Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een Penitentiaire beginselenwet en daarmee verband houdende intrekking van de Beginselenwet gevangeniswezen met uitzondering van de artikelen 2 tot en met 5 en wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering alsmede enige andere wetten (Penitentiaire beginselenwet) (24263)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 4879-4899

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-04-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 68, pagina 4879-4899

10-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24263Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 10 april 1997)Pagina 4899-4900
Presentie en opening (donderdag 10 april 1997)Pagina 4879-4879
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een Penitentiaire beginselenwet en daarmee verband houdende intrekking van de Beginselenwet gevangeniswezen met uitzondering van de artikelen 2 tot en met 5 en wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering alsmede enige andere wetten (Penitentiaire beginselenwet) (24263)Pagina 4879-4899
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 10 april 1997)Pagina 4938-4939
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Koekkoek en Van Middelkoop houdende verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van een bepaling over de Nederlandse taal (24431)Pagina 4921-4938
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een Penitentiaire beginselenwet en daarmee verband houdende intrekking van de Beginselenwet gevangeniswezen met uitzondering van de artikelen 2 tot en met 5 en wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering alsmede enige andere wetten (Penitentiaire beginselenwet) (24263)Pagina 4900-4921

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 131 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van een Penitentiaire beginselenwet en daarmee
verband houdende intrekking van de Beginselenwet gevangeniswezen met uitzondering
van de artikelen 2 tot en met 5 en wijzigingen van het Wetboek van Strafrecht
en het Wetboek van Strafvordering alsmede enige andere wetten (Penitentiaire
beginselenwet) (24263).(Zie vergadering van 9 april 1997.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Sorgdrager:Voorzitter! Ik moet allereerst de aandacht vestigen op de door mij ingediende
nota van wijziging. Ik begrijp dat het procedureel wat moeilijk is, maar naar
aanleiding van het debat van gisteren over datgene wat in een algemene maatregel
van bestuur terechtkomt dan wel in de formele wet, heb ik toch besloten om
een aantal kerncriteria in de formele wet op te nemen. Dat is de inhoud van
de nota van wijziging. Ik zal daar straks nog wat nader op ingaan.Voorzitter! Verschillende sprekers hebben aandacht gevraagd voor de positie
van een penitentiair programma en de vraag opgeworpen in hoeverre daarbij
dan nog sprake is van een wijze van tenuitvoerlegging van de vrijheidsstraf.
Zonder hier nu tot een strafrechtsfilosofische verhandeling over te gaan,
moet ik voor een duidelijk begrip van de positie van het penitentiaire programma
toch kort ingaan op de doelen van de vrijheidsstraf en de invloed die deze
doelen dienen te hebben op de tenuitvoerlegging daarvan.In de eerste plaats moet worden opgemerkt dat vele doeleinden worden onderscheiden
en dat er verschillende opvattingen over bestaan. Veelal wordt uitgegaan van
het naast elkaar bestaan van verschillende doeleinden. Het gaat daarbij vooral
om vergelding, generale en speciale preventie, normhandhaving, normbevestiging,
wegneming van onrust in de samenleving en beveiliging van de samenleving.Door de oplegging van de vrijheidsstraf worden die doeleinden al voor
een deel vervuld. Er zal vergolden worden, de norm is gehandhaafd en de onrust
zal daardoor reeds voor een deel zijn afgenomen. De werking van het strafrecht
wordt wat betreft de toepassing van de vrijheidsstraf vooral zichtbaar door
de fysieke onttrekking van de dader aan het vrije maatschappelijk verkeer.
Hij wordt immers achter slot en grendel geplaatst.Maar daarmee is slechts het begin van het verhaal geschetst. De overheid
staat immers voor de vraag hoe de straftijd van de onder haar gezag geplaatste
gedetineerden moet worden ingevuld. Aan welk soort regime moet hij worden
onderworpen? Daarbij moet de blik ook over de horizon van de detentie reiken.
Iedere gedetineerde keert immers vroeg of laat terug in de samenleving.In verband met wat ik als een langetermijnbeveiliging wil aanduiden, moet
die terugkeer goed worden voorbereid. We hebben het dan over de doelstelling
van de resocialisatie in de zin van maatschappelijke integratie, die ook in
het wetsvoorstel zo'n belangrijke plaats heeft gekregen. Met een goed voorbereide
reïntegratie zijn eigenlijk alle sprekers het op zichzelf wel eens. De
vraag is in wezen, wanneer tijdens het verloop van de detentie die integratiedoelstelling
wordt geaccentueerd en hoe. Het is dus geen kwestie van of-of als we het hebben
over doelstellingen, maar uiteindelijk van en-en.Het is duidelijk dat niet zomaar het kenmerkende element van de vrijheidsstraf –
de fysieke vrijheidsontneming – naar believen van de administratie kan
worden opgeheven. Dat zou inderdaad de geloofwaardigheid en de inzichtelijkheid
van de straf en de tenuitvoerlegging daarvan bepaald niet ten goede komen.
Ik hecht er daarom aan vast te stellen dat het penitentiaire programma pas
aan het einde van de detentie aan de orde is, wanneer de reïntegratiedoelstelling
met het oog op de aanstaande herintreding in de samenleving als het ware die
andere doelstellingen wat meer naar de achtergrond heeft gedrongen. Een belangrijke
garantie dat voldoende rekening wordt gehouden met het eigene van de vrijheidsstraf,
is gelegen in het feit dat het penitentiaire programma pas op zijn vroegst
na de helft van de gehele straftijd kan aanvangen en niet langer dan een jaar
mag duren. Ons land loopt daarmee niet uit de pas met andere landen; beter
gezegd, wij liepen wat dit betreft nogal wat achter. Wij halen nu onze achterstand
in door onze vrij strakke regeling wat meer aan te passen aan de veranderde
omstandigheden en wat meer in overeenstemming te brengen met hetgeen elders
gebruikelijk is.Verdere garanties zijn gelegen in het vereiste dat de gedetineerde gemotiveerd
en geschikt moet zijn en zich goed moet hebben gedragen. Mevrouw Soutendijk
heeft nog eens nadrukkelijk de aandacht gevraagd voor dit aspect.In de vorm van objectieve en subjectieve criteria die in de penitentiaire
maatregel worden opgenomen, zullen aanvullende zorgvuldigheidscriteria worden
vastgesteld die in aanmerking moeten worden genomen voordat er tot plaatsing
in een penitentiair programma kan worden overgegaan. Zo zal onder meer rekening
worden gehouden met de aard, de zwaarte en de achtergrond van het gepleegde
delict.Het penitentiaire programma is als het ware de vertaling van de resocialisatiedoelstelling
en biedt door zijn opzet een optimale combinatie van een aantal belangrijke
uitgangspunten.Ten eerste is er een op de dagelijkse praktijk gestoeld oordeel over de
geschiktheid van een bepaalde gedetineerde voor deelname aan een penitentiair
programma op dat moment. Daarom is een bindende aanwijzing door de rechter
die de straf oplegt – zeker bij langere straffen, zoals gisteren is
opgemerkt – niet zo verstandig.Ten tweede kan onmiddellijk worden ingegrepen wanneer de voorwaarden voor
deelname aan het penitentiaire programma zijn geschonden. Dat houdt in dat
er onmiddellijk overplaatsing volgt naar een gesloten inrichting en daarmee
alle gekregen vrijheden voorlopig van de baan zijn. Dat is hard, maar noodzakelijk
voor de geloofwaardigheid van het penitentiaire programma. Ik ben het eens
met de opvatting dat daarvoor dan ook plaatsen beschikbaar moeten zijn. Ik
zal aan dergelijke terugplaatsingen wat de capaciteit betreft de hoogste prioriteit
geven, zodat die terugplaatsing inderdaad gegarandeerd is.Ten derde staat de tenuitvoerlegging van het penitentiaire programma onder
strak toezicht. De reclassering houdt toezicht op het goede verloop en meldt
nalatigheid direct aan de directeur van de inrichting waar de deelnemer aan
het penitentiair programma is ingeschreven. De controle kan desgewenst nog
worden versterkt door middel van het elektronisch toezicht, dat over enige
tijd landelijk zal worden ingevoerd.De heer Dittrich (D66):Welke normen hanteert de minister bij het terugplaatsen van gedetineerden
die zich niet aan de regels van het Sorgdragerpenitentiaire programma houden?
Hoeveel cellen moeten er als het ware leegstaan om meteen iemand te kunnen
terugplaatsen? Of is het te moeilijk daarop nu te antwoorden?Minister Sorgdrager:Ik vind het wel een heel gedetailleerde vraag. Ik kom straks nog met een
aantal cijfers. Als er per jaar ongeveer 1200 gedetineerden in zo'n programma
zitten, zullen wij ervaring moeten opdoen ten aanzien van de vraag hoeveel
mensen daarin mislukken en teruggeplaatst moeten worden. Een aantal kan ik
nu absoluut niet geven.De heer Dittrich (D66):Als er zo'n overtreding wordt begaan en de selectiefunctionaris is van
mening dat iemand teruggeplaatst moet worden, is het heel belangrijk dat daarvoor
dan ook altijd plaats is. Ik wil dus eigenlijk weten of de minister kan garanderen
dat iemand meteen teruggeplaatst wordt.Minister Sorgdrager:Dat is nu precies wat ik zei. Ik vind het buitengewoon belangrijk. Dat
heeft voor mij de hoogste prioriteit, dus er zal plaats zijn voor deze persoon!
Ik hoop dat ik in staat ben daarvoor altijd voldoende lege plaatsen te hebben.
Zo niet, dan zullen wij een andere oplossing moeten vinden.Voorzitter! Het penitentiaire programma wordt in de Penitentiaire beginselenwet
geïntroduceerd als een wijze van tenuitvoerlegging van een vrijheidsstraf,
naast de tenuitvoerlegging door insluiting in een inrichting. Een penitentiair
programma is een samenstel van activiteiten waaraan een gedetineerde deelneemt.
Een kenmerk van een penitentiair programma is dat de gedetineerde zijn hoofdverblijfplaats
niet meer in een inrichting heeft. De regeling van het penitentiaire programma
is opgenomen om experimenten op het terrein van extramurale executie modaliteiten,
zoals dat tegenwoordig heet, zoals bijvoorbeeld inrichtingen voor dagdetentie,
het project Retour, het project Noord-Holland-Noord, etc., een solide wettelijke
basis te geven. Wij hebben geëxperimenteerd met een aantal dingen en
vinden dat dit wettelijk mogelijk moet zijn.Alle projecten die ik noemde, zullen dus een penitentiair programma worden.
Het gaat hier om een wijze van tenuitvoerlegging van een straf en niet om
een straf van vrijheidsbeperking. Als je die straf zelfstandig zou introduceren,
zou je, zoals ook mevrouw Soutendijk opmerkte, eveneens het Wetboek van Strafrecht
moeten veranderen. Overigens: de Penitentiaire beginselenwet is wel een wet
in formele zin en zij doet in dat opzicht niet onder voor het Wetboek van
Strafrecht.Vanaf het jaar 2000 wordt structureel rekening gehouden met ongeveer 400
plaatsen voor een penitentiair programma. Een programmaduur van gemiddeld
vier maanden wordt in aanmerking genomen, en dat betekent dat jaarlijks zo'n
1200 gedetineerden aan een programma zullen deelnemen.Meer helderheid over de criteria voor deelname aan een penitentiair programma:
daarom heeft iedereen in feite gevraagd. Ik kan mij dat ook heel goed voorstellen.
Ik vind een dergelijke vraag terecht. Daarom is ook een nota van wijziging
opgesteld. De objectieve criteria zijn de volgende: a. er is een
onherroepelijke veroordeling tot een onvoorwaardelijke vrijheidsstraf van
ten minste één jaar. Daarbij kan het om meerdere straffen gaan
die bij elkaar worden opgeteld, zeg ik in antwoord op de vraag van de heer
Dittrich;b. minimaal de helft van de opgelegde straf, dat wil zeggen:
zonder rekening te houden met de datum van vervroegde invrijheidstelling,
dus de helft van de brutostraf, moet de veroordeelde ondergaan;c.
het strafrestant moet op het moment van deelname ten minste zes weken bedragen
en het programma mag uiteindelijk niet meer dan één jaar duren.
Dus het duurt minimaal zes weken en maximaal één jaar. Voorlopig
gaan wij starten met een programma van maximaal zes maanden om ervaring op
te doen.Het gestelde onder a, b en c is opgenomen in de nota van wijziging.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Voorzitter! Stel dat iemand een gevangenisstraf van negen jaar heeft gekregen.
Hij kan na vierenhalf jaar in een penitentiair programma geplaatst worden.
Dat programma kan maximaal een jaar duren. De straf zou dan vijfenhalf jaar
geduurd hebben en dus kan hij op deze manier niet van het programma gebruikmaken.
Hij zou daarvan pas na vijf jaar gebruik kunnen maken.Minister Sorgdrager:Ja, dat klopt. Ik reken zelfs iets anders. Als men een gevangenisstraf
van negen jaar krijgt, zou het programma na vierenhalf jaar gevolgd kunnen
worden. De desbetreffende persoon zit zes jaar en het programma mag één
jaar duren: zes min één is vijf. Op die manier kom ik ook op
vijf jaar uit.Voorzitter! Er mogen voor plaatsing geen contra-indicaties zijn. Ik noem
de volgende mogelijkheden. De einddatum van de detentie staat nog niet precies
vast, de betrokkene moet na de detentie een terbeschikkingstelling ondergaan,
de gedetineerde wordt na zijn detentie Nederland uitgezet of door Nederland
uitgeleverd en de veroordeelde ondergaat zijn vrijheidsstraf in een EBI. Dat
laatste is ook contrair aan de mogelijkheid van plaatsing in dit soort extramurale
programma's. Aanvullend zal ook een aantal subjectieve criteria gelden, namelijk
de aard, de zwaarte en de achtergronden van het gepleegde delict zullen door
de selectiefunctionaris bij zijn beslissing tot plaatsing in een bepaald programma
worden meegewogen. Verder noem ik: het detentieverloop, waaronder valt de
beoordeling van het gedrag van de gedetineerde, het nakomen van afspraken,
de gemotiveerdheid van de betrokkene – dat kun je ook vertalen in goed
gedrag –, het gevaar voor recidive, de mate waarin de gedetineerde in
staat is met grotere vrijheden gepaard gaande verantwoordelijkheden ook werkelijk
te kunnen dragen, een aanvaardbaar verblijfadres en de geschiktheid van de
betrokkene voor een bepaald penitentiair programma.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! De minister noemt nu de voorwaarden die gelden voor plaatsing
in een penitentiair programma. Blijft zij met haar voorstel uitgaan van het
automatisme van de vervroegde invrijheidstelling?Minister Sorgdrager:Ja. Op dat punt heb ik niets veranderd. De bepaling over het automatisme
over de vervroegde invrijheidstelling staat in het Wetboek van Strafrecht
en er wordt geen verandering van het Wetboek van Strafrecht voorgesteld.De heer Van den Berg (SGP):Dat begrijp ik. Dat is nu niet aan de orde, maar de minister kent de discussie
daarover en zij weet wat de mening van de Kamer op dit punt is. Wenst zij
niet op die mening in te gaan?Minister Sorgdrager:Nee, ik heb er op dit moment geen behoefte aan om de bepaling over de
vervroegde invrijheidstelling te wijzigen. Zij is in 1994 gewijzigd. Daarbij
is een aantal omstandigheden toegevoegd aan die waaronder de vervroegde invrijheidstelling
kan worden herroepen. Ik vind dat nu niet het moment daar is om op dit punt
iets te veranderen. Daarvoor is voor mij ook geen aanleiding.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! De objectieve criteria zijn helder. Het gaat echter vooral
om de subjectieve criteria. Iemand zegt bijvoorbeeld: ik wil geplaatst worden
in een penitentiair programma. Vervolgens komen de subjectieve elementen in
het geding en de betrokkene blijkt niet in het penitentiair programma geplaatst
te kunnen worden. De vraag is dan: hoe gaat de procedure verder?Minister Sorgdrager:Hij kan daarover zijn beklag doen, bezwaar aantekenen bij de selectiefunctionaris,
enzovoorts.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik wil nog even terugkomen op het penitentiaire programma. Een gedetineerde
misdraagt zich gedurende dat programma. Althans, hij werkt niet mee zoals
het zou moeten. De minister zegt dat zijn programma dan kan worden ingetrokken
en dat hij teruggaat naar de cel. Kan het ook tot gevolg hebben dat de vervroegde
invrijheidstelling dan wordt uitgesteld?Minister Sorgdrager:Het hangt ervan af wat de reden is van het mislukken van het programma.
Als iemand zich niet aan een afspraak houdt, is dat niet voldoende reden.
Er zit toch een zekere sanctie in, want voordat je in een penitentiair programma
zit, heb je een traject van detentiefasering doorlopen. Normaal gesproken
begin je in een gesloten inrichting, dan kom je in een halfopen inrichting
met meer vrijheden, etc. Als het programma mislukt, wordt iemand direct teruggeplaatst
in een gesloten inrichting. In die zin heeft het een strafkarakter. Wanneer
iemand zich tijdens een penitentiair programma heeft misdragen, kunnen de
omstandigheden leiden tot een herroeping van een VI, bijvoorbeeld als hij
een strafbaar feit heeft gepleegd.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Maar als hij zich niet positief opstelt in het penitentiaire programma,
dat daardoor mislukt, is dat geen reden om de VI later te laten ingaan?Minister Sorgdrager:Dat vind ik niet. Ik vind dat de terugplaatsing in de gesloten inrichting
voldoende sanctie is.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Dan is de prikkel voor de gedetineerde om zich in te zetten voor een penitentiair
programma wel heel marginaal.Minister Sorgdrager:Het is maar hoe je ertegen aankijkt. Bij het begin van een penitentiair
programma wordt bekeken of iemand gemotiveerd is.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Iemand die in zo'n penitentiair programma zit, moet zich inspannen. Dat
is voor de meesten al heel moeilijk. Op een gegeven moment kan hij denken:
als ik mij niet meer inspan, kan ik rustig weer gaan zitten; dat kost mij
nog twee, drie maanden en dan ben ik er ook uit. Als de VI echter vervalt,
is het mogelijk dat hij nog twee jaar moet zitten. Ik denk dat de prikkel
dan toch groter is.Minister Sorgdrager:Misschien wel, maar iemand leeft toch altijd liever in vrijheid dan in
een gesloten inrichting. Wanneer hij die vrijheid niet wil of niet aankan,
dan gaat hij terug naar die gesloten inrichting. Ik vind dat hij dan geen
extra straf moet krijgen doordat hij langer blijft zitten.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Daarover verschil ik van mening met de minister. Ik vind dat die prikkel
groter wordt naarmate de stok achter de deur zwaarder is en de terugvaloptie
is dat de gedetineerde langer moet zitten. Anders weet hij simpelweg: als
ik mij niet goed gedraag, heb ik in ieder geval een paar maanden in dat penitentiaire
programma gezeten, lekker eruit; ga ik weer zitten, dan ben ik na tweederde
van de tijd van mijn straf af. Dat vind ik toch een mindere prikkel.De heer Zijlstra (PvdA):Het mag een mindere prikkel zijn, maar het is wel degelijk een prikkel.
Het maakt nogal wat uit. Je zit in een penitentiair programma buiten de gevangenis,
je voldoet niet aan de eisen en de sanctie is dat je teruggaat naar een gesloten
inrichting. Noemt mevrouw Soutendijk dat geen prikkel?De heer Rabbae (GroenLinks):Als mevrouw Soutendijk haar idee consequent en symmetrisch zou volgen,
zou iemand die zich ontzettend goed inzet gedurende het penitentiaire programma
nog eerder uit de gevangenis moeten kunnen komen dan conform het VI-programma.
Is zij daar ook voor?Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Conform het voorstel van de minister spoort het penitentiaire programma
volledig met het VI-programma. Er is dan ook geen reden om de gedetineerde
nog eerder vrij te laten. Als iemand zich onttrekt aan het penitentiaire programma,
niet door afspraken niet na te komen, maar door consequent de zaak te frustreren
en zich te misdragen, moet dat tot gevolg kunnen hebben dat de vervroegde
invrijheidstelling later ingaat. Dat is natuurlijk geen futiliteit, maar ik
vind het ook te zwaar dat je eerst een zwaar misdrijf moet hebben gepleegd.De heer Rabbae (GroenLinks):Er is toch een grondslag om de VI in te intrekken of te herroepen? Wij
hebben allemaal kunnen vaststellen dat een penitentiair programma geen extra
straf is, maar gewoon uitvoering van de straf.Minister Sorgdrager:Misschien mag ik het even uitleggen. Er is een mogelijkheid, al zal die
niet heel snel worden gebruikt. Als iemand zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging
van zijn straf, is dat een grond voor herroeping van de VI. Hij moet zich
er dan wel echt aan onttrekken. Als iemand niet gemotiveerd is en het er een
beetje bij laat zitten, is dat niet voldoende. Als je echter werkzaamheden
krijgt opgelegd en steeds niet verschijnt, onttrek je je aan de tenuitvoerlegging.
Dat kan een reden zijn voor een vordering tot herroeping van de VI. Alleen,
ik wil dat niet helemaal primair vooropstellen, omdat er toch wel heel duidelijke
 aanwijzingen nodig zijn. Dus er is wel een mogelijkheid.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Met die uiteenzetting ben ik het helemaal eens. Ik vind dan wel dat u
het criterium in de wet inzake het "zeer ernstig misdragen" zodanig moet wijzigen
dat dit soort mogelijkheden er ook inpassen. Met andere woorden: de omstandigheden
waarop u duidt, zouden ook aanleiding moeten zijn om de VI later te laten
ingaan.Minister Sorgdrager:Die zijn er natuurlijk altijd. De regels voor de intrekking van de VI
zijn natuurlijk altijd van toepassing. Als iemand zich tijdens de detentie
ernstig misdraagt dan wel zich onttrekt aan de tenuitvoerlegging van een straf,
is dat natuurlijk ook van toepassing op het penitentiaire programma.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Maar...De voorzitter:Deze wisseling is op zichzelf heel nuttig, maar als die leidt tot herhaling,
zou ik willen voorstellen om daarop verder terug te komen in tweede termijn.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Maar er bloeit nu iets heel moois tussen de minister en mij, dus ik wilde
er toch nog even verder op doorgaan.De voorzitter:Daar wijk ik voor!Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Als de minister zegt dat het niet verschijnen op het werk, hetgeen onderdeel
uitmaakt van het penitentiaire programma, kan worden gekwalificeerd als de
grond in artikel 15a waar het gaat om het zich ernstig misdragen, dus het
onttrekken aan de straf, zijn wij het eens. Ik ben echter bang dat dit niet
zo door iedereen wordt uitgelegd.Minister Sorgdrager:Iedereen behoeft het niet te weten, als het openbaar ministerie het maar
weet.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik bedoel dus iedereen bij het openbaar ministerie.Minister Sorgdrager:Daar zorgen wij voor.De heer Van den Berg (SGP):Ik zou graag nog opheldering krijgen op het punt van de relatie tussen
de zojuist ingediende nota van wijziging en de eerste nota van wijziging.
In de eerste nota van wijziging is de mogelijkheid geopend om bij goed gedrag
over te gaan tot een vervroeging van de deelname van de gedetineerde aan het
penitentiaire programma, zulks in afwijking van de algemene voorschriften
als bedoeld in artikel 4, tweede lid. Hoe moet ik dat nu lezen na de nu ingediende
nota van wijziging?Minister Sorgdrager:Die eerste nota van wijziging is daarmee in feite overruled.De heer Van den Berg (SGP):Dat betekent dus dat niet op grond van goed gedrag een vervroeging kan
plaatsvinden?Minister Sorgdrager:De absolute grens is een halfjaar.De heer Van den Berg (SGP):Dus de helft van de straftijd en de andere normen.Minister Sorgdrager:Ja.De heer Vos heeft gesteld dat alleen gedetineerden die sterk gemotiveerd
zijn, in aanmerking zouden moeten komen voor het penitentiair programma. Voor
mij is dat te sterk geformuleerd. Natuurlijk moeten alleen gedetineerden in
aanmerking komen die daar blijkens hun gedrag in een inrichting aanleiding
toe geven. Het is evenwel ook de bedoeling voor een paar moeilijke groepen
penitentiaire programma's te ontwikkelen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan verslaafden
en mensen met een geestelijke stoornis. Juist voor die groepen is een geleidelijke
terugkeer in de samenleving erg belangrijk. Het penitentiaire programma kan
deze geleidelijke terugkeer bevorderen. Tevens in reactie op het prisoner's
dilemma dat de heer Schutte schetste, kan ik nog het volgende zeggen. Als
alleen degenen van wie wordt verwacht dat het lukt, in aanmerking komen voor
het penitentiaire programma, laat je degenen die het het hardst nodig hebben
buiten beschouwing. Vandaar dat wij het toch ook voor die groepen willen proberen.
Het is natuurlijk wel logisch dat je daar veel nauwkeuriger naar kijkt en
er veel strengere regels en toezicht voor hanteert.De heer Vos (VVD):Ik hoor de minister nu in feite zeggen dat ook junks en gestoorden voor
het penitentiaire programma in aanmerking zouden komen. Ik krijg de indruk
dat zij hier de ijdele hoop op tafel legt dat dit programma voor hen zou werken.
Waaraan ontleent de minister in feitelijke en grondige, stevige zin het uitzicht
op enig succes voor deze categorie? Is het geen luchtfietserij?Minister Sorgdrager:Neen, daar ben ik het niet mee eens. Als een verslaafde echt gemotiveerd
is...De heer Vos (VVD):Ik ben in uw onderbouwing geïnteresseerd. Uw mening heeft u al verteld.Minister Sorgdrager:Ik ben nu aan het uitleggen wat ermee bedoeld wordt. Iemand die verslaafd
is, is niet iemand die zich per definitie heel goed zal gedragen in een inrichting.
Dat geeft toch problemen. Als die persoon wel gemotiveerd is om af te kicken
en een verslavingsbehandeling krijgt, in een kliniek of ergens anders, en
als dat kan in het kader van een penitentiair programma, vind ik dat dat moet
kunnen. Bij iemand met een stoornis geldt dat misschien nog wel meer, omdat
je dan toch met mensen in een gevangenis zit die je op een andere manier moet
behandelen. Je probeert dan juist voor hen de mogelijke terugkeer in de samenleving
wat soepeler te maken dan voor een ander. Het gaat dus om de groepen die het
nog wat meer nodig hebben. Er is gevraagd of het lukt, maar wat is lukken?
Als iemand tijdens zijn penitentiair programma in een afkickcentrum zit en
hij blijft daar en hij doet zijn best, maar het lukt niet echt, dan wil ik
niet zeggen dat het penitentiaire programma is mislukt.De heer Vos (VVD):Als je met drugsverslaafden te maken hebt, zeker als een strafbaar feit
is begaan, is er over het algemeen eerst de wens. Dat is natuurlijk een persoonlijke
ervaring, maar die is gestaafd door anderen. Zodra het strafrechtelijk circuit
begint, roept iedereen: wij willen een afkickprogramma in. Als u nu gaat zeggen
dat ook drugsverslaafden aan het einde van hun detentie het penitentiair programma
kunnen gebruiken om weer een afkickprogramma te gaan volgen, bent
u dan niet bang dat u een enorme pseudo-motivatie krijgt?Minister Sorgdrager:Daar ben ik helemaal niet bang voor. Er zijn zeker drugsverslaafden die
echt gemotiveerd zijn. En als het niet lukt, wil dat nog niet zeggen dat de
mensen het niet willen. Er zijn ook verslaafden die uiteindelijk wel goed
terechtkomen. Ik vind de visie van de heer Vos zeer pessimistisch, namelijk
dat iedere drugsverslaafde die een tijd verslaafd is en in het criminele circuit
terecht is gekomen, per definitie verloren is. Ik vind het ontzettend als
op zo'n manier over die mensen wordt gesproken. Je moet ze op een gegeven
moment, als ze gemotiveerd zijn en als ze het willen, ook door middel van
een penitentiair programma een kans willen geven.De heer Schutte (GPV):Ik ben het met deze benadering van harte eens, zonder daarbij de illusie
te hebben dat het enorme resultaten zal hebben, maar elke benadering van drugsverslaafden,
in de vrijheid of in een penitentiaire inrichting, is uitermate moeilijk en
levert een klein percentage succes op. Maar is er een mogelijkheid om iets
te doen aan de dag waarop iemand echt vrijkomt en de dealer al weer klaar
staat om hem op te vangen? Dat zou kunnen betekenen dat je niet een stringente
scheiding aanbrengt tussen de vrijheid en de detentie. Ze moeten als het ware
begeleid worden vanaf het moment dat ze formeel niet meer in detentie verkeren.Minister Sorgdrager:De bedoeling van een penitentiair programma is dat het aansluit. Je ziet
bij gewone detentie, maar nog meer bij mensen die verslaafd zijn en uit de
detentie komen, maar ook als ze uit een afkickkliniek komen, dat als er geen
vervolg is, de kans dat het misgaat veel groter is. De aandacht is er dus
op gericht om zoveel mogelijk één traject hebben. Wij hebben
nog niet zo gek veel ervaring met die penitentiaire programma's, maar wij
proberen al wel zodra de detentie voorbij is, mensen uit de drugsvrije afdelingen
door te laten behandelen, eventueel via een kliniek. Dan zal weer vanuit die
behandeling de aansluiting moeten komen. Wij hebben nu in Rotterdam een experiment
met strafrechtelijke opvang van verslaafden. Daar wordt een heel programma
voorbereid waar mensen fasegewijs uiteindelijk vrijkomen, en nog bij de hand
worden gehouden. Er is begeleiding en er worden activiteiten geregeld. Die
mensen komen dan zoveel mogelijk in een andere setting terecht dan waar ze
vandaan kwamen. Daar ligt volgens verslaafden zelf namelijk het breekpunt.De heer Schutte (GPV):Heeft u daar voldoende rechtsgrond voor, of gebeurt dat puur op basis
van vrijwilligheid?Minister Sorgdrager:Dat gebeurt op basis van vrijwilligheid. Daar kun je verder weinig aan
doen. Het blijkt wel dat mensen die een tijd in zo'n programma hebben doorgebracht,
op het moment dat het afgelopen is, snakken naar een verdere begeleiding.
Daar kunnen ze zich natuurlijk ook aan onttrekken, maar eens houdt het op.De heer Dittrich (D66):Wij weten dat er zo'n 50% van de gedetineerden verslaafd is. Als de VVD
nu zegt dat zij niet wil dat verslaafden in zo'n afkickprogramma komen in
het kader van een penitentiair programma, wil ik graag van de VVD horen hoe
zij dan denkt het probleem van die verslaving aan te kunnen pakken. Wij weten
namelijk allemaal dat mensen door verslaving crimineel kunnen zijn. Ze moeten
stelen om het spul te kunnen kopen en daardoor komen ze weer in de gevangenis.
Als de VVD daar niets tegenover stelt, houdt men dat probleem van criminaliteit
in stand en dat is heel slecht voor de samenleving.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Ik heb gisteren al verschillende keren aangegeven dat het
de VVD erom gaat dat iemand die in aanmerking komt voor een bijzonder programma
sterk gemotiveerd moet zijn. Ook de heer Dittrich weet dat een afkickprogramma
alleen succes oplevert als degene die zich daarvoor aanmeldt echt wil. Ik
hamer er bij de minister ook op dat er voorafgaand aan het opnemen van een
verslavingsprogramma in het penitentiaire programma een stringente motivatie
nodig is. Mijns inziens zou de eis gesteld moeten worden dat iemand eerst
het VVA – het verslavingsvrije afdelingstraject – heeft doorlopen
voordat aan het einde van de rit wellicht zo'n penitentiaire maatregel in
het kader van de verslavingszorg wordt toegepast. Dan is er ten minste een
aanlooptraject waarin de motivatie al getoetst is.De voorzitter:Misschien wil de heer Dittrich hierop nog reageren. Ik stel voor dat wij
vervolgens de minister de gelegenheid geven op het blok vragen in te gaan.De heer Dittrich (D66):Ik heb wel degelijk de behoefte om te reageren op de opmerkingen van de
heer Vos. De selectiefunctionaris toetst of iemand gemotiveerd is om deel
te nemen aan een programma. Nu doet de heer Vos net alsof iedereen die ongemotiveerd
is toch in een penitentiair programma terechtkomt. Dat is een verdraaiing
van de werkelijkheid, van de wijze waarop het geregeld is. Dus ik vraag de
heer Vos opnieuw of hij er geen vertrouwen in heeft dat die selectiefunctionaris
kan toetsen of iemand zodanig gemotiveerd is dat hij geschikt is om zo'n programma
te volgen. Als hij dat vertrouwen niet heeft, zou hij daarop een wijzigingsvoorstel
moeten indienen.De heer Vos (VVD):U draait om de zaak heen. U heeft het over een selectiefunctionaris die
de motivatie toetst. Dus u bent het met mij eens dat een echte motivatie vereist
is.De heer Dittrich (D66):Natuurlijk, maar dat staat ook in alle stukken. Daar is iedereen het over
eens.De heer Vos (VVD):U weet toch ook dat het prettiger is om deel te nemen aan een verslavingsprogramma
dan in detentie te zitten. Dus het enkele melden dat iemand in aanmerking
wil komen, misschien voor de derde of vierde keer, om af te kicken moet niet
voldoende zijn. Er moet echt sprake zijn van een harde grondige wil. Die harde
grondige wil mag door de selectiefunctionaris getoetst worden.De heer Dittrich (D66):Waarom legt u mij in de mond dat het enkele melden een voldoende motivatie
is? Dat moet natuurlijk besproken worden met de directeur van de inrichting,
misschien met de reclasseringsmedewerker en de verslavingsmedewerker. Daar
is een heel netwerk omheen.De heer Vos (VVD):Dan zijn wij het er dus over eens dat er zeer sterke motivatie
nodig is om deel te nemen aan een afkickprogramma. Dan is er toch geen probleem?Minister Sorgdrager:Ik denk dat iedereen het daar wel over eens is. De heer Vos heeft gelijk.
Er zijn veel drugsverslaafden die als zij eenmaal gepakt zijn, roepen dat
zij willen afkicken, omdat zij niet in detentie willen zitten. Maar er zijn
ook drugsverslaafden die echt gemotiveerd zijn om van de drugs af te komen.
Alleen moet ik daarbij aantekenen dat het vlees zwak is. De mensen staan niet
sterk in hun schoenen. Het is nu zo dat mensen die in de gevangenis laten
zien dat zij gemotiveerd zijn om af te kicken, in een DVA terechtkomen. Wanneer
wij penitentiaire programma's gaan organiseren voor verslaafden, moet naar
mijn mening als voorwaarde gesteld worden dat men eerst in een DVA heeft moeten
zitten. Pas dan kan er een beter resultaat bereikt worden in de verslavingskliniek.
Dat blijkt ook uit de cijfers van resultaten bij verslavingsklinieken. Het
percentage waarmee succes geboekt wordt, is gunstiger wanneer iemand uit een
DVA in de kliniek terechtkomt dan wanneer iemand zo uit de samenleving in
de kliniek terechtkomt. Bovendien dient een DVA er ook voor om de motivatie
te checken, op te bouwen, te vergroten etc. Kortom, ik vind dat zo'n traject
mogelijk moet zijn.Voorzitter! Dan kom ik bij het plegen van een strafbaar feit tijdens het
penitentiaire programma. De heer Dittrich stelt voor om een delict dat gepleegd
is tijdens de tenuitvoerlegging van zo'n penitentiair programma, altijd te
laten vervolgen. Hij vraagt zich af hoe ik tegenover een richtlijn in dezen
sta. Ik zie hierin geen reden om af te wijken van het normale opportuniteitsbeginsel
van het openbaar ministerie. Dan wordt het wel allemaal heel erg veel geregel.
Het OM ziet die omstandigheden wel en kan best zelf beslissen of er vervolgd
moet worden, dan wel of er een vordering voor de intrekking van VI wordt verleend.
Wij moeten dus niet te veel op elkaar gaan stapelen.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik had dit voorgesteld vanwege de zorg dat anders het draagvlak
voor het penitentiaire programma en voor een gewone verlofregeling teniet
zou worden gedaan. Anders dreigt de situatie te ontstaan waarin iedereen zegt:
kijk nou eens, zij plegen een misdrijf tijdens de deelname aan een penitentiair
programma, dus dat programma moet maar afgeschaft worden. Daarom is het belangrijk
dat men kan zien dat er door het openbaar ministerie op wordt gereageerd,
in beginsel altijd, tenzij er nadere afwegingen worden gemaakt.Minister Sorgdrager:Maar dat verstandige gedrag kunnen wij naar mijn mening wel overlaten
aan het openbaar ministerie zonder dat wij daar een specifieke richtlijn voor
ontwerpen waarin is opgenomen dat er altijd vervolgd moet worden. Dat gaat
mij gewoon te ver.Voorzitter! Ik kom op de erkenning van de penitentiaire programma's. Volgens
artikel 4, vierde lid, van de Penitentiaire beginselenwet kan de minister
van Justitie een samenstel van activiteiten erkennen als een penitentiair
programma. De criteria waaraan zo'n samenstel van activiteiten moet voldoen
om erkend te worden als penitentiair programma, zijn op hoofdlijnen eveneens
opgenomen in de penitentiaire maatregel. De duur ervan is al vastgesteld in
de formele wet, maar het gaat nu nog om de invulling daarvan: 26 uur per week
verplichte activiteiten, gericht op resocialisatie door bijvoorbeeld het aanleren
van bepaalde sociale vaardigheden, het vergroten van de kans op arbeid na
het einde van de vrijheidsstraf, het bieden van onderwijs en het bieden van
eventuele bijzondere zorg. Wat wel een criterium is, is dat het karakter van
de vrijheidsbenemende maatregel ook in het penitentiair programma behouden
moet blijven. Dat wil dus zeggen dat er sprake moet zijn van onder andere
een strikte structurering en van strikt toezicht. Door aan te geven dat het
programma 26 uur per week moet duren, is er ook een aanmerkelijk verschil
met de taakstraffen, waarbij 40 uur in de plaats kan komen van één
maand detentie. Er is dus een groot verschil in zwaarte en intensiteit. Als
je 26 uur per week moet werken, kom je al heel snel aan die 40 uur. In die
zin is het dus een zwaarder programma.De heer Rabbae (GroenLinks):Vindt de minister het een goede zaak dat, voordat zijzelf een penitentiair
programma erkent, de centrale raad haar daarover een advies geeft?Minister Sorgdrager:Ik vind dat wij dat niet moeten doen, omdat dan de centrale raad Sorgdragerover
elk individueel programma voor een gedetineerde een advies moet geven. Dat
moeten wij niet doen, want dan duurt het veel te lang.Wij moeten niet denken dat taakstraffen en het penitentiaire programma
hetzelfde zijn. Dat neemt niet weg dat sommige taakstraffen, met name de zwaardere
soorten, best kunnen dienen als werk voor een penitentiair programma. Het
gaat dan niet om hetzelfde aantal uren, maar wel om het soort werk. Dat kan
heel goed.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Ik heb een vraag over het soort werk. Gisteren heb ik de minister
gevraagd of zij wellicht ook een onderscheid zou kunnen maken in de productie-eisen
die in de praktijk moeten gelden. Ik denk daarbij aan Noord-Holland-Noord,
het eiland bij IJmuiden. De praktijk daar wijst uit dat de taakgestraften
maar een derde presteren van de mensen die op grond van een pseudo-penitentiair
programma daar aanwezig zijn. Ik kan mij voorstellen dat de wat strakkere
eisen daadwerkelijk onderdeel uitmaken van het penitentiaire programma.Minister Sorgdrager:Dat vind ik een beetje moeilijk. Bij de uitvoering van de werkzaamheden
moet de toezichthouder kijken of er inderdaad fatsoenlijk wordt gewerkt. Maar
het is ook weer zo dat de een productiever is dan de ander. Daarnaast moeten
wij er rekening mee houden dat het mensen die bijvoorbeeld nooit hebben gewerkt,
in een detentieprogramma zitten en in een penitentiair programma terechtkomen,
moeite zal kosten om een flinke productie te halen. Ik heb de illusie dat
die productie, als mensen echt gemotiveerd zijn, beter wordt. Een voorbeeld
daarvan is een taakstrafproject dat in de polder bij Almere wordt gedaan.
Mensen werken daar in groepen onder toezicht van een werkbegeleider die daarvoor
is aangesteld. Die mensen komen uit een situatie van niet werken, ongezond
leven, etc. Zij zijn daar bezig. Je ziet in de loop van de tijd dat mensen
daar aardigheid in krijgen, dat zij het prettig vinden om buiten te werken
en dat er meer gepresteerd wordt. Als het voorbij is, vinden zij het zelfs
vervelend dat het voorbij is. Dat klinkt allemaal heel optimistisch, maar
het komt werkelijk voor. Ik vind dat je daar zelf ook je motivatie aan moet
ontlenen om te zeggen dat dit moet gebeuren, omdat het goed is voor die mensen.
Om dan productie-eisen te stellen, dat gaat mij veel te ver. Ik vind dat wij
dat niet moeten doen.Dan kom ik op de Melkertbanen. Ik denk niet dat je iemand in een penitentiair
programma gewoon een Melkertbaan moet aanbieden, met de bijbehorende beloning.
Maar ik vind dat het werk dat je in zo'n Melkertbaan zou kunnen doen, wel
gedaan kan worden. Zo'n penitentiair programma kan bijvoorbeeld een voorloper
zijn om daarna die Melkertbaan met alles eromheen te krijgen. Wel het soort
werk, maar niet de beloning die daarbij hoort, want dat zou een te grote bevoordeling
betekenen ten opzichte van mensen die dat niet hebben.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik ondersteun de benadering van de minister, maar ik heb een vraag over
de uitvoering. Dat zou kunnen betekenen dat de overheid, in dit geval de minister
van Justitie en de minister van Sociale Zaken, uitspreken en op een gegeven
moment regelen dat gedetineerden die uit zo'n penitentiair programma komen,
kunnen instromen in een Melkertbaan. De aansluiting is daarbij belangrijk.
Zou dat een regeling kunnen zijn?Minister Sorgdrager:Laten wij niet allemaal regelingen maken, maar ik vind wel dat het moet
kunnen. Daar heb ik niet zozeer de minister van Sociale Zaken bij nodig, als
wel degenen bij wie de Melkertbanen zijn. Dat zijn vaak overheidsinstellingen
of semi-overheidsinstellingen. Daarmee wil ik via de arbeidsvoorziening contact
leggen om te proberen die doorstroming te maken. Ik ben al wel met de minister
van Sociale Zaken overeengekomen dat die periode van werkloosheid, voordat
je in een Melkertbaan terechtkomt, niet geldt voor mensen die in detentie
hebben gezeten, dus het kan wel.De heer Rabbae (GroenLinks):Wij zijn dus af van de discussie over de verdringing van reguliere werklozen
door deze groep?Minister Sorgdrager:Die discussie kun je altijd voeren, maar ik vind dat deze mensen extra
aandacht nodig hebben. Wij hebben nu geregeld dat die werkloosheidsperiode
niet hoeft te gelden voor mensen die uit detentie komen. Laten wij proberen
om die mensen aan het werk te helpen. Dat is echt het doel. Uiteindelijk zal
dat toch tot een gunstig resultaat leiden voor de samenleving in het algemeen.
Als iemand niet recidiveert, heeft iedereen daar profijt van.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Ik ben blij met het antwoord van de minister. Ik heb gisteren
de Melkertbanen genoemd, maar het gaat mij om het bredere begrip additionele
arbeid. Het gaat er vooral om dat mensen aan het werk komen, arbeidsritme
opdoen om vervolgens meer kansen te hebben om zelfstandig verder te kunnen
gaan, en niet meer in de bajes terecht te komen. Daar moet alles op gericht
zijn.Dan kom ik op het inkomen. Bij een Melkertbaan is dat 120% van het minimumloon.
Dat zou meer zijn dan een ABW-uitkering. Dat zou ik ook onterecht vinden.
Het punt blijft wel dat men op een gegeven moment in een penitentiair programma
zit en dan ergens woont en moet leven. Men moet huur betalen en eten en drinken.
Daar moet wel een voorziening voor zijn. Het ging mij er niet om dat zo iemand
120% van het minimumloon moet hebben. Nee, hij moet een uitkering hebben om
op een minimumbasis in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien. Wat mij betreft
is dat een ABW-uitkering.Minister Sorgdrager:Ja, ik gaf antwoord op een vraag van de heer Schutte, die het helemaal
toespitste op de Melkertbaan. Daarvan heb ik gezegd: het werk wel, maar het
geld niet. Dat is kortweg wat ik bedoel. Het door u bedoelde geld voor levensonderhoud
heeft iemand natuurlijk nodig. Het kan niet zo zijn dat iemand in een penitentiair
programma zit en dat alle instanties zeggen: het past niet in de wettelijke
regeling, dus er is geen geld. Dat kan gewoon niet.Ik ben in overleg met Sociale Zaken om een oplossing te vinden. Mij is
verzekerd dat deze er komt. Waar deze vandaan komt, interesseert mij niet
zoveel. Het is heel zuiver om formeel te regelen dat die mensen onder de verantwoordelijkheid
van Justitie vallen, en dat het beste zou zijn dat Justitie zorgt dat die
mensen in hun levensonderhoud kunnen voorzien, maar het is veel eenvoudiger
om dat via de bijstandswet te doen. Dat gaat ook gebeuren.Op het ogenblik geven de meeste gemeenten bij dit soort projecten de uitkering
gewoon. De gedragslijn is nu dus dat wij de gemeenten daar eerst om verzoeken
en dat wij daarna de wet wijzigen, waardoor het ook juridisch mogelijk wordt.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik wil even terug naar de Melkertbanen. Ik ben blij met het
antwoord van de minister dat het penitentiaire programma als voorloper dient
en dat de deelnemers daarna wellicht een Melkertbaan kunnen krijgen. Dat lijkt
mij ook een goede zaak. Maar ligt daar niet een knelpunt? Voor sommige Melkertbanen
wordt immers geëist dat iemand geen crimineel verleden heeft.Minister Sorgdrager:Iemand met een crimineel verleden kan natuurlijk niet elk soort werk doen.
Als het gaat om werk waarbij dat niet zo vreselijk belangrijk is, moet het
gewoon kunnen.De heer Dittrich (D66):De strekking van mijn vraag is de volgende. Als voor sommige soorten banen
inderdaad die eis wordt gesteld, terwijl de veiligheid dat niet noodzakelijk
maakt, moeten wij ervoor zorgen dat mensen daadwerkelijk aan de slag kunnen
komen. Zij hebben hun straf uitgezeten en moeten weer volop aan de maatschappij
kunnen deelnemen.Minister Sorgdrager:Dat is zo. Daarvoor zijn ook de arbeidstoeleidingsprojecten bedoeld en
daarom is op initiatief van Justitie het overleg met de arbeidsvoorziening
en de gemeenten totstandgekomen; dat dient om na te gaan of iemand op een
wat meer structurele manier aan het werk kan komen. Natuurlijk moet je er
daarbij rekening mee houden dat mensen niet op een plaats terechtkomen waar
hun delict juist betrekking op heeft en waar dat gevaar zou opleveren. Wij
hebben bijvoorbeeld in het Nationaal platform criminaliteitsbestrijding contacten
om het bedrijfsleven ertoe te stimuleren deze mensen in dienst te nemen.Een van de woordvoerders heeft gevraagd of de overheid ook zelf zulke
mensen in dienst neemt. Het past ons om daarover een klein beetje het schaamrood
op de kaken te krijgen, want de overheid is daarin zelf niet echt actief en
ik vind dat niet goed. Ik ben bezig om na te gaan of de overheid er meer aan
kan doen.De heer Vos (VVD):Voorzitter! De minister verhaalt nu over het geven van een uitkering aan
mensen die een penitentiair programma volgen. Ik wil graag haar standpunt
goed begrijpen. Dienen de door haar gememoreerde drugsverslaafden die in een
afkickprogramma komen, ook voor een uitkering in aanmerking te komen, terwijl
wij beiden hebben vastgesteld dat bij hun motivatie grote kanttekeningen kunnen
worden geplaatst?Minister Sorgdrager:Natuurlijk krijgt iemand die in een drugsverslavingskliniek zit geen uitkering.
Dat is normaal ook niet zo. Zij zitten daar op grond van de AWBZ.De heer Vos (VVD):U bent zo genereus bezig, dat ik mij zorgen maak.Minister Sorgdrager:Ik ben helemaal niet genereus, mijnheer Vos! Ik vind het volstrekt normaal.
Het zijn minimumvoorwaarden waaraan moet worden voldaan. Dat is niet genereus.
Ik vind het een beetje raar om te veronderstellen dat iemand in een verslavingskliniek
een uitkering erbij zou krijgen. Waar haalt u dat vandaan? Ik vind het echt
een rare insinuatie.De heer Vos (VVD):Ik maak mij daar zorgen over, mevrouw de minister, en daarom vraag ik
u om een toelichting.Minister Sorgdrager:Die zorgen zijn dus volstrekt onterecht.Een aantal sprekers heeft gevraagd naar de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de selectiefunctionaris, de directeur van de inrichting en de reclassering.
Aangezien het penitentiaire programma een wijze van tenuitvoerlegging van
de vrijheidsstraf is, valt de deelnemer ook tijdens zijn deelname aan het
programma onder de verantwoordelijkheid van het gevangeniswezen. Dat brengt
met zich dat de verantwoordelijkheid voor de plaatsing in een penitentiair
programma, net als die voor de plaatsing in een inrichting waar een deel van
de vrijheidsstraf ten uitvoer wordt gelegd, bij de selectiefunctionaris berust.
De algemene verantwoordelijkheid voor deelnemers aan een penitentiair programma
ligt bij de directeur van de penitentiaire inrichting waaraan het programma
is verbonden. Dit in antwoord op een vraag van de heer Vos.De uitvoeringsverantwoordelijkheid voor de begeleiding en het dagelijks
toezicht ligt bij degene die het programma aanbiedt, en dat is ofwel het gevangeniswezen
ofwel de reclassering. De penitentiaire programma's kunnen heel erg van inhoud
verschillen, maar bij elk programma moet de uitvoeringsverantwoordelijkheid
goed geregeld zijn.De voor de programma's beschikbare budgetten zullen bekeken worden bij
de evaluatie van de Penitentiaire beginselenwet (uiteraard wordt die geëvalueerd).Het penitentiaire programma is niet primair bedoeld als bijdrage aan de
capaciteitsproblematiek. Het richt zich primair op de voorbereiding van de
terugkeer in de samenleving. Met de celuitbreidingen – wat nog steeds
gebeurt – wordt beoogd de heenzendingen in vergaande mate terug te dringen.
Op de vraag van de heer Vos daarover moet ik helaas antwoorden dat ik nooit
met zekerheid kan zeggen dat heenzendingen nimmer meer plaats zullen vinden.
Er kunnen altijd pieken zijn. Wij kunnen te maken krijgen met een plotselinge
stijging van de aantallen. Op het ogenblik is de uitbreiding van de celcapaciteit
gebaseerd op de prognoses zoals ze nu zijn en die prognoses kloppen nog steeds.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Wij hebben een tijdlang de 103%-maatregel gehad. Die was bedoeld
om de tekortschietende capaciteit aan te vullen. Ik ga nu even uit van hetgeen
wij op grond van berekeningen noodzakelijk vinden voor de toekomst, namelijk
dat er geen heenzendingen meer plaatsvinden. Zou je die reserve dan niet kunnen
vinden door die 3% cellen in voorraad te houden om te voorkomen dat mensen
heengezonden worden? Dat is tenslotte een fenomeen dat ooit moet ophouden.Minister Sorgdrager:Daar heeft u helemaal gelijk in. Ik vind het echt een groot probleem.
Er worden natuurlijk allerlei praktische mogelijkheden bekeken
om heenzendingen te vermijden, maar je kunt niet garanderen dat het niet gebeurt.
Ik wil het ook niet garanderen. Ik wil er wel voor zorgen dat het niet meer
plaatsvindt. Nu zitten wij bijvoorbeeld met uitbreidingen op het gebied van
de grote steden, wij breiden nog uit in de strafrechtelijke opvang, wij breiden
nog uit voor de jeugd en voor TBS. Wij proberen zoveel mogelijk aan de behoeften
tegemoet te komen, maar ergens houdt het een keer op.De heer Zijlstra (PvdA):Ik kom nog even terug op dat punt van die 103%. Er is een reservecapaciteit
gevonden door bepaalde ruimten in gevangenissen toch geschikt te maken voor
bewoning. Kan de minister die 3% niet aanhouden? Daar hoeft niet voor gebouwd
te worden. Dat is bestaande capaciteit. Kan zij die niet als een soort buffer
gebruiken?Minister Sorgdrager:Natuurlijk. Dat wordt als noodmaatregel achter de hand gehouden.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Ter nadere toelichting. Wat is nu het beleidsvoornemen van
de minister? Zij heeft gezegd dat zij de heenzendingen terug wil dringen.
Vorig jaar waren het er 1800. Streeft zij ernaar dat het er dit jaar 1000
zijn en volgend jaar 500? Hoe moet ik die uitspraak, dat het aantal heenzendingen
wordt teruggedrongen, vertalen?Minister Sorgdrager:Voorzitter! De prognoses geven een bepaalde capaciteit aan, de benodigde
capaciteit. De bouwplanning voor nieuwe inrichtingen is afgestemd op die prognoses.
Dat betekent dus dat er gestreefd wordt naar een aantal heenzendingen van
nul, maar ik kan dat helaas niet garanderen.De heer Vos (VVD):Op welke termijn wordt het nulpercentage bereikt?Minister Sorgdrager:In 1998.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Biedt deze wet wel voldoende flexibiliteit? Kunnen wij op
deze wijze de problematiek van de heenzendingen zoveel mogelijk ondervangen?
Zijn er geen formele bepalingen die belemmeren dat iemand in een andere categorie
inrichting wordt gestopt als daar misschien wel plaats is? Dat soort dingen
moeten wij toch niet hebben. Dat is de minister toch met mij eens. Is die
flexibiliteit voldoende gegarandeerd?Minister Sorgdrager:Door deze wet wordt geen barrière opgeworpen om mensen elders te
plaatsen. Dat is zeker waar.Voorzitter! Het penitentiaire programma is niet primair bedoeld voor capaciteitsgebrek.
Stel echter dat de nood aan de man komt, dan zal op een gegeven moment toch
iemand weggestuurd moeten worden. Dan stuur ik liever iemand weg aan de achterkant
dan aan de voorkant. Heenzenden aan de voorkant vind ik een absolute aantasting
van de geloofwaardigheid van rechtshandhaving. Als er dan iemand weggestuurd
moet worden, dan doe ik het liever aan de achterkant. Als het aan de achterkant
moet, doe ik het liever niet "kaal", maar liever met een penitentiair programma.
Dat is eigenlijk de filosofie die ik erop nahoud. Secundair kan het penitentiaire
programma eventueel wel als noodventiel gebruikt worden.De heer Schutte (GPV):Dat lijkt toch een beetje op oneigenlijk gebruik van het penitentiaire
programma.Minister Sorgdrager:Dat is het ook, maar het is een noodgreep.De heer Schutte (GPV):Maar begeven wij ons dan niet op een hellend vlak? Wij hebben duidelijke
eisen gesteld – objectieve en subjectieve criteria – waaraan voldaan
moet worden om dat programma te kunnen toepassen. Nu zegt de minister dat
wij soepel moeten omgaan met beide criteria of met een van beide als de nood
aan de man is. Dan sturen wij iemand het penitentiaire programma in met een
veel groter risico dat het mislukt.Minister Sorgdrager:Dat klopt. Dat is ook zo, maar als er een noodsituatie is, dan zul je
daar op een gegeven moment toch wat aan moeten doen. Ik geef toe dat het niet
prettig is.De heer Schutte (GPV):Misschien zou het structureel beter zijn als de VI geen recht was, maar
een punt van afweging.Minister Sorgdrager:Maar dan krijg je nog meer capaciteitsproblemen.De heer Schutte (GPV):Dan begin je inderdaad met meer capaciteit, maar dan heb je ook meer flexibiliteit.De heer Rouvoet (RPF):Als nu bij nota van wijzing vastgelegd wordt wat de voorwaarden zijn om
in dat penitentiaire programma te komen in plaats van in een algemene maatregel
van bestuur, dan geeft het een solidere basis en is het duidelijk wat de voorwaarden
zijn. Maakt een oneigenlijk gebruik van het penitentiair programma geen inbreuk
op degenen die volgens de regels van de wet daarop aanspraak kunnen maken?
Het hangt samen met mijn vraag inzake de positie van mensen die ervan gebruik
zouden kunnen maken en eventueel schadevergoeding zouden kunnen vragen.Minister Sorgdrager:Je gaat niet heenzendingen aan de achterkant van meer dan twaalf maanden
doen. De termijnen die in de wet staan, zul je nooit overtreden. Het kan hooguit
aan de achterkant gebeuren. Het is minimaal zes weken. Ik kan mij voorstellen
dat iemand een programma van vier weken krijgt.Voorzitter: WeisglasMinister Sorgdrager:Mijnheer de voorzitter! Ik kom te spreken over de grens van één
jaar gevangenisstraf. In het wetsvoorstel taakstraffen dat nu in consultatie
is, wordt voorzien in een beperkte combinatiemogelijkheid van de korte vrijheidsstraf –
maximaal zes maanden onvoorwaardelijk – en de taakstraf. Die combinatie
zou een vervanging moeten zijn van de totale straf van twaalf maanden. Om
nu een samenloop met het penitentiaire programma te voorkomen ligt de grens
van het penitentiaire programma boven één jaar. Anders gaat
alles wel heel erg door elkaar lopen. Dit is de ratio van die twaalf maanden.De heer Dittrich (D66):Voorzitter!...De voorzitter:De Kamervoorzitter heeft mij zo-even gezegd dat alle mogelijke interrupties
al gepleegd waren. Nog één interruptie.De heer Dittrich (D66):Ik had gevraagd of kortere straffen bij elkaar kunnen
worden opgeteld. Je komt dan ook op een jaar uit. Zal dit voor een penitentiair
programma worden toegestaan? Het is een vraag vanuit de reclassering.Minister Sorgdrager:Die vraag heb ik reeds beantwoord. De heer Dittrich was toen in gesprek
met iemand anders. Het antwoord is ja.De voorzitter:Ziet u wel. Dit was de laatste interruptie van de heer Dittrich in de
tijd dat ik hier zit, en dat is een halfuur.Minister Sorgdrager:Voorzitter! Ik kom over de planning van het aantal penitentiaire programma's
te spreken. Bij die aantallen wordt nauwgezet gekeken naar de aantallen gedetineerden
die daarvoor in aanmerking komen. In beginsel zullen aanbod en vraag op elkaar
zijn afgestemd. Wanneer er onverhoopt geen plaats is in een bepaald penitentiair
programma, dan kan in de eerste plaats worden bekeken of die gedetineerde
in een soortgelijk programma elders terechtkan. Het is de bedoeling dat men
het gelieerd doet aan de eigen inrichting. Kan dat niet, dan kan men eventueel
naar een andere inrichting worden overgeplaatst. Het is niet de bedoeling
dat iemand die in aanmerking zou kunnen komen voor een penitentiair programma,
maar op een plaats moet wachten, schadevergoeding kan krijgen. Dat gebeurt
ook niet wanneer iemand in aanmerking zou komen voor plaatsing in een halfopen
inrichting. Daar zijn andere procedures voor. Het heeft tot nu toe nog niet
tot schadevergoeding geleid. Dat moet ook niet gebeuren. Wij proberen het
ook zo te regelen dat er geen absolute rechten gaan ontstaan, want dan krijg
je wel dit soort schadevergoedingsproblemen.De heer Rouvoet (RPF):De minister spreekt nu over absolute rechten. Het is ook niet de bedoeling
in de TBS-sfeer. Nu het in de nota van wijziging is gekomen en er dus een
wettelijke basis is, vraag ik mij af of dat de positie van degenen die er
aanspraak op kunnen maken, niet versterkt. Vandaar ook mijn vraag van zo-even
over het oneigenlijk gebruik.Minister Sorgdrager:In de nota van wijziging hebben wij alleen de objectieve criteria opgenomen,
geen criteria met betrekking tot motivatie, enz. Als je dit overigens in een
algemene maatregel van bestuur opneemt en je stelt het als een absoluut recht,
is er ook recht op schadevergoeding. Er worden criteria genoemd en het wordt
gewoon beoordeeld. Er is niet een recht van een gedetineerde op een programma.
Het gaat om de mogelijkheid, die afgegrensd is door een aantal objectieve
en subjectieve criteria. Overigens is er een enorm verschil met de TBS. Daar
is een maatregel opgelegd, op grond waarvan de rechter heeft geoordeeld dat
er een schadevergoeding mogelijk is omdat betrokkene zonder titel in een huis
van bewaring zit. Wij komen daarover nog te spreken.Voorzitter! Ik kom tot de betrokkenheid van de rechterlijke macht bij
het penitentiaire programma. Van verschillende kanten is de bemoeienis daarmee
van de rechter aan de orde gesteld. Het amendement van de heer Dittrich op
stuk nr. 14 beoogt dat de rechter aanwijzingen hierover kan geven –
het openbaar ministerie trouwens ook – die de selectiefunctionaris in
zijn beslissing moet betrekken. Ik denk dat een dergelijke variant wel goed
is. Het is naar mijn mening echter niet mogelijk dat de rechter tevoren een
bepaalde weg uitstippelt dan wel, zeg ik aan het adres van mevrouw Soutendijk,
helemaal uitsluit. Ik vind dat eerlijk gezegd te ver gaan. Het is immers zo
dat na oplegging van de straf het gedrag van de gedetineerde zich in verschillende
richtingen kan ontwikkelen en dat de rechter zoiets – wellicht op het
moment van het uitspreken van het vonnis en zeker in de toekomst – niet
kan voorzien. Het gevangeniswezen moet daarop kunnen inspelen, vind ik.De heer Dittrich vroeg hoe de selectiefunctionaris kennisneemt van aanwijzingen
van het OM of de rechter. Hij zei: in de praktijk is dat kennelijk niet altijd
het geval. Bij het OM leeft de wens om meer betrokken te zijn bij beslissingen
over bijvoorbeeld het toekennen van vrijheden aan gedetineerden. Er is een
zogenaamde executie-indicator ingevoerd, een soort aantekening die een officier
van justitie op een vonnis kan zetten, waarmee bij de tenuitvoerlegging rekening
moet worden gehouden. Die executie-indicator wordt overbracht aan de selectiefunctionaris.
In die indicator zou ook een aantekening van de rechter opgenomen kunnen zijn.
Op die manier komen via de regeling met de executie-indicator de aanwijzingen
bij de selectiefunctionaris. Men weet overigens dat in het algemeen bij plaatsing
van gedetineerden door de selectiefunctionaris ook rekening wordt gehouden
met de aard, de zwaarte en de achtergronden van het delict en met het gevaar
voor recidive. Zo kan een gepaste tenuitvoerlegging tot stand worden gebracht,
waarbij ook rekening wordt gehouden met de wensen van het openbaar ministerie
en de rechter.De heer Vos stond uitvoerig stil bij resocialisatie terzake van het recidiveaspect.
Ik heb goed naar hem geluisterd en ik heb ook goed geluisterd naar de interrupties
die naar aanleiding van zijn betoog zijn gemaakt. Ik kan mij niet aan de indruk
onttrekken dat er sprake is van hinken op twee gedachten. Hij heeft aan de
ene kant met zoveel woorden gezegd: laat die resocialisatiedoelstelling maar
achterwege, want de recidivecijfers zijn heel ongunstig. Aan de andere kant
heeft hij gezegd: er moeten meer initiatieven ontwikkeld worden om recidive
te voorkomen. Met het laatste ben ik het eens. Het eerste is, vind ik, daarmee
een beetje in tegenspraak. Wij zijn bezig met resocialisatie, reïntegratie
of hoe men het noemen wil; ik vind dat een woordenspel. Die doelstelling is
een algemene grond voor inspanningen om ervoor te zorgen dat iemand niet recidiveert,
maar weer integreert in de samenleving. Ik begrijp dus niet zo goed wat de
heer Vos daarmee voor heeft.Hij heeft gezegd: je moet misschien wel een apart project starten, waarbij
serieus aandacht wordt gegeven aan de oplossing van knelpunten die zich voordoen
bij de overgang van detentie naar herintreding in de samenleving. Daar hebben
wij al een tijd over gesproken. Ik heb uitgelegd dat een hoop gedaan wordt,
dat wij contact hebben gezocht met de arbeidsvoorziening en de gemeenten en
dat ik praat met het bedrijfsleven. Ik heb in antwoord op een vraag van de
heer Zijlstra gezegd dat men ook bij de overheid heel goed te rade kan gaan.
Er gebeurt, kortom, al heel veel. Ik vind het niet zo nuttig om weer een project
te starten. De knelpunten kennen wij wel. Wij zijn begonnen in Noord-Holland-Noord
en daarmee gaat het goed, zodat wij kunnen uitbreiden. Op die manier proberen
wij, los van een penitentiair programma, de overgang tussen detentie en herintreding
in de samenleving zo soepel mogelijk te laten verlopen.De heer Vos (VVD):Desgevraagd leg ik de intentie van mijn betoog uit. Aanvankelijk was resocialisatie
een hoofddoelstelling, maar het werkt niet. Als dit een hoofddoelstelling
blijft, kan dit alleen maar vertaald worden – gezien het geringe scoringspercentage –
in druk op andere argumenten die voor gevangenisstraf worden gebruikt. Resocialisatie
is slechts een subdoelstelling. Via verplichtingen is het goed mogelijk om
recidive terug te dringen. Resocialisatie gaat ervan uit dat kansen en mogelijkheden
worden geboden en dat mensen gemotiveerd worden daarvan gebruik te maken.
Het lukt echter maar voor 20%. Dit kan dus geen hoofddoelstelling zijn omdat
gebleken is dat het op de lange termijn niet werkt.Minister Sorgdrager:U interpreteert het begrip resocialisatie te eng. Het is een breed begrip.
Ik wil niet over de exacte inhoud van de woorden resocialisatie of reïntegratie
praten, maar onder de paraplu van een van deze woorden kunnen verplichte activiteiten,
enz., vallen. Wat maakt het uit? Als u zegt dat u niet aan resocialisatie
doet, maar u wilt wel proberen recidive te beperken, dan bent u niet consistent
bezig. Het beperken van recidive is ook een aspect van resocialisatie. Ik
zie de tegenstelling niet.De heer Vos (VVD):Als wij de reïntegratie als uitgangspunt hanteren en die als verplichting
opvoeren, komen onze standpunten dicht bij elkaar.Ik wil voorts de knelpunten aan de orde stellen. Wij hebben gesproken
over de toegang tot het werk en het wonen. Er zijn echter nog meer problemen.
Mensen kunnen geen verzekering afsluiten of een bankrekening openen. Steeds
weer moet je opgeven dat je gedetineerd bent geweest en dat is een reden om
geen bankrekening te krijgen. Ik sprak een plantsoenmedewerker die zijn werk
kan hervatten. Hij komt echter niet aan de bak bij de gemeente waar hij gewerkt
heeft, omdat hij een verklaring van goed gedrag nodig heeft, die hij echter
niet krijgt. Ik vind het prettig als we uit de projectsfeer komen en voor
dit soort punten een inventarisatie maken. Daarbij moet aangegeven worden
hoe een en ander beter kan worden aangepakt zonder dat we alleen maar prijsjes
uitdelen aan inrichtingen die iets goed gedaan hebben.Minister Sorgdrager:Heel veel nieuw beleid begint met een project. Je bekijkt dan wat je tegenkomt
en welke problemen er zijn. Dat hebben we gedaan en daaruit zijn de knelpunten
die de heer Vos noemt, naar voren gekomen. Ik zie er niets in om de knelpunten
te inventariseren. Ik zie er wel iets in om het project uit te breiden naar
het gehele land en daar nieuw beleid van te maken. Volgens mij is dat precies
wat de heer Vos wil.Ik kom bij het individuele regime in de inrichtingen. De heren Dittrich
en Rabbae stelden hierover vragen. Het kenmerk van het individuele regime
is dat, zo nodig, per dag kan worden bepaald of en in welke mate een gedetineerde
aan gemeenschappelijke activiteiten kan deelnemen. Voorzover een gedetineerde
voor gemeenschappelijke activiteiten ongeschikt wordt geacht, heeft hij wel
recht op individuele deelname daaraan, eventueel samen met een personeelslid.
Hij heeft dus gewoon recht op alle wettelijk geregelde activiteiten, zoals
bezoek, recreatie, arbeid, enz. Het individuele regime is dus niet een voortdurende
separatie van alles, maar een individueel bepaald activiteitenpatroon omdat
iemand niet geschikt is om in de gemeenschap te leven.De heer Dittrich heeft op stuk nr. 15 een amendement ingediend. Hij probeert
iets in formele zin in de wet regelen. Dagelijkse toetsing door een directeur
bij zoiets behoort niet in een formele wet thuis. In de wet staat al dat de
directeur de mate waarin iemand kan deelnemen aan gemeenschappelijke activiteiten,
bepaalt. Als dit een dagelijkse beoordeling moet zijn, dan voegt dit aan de
praktijk niets toe, omdat zo'n directeur voortdurend bezig is met dit soort
programma's voor gedetineerden. Met het opnemen in de formele wet van een
dagelijkse beoordeling wordt mijns inziens een overmaat aan juridisering gecreëerd.De heer Rabbae heeft een amendement ingediend waarbij plaatsing in een
regime alleen maar mogelijk is na advies van een gedragsdeskundige. Aanvaarding
van ook dat amendement zou ik willen ontraden, want in de praktijk wordt bij
de beslissing tot plaatsing in zo'n regime altijd al het medisch-sociaal team
betrokken. Daarin zitten een psychiater en een psycholoog. Met het voorschrijven
daarvan zie ik een teveel aan regelgeving opdoemen.Hetzelfde geldt voor het amendement op stuk nr. 31 van de heer Rabbae
over toetsing om de drie maanden van het individuele programma. Dat is in
feite overbodig, want in de praktijk wordt een dergelijke plaatsing al elke
twee maanden bekeken. Als je dat gaat voorschrijven, krijg je weer beklag
en dat lijkt mij op dit punt niet nuttig en nodig.De heren Dittrich, Vos en Schutte hebben uitvoerig gesproken over het
probleem van geestelijk gestoorden. De heer Dittrich heeft daarbij de aandacht
gevraagd voor de zwakbegaafden in de inrichting. Het is een heel groot en
heel zorgelijk probleem, niet alleen binnen de inrichting maar ook daarbuiten.
Er is een beleid gevoerd waardoor er mensen in de samenleving functioneren
die dat in feite niet aankunnen. Dat weet bijna iedereen en langzamerhand
begint door te dringen dat dit misschien toch een verkeerde ontwikkeling is.
Die mensen komen soms door omstandigheden in het justitiële circuit terecht,
terwijl dat helemaal niet had gehoeven. Dat is iets wat ik ongelooflijk moeilijk
vind. Ik vind het ook moeilijk te verteren dat je soms in het gevangeniswezen
mensen hebt die in feite niets met criminaliteit te maken hebben, maar die,
doordat ze zich niet goed kunnen aanpassen en zich niet kunnen handhaven,
dingen hebben gedaan waardoor ze inderdaad voldoen aan de omschrijving van
strafbare feiten. Die mensen komen of in de gevangenis terecht of in een TBS-inrichting,
terwijl ze daar in feite niet in hadden hoeven zijn. De praktijk is echter
dat zij er wel zijn.In het gevangeniswezen levert dat een groot probleem op. Mensen in de
gevangenis, die niet in de TBS zijn, maar wel in het gewone gevangeniswezen,
hebben een bijzondere zorg nodig. Gevangeniswezen probeert daar zoveel mogelijk
 aan tegemoet te komen, maar eigenlijk moet het toch ook mogelijk
zijn om meer door te plaatsen naar instellingen voor geestelijke gezondheidszorg.
Ik heb hier vanaf het begin van mijn regeerperiode aandacht aan besteed. Er
is een intensief overleg met het ministerie van VWS daarover gestart, dat
nu permanent is geworden omdat het probleem voorlopig niet is opgelost. Er
zijn bovendien rapporten uitgekomen. Binnenkort wordt een algemeen overleg
gehouden over doelmatig behandelen waarin alles naar voren zal worden gebracht
en waarop een regeringsstandpunt zal worden gegeven, opdat wat gerichter over
deze problematiek kan worden gesproken. In elk geval wordt een scala van maatregelen
aangekondigd, waarbij Justitie en VWS zich beide verantwoordelijk voelen voor
het geheel, maar waarbij natuurlijk op ieders terrein de heel specifieke verantwoordelijkheden
liggen. De minister van VWS en ik zullen dus samen aan dat algemeen overleg
deelnemen.De – medische – lichamelijke aspecten spelen een grote rol
in de detentie. De heer Dittrich bouwt voort op mijn antwoorden op Kamervragen
over de vrije artsenkeuze en vraagt hoe het zit als iemand een specialist
raadpleegt. Welnu, iemand komt pas bij een specialist terecht als hij verwezen
wordt. Die verwijzing kan plaatsvinden of door de inrichtingsarts of door
de eigen gekozen arts. Dat kan allebei. De medicatie die door de specialist
wordt voorgeschreven, prevaleert altijd boven de medicatie die een huisarts
voorschrijft. Daarmee wordt de inrichtingsarts gelijkgesteld.Ook over methadonverstrekking is regelmatig gesproken. Het geeft toch
problemen, want inrichtingsartsen zijn natuurlijk toch zelfstandig en autonoom
in de inhoud van de uitoefening van hun functie en in de manier waarop zij
methadon voorschrijven. Ik vind dat overal in de inrichtingen op een gelijksoortige
manier met de verstrekking van methadon moet worden omgegaan. Wij zijn in
overleg met de inrichtingsartsen bezig een conceptrichtlijn op te stellen
om een eenvormig beleid te creëren. Bovendien hebben wij aan de Raad
voor de volksgezondheid gevraagd een advies uit te brengen over het medisch
beleid in de penitentiaire inrichtingen in het algemeen. Wij hebben de raad
ook gevraagd daarbij aandacht te besteden aan de methadonverstrekking. Ik
hoop dat wij dan een gezaghebbende mening krijgen over de manier waarop wij
daarmee moeten omgaan.De heren Rabbae en Vos hebben beiden gesproken over het meervoudig celgebruik,
echter vanuit een zeer verschillende invalshoek. De heer Vos vraagt naar voornemens
met betrekking tot het meervoudig celgebruik. Hij zegt daarbij dat het niet
gevaarlijk hoeft te zijn om kortgestraften en zelfmelders in een meervoudige
cel te plaatsen. Inderdaad, voorzitter, dat zijn twee categorieën waarbij
het meervoudig celgebruik al wordt toegepast. Als de heer Vos nu ook nog de
subsidiair gehechten en de vreemdelingen in de vreemdelingenbewaring had genoemd,
was het lijstje compleet geweest. Dat zijn de categorieën waarop wij
inderdaad meervoudig celgebruik toepassen.Meervoudig celgebruik moet maar op beperkte schaal gebeuren. Wij hebben
daarover al vaker gesproken. Er zitten natuurlijk verschillende aspecten aan.
Maar aan het aspect van de beheersrisico's moet veel aandacht besteed worden.
Dat is ook een grote zorg van het personeel van de inrichtingen. Die hebben
mij echt overtuigd van het feit dat twee of meer personen in één
cel alleen maar kan bij bepaalde categorieën en dat dit niet moet leiden
tot verhoging van de spanning in de inrichting.Voorzitter! Ik vind de voortdurende verwijzing naar de zorgsector in dit
soort discussies buitengewoon ongelukkig. Daarmee wordt namelijk de suggestie
gewekt dat beperkte toepassing van meervoudig celgebruik alleen maar voortkomt
uit de wens om gedetineerden de luxe van een eigen kamer te gunnen. Dat is
gewoon niet zo. Ik vind dat wij die vergelijking dan ook niet meer moeten
maken. Het is volstrekt verschillend en het heeft in feite niets met elkaar
te maken. Dat neemt niet weg dat de positie waarin de mensen in de gezondheidszorg
zitten, niet rooskleurig is. Daarmee ben ik het eens. Maar vergelijk het niet
met detentie! Het heeft er niets mee te maken.Het amendement van de Rabbae sterkt ertoe dat er helemaal geen meervoudig
celgebruik wordt toegepast. Dat kan dus echt niet naar mijn idee en dat hoeft
ook niet. Het is ook echt niet nodig. Zoals wij nu het meervoudig celgebruik
toepassen, gaat het goed.Voorzitter! Bijna iedereen heeft gesproken over het onderwerp drugs in
de gevangenis. Iedereen die stelt dat de gevangenis eigenlijk drugsvrij zou
moeten zijn, heeft natuurlijk mijn volledige instemming. Dat zou ook moeten.
Als wij echter weten dat 50% van de populatie gedetineerden verslaafd is,
kan gesteld worden dat een drugsvrije gevangenis een utopie is. Dat lukt niet!
Dat neemt echter niet weg dat wij wel zoveel mogelijk beleid voeren om drugsgebruik
te ontmoedigen en de gevangenissen zoveel mogelijk drugsvrij te maken. Drugs
komen hoofdzakelijk via bezoekers binnen. Als er een reden voor is, wordt
een bezoeker gecontroleerd. Er is toezicht op het bezoek. Als er aanleiding
is, worden er maatregelen getroffen om te voorkomen dat de overdracht van
drugs op een gemakkelijke manier plaatsvindt. Na het bezoek kan zowel de gedetineerde
als zijn cel gecontroleerd worden. Dat is langzamerhand de grens tot waar
wij kunnen gaan. Wij kunnen niet iedereen fouilleren; wij kunnen niet alles
en iedereen voortdurend onderzoeken. Mensen die niet met drugs te maken hebben,
moeten op een normale manier in een inrichting kunnen leven. Ik denk dat wij
dus niet veel verder kunnen gaan. Wanneer iemand betrapt wordt op het gebruik
of het bezit van drugs, is er straf mogelijk en die wordt ook toegepast.De heer Rouvoet vroeg wat wij doen met mensen die werkelijk niet met drugs
in aanraking willen komen. Ik vind dat een reëel probleem. Wij hebben
een experiment gehad met een afdeling waarop wij mensen plaatsten die niet
met drugs in aanraking wilden komen. Het gevolg was dat zich daar allerlei
dealers vestigden, dus niet verslaafde dealers, maar dealers die dachten:
hier is een goede markt om eens even te gaan pushen. Dat was de aanleiding
om in ieder geval dat experiment zo snel mogelijk te beëindigen. Echter,
ik wil toezeggen deze mogelijkheid nog eens te bezien en te inventariseren
wat eventueel ook gedaan kan worden. Om hoeveel mensen gaat het in feite?
Ik vind het ook onbevredigend dat iemand niet aan de activiteiten wil meedoen
om niet met drugs in aanraking te komen. Ik zeg de heer Rouvoet
dus toe aan dit punt extra te besteden.Mevrouw Soutendijk vroeg of het niet mogelijk was om de ongestoorde tenuitvoerlegging,
genoemd in de regelingen, te gebruiken als grond voor urinecontrole. Dat kan
niet, want de ongestoorde tenuitvoerlegging heeft betrekking op risico's als
ontvluchting en onttrekking aan de detentie. Drugsgebruik op zichzelf heeft
niet dit soort effecten en daarom is urinecontrole niet zomaar mogelijk. Die
controle kan men alleen maar uitvoeren op het moment waarop daartoe werkelijk
aanleiding is.De heer Vos heeft zich twijfelend uitgelaten over de DVA's. Wat is het
succes daarvan? De successen met DVA's bestaan uit kleine percentages, maar
toch! Ik vind dat als de successen uit kleine percentages bestaan, men toch
met een project moet doorgaan. Uit de cijfers blijkt ook dat iemand die in
een DVA heeft gezeten en vervolgens in een verslavingszorgkliniek komt, uiteindelijk
meer kans heeft op herstel dan iemand die niet via een DVA in de kliniek komt.
Dus ook daarom vind ik dat wij op deze weg door moeten gaan, ook al geldt
het succes voor een klein percentage mensen.Overigens, in een onderzoek, uitgevoerd in 1994 door de universiteit van
Nijmegen, staan conclusies die mijn voornemen ondersteunen. Daarin staan ook
aanbevelingen om door te gaan met dit soort voorzieningen. Daarom vind ik
dat we ze toch moeten handhaven.De heer Vos (VVD):Voorzitter! Vindt de minister ook dat mensen die in een drugsvrije of
een verslavingsvrije afdeling zitten, de maat moet worden genomen? Met andere
woorden: als je er eenmaal zit en je gaat toch drugs gebruiken, moet je terug.Minister Sorgdrager:Onmiddellijk!De heer Vos (VVD):Maar dat gebeurt niet.Minister Sorgdrager:Jawel.De heer Vos (VVD):Nee, want dan moet een cel worden vrijgehouden om iemand te kunnen opvangen.Minister Sorgdrager:Dat is een ander punt.De heer Vos (VVD):In de praktijk is er als het ware weinig uitstroom uit de DVA en dus sprake
van weinig terugplaatsingen.Minister Sorgdrager:Wat u bedoelt te zeggen, is echt niet waar. Voor iemand die in een DVA
zit en een keer drugs gebruikt, geldt: afgelopen! finito! Het is mogelijk
dat op een bepaald moment even geen cel beschikbaar is, maar dan zal die wel
zeer snel beschikbaar komen. Ik vind eigenlijk dat u een veel te negatieve
voorstelling van zaken geeft.De heer Vos (VVD):U formuleert nu het uitgangspunt. Laat dat dan ook gehoord worden.Minister Sorgdrager:Ja, ik heb het dan ook gezegd.Voorzitter! Een heel ander punt kwam aan de orde met een vraag van de
heer Van den Berg. Die ging over gemengde detentie. Wij houden ons hier heel
erg mee bezig. Wij vinden namelijk dat gemengde detentie een element kan zijn
dat past bij de voorbereiding op terugkeer in de samenleving. Ik druk mij
nu voorzichtig uit, omdat die gemengde detentie lang niet altijd moet en ook
niet altijd gunstig is. Wel vind ik dat wanneer daartoe de mogelijkheden bestaan
en het nuttig is, wij de gemengde detentie moeten toestaan.Overigens, dat gemengd zijn geldt alleen tijdens de activiteiten. Op een
gegeven moment gaat men terug naar zijn afdeling en dan is de detentie gescheiden.
Er is dus alleen contact met de andere sekse op het moment van arbeid etc.De heren Schutte en Van den Berg en mevrouw Soutendijk spraken over kinderen
in detentie. Ik ben het eens met iedereen die zegt dat een penitentiaire inrichting
geen geschikte plaats is voor opgroeiende kinderen. Echter, er zijn een paar
uitzonderingen. Een pasgeboren kind, dat aangewezen is op de zorg van de moeder,
moet bij de moeder kunnen blijven. Wij hebben ervoor gekozen dat in alle inrichtingen
mogelijk te maken tot het kind negen maanden oud is. Onderzoek wijst uit dat
juist in deze eerste levensperiode een kind leert zich te hechten. Als je
die hechting verstoort, krijgt het kind later, als het groter is, hechtingsproblemen,
en juist hechtingsproblemen zijn heel vaak de oorzaak van ontsporingen in
de samenleving. Laten we daarom op dit punt aan een soort preventie doen bij
het opgroeiende kind en ervoor zorgen dat het in elk geval de eerste levensfase
bij de moeder doorbrengt. Ik meen ook dat de eerste maanden het detentieaspect
een veel minder grote rol speelt. We kennen thans een experiment in de inrichting
Ter Peel. Daar mag een kind tot de leeftijd van 4 jaar bij de moeder blijven.
Dat wil echter niet zeggen dat dat kind de hele dag binnen de inrichting is.
Het kind gaat buiten de inrichting naar de crèche en er worden ook
buiten de inrichting activiteiten gedaan. Het is een halfopen inrichting,
dus dat kan. Wij beperken het ook tot die inrichting, juist omdat het een
halfopen inrichting is en omdat er voorzieningen in de buurt zijn waar de
kinderen met andere kinderen kunnen verkeren. Mevrouw Soutendijk legde juist
daarop de nadruk: kinderen moeten met andere kinderen kunnen spelen en omgaan.
Ik ben het daarmee eens. Daarom doen wij kinderen in een crèche buiten
de inrichting. Er is een onderzoek gedaan in de crèche, waar kinderen
van verschillende herkomst samen zijn. Daaruit blijkt dat kinderen van gedetineerde
moeders zich niet op een andere manier gedragen dan andere kinderen. Dat is
voor ons een reden om door te gaan met dit experiment. Wij hebben geen leeftijdsgrens
opgenomen in de wet, omdat wij er nog niet helemaal uit zijn. Waarschijnlijk
zal het in de praktijk neerkomen op de grens van 4 jaar. Ik wil aanneming
van het amendement van mevrouw Soutendijk toch ontraden, want achttien maanden
is echt te kort.De heer Rabbae (GroenLinks):Ik ben het eens met de minister. Ik geef toe dat het een heel ingewikkeld
en gevoelig probleem is, maar wat gebeurt er na vier jaar?Minister Sorgdrager:Dan zal er een andere geschikte opvang moeten worden gezocht. Een nieuwe
mogelijkheid zou zijn dat de moeder elektronisch huisarrest krijgt, zodat
zij met het kind naar huis kan. Dat proberen wij te onderzoeken. Uiteindelijk
is dat toch het beste. Als alle indicaties gunstig zijn, zou de moeder ook
verder kunnen gaan met een penitentiair programma.Artikel 39 van de Penitentiaire beginselenwet geeft de grondslag voor het afluisteren van gesprekken met gedetineerden. De heer Vos
vroeg hoe de beperkingsgrond van opsporing en vervolging van strafbare feiten
per telefoonverkeer zich verhoudt tot de bevoegdheden van de rechter-commissaris
om de telefoongesprekken af te luisteren. Bij toezicht op het telefoonverkeer
op grond van opsporing en vervolging van strafbare feiten gaat het om zaken
die vanuit de inrichting spelen, bijvoorbeeld het voorkomen en voortzetten
van criminele activiteiten. Beperkingen door de rechter-commissaris worden
in het kader van een gerechtelijk vooronderzoek in een bepaalde zaak soms
bevolen.De directeur toetst de noodzaak tot het voeren van gesprekken op grond
van artikel 39, lid 4, tussen een gedetineerde en bijvoorbeeld zijn advocaat.
Het telefooncontact is in feite een complement op het recht op vrije correspondentie
en bezoek zonder toezicht. Het wordt ook in die zin gebruikt en getoetst.
Het voeren van telefoongesprekken in het algemeen is een onderdeel van de
huisregels. De heer Van den Berg vroeg naar de mobiele telefoons. Dat is ergens
anders geregeld, te weten in de regeling voorwerpen op cel. Op cel mag je
geen mobiele telefoon hebben. In die zin is telefoonverkeer via een mobiele
telefoon niet toegestaan.De heer Van den Berg vroeg of porno en geweld niet geweerd moesten worden;
dat had hij overigens al eerder gevraagd in Kamervragen. Ik heb daarop al
geantwoord dat ik geen titel zie om tekst- of beeldmateriaal dat in de vrije
samenleving legaal voor elke volwassene beschikbaar is, te verbieden voor
gedetineerden. Dat is natuurlijk een ander verhaal voor justitiële jeugdinrichtingen
en TBS-inrichtingen.De heer Van den Berg zegt: verlof is geen recht en het is geen gunst;
wat is het dan wel? Het is iets wat de gedetineerde kan verdienen door een
coöperatieve houding tijdens de detentie en door te laten zien dat hij
met verantwoordelijkheid kan omgaan. Als de directeur de overtuiging heeft
dat de gedetineerde geen misbruik zal maken van het te verlenen verlof, zal
hij hem in aanmerking laten komen voor een incidenteel verlof of voor een
verlof in het kader van de algemene verlofregeling. Dat verlof is er natuurlijk
ook om te wennen aan de samenleving, om een aantal dingen te regelen, om contacten
te herstellen, etc. Ik denk dat het daarin een plaats moet hebben. Mijn conclusie
is dat het tussen een gunst en een recht in zit.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik heb specifiek gevraagd naar de randvoorwaarden op het punt
van beveiliging. De minister zegt dat verlof geen gunst en geen recht is,
maar dat men het kan verdienen. Ik neem toch aan dat als de directie van een
inrichting vindt dat beveiliging noodzakelijk is, die mogelijkheid er moet
zijn. Er kan natuurlijk altijd een bijzondere omstandigheid zijn, bijvoorbeeld
een sterfgeval in de familie. Als er in bepaalde omstandigheden geen mogelijkheden
zijn tot voldoende beveiliging, gaat, naar ik aanneem, het verlof niet door,
teneinde geen onnodige risico's te lopen.Minister Sorgdrager:Dat klopt.De heer Van den Berg (SGP):Dus de vrijheid tot het krijgen van verlof staat niet voorop, de beveiliging
blijft vooropstaan.Minister Sorgdrager:Verlof wordt alleen gegeven wanneer dat kan. Wanneer iemand in het kader
van een verlofregeling verlof krijgt, behoeft die niet beveiligd te worden.
Wanneer iemand vanwege een bijzondere omstandigheid, zoals ernstige ziekte
of een sterfgeval, verlof krijgt, moet daar beveiliging bij zijn.Voorzitter! Mevrouw Soutendijk heeft zich afgevraagd hoe het gaat met
het model huisregels. De Penitentiaire beginselenwet beoogt twee lagen van
regelgeving ineen te voegen, het huidige huishoudelijk reglement en de diverse
huisregels die de inrichtingen zelf hebben opgesteld. In de toekomst zullen
er alleen nog maar huisregels zijn. Om een zekere mate van uniformiteit op
een aantal punten te kunnen garanderen, zal er een bindend model worden vastgesteld.
De directeuren kunnen elk volgens de eisen die de eigen lokale omstandigheden
stellen, dat model verder invullen en vaststellen als de voor die inrichting
geldende huisregels. Deels zal dat model dan ook standaardbepalingen bevatten,
bijvoorbeeld over de wijze waarop omgegaan wordt met contacten met de media
door gedetineerden. Waar nodig wordt een zekere mate van uniformiteit en daarmee
rechtsgelijkheid gegarandeerd voor alle inrichtingen. Die standaardbepalingen
zullen overigens veelal onderwerpen betreffen waarvoor nu al circulaires bestaan
en die de rechtsgelijkheid bevorderen.De heer Zijlstra heeft opmerkingen gemaakt over de EBI. Evenals de Kamer
ben ik mij er zeer van bewust dat het regime in de EBI van een heel apart
karakter is. Het is ook bestemd voor een heel beperkt aantal bijzonder risicovolle
gedetineerden die er helaas wel zijn. Dat regime moet ook blijven. Het heeft
onze speciale aandacht; wij kijken er voortdurend naar. Er is zelfs een aparte
begeleidingscommissie voor de EBI samengesteld, juist om voortdurend de vinger
aan de pols te houden. Het beleid dat wordt gevoerd ten aanzien van de EBI
zal zeker worden geëvalueerd, evenals de gevolgen van het regime voor
gedetineerden.De heren Vos en Zijlstra hebben gesproken over de Arbeidstijdenwet. Het
betreft hier iets wat ook mij zorgen baart. Ik heb een aantal brieven gehad
van mensen en van bonden. Ook zelf hebben wij geconstateerd dat er hierbij
sprake is van grote problemen. Er zijn veel knelpunten die wij hebben geïnventariseerd.
Wij hebben contact met Sociale Zaken en Werkgelegenheid om te bekijken of
die knelpunten kunnen worden opgeheven. Binnenkort hebben wij ook contact
met de bonden om er nog eens uitvoerig over te praten. Enerzijds gaat het
om het inwerken in de nieuwe situatie en anderzijds zullen toch een aantal
knelpunten moeten worden weggenomen.De heer Vos heeft gevraagd naar de positie van de commissie van toezicht.
Zoals de naam al aangeeft, heeft deze commissie in de eerste plaats een functie
als toezichthouder op het leefklimaat en de bejegening van de gedetineerden.
In die zin is de commissie van toezicht een aanvulling op andere toezichthoudende
instanties, zoals de geneeskundige inspectie. Voor de commissie van toezicht
geldt echter dat het kader waarin men werkt, wordt gevormd door de regelgeving
die in de inrichting geldt. Aan die regelgeving worden de klachten van de
gedetineerden getoetst. Inspecties werken volgens een ander systeem.De heer Dittrich heeft gevraagd hoe men lid wordt van de commissie van
toezicht. De commissie moet breed zijn samengesteld. Voorkomen moet worden
dat de schijn ontstaat dat het gevangeniswezen en individuele gevangenissen
zelf wel even de samenstelling van zo'n toetsingscommissie regelen. Het aanzoeken
van nieuwe leden van de commissie van toezicht is opgedragen aan de zittende
leden. De vraag is vervolgens hoe men aan nieuwe leden komt. Er zijn een paar
kwaliteitszetels. Er moeten een advocaat, een arts, iemand van de rechterlijke
macht en iemand uit de kring van het maatschappelijk werk zitting in hebben.
Dat zijn vier kwaliteitszetels. Ik zou daar geen kwaliteitszetels aan willen
toevoegen, zoals de heer Vos suggereert, dus geen werknemers, werkgevers of
gemeenten, maar ik wil er wel voor zorgen dat die commissies breed zijn samengesteld.
De minister benoemt en ontslaat de leden. Ik heb dus altijd de mogelijkheid
om te kijken of de samenstelling wel breed en divers genoeg is. Ik ben er
niet voor om ex-gedetineerden er per definitie in op te nemen. Het kan best
zijn dat een ex-gedetineerde daar soms geschikt voor is, maar ik wil absoluut
niet tegemoetkomen aan de suggestie van de heer Dittrich om ook ex-gedetineerden
op te nemen. Ik heb slechte ervaringen mee wat ex-gedetineerden soms in inrichtingen
doen.De suggestie om bijvoorbeeld openbaar te werven, vind ik interessant en
die hebben wij al meegegeven aan de commissies van toezicht. Dat is een goede
manier om de kring van mensen wat uit te breiden.Over het beklag en beroep het volgende. Een aantal sprekers vraagt zich
af of het allemaal niet wat te veel is en of het niet te veel is opgetuigd.
De heer Schutte heeft goed verwoord hoe je het moet zien. Je hebt mensen de
vrijheid benomen en je hebt een grote inbreuk gemaakt op hun grondrechten.
Daar moet tegenover staan dat je de rechtspositie goed regelt. Is het dan
te veel? Neen. In de wet zijn de inperkingen van de Grondwet op genomen. Daarnaast
zijn in de wet rechten van gedetineerden en de zorgplicht van de inrichtingen
opgenomen. De regeling van de werkwijze bij beklag en beroep moet ook in de
formele wet worden opgenomen. Dat dit een flink aantal artikelen in beslag
neemt, dat moet dan maar.Mevrouw Soutendijk heeft een amendement ingediend om als uitgangspunt
de klachten enkelvoudig te behandelen. In het voorstel van wet is het iets
anders geregeld, maar het geeft wel de mogelijkheid om het enkelvoudig te
behandelen. Ik weet dat in de praktijk het uitgangspunt van enkelvoudig behandeling
wordt gehanteerd. Wat in de praktijk gebeurt, is dus in overeenstemming met
de wet, maar ook met het amendement van mevrouw Soutendijk. In die zin vind
ik het amendement overbodig, maar ik heb er ook geen bezwaar tegen.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik blijf voorkeur geven aan de regeling zoals in mijn amendement neergelegd,
omdat er discussie kan ontstaan over de vraag of het meervoudig dan wel enkelvoudig
kan worden afgedaan. De bepaling in het wetsvoorstel geeft aanleiding tot
die discussie, terwijl mijn amendement als regel die enkelvoudige afdoening
geeft in de daar omschreven zaken, waardoor wat minder discussie zal ontstaan
en dus minder tijd verloren zal gaan. Het is dus wat praktischer, zo heb ik
begrepen uit de praktijk.Minister Sorgdrager:Dat begrijp ik heel goed. In uw voorstel is het wel zo dat degene die
enkelvoudig zit wel zelf kan beslissen of het meervoudig moet zijn. Ik heb
dus geen bezwaar tegen het amendement, want het komt overeen met de praktijk.Mevrouw Soutendijk vroeg nog naar de kosten van de gefinancierde rechtshulp
bij beklagzaken. Er wordt alleen rechtshulp verleend wanneer dat getoetst
is door de Raad voor de rechtsbijstand en als die vindt dat het moet gebeuren.
In 1996 was er 550 maal sprake van een toevoeging. Dat heeft uiteindelijk ƒ
308.000 gekost.Mevrouw Soutendijk suggereert ook nog om griffierecht te heffen. Daar
heb ik toch wel grote aarzelingen bij. De gedetineerden beschikken over het
algemeen maar over heel weinig geld en het is een bescheiden vergoeding voor
verrichte arbeid. Ik weet dat er veel gerookt wordt in de inrichtingen en
dat is ook duur, dus ik vind dat wij het niet moeten doen. Bovendien moet
dat bedrag weer geïnd worden en later eventueel teruggegeven. Dat is
veel werk. Laten wij daar dus maar niet aan beginnen.Voorzitter: BukmanMevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):In vergelijking met de normale burgers buiten de inrichting vind ik het
rechtvaardig om een dergelijk systeem in te voeren. Bovendien kan, als men
inderdaad zo weinig vermogen heeft, afgezien worden van het heffen van griffierecht
vanwege het ontbreken van vermogen. Verder kunt u toch niet volhouden dat
mensen als de Hakkelaar geen geld hebben om griffierecht te betalen. Ik vind
het dus te generalistisch om te zeggen dat wij daar niet toe over moeten gaan.Minister Sorgdrager:U heeft gelijk dat er veel gedetineerden rondlopen die wel geld hebben,
maar moet je dat dan allemaal gaan toetsen? Dat geeft zoveel toestanden. Bovendien –
dat is een wat principiëler punt – is iemand die in een inrichting
zit van zijn vrijheid beroofd en vindt alles wat daar gebeurt op dat moment
zeer belangrijk. Daarom vind ik dat men ongestoord moet kunnen klagen. Bovendien
is het ook een goede bliksemafleider. Het geeft mensen het gevoel dat er naar
hen wordt geluisterd. Het lijkt mij niet goed als je daarvoor moet betalen.De heer Zijlstra (PvdA):Denkt mevrouw Soutendijk nu echt dat het zou helpen als de Hakkelaar ƒ
10 griffierecht moet betalen?Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Dat zou niet helpen, maar het zou in ieder geval de gewone burger niet
de indruk geven dat gevangenen een streepje voor hebben op mensen die niets
hebben misdaan.De heer Zijlstra (PvdA):Maar als u dat afweegt tegen al die lui die geen geld hebben, leidt dit
dan niet tot een hoop bureaucratie? Ik denk dat u dit eigenlijk alleen maar
voor de bühne zegt.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik ben het met u eens dat het tot een aantal bureaucratische procedures
leidt, maar ik hecht ook aan het feit dat mensen buiten de gevangenis niet
altijd de indruk krijgen dat zij de rekening moeten betalen
en dat mensen die de wet overtreden allerlei voordelen in de schoot geworpen
krijgen. Dit soort kleine zaken kan dat gevoel wegnemen. Ik vind het belangrijk
dat er ook expliciet op zo'n suggestie wordt gereageerd.De heer Zijlstra (PvdA):Het betekent heel veel bureaucratie. Het kost de burger dus meer geld.
Is het belang van de burger daarmee gediend?Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Soms is het belang van de burger ook gediend met het feit dat hij naar
zijn gevoel gelijk wordt behandeld en dat er zeker niet ten voordele van gedetineerden
wordt gehandeld.Minister Sorgdrager:Voorzitter! Er zijn vragen gesteld over het beheer.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik heb nog een amendement ingediend op het gebied van het beklag, dat
strekt tot een toevoeging aan het artikel over de wijze waarop de gedetineerde
kan klagen, namelijk dat hij daarbij rechtstreeks in zijn belang moet zijn
benadeeld. Heeft de minister daar een oordeel over?Minister Sorgdrager:Ik was van plan om de amendementen straks door te nemen, voorzover ik
er nog niet op heb gereageerd. Dat vergemakkelijkt de behandeling van het
wetsvoorstel. Ik heb gezien dat u zojuist een amendement op stuk nr. 36 hebt
ingediend en de amendementenreeks begint bij stuk nr. 9. Dat zijn dus 28 amendementen.
Je moet er zo langzamerhand een spoorboekje bij gebruiken.Voorzitter! De heer Van den Berg heeft gevraagd naar de invulling van
het opperbeheer. Het gevangeniswezen is in die zin verzelfstandigd dat het
een "agentschap" is geworden. Dat eigenbeheersysteem is in de eerste plaats
om budgettaire redenen ingesteld. Maar met die verzelfstandiging is ook een
aantal bevoegdheden aan de directeuren van gevangenissen gegeven. Om het nu
zo te regelen dat de minister zijn verantwoordelijkheid kan waarmaken, zijn
de mogelijkheden gegeven om aanwijzingen te geven bij de uitvoering waar de
directeuren zich aan moeten houden. Met andere woorden: het is een normale
hiërarchische lijn waar de minister volledige verantwoordelijkheid voor
draagt.De heer Rouvoet deed een suggestie over private gevangenissen. Ik ben
daar niet voor. Ik vind dat exploitatie van gevangenissen, bejegening van
gevangenen een overheidstaak is waarvoor de minister verantwoordelijk moet
zijn en waar het parlement controle op moet kunnen uitoefenen. Wanneer dat
gebeurt in de vorm van ZBO's, wordt die verantwoordelijkheid niet sterk genoeg
gedragen en kunnen er gebeurtenissen plaatsvinden waar wij te weinig grip
op hebben. Ik ben er dus niet voor, hoe sympathiek sommige situaties ook kunnen
uitpakken in andere landen. Wanneer er suggesties zijn waardoor de bejegening
verbeterd kan worden, ben ik er altijd voor te vinden.Voorzitter! Dan kom ik nu bij de amendementen. Mevrouw Soutendijk heeft
op stuk nr. 9 een amendement ingediend betreffende een voorhangprocedure.
De heer Vos heeft op dit terrein een amendement op stuk nr. 12 ingediend.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Voor de helderheid, het amendement op stuk nr. 36 vervangt het amendement
op stuk nr. 9 vanwege de door de minister ingediende nota van wijziging.Minister Sorgdrager:Dat heb ik begrepen. Ik richt mij op het gewijzigde amendement van mevrouw
Soutendijk op stuk nr. 36, dat het meest actueel is naar aanleiding van de
derde nota van wijziging. Ik heb daar geen bezwaar tegen.Mevrouw Soutendijk heeft een amendement op stuk nr. 10 ingediend inzake
de geestelijke verzorging. De heer Van den Berg heeft daar ook een aantal
vragen over gesteld. In dat amendement wordt artikel 41, vierde lid, van de
Penitentiaire beginselenwet wat dwingender geformuleerd. Op dit moment geeft
de bepaling aan dat er nadere regels kúnnen worden gesteld ten aanzien
van de geestelijke verzorging en dat deze regels betrekking kúnnen
hebben op de verlening van geestelijke verzorging door of vanwege verschillende
denominaties, alsmede op de organisatie en bekostiging van de geestelijke
verzorging en op de aanstelling van geestelijke verzorgers bij een inrichting.
Door aanvaarding van het amendement zouden die regels móéten
worden gesteld. Ik heb daar geen bezwaar tegen. Het lag ook al in de bedoeling
om in de penitentiaire maatregel over deze onderwerpen nadere regels te stellen,
dus wat Sorgdragerdat betreft zijn wij het geheel met elkaar eens. Deze regels
zijn overigens onlangs voor advies verzonden naar de Centrale
raad voor de strafrechtstoepassing.Het amendement op stuk nr. 13 van de heer Vos gaat over het toezicht bij
bezoek van de zogenaamde geprivilegieerde personen, zoals advocaten en medewerkers
van de reclassering. Er is een wijziging voorgesteld in artikel 38, zevende
lid, van de wet. In de huidige bepaling is opgenomen dat de gevallen waarin
van de gedetineerde ernstig gevaar uitgaat voor de veiligheid van de bezoeker,
de directeur kan bepalen dat er toezicht op het bezoek zal worden gehouden.
Door het amendement wordt dat in die zin aangevuld, dat dit na overleg met
de bezoeker gebeurt. Ik neem hier ook even het amendement van de heer Dittrich
op stuk nr. 18 bij. Dat heeft hier ook mee te maken en daar heb ik wel een
voorkeur voor. Ik weet namelijk niet waar overleg toe leidt en of dat wel
zinvol is. De heer Dittrich stelt voor dat de directeur mededeling doet aan
de bezoeker van de manier waarop toezicht wordt gehouden. Dat lijkt mij beter,
want dan kan de bezoeker zelf bekijken wat hij daarmee wil en of hij op die
manier dat bezoek wil afleggen of niet. Ik zal het even kwalificeren. Tegen
het amendement op stuk nr. 18 van de heer Dittrich heb ik geen bezwaar en
daarmee ontraad ik het amendement op stuk nr. 13 van de heer Vos.Het amendement op stuk nr. 14 van de heer Dittrich gaat over de aanwijzingen
van het openbaar ministerie en de rechter over het penitentiaire programma.
Daar heb ik het al over gehad en daar heb ik geen bezwaar tegen.Over het amendement op stuk nr. 15 van de heer Dittrich over het dagelijkse
toezicht van de directeur op het individueel regime heb ik al gezegd dat ik
er bezwaar tegen heb, omdat ik vind dat het op een te hoog niveau geregeld
is. Ik ontraad dit amendement dan ook.De heer Dittrich (D66):De minister zegt dat zij het op te hoog niveau geregeld vindt, maar de
directeur kan dit mandateren via andere regels in de wet, en dat kan naar
beneden in de organisatie gaan.Minister Sorgdrager:Neen, dat bedoel ik niet met "te hoog niveau". Ik heb het over een wettelijk
te hoog niveau. Dat de directeur dagelijks toezicht houdt op het individuele
regime, moet namelijk niet in een formele wet geregeld worden. De directeur
houdt toezicht en dat hij dat dagelijks moet doen, hoeft niet te worden vastgelegd.
In zijn huisregels moet hij de manier toetsen waarop hij ermee omgaat, maar
dit moet niet in een wet geregeld worden.De heer Dittrich (D66):Dan zijn wij het inderdaad niet met elkaar eens, want ik vind dat het
een bescherming is van degene die in zo'n individueel regime zit. Daarom wil
ik dat juist in de wet die dagelijkse toetsing is opgenomen.Minister Sorgdrager:Maar moet u zich eens voorstellen wat dat oplevert. In de wet staat dus
dat er dagelijks toezicht gehouden moet worden, en om te checken hoe dat is
gebeurd, ontstaan er weer allerlei gronden voor klachten en dergelijke. Dat
vind ik juridisering en dat is niet nodig. In de inrichting wordt toezicht
gehouden, dat wordt op een goede manier gedaan en natuurlijk kan gemandateerd
worden dat dit door een ander dan de directeur gebeurt. Maar om nu in een
wet te zetten dat dit dagelijks moet gebeuren, gaat mij gewoon te ver.De heer Dittrich (D66):Maar mondeling en in de schriftelijke toelichting heeft de minister gezegd
dat het elke dag wordt bekeken. Ik begrijp dus niet waarom er bezwaar tegen
is om dit in de wet op te nemen, want het gaat toch om iemands bescherming.Minister Sorgdrager:Omdat daar weer allerlei rechten aan ontleend kunnen worden, terwijl het
in de praktijk al wel gewoon gebeurt. Het is een formalisering van iets wat
in de praktijk al gebeurt, en als het niet echt nodig is, wil ik iets niet
extra formaliseren.Het amendement op stuk nr. 30 van de heer Rabbae gaat ook over het individuele
programma, waarbij de directeur na advies van een externe gedragsdeskundige
moet bezien of iemand in een individueel programma geplaatst kan worden. Ik
wil dit ontraden, omdat het medisch team hier voortdurend bij betrokken is.
Het gebeurt dus al, maar ook hier zou formalisering ontstaan van iets wat
in de praktijk al gebeurt, en dat onraad ik.Het amendement op stuk nr. 31 van de heer Rabbae, dat de noodzaak van
het regime om de drie maanden wordt getoetst, is overbodig. In de praktijk
wordt er al eens in de twee maanden getoetst, dus laten wij dat niet op die
manier vastleggen.Het amendement op stuk nr. 16 van de heer Dittrich gaat over de correspondentie.
Men kan corresponderen met de leden van de Eerste en Tweede Kamer van de Staten-Generaal.
De heer Rouvoet zei dat dit logisch is, want zij gaan daarover. Hij vroeg
of dit ook moet met het Europees Parlement, want dat gaat er niet echt over.
Toen kwam er een discussie dat mensen van de NAVO daar ook niet over gaan.Toch vind ik er wel een verschil in zitten. Het Europees Parlement heeft
te maken met het Europese verdrag inzake de rechten van de mens. In die zin
vind ik dat er wel een connectie is. Deze heeft niet zozeer direct met de
uitvoering van dat verdrag te maken, maar het zit op hetzelfde niveau, namelijk
op Europees niveau. Daarom vind ik dat men wel vrijelijk moet kunnen corresponderen
met de Nederlandse leden van het Europees Parlement. Ik heb daar dus geen
bezwaar tegen.Het amendement op stuk nr. 17 van de heer Dittrich gaat over het bezoek
van advocaten. Ik denk dat dit overbodig is. Dat is al zo, tenzij na overleg
met de directeur anders wordt afgesproken. In principe vind ik dat dit in
de bloktijden moet plaatsvinden. Het wordt anders heel moeilijk. Wanneer het
echt nodig is, kan dat worden afgesproken. Dat is nu ook al zo.Het amendement op stuk nr. 19 gaat over de passanten. Artikel 10 van de
Penitentiaire beginselenwet geeft een bestemmingsbepaling voor de gevangenis.
Daar staat in wat voor mensen daarin mogen zitten en waar de gevangenis voor
dient. Als je daar een passantentermijn in opneemt, denk ik dat je wetstechnisch
niet helemaal goed bezig bent. Het staat bovendien al in de Beginselenwet
verpleging ter beschikking gestelden, die nu bij de Eerste Kamer ligt, dus
het lijkt mij overbodig om dat hier te doen. Ik vind het ook niet zo mooi
in systematisch opzicht. In die zin zou ik het willen ontraden. Dat wil niet
zeggen dat wij het over de inhoud niet eens zijn, maar het is al geregeld.Het amendement op stuk nr. 21 werd net door mevrouw Soutendijk genoemd,
namelijk dat het moet gaan om een nadeel van een gedetineerde. De gedetineerde
moet rechtstreeks in zijn belang getroffen zijn, als het gaat om een klacht.
Ik denk dat dit overbodig is. Mevrouw Soutendijk licht toe dat dit is ingediend
ter voorkoming van klagen over futiliteiten. Hoe kun je dat van tevoren regelen?
Wat is een futiliteit? Ik denk dat een gedetineerde kan vinden dat hij in
zijn belang is geschaad, ook al is het door een futiliteit. Er zijn heel veel
klachten over eten, maar dat is ongelofelijk belangrijk als je in de gevangenis
zit. Er worden heel veel klachten afgewezen of ongegrond verklaard. Dan denk
ik dat het gevangeniswezen op zo'n moment een goede beslissing heeft genomen.
Klachten die niet ontvankelijk worden verklaard, zijn een ander verhaal.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):U doet mij in die zin onrecht dat er in de toelichting absoluut geen sprake
is van futiliteiten. Het gaat mij erom dat duidelijk moet zijn dat er niet
geklaagd kan worden over beslissingen die te maken hebben met bijvoorbeeld
het overplaatsen van een bewaker naar een andere afdeling. Dat zijn beslissingen
die de gedetineerde niet in zijn belang treffen. Als de gevangeniswinkel op
een ander regime overstapt en op andere tijden dichtgaat, dan is het maar
de vraag of dat de gedetineerde in zijn belang treft. Mijn bedoeling is om
duidelijk te maken dat het moet gaan om beslissingen die deze gedetineerde
in zijn belang treffen, en niet om beslissingen die in de inrichting worden
genomen, die heel andere zaken betreffen, en die zijdelings misschien te maken
hebben met de gedetineerde, die liever te maken heeft met de penitentiaire
inrichtingswerker X dan met penitentiaire inrichtingswerker Y, die wordt overgeplaatst.Minister Sorgdrager:Als zo'n klacht wordt ingediend, zal zij toch getoetst moeten worden.
Je kunt niet iemand beletten om te klagen, want hij klaagt toch. Er zal altijd
gekeken moeten worden of die klacht ergens toe leidt of niet. En of het criterium
nu "rechtstreeks in zijn belangen geschaad" is; het wordt altijd meegenomen.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Als de klacht niet aan dat criterium voldoet, is de klager toch niet ontvankelijk?Minister Sorgdrager:Ik zie er niet zo veel heil in, eerlijk gezegd. Ik vind het niet erg,
maar wel overbodig, omdat de toetsing toch altijd plaatsvindt.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik vind het toch verstandig om het voor alle zekerheid toe te voegen.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik begrijp de toelichting van de minister niet. Zij zegt dat
in detentie het eten zo belangrijk is dat er over geklaagd moet kunnen worden.
In artikel 60 heeft zij echter geregeld dat klachten betrekking moeten hebben
op beslissingen. Dat de thee koud is of het eten niet lekker, is toch geen
beslissing?Minister Sorgdrager:Het kan gaan om een beslissing over de tijd om te eten. Zoveel dingen
kunnen een beslissing zijn.Het woord "futiliteiten" staat inderdaad niet in het amendement van mevrouw
Soutendijk, maar zij gebruikte het in haar bijdrage in eerste termijn. Daarom
ging ik er even op in.Over het amendement op stuk nr. 22 inzake het enkelvoudige beklagrecht
heb ik het al gehad.De heer Rabbae beoogt met het amendement op stuk nr. 23 de woorden "zoveel
mogelijk" te schrappen. Ik vind dat geen goede gedachte, want voor een aantal
gedetineerden zal de resocialisatie veel minder een rol spelen: mensen die
uitgezet worden en sommige mensen in de TEBI. Natuurlijk komen zij ooit wel
weer een keer vrij, maar er zijn ook heel veel mensen die dan op een andere
manier bejegend moeten worden. Wij doen het zoveel mogelijk, maar als die
woorden worden weggelaten, wordt het mij iets te absoluut. En voor mensen
die ter beschikking worden gesteld, geldt bovendien een heel ander traject.
Zij worden op dat moment niet geresocialiseerd; dat komt later.Over de regionalisering heeft de heer Rabbae het amendement op stuk nr.
24 ingediend. Als ik de tekst daarvan letterlijk neem, moet ik bijna het onaanvaardbaar
uitspreken. Het kán gewoon niet. Aan artikel 2 zou moeten worden toegevoegd:
"Mede om deze reden dient de gedetineerde in beginsel in zijn eigen regio
te worden geplaatst. Ter realisering van dit beginsel behoort in elk arrondissement
elke soort strafinrichting te zijn vertegenwoordigd." Dat kan echt niet. Het
is onmogelijk.Het amendement op stuk nr. 25 van de heer Rabbae dient om aan artikel
2, vierde lid, het woord "volstrekt" toe te voegen na "inrichting". Ik ontraad
dat. Het voegt niets toe en het getuigt van een opvatting over de wet alsof
wij het daarmee niet goed zouden bedoelen.De heer Rabbae (GroenLinks):Het staat wel in de huidige wetgeving en wordt ook in de praktijk toegepast.
Waarom wordt het dan in de nieuwe wet geschrapt, terwijl het gaat om het consolideren
van de wetgeving en de praktijk?Minister Sorgdrager:Wij maken nu juist een nieuwe wet met een nieuwe maatregel, waarin al
die zaken tot uitdrukking komen.De heer Rabbae (GroenLinks):Maar de grondrechten worden beperkt in gevallen waarin dat strikt noodzakelijk
is. Dat moet dan ook zo worden opgenomen.Minister Sorgdrager:Het is geen ramp, maar het hoort eigenlijk niet in een wet. Ik vind trouwens
dat het ook in de huidige wet niet thuishoort.Over het amendement op stuk nr. 26 hebben wij het al gehad. Ik vind niet
dat de centrale raad over elk penitentiair programma een advies moet uitbrengen;
dan gaat het programma nooit in.De heer Rabbae stelt in zijn amendement op stuk nr. 27 dat inzake de vreemdelingenbewaring
moet worden toegevoegd: ", met dien verstande dat deze groep gedetineerden
niet slechts het standaardregime wordt opgelegd". Ik vind ten eerste dat dit
niet in deze wet maar in de vreemdelingenwetgeving thuishoort. Ten tweede
staat het woord "standaardregime" nergens in de wet. Wat is dat? Dat kan iedere
keer veranderen. Ik vind dus dat wij over vreemdelingen apart moeten praten
en de regelingen die op hen betrekking hebben, apart moeten treffen, en niet
in de Penitentiaire beginselenwet.Dan krijgen wij de differentiatie naar leeftijd. Ook dat wil ik ontraden.
Dat is mij te absoluut. Jeugdgevangenissen en jeugdhuizen van bewaring zullen
onder de noemer van bijzondere opvang blijven bestaan. Het vervallen van leeftijdsgrenzen
betekent niet dat er geen speciale inrichtingen zijn voor jeugdige volwassenen.
Ik vind het niet goed om een exacte leeftijdsgrens in een wet te volgen, omdat
de psychologische leeftijd van jongeren ontzettend kan verschillen. Als je
een exacte leeftijdsgrens opneemt, ontneem je jezelf een aantal mogelijkheden
om ouderen in een jongere "setting" op te nemen.Dan kom ik aan het amendement op stuk nr. 29 van de heer Rabbae over meer
mensen op een cel. De aanneming van dat amendement zou ik willen ontraden.De heer Zijlstra (PvdA):Mag ik de heer Rabbae een vraag stellen over de consequentie van dit amendement?
Wij gaan uit van 9% meervoudig celgebruik in Nederland. Gesteld dat meervoudig
celgebruik niet meer mag. Gaan wij dan 9% meer cellen bouwen in Nederland?
Is hij daarvoor? Dat is wel de consequentie van dit amendement. Het gaat dan
om 1200 cellen, vier grote bajesen.De heer Rabbae (GroenLinks):Voorzitter! Ik kan mij voorstellen dat het voor sommige mensen zelfs goed
kan zijn om met z'n tweeën in een cel te vertoeven, zeker als het gaat
om een isolement. Het gaat mij erom dat wij dat niet als een consequente lijn
moeten doortrekken. Ik begrijp de positie van de fractie van de PvdA en van
de fracties van VVD en CDA. Zij tamboereren al geruime tijd op dit punt, de
PvdA-fractie misschien minder dan de fracties van CDA en VVD. Ik vind dat
er een grens gesteld moet worden. Wij moeten het privé-leven van die
mensen in acht nemen.De heer Zijlstra (PvdA):De minister heeft vier categorieën genoemd die onder die 9% vallen.
Dat zijn onder anderen kortgestraften, zelfmelders en mensen die een vervangende
straf uitzitten. De consequentie van het amendement van de heer Rabbae is
dat meervoudig celgebruik moet worden voorkomen, maar dat betekent de bouw
van vier bajesen. Vindt hij dat dit moet gebeuren?De heer Rabbae (GroenLinks):Ik vind dat principes geld mogen kosten.De heer Zijlstra (PvdA):Vindt u dat die 9% ongedaan moet worden gemaakt en dat wij 1200 cellen
moeten bouwen?De heer Rabbae (GroenLinks):Wanneer twee mensen uit een van de door de minister genoemde categorieën
in overleg met de mensen zelf in één cel worden geplaatst, heb
ik er geen bezwaar tegen. Dan ontstaan er geen problemen onderling en zijn
er waarschijnlijk ook minder veiligheidsproblemen en personeelskosten. Ik
vind echter dat het geen regel moet zijn.De heer Zijlstra (PvdA):In uw redenering mag het dus alleen op eigen verzoek.De heer Rabbae (GroenLinks):En voorzover het door de directie wordt gezien als een aanvaardbare constructie
met het oog op de veiligheid en het personeel.De heer Zijlstra (PvdA):Aanvaardt u ook de consequentie dat er honderden, misschien zelfs wel
duizend cellen bijgebouwd moeten worden?De heer Rabbae (GroenLinks):Dat zou kunnen.Minister Sorgdrager:Ik heb al gezegd dat ik de aanneming van dit amendement ontraad.Voorzitter! Dan kom ik toe aan het amendement op stuk nr. 32 van de heer
Rabbae, dat een klacht mogelijk maakt tegen een arts die een indicatie stelt
voor een geneeskundige behandeling waarop de directeur besluit dat de gedetineerde
die behandeling onder dwang moet ondergaan. Voor medische klachten komt in
de penitentiaire maatregel een afzonderlijke klachtprocedure. Ik denk dus
dat wij dat op die manier moeten regelen. Ik ontraad aanneming van dit amendement.In het amendement op stuk nr. 33 wordt een termijn gesteld aan de bemiddelingsperiode.
Ik wil aanneming hiervan ook ontraden. Wanneer een gedetineerde een klacht
indient, komt er een bemiddelingsperiode. Als hij vindt dat het niet snel
genoeg gaat, kan hij altijd een formele klacht indienen. Bovendien moeten
wij er rekening mee houden dat sommige klachten heel ingewikkeld zijn en dus
ook de bemiddeling ingewikkeld is. Het kan wel eens langer dan vier weken
duren, terwijl het toch goed is om te bemiddelen. Ik vind het een te rigide
inperking van wat mogelijk is.Het amendement op stuk nr. 34 lijkt wat op een van de vorige amendementen.
Het gaat over het onderzoek in het lichaam. Eerlijk gezegd, vind ik onderzoek
in het lichaam een zeer ernstige aantasting van een grondrecht. De tekst geeft
aan dat het noodzakelijk moet zijn ter voorkoming van ernstig gevaar voor...,
enz. Er worden echt wel waarborgen gegeven. Er wordt aangegeven dat het om
ernstige zaken gaat. Het amendement voegt niets toe en in die zin vind ik
het overbodig. Ik wil het ook niet ontraden.De heer Zijlstra (PvdA):Ik wil nog iets zeggen over het amendement op stuk nr. 12 van de heer
Vos en het gewijzigde amendement op stuk nr. 36 van mevrouw Soutendijk. Beide
amendementen hebben dezelfde strekking. Ik heb begrepen dat mevrouw Soutendijk
als eerste het amendement heeft ingediend. Moet ik concluderen dat een van
beiden het amendement intrekt? Wij kunnen ze moeilijk allebei aannemen.Mevrouw Soutendijk-van Appeldoorn (CDA):Ik ging uit van de mores in dit huis dat als je een amendement hebt ingediend,
geen identiek amendement door een collega wordt ingediend. Ik verwacht dat
de heer Vos zijn amendement intrekt.De heer Vos (VVD):Ik wil er nog over nadenken. Een voorhangprocedure voorafgaande aan plaatsing
in het Staatsblad vind ik beter dan een voorhangprocedure die plaatsvindt
nadat het verhaal al compleet in het Staatsblad is gepubliceerd. Ik meen dat
er een wezenlijk verschil is. Het is een sterkere voorhangprocedure dan die
welke door het CDA is voorgesteld. Over de essentie van de vormprocedure zijn
wij het eens.Minister Sorgdrager:Ik krijg plotseling drie nieuwe amendementen in handen.
Het lijkt mij handig die in tweede termijn mee te nemen.De voorzitter:Het lijkt mij goed dat kwesties van deze aard in tweede termijn tot helderheid
worden gebracht.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.25 uur tot 13.15 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-4879-4899.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl