Debat over de Europese top in Barcelona
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 3927-3952

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-03-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 58, pagina 3927-3952

20-03-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 21501-20Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Hendriks aan de minister van Economische Zaken over de aluminiumproductie bij Corus (mondelinge vragenuur)Pagina 3952-3956
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet en enkele andere wetten in verband met de invoering van eigenrisicodragen door de werkgever (Wet eigenrisicodragen Ziektewet) (27873)Pagina 3956-3970
Debat over de Europese top in BarcelonaPagina 3927-3952
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 20 maart 2002)Pagina 3998-3998
Regeling van werkzaamheden (woensdag 20 maart 2002)Pagina 3952-3952
Presentie en opening (woensdag 20 maart 2002)Pagina 3927-3927
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (voorlopige maatregel) (27669)Pagina 3970-3998

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 167 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Europese top in Barcelona.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Als je een motto zou moeten bedenken voor deze
Europese top, dan zou je een beetje onparlementair kunnen zeggen: niet lullen,
maar poetsen. Er is gekozen voor een pragmatische benadering, waarbij gekeken
is naar wat in Lissabon is afgesproken en naar het traject dat moet worden
gevolgd om dat voor elkaar gekregen. Dat is een zeer te waarderen aanpak naar
de mening van mijn fractie.Het Europese model zou je kunnen omschrijven als het Rijnlands model in
een moderne vorm. De essentie van het Europese model, waarover indertijd afspraken
zijn gemaakt in Lissabon, is dat je wel streeft naar economische vooruitgang,
maar dat je niet alle risico's die met zo'n marktmodel samenhangen bij de
factor arbeid neerlegt. Daar zit het risico van de kwadratuur van de cirkel
in. Als je groei wilt bereiken en je doet dat volgens de regels die bijvoorbeeld
in de Verenigde Staten gelden, dan betekent het dat je de flexibiliteit voor
een groot deel bij de factor arbeid neerlegt. Als je dat niet wilt, dan loop
je het risico dat de groei vertraagt. Die twee elementen moeten in Europa
in evenwicht gehouden worden.Ik vind dat er in Barcelona stappen in de goede richting zijn gezet om
dat te realiseren. De afspraken in Lissabon waren in de afgelopen maanden
achter de kim verdwenen onder invloed van tegenvallende economische groeicijfers
en misschien ook wel als gevolg van de aanslag op 11 september, maar die staan
nu weer gewoon op de Europese agenda. Dat is ook goed. Alleen door handhaving
van het Europese model kun je de lotsverbondenheid waarmaken waar Europa op
allerlei terreinen mee te maken heeft.Ik heb gemerkt dat er bij een aantal deelnemers aan de Europese Raad irritatie
is ontstaan over de werkwijze van de Europese Raad. Steeds meer regeringsleiders
vinden de aanpak die traditioneel geldt voor de Europese Raad eigenlijk niet
meer van deze tijd. Wij hebben het ook minister Zalm horen zeggen en die geluiden
komen ook uit andere landen. Die knellende werkmethode komt natuurlijk beter
aan het licht op het moment dat er een "werkraad" is, zoals deze in Barcelona,
waarbij het niet gaat om grote verklaringen over nieuwe doelstellingen, maar
waarbij men aan het werk gaat om te realiseren wat is afgesproken. Het is
dan ook goed dat de Europese Raad kijkt naar de eigen werkwijze
op basis van de voorstellen van de heer Solana.Ik denk dat Barcelona wederom heeft bewezen dat het nodig is om een "raad
voor Europese zaken" in het leven te roepen. Deze raad zal, naast de raad
voor buitenlandse zaken zoals de Algemene Raad zich in toenemende mate heeft
ontwikkeld, de voorbereiding van de Europese Raad ter hand moeten nemen. Dat
zegt helemaal niets over de vraag wie er in die raad voor Europese zaken zitting
moeten nemen, maar het lijkt mij zeker nodig dat er zo'n raad voor Europese
zaken komt. De buitenlandspolitieke onderwerpen kunnen dan gewoon door de
Europese Raad worden voorbereid.De heer Weisglas (VVD):U juicht het toe dat er in Barcelona is gesproken over een aantal onderwerpen,
zoals de structuur van de Europese Raad. Nu bent u zelf onze vertegenwoordiger
in de Conventie. Vindt u het niet merkwaardig dat de Raad dat weer zelf gaat
doen nu de Conventie aan het werk gaat?De heer Timmermans (PvdA):In de conclusies wordt ook duidelijk gerefereerd aan het werk van de Conventie.
Bovendien is het logisch dat iedere instelling ook over de eigen situatie
praat. Dat doet de Commissie ook intern, dat doet het Europees Parlement eveneens.
Dat moet dan natuurlijk wel allemaal samenkomen in de Conventie, zoals wij
ook in het vooroverleg hebben besproken. Mijn fractie is er voorstander van
om de Raad niet uit te sluiten van behandeling door de Conventie omdat men
daar alle instellingen in hun onderlinge relatie zal moeten bekijken. Dat
laat onverlet dat de Raad het recht heeft om over zichzelf te spreken, als
er maar geen onomkeerbare beslissingen worden genomen.Net zoals ons parlement steeds heeft gezegd dat het Europees Parlement
in Brussel moet vergaderen, zou de Europese Raad ook gewoon in Brussel moeten
vergaderen. Daar zijn grote voordelen aan verbonden. In de eerste plaats helpt
dat voor de herkenbaarheid voor de Europese overheid voor de Europese burgers
als men bij die Europese overheid ook een plaats, een vergaderplek, enz. kan
zien. In de tweede plaats – en dat is niet onbelangrijk – levert
dat ook een routine op bij het voorbereiden van de Raad, ook in termen van
veiligheid. Iedere keer zie je nu weer dat circus in al die verschillende
steden opgetuigd worden met enorme veiligheidsvoorzieningen. Die zijn zonder
meer noodzakelijk, daarover geen misverstand, maar die maken het mensen met
goede bedoelingen een vreedzame demonstratie willen houden wel onmogelijk
dat te doen. Als de Raad standaard in Brussel vergadert, zullen vreedzame
demonstraties beter mogelijk zijn. Europese raden krijgen dan ook niet iedere
keer weer te maken met een prestige-element van een bepaalde voorzitter die
ook iets geregeld wil hebben in eigen land. Al met al zouden wij het dus een
goede zaak vinden als de Nederlandse regering, bijvoorbeeld in Beneluxverband,
nu al zou besluiten om tijdens het Nederlandse voorzitterschap met Europese
raden standaard in Brussel te gaan vergaderen. Als dat met een grotere groep
landen kan worden afgesproken, lijkt mij dat een nog grotere stap in de goede
richting.De heer Hoekema (D66):Kan er nog een enkele informele Raad van ministers van buitenlandse zaken
in het land van het voorzitterschap plaatsvinden om het verlies niet te groot
te maken?De heer Timmermans (PvdA):Ik heb het over de vergaderingen van de Europese Raad. Die moeten verzakelijkt
worden, die zijn gewoon werk. Als men daarnaast informele overleggen in allerlei
exotische plaatsen als Apeldoorn of elders wil organiseren, à la bonheur.
Daar gaat het niet om, het gaat erom dat de instellingen optimaal kunnen functioneren
en volgens mij past daar een vaste vergaderplaats in Brussel bij.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter. Volgens mij heeft de heer Timmermans gisteren in een strandtent
vergaderd. Dat was toch juist om een push te geven aan de discussie? Ziet
hij dat ook in Europees verband?De heer Timmermans (PvdA):Wat mij betreft zijn alle Europese leiders bij de PvdA-fractie in Twins
in Scheveningen van harte welkom! Kunnen zij misschien nog wat van opsteken,
zoals ik overigens wel heb gedaan!Uw vraag is eigenlijk een beetje van dezelfde aard als die van de heer
Hoekema, namelijk of er nog informeel kan worden gebrainstormd Timmermansop
allerlei mooie plekken van verschillende lidstaten van de Unie. Natuurlijk
kan dat, maar je moet de instellingen op een vaste plek hebben om er ook het
maximale uit te kunnen halen. Ik kan mij voorstellen dat men
zich afvraagt of wij daartoe moeten besluiten als anderen het niet doen, omdat
wij dan het comperatieve voordeel van de Europese Raad in eigen land kwijt
zijn, maar als wij dat nu eens met een groep van landen kunnen afspreken,
denk ik dat wij al een stap in de goede richting zetten.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. De opmerkingen en ook de argumentatie van de heer Timmermans
kan ik wel delen, maar het gaat mij even om het moment. Toen hij sprak over
het functioneren van de Algemene Raad, zei hij dat ook die zich best mag buigen
over het eigen functioneren, als er maar geen onomkeerbare beslissingen werden
genomen omdat ook de Conventie ermee bezig is. Geldt dat ook niet voor dit
idee, want er zou volgens mij ook best nog wel eens een discussie kunnen gaan
plaatsvinden over het roulerend voorzitterschap. Er zit toch een zekere samenhang
tussen deze onderwerpen. Ik zou bijna zeggen: neem het mee naar de Conventie
en via de regering ook aan de heer Van Mierlo!De heer Timmermans (PvdA):Ik zie wel dat dit alles past in het bredere verband van de reorganisaties
die zullen moeten plaatsvinden, ook van het voorzitterschap, maar ik zie de
plaats van vergaderen toch liever naar analogie van wat wij over het Europees
Parlement hebben gezegd. Dit kun je best los zien van de wijdere discussie
over voorzitterschappen en dergelijke. Je kunt je best committeren aan een
vergaderplek. Dit zou al een stap in de goede richting zijn, maar dit zegt
niets over de andere afspraken die je nog zou moeten kunnen maken.Ik wil memoreren dat de Nederlandse regering op het punt van de pensioenen
en de vergrijzing een behoorlijk succes heeft geboekt. Vorig jaar stond dit
onderwerp nog niet eens op de agenda. Men vond het allemaal te gevaarlijk,
ook in het kader van de EMU, om te praten over dergelijke zaken die rechtstreeks
raken aan de financiering van de rijksbegrotingen van lidstaten. Nu staat
het wel op de agenda en worden er targets afgesproken en rapporten opgesteld.
Die gaan niet alleen over de houdbaarheid van pensioenstelsels, maar ook het
bredere aspect van de vergrijzing in Europa komt aan de orde. Ik vind dit
een positieve ontwikkeling die op het conto van het kabinet kan worden geschreven.
Ik wil het daarvoor prijzen.Mijn vraag is wel hoe de elementen van gezondheidszorg en ouderenzorg
worden ingepast in dit debat. Komen daarvoor ook targets of benchmarking?Voorzitter: Van der HoevenDe heer Timmermans (PvdA):Als het kabinet elders zegt dat benchmarking en het feit dat lidstaten
worden gehouden aan bepaalde afspraken positieve effecten kunnen hebben, geldt
dit natuurlijk ook voor de kinderopvang. Daarom begrijp ik niet zo goed waarom
het kabinet zich verzet tegen de conclusie die daarover is opgenomen in de
conclusies van Barcelona. Mijn fractie kan heel wel leven met de targets die
zijn gesteld en zou er ook geen enkele moeite mee hebben als die in de conclusies
blijven staan. Als het streefcijfer wordt toegepast op de situatie in Nederland,
blijkt dat het vooral van belang is voor de jongste categorie. Het grootste
deel van de tweede categorie gaat in Nederland vanaf het vierde jaar immers
naar de basisschool. Dus waarom accepteert het kabinet niet ook hier de zegeningen
van benchmarking?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Het kan zijn dat ik door de jaren heen het begrip benchmarking niet goed
heb begrepen, maar als er op dit gebied nu echt sprake zou kunnen zijn van
benchmarking, dan moet je toch niet met concrete streefcijfers gaan werken?
Dan spreek je met elkaar af welke richting je inslaat en dat je wel zult zien
wie het verst komt. Nu is in de voorzittersconclusies vastgelegd dat binnen
een aantal jaren dat percentage aan kinderopvang voor die en die leeftijd
moet worden behaald. Dit is als het ware een wet die geldt voor heel Europa.
Dit heeft toch niets met benchmarking te maken?De heer Timmermans (PvdA):Dit is een streefcijfer dat geldt voor heel Europa. Heel Europa moet daarnaar
streven. In die zin is het een doelstelling die wij met elkaar hebben afgesproken,
zoals wij ook doelstellingen op andere terreinen in dit proces hebben afgesproken.
Waarom ook niet op dit terrein? Ik heb hiermee geen enkele moeite. Integendeel,
ik vind het heel goed dat wij proberen elkaar daaraan te houden. Ik verwijs
bijvoorbeeld naar Italië waar fundamenteel de keuze wordt gemaakt om
maar geen kinderen meer te hebben, omdat je ze nergens mee naar toe kunt nemen.
Dit is toch niet het Europa waar wij naartoe willen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik wil de zaak niet ridiculiseren, maar er zijn landen en scholen die
problemen hebben met het spijbelen van leerlingen. Dit kun je in percentages
uitdrukken. Zou de heer Timmermans er voorstander van zijn als de Europese
Raad zich daarop zou beraden, een streefcijfer zou vaststellen om dit terug
te brengen en dit in conclusies vast zou leggen? Het antwoord is natuurlijk
nee. Zijn niet alle woorden die wij de laatste jaren aan het subsidiariteitsbeginsel
hebben besteed, holle woorden als dit soort concrete cijfers in conclusies
terechtkomen?De heer Timmermans (PvdA):Als je praat over het verhogen van de arbeidsparticipatie in Europa, moet
je ook praten over kinderopvang. Hoeveel vrouwen zijn er niet in Europa die
niet aan het arbeidsproces kunnen deelnemen, doordat zij de kinderen nergens
kunnen onderbrengen. Dit moet toch een doelstelling zijn om de Europese economie
en de arbeidsparticipatie verder te helpen. Dit is toch direct gelieerd aan
de Europese economie en het Europese model waarover wij hebben gesproken.De heer Verhagen (CDA):Ik wil de heer Timmermans vragen hoe zich dit verhoudt met subsidiariteit.De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. Ik wil dezelfde vraag best tweemaal beantwoorden. Het deelnemen
door vrouwen aan de arbeidsmarkt wordt moeilijk gemaakt doordat zij geen kinderopvang
kunnen vinden. Dat heeft rechtstreeks te maken met het functioneren van de
Europese economie en daarom is het goed dat afspraken worden gemaakt over
een doelstelling die men wil bereiken. Dat betekent helemaal niet dat daar
meteen Europese bevoegdheden op worden gezet en dat de Commissie een
bepaalde rol krijgt. Neen, de lidstaten spreken gewoon af dat dát de
target is die men wil halen. Daar is niets mis mee.De heer Weisglas (VVD):Het doel van werkgelegenheidscreatie is natuurlijk een Europese zaak,
maar men behoeft toch niet met betrekking tot alle instrumenten die daarop
zijn gericht, ook Europees beleid of Europese doelstellingen te bevorderen?
Waar is het einde?De heer Timmermans (PvdA):Er is geen sprake van Europees beleid. In Europees verband worden afspraken
gemaakt over een doelstelling omdat een van de hoofdpunten van het moderniseren
van onze economie is: het verhogen van de arbeidsparticipatie. Daarvoor is
gewoon meer kinderopvang nodig. Zo simpel is het. Als de lidstaten daarover
afspraken willen maken, is daar niks mis mee.Voorzitter. Wat het Midden-Oosten betreft bevinden wij ons tussen hoop
en vrees, hoop omdat er positieve elementen te zien zijn zoals de terugtrekking
van de Israëlische troepen, en vrees omdat het geweld gewoon doorgaat
en aanslagen blijven plaatsvinden. Ik spreek graag steun uit voor de conclusies
die nu door de Raad zijn getrokken. Er wordt gekozen voor een evenwichtige
benadering waarbij niet wordt uitgesloten dat op termijn – als de hoop
niet wordt bewaarheid – de instrumenten die Europa tot zijn beschikking
heeft, worden ingezet om partijen, met name Israël, onder meer druk te
zetten.Met betrekking tot Zimbabwe heeft de Raad terecht zijn conclusies getrokken.
De vraag rijst wat het besluit van het Gemenebest om Zimbabwe voor een jaar
te schorsen, betekent voor de relatie tussen de EU en dit land, voorzover
die nog bestaat.Voorzitter. Ik denk dat het voor Europa ontzettend belangrijk is om de
betrokkenheid van de VS bij de situatie op de Balkan te handhaven. Wij stemmen
ermee in wanneer Europa een groter gedeelte van de verantwoordelijkheid voor
die situatie wil dragen, maar er mag geen sprake zijn van een herhaling van
het zo langzamerhand tot een paradigma geworden proces, waarbij de VS ergens
ingaan, iets doen en zich terugtrekken waarna men Europa de klus verder laat
opknappen. De VS zullen bij de Balkan betrokken moeten blijven.De heer Hoekema (D66):Dit betekent toch niet dat u zich verzet tegen de optie dat Europa de
NAVO-operatie in Macedonië overneemt?De heer Timmermans (PvdA):Dat is niet de kern van mijn betoog. Die kern is dat in de brede context
van de Balkan – wij hebben nog SFOR, KFOR en andere elementen –
de Amerikaanse betrokkenheid niet mag worden uitgefaseerd zodat Europa het
helemaal zelf moet opknappen. Wij zitten daar in transatlantisch verband,
met z'n allen, in. De Amerikanen mogen hier niet van weglopen.De heer Verhagen (CDA):Mijns inziens is het van tweeën één. Ofwel je zegt
dat de Amerikanen erbij moeten blijven en dan blijft het een NAVO-operatie,
ofwel je zegt dat Europa erin gaat. Je kunt niet beide willen.De heer Timmermans (PvdA):Dat kan wél omdat het om verschillende operaties gaat. Niet alle
operaties dienen gemengd te zijn. Het gaat erom dat met de Amerikanen afspraken
worden gemaakt over hun betrokkenheid, óók op de grond, bij
de situatie op de Balkan. Voorkomen moet worden dat de VS ook daar –
zoals ze dat ook elders doen; ik noem Afghanistan – na een operatie
zeggen: de peacekeeping- en wederopbouwzaken zoeken anderen maar uit. Dat
lijkt mij geen verstandige benadering van crisissituaties.De heer Verhagen (CDA):Los van de constatering dat wij er nooit gezeten hadden als de Amerikanen
er niet heen waren gegaan, merk ik op dat uw opmerking zich alleen op Macedonië
richt.De heer Timmermans (PvdA):Ik sluit niet uit dat Europa in Macedonië de operatie kan leiden.
Dit laat onverlet dat bij zo'n door Europa geleide operatie Amerika betrokken
kan zijn. In de bredere context van de Balkan is het handhaven van de Amerikaanse
betrokkenheid voor Europa een prioriteit.Mijn laatste opmerking gaat over de norm van 0,7% en de motie-Van Middelkoop
die daarover Kamerbreed is aangenomen. In het kader van die motie is het resultaat
van Barcelona zeer mager. Men spreekt over internationale solidariteit maar
het streefcijfer is van 0,33% naar 0,39% gegaan. Mijn fractie roept het kabinet
op om op dat punt de partners te pushen om toe te werken naar de norm van
0,7%.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ook de PvdA praat niet meer over milieu en duurzaamheid. Is dit symptomatisch
voor de politieke situatie in Europa? Is er volgens de heer Timmermans voldoende
bereikt?De heer Timmermans (PvdA):De top heeft zich nadrukkelijk achter het Kyoto-protocol en de uitvoering
daarvan geschaard. In Europees verband is dit winst. De nieuwe Deense regering
distantieert zich al van dit protocol. Het Europese model bevat naast de elementen
kapitaal en arbeid het belangrijke element duurzaamheid in milieuverband.
Dit onderdeel is uiteraard niet minder belangrijk dat de andere twee.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Bij de top van Göteborg is afgesproken dat er een strategie komt
om duurzaamheid op alle beleidsterreinen te integreren. Is er bij deze top
daartoe een aanzet gegeven?De heer Timmermans (PvdA):Neen, dat is bij deze top onvoldoende gebeurd. In de komende tijd zal
dit bij het Lissabonproces nadrukkelijker terug moeten komen. Wij vragen hiervoor
extra aandacht van het kabinet.De heer Hoekema (D66):Voorzitter. Het was geen spectaculaire top. Er zijn stappen gezet. Beter
dan Laken. Dit zijn mijn trefwoorden voor Barcelona. In de weekendkranten
zocht ik naar citaten van de minister-president. Tegenwoordig moet je daarvoor
doorgraven omdat er veel ander nieuws in de kranten staat. Ik heb een paar
citaten. Minister-president Kok: je krijgt nooit het onderste uit de kan.
De vaart zit er weer goed in. Ik kan me een betere besteding van de zaterdagochtend
voorstellen.Dit waren de bekende, sobere en solide commentaren die wij van de minister-president
gewend zijn. Aangezien dit, menselijkerwijze gesproken, mijn
laatste debat is over een Europese top in deze kabinetsperiode, wil ik namens
collega Scheltema, die ik hier een enkele keer vervang, de minister-president
dankzeggen voor de solide en sobere commentaren die hij in de loop van de
jaren steeds op de Europese raden heeft gegeven. De fractie van D66 wilde
wel eens een blauwdrukje extra, een perspectiefje verder en een federaal schepje
er bovenop leggen, maar voor het grootste gedeelte kon zij de inzet van de
minister-president steunen.De top was er een met sociale, economische en milieucomponenten. De milieucomponenten
komen er in de conclusies kwantitatief bekaaid af, maar wij hebben wel Kyoto
onderschreven. Is de ecotaks hard afgesproken voor het eind van dit jaar?
In het verslag wordt het jaar 2004 genoemd, maar in de conclusies staat, terecht,
2002. Hoe hard is dit en kan het nog kapot? Is er nog gesproken over biotechnologie
en genetisch gemodificeerde organismen, de ggo's?Over de economie zijn belangrijke afspraken gemaakt. Ik zal ze niet allemaal
noemen. Er is een lawine aan stukken geproduceerd. De heer Weisglas sprak
vorige week al over de kerstboom en de rubber stamping. Het aantal stukken
vormt een groot pakket met zeer interessante onderwerpen: de pensioenen, de
vergrijzing, de arbeidsmobiliteit en de arbeidsmarkt. Over de arbeidsmarkt
heb ik de volgende vraag: is commissaris Bolkestein bezig met het opstellen
van een nieuwe richtlijn daarvoor? Ik tref namelijk wel afspraken aan over
diploma's en dergelijke, over het evenwicht tussen flexibiliteit en zekerheid
op de arbeidsmarkt, maar er zijn nog veel remwegen die naar die ene Europese
arbeidsmarkt leiden. Gisteren beschreef Bogaerts in een artikel in de Volkskrant
hoe moeilijk het in de praktijk is om met behoud van je baan en dezelfde ziektekosten
van het ene naar het andere land te verhuizen. Die dimensie moet bij het bespreken
van de arbeidsmarkt dus echt in aanmerking worden genomen.Hoe hard is de afspraak dat de energiemarkt, de markt voor gas en elektriciteit,
in 2004 vrij is? Is sprake van een tentatieve overeenkomst of van een ingevuld
akkoord? Wat zijn de randvoorwaarden? Wanneer komen de consumenten aan bod?
Op welke manier wordt verzekerd dat er ook een aanbod van groene energie kan
zijn?Voorzitter. De top leek wel een kinderopvangtop. Vorige week is over de
kinderopvang gesproken en nu weer. Waarom zijn eigenlijk over de kinderopvang
geen afspraken gemaakt, waarom geen richtlijnen of streefcijfers? Als je de
arbeidsparticipatie wilt laten toenemen, is aandacht voor de kinderopvang
nodig, zeker voor de opvang van de kinderen van 0 tot 3 jaar. Voor die groep
is een laag streefcijfer overeengekomen. Graag hoor ik daarom van de staatssecretaris
waarom het kabinet zo huiverig is om verder te gaan.Voorzitter. Ik kan het niet laten over het onderwerp onderwijs kort iets
te zeggen. Er is afgesproken dat in 2003 één op de vijftien
leerlingen moet beschikken over een internetaansluiting op school. Schiet
op met de realisatie van die aanbeveling voordat het te laat is, zou ik tegen
de minister-president willen zeggen.Er is gesteld dat door jonge kinderen twee vreemde talen moeten worden
geleerd. Dat vind ik een heel goed plan, maar staat dat niet een beetje haaks
op het Nederlandse systeem? We hebben in de basisvorming pas weer een taal
uit het pakket gehaald. Daarom vraag ik: hoe gaan de afspraken op Europese
schaal zich verhouden met de Nederlandse?Voorzitter. Dan wil ik iets zeggen over het karakter van de top. De minister-president
noemde het een rondreizend circus. Het is niet de eerste keer dat hij dit
zegt en misschien zal hij het in Sevilla herhalen. Ik ben geporteerd voor
de suggestie van collega Timmermans om na te denken over een vast vergaderpunt
in Brussel. In de diverse lidstaten kunnen voldoende andere evenementen plaatsvinden,
zoals informele toppen en raden en culturele evenementen. Daarmee kun je de
positie van de Europese lidstaten ook goed inkleuren, terwijl je dan toch
in Brussel een vaste plaats voor de top hebt. Ik verwacht dat zo'n vaste plaats
versobering en verzakelijking van de Europese top met zich brengt. Nu is er
inderdaad sprake van een circus dat van hot naar her reist.Wat gebeurde er, vraag ik nu aan minister-president Kok, precies op vrijdagavond?
Kreeg hij de indruk dat premier Aznar met een aantal correspondenten, staatshoofden
en regeringsleiders even enkele besluiten wilde nemen over het karakter van
de Europese raden? Was er de dreiging dat de ministers van buitenlandse zaken
buiten de boot zouden vallen en is hij er toen "dwars voor gaan liggen"? Wat
is daar precies gebeurd? De afspraak is gemaakt dat de staatshoofden en de
regeringsleiders alsmede de correspondenten – wie zijn dat overigens? –
zich over deze kwestie buigen, maar de ministers van buitenlandse zaken mogen
net nog even meedoen in Sevilla. Dat is een troost voor minister Van Aartsen.
Hij is nu niet aanwezig. Ik verwacht dat hij een moeilijk weekend heeft gehad.
De Zweedse premier Persson heeft gezegd: de ministers van buitenlandse zaken
zijn een deel van het probleem. Vanwege de kritiek op de ministers van buitenlandse
zaken krijg ik het bijna te doen met minister Van Aartsen, maar misschien
kan de premier alles een enigszins in perspectief zetten.Voorzitter. Dan iets over Monterrey. Overigens: over Monterrey met twee
r'en. Als je het met één r spelt, krijg je reisproblemen. De
afspraak die in Monterrey is gemaakt, is toch eigenlijk schandalig mager:
in 2006 gemiddeld 0,39% van het BNP binnen Europa. Daar moeten wij ons toch
echt voor schamen. Ik meen dat mevrouw Herfkens dat deze week met andere woorden
en in een andere taal in Monterrey heeft gezegd. Heeft de minister-president
hetzij in Barcelona hetzij afgelopen maandag in Amsterdam de Duitse bondskanselier
de oren gewassen vanwege het gebrek aan engagement van met name Duitsland
om zich achter de doelstelling van 0,7% BNP te scharen? Over een aantal jaren
zouden we dat percentage moeten halen, maar we komen nu gemiddeld op 0,39%
BNP. Daar moeten wij ons toch echt diep voor schamen. Overigens: complimenten
voor de Nederlandse inzet. Waar dient het Nederlands-Zweedse papier nog voor?
Dat papier is bij het verslag gevoegd. Is dat een soort eigen klaroenstoot
die Nederland samen met Zweden geeft en waarmee het nog eens wil laten zien
dat wij het allemaal beter en sneller hadden gewild? Graag krijg ik op dit
punt nog een toelichting.Voorzitter. Dan wil ik kort nog iets zeggen over de buitenlandspolitieke onderwerpen. Er is discussie ontstaan over de betekenis van de oproep
van de Europese Raad aan Israël en de andere landen in de regio om zich
te houden aan het volkenrecht. Had Nederland nu wel of niet ingezet op een
scherpere tekst ten aanzien van de toepasbaarheid van de vierde Geneefse Conventie
op de bezette gebieden? Naar mijn mening heeft Nederland goed gehandeld; het
kabinet heeft zich terecht achter het advies van de commissie van advies volkenrechtelijke
vraagstukken geschaard. Het was dan ook goed geweest als Europa op dit punt
klare taal had gesproken. Er is weliswaar een oproep gedaan om zich aan het
internationaal recht en aan de normen van de mensenrechten te houden, maar
het had allemaal wat feller gekund.Is er een poging gedaan om over Irak te praten? Premier Verhofstadt heeft
getracht het onderwerp aan de orde te stellen, maar hij schijnt te zijn teruggefloten.
Het is toch eigenaardig dat er op een Europese top niet wordt gesproken over
ontwikkelingen die tegelijkertijd gaande zijn in Irak. Moet die agendering
altijd als een soort keurslijf dienen?Bij het bezoek van de president van Nigeria zijn terecht vragen gesteld
over de dreigende doodstraf, op zeer wrede manier, van een jonge vrouw in
Nigeria. Naar mijn mening is het van belang dat Europa op dit punt de druk
op de ketel houdt.Ik heb mij geërgerd aan de uitspraak dat Europa bereid is, de NAVO-operatie
over te nemen met dien verstande dat de permanente regelingen voor de EU-NAVO-samenwerking
Berlijn-plus dan bestaan. Deze passage staat in de conclusies. Of Europa doet
een aanbod aan Macedonië dat het kan waarmaken, of Europa zorgt ervoor
dat het huis op orde is. Ik heb er moeite mee dat Macedonië wat wordt
voorgehouden dat misschien niet kan worden waargemaakt. Overigens deel ik
de politieke conclusie van collega Timmermans.De heer Weisglas (VVD):Ik begrijp de stelling van de heer Hoekema dat het ten opzichte van Macedonië
merkwaardig is om een aanbod te doen onder een voorbehoud dat zelf moet worden
opgelost, maar hij staat toch wel achter het voorbehoud? Het voorbehoud dat
er een goede regeling moet zijn tussen de EU en de NAVO voordat de EU militaire
activiteiten kan verrichten van welke aard dan ook?De heer Hoekema (D66):Ik kan collega Weisglas daarin alleen maar gelijk geven. Hij weet echter
ook dat het overleg vastzit op een heikele, diplomatieke, bijna verbale kwestie.
Het is daarom betreurenswaardig dat Macedonië wordt lekker gemaakt met
een aanbod dat misschien niet kan worden waargemaakt. Ik ben het echter eens
met collega Weisglas.De minister-president reist volgende week af naar Joegoslavië. Hij
heeft jarenlang getracht, het land en de mensen aldaar bij elkaar te houden.
Wellicht kan hij bij zijn bezoek proberen om een bijdrage te leveren aan het
bij elkaar houden van het nieuwe Joegoslavië. Ik doel hiermee op de recente
ontwikkelingen in het land.De heer Timmermans (PvdA):De heer Hoekema stelde voor aanvang van de vergadering dat dit de laatste
keer is dat hij in de Kamer zal spreken in het kader van het verslag van een
Europese Raad. Ik misbruik deze interruptie om hem te bedanken voor een prettige
samenwerking in deze discussies.De voorzitter:Dat had u ook in uw eigen termijn kunnen doen.De heer Hoekema (D66):Het is wel aardig van collega Timmermans. Dank u voorzitter voor uw mildheid.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Ik zal mij niet bezondigen aan sentimentaliteitbetuigingen
aan het adres van de heer Hoekema, maar hij weet hoezeer ik hem zal missen.Hoe korter de regeerakkoorden in Nederland, hoe uitvoeriger de voorzittersconclusies
in Europa zijn. Ik herinner aan de afspraak die in Göteborg is gemaakt,
namelijk laten wij het kort houden: 15 bladzijden conclusies. In toenemende
mate is het functioneren van de Raad het onderwerp van discussie. Alle vergelijkingen
met een rondreizend circus, inmiddels begeleid door antiglobalisten, zijn
niet meer origineel maar wel waar. Ik neem aan dat de Conventie zich over
dit punt zal uitspreken en in dat verband heb ik een vraag over hetgeen in
Barcelona over deze materie is gezegd. Bij de komende Europese top in Sevilla
zal een eerste debat worden gehouden over het verslag van de commissievoorzitter,
de heer Giscard d'Estaing. Is dat echter niet te vroeg? Doet het niet af aan
het onafhankelijk functioneren van de Conventie als de Europese Raad zich
daarover uitspreekt? Wat voor soort debat zal in Sevilla gevoerd worden? De
minister-president zal mijn interesse over dit onderwerp begrijpen. Is er
reeds meer duidelijkheid ontstaan over de toekomst van het Verdrag van Nice.
Ik refereer natuurlijk aan de positie van Ierland.Ik heb vroeger wel eens gezegd dat de Europese Raad zich wat vaker zou
moeten buigen over eerder getrokken conclusies en die ook zou moeten evalueren.
Dat is gebeurd met de conclusies van Lissabon en dat verdient waardering.
Er is veel bereikt in Barcelona. Op een enkel onderdeel heb ik nog vragen.De energiebelasting is een ijzeren verplichting die voortvloeit uit Kyoto,
om het kort samen te vatten. Maar wat is nu de betekenis van dit akkoord,
zo vraag ik de minister-president. De intentie om te komen tot een energiebelasting
is natuurlijk al heel oud. Welke garantie hebben wij nu dat die er ook daadwerkelijk
komt? Wanneer moet dat rond zijn? Zijn er ook aanwijsbare resultaatsverplichtingen?
Waarom moet in de conclusies nu al een uitzondering worden gemaakt voor het
goederenvervoer?In de conclusies staat dat de energiemarkt vanaf 2004 wordt geliberaliseerd,
met uitzondering van de huishoudens. In Nederland was nu juist besloten om
dat in 2004 voor huishoudens wel te doen. Wat betekent deze Europese beslissing
nu voor het Nederlandse beleid? Kan dat nog wel in die vorm doorgaan?Collega's refereerden al aan de eerder door mij geïnitieerde en Kamerbreed
gesteunde motie van juni 2001, na de top van Göteborg, om te bevorderen
dat men zich bij een volgende Europese Raad zou verantwoorden over de wijze
waarop de lidstaten het streefcijfer van 0,7% ODA denken te halen. Over die
motie kan ik heel tevreden zijn. Mevrouw Herfkens heeft er in elk geval druk
mee gewerkt. Zij wist zich daardoor binnen het kabinet en ook in Europa gestimuleerd
om er nog wat van te maken. Uit de conclusies blijkt dat de Europese
Raad wel een stapje vooruit heeft gemaakt, maar het is, collega Hoekema citerend,
wel een heel klein stapje. Ik vind ook dat de belofte die nu in de conclusies
is vastgelegd, wel heel vreemd is geconstrueerd. Nu staat er dat er in 2006
collectief een EU-gemiddelde moet zijn van 0,39%. Dat collectieve gemiddelde
betekent naar mijn gevoelen dat wanneer in Nederland het volgende kabinet
bijvoorbeeld uitvoering zou geven aan het programma van de ChristenUnie, waarin
op dit punt sprake is van 1%, een ander land dat tekortschiet, het wat rustiger
aan kan doen. Dan haalt men namelijk dat gemiddelde toch wel. Ik krijg dus
graag een reactie op de constructie van die collectieve belofte.Bij interruptie heb ik mijn gevoelens al laten blijken over de conclusie
inzake de kinderopvang. Ik vind het echt van de gekke dat Europa streefcijfers
gaat vaststellen voor de kinderopvangcapaciteit. Ik wil het niet verder ridiculiseren,
maar er zijn allerlei voorbeelden die daarnaast kunnen worden gezet. Tegen
collega Timmermans zeg ik dat het niet op een groot bezwaar stuit als de Europese
Raad uitspreekt dat men hindernissen wil wegnemen voor de participatie van
vrouwen op de arbeidsmarkt, afgezien van het bezwaar dat de conclusies dan
weer zo lang worden. Ik heb echter grote moeite met de vorm waarin dat is
gebeurd. Als nu ergens het subsidiariteitsbeginsel van toepassing is, is dat
dan niet hier het geval? Waarom is het zo concreet geformuleerd?De heer Hoekema (D66):Had de heer Van Middelkoop in het verleden ook bezwaar tegen de streefcijfers
voor arbeidsparticipatie? Vond hij dat die ook vielen onder de subsidiariteit?
Hadden wij dat niet moeten doen?De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik weet niet meer precies hoe dat allemaal geformuleerd was, maar ook
hiervoor geldt dat wij allemaal weten dat het bevorderen van de arbeidsparticipatie
van vrouwen per land op een verschillende manier met verschillende wetgeving
kan worden gedaan. Tegen zo'n conclusie heb ik ook geen bezwaar. Ik heb ook
geen bezwaar tegen een conclusie over de kinderopvang, maar het gaat mij om
de concrete cijfers voor bijvoorbeeld 3-jarigen tot de leerplichtige leeftijd.
Laat dat nou een beetje aan de landen zelf over. Die moeten toch al benchmarken
met elkaar, om collega Timmermans te citeren.De heer Hoekema (D66):Op dit punt is er duidelijk een verschil van mening tussen de ChristenUnie
en D66. U vindt eigenlijk dat de streefcijfers over de arbeidsparticipatie
niet kunnen. Als je dat wel wilt, hoort erbij dat je ook voor de kinderopvang
streefcijfers formuleert.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik houd het niet voor onmogelijk dat die verschillen niet zo groot hoeven
te zijn. Wij kunnen nationaal wel verschillend denken over kinderopvang, arbeidsparticipatie
van vrouwen, de man-vrouwrolverdeling, enzovoorts, maar het gaat mij nu om
de wijze waarop Europa zich buigt over deze onderwerpen en de mate van concreetheid
daarin.De heer Timmermans (PvdA):U sleept de subsidiariteitkwestie er echt met de haren bij. Er is namelijk
geen enkele sprake van dat het hierbij gaat om een Europees beleid, of om
een bevoegdheid van een Europese instantie. De lidstaten spreken met elkaar
een streefcijfer af, dat naar mijn oordeel niets heeft te maken met subsidiariteit.
Als u wilt volhouden dat dat wél zo is, moet u dat onderbouwen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat wordt een lastig debat! U zult het toch met mij eens zijn dat, als
dit kan, er ontzettend veel kan in de sfeer van het formuleren van goede bedoelingen
in de mate van concreetheid waarin dat nu gebeurt. Collega Weisglas zei zo-even
dat we ons dan ook kunnen gaan uitspreken over schoolmelk! Het gaat mij om
subsidiariteit als mentaliteit, als manier van omgaan met elkaar. In dit geval
zou dat hebben betekend dat zo'n top moet worden bevrijd van het doen van
uitspraken van dit type.De voorzitter:Ik zie dat de heer Timmermans weer wil interrumperen. Ik benadruk dat
hij niet zijn termijn hoeft te herhalen! Het woord is aan de heer Van Middelkoop,
die zijn betoog kan vervolgen.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Een heel belangrijk thema is het Midden-Oosten. De Europese Raad heeft
zich aangesloten bij de terminologie van de Veiligheidsraadresolutie 1397,
waarin voor het eerst wordt gesproken over een regio met twee staten, Israël
en Palestina, die naast elkaar moeten leven binnen veilige en erkende grenzen.
De verwezenlijking daarvan is een zaak van beide partijen. Jammer dat minister
Van Aartsen hier niet bij dit debat kan zijn – ik accepteer dat –
want anders had ik de volgende vragen aan hém gesteld. Is er een soort
bemiddelingsambitie van Nederland? Was er sprake van het passeren van het
Spaanse voorzitterschap? Graag enige duidelijkheid.De heer Weisglas (VVD):Ik begrijp de vragen wel. Dat soort vragen heb ik in het verleden ook
wel eens gesteld.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat klinkt bemoedigend!De heer Weisglas (VVD):Ik zeg dat, omdat u mij dat als antwoord zou kunnen geven. In de afgelopen
periode zie je de grote landen, premier Blair voorop, allerlei soloacties
ten aanzien van het Midden-Oosten begaan. In dat licht bezien, moet ik zeggen
dat ik een Nederlandse soloactie minder erg vind dan vroeger.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U hebt meer kritische tonen in mijn tekst gehoord dan ik heb willen inbrengen,
dus dank voor uw interruptie. Ik heb zelf al eens gezegd dat ik soms ontzettend
jaloers ben op de rol van de Noren, inwoners van een niet-EU-land, bij dit
soort vredesprocessen. Als Nederland op dit punt initiatieven kan nemen die
de zaak van de vrede kunnen dienen, heeft dat mijn volledige instemming. Dit
waren meer informatieve vragen.Het zou goed zijn als de heer Arafat naar de topconferentie van de Arabische
liga in Beiroet gaat. Is het kabinet het ermee eens dat het aan die top is –
dat moet ook worden uitgesproken – om niet alleen de terreur te veroordelen,
maar vooral ook uitspraken te doen over de veilige grenzen van de joodse staat
Israël en om die te erkennen? De bal ligt nu daar.Is naar de waarneming van de minister-president – dit is iets heel anders – sprake van een zich wijzigende rolverdeling tussen
de Europese Commissie en Duitsland in het bijzonder? Ik krijg de indruk dat
de heer Prodi eerdaags op audiëntie moet gaan bij bondskanselier Schröder,
zich daarbij wat horig opstellend, en moet gaan aanhoren wat Duitsland vindt
dat er allemaal moet gebeuren in Europa. Als dát de nieuwe structuur
gaat worden, praten we over niet onbelangrijke machtsverschuivingen binnen
Europa, waarvan je je moet afvragen of dat het Nederlandse belang dient. Ik
moet het even doen met krantenartikelen Graag hoor ik daarom de mening van
de minister-president daarover.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter. Minister Zalm zei afgelopen zondag in Buitenhof dat er bij
zo'n Eurotop niet veel gebeurt. Hiermee legt hij de vinger op de zere plek.
Het is precies wat er altijd op dit soort toppen valt aan te merken. Premier
Aznar verklaarde dat de Lissabonstrategie nu onomkeerbaar is geworden. De
laatste keer dat we dit hoorden, was na de top van Nice. Het proces van de
uitbreiding was vanaf toen onomkeerbaar geworden. Het lijkt erop dat elke
keer wanneer spijkers met koppen moeten worden geslagen terwijl er achteraf
niet veel uitkomt, men het onomkeerbaarheidsargument weer uit de kast haalt.
Mijn indruk is dat de resultaten nogal bleekjes afsteken bij de gezwollen
taal die vooraf gesproken werd.Tijdens de top in Göteborg vorig jaar is besloten om aan de Lissabonstrategie
een duurzaamheids- en milieudimensie toe te voegen. Mijn fractie heeft het
gevoel dat dit zich beperkt heeft tot de constatering van alle daar aanwezige
ministers dat zij zelf uit een goed milieu kwamen en het daar wel bij konden
laten. Wij hadden al het vermoeden dat Spanje een vrij neoliberale agenda
zou gaan voeren, maar als wij de Spaanse agenda bekijken, moeten wij ons serieus
afvragen of Spanje er überhaupt wel bij was in Göteborg. De aandacht
voor milieuproblematiek en duurzaamheid was namelijk ver te zoeken. De regeringsleiders
hebben wel herhaald dat zij het Kyoto-protocol zullen ratificeren. Dat men
deze steun heeft uitgesproken is alleen maar toe te juichen.Mijn fractie is ook verheugd over het besluit om een Europese energieheffing
in te voeren. Dat werd tijd. De vraag is evenwel waarom het nog tot december
dit jaar moet duren voor er een politiek akkoord ligt, nu het Spaanse veto
van tafel is. Betekent de verwijzing naar de opening van energiemarkten dat
de energieheffing pas vanaf 2004 realiteit is? Waarom zo lang wachten? Zal
de toekomstige richtlijn daadwerkelijk leiden tot hogere tarieven voor niet-duurzame
vormen van energie, of moeten wij meer verwachten van het commissievoorstel
voor handel in CO2-emissierechten? In de conclusie wordt ook gesteld
dat bij de richtlijnen inzake energiebelasting rekening gehouden dient te
worden met de behoefte van de beroepsbeoefenaars in de sector van het goederenvervoer
over de weg. Hoe moeten wij dit interpreteren? Kan dit betekenen dat vervoerders
over de weg eventueel vrijgesteld kunnen worden van deze energieheffing? Dat
lijkt ons een bijzonder ongelukkige zaak. Hoe verhoudt zich dat tot het feit
dat Duitsland per 1 januari 2003 een kilometerheffing voor het vrachtvervoer
gaat invoeren? Zou het geen betere uitgangspositie zijn om ook de beprijzing
van het goederenvervoer te regelen? Zou die uitgangspositie geen betere afspiegeling
zijn van de kosten die de samenleving opbrengt voor deze vorm van transport?
De coherentie van het Europese beleid, waar de Europese Raad toch voor moet
zorgen, lijkt op dit punt ver te zoeken.Mijn fractie hoopt dat de kaderrichtlijn voor nutsvoorzieningen, punt
42 in de conclusies, daadwerkelijk tot stand komt. Wij vinden het bijvoorbeeld
belangrijk dat iedereen, waar hij of zij ook woont, recht heeft op aansluiting
op het stroomnet. Het lijkt ons dat een dergelijke kaderrichtlijn een mooie
kans biedt om de excessen van liberalisering tegen te gaan. Wij verwachten
van de regering dat zij de besluitvorming inzake zo'n richtlijn niet zal traineren.
Graag verneem ik een toezegging op dit punt.Ik kom op de conferentie in Monterrey en de gemeenschappelijke Europese
inzet. Toegegeven, aan de Nederlandse inzet heeft het niet gelegen dat er
geen tijdspad kon worden afgesproken waarop de lidstaten op 0,7% van het BNP
voor het ODA zouden komen. De uiteindelijke toezegging om in 2006, over vier
jaar dus, het Europese gemiddelde met 0,06% te verhogen tot 0,39% van het
Europees gemiddelde kan ronduit beschamend genoemd worden en is eigenlijk
ongelooflijk.De Europese leiders keren met rasse schreden terug op hun aanvankelijke
hoopvolle toezeggingen tijdens de top van Laken. De top van Monterrey is bijna
afgelopen en de voortekenen zien er niet zo goed uit voor de ontwikkelingslanden.
Ik hoop dan ook dat zij dit niet als een motie van wantrouwen zullen opvatten,
want daar lijkt het namelijk wel op. Daarnaast hoop ik dat deze minimale toezeggingen
geen voorbode zullen vormen voor de Europese inzet later dit jaar tijdens
de top voor duurzame ontwikkeling in Johannesburg. Ik roep de EU en het kabinet
op om alles wat ze nu hebben laten liggen dan in ieder geval in te halen.De Ecofin-raad zal andere methoden bestuderen om de schuldenlast van de
minst ontwikkelde landen te verlichten. Ik denk dan meteen aan het HIPC-initiatief.
Minister Herfkens heeft voor de conferentie in Monterrey een brochure uitgegeven,
getiteld "Boter bij de vis", waarin zij schrijft dat Nederland volmondig achter
dit initiatief staat. Tegelijkertijd signaleert zij "dat het nog steeds een
beperkt initiatief is omdat het uitgaat van een veel te hoge houdbare schuld
van 150% van het bruto nationaal product". Mijn vraag aan de regering is of
dit inderdaad een regeringsstandpunt, hetgeen wij hopen. Is de regering tevens
bereid om in de Ecofin-raad aan te dringen op een nader onderzoek naar dit
HIPC-initiatief en om herziening van aannames op dit initiatief van toepassing
te laten worden?De fractie van GroenLinks kan met tevredenheid instemmen met sommige afspraken
die gemaakt zijn op sociaal gebied. Vooral de toezegging om hindernissen voor
deelname van vrouwen aan de arbeidsmarkt weg te nemen, spreekt ons aan. Ik
heb het dan natuurlijk over de kinderopvang en het streven van de lidstaten
om voor 2010 een voorziening kinderopvang te realiseren voor ten minste 90%
van de kinderen tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd
en voor ten minste 33% van de kinderen onder de drie jaar. Wil de regering
dit streven daadwerkelijk realiseren, aangezien zij zich aanvankelijk niet
op streefcijfers wilde laten vastleggen? Zo ja, waarin lag dan het bezwaar
van de regering om dit geen streven te noemen?De Europese Raad heeft een vrij lange en vrij evenwichtige verklaring
aangenomen over de situatie in het Midden-Oosten. In de aanvankelijke verklaring
was een verwijzing naar de vierde Chinese conferentie opgenomen, bedoeld als
kritiek op het Israëlisch optreden in de bezette gebieden. In de slottekst
is die verwijzing weggevallen. Ik weet dat minister Van Aartsen het met mij
eens is dat deze vierde Chinese conferentie hier van toepassing is. Mijn vraag
aan de regering is dan ook waarom die verwijzing is weggevallen. Wat is het
standpunt van de regering hierover? Ik hoop oprecht dat met de terugtrekking
van het Israëlische leger een staakt het vuren tot stand gebracht kan
worden. Sharon zou alleen onder deze voorwaarde bereid zijn om Arafat weer
volledige bewegingsvrijheid terug te geven. Ook wanneer er onverhoopt geen
bestand kan worden afgesloten, lijkt het mijn fractie van groot belang dat
Arafat in ieder geval de bijeenkomst van de Arabische liga deze maand kan
bijwonen. Is de EU en is Nederland bereid om druk uit te oefenen om dit te
bewerkstelligen, mocht er onverhoopt toch geen bestand komen?Het meest frappante aspect aan de top is wel dat er hoegenaamd met geen
woord gesproken is over de Atlantische relatie en de relatie met Irak. Mijn
fractie heeft in het AO dat voorafging aan de top al aangegeven dat hier volgens
ons toch wel alle aanleiding toe was. Ik heb begrepen dat België het
onderwerp tijdens de top ter sprake heeft proberen te brengen, maar dat dit
door de voorzitter, onder druk van de Britse premier, werd afgehamerd. Is
de minister-president in dit geval zijn collega Verhofstadt te hulp geschoten?
Zo niet, waarom niet? Premier Blair heeft intussen in de wandelgangen gelobbyd
voor steun voor een eventuele aanval, als wij de kranten ten minste mogen
geloven. Schröder heeft gezegd dat Duitsland alleen aan de militaire
aanval zal deelnemen of een aanval zal steunen, indien de VN een dergelijke
actie goedkeurt. Wat is het standpunt van de regering op dit punt? Is de regering
van mening dat een eventuele aanval op Irak in de lijn van zelfverdediging
van de VS moet worden gezien?De Ecofin-raad gaat binnenkort praten over omvangrijke bedragen die ter
beschikking gesteld zouden gaan worden aan Euratom, onder andere om kerncentrales
in Roemenië af te bouwen. Dat zijn zeer gevaarlijke kerncentrales van
het type Tsjernobyl. Is de regering op de hoogte van deze ontwikkelingen en
vindt zij met ons dat dat een ongewenste ontwikkeling is en dat deze gelden
beter niet daarvoor uitgetrokken kunnen worden?De heer Weisglas (VVD):Mevrouw de voorzitter. De Europese Raad van Barcelona is een volgende
stap in het Lissabonproces en heeft als doel van Europa in 2010 de meest welvarende
en concurrerende economie van de wereld te maken. Wij weten allemaal dat daar
vooral door de gevolgen van de geringe economische groei in een aantal belangrijke
lidstaten, behoorlijk de klad in zit. Tegen die achtergrond is het goed dat
men in Barcelona geprobeerd heeft om vaart te zetten achter een aantal afspraken
die in Lissabon zijn gemaakt. Als je echter kijkt naar de resultaten, kun
je niet anders dan opmerken dat Barcelona een top was met erg veel details,
veel uitstel en uiteindelijk vrij gering concreet resultaat. Op een aantal
punten vindt de VVD-fractie dat echter niet zo erg. Wij vinden namelijk dat
het Lissabonproces een proces van te veel details is en van te veel onderwerpen
waarmee Europa zich eigenlijk helemaal niet zou hoeven te bemoeien. Bij interruptie
kwam het onderwerp van de kinderopvang al naar voren.Een punt waarop wel een stap in de goede richting is gezet en waarmee
fractie blij is, is de liberalisering van de energiemarkt. Het is overigens
een deelstap, want het geldt alleen voor ondernemingen. Het is gelukt ondanks
zwaar Frans verzet, dit tegen de achtergrond van de binnenlandspolitieke situatie
aldaar en de verkiezingen. Liberalisering van de energiemarkt voor ondernemingen
en straks hopelijk ook voor consumenten, is in de ogen van mijn fractie van
belang, onder andere omdat het meer keuzevrijheid geeft aan bedrijven en dus
beter is voor de concurrentiepositie. Bovendien is ze van belang omdat het,
als het ook voor de consument gaat gelden, meer keuzevrijheid geeft aan consumenten,
hetgeen tot een lagere energierekening zou kunnen leiden. Ik heb gelezen dat
er een akkoord zou zijn over het Europese satellietnavigatiesysteem, Galileo.
Is dat zo? Mocht het zo zijn, dan is mij niet duidelijk op grond waarvan Nederland
daarmee akkoord zou zijn gegaan. De minister van Financiën heeft ten
eerste al aangegeven dat hij aanhikt tegen de financiële kant daarvan.
Ten tweede waren er nog problemen met overlappingen met militaire satellietwaarneming,
wat primair in de NAVO en in samenwerking met de Amerikanen moet plaatsvinden.
Dit debat is natuurlijk ook bestemd voor vragen over onderwerpen als dit.De heer Hoekema (D66):Mijn vraag is een beetje riskant, maar ik stel haar toch. Gesteld dat
er afspraken zijn gemaakt over een financieel plafond, waardoor de financiële
risico's voor Nederland bevredigend zijn afgedekt. Bent u dan nog tegen een
Europees systeem als zodanig? Het kan natuurlijk van belang zijn voor de Europese
veiligheids- en defensiepolitiek om zo'n systeem te hebben.De heer Weisglas (VVD):Ik wacht graag eerst het antwoord van de regering af. Ik zei al eerder
dat het een belangrijk vraagpunt voor mijn fractie is. Wij vinden dat voorkomen
moet worden dat er overlapping plaatsvindt met wat er al in NAVO-verband samen
met de Amerikanen plaatsvindt.De heer Timmermans (PvdA):Ik heb de VVD-fractie in een ander verband heel erg horen tamboereren
op de noodzaak van technologische ontwikkeling. Biedt dit project voor Nederlandse
bedrijven niet de uitgelezen kans om op Europees niveau bezig te zijn met
high tech?De heer Weisglas (VVD):Dat vind ik een riskante interruptie. Dat andere verband is natuurlijk
de JSF, de Joint Strike Fighter. Wij vinden juist dat er op dat gebied zeer
intensief met Amerika moet worden samengewerkt, ook vanuit
een militair-politiek oogpunt. Misschien geeft deze interruptie wat dat betreft
hoop voor de toekomst.De heer Timmermans (PvdA):Bij dat project is de technologische toegevoegde waarde uiterst gering,
terwijl dit project juist zeer veel technologische toegevoegde waarde zou
kunnen hebben. Misschien moet u daar ook nog maar eens naar kijken. U mag
mij best in Jip en Janneke-taal antwoorden, maar zo gemakkelijk komt u er
bij mij niet vanaf.De heer Weisglas (VVD):Laten wij wat de JSF betreft maar wachten op het debat daarover en wat
Galileo betreft wachten wij het antwoord van de regering af. Verder moet mij
van het hart dat het mij tegenvalt dat u nu pas met dat flauwe grapje over
J en J komt.Voorzitter. Dan maak ik nog een opmerking over de vervroegde uittreding
voor werknemers, de VUT, en over de pensioenen. Over het laatste punt is bij
vorige toppen al gesproken en ook in het AO van vorige week is dat onderwerp
aan de orde geweest. Kunnen de bewindslieden kort uiteenzetten wat er bereikt
is op het punt van de pensioenafspraken? Nederland heeft bij vorige gelegenheden
terecht een koers ingezet die, zoals bekend, de steun van onze fractie heeft.Ik voeg mij bij wat de collega's hebben gezegd over ontwikkelingshulp.
Het officiële streefcijfer van de Verenigde Naties is al dertig jaar
0,7% van het bruto nationaal product. Dan is het toch belachelijk dat wij
positief moeten zijn over de Europese afspraak om te komen tot een gemiddeld
percentage van 0,39%. De heer Van Middelkoop benadert dit vanuit een andere
invalshoek dan ik, gezien zijn verkiezingsprogramma. Hoe meer wij doen, hoe
sneller dat gemiddelde wordt gehaald. Ik vraag de bewindslieden, maar misschien
beter de collega's gelet op de volgende regeerperiode en het opstellen van
een regeerakkoord, of het zo langzamerhand niet realistisch is als Nederland
niet minder maar ook niet meer doet dan hetgeen is afgesproken in het verband
van de VN en dus gewoon 07% van het BNP besteedt aan ontwikkelingshulp. Ik
ben blij dat collega Hessing, onze woordvoerder op dat terrein, net de zaal
in komt.De voorzitter:Maar die doet niet mee aan dit debat en laten wij ons daartoe maar beperken!De heer Weisglas (VVD):Ik nodig hem ook niet uit op het spreekgestoelte, maar ik vond het leuk
om hem even in de Handelingen te hebben staan.De voorzitter:Dat is dan bij dezen gebeurd!De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Als het volgende kabinet inderdaad op 0,7% gaat zitten, zou dat volgens
mij echt het verkeerde signaal zijn, niet alleen naar andere lidstaten, maar
überhaupt naar de rest van de wereld. Mag ik uw woorden zo verstaan dat
waar u in het verleden – ik weet overigens niet of dat altijd wel zo
serieus was – pleidooien hield om maar gewoon op die 0,7% te gaan zitten,
u zich nu gesterkt voelt door dit type conclusies om dat nog eens uit te spreken?De heer Weisglas (VVD):Ja, ik weet wel dat u een andere invalshoek heeft, maar ook door uw rekenkundige
opmerking dat alles wat wij meer doen, andere landen minder kunnen doen. Dat
blijft dan zo. Als wij zelf die grens van 0,7% BNP stellen – en daar
is helemaal niets mis mee, want dat is afgesproken in de VN – dan doen
wij meer dan op twee à drie landen na alle andere rijke landen in de
wereld. Dat vinden wij een betere stimulans voor andere landen om naar dat
gemiddelde toe te gaan dan dat wij weer de kastanjes uit het vuur gaan halen!De heer Timmermans (PvdA):Voorzitter. De inbreng van de heer Weisglas doet mij denken aan de beroemde
uitspraak "en overigens ben ik van mening dat...", want hij komt vaker met
de opmerking dat hij graag ziet dat Nederland minder uitgeeft aan ontwikkelingshulp,
maar dan moet hij mij maar eens uit te leggen hoe wij door minder uit te geven
de internationale solidariteit zouden bevorderen en andere Europese landen
zouden aanmoedigen om juist meer aan ontwikkelingshulp uit te geven. Dat is
een onlogische redenering die ik echt niet kan volgen.De heer Weisglas (VVD):Ik heb het net gezegd, want het is wel heel gemakkelijk om dat gemiddelde
percentage van 0,39 te bereiken door landen die al meer doen dan door de WeisglasVN
gevraagd wordt nog meer te laten doen. Dat is gewoon een rekenkundig antwoord.
Verder is het onze politieke opvatting die ook heel duidelijk en eerlijk in
ons verkiezings programma staat dat met 0,7% BNP voor ontwikkelingshulp
helemaal niets mis is. Dat is prachtig en precies wat de VN vragen. Het gaat
dan nog steeds om zo'n 5 tot 6 mld gulden.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Is dat voor u zo belangrijk dat het een breekpunt kan zijn in eventuele
onderhandelingen over een regeerakkoord?De voorzitter:Daar zijn wij echt nog niet aan toe!De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De heer Weisglas zal toch ook consequenties aan zijn woorden moeten verbinden?De voorzitter:De heer Weisglas vervolgt zijn betoog binnen het kader van dit debat!De heer Weisglas (VVD):Zeker, voorzitter.Een aantal collega's heeft gesproken over de opzet van de Europese toppen.
Zelf heb ik dat ook een aantal malen gedaan. Ik zal niet mijn vraag herhalen
die ik bij een andere top wel eens heb gesteld, namelijk of de bewindslieden
wel alle stukken woord voor woord hebben gelezen. Het is nu weer zo'n 3,5
cm papier. Ik zal dan ongetwijfeld te horen krijgen dat zij het de afgelopen
24 uur natuurlijk niet allemaal hebben gelezen, maar de ambtenaren ongetwijfeld
wel. Het blijft toch een feit dat het een wollige papiermassa is die op een
bepaald moment het stempel krijgt van resultaat van de Europese top. Ik vond
het wel leuk om eens een kijkje in de keuken te lezen. Minister Van Aartsen
zei op 18 maart jl. voor Radio 1 in antwoord op een vraag van een journalist:
"Om een uur of vijf, half zes in de ochtend wordt er op je deur gebonkt. Dan
krijg je die conclusies, je springt uiteraard je bed uit en gaat lezen met
rode oren." Ik zie minister Van Aartsen in zijn krijtstreep pyjama, misschien
zelfs met pochet, al het bed uit springen. "Dan gaan wij met elkaar vergaderen
over die tekst, dat wil zeggen met de Nederlandse delegatie, de minister-president,
de staatssecretaris, enz. Die nemen al die punten nog een keer door. Dan gaan
wij die vergadering in, maar als er over komma's en punten en zin voor zin
wordt gemierd – ik kan eigenlijk niet anders zeggen dan dat dit af en
toe gebeurt – dan schiet je niet op en dat is slecht voor het beeld
van Europa!". Ik wil bij dezen deze woorden van de heer Van Aartsen ook tot
die van mijn fractie maken. Dit is toch eigenlijk de beste onderstreping dat
dit proces niet goed is.De heer Timmermans (PvdA):Hoe moet het dan anders?De heer Weisglas (VVD):In de eerste plaats moet het subsidiariteitsbeginsel worden toegepast.
Allerlei onderwerpen die daar niet thuishoren zoals de kinderopvang, moeten
niet tijdens de top worden besproken. In de tweede plaats moeten allerlei
punten niet te snel bij vakraden worden weggehaald. Die moeten gewoon door
de ministers in de vakraden worden besproken. Dit kan best gecoördineerd
worden door de Algemene Raad, maar die onderwerpen moeten niet direct in de
top worden gebracht. Deze keer viel het mee, maar de top zou zich ook niet
bezig moeten houden met alle actualiteiten van de dag. De top zou zich moeten
beperken tot de hoofdlijnen.Ik ben het eens met de besluitvorming van de Europese Raad over Zimbabwe.
De verkiezingen waren frauduleus en dit wordt ook als zodanig door de Europese
Raad beschreven. Het is heel goed dat de sancties zijn gericht tegen Mugabe
en zijn directe omgeving, want anders is de bevolking niet alleen de dupe
van het beleid van de eigen regering, maar ook van die sancties. Ik betreur
het dat de Afrikaanse landen, inclusief Zuid-Afrika, zoveel milder zijn en
Mugabe in zekere mate de hand boven het hoofd blijven houden, al lijkt dit
nu iets te veranderen door bijeenkomst van de Gemenebest. Deze opstelling
van de Afrikaanse landen is niet goed voor het beeld van Afrika in het algemeen.De heer Hoekema (D66):Mag ik de heer Weisglas een breinbreker voorhouden? Wat moet er nu gebeuren
in Zimbabwe? Waartoe dienen die sancties? Dat de heer Mugabe zegt dat de verkiezingen
frauduleus waren en dat zij zullen worden overgedaan, dat hij de oppositie
in zijn kabinet zal opnemen of dat hij het anders zal aanpakken?De heer Weisglas (VVD):Het laatste zou het mooiste zijn, maar ik ben ook niet naïef en ik
zie dit niet zo snel gebeuren. In ieder geval moeten de sancties leiden tot
een acceptabel beleid en het stoppen van plunderingen, bedreigingen en moorden
op boeren, niet alleen op blanke boeren, maar ook op de zwarte boeren van
de oppositie. Aan het grof schenden van mensenrechten moet een einde komen.
Dit is het minimum. Als de sancties bovendien zouden leiden tot het politiek
opnemen van de oppositie enz. zou dit natuurlijk ook prachtig zijn.Wij hebben in een algemeen overleg al gesproken over de situatie in het
Midden-Oosten. Ik wil ons standpunt zo kort mogelijk samenvatten. Mijn fractie
kan zich goed vinden in de benadering van de minister-president en de minister
van Buitenlandse Zaken tijdens het algemeen overleg. Dit is een evenwichtige
en realistische benadering, in kritische zin gericht op beide hoofdrolspelers
in de regio. Zij onderstrepen het grote belang dat de VS het voortouw nemen.
Dit gebeurt nu ook en dit is de goede reden dat de minister van Buitenlandse
Zaken hier nu niet aanwezig kan zijn. Die benadering vinden wij terug in de
acceptabele verklaring over het Midden-Oosten die in Barcelona is aangenomen.
Wij vinden dit positief.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. De Europese Raad van Barcelona was in ieder geval
in een opzicht een historische top. Voor het eerst mochten delegaties van
de kandidaat-lidstaten de bijeenkomst bijwonen en deelnemen aan de discussie.
Toch moet dit voor hen geen euforische ervaring geweest zijn, mede gelet op
de praktische complicaties. De delegaties die de regeringsleiders uit die
landen vergezelden, waren niet op het archaïsche communicatiesysteem
aangesloten dat door de Europese Raad werd gebruikt, zodat zij pas achteraf
van hun eigen regeringsleiders te horen kregen wat er in de Raad besproken
was. Welkom in Europa, zullen wij maar zeggen.In een ander opzicht was de top zeker niet historisch. Zoals gewoonlijk
uitten diverse regeringsleiders klachten over de slechte voorbereiding; regeringsleiders
moesten daardoor hun kostbare tijd verdoen met detailzaken.
Zij kwamen minder toe aan politieke hoofdlijnen dan gewenst. Het imposante
pakket conclusies van het voorzitterschap is daar een teken van. Graag hoor
ik de mening van de minister-president over dit steeds weerkerende probleem.
Op welke wijze kan bereikt worden dat de Europese Raad zich echt bezighoudt
met hoofdlijnen? Zijn de berichten juist dat de minister-president geprobeerd
heeft, de bespreking van het rapport-Solana over deze problematiek op deze
top tegen te houden? Wat waren daarvoor de redenen?Het Midden-Oosten vormde terecht een belangrijk gespreksonderwerp. De
dramatische geweldspiraal van de afgelopen weken noopt tot voortdurende aandacht
voor dit conflict en tot het opvoeren van diplomatieke druk op beide partijen.
Mijn fractie is van mening dat de verklaring van deze top evenwichtiger is
dan die van de Europese Raad van Laken. Duidelijk worden beide partijen aangesproken
op hun verantwoordelijkheid. Het is enerzijds te waarderen dat het recht van
Israël om het Palestijns terrorisme te bestrijden nadrukkelijk gehonoreerd
wordt. Anderzijds is terecht opgemerkt dat Israël het internationaal
recht dient te respecteren en de troepen zoveel mogelijk dient terug te trekken.
Israël heeft daarmee inmiddels een geloofwaardig begin gemaakt.Mijn fractie neemt evenwel afstand van de passages over twee onafhankelijke
staten. Deze sluiten aan op de grensverleggende Veiligheidsraadresolutie 1397
van vorige week. Zoals bekend is mijn fractie geen voorstander van een onafhankelijke
Palestijnse staat; die zou een permanente bedreiging vormen voor de veiligheid
van Israël. Verder gaat het niet aan om langetermijnoplossingen op deze
wijze voorop te stellen. Allereerst moeten op korte termijn vredesbesprekingen
tot stand worden gebracht. Deze worden evenwel voortdurend gehinderd door
nieuwe Palestijnse aanslagen. Ik wijs in dit verband op de missie van de Amerikaanse
gezant Zinni. Het gaat op dit moment om de beëindiging van het geweld
en de terugkeer naar de onderhandelingstafel. Vervolgens zal het plan-Tenet
moeten worden uitgevoerd.De heer Weisglas (VVD):Misschien komt mijn opmerking wat onverwacht voor de heer Van den Berg.
Zowel de regering van de Verenigde Staten als die van Israël hebben gesteld
dat het resultaat van onderhandelingen een onafhankelijke Palestijnse staat
kan zijn. Gaat het dan niet wat ver dat de SGP-fractie van de Staten-Generaal
in Den Haag daartegen is?De heer Van den Berg (SGP):Ik kan mij deze vraag voorstellen hoewel ik het betreur dat de heer Weisglas
de opvatting van mijn fractie niet deelt. In het verleden stonden wij op dit
punt nader tot elkaar. Mijn fractie ziet evenwel niets in een onafhankelijke
Palestijnse staat. Zij acht dat een gevaarlijke ontwikkeling. Dat is de mening
van mijn fractie. De politieke omstandigheden worden door de heer Weisglas
juist geschetst. Ik constateer die niet met vreugde.De heer Weisglas (VVD):Vanwege veranderende politieke omstandigheden, onder meer in Israël
zelf, staan de heer Van den Berg en ik minder dicht bij elkaar, maar uiteraard
heeft elke fractie in deze Kamer het recht om vrijwel iedere mening uit te
spreken.De heer Van den Berg (SGP):Op dat punt vinden wij elkaar dan weer.Ook het inzetten van internationale waarnemers beoordeelt mijn fractie
kritisch. Daarvan kan immers pas sprake zijn bij duidelijke instemming van
beide partijen. Alleen dan heeft een monitoringsmechanisme draagvlak en kan
het bijdragen aan de zo vurige wens van vrede in het Midden-Oosten.Mijn volgende vraag betreft de EU-China-dialoog van 5 en 6 maart jl. Over
de bijeenkomst hebben wij vernomen dat deze in constructieve sfeer is verlopen.
Is het schokkende rapport "Religion and national security in China", waarover
ik met de heer Rouvoet van de ChristenUnie vragen heb gesteld, wel ter sprake
gebracht? In antwoord op onze vragen terzake heeft de minister van Buitenlandse
Zaken gesteld dat hij het rapport in handen zou stellen van het Spaanse voorzitterschap
met de bedoeling dat het op de agenda van de genoemde dialoog terecht zou
komen. Is dat inderdaad gebeurd en waarin heeft dat geresulteerd?Ik maak enkele opmerkingen over de ontwikkelingshulp. De doelstelling
om het Europees gemiddelde voor 2006 van 0,33% naar 0,39% BNP op te trekken,
is beschamend. Wij vinden dit een beschamend laag gemiddeld voor het zo rijke
Europa. Nederland heeft wat dit betreft nog veel zending te verrichten. Wij
kunnen wel zeggen dat datgene wat Amerika in Monterrey doet, onvoldoende is,
maar wat wij zelf in Europa doen, is eveneens beneden alle peil. Wij vinden
het niveau van 0,7%, voor sommigen een ideaal, al te laag. Zowel op Europees
als op internationaal niveau zal Nederland moeten blijven aandringen op verhoging
van deze norm.Hoofdpunt van de agenda was de tussenstand met betrekking tot het Lissabonproces.
Bij het debat over de top van Lissabon hebben wij de eenzijdige nadruk op
de economische groei gekritiseerd. De regeringsleiders leken toen verblind
door het ideaal, de meest concurrerende economie ter wereld te worden. De
gebeurtenissen van het afgelopen jaar hebben ons getoond dat economische groei
en welvaart ook niet in de hand van regeringsleiders of uitspraken van toppen
liggen. Later zijn terecht milieu en sociale dimensie in het Lissabonproces
ingevlochten om het nodige tegenwicht te bieden. Veel Lissabonafspraken hebben
het karakter van ruim geformuleerde politieke doelstellingen op diverse terreinen,
waar de EU geen besluitvormende bevoegdheid heeft.Voorzitter. Wij zijn hiermee ongelukkig. De subsidiariteitsgedachte is
voor ons een leidend beginsel. Als wij zien wat er op deze top is uitgesproken
over kinderopvang, aantallen internetaansluitingen op scholen, twee talen
op zeer jonge leeftijd enz., dan zijn dat wat ons betreft zaken waarmee Europa
zich niet behoeft te bemoeien. Verregaande Europese bemoeizucht wijzen wij
volstrekt af.Waar het gaat om de liberalisering van de energiemarkt sluit ik mij aan
bij datgene wat al door collega's naar voren is gebracht. Wat de staatkundige
toekomst van Europa betreft hebben wij de indruk dat de Europese Raad en ook
het Europees Parlement de Conventie niet vrij willen laten van institutionele
en politieke opties. Ook al hebben wij duidelijke restricties uitgesproken
over de conventiegedachte, ik hoor graag van de minister-president hoe hij denkt over de onafhankelijkheid van de Conventie.Gisteren is het jaarverslag van de Raad van State verschenen. Daarin staan
onder meer interessante beschouwingen over Europa. Zo wordt gesteld dat Europa
een witte vlek is in het regeringsbeleid. Althans, Europa is onvoldoende in
de nationale beleidsvorming geïntegreerd. Mag ik hierop een reactie van
de regering vernemen?De heer Verhagen (CDA):Mevrouw de voorzitter. De laatste cijfers van het World Economic Forum
waren onverbiddelijk: Europa verliest aan concurrentiekracht; er is een forse
achterstand op de VS. Dit, ondanks het feit dat de regeringsleiders twee jaar
geleden in Lissabon als doelstelling afspraken dat de EU de meest concurrerende
(kennis)economie van de wereld moest worden. Er stond dus nogal wat op het
spel. De vorige week stelde ik al dat, wanneer wij deze doelstelling niet
op onze buik wilden schrijven, wij er niet alleen met benchmarking en best
practices zouden komen. Duidelijk is dat hervormingen waartoe eerder werd
besloten, niet alleen op papier mogen bestaan.Hoe het resultaat van de top van Barcelona zich verhoudt tot de uitspraak
van de regering in het verslag van de Raad, dat "met deze bijeenkomst duidelijk
is geworden dat de Lissabonstrategie zichzelf bewijst als een instrument en
basis voor voortgang op velerlei terreinen van integratie" is nog maar de
vraag. De vorige week was de staatssecretaris het met mij eens dat een en
ander wel wat scherper geformuleerd kan en moet worden; een en ander dient
minder vrijblijvend te zijn. Het uitblijven van concrete resultaten zoals
die op het terrein van het gemeenschapsoctrooi en op dat van de openbare aanbestedingen,
is ook de vorige week aan de orde gesteld. Ondanks hoopvolle suggesties van
onder andere werkgevers en werknemers en de inzet van de Nederlandse regering
zoals die de vorige week werd besproken, zien wij weer weinig resultaat van
de top. Het gaat om veel nieuwe deadlines en algemeenheden. Het Europees octrooi
is wederom uitgesteld; hetzelfde geldt voor de openbare aanbestedingen. Er
zijn enkele stapjes of stappen vooruitgezet en die worden zó breed
uitgemeten dat het lijkt alsof er toch nog sprake is van een succes. De liberalisering
van de energiemarkt voor grootverbruikers, gekoppeld aan een eventuele Europese
energieheffing, is op zichzelf natuurlijk positief.Een van de belangrijke conclusies is een brede overeenstemming over het
belang, nu te komen tot een daadkrachtige implementatie van de afspraken die
zijn gemaakt. Dat is fantastisch! De regeringsleiders zijn het erover eens
dat moet worden uitgevoerd wat is afgesproken. De vraag of de top een succes
of een mislukking is geweest, is moeilijk te beantwoorden. Duidelijk is wel
dat een en ander gekenmerkt wordt door een uiterst moeizame besluitvorming.
Voor het eerst waren bij een werkzitting van de Europese Raad de vertegenwoordigers
van de kandidaat-lidstaten aanwezig. Er zaten dus geen 15 maar 28 aan tafel.
Hoe heeft de minister-president dit ervaren? Ik doel hierbij vooral op de
vraag hoe de Europese Raadsvergaderingen in de toekomst na de uitbreiding
zullen functioneren? Zal dit niet nog moeizamer gaan dan nu al het geval is?
Is dan andere besteding van de zaterdagochtend niet veel verkieslijker dan
nu reeds het geval is?De zoveelste top waarbij het moeizaam was om noodzakelijke besluiten te
nemen en waar de hoop werd uitgesproken dat de regeringsleiders zich in de
toekomst meer met politiek op hoofdlijnen en minder met bijvoorbeeld de opening
van een Alpentunnel zullen bezighouden, leidde in ieder geval tot de afspraak
dat er voorstellen moeten komen voor een beter functioneren van de Europese
Raad en de Algemene Raad. Dit leidde tot twee tegengestelde reacties. Minister-president
Kok verklaarde dat hij er persoonlijk voor gaat liggen als de ministers van
buitenlandse zaken uitgeschakeld zouden worden bij de formulering van de voorstellen.
De Zweedse premier vroeg waarom de ministers van buitenlandse zaken moeten
meepraten over voorstellen ter oplossing van een probleem als ze zelf een
belangrijk onderdeel van zo'n probleem vormen. Los van het gegeven dat ook
Zweden ervan uit moet gaan dat de Zweedse minister van buitenlandse zaken
namens zijn regering spreekt, schetst dit twee belangrijke elementen. De Algemene
Raad komt in toenemende mate niet meer toe aan de voorbereiding van toppen
en discussies over institutionalisering. Hij zal zich meer beperken tot buitenlandspolitieke
onderwerpen. Verder wordt het beeld geschetst van een top die als zodanig
een probleem is. Dit kun je niet op het bordje van alleen de ministers van
buitenlandse zaken leggen. Hierbij spelen naderende nationale verkiezingen,
en dus nationale belangen en media, een rol waardoor het moeilijker wordt
om op bepaalde dossiers toe te geven. Een moeizame besluitvorming treedt ook
op doordat regeringsleiders zich met details bemoeien en geen stuwende kracht
voor de integratie meer vormen. In de conclusies is sprake van een aantal
computers per zoveel kinderen en een percentage voor kinderopvang, kortom,
zaken worden gedetailleerd geregeld. Er wordt zelfs de opdracht gegeven dat
kinderen twee talen moeten beheersen. Ik zou overigens al blij zijn als kinderen
in Nederland de Nederlandse taal beheersen. Wanneer je je zo met details gaat
bemoeien, is het logisch dat je nauwelijks tot overeenstemming komt.De heer Timmermans (PvdA):Als collega-Maastrichtenaar zeg ik dat de heer Verhagen zelf aardig Nederlands
geleerd heeft! Hij heeft een diagnose gesteld en ik vraag hem om nu met het
medicijn te komen. Wat vindt hij van de gedachte dat er een raad voor Europese
zaken moet komen die een top voorbereidt, zodat de Algemene Raad een raad
voor buitenlandse zaken wordt. Europa heeft nu eenmaal steeds meer buitenlandspolitieke
verantwoordelijkheden.Voorzitter: Van NieuwenhovenDe heer Verhagen (CDA):Wij hebben hierover eerder gesproken. Bij de Trumpfvoorstellen is de mogelijkheid
bekeken om een raad op te richten waarbij de ministers van buitenlandse zaken
zich buigen over buitenlandse aangelegenheden. Er komt een aparte raad ter
voorbereiding van toppen ter bespreking van voorstellen die, naar ik hoop,
ook uit de Conventie komen. De vraag of je hierbij moet denken aan die vice-premier
waarover u het had of aan een minister van Europese zaken dan wel aan de mogelijkheid
dat de ministers van buitenlandse zaken zich meer met Europese
aangelegenheden bemoeien en dus in twee raden functioneren, kunnen wij bij
de formatiebesprekingen aan de orde stellen. Dan kunnen wij uitzoeken hoe
dit precies vorm moet krijgen. Het gaat mij nu om de huidige constructie,
waarbij in principe de top door de ministers van buitenlandse zaken moet worden
voorbereid. De ministers van buitenlandse zaken zouden steeds meer te maken
krijgen met de behandeling van de grote buitenlandspolitieke onderwerpen,
zeker als er werkelijk een Europees buitenlands beleid tot stand komt. Als
je dan de behandeling niet binnen een raad houdt, weet je zeker dat het proces
niet vlot verloopt.De heer Hoekema (D66):Voorzitter. Ik ben in het betoog van de heer Verhagen de draad kwijt.
Vorige week en ook nu zegt hij dat er te veel vrijblijvend wordt gebenchmarkt,
dat peer pressure soms niet voldoende is, dat er meer gemonitord en gecontroleerd
moet worden. Daarom dacht ik: het CDA slaat linksaf. Verderop in zijn betoog
zegt de heer Verhagen echter: ik hoor dat er belachelijke streefcijfers over
de kinderopvang overeen zijn gekomen en dat onderwerpen zijn behandeld waarmee
Europa zich niet moet bemoeien. Volgens die uitspraken zou er dus weer te
veel monitoring zijn. Waar staat het CDA nu?De heer Verhagen (CDA):Op het ene vlak gebeurt te weinig en op het andere te veel. Dat is precies
het resultaat van deze top. Ik heb begrepen dat het de inzet van de Nederlandse
regering was dat eindelijk een akkoord zou worden bereikt over het Europees
octrooi. Dat is een voorbeeld. Het gaat hierbij duidelijk om een Europees
onderwerp, ook op grond van het subsidiariteitsbeginsel, dat tot een besluit
moet leiden. Verder noem ik: Europese aanbestedingen. Bij dat soort zaken
heb ik het, ook met het oog op het subsidiariteitsbeginsel, over de toegevoegde
waarde van de Europese besluitvorming. Er wordt een aanduiding gegeven met
betrekking tot de vergroting van de arbeidsparticipatie et cetera. Daarmee
geeft men een richting aan, maar de invulling gebeurt meer nationaal. Ik vraag
mij af waarom de ministers-presidenten zich moeten buigen over de vraag of
er één internetaansluiting per vijftien of per zestien kinderen
moet komen. Ik vraag mij af of je daarmee Europa concurrerender maakt en of
ministers-presidenten zich met zulke details moeten bezighouden.De heer Hoekema (D66):Het gaat mij er niet om of de minister-president of een vakminister zich
hiermee bezighoudt. Het gaat mij om de vraag of het CDA onderschrijft dat
het goed is dat op het terrein van de arbeidsparticipatie, op het terrein
van de kinderopvang en op het terrein van het onderwijs, internetaansluiting
en vreemde talen in Europa streefcijfers worden overeengekomen en de nationale
overheden die verder kunnen invullen, zodat vormgegeven wordt aan het sociaal
Europa dat ook het CDA wil.De heer Verhagen (CDA):Ik kon mij buitengewoon goed vinden in hetgeen ik hedenochtend in een
van de kranten las: de Nederlandse regering heeft zich verzet tegen het noemen
van die concrete 90% voor kinderen van drie jaar tot de leerplichtige leeftijd
en meer ingezet voor de vergroting van de mogelijkheden voor kinderopvang.
Ik hoop dat dit een goede interpretatie is. Een dergelijke inzet verwacht
ik op dit punt meer.Maar nu gaan wij in op de details van de verschillende besluiten. De inzet
van mijn betoog was dat de Raad anders moet functioneren. Dat is na een reeks
van min of meer tegenvallende toppen duidelijk geworden.Via de nationale media konden wij overigens ook talrijke beelden van demonstranten
zien. Zij liepen niet alleen te hoop tegen de globalisering, maar ook tegen
onvoldoende aandacht voor onderwerpen als duurzaamheid en de sociale dimensie
van het Lissabonproces. Dit zijn onderwerpen die, zij het achter gesloten
deuren, zijn besproken en waarover de conclusies gaan. Ik meen dat het voor
de geloofwaardigheid van Europa van essentieel belang is dat wij op de toppen
niet alleen adequate besluitvorming krijgen, maar ook dat er een publiek debat
over de Europese besluiten ontstaat en dat dat gaat over de onderwerpen die
ons raken en waarover op Europees niveau wordt besloten. Dat publieke debat
vindt niet plaats in de besloten vergadering, waar overigens weinig uitkomt.
Dat publieke debat wordt ook niet gevoerd met het ingooien van ruiten en wat
dies meer zij. Juist bij de discussie in het kader van de Conventie moeten
wij ons buigen over de vraag hoe je het publieke debat kunt entameren.De heer Timmermans (PvdA):U bent het toch wel met mij eens dat het publieke debat wel kan worden
gestimuleerd door de mogelijkheden te scheppen voor vreedzame demonstraties?
Het is voor het publieke debat behulpzaam als mensen van bijvoorbeeld vakverenigingen
en milieuverenigingen de mogelijkheid krijgen vreedzaam te demonstreren voor
hun denkbeelden op de plaats waar Europese leiders vergaderen. Bent u het
dan met mij eens dat het komen tot één vergaderlokatie in Brussel
daarbij behulpzaam kan zijn?De heer Verhagen (CDA):Misschien, ik weet het niet. Ik hoorde uw betoog daarover. Wij moeten
echter niet vergeten dat een van de redenen voor het roulerende voorzitterschap
en de top in verschillende plaatsen gelegen was in het stimuleren van het
publieke debat in de verschillende lidstaten. Als in Nederland een top wordt
georganiseerd, heb je allerlei publieksdebatten omdat het dan meer leeft.
Er is naar aanleiding van Laken in wezen al besloten om ons te concentreren
op Brussel, maar je zult dan ook naar andere middelen moeten zoeken om tijdens
het voorzitterschap een extra stimulans te geven aan het publieksdebat. Voor
de geloofwaardigheid en legitimiteit van Europa is het nodig om meer respons
te krijgen. Dan doel ik niet op de debatten die wij hier voeren, maar op een
directe verantwoording en discussie over onderwerpen die de burgers direct
raken. Ik zie dan meer in de wijze waarop bijvoorbeeld de top van Lissabon
in Nederland is voorbereid, namelijk met de inschakeling van organisaties.
Dat heeft het kabinet buitengewoon goed gedaan door de stellingname van Nederland
ook met werkgevers en werknemers voor te bereiden.Ik kom dan op de besluiten waar wij buitengewoon tevreden over zijn. Dat
betreft met name de conclusies over de energiemarkt. Het is duidelijk dat
in de conclusies op dit punt de liberalisering, de non-discriminatie, de Kyoto-doelstellingen en het milieu een grote rol spelen. Wat
betekent dat echter voor Nederland? Wij geven op dit punt voorrang aan de
productiebedrijven, maar in hoeverre verhoudt zich dat met het non-discriminatiebeginsel?
Wij zien in toenemende mate dat hier gascentrales worden gesloten en dat energie
die is opgewekt in bruinkoolcentrales wordt geïmporteerd. Hoe verhoudt
zich dat met de milieudoelstellingen?Andere collega's hebben al gesproken over het beschamende resultaat met
betrekking tot ontwikkelingssamenwerking. Ik hoorde mevrouw Herfkens schande
roepen over de bijdrage van de Verenigde Staten, maar het moet mij van het
hart dat zij die schande naar mijn mening beter zou kunnen richten op de socialistische
broeders in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk.De verklaring van de Europese top over het Midden-Oosten heeft de instemming
van mijn fractie. Wij moeten ons echter ook buigen over een antwoord op het
volgende. Hedenochtend was er weer een afschuwelijke aanslag in Noord-Israël
met 7 doden en 33 gewonden. Wij zien dat Israël zich terugtrekt en bereid
is om niet meer te spreken over vergelding maar puur over bescherming van
de eigen burgers, hetgeen het gevolg is van onder andere de resolutie van
de Veiligheidsraad, de opstelling van de Amerikanen en de bemiddeling van
Zinni. Tegelijkertijd zien wij dat de aanslagen blijven doorgaan. Het is dan
overduidelijk dat, wil er een oplossing komen, de druk op Arafat moet worden
opgevoerd om werkelijk een einde te maken aan die aanslagen. Anders wordt
onze hoop op een vreedzame oplossing op basis van het voorstel van Abdullah,
met erkenning van de veiligheid van Israël, weer opgeblazen. Mede gelet
op de afschuwelijke gebeurtenissen van hedenochtend vraag ik daarvoor extra
de aandacht van de minister-president.Minister Kok:Voorzitter. Dank aan de Kamer voor deze inbreng. In zo'n debat blijft
een aantal zaken hangen. Een daarvan is de aanmaning dat de minister-president
niet te veel met details moet worden lastig gevallen; de Kamer moet zich tot
hoofdlijnen beperken. Ik vind dat een goed ordenend beginsel aan het begin
van mijn beantwoording!Ik breng verder reeds nu dank uit aan het adres van de heer Hoekema voor
diens hartelijke woorden. Ik zal mogelijkerwijs Sevilla toch nog wel halen!
We zijn al weer één maand verder dan na de verkiezingen. Dit
is in ieder geval de laatste Europese Raad in de missionaire periode geweest.
Dank voor de waardering van de heer Hoekema voor de sobere commentaren, niet
omdat ik zo van soberheid houd. Als het resultaat van een top echt tot uitgelatenheid
aanleiding geeft, kan ik daaraan echt wel, zij het op een nog steeds bescheiden
manier, uitdrukking geven. De geloofwaardigheid van Europa en van het voortgangsproces
waaraan we invulling geven, wordt de beste dienst bewezen door het zoveel
mogelijk bij de feiten te laten.Die feiten zijn dat we beduidende resultaten hebben geboekt. De vaart
is er in het Lissabonproces veel meer ingekomen dan we vóór
Barcelona in onze sombere momenten dachten. Er moeten natuurlijk altijd compromissen
worden gesloten; je kunt nooit het onderste uit de kan krijgen. Ik heb het
lijstje erbij gehaald van punten die wij wilden bereiken op het punt van Lissabon,
en ik kwam daarbij tot de conclusie dat heel veel daarvan is gerealiseerd.
Ik noem het zetten van nieuwe deadlines, waar deadlines werden overschreden,
het maken van werkelijke voortgang bij het beter benutten van de mogelijkheden
die de interne markt op allerlei terreinen biedt, het markeren van punten
die voor de middellange en lange termijn van eminent belang zijn. Ik denk
daarbij aan de betekenis van kennis voor economie en samenleving, en aan het
verschijnsel van de vergrijzing, dat meer is dan het pensioenvraagstuk, maar
volop met de arbeidsmarkt verband houdt. Op al die punten is, zoals gezegd,
goede voortgang geboekt. Dat was nodig.We zijn niet verblind, zeg ik tegen de heer Van den Berg, door eenzijdige
oriëntatie op de economie. Wel hebben wij de indruk dat we, als we in
de komende jaren en het komende decennium in de wereld politiek enigszins
mee willen tellen en onze bevolking tevreden willen stellen, economisch bij
de tijd moeten zijn. Dit natuurlijk altijd in samenhang met de sociale dimensie
en duurzaamheid. De economische vooruitgang mag dus niet worden ontwikkeld
ten koste van de sociale kwaliteit en de sociale cohesie, en zeker niet ten
koste van volgende generaties en de kwaliteit van de leefomgeving. Die samenhang
in de aanpak van het Lissabonproces is er geleidelijkaan wat meer ingekomen.
Op al die terreinen is voortgang geboekt.Ik kom toe aan de werkwijze van de Raad. Na Lissabon is deze voorjaarsraad,
een spring council, er voor het eerst ingekomen. Zo'n raad is natuurlijk geen
Haarlemmerolie om allerlei dingen maar even gerealiseerd te krijgen. Zo'n
voorjaarsvergadering van de Europese Raad heeft dus ook geen besluitvormend
karakter voor specifieke issues, zoals octrooirecht en openbare aanbestedingen.
Het is wel een raad die de politieke wil kan uiten, wat overigens niet altijd
vanzelf gaat – die wil moet alom aanwezig zijn – om vastgelopen
processen of processen die dreigen vast te lopen, weer open te breken en als
het ware een committering aan te gaan, die ertoe leidt dat, als vakministers
over een aantal maanden bij elkaar komen om over die specifieke onderwerpen
te spreken, zij ook weten dat zij een signaal van hun regeringsleiders hebben
gehad dat dat wenselijk wordt gevonden. In die zin is het dus altijd te weinig,
omdat het ongeduld, dat ik overigens heel goed begrijp, om dan ook gelijk
boter bij de vis te doen en een pasklaar antwoord bij zo'n onderwerp te hebben,
niet kan worden gehonoreerd, tenzij je aan de Europese Raad nog een extra
verantwoordelijkheid geeft die nu eenmaal door de taakverdeling binnen nationale
regeringen bij de vakraden ligt, namelijk door het besluitvormingsproces langs
de regels van het proces aldaar te laten plaatsvinden. Het is dus altijd minder
dan je vanuit een zeker ongeduld zou wensen. Tegelijkertijd is het onvermijdelijk
gedetailleerd ogend. Niet ieder onderdeel van die uitvoerige conclusies en
zeker niet van de bijlagen wordt namelijk uitgebreid of soms überhaupt
plenair behandeld en besproken. Wij hebben dus minder kopzorgen over details
dan men wellicht bij lezing van de stukken zou vermoeden. Dat maakt allemaal
wel een vrij onoverzichtelijke indruk. Ik begrijp dat ook wel. Ik geloof ook
niet dat het uit kwade wil is dat er soms wat karikaturale
beschouwingen worden geuit, niet in het bijzonder in het debat met de Kamer
maar in het algemeen in onder andere perswaarnemingen. Er is in plaats van
de Europese Raad geen ander orgaan in Europa dat de voortgang van het Lissabonproces
bewaakt en de signalen weergeeft die met het oog op de komende tijd van belang
zijn. Er is geen alternatief. Tegelijkertijd is de Europese Raad niet een
instrument dat in de plaats kan treden van vakraden die allang met hun eigen
verantwoordelijkheid in het vervolgproces een rol hebben te vervullen. Dan
is een gedachtewisseling als deze van belang om het kaf weer een beetje van
het koren te scheiden.De heren Van den Berg en Verhagen hebben gevraagd naar de rol van de kandidaat-lidstaten.
Zoals bekend, hebben deze landen veel vaker deelgenomen aan Europese toppen,
soms tijdens lunchbijeenkomsten of korte ceremoniële sessies. Deze keer
was eigenlijk de eerste keer dat er een werkgedeelte van de Raad was gewijd
aan de bespreking van een aantal thema's waaraan ook de kandidaat-lidstaten
hun bijdragen leverden. De tweede helft van de desbetreffende ochtend werd
een driedeling gemaakt tussen de ministers van buitenlandse zaken, de ministers
van financiën en de premiers. Er waren dus drie sessies van in totaal
28 leden. Dus dan wordt het hanteerbaarder dan wanneer je te maken hebt met
28 keer 3. Ik vond dat een goede ervaring. Het is ook markant hoezeer de kandidaat-lidstaten
vrijwel zonder uitzondering in drie jaar tijd zijn gegroeid wat betreft het
karakter van hun bijdragen en hun beheersing van de thema's waarover wij gezamenlijk
praten. Nu is in dit geval het Lissabonproces, het economisch, sociaal en
qua duurzaamheid vooruitbrengen van Europa, toch bij uitstek iets wat ze ook
zelf vanuit een andere uitgangspositie de afgelopen tien jaar als geen ander
bij de hand hebben gehad, zij het een stuk ingewikkelder. Men spreekt in hoge
mate dezelfde taal en men spreekt ook vanuit een gelijksoortige dynamiek.
Wat mij betreft was de ontmoeting met de kandidaat-lidstaten in het kader
van de Lissabonthematiek echt een verfrissende ervaring. Bovendien moet niet
onderschat worden dat binnen de Europese Unie, binnen de vijftien, voorlopers
en achterliggers op een aantal terreinen zijn. Ook ten aanzien van het gemiddelde
welvaartsniveau zijn er door de bank genomen nog grote verschillen tussen
landen die bezig zijn om hun weg naar de Europese Unie te vinden. Echter,
dat je op deze wijze gedachten met elkaar deelt, is goed. Ik denk dat ook
het benchmarkingbeginsel, waar vaak een beetje badinerend over wordt gesproken,
van invloed is. Wij moeten namelijk leren van elkaar. Wat dat betreft was
het een goede keuze van het voorzitterschap om deze top op deze wijze, voor
een deel gezamenlijk met de kandidaat-lidstaten, te voeren.De heer Hoekema (D66):Nu blijkt uit de "Oost-Europese eurobarometer" dat er bij de bevolking
weer een dalend vertrouwen is in de uitbreiding. Is dat iets dat die kandidaat-lidstaten
uitstralen? Hoe interpreteert de minister-president dat?Minister Kok:Er is misschien in de informele contacten wel aanleiding om daarover te
spreken, maar wij hebben afgesproken geen algemene voortgangsrapportages over
het toetredingsproces en de uitbreiding te geven, maar meer in de kern te
spreken over wat ons in het kader van Lissabon bezighoudt. Wat dat betreft
overheerst geen somberheid. Wij zijn allemaal realistisch en het vertrouwen
van burgers in de voortgang van de Unie of in een eventueel lidmaatschap van
de Unie moet door ieder van de landen iedere keer weer verdiend worden. Het
is nooit vanzelfsprekend. Er kunnen namelijk altijd pijnpunten zijn, waardoor
een proces wat langzamer of moeizamer verloopt.Ik zal nu ingaan op de kwestie van de Europese Raad. De heer Solana heeft
wat gedachten aan het papier toevertrouwd over mogelijke verbeteringen in
de werkwijze van de Raad. Hij heeft daarbij gezegd dat het niet de bedoeling
was dat dat punt officieel zou worden behandeld in de Europese Raad. Ik heb
daar echter toch wat gedachten over ontwikkeld en heb die in de avondvergadering
toegelicht. In de toelichting van de heer Solana en de procedurele voorstellen
van minister-president Aznar, kwam naar mijn mening te veel tot uitdrukking
dat men met een snelle beweging de zaak wilde doorgeleiden naar de Europese
Raad van Sevilla, met correspondenten van ministers-presidenten, zonder een
expliciete vermelding dat de Algemene Raad als tussenschijf zou fungeren.
Daar ben ik voor gaan liggen, omdat ik dat structureel onjuist vind. De gedachten
van Solana waren ook niet aan de Algemene Raad voorgelegd. Ik vind het niet
goed om op weg naar Sevilla een procedure te hebben waarbij de Europese Raad
met voorbijgaan aan de Algemene Raad over dergelijke voorstellen zal spreken.Verder moet de verhouding met de Conventie goed in de gaten worden gehouden.
De Conventie is nu bezig en is onafhankelijk. Dat betekent dat meer ingrijpende
wijzigingen die een wijziging van het verdrag nodig maken, naar mijn mening
niet kunnen worden doorgevoerd zonder dat wij de inzichten van de Conventie
daaromtrent hebben afgewacht. Andere, misschien meer beperkte wijzigingen
in de werkwijze, hoeven niet per se op de Conventie te wachten. Ik wil het
dus niet zwart-wit tegenover elkaar plaatsen, maar ik vind heel belangrijk
dat de Algemene Raad, als algemeen coördinerende raad, die ook de voorbereiding
van Europese raden ter hand neemt, niet opzij wordt gezet bij de voorbereiding
van nadere gedachtewisselingen in de Europese Raad in Sevilla. Daaraan is
in voldoende mate tegemoetgekomen. De schoonheidsfout die dreigde te ontstaan,
is dus hersteld.De correspondenten zijn de rechterhanden van de ministers-presidenten
en zij geven de suggesties vanuit de hoofdsteden door aan Brussel. Ik gebruik
daar een van mijn eigen raadsadviseurs voor. Het zal echter ook lopen via
de directeur-generaal Europese samenwerking. Er mag namelijk geen spoor van
licht ontstaan tussen hoe de premier tegen zoiets aankijkt en de wijze waarop
dat op Buitenlandse Zaken wordt gecoördineerd.De heer Giscard d'Estaing komt in Sevilla voor een eerste voortgangsrapportage.
Hij zal trouwens bij iedere reguliere Europese Raad aanwezig zijn vanaf de
start van de Conventie. Ik kan natuurlijk niet vooruitlopen op het besprokene,
maar ik kan mij voorstellen dat hij een beeld geeft van wat hij tot nu toe
heeft gehoord en van de verwachte werkwijze. Het geheel bevindt zich nu nog
in de luisterfase, maar men weet hoe belangrijk luisteren in
onze samenleving is. In dat stadium zal de bijdrage van de regeringsleiders,
de leden van de Raad, waarschijnlijk ook betrekkelijk terughoudend zijn. Dat
lijkt mij in ieder geval verstandig, want de Conventie moet haar werk op een
onafhankelijke wijze kunnen doen.De heer Timmermans (PvdA):Wat zijn uw gedachten over de lokatie voor de vergaderingen van de Europese
Raad?Minister Kok:Na Nice zijn wij eigenlijk al in een nieuwe fase terechtgekomen. Wij komen
al in de situatie van één Europese Raad per halfjaar in Brussel.
Aangezien de meeste voorzitterschappen het met niet minder dan twee doen,
blijft er toch nog enige vrije ruimte over. Je kunt het niet los zien van
de vraag hoe wij in de toekomst zullen omgaan met de roterende voorzitterschappen,
maar dat is pas in 2004 aan de orde bij het nieuwe verdrag. Ik voel er wel
voor om geleidelijkaan meer voor één lokatie te kiezen.Ik heb oog voor het punt waar de heer Verhagen mee kwam. Het is belangrijk
dat er iets van een nationale betrokkenheid tot uitdrukking komt bij die topontmoetingen,
maar er zal natuurlijk altijd een reeks van raden plaatsvinden. Zolang het
voorzitterschap roteert, komt iedere vakraad die zichzelf een beetje belangrijk
acht – dat zijn ze dus allemaal – minimaal één keer
informeel bijeen. Van de Europese Raad gaat geleidelijkaan steeds meer aantrekkingskracht
uit. Die raden worden op een zodanige schaal begeleid door demonstraties en
activiteiten, niet alleen vreedzaam, dat de gebouwen waarin de top zetelt
steeds meer veranderen in een vesting. Ik ben ook opgegroeid met het idee
dat een land het fijn vindt als er een keer een topontmoeting plaatsvindt.
Dat is een nationale belevenis, maar die mag niet ontaarden in discussies
over de vraag waarom gedeelten van de stad volledig moeten worden afgezet.
Dan gaan de negatieve gedachten overheersen en wordt de stap steeds minder
groot om na te denken over één centrale vergaderlokatie. Dan
is al die improvisatie niet meer nodig, want daar is die lokatie op toegerust.
Daardoor geef je natuurlijk iets prijs van een nationale betrokkenheid. Ik
vind dat ook eigenlijk doodzonde, maar het is waarschijnlijk wel verstandig.De heer Hoekema (D66):Ik had nog gevraagd of u de bondskanselier maandag jongstleden de oren
hebt gewassen over die 0,7%.Minister Kok:Nee, dat heb ik niet gedaan, maar daar zal de staatssecretaris straks
verder op ingaan. Dat percentage van 0,39 is een fikse stap voorwaarts, ook
in termen van reële uitgaven voor dat doel. Dat geldt ook voor een land
als de Bondsrepubliek. Dat land hing overigens enkele weken geleden nog de
dreiging van een gele kaart boven het hoofd. En dat betekent natuurlijk een
extra inspanning. Tegelijkertijd is het gemeten aan hetgeen wij doen en waar
wij voor staan echt minimaal. Minister Van Aartsen heeft er al verslag van
gedaan in het algemeen overleg van verleden week dat het tot op het laatste
moment zeer onzeker was of het toen voorliggende compromis van het voorzitterschap,
dat uiteindelijk toch een besluit van de Raad is geworden, wel überhaupt
op steun van bijvoorbeeld Duitsland zou kunnen rekenen. Wij hebben er alles
aan gedaan om de kansen op aanvaarding van dat toch al magere compromis groter
te maken. Ik had het geen gezicht gevonden als Europa zonder gezamenlijke
opstelling naar Monterrey had moeten gaan. Wij hebben in ieder geval heel
duidelijk gezegd dat wij daar onze eigen lijn zouden trekken en zouden proberen
een soort alliantie van de "willing" te organiseren, bestaande uit die landen
die samen met ons een heel stuk verder willen gaan. Over hoe het na 15 mei
in ons land met ontwikkelingssamenwerking verder moet, laat ik nu maar even
buiten beschouwing. Ik dacht ook dat de heer Weisglas, die daar zoals altijd
zeer pertinente opvattingen over had, zijn vragen meer aan de andere fracties
had gericht dan aan de regering en dat getuigt van wijsheid!De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Er wordt gestreefd naar een collectief gemiddelde. Als een land als Nederland
nog iets meer aan ontwikkelingshulp gaat doen, kan een ander land, bijvoorbeeld
Duitsland, er wat minder aan kan gaan doen. Dat kan toch niet de bedoeling
zijn?Minister Kok:Er is ook nog een individuele ondergrens aangeven, zij het inderdaad wat
lager dan 0,39%, volgens mij 0,33%. Puur rekenkundig gezien hebt u volstrekt
gelijk, maar in Duitsland, maar ook in elk ander land van de Europese Unie,
zijn er mensen die niet alleen met de rekenliniaal bekijken wat zij minder
kunnen doen om toch het Europese gemiddelde te halen, maar ook mensen die
zichzelf aangesproken voelen. Ik vertrouw daarop en wil ook investeren in
het aanspreken van burgers in alle landen van Europa op het inzicht dat wij
niet kunnen spreken over terrorismebestrijding zonder een verband te leggen
met armoede. Ik vind het toch wel een ereplicht en ook getuigen van gezond
verstand om in een rijk deel van de wereld dat nu toevallig even iets minder
groei doormaakt dan men een poosje gewend is geweest – natuurlijk heeft
niet iedereen het rijk, maar als land zijn wij toch zeker rijk, net als ons
deel van de wereld – niet alleen te investeren in de harde lijn van
de terrorismebestrijding maar ook te investeren in de zachte lijn, namelijk
ervoor zorgen dat er een grotere spreiding van welvaart komt over de arme
landen. Daar is natuurlijk meer voor nodig dan ontwikkelingssamenwerking,
maar dat weten wij beiden maar al te goed. Het gaat dan ook om schuldkwijtschelding,
ook om een betere relatie tussen handel en ontwikkeling. Kortom, op dat punt
is er werkelijk nog een wereld te winnen. Ik zou onze krachten vooral willen
richten op het aanmoedigen van degenen in ons eigen land en in andere landen
die deze ereplicht ook vertaald zien in een opdracht. Ik denk dat in Duitsland
op dit moment ook heel veel tekenen wijzen in de richting van een publieke
opinie dat er naast deze uiterst bescheiden tussenstap voor Monterrey verder
moet worden gegaan. Ik denk niet dat er zoveel mensen zullen zijn die met
een rekenmachine in de hand zullen zeggen dat als Nederland op 0,8 zit, zij
wel een schepje minder kunnen doen. Dat is zo in strijd met de manier waarop
ik tegen de wereld aan kijk. Geef mij dan maar het voordeel dat ik er wat
naïef in ben, maar ik zou daar toch wel graag in willen blijven investeren
en daar ook de juiste argumenten bij gebruiken. Wij zijn er niet met kilheid
in de ontwikkelingssamenwerking en de positie van de arme landen en hardheid
op het punt van de bevechting van terrorisme. Dit leidt tot niets.Ik zal bij afwezigheid van de minister van Buitenlandse Zaken nu ingaan
op enkele punten van buitenlands beleid. Ik meen dat allerwegen in de Kamer
waardering bestaat voor de evenwichtigheid van de lijn die ook in de verklaring
over het Midden-Oosten tot uitdrukking komt. Ook thans zijn er weer nieuw
gruwelijke aanslagen geweest die krachtig moeten worden veroordeeld. Tegelijkertijd
moeten wij, zeker nu, een lijn proberen te bewandelen waarbij niet iedere
aanslag – hoe verwerpelijk ook – als aanleiding wordt gebruikt
om de geweldspiraal van de andere kant weer op te schroeven. Men moet mij
niet verkeerd verstaan, ik bedoel dit absoluut niet denigrerend naar degenen
die ten diepste verontwaardigd zijn over zoveel menselijk leed dat ook weer
door recente aanslagen ontstaat, maar dit is des te meer reden om in Europa
maar ook samen met de VS te proberen de krachten nog beter te bundelen voor
een gezamenlijke aanpak. Dit is ook de inspanning van minister Van Aartsen
en ik prijs hem daarvoor ten zeerste. Het verblijf van de heer Zinni in de
regio en de activiteiten in Europees verband moeten alle worden aangewend
om het momentum zo goed mogelijk te gebruiken. Dan bewijzen wij misschien
de beste dienst aan diegenen die ten diepste bezorgd zijn, ook over de recente
gebeurtenissen.De heer Verhagen (CDA):Ik ben het met de minister-president eens, maar hoelang kan de Israëlische
regering het zich permitteren om niet te reageren? Als het te lang duurt voordat
de Palestijnse Autoriteit meer doet om een einde te maken aan de aanslagen,
wordt de druk op de regering Sharon en veel extremere krachten natuurlijk
steeds groter.Minister Kok:Ik kan het niet in dagen aangeven hoe lang dit kan duren, maar dit is
echt het moment waarop wij alles moeten doen om van de openingen die zijn
ontstaan, gebruik te maken. De Arabische top is natuurlijk ook een belangrijke
gebeurtenis waar ook een geluid zal moeten klinken dat bijdraagt aan de vreedzame
verhoudingen. Het komt er nu op aan. Ik denk dat het heel belangrijk is dat
het samen optrekken van Amerika en Europa wordt bevorderd, want iedere gedachte
dat Europa als het ware zelf een lijn zou moeten bepalen omdat wij veronderstellen
dat er met de Amerikanen toch niet aan dit soort dingen te werken valt, is
verkeerd. Wij moeten optimaal investeren in gezamenlijkheid. Dit is de beste
methode.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik vind het jammer dat de heer Verhagen niets zegt over de zinloosheid
van de actie-reactie in het Midden-Oosten. Aan die spiraal zou juist een einde
moeten komen. Overigens ben ik het eens met wat de minister-president hierover
heeft gezegd en met de evenwichtige verklaring. Ik vraag mij wel af waarom
in die verklaring eerst een verwijzing was opgenomen naar de vierde Geneefse
Conventie over de bezette gebieden, maar die verwijzing later is weggelaten.Minister Kok:De vierde Geneefse Conventie is natuurlijk van toepassing, dit staat buiten
kijf. Dit is echter de zoveelste illustratie van de schade die wordt veroorzaakt
als er eerst ontwerpresoluties rondgaan, ook bij de pers, en daarna de eigenlijke
verklaring verschijnt. In de discussie is kort van gedachten gewisseld niet
over de vraag of die Conventie van toepassing is, want dit is overduidelijk
het geval, maar over de vraag wat de meest overtuigende formuleringen zouden
zijn die op een evenwichtige wijze de verschillende partijen aanspoort tot
het afzien van het gebruik van geweld. Dat is een inschatting. Het is een
kwestie van een zekere subjectiviteit. Er vindt een weging plaats en daarin
hebben sommige lidstaten een bijdrage te leveren. Wij zouden er geen bezwaar
tegen hebben gehad als die passage was blijven staan; het is feitelijk juist
dat die Conventie van toepassing is. Echter, in de discussie over de effecten
die ontstaan, over de manier waarop partijen zullen kunnen reageren en over
de vorm die de meeste zoden aan de dijk zet, heeft dit een zekere rol gespeeld.
Ik denk – en dat is ook wel gebleken uit de wijze waarop de verklaring
is ontvangen – dat er geen slechte keuze is gemaakt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Misschien is het goed, op te merken dat de Israëlische regering zelf
op juridische gronden vindt dat de Conventie niet van toepassing is. Ik kan
mij dan ook voorstellen dat men in het totaal van de verklaring over het Midden-Oosten,
die goed is, heeft volstaan met de formulering "internationaal recht".Minister Kok:Nogmaals, wij worden enigszins gestraft door het feit dat ook een ontwerpverklaring
rondgaat door de media. Je moet je bij wijze van spreken verontschuldigen
voor of uitleg geven over aangebrachte wijzigingen. Er is niets tegen transparantie,
maar ik onderstreep dat je niet alleen moet kijken wat je van iets vindt,
maar ook moet nagaan hoe iets optimaal in een verklaring kan worden geformuleerd
in relatie met het doel dat je wilt bereiken. Welke mechanismen moeten op
gang worden gebracht? Is het de bedoeling om zoveel mogelijk waarheden tegelijkertijd
in één tekst op te nemen en vervolgens maar te zien wat ervan
komt? Of wil je een bepaald effect bewerkstelligen, zodat je de hoofdrolspelers
zelfs tegen de verdrukking van een nieuwe aanslag in, zover krijgt dat ze
over hun eigen schaduwen heenstappen en het schijnbaar onmogelijke toch gaan
doen, namelijk proberen een draagvlak voor oplossingen te creëren? Als
je deze effectgerichtheid mede in ogenschouw neemt, kan dat in kleine kring
een gedachtewisseling opleveren, op grond waarvan iets dat in feite binnen
de internationale gemeenschap onomstreden is, op een andere manier wordt geformuleerd.
Voorzitter. Dit is de best mogelijke toelichting die ik hierop kan geven,
gewoon waarheidsgetrouw.Ook ik heb in de publiciteit gezien dat België in verband met Irak
van alles aan de orde zou hebben gesteld. Neen, voorzitter, die kwestie is
niet aan de orde geweest. Al vóór de topbijeenkomst, in het
AO, had ik aangegeven dat deze kwestie in de komende tijd waarschijnlijk op
de een of andere manier een rol zou gaan spelen. Wij zullen daar, ook in het
kader van de Algemene Raad en de bilaterale overleggen, zeker over spreken.
Echter, in de top als zodanig – ook niet in de marge daarvan of tijdens
de informele bijeenkomst van ministers van buitenlandse zaken en minsters-presidenten –
is dit punt niet aan de orde gesteld. Er is dan ook geen sprake van dat men
Verhofstadt een zetje in de rug had kunnen geven op het moment
dat hij geen steun kreeg. Neen, blijkbaar is deze kwestie buiten de vergadering
wel genoemd, maar in de vergadering zelf en tijdens het diner is dit punt
door gebrek aan tijd niet aan de orde geweest.De kwestie Zimbabwe is in die zin niet moeilijk dat er geen sprake van
is dat wij niet zouden weten wat wij daarvan moeten vinden. De Europese Raad
heeft zijn oordeel dat de verkiezingen aldaar niet free and fair zijn verlopen,
onomwonden gegeven. De schorsing van het Gemenebest bewijst het gelijk van
dit oordeel. De EU heeft de relatie met Zimbabwe onder het Donauverdrag al
geschorst. Dit is gebeurd tijdens de Algemene Raad van februari. Er zijn sancties
getroffen in de vorm van het bevriezen van verstrekking van visa, bevriezing
van tegoeden van Mugabe en een wapenembargo. Na Barcelona zal worden bekeken
of extra gerichte maatregelen nodig zijn die de regio niet schaden. Daartoe
is overigens goed contact met de regio zelf nodig. Er gaat een trojka van
de EU naar het gebied. Mbeki en de president van Nigeria, Obasanjo, zijn al
in gesprek met Mugabe over een nationale verzoening en een brede regering.
De eerste geluiden daarover zijn niet erg geruststellend. De Algemene Raad
zal deze kwestie in de komende weken verder bespreken en als er spoedontwikkelingen
zijn eerder. Hiervoor geldt enigszins hetzelfde als wat ik over het Midden-Oosten
zei. Het is niet zo moeilijk om precies aan te geven wat je ervan vindt, maar
het vertalen van je bevindingen in een beleidslijn die niet botst met de zienswijze
van andere hoofdrolspelers op het Afrikaanse continent vereisen stuurmanskunst
en zorgvuldigheid. In ieder geval is intern een goede afstemming, ook met
de Britten, een vereiste. De Britten hebben hier een bijzondere rol om redenen
die niet behoeven te worden toegelicht.De heer Verhagen (CDA):Het is goed dat er een trojka naar deze regio gaat om een regionale benadering
te bewerkstelligen. Om een wapenembargo te realiseren is echter de medewerking
van de regio van essentieel belang. Hoe zijn op dit punt de ervaringen met
Zuid-Afrika?Minister Kok:Die ervaringen zijn in beweging. Ik put uit het contact dat wij verleden
week met de president van Nigeria hadden. Het is nog te zeer in beweging om
daarop eenduidig commentaar te geven. Het is belangrijk om Zuid-Afrika en
Nigeria in hun eigen waarde te laten en vervolgens op een tactvolle manier
te beïnvloeden. Ik zou zeker niet te snel een signaal van ontmoediging
laten uitgaan, integendeel, dialoog en contact door het bezoek van de trojka
zijn hier zeer belangrijk.Dan kom ik bij de Balkan. De Amerikaanse betrokkenheid in de regio is
en blijft belangrijk. Hierover mag geen misverstand bestaan. Op het punt van
Macedonië hebben wij een duidelijk signaal afgegeven. De bereidheid bestaat
om op enig moment een EU-geleide missie daar te hebben, maar dan moeten wij
intussen meer duidelijkheid hebben, ook intern, over de manier waarop wordt
omgegaan met de probleempunten die met name in Griekenland zijn blijven liggen.
Het gaat hierbij om de taakverdeling en de overdracht van middelen. Hierover
is een lange en heftige bespreking gevoerd in Barcelona. Een van de eerste
gebeurtenissen zal een bezoek zijn van de Hoge vertegenwoordiger in Athene.
Er zal contact worden opgenomen om de Griekse reserve te helpen opheffen.De heer Hoekema (D66):Voorzitter. Ik help het de minister-president hopen. In de interruptiewisseling
met collega Weisglas gaf ik al aan wat mijn punt is: als je als Europa Macedonië
iets voorhoudt, een heel reëel aanbod doet en zegt dat Europa de NAVO-taak
overneemt, is het heel zuur dat Griekenland de sleutel voor de oplossing in
handen heeft. Die constatering zal de minister-president delen, hoop ik: laat
het in ieder geval maar gebeuren.Minister Kok:Het is natuurlijk een aanbod dat aan een aantal randvoorwaarden moet voldoen.
Na de verkiezingen daar, in waarschijnlijk september of oktober, zal er een
uitnodiging van de regering in Skopje moeten zijn. Verder zal bij voorkeur
sprake moeten zijn van een inkadering in een rolverdeling met de Amerikanen.
Zij zullen hun aanwezigheid op de Balkan niet geleidelijk als beëindigd
moeten beschouwen. Verder zal er een permanente regeling tussen de EU en de
NAVO over de automatische toegang tot de NAVO-middelen tot stand moeten zijn
gekomen, een Berlijn-plus. Ik vond zelf het voordeel van de gedachtewisseling
vrijdagavond in Barcelona dat heel duidelijk Griekenland te verstaan is gegeven
dat er weliswaar veel begrip is voor een aantal gevoeligheden die daar nog
steeds centraal staan, maar dat echt wel verwacht wordt dat een passende oplossing
met een hoofdrol voor de Hoge vertegenwoordiger wordt gevonden. Wij kunnen
het feit dat hier nog een moeilijk probleem ligt dat tot een oplossing moet
komen, niet veranderen. We kunnen wel een mening hebben over de feiten, maar
de complexiteit is er nog. Er wordt langs de weg van de geleidelijkheid wel
voortgang geboekt.De heer Timmermans (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik hoop dat de minister-president het met mij eens
dat, aangezien Macedonië een van de zeer schaarse voorbeelden is van
een geslaagde conflictpreventie door de Europese Unie, alles er niet toe mag
leiden dat wij onze weinige successen alsnog om zeep laten helpen. Ik denk
aan de steun van de Nederlandse regering voor de bemoeienissen van de heer
Solana. De Grieken zouden wij namelijk kunnen laten wegkomen vanwege hun bilateraal
probleem met TurkijeMinister Kok:De bedoeling van de regering is – dat moet overduidelijk worden
gezegd – om dit probleem, deze complicatie te onderkennen. We moeten
dus niet denken dat we iets oplossen door er even niet naar te kijken. De
bedoeling is het probleem weg te werken en niet om het te gebruiken als een
sta-in-de-weg voor het eventueel verderop dit jaar deel hebben aan een EU-geleide
operatie. Nogmaals, we lossen het probleem niet op door het te ontkennen.
Het punt ligt er wel. Het is concreet besproken. Het zal ook nog een concreet
vervolg krijgen, ook op hoog politiek niveau. Met die inzet neemt Nederland
aan de voortgang deel.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Voorzitter. Wij hebben een vraag gesteld waar de minister-president nog
niet op is ingegaan. Hij heeft wel aangegeven dat Irak geen onderwerp van
bespreking is geweest. Ik heb gevraagd of de regering van mening
is dat een eventuele aanval op Irak gezien moet worden als zelfverdediging
van de Verenigde Staten. Dat wordt uit die hoek wel beweerd.Minister Kok:Voorzitter. Dit is niet een onderwerp waarover in algemene zin van deze
kant een debat kan worden geopend. Wij gaan ervan uit dat de Irak-kwestie,
met volledige inachtneming van wat in VN-kader tot nu toe overeen is gekomen,
wordt behandeld. Ook voor het eventueel vervolg van de behandeling van de
problemen met Irak is het VN-kader van de grootst mogelijke betekenis. Tegen
die achtergrond zullen wij in de bilaterale contacten en ook in de contacten
in EU-verband te werk gaan. Wij zijn dus aan het beantwoorden van deze vraag,
die ik heel goed begrijp, niet toe zolang niet het hele scenario is afgewerkt.Voorzitter. Ik heb veel ter behandeling overgelaten aan de staatssecretaris
maar dat is het voordeel van de minister-president: hij kan zich met de hoofdlijnen
bezighouden.Staatssecretaris Benschop:Voorzitter. De heer Verhagen sprak over de noodzaak van de Europese Raad
om zich met de hoofdlijnen bezig te houden. Hij was ontevreden over het uitblijven
van een onderhandeling tussen de ministers-presidenten over het talenregime
in het gemeenschapsoctrooi. Hij sprak over het uitblijven van concrete resultaten.De heer Verhagen (CDA):Ik was niet ontevreden over het uitblijven van een discussie over het
talenregime, maar over het uitblijven van resultaat. Het was duidelijk dat
er allang over die talen was gediscussieerd. Er had een besluit moeten worden
genomen.Staatssecretaris Benschop:Ondanks de positieve Nederlandse inzet, voegde u daar vriendelijk aan
toe. Die positieve Nederlandse inzet hebben wij ook de vorige week in het
algemeen overleg klip en klaar aangegeven. Het was helemaal niet de verwachting
of zelfs de bedoeling dat in Barcelona tussen de regeringsleiders bijvoorbeeld
op het punt van het gemeenschapsoctrooi bestaande problemen opgelost zouden
worden.De afspraak om eind 2001 dat octrooi te hebben, is niet nagekomen. Dan
moet je dus ervoor zorgen, zoals letterlijk in het algemeen overleg van de
vorige week is aangegeven, dat er een nieuwe afspraak komt wanneer het wel
geregeld moet zijn, om daarmee de politieke druk op de betrokken partijen
op te voeren. Dat is gebeurd. In de conclusie staat dat tijdens het Spaanse
voorzitterschap in mei een besluit moeten vallen over het octrooi en in juni
over de openbare aanbestedingen. Dit is ook van het voorzitterschap moedig,
omdat die hete aardappel niet wordt doorgeschoven naar een volgend voorzitterschap.
Men wil er de komende maanden uitkomen. Dat was ook de inzet en de verwachting.
Op een top kun je zo'n onderwerp niet tot in details oplossen. Als een deadline
is verstreken, moet gewoon een nieuwe worden vastgesteld en moet de politieke
druk worden opgevoerd. Dat is in Barcelona gebeurd, ook voor de onderwerpen
waarover nog geen besluit is gevallen. Dat past in het beeld dat de minister-president
schetste van hetgeen in Barcelona is bereikt. Het werk aan de Lissabondoelstelling,
eigenlijk in de huidige omstandigheden alleen maar belangrijker geworden,
is met grote precisie in zowel de discussie als de conclusies ter hand genomen.
Daar kunnen wij de komende tijd iets mee.Het onderwerp van de energiebelasting is behandeld in het kader van alle
afspraken over energie; energiebelasting, energieliberalisering en de positie
van diensten van algemeen belang. President Aznar heeft in duidelijke bewoordingen
te verstaan gegeven dat bij het bereiken van een akkoord over de energieliberalisering,
Spanje zijn blokkade bij de behandeling van dit onderwerp zal opheffen. Daarmee
moet het mogelijk worden om dit onderwerp, dat er al lang ligt en waarbij
de besluitvorming met veertien tegen één maar steeds niet tot
stand kwam, nog in het lopende jaar af te handelen. Op die wijze komt er een
Europees kader voor de energiebelasting. Dat is van groot belang voor de ontwikkelingen
in Nederland, voor de mogelijkheden van vergroening van het belastingstelsel
en het belasten van het bedrijfsleven in het licht van de concurrentieverhoudingen
binnen Europa. Dus in 2002 een besluit en invoering in 2004.De heer Hoekema (D66):Betekent dit dat Spanje een paar maanden de tijd krijgt om te wennen aan
het opheffen van de blokkade? Had Spanje nu al die blokkade kunnen opheffen?Staatssecretaris Benschop:Dat opheffen van die blokkade heeft een verband met de verdere energieliberalisering,
waarover in de loop van het jaar nog een besluit moet worden genomen. Daarom
is het parallel geschakeld. Voor Nederland had dit niet gehoeven, maar het
feit dat die blokkade wordt opgeheven en het Spaanse voorzitterschap een bijdrage
heeft geleverd aan het mogelijk maken van de verschillende besluiten over
energiebelasting en liberalisering van de energiemarkt is op zichzelf positief
te noemen. Nederland kan daarmee de komende jaren verder, omdat de randvoorwaarden
waaronder wij hier energiepolitiek voeren, daardoor worden verbeterd.De heer Van der Steenhoven refereerde aan de vervoerders over de weg.
Daarbij gaat het om zaken als schone diesel en dergelijke. Dergelijke aspecten
moeten in de energiebelasting aan de orde komen. Dit onderwerp komt van Italiaanse
zijde, waar de wegvervoerders op dit moment nog al aan de weg timmeren.De heer Van der Steenhoven sprak over wat in Barcelona op het punt van
de duurzaamheid bediscussieerd en geconcludeerd is. Ik vind dat er eigenlijk
heel redelijk uit zien, omdat de verwachtingen daarover niet zo hooggespannen
waren. Zowel in de discussies als in de conclusies heeft dit punt echter ruim
de aandacht gekregen. Dan doel ik natuurlijk op Kyoto, maar er staat meer
in de conclusies. Er wordt ook gesproken over het bevorderen van milieutechnologieën
en een plan van de Commissie daarover. Er wordt ook gesproken over de kaderrichtlijn
voor het in rekening brengen van infrastructuur, zodat de prijzen van verschillende
vormen van vervoer in 2004 een betere afspiegeling zijn van de kosten voor
de samenleving. Dat is voor Nederland heel belangrijk. Er is ook sprake van
het opnemen van een duurzaamheidseffectbeoordeling in de verschillende toetsen
die de Commissie uitvoert, ook op het gebied van regelgeving.
Daarnaast wordt nog gesproken over energiebelasting en energie-efficiency.
Er is op het punt van de duurzaamheid dus een aantal belangrijke stappen gezet.De heer Hoekema (D66):Ik probeer er nog steeds achter te komen of ook over biotechnologie en
genetisch gemodificeerde organismen besluiten zijn genomen.Staatssecretaris Benschop:Ja, het commissierapport hierover, dat in januari verschenen is en waarin
een strategie voor Europa op het gebied van levenswetenschappen en biotechnologie
uiteen is gezet, is positief verwelkomd. Daarin is sprake van de volgende
elementen: 1. positieve mogelijkheden voor de Europese industrie en Europees
onderzoek en ontwikkeling, 2. waar nodig ethische grenzen en randvoorwaarden
helder tot uitdrukking brengen en 3. transparantie voor de consument, met
name de etikettering Europees regelen. Die aanpak en de verdere uitwerking
daarvan, bijvoorbeeld in de richtlijn over etikettering, heeft met deze conclusies
een steun in de rug gekregen. Ik hoop dat wij op die basis snel een helderder
beeld hebben van hoe hiermee in Europa wordt omgegaan.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):De heer Benschop is optimistisch over wat er bereikt is. Er is inderdaad
wel enige voortgang geboekt; dat moet ik hem nageven. Het was echter de bedoeling
dat het duurzaamheidsvraagstuk wordt geïntegreerd in alle beleidsterreinen;
daarmee is in Stockholm een begin gemaakt. Is hij nu van mening dat dat ook
feitelijk gelukt is? Ik ben daar wat terughoudender over. Is er ook een relatie
gelegd met de conferentie "Rio+10" in Zuid-Afrika?Staatssecretaris Benschop:Op dat eerste punt was al vooruitgang geboekt; daar wordt ook in conclusie
9 aan gerefereerd. Zowel de Algemene Raad als de Ecofin-raad heeft al een
aantal overwegingen aangenomen over de integratie van milieu in de beleidsbepaling
van de Europese Unie. Ook de Visserijraad heeft dat inmiddels gedaan. Dat
proces is dus op weg. Er wordt ook gewerkt aan indicatoren. De eerste meting
heeft voor deze voorjaarstop nog niet plaatsgehad, maar voor de volgende voorjaarstop
zal dat wel het geval zijn. Daarmee kunnen wij de ontwikkelingen in lidstaten
en in de Europese Unie als geheel in de gaten houden. Verder is de duurzaamheidstoets
voor een betere regelgeving van groot belang. In de discussie is ook veel
aandacht besteed aan de voorbereiding van Monterrey en Johannesburg en de
bijdrage die de Europese Unie daaraan kan leveren. Ik kom straks nog terug
op het streefcijfer van 0,7%.Het onderwerp van de kinderopvang stond ook genoemd in het Nederlandse
kabinetsstandpunt dat met het oog op Barcelona is opgesteld vanwege het logische
verband van de beschikbaarheid van kinderopvang en de mogelijkheden om de
arbeidsparticipatie te vergroten. De conclusie die voorlag, kwam ons niet
geheel logisch voor. Daarin werd gesteld "90% van de kinderen tussen de 3
en 4 jaar moet een plaats hebben", zonder dat aan de vraag werd gerefereerd.
Voor kinderen onder de drie jaar was dat weer een veel lager percentage. Wij
vonden het eigenlijk wat uit de lucht komen vallen om het op die manier te
formuleren. Wij hebben daarom een eenvoudige alternatieve formule voorgesteld:
we moeten er gewoon naar streven dat de vraag, dus de behoefte aan kinderopvang,
wordt gedekt door het aanbod, dus door de faciliteiten. Dat is een logische
conclusie, die in veel gevallen zal betekenen dat, in lijn met het Nederlandse
kabinetsbeleid, verdere investeringen in de kinderopvang nodig zijn. Maar
die lopen dan wel parallel aan de behoefte, niet aan een theorie over uit
hoeveel procent die behoefte zou bestaan. Over deze conclusie is nog steeds
contact. De concludering in de Europese Raad was namelijk niet helemaal eenduidig.
In de huidige tekst van de conclusies is ingebouwd dat dit in het kader van
een nationale aanpak en van nationale regelingen plaatsvindt. Voor Nederland
betekent dit dat de verwijzing naar de vraag relevant is geworden, en we dus
geen theoretische kinderopvangcapaciteit moeten gaan zitten bouwen. Die moet
wel verband houden met de behoefte. Het zou dus nog kunnen zijn – zo
ja, dan laten we dat de Kamer weten – dat die conclusie qua tekst nog
enigszins verandert. Zo'n "uitlopertje" is al vaker voorgekomen.De heer Hoekema (D66):De staatssecretaris zal uit zijn verleden als PvdA-strateeg weten dat
je vraag en verborgen vraag hebt.Staatssecretaris Benschop:Da's lang geleden, hoor! Als we kijken naar de wachtlijsten in Nederland,
heb ik de indruk dat de verborgen vraag wel goed zichtbaar begint te worden.
Dat lijkt me in dit land op dit moment dus niet het grootste probleem!Eén van de bijlagen waar de heer Weisglas niet helemaal doorheen
kwam, luidt: Actionplan for skills and mobility. Vertaald zal dat iets met
vaardigheden en mobiliteit te maken hebben. Dat is een uitwerking van de commissarissen
Diamantopoulou en Bolkestein van de noodzaak om belemmeringen voor arbeidsmobiliteit
in Europa weg te nemen. Dat zijn er nog vele. Een aantal is wel aangepakt,
maar met name op het gebied van de sociale zekerheid, gezondheidszorg en pensioenen
bestaan ze nog steeds. Een van de in het oog springende voorstellen die in
dat actieplan zitten, is om tot een Europese gezondheidskaart te komen. Niet
als een Europese verzekering, maar als een bewijs van verzekering, waardoor
bij verblijf in andere landen wat gemakkelijker toegang tot de gezondheidszorg
aldaar kan worden geregeld. Dat soort concrete voorstellen – er moeten
er meer van komen – zijn nu aan de orde. Ik heb de indruk dat de Commissie
zeer overtuigd is van het belang van het wegnemen van die belemmeringen voor
de arbeidsmobiliteit binnen Europa.Ik kom toe aan de pensioenen en de gezondheidszorg. Er is een verdere
afspraak gemaakt over het bekijken van de toekomstige pensioenvoorzieningen
in Europa. Dat heeft een financiële en een sociale kant. Lidstaten is
gevraagd, in september een nationale pensioenstrategie op tafel te leggen.
Wij zijn nu een stap verder dan het inventariseren van het probleem. Lidstaten
moeten nu zelf aangeven hoe zij tegen de achtergrond van hun nationale situatie
die langetermijnhoudbaarheid van de pensioenen kunnen gaan garanderen. Zij
hebben groot belang bij deze exercitie, die nu in een volgende fase begint
te geraken. Ik denk dat dat heel belangrijk is. Het is duidelijk
dat vergrijzing effecten heeft op de gezondheidszorg, welke effecten in Europa
als geheel zullen voorkomen. Er is afgesproken om te bekijken wat daarvan
de gemeenschappelijke kenmerken zijn en hoe daarmee in de verschillende landen
wordt omgegaan. De bedoeling is dat dat op de voorjaarstop van volgend jaar
wordt besproken. Een precieze invulling van hoe dat gaat of waartoe dat leidt,
is nog niet bekend. Maar het is een onderwerp dat onder de open coördinatiemethode
valt.De heer Verhagen (CDA):Horen bij de nu gegeven opdracht om de pensioenen nationaal in kaart brengen
ook de mogelijkheden van verandering van het omslagstelsel naar het kapitaaldekkingsstelsel?
Of richt het onderzoek zich alleen op het verlengen van de leeftijd, waarop
nog wordt gewerkt?Staatssecretaris Benschop:Dat hangt natuurlijk een beetje af van de nationale aanpak die gekozen
wordt. Er zijn geen Europese voorschriften over hoe het pensioenstelsel ingericht
moet zijn. Ik meen ook niet dat die er moeten komen. Elk land heeft tradities
en redenen voor zijn eigen pensioenstelsel. Er zijn wel een paar gemeenschappelijke
aanpakken die Europees wijd gedeeld worden en die zie je ook in het Lissabonpakket
terug. Ik noem de vergroting van de arbeidsparticipatie van vrouwen en oudere
werknemers en het bieden van mogelijkheden voor flexibele pensionering. De
gemiddelde pensioenleeftijd in Europa is 58 jaar. Bekeken zou kunnen worden
of die omhoog kan zonder dat daarmee enige afbreuk aan wettelijke pensioengrenzen
of aan individuele mogelijkheden van mensen wordt gedaan. In feite zouden
de aansporingen en de subsidies die nu in het stelsel zitten omgedraaid kunnen
worden. Dus niet meer het premie zetten op vervroegd uittreden of eerder ophouden.
Het verbeteren van de arbeidsparticipatie is een duidelijke gemeenschappelijke
lijn in Europa.De tweede lijn heeft te maken met de begroting, het streven naar het wegnemen
van begrotingstekorten en het realiseren van een lagere staatsschuld. Begrotingsoverschotten
zijn van groot belang, ook voor het veiligstellen van de toekomstige financiering. De derde lijn betreft de vraag hoe landen zelf de toekomstige financiering
van hun pensioenstelsel ook in relatie tot de begrotingen als er sprake is
van een omslagstelsel, zullen willen veiligstellen.De heer Verhagen (CDA):Hoe kan Europa enerzijds tegen lidstaten zeggen dat ze de VUT moeten afschaffen,
terwijl het anderzijds, gelet op de grote financiële consequenties in
relatie tot de stabiliteit van de euro, op het punt van het omslagstelsel
versus kapitaaldekking niet echt richting wil geven?Staatssecretaris Benschop:Europa grijpt niet in in de VUT. Binnen de Europese Unie is gezegd dat
er langer gewerkt zou moeten worden. Met andere woorden, pas nu op lidstaten,
welke regelingen u ook heeft voor vervroegd uittreden, probeer het nu eigenlijk
om te draaien. Vertaald naar Nederland en ook op grond van eigen overwegingen,
leidt dat tot aanpassing van de VUT-prikkels, omdat de VUT niet meer van deze
tijd is en stamde uit een tijd waarin er sprake was van een ander soort werkeloosheid.
Er is echter niet één Europees recept anno 2002 voor het oplossen
van pensioenproblemen in lidstaten in het jaar 2012, 2015 of 2020. Je kunt
niet zomaar tegen een land dat een omslagstelsel heeft, zeggen: begin maar
een kapitaaldekkingsstelsel op te bouwen.De heer Verhagen (CDA):In de verklaring staat over de VUT het volgende: de stimulering van vervroegde
pensionering moet worden beperkt. Dat is een van de weinige concrete uitspraken
die er op dit punt zijn. De rest komt voornamelijk neer op het uitspreken
van intenties. In dit geval heeft een lidstaat niet meer de vrijheid om stimuleringsregelingen
ten aanzien van de VUT te handhaven.Staatssecretaris Benschop:Ik gaf zo-even al aan hoe die aanbeveling uitwerkt. Er zijn natuurlijk
verschillende methoden om de toekomstige financierbaarheid van een pensioenstelsel
te verstevigen. Een begrotingsoverschot van 3% zou voor een land met een omslagstelsel
natuurlijk al een heel belangrijke randvoorwaarde zijn. Het nu gaan sparen,
zoals Nederland gedaan heeft met het AOW-spaarfonds voor het collectieve pensioendeel,
is natuurlijk ook heel belangrijk. Frankrijk is daar ook mee begonnen. Het
kan ook zijn dat lidstaten besluiten om van alles een beetje te doen. Dat
is wat Duitsland onlangs gedaan heeft. Er is niet een recept voorhanden in
termen van een uniform pensioensysteem dat voor alle lidstaten van toepassing
zou moeten zijn. Het interessante van deze exercitie is dat de nationale pensioenstrategieën
op tafel komen te liggen en dat lidstaten moeten aangeven hoe zij dat denken
te doen.De heer Timmermans (PvdA):Dit kabinet heeft het initiatief genomen om de pensioenproblematiek Europees
geagendeerd te krijgen. Dat geldt nu ook voor de wat bredere thematiek van
de vergrijzing en daaraan gekoppeld de gezondheidszorg. Wat ik wel boeiend
zou vinden, is als het kabinet eens met een integrale visie zou komen op welke
andere onderwerpen die te maken hebben met de vergrijzing zich wellicht ook
zouden kunnen lenen voor een discussie op Europees niveau. Je zou bijvoorbeeld
kunnen denken aan de ontwikkelingen in de volkshuisvesting. Er komen andere
woonwensen en er worden andere eisen gesteld aan de volkshuisvesting. Je zou
ook kunnen denken aan zaken die te maken hebben met toerisme, recreatie en
vrijetijdsbesteding.De heer Weisglas (VVD):Subsidiariteit.De heer Timmermans (PvdA):Ik hoor Jip weer. Hoe het ook zij, het heeft niets te maken met subsidiariteit,
want er kunnen zich gelijksoortige problemen voordoen, die alle invloed hebben
op bijvoorbeeld de begrotingspositie van lidstaten. Ik zeg daarmee niet dat
er ook een Europees beleid moet komen, maar het kan interessant zijn voor
andere Europese lidstaten. Hoe kijkt de staatssecretaris hier tegenaan?Staatssecretaris Benschop:Het kan wel, maar ik vind dat wij met een discussie over pensioenen het
meest in het oog springende, directe punt van algemeen belang te pakken hebben.
Met het bekijken van de ontwikkelingen op het gebied van de gezondheidszorg
hebben wij ook een aspect aan de orde dat in heel Europa bovenaan
de agenda staat. Ik vind dat wij ons daar eerst op moeten concentreren, voordat
wij er allerlei andere dingen bij gaan halen. Wij moeten eerst dit goed doen
en dan kijken hoe het er verder voor staat.De minister-president heeft ook gesproken over de ontwikkelingsinspanningen
binnen de Europese Unie van 0,7%. In percentages is het een gering resultaat
en wij hadden dat ook veel beter willen zien. In hoeveelheden geld is hetgeen
nu is afgesproken echter veel. Vanaf 2006 zal een kleine 7 mld euro per jaar
meer aan ontwikkelingssamenwerking worden uitgegeven door de landen van de
Europese Unie. Dat is meer dan het huidige Nederlandse budget. Dat is niet
niets. Voor Duitsland zal op grond van deze afspraak, als zij het kunnen waarmaken –
wij zullen van jaar op jaar moeten bezien of zij dat kunnen – de ontwikkelingsinspanning
met een kwart gaan toenemen. En dat voor de derde grote donor in de wereld,
althans in absolute termen. Dat zijn de consequenties van deze afspraak. Dat
is heel wat meer dan de op zich ook bemoedigende stap van de Verenigde Staten,
namelijk 5 mld dollar, uit te smeren over drie jaar. Dat is dus geen structureel
geld. In Europa praten wij nu over elk jaar weer een bepaald bedrag extra
erbij. Vervolgens gaan wij kijken of wij ze nog verder omhoog kunnen trekken,
want het gemiddelde moet omhoog. Daarom wordt iedereen gevraagd om naar 0,33%
te gaan, het huidige gemiddelde. Dat wordt dan weer de bodem. Als wij zo'n
exercitie in de komende jaren kunnen herhalen, begint het er toch echt op
te lijken.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):De staatssecretaris zei dat Duitsland ingevolge deze afspraken het ontwikkelingsbudget
met een kwart zal verhogen. Dat lees ik echter niet in de stukken en dat haal
ik er ook niet per implicatie uit. Wat is de status van deze uitspraak van
de staatssecretaris?Staatssecretaris Benschop:Ik meen dat Duitsland nu op 0,26% of 0,27% BNP zit. Als je daar een kwart
van berekent en dat optelt bij wat zij nu doen, kom je in de buurt van die
0,33% uit.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Zo erg stond het er dus voor met Duitsland. Zij zaten ver onder het minimum
van 0,33%.Staatssecretaris Benschop:Ja, en om zoveel geld gaat het dus als je bij grote economieën in
percentages omhoog gaat. Er komen straks wel harde euro's beschikbaar.De heer Weisglas (VVD):De minister-president zei terecht dat ik mij maar tot de overige fracties
moest wenden.Minister Kok:U had dat gedaan.De heer Weisglas (VVD):U hebt gelijk. U zei terecht dat ik dat had gedaan. De staatssecretaris
komt nu met het voorbeeld van Duitsland. Het is toch niet zo gek dat ik ervoor
pleit dat Nederland gewoon teruggaat naar 0,7%? Uw socialistische vrienden
in Duitsland zitten op minder dan de helft. Dan is het toch redelijk om er
gewoon voor te pleiten dat Nederland doet wat de Verenigde Naties al dertig
jaar voorschrijven, namelijk 0,7%. Daar is niets mis mee.Staatssecretaris Benschop:Dat is niet alleen een benepen, maar ook bijna een kwaadwillende interpretatie
van het streven om het percentage te verhogen. Het is de bedoeling dat het
percentage stijgt en niet dat het daalt.De heer Weisglas (VVD):Waarom is het benepen en kwaadwillend? Uw partijgenoten hebben de leiding
in landen als het Verenigd Koninkrijk en Duitsland, maar die landen zitten
daar ver onder. U richt uw verwijten aan het verkeerde adres.Staatssecretaris Benschop:Ik richt mijn verwijten aan iedereen die denkt dat het minder kan. De
millenniumdoelstelling is een halvering van de armoede in de wereld, maar
de Wereldbank heeft al aangegeven dat dit alleen kan als de inspanningen voor
ontwikkelingshulp groter worden. Mijn aansporingen zijn gericht op iedere
regering die niet, of nog niet, de 0,7% haalt. Daar werken wij aan. Wij hebben
nu weer 7 mld extra per jaar binnengehaald. Dan vind ik het niet juist om
daar als Nederland weer iets van af te gaan halen.De heer Verhagen (CDA):Het laatste ben ik met de staatssecretaris eens. Dat laat onverlet dat
de socialistische broeders in Duitsland en het Verenigd Koninkrijk eerder
akkoord gingen met 0,7%, maar zich nu Benschopverschuilen achter 0,33%. Dat
is wel het resultaat van de afspraken die in Barcelona gemaakt zijn.Staatssecretaris Benschop:Helaas is de Europese Unie inmiddels gevarieerder dan uw
vraag suggereert.De heer Verhagen (CDA):In Duitsland en het Verenigd Koninkrijk zijn de percentages respectievelijk
0,27 en 0,31. In Frankrijk is het 0,33%. Dat is blijkbaar niet voor niets
het akkoord geworden. Ik heb er in mijn eerste termijn op gewezen dat ik het
vreemd vind dat minister Herfkens wel buitengewoon hard uithaalt naar de Verenigde
Staten, maar haar kritiek niet richt op Schröder en Blair.Staatssecretaris Benschop:De minister voor Ontwikkelingssamenwerking heeft de collega's van andere
Europese regeringen daar als het ware mee belaagd. Dat heeft de Nederlandse
regering breed opgepakt. Ik wijs op de Ecofin-raad en de Algemene Raad. Er
is veel kritiek geweest op de anderen, maar er is ook gewezen op het belang
om een stap vooruit te zetten voor Monterrey en voor Johannesburg. Europa
heeft in het afgelopen jaar al de grenzen geopend voor de minst ontwikkelde
landen. De andere werelddelen hebben dat nog niet gedaan. Europa heeft een
positieve rol gespeeld in Doa bij het van de grond trekken van de Wereldhandelsronde.
Het zou mooi zijn als dat alles gevolgd zou worden door een betekenisvolle
stap op het gebied van ontwikkelingshulp. Dat beeld hebben wij de andere landen
voorgehouden. Het liefst had ik natuurlijk gezien dat die stap twee keer zo
groot was geweest, maar er is in ieder geval een stap gezet. De percentages
lijken misschien klein, maar het gaat om een groot bedrag, zowel voor de Europese
Unie als geheel als voor de individuele lidstaten, zoals Duitsland. Bondskanselier
Schröder kan dadelijk de christen-democratische opponenten in eigen land
uitleggen dat onder zijn bewind het besluit is genomen om de Duitse ontwikkelingsinspanningen
met een kwart te verhogen.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik wil niet ingaan op die discussie over Duitsland, maar ik signaleer
wel dat er na de verkiezingen in Nederland nog een aardige discussie in het
verschiet ligt. Mijn vraag over de opvatting van minister Herfkens, verwoord
in de brochure "Boter bij de vis" ter voorbereiding van de conferentie in
Monterrey, is nog niet beantwoord. Het gaat om de schuldsanering. Zij stelt
namelijk dat wordt uitgegaan van een te hoge houdbare schuld van 150% van
het bruto nationaal product om in aanmerking te komen voor schuldsanering.
Is dat ook het regeringsstandpunt? Dat zouden wij zeker toejuichen, omdat
wij ook vinden dat dit percentage te hoog is.Staatssecretaris Benschop:Maar het staat er in de brochure wel fout, want het gaat niet om 150%
BNP, maar dat moet 150% van de inkomsten uit de export zijn. Op zich is dat
wel een lager bedrag, maar het principe blijft hetzelfde. Eerst moet ervoor
worden gezorgd dat die afspraken worden nagekomen voordat wij vervolgens die
HIPC-afspraken weer gaan aanpassen, want er zijn nog steeds landen die daar
nog onvoldoende aan doen, maar er wel een grote mond over hebben, wel initiatieven
aankondigen, maar te weinig boter bij de vis leveren. Daar is minister Herfkens
nu hard mee bezig en als dat is gebeurd, kunnen wij ook verder kijken naar
de regels die daar gesteld zijn.Het is duidelijk geworden dat een potentieel blokkerende minderheid in
de Raad voor Galileo is komen te vervallen. Dat brengt ons dus in een nieuwe
situatie en betekent dat, zoals al uiteen is gezet in het algemeen overleg
van verleden week, de Nederlandse regering haar inzet daar ook aan aanpast.
In Barcelona hebben wij er niet uitgebreid over gesproken, maar dat zal wel
gebeuren in de komende Transportraad deze maand, waar naar verwachting ook
besluitvorming zal plaatsvinden. Enkele elementen zijn daarbij van belang.
In de eerste plaats is dat het vastleggen van de afspraak dat een Europees
satellietsysteem Galileo voor civiel en niet voor militair gebruik is. In
de tweede plaats moeten wij een afspraak proberen te maken – een randvoorwaarde
voor Nederland, waarvoor wij ook steun aan het zoeken zijn – over een
financieel plafond voor de bijdrage uit de Europese begroting, opdat niet
alle andere projecten, zoals trans-Europese netwerken en dergelijke, daardoor
worden verdrongen. In de derde plaats moet er een goede regeling worden getroffen
voor de verhouding tussen publieke en industriële partijen in het geheel.
Er is sprake van een public private partnership. Zijn partijen die erbij betrokken
zijn, straks ook betrokken bij het uitgeven van de tender waarop andere commerciële
partijen moeten inschrijven of niet? Daar speelt dus een aantal vragen in
de sfeer van de zuiverheid van de verhoudingen tussen publieke en private
partijen en binnen private partijen onderling.In Ierland komt er een nieuw referendum over het Verdrag van Nice. De
Ierse premier heeft in Barcelona aangekondigd dat hij in Sevilla een nadere
verklaring omtrent dat verdrag en de positie van Ierland wil voorleggen. Dat
zal te maken hebben met de Ierse neutraliteit en de interpretatie daarvan
in het licht van het Verdrag van Nice. De tekst daarvan is nog niet beschikbaar,
maar dat is in ieder geval het onderwerp dat hij in Sevilla aan de orde zal
stellen ter voorbereiding van een referendum in Ierland in de loop van dit
jaar.De heer Hoekema (D66):Voorzitter. Ik had in eerste termijn gevraagd naar de betekenis van de
afspraak over twee vreemde talen op zeer jeugdige leeftijd in het Nederlandse
onderwijs, namelijk hoe zich dat verhoudt tot de Nederlandse onderwijsregelgeving.
Volgens mij botst dat met elkaar, maar als de staatssecretaris zijn onderwijskennis
niet direct paraat heeft, mag dat ook schriftelijk worden beantwoord.Staatssecretaris Benschop:Ik zal in ieder geval in het Nederlands antwoorden dat ik uw laatste suggestie
graag volg!De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Het is goed om af en toe eens de vinger te leggen op het door
zovelen gewraakte en soms veel te gedetailleerde karakter van voorzittersconclusies.
Wat er nu uitsprong, was wel hetgeen over de kinderopvang is opgenomen. Het
aardige van dit debat was toch wel dat nu is gebleken dat het ook voor de
Nederlandse regering nog niet helemaal een gelopen zaak is. Om haar op dat
punt nog maar eens een extra steun te geven, zo is het althans bedoeld, wil
ik de volgende motie indienen. De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de conclusies van het voorzitterschap enkele concrete
streefcijfers voor de capaciteit van kinderopvang bevat;overwegende dat deze cijfers voor Nederland een beleidsinspanning vergen
die nationaal door niemand serieus is voorgesteld;van oordeel dat op grond van het subsidiariteitsbeginsel de Europese Raad
zich niet in deze gedetailleerde en concrete zin had dienen uit te spreken;verzoekt de regering, dit alsnog onder ogen te brengen van het voorzitterschap
en te laten aantekenen dat Nederland zich uitsluitend gebonden acht aan de
gekozen beleidsrichting, namelijk het wegnemen van hindernissen voor de deelname
van vrouwen aan de arbeidsmarkt,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Middelkoop, Verhagen en Weisglas.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 190(21501-20).De heer Timmermans (PvdA):De heer Van Middelkoop verwijst in deze motie naar het subsidiariteitsbeginsel.
In dit debat is duidelijk gebleken dat dit niets met subsidiariteit te maken
heeft. Als hij uit ideologische overwegingen vindt dat vrouwen aan het aanrecht
moeten blijven, moet hij dit zeggen en dit niet in deze moeilijke woorden
vervatten.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik waarschuw de heer Timmermans ervoor dat er parlementen zijn waar dit
soort interventies tot een handgemeen leiden. Daarvoor zijn wij echter veel
te beschaafd.De voorzitter:U weet nog helemaal niet hoe dit afloopt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):U moet mij niet prikkelen. Ik vind dit echter zo'n onheuse tegenwerping
dat ik geen behoefte heb er inhoudelijk op te reageren. De heer Timmermans
moet dit soort interrupties niet aan mijn adres plaatsen. Ik wil hem wel dienen
door hem ons verkiezingsprogramma toe te sturen. Hij kan dan beter oordelen
over de ChristenUnie dan hij nu kennelijk doet. Overigens raakt dit niet alleen
mij, maar ook de medeondertekenaars van deze motie. Mijnheer Timmermans zou
zich moeten schamen.Minister Kok:Ik heb de indruk dat er twee elementen door elkaar heen lopen. In de eerste
plaats het politieke oordeel over de vraag of de doelstelling niet te ambitieus
is voor de Europese Unie en dus ook voor de lidstaten. Ik heb de indruk dat
althans de eerste indiener van de motie vindt dat die doelstelling te ambitieus
is. Ik verschil daarin met hem van mening, want ik vind die doelstelling niet
ambitieus genoeg.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Ik maak bezwaar tegen deze formulering. Volgens mij gaat het debat niet
hierover. Mijn stelling is dat de regering best zo'n doelstelling mag formuleren
voor Nederland. Wij zullen dan in Nederland discussiëren over de wenselijkheid
van die doelstelling. Als men dit in Duitsland of Frankrijk nog mooier wil
formuleren, is dit een Duitse of Franse zaak. Dit zijn nationale debatten.
De motie richt zich tegen het vastleggen van dit soort concrete doelstellingen
op Europees niveau.Minister Kok:Dit is een misverstand, maar ik heb al eerder gezegd dat er twee dingen
aan de orde zijn: het oordeel over het ambitieniveau van de doelstelling en
de vraag of het wel aan Europa is op dit punt voor nationaal gebruik een target
af te spreken en vervolgens te bezien hoe dit in de komende jaren verloopt.
Op dit laatste punt is de conclusie van Barcelona natuurlijk heel rustig,
want er wordt verwezen naar nationale regelingen. Die link wordt heel nadrukkelijk
gelegd en er is geen enkele dwingende bevoegdheid van welke Europese superinstantie
dan ook die met politie te paard zal helpen als de kinderen naar school moeten
worden gebracht. Daarvan is geen sprake. Er worden dus geen oneigenlijke bevoegdheden
aan Brussel overgedragen, behalve dat wij met elkaar afspreken dat wij kinderopvang
net als arbeidsparticipatie, scholing en al die dingen meer belangrijk vinden.
Gebrek aan kinderopvang is voor de deelname van heel veel vrouwen aan het
arbeidsproces een sta in de weg. Ik vind het dus legitiem dat Brussel hierop
wijst en aangeeft dat wij moeten proberen die sta in de weg weg te nemen.
Ons bezwaar tegen deze formulering van de taakstelling was dat het nogal uit
de lucht gegrepen lijkt om ineens voor 33% van de kinderen onder drie jaar
en voor 90% van de kinderen tussen drie jaar en de leerplichtige leeftijd
te zeggen: daar moet in 2010 – dat zijn twee volle regeerperioden of
ongeveer acht kleine regeerperioden – het nodige voor aanwezig zijn.
Vandaar dat ik een simpel voorstel heb gedaan dat vervolgens op behoorlijk
wat instemming kon rekenen. Als gevolg van een slordigheid in de afwikkeling
is onduidelijk gebleven of dat voorstel wordt overgenomen of niet. Dat voorstel
houdt in: laten wij eenvoudig zeggen dat wij in 2010 met betrekking tot de
kinderopvang zó ver willen zijn dat de behoefte daaraan wordt gedekt
door voldoende aanbod. Je kunt dit vervolgens van jaar tot jaar aan de hand
van benchmarking controleren. Ik zou met de borst vooruitlopen wanneer Nederland
wat dit betreft binnen de kortste keren de frontrunner is. Immers, wij zijn
op het punt van de arbeidsmarktparticipatie van vrouwen een stuk opgeschoten.
Het is niettemin een boodschap voor de toekomst om op dit punt beter te presteren.Voorzitter. Ik vind deze algemene formulering beter dan de gedetailleerde
formulering van het voorzitterschap, die niettemin voorlopig per ongeluk bij
de conclusies is vermeld. Echter, ook met die wat uit de lucht gegrepen percentages
kan Nederland goed uit de voeten. Wij worden niet door politie te paard gedwongen
om iets te doen wat wij op grond van eigen regelingen niet zouden kunnen.
Dat neemt niet weg dat wij ons op grond van benchmarking moeten verantwoorden.
Dat is een goede zaak: verantwoorden, laten zien waar je voor staat, laten
zien wat je wel en niet hebt gepresteerd.De voorzitter:Gelet op het vergevorderde tijdstip sta ik geen interrupties
meer toe. Het gaat om een breed debat over zaken waarover men heel lang van
mening kan verschillen. Er is een motie ingediend en daarop is gereageerd.
Als men niet kan instemmen met mijn voorstel om niet meer te interrumperen,
schors ik nú de vergadering voor drie kwartier.De heer Van der Steenhoven (GroenLinks):Ik wilde alleen maar vragen of de motie wordt ingetrokken.De voorzitter:Dat horen wij vanzelf wel. Wij gaan pas aanstaande dinsdag stemmen. Er
is dus voor u allen nog alle tijd om hierover van mening te verschillen, zo
u dat wenst.Minister Kok:Ik wacht af wat er met die motie gebeurt. Als het nodig is, komen wij
met vervroegde verkiezingen...De beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt van 13.25 uur tot 14.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20012002-3927-3952.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl