel efficiënt wordt gewerkt.6. Centraal wat centraal moet. Daar bedoel ik mee dat er naar mijn idee
te veel is gedecentraliseerd naar de gemeenten. Ik geloof er niet in dat gemeenten,
gemeenteraden en B en W's bereid zijn om voldoende politieke prioriteit te
geven aan zoiets als de publieke gezondheidszorg.7. De huisarts als poortwachter. Om dit goed te doen en vanwege uitbreiding
van de taken van die huisartsen, zou ik willen pleiten voor kleinere praktijken.8. Tegengaan van consumentisme. De SP-fractie is geen voorstander van
het uitgangspunt: wat kan dat moet. Integendeel. Het is mijn indruk dat de
verwachtingen van mensen met betrekking tot de gezondheidszorg te hooggespannen
zijn. Ik zal daar nu niet verder op ingaan.De heer Van Boxtel (D66):Ik zou haast zeggen: als een tomaat zo rond, iedereen gezond. Dat is kort
en bondig samengevat wat er tot nu toe gezegd is. Er zit echter een grote
innerlijke tegenstrijdigheid in uw verhaal. U zei net: ik ken niemand die
graag naar de dokter gaat. U nam uzelf als voorbeeld. Vervolgens zegt u: wij
zijn niet de partij die vindt dat alles maar moet wat kan. Dat is een innerlijke
tegenstrijdigheid. Er zijn namelijk veel mensen die wel vinden dat zij alles
moeten hebben wat kan.De heer Marijnissen (SP):Het ging mij bij dit punt meer om de levenshouding alsof de gezondheidszorg
de toegang zou zijn tot eeuwig menselijk geluk. Dat is een pretentie die meer
heeft te maken met een cultuurbeeld, waarbij soms de opvatting lijkt te leven
alsof – dat moet u dan breder zien dan alleen de gezondheidszorg –
het bestedingspatroon van mensen recht evenredig is met het geluk. Hoe hoger
het bestedingspatroon, hoe hoger het geluk. Het hedonisme dus. Met betrekking
tot de gezondheidszorg vind ik ook dat de overheid moet proberen om mensen
duidelijk te maken dat gezondheidszorg niet de leverancier van gezondheid
is. Wij hebben al vaker gesproken over sociaal-economische gezondheidsverschillen.
Als wij het daarover hebben, hebben wij het niet primair over de gezondheidszorg,
maar over de omstandigheden waar mensen ziek van worden.9. Maatschappelijke opwaardering van de werkers in de zorg en dan met
name van de verzorgenden en de verplegenden, wat betreft beloning, opleiding,
zeggenschap en arbeidsomstandigheden.10. Gezondheidsbeleid in ruime zin, dus in samenhang met het beleid op
het gebied van inkomen, sociale zekerheid enzovoort.Voorzitter! Heb ik nog tien minuten of zijn er tien minuten om?De voorzitter:Nu vraagt u naar de bekende weg. U heeft netto 10 minuten gesproken. U
heeft totaal 12 minuten spreektijd.De heer Marijnissen (SP):Dan zal ik mij beperken tot nog twee punten, de hulpmiddelen en de wachtlijstomzeilende
initiatieven. Ik denk dat gesteld mag worden dat de minister zich schuldig
heeft gemaakt aan een aantal ondoordachte uitspraken. Ik kan verwijzen naar
de opleiding van huisartsen, de uitspraak over dislectie, maar ook naar uitspraken
over de bedreigingen. De minister deed in Den Haag vandaag een uitlating.
De dag daarna bleek het toch weer anders te liggen. De persoon in kwestie
ging zich met de zaak bemoeien. Om een lang verhaal kort te maken, ik denk
dat de minister het nodige heeft uit te leggen. Zij moet uitleggen wat er
de vorige week allemaal fout is gegaan en waarom niet is gedaan wat de Kamer
wilde. Waarom is niet doorgezet toen het rapport verscheen waaruit bleek dat
er zoveel te bezuinigingen was in de hulpmiddelen? Waarom heeft de minister
op een bepaald moment gezegd dat zij geen vervolgopdracht geeft aan de persoon
in kwestie, omdat de bedreigingen haar te bedreigend voorkwamen? Ik sluit
mij aan bij diegenen die voor mij reeds hebben gezegd dat de onderste steen
in dit dossier boven moet komen, vooral ook omdat niet alleen ik, maar ook
anderen zich enigszins hebben gestoord aan de laconieke indruk – ik
weet niet wat daar de achtergrond van was – die de minister vestigde
toen zij de televisie te woord stond en ondervraagd werd over die bedreigingen
en de gevolgen die die hadden voor het beleid. Laat ik duidelijk zijn, ik
vind het ten enenmale onaanvaardbaar dat er bedreigingen worden geuit. Uit
het veld wordt dat overigens bestreden. Het kunnen ook een paar gekke individuen
zijn geweest. Maar ik vind het zeker zo onaanvaardbaar dat de overheid nog
maar de schijn zou wekken voor bedreigingen aan de kant te gaan.De heer Van Boxtel (D66):Gisteravond zijn al deze vragen exact zo bij de behandeling van het Jaaroverzicht
zorg gesteld. Die vragen zijn ook beantwoord. Die antwoorden kunt u dus nalezen.
Ik vraag mij af waarom u die vragen nog eens stelt.De heer Marijnissen (SP):Blijkbaar was die beantwoording niet bevredigend, want onder anderen door
de heer Oudkerk is gevraagd om inzage van het gehele dossier zo spoedig mogelijk,
om te zien wat er precies is gebeurd.De heer Van Boxtel (D66):Dat is een andere vraag. Daar heeft de minister ook op geantwoord. Zij
heeft gezegd dat zij daarover in januari een brief met een plan van aanpak
zal sturen. Ik heb hem ook horen zeggen dat hij dat prima vond. Maar u herhaalt
gewoon de vragen die gisteren zijn gesteld.De heer Marijnissen (SP):Ik acht mij gerechtigd vragen te stellen wanneer ik dat wil en aan wie
ik dat wil. Ik kan het niet helpen dat behandeling van het JOZ zo vlak voor
de begrotingsbehandeling plaatsvindt. Ik heb daar zelfs nooit een mening over
gegeven. U kunt mij dat blijven inwrijven. Wij hebben een tweemansfractie.
Ik had gisteren andere verplichtingen. Ik was gisteren in Nijmegen bij een
manifestatie tegen de groeiende tweedeling. Daar ging het ook over de gezondheidszorg.
Daar was een cabaretier die op een bepaald moment zei: wij moeten de criminaliteit
legaliseren.De voorzitter:Het feit dat u niet aan een debat kunt deelnemen, is in dit huis geen
argument om als er een debat plaatsvindt over de begroting te zeggen: ik was
er gisteren niet bij en nu is het mijn beurt. U heeft die beurt voorbij laten
gaan. Daar kunt u goede argumenten voor hebben, maar het is wel gebeurd.De heer Marijnissen (SP):Voorzitter! Ik zal er wel helemaal alleen in staan – of ik krijg
steun van collega's – maar ik ben het volledig met u oneens.De voorzitter:Dat mag.De heer Marijnissen (SP):Ja, dat mag zeker. Ik wens mijn spreektijd in te vullen zoals ik dat wil.
Ik kon gisteren niet bij de behandeling van het JOZ aanwezig zijn en vandaag
behandelen wij de begroting van Volksgezondheid. Dan mag ik de vragen stellen
die mij op de lippen branden. Dus ik snap niet wat u met uw interventie beoogt.De voorzitter:Ik ontneem u het woord ook niet, maar wij voeren wel een debat met elkaar.
Er heeft eerder een debat plaatsgevonden over een zeer belangrijk onderdeel
van het volksgezondheidsdossier. Ik denk dat het bij de goede gewoonten van
dit huis hoort om daar dan bij een ander debat rekening mee te houden. Maar
u mag nu ook vragen stellen over defensie, als u dat zou willen.De heer Marijnissen (SP):Nee, ik stel geen vragen over defensie; ik stel vragen met betrekking
tot volksgezondheid aan de minister van Volksgezondheid. Dus ik zie het probleem
niet, maar misschien kunt u het op een ander moment nog eens uitleggen.Voorzitter! Ik wilde met het voorbeeld van de cabaretier aangeven dat
ik niet begrijp wat de minister nu eigenlijk wil. Ik wilde net de clou vertellen,
maar door de interventie is de gein ervan af. Ik ben nagegaan welke uitspraken
de minister heeft gedaan met betrekking tot de wachtlijstomzeilende initiatieven.
In een brief van 22 mei jl. schrijft zij: gegeven deze situatie ga ik dus
niet akkoord met initiatieven waarbij werkenden sneller geholpen worden dan
niet-werkenden. Nu schrijft zij in de brief die voorligt: naar mijn idee is
het kader nog immer actueel en een goed vertrekpunt voor het formuleren van
de benodigde randvoorwaarden voor genoemde experimenten. Een ander voorbeeld.
In antwoord op vragen van februari 1997 naar aanleiding van het NZI-project
stelde de minister dat zij bij de opvatting blijft dat opbrengsten onderdeel
van het budget moeten zijn en dat een Robin Hoodscenario inderdaad gekenmerkt
wordt door twee snelheden die hun oorsprong vinden in niet-medische gronden.
Nu stelt de minister: ik ben bereid een beperkt aantal initiatieven
als experiment aan te merken en deze te ontheffen van de verplichting om de
extra financiën te verrekenen met het overige budget en dus af te romen.Mijnheer de voorzitter! Ik snap er helemaal niets meer van. Er zijn nog
veel meer stellingen in de brief die ik niet snap. Stel nu dat een werknemer
als gevolg van skiën een probleem heeft, kan hij dan ook gebruik maken
van de faciliteit van het bijzondere spreekuur? Als zo iemand nu een hernia
heeft, is die hernia dan aan het werk te wijten of ergens anders aan? Wie
gaat dan vaststellen of hij binnen dat arbeidsgerelateerde probleem valt en
dus van dat spreekuur gebruik mag maken, of dat hij gewoon regulier op de
wachtlijst moet. Dat is niet uit te voeren. En, zoals gezegd, wie bepaalt
dat? Dan het belang van snelle diagnostiek. De minister stelde dat het alleen
ging om de diagnostiek. Vervolgens moet zo iemand ook weer bij de wachtlijst
aansluiten. Wat is dan het verschil nog tussen een specialist en een controlerend
geneesheer? Het enige wat die specialist nog doet – en dat is het belang
van de werkgever – is vaststellen of die mijnheer of mevrouw simuleert,
of dat er serieus iets aan de hand is. Dat komt voor mijn gevoel heel dicht
in de buurt van een veredelde controlerend geneesheer.Mijnheer de voorzitter! Ten slotte een opmerking over het referentiekader,
waarover de minister het ook in haar brief heeft. Vanaf 1995 discussiëren
wij hier al over in de Kamer. Ik weet nog dat wij discussieerden over de wachtlijstomzeilende
initiatieven. De minister heeft toen gezegd: nee, wij wachten nog een congres
af. Om een lang verhaal kort te maken, er kwam een referentiekader. De minister
zegt dat de initiatieven aansluiten bij het referentiekader. Ik wijs erop
dat dit kader werd afgewezen door de huisartsen, de patiënten, maar ook
door bijvoorbeeld de FNV. Ik ben dan ook erg benieuwd naar de reactie van
de minister.De heer Leerkes (Unie 55+):Mijnheer de voorzitter! Ik spreek tevens namens het AOV. Als hekkensluiter
zou ik dingen kunnen zeggen die de gehele dag al zijn gezegd. Ik ben dat niet
voornemens te doen. Ik wil graag nog kwijt dat gezondheidszorg in wezen politiek
niet eens interessant is. Ik weet dat voor de oorlog, bijvoorbeeld bij de
formatie van een kabinet, op het laatst altijd nog even een staatssecretaris –
soms zelfs een minister – voor volksgezondheid moest worden aangewezen.
Het was altijd het sluitstuk van de kabinetsformatie. Gelukkig zijn wij daar
nu overheen. Dat heeft een aantal oorzaken. Ik noem in de eerste plaats de
zich opstapelende problemen in de zorg, die worden veroorzaakt door de toenemende
vergrijzing. Ik vind dat overigens een afschuwelijk woord. Geef de mensen
toch een kleurspoeling, dan zijn wij misschien ook van dat woord af! Er wordt
steeds meer uit de gezondheidszorg "geconsumeerd". De kosten rijzen de pan
uit. In feite weten wij niet wat wij ermee aan moeten.Vandaag is een aantal zaken niet genoemd, die ik toch wil aantippen. Ik
verzoek de minister daarop in te gaan. Wij kennen allemaal het bekende tv-spotje
waarin aan een keurig gedekte tafel een jongetje zit, met een mooi kuifje
en de handjes netjes naast het bord. Aan de overkant zit er een meneer in
een mooi grijs pak. Moeder komt, in een nog mooier pakje, binnen met de vleesschotel.
De meneer snijdt een stuk vlees af. Hij wil dat vervolgens op het bord van
het jongetje deponeren. Dat jongetje denkt dan hardop: wie is toch die meneer
die hier iedere zondag het vlees komt snijden?Wellicht vraagt men zich af wat dit met gezondheidszorg te maken heeft.
Ik was eergisteren op bezoek bij mijn huisarts voor een "APK-keuring". Hij
is lid van de LHV. Hij vertelde mij dat de tijd aanbreekt waarin de nieuwe
generatie medici – de heer Oudkerk corrigeert mij maar als het niet
zo is – niet meer 60, 70 uur per week wenst te werken. Zij willen ook
iets betekenen voor hun gezin. Ik vind dat een nobel streven; zo hoort het
ook. Het houdt echter wel in dat wij op termijn te maken krijgen met een tekort
aan huisartsen, voorzover dat er nu al niet is. Van de minister hoor ik graag
wat daaraan gedaan kan worden. Hoe moeten wij dit probleem oplossen?Er is ook een probleem in de sector van de verpleegkundigen. Het rapport
"Gezondheidszorg in tel" wijst op de verminderende belangstelling voor het
vak van verpleegkundige en medewerkster in de thuiszorg. Dat is zonder meer
een probleem, omdat de thuiszorg juist steeds toeneemt. Ik zou het bijzonder
op prijs stellen als de staatssecretaris hier iets over zou zeggen. Hoe moet
dit probleem worden opgelost? Er zijn alfahulpen, mensen met een nulurencontract.
Ik vind dat eigenlijk de meest onsympathieke oplossing om hulp te verlenen
in die sector. Het aantal opgeleide krachten neemt ook in de thuiszorg af.
De druk wordt te groot en het werk wordt te zwaar. Kort en goed komt het erop
neer dat ik graag van de minister wil horen wat daar in de toekomst aan gedaan
zal worden.Wij hebben in de jaren zestig een tekort aan verpleegkundigen gekend.
Dat werd zo erg dat er op een gegeven moment in het Academisch Ziekenhuis
Utrecht afdelingen gesloten moesten worden. De toenmalige minister Toxopeus
heeft daar toen een einde aan gemaakt door middel van een drastische verhoging
van de salarissen voor verpleegkundigen. Ik hoop dat de minister daarnaar
wil kijken.Ik kom te spreken over de ouderen. Men moet van mij aannemen dat er mensen
zijn, ook jongere mensen zoals 50-plussers, die een beetje angst hebben voor
het oud worden. Er is vandaag gesproken over de mantelzorg. Dat is de meest
liefdevolle gebeurtenis in de samenleving waarmee je mensen op leeftijd kunt
helpen. Ik heb echter al vaker gezegd dat die mantelzorg bijna een utopie
is. Het is niet meer zo dat jonge mensen vader en moeder aan het einde brengen.
Het is bijna niet meer mogelijk om in de buurt, in grote steden bijvoorbeeld,
mensen te vinden die 24 uur toezicht houden op mensen die de hele dag in bed
liggen. Mantelzorg is prachtig, daar waar het gegeven kan worden. Wij moeten
de mantelzorg echter niet ten tonele voeren als een van de grote oplossingen.
Dat zal altijd de thuiszorg moeten blijven.Voorzitter! Ik wil mij ten slotte graag aansluiten bij de woorden van
de heer Middel, en wil mijn waardering uitspreken voor het optreden van dit
duo in de afgelopen vier jaar.De voorzitter:Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de eerste termijn van de kant
van de Kamer. Het kabinet zal morgen na de lunchpauze antwoorden.De algemene beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 22.31 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-1918-1962.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl