Behandeling van het voorstel van wet van de leden Wolfsen en Luchtenveld tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met de mogelijkheid van een dwangsom bij niet tijdig beslissen door een bestuursorgaan (Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen) (29934)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4370-4385

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 69, pagina 4370-4385

11-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29934Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wet ambulancezorg (29835)Pagina 4362-4362
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het conflict rond Schiphol, te weten: - de motie-Duyvendak over vasthouden aan de maximale geluidsbelasting per handhavingspunt in het Schipholbeleid (26959, nr. 115); - de motie-Duyvendak over nakomen van een eerdere toezegging dat bewoners in het buitengebied rond Schiphol beter beschermd zullen worden (26959, nr. 116)Pagina 4370-4370
Vragen van het lid Dittrich aan de minister van Justitie over het bericht dat slechts 15% van alle slachtoffers een beroep doet op het door de overheid ingestelde Schadefonds GeweldsmisdrijvenPagina 4358-4360
Presentie en opening (dinsdag 11 april 2006)Pagina 4353-4353
Stemmingen over moties, ingediend bij het notaoverleg over de toekomstvisie agrarische sector, te weten: - de motie-Waalkens/Atsma over een analyse van de potentie van de multifunctionele landbouw en het opzetten van een Taskforce multifunctionele landbouw (30252, nr. 4); - de motie-Atsma c.s. over het inventariseren en oplossen van knelpunten bij de verwezenlijking van initiatieven om te komen tot een duurzame landbouw (30252, nr. 5); - de motie-Oplaat c.s. over het verplichten van het groenlabelsysteem vanaf 2010-2012, alleen in nieuw te bouwen stallen (30252, nr. 6) en 2 andere moties (de nrs. 7 en 8)Pagina 4362-4363
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Wolfsen en Luchtenveld tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht met de mogelijkheid van een dwangsom bij niet tijdig beslissen door een bestuursorgaan (Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen) (29934)Pagina 4370-4385
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359)Pagina 4363-4366
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Uitvoeringswet huurprijzen woonruimte en van de artikelen 252 en 253 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (eenzijdige legesheffing) (29858)Pagina 4362-4362
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 11 april 2006)Pagina 4360-4362
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de lijkbezorging, te weten de motie-Knops c.s. over het indienen van een voorstel tot wijziging van de Wet op de lijkbezorging voor het aanstaande zomerreces (30300 VII, nr. 57)Pagina 4369-4369
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet personenvervoer 2000 in verband met transparante tarieven voor taxivervoer (30321), en over de motie-Dijksma over een structurele extra handhavingsinzet op het straattaxivervoer (30321, nr. 10)Pagina 4368-4368
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 maart 2006 over wapenexportbeleidPagina 4394-4401
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over AWACS/Onderbanken, te weten: - de motie-Koopmans/De Krom over het niet overgaan tot kap voordat de bestuursrechter zich heeft uitgesproken (30300 XI, nr. 104); - de motie-Van Gent/Van Velzen over wettelijke mogelijkheden om geluidseisen te verbinden aan het vliegen van de AWACS over Nederlands grondgebied (30300 XI, nr. 106)Pagina 4367-4367
Vragen van het lid Vos aan de minister van Justitie en de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie over het onderzoek naar de Schipholbrand, naar aanleiding van de uitlatingen van de heer Van Vollenhoven over het niet kunnen horen van een aantal getuigenPagina 4353-4357
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de modernisering van het huurbeleid, te weten: - de motie-Van Bommel c.s. over de bevoegdheid van gemeenten om de liberalisatie van huurwoningen te blokkeren (27926, nr. 94); - de motie-Van Bommel c.s. over het tien jaar lang niet liberaliseren van woningen die van 1 januari 2005 zijn of worden opgeleverd (27926, nr. 95); - de motie-Van Bommel/Van Gent over wijziging van de definitie van 'doelgroep van beleid' (27926, nr. 96) en 11 andere moties (de nrs. 97 t/m 107)Pagina 4368-4369
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494)Pagina 4366-4366
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over schuldhulpverlening, te weten: - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over het ten minste realiseren van driekwart van de schuldsaneringen via de minnelijke regeling (24515, nr. 74); - de motie-De Wit/Van Gent over een verbod op het maken van reclame op televisie en radio voor consumptief krediet (24515, nr. 75); - de motie-Van Gent/De Wit over certificering van particuliere schuldhulpverleners (24515, nr. 76) en 2 andere moties (de nrs. 77 en 78)Pagina 4367-4368
Stemmingen over moties, ingediend bij de gezamenlijke behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een nieuwe Geneesmiddelenwet (29359) en het wetsvoorstel Wijziging van Hoofdstuk III van de Wet op de geneesmiddelenvoorziening en van afdeling 5 van titel 7 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek (28494), te weten: - de motie-Kant over een onafhankelijk fonds voor onderzoek naar bijwerkingen (29359/28494, nr. 67); - de motie-Kant over eerstelijnstoezicht door de Inspectie (29359/28494, nr. 68); - de motie-Arib over de scheiding van taken van de apotheker (29359/28494, nr. 69) en 4 andere moties (de nrs. 70, 71, 85 en 86)Pagina 4366-4367
Vragen van het lid Rouvoet aan de minister van Justitie over het verschijnsel van (steeds grootschaliger) illegale commerciële bingo'sPagina 4357-4358
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 16 maart 2006 over jeugdzorgPagina 4385-4394
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot het hoger beroep in strafzaken, het aanwenden van gewone rechtsmiddelen en het wijzigen van de telastlegging (stroomlijnen hoger beroep) (30320)Pagina 4363-4363
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 11 april 2006)Pagina 4401-4403

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 206 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het voorstel van wet
van de leden Wolfsen en Luchtenveld tot aanvulling van de Algemene wet bestuursrecht
met de mogelijkheid van een dwangsom bij niet tijdig beslissen door een bestuursorgaan
(Wet dwangsom bij niet tijdig beslissen) (29934).De voorzitter:Ik heet in het vak K naast de initiatiefnemers, de leden Wolfsen en Luchtenveld,
hun medewerkers en adviseurs bij dit initiatiefwetsvoorstel, de heer Langenhuyen
en mevrouw Winklaar, hartelijk welkom. Ook heet ik de minister van Justitie
en de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties hartelijk
welkom in hun rol van adviseur van de Kamer.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van Schijndel (VVD):Voorzitter. Het is een ernstige en zorgwekkende zaak te moeten vaststellen
dat wettelijke termijnen door overheden vaak worden overschreden. Burgers
moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid de wet naleeft. Het is daarom
met enige gêne dat wij nu zijn genoodzaakt om een additioneel middel
te creëren om diezelfde overheid tot het niet plegen van wetsschennis
te prikkelen.De VVD-fractie verwelkomt het wetinitiatief van de leden Luchtenveld en
Wolfsen. Voor ons staat naming en shaming daarbij voorop en niet de bescheiden
financiële prikkel. Dit is geen stap in de vermarkting van het openbaar
bestuur om door middel van het geven van beschikkingen zijn kerntaken en de
rechten en verplichtingen van burgers bindend vast te stellen.De Algemene wet bestuursrecht geeft termijnen aan waarbinnen de overheid
moet beslissen. Termijnoverschrijding leidt dan tot begrijpelijke en volkomen
gerechtvaardigde ergernis bij aanvragers van een beschikking. De burger die
te maken krijgt met een bestuur dat niet tijdig een besluit neemt, heeft realiter
geen mogelijkheid daaraan iets te doen. Hij kan weliswaar bezwaar of beroep
instellen, maar dat rechtsmiddel heeft niet het beoogde effect. De burger
krijgt dan immers niet eerder de vergunning. Met andere woorden, bezwaar en
beroepsmogelijkheden leiden op zichzelf niet tot snellere besluitvorming van
bestuursorganen, eerder tot het tegendeel. Tegelijk gelden voor de burger
wel zware sancties indien termijnen worden overschreden. Dit is een scheve
situatie. Bestuursorganen hebben dan ook een stok achter de deur nodig om
binnen de gestelde termijn beslissingen te nemen. Dit voorstel voorziet daar
ten dele in. Voorts versterkt dit wetsvoorstel de rechtsbescherming en de
rechtszekerheid van de burgers.Namens mijn fractie wil ik benadrukken dat het voorbijgaan aan de dwangsommogelijkheid –
aanvragers kunnen daar om voor hen moverende redenen voor kiezen – uiteraard
niets afdoet aan de rechten van aanvragers en betrokkenen op een tijdige beslissing
c.q. op schadevergoeding wegens ontijdig beslissen door het bestuursorgaan.Mijnheer de voorzitter. Een drietal amendementen is ingediend of wordt
voorbereid. Er is een amendement opgesteld waarmee wordt beoogd om de voorgestelde
regeling niet vijf jaar facultatief te laten zijn, doch slechts twee of drie
jaar. De fractie van de VVD acht deze kortere periode ruim voldoende om ons
openbaar bestuur de mogelijkheid te geven om zich op de dwangsomregeling in
te stellen.Verder is een amendement in voorbereiding waarmee wordt beoogd om het
complementaire wetsvoorstel van de regering te incorporeren in het onderhavige.
De fractie van de VVD vindt dat de aanvrager de keuzemogelijkheid moet worden
geboden om bij het uitblijven van de beslissing de bezwaarfase over te slaan.
Voor de bijzondere regeling van de dwangsom, waarover wij het met name hebben,
willen wij de bezwaarfase onmogelijk maken. De reden daarvoor is dat het daarbij
gaat om een betrekkelijk simpele en een bij uitstek juridische vaststelling
of al dan niet sprake is geweest van niet-verschoonbare termijnoverschrijding.Er is verder een amendement uitgedeeld waarmee een uitzondering wordt
gemaakt voor procedures op grond van de Vreemdelingenwet. Deze wet valt onder
het regime van de Algemene wet bestuursrecht, maar de behandeling van gevallen
op grond daarvan is vaak van zoveel externe factoren afhankelijk, dat het
gewettigd is om dit rechtsgebied uit te zonderen.De heer Dittrich (D66):Uit de jaarverslagen van de Nationale ombudsman blijkt dat met name over
de Immigratie- en Naturalisatiedienst, de IND, heel veel klachten binnenkomen.
Men kan spreken van het grossieren in klachten doordat deze dienst te laat
reageert op aanvragen van burgers. Waarom wilt u juist de IND uitzonderen?
Juist deze organisatie moet geprikkeld worden om tijdig te reageren en om
haar werk op tijd te doen.De heer Van Schijndel (VVD):Het is een slechte zaak dat juist bij die dienst de termijnen dikwijls
worden overschreden. Dat neemt niet weg dat veel factoren bij de behandeling
van een aanvraag aan de orde zijn en men op die factoren geen enkele greep
heeft. Die factoren kunnen ertoe leiden dat een termijn wordt overschreden.
Ik denk aan het inwinnen van inlichtingen. Dit kan een belangrijke oorzaak
zijn voor het overschrijden van termijnen. Verder wijs ik erop dat dit wetsvoorstel ten principale is bedoeld voor
het scheppen van rechtszekerheid voor Nederlanders. Vreemdelingen zijn absoluut
niet rechteloos. Voor hen zijn er allerlei rechtsingangen. Wij menen dat de
aard van het bijzondere terrein van het vreemdelingenrecht en het feit dat
men daar te maken heeft met externe factoren waarop men geen greep heeft,
het maakt dat het niet verstandig is om dit initiatiefvoorstel ook voor dat
rechtsgebied te laten gelden.De heer Dittrich (D66):Uw antwoord is ten principale onjuist. U zegt namelijk dat de IND bij
zijn werk afhankelijk is van allerlei factoren en daardoor niet op tijd een
beslissing kan nemen. In artikel 4.16 wordt een aantal uitzonderingsgronden
vermeld. Als het overheidsorgaan buiten zijn schuld niet tijdig kan beslissen,
heeft het daarvoor dan een plausibele reden. Het overheidsorgaan moet dat
natuurlijk wel aan de aanvrager melden. Bij de IND zijn er vaak andere redenen.
De VNG schrijft dat het vaak de overheidsorganisaties als organisatie zijn
die hun werk niet goed doen. Het zijn dan geen van buitenaf komende factoren.
Is het in dat licht bezien logisch om vreemdelingenzaken hiervan uit te sluiten?De heer Van Schijndel (VVD):Die bepaling zit er inderdaad in. Het is een oordeel over de vraag of
een termijnoverschrijding verwijtbaar is. Wij hebben te maken met een bijzondere
realiteit. De omgeving waarin de dienst functioneert zit zo in elkaar, dat
er helaas veelvuldig termijnen niet gehaald worden. Wij zijn er niet aan toe
om dit initiatiefvoorstel ook te laten gelden voor beschikkingen op grond
van de Vreemdelingenwet.De heer Dittrich (D66):Ik concludeer dat u de weg van de minste weerstand kiest en de burgers
in de kou laat staan.De heer Van Schijndel (VVD):Het gaat om de Vreemdelingenwet en dus niet om Nederlandse burgers of
ingezetenen. Dat is een principieel punt. Wij geven al uitermate veel rechtsbescherming
aan buitenlanders, aan niet-Nederlanders die een beroep op die Vreemdelingenwet
kunnen doen. Het is niet gewettigd om dat uit te breiden met een dwangsomregeling.De heer Van der Staaij (SGP):Deze redenering vind ik erg onbevredigend. In de Vreemdelingenwet is nu
juist rekening gehouden met de bijzondere omstandigheden die in het geding
zijn. Er is een heel lange beslistermijn gekozen. In artikel 25 gaat het om
zes maanden, terwijl er nog zes maanden uitstel kan worden gegeven. De Vreemdelingenwet
is een moderne wet, die voorziet in reële termijnen.De heer Van Schijndel (VVD):In de Vreemdelingenwet wordt daar terecht rekening mee gehouden. De wetgever
kan echter niet alles voorzien. Hij heeft uitstelmogelijkheden geschapen,
maar deze zijn begrensd. Wij vinden het onjuist als niet-Nederlanders via
dwangsombepalingen geld ontvangen dat verschaft is door de Nederlandse belastingbetaler.De heer Van der Staaij (SGP):Juist als het gaat om de Vreemdelingenwet heb ik de VVD-fractie altijd
zo begrepen, dat termijnen moeten worden gehaald en dat slepende zaken moeten
worden voorkomen. In feite wordt nu het politieke signaal gegeven dat de VVD
zich erbij neerlegt dat een hoop termijnen in de praktijk niet gehaald worden.De heer Van Schijndel (VVD):Het is heel belangrijk dat de dienst goed georganiseerd is en beter gaat
functioneren. Daar wordt ook aan gewerkt. In het wetsvoorstel zit een regeling
voor het voor vijf jaar facultatief stellen. Wij zijn ervoor om uit te gaan
van twee of drie jaar. Het is niet verstandig om de Vreemdelingenwet mee te
nemen in de dwangsomregeling.De heer Slob (ChristenUnie):Is het niet ontzettend arbitrair om deze ene wet eruit te lichten? In
artikel 4:17 staan vijf uitzonderinggronden voor de dwangsom, hetgeen ook
al heel wat afdekt. Hoor ik de heer Van Schijndel zeggen dat hij een dwangsom
oneigenlijk vindt omdat het om vreemdelingen gaat? Dat lijkt mij wel een heel
dunne motivering.De heer Van Schijndel (VVD):Ik vind dat niet arbitrair. Het vreemdelingendomein kent bijzondere kenmerken,
die het rechtvaardigen om dit terrein uit te zonderen. Ik vind het wel degelijk
relevant dat wij met de dwangsomregeling tot doel hebben om Nederlandse staatsburgers
te helpen. Er zijn genoeg landen in de wereld waar vreemdelingen niet de rechten
hebben die wij terecht aan onze staatsburgers toekennen, maar er is wel een
onderscheid en daaraan wil ik in dit geval een gevolg verbinden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vraag mij sterk af of datgene wat de heer Van Schijndel bepleit, grondwettig
is. Graag wil ik het oordeel van minister Pechtold daarover. Ik vraag mij
namelijk af of het is toegestaan om onderscheid te maken tussen buitenlanders
en Nederlanders die onder hetzelfde overheidsgezag en dezelfde overheidsregelingen
vallen. De heer Van Schijndel gaat ervan uit dat alleen vreemdelingen onder
de Vreemdelingenwet vallen. Dat is niet juist: Als iemand in Nederland een
mvv aanvraagt voor een persoon in het buitenland, raakt dat ook Nederlanders.
Op welke wijze wil de heer Van Schijndel dat regelen? Hij wil immers niet
dat de Nederlandse belastingbetaler de dupe wordt van vreemdelingen die door
de Nederlandse overheid slecht zijn behandeld. Hoe regelt hij het dan onder
de Vreemdelingenwet voor Nederlanders tegen wie de overheid in gebreke is
gebleven?De heer Van Schijndel (VVD):Er zijn natuurlijk grensgevallen. Het is evident dat de mogelijkheid bestaat
dat Nederlanders een belang hebben. Als wij hiervoor kiezen, zullen wij ergens
een grens moeten trekken. Mevrouw Halsema wil die grens niet trekken, maar
wij willen dat wel op grond van de door mij gegeven argumenten. Mevrouw Halsema
heeft verwezen naar artikel 1 van de Grondwet: gelijke monniken, gelijke kappen.
Wij menen dat er een gerechtvaardigd onderscheid kan worden gemaakt tussen
vreemdelingen en Nederlanders en dat het behoorlijk kan zijn om daarmee rekening
te houden bij de vormgeving van deze dwangsomregeling.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is geen antwoord op mijn vraag. Waar trekt de heer Van Schijndel de grens? Bedoelt hij te zeggen dat iedereen die een beroep doet op
de Vreemdelingenwet niet in aanmerking komt voor een dwangsom indien de overheid
in gebreke blijft, of dat dit alleen geldt voor de vreemdelingen?De heer Van Schijndel (VVD):Wij zullen met een scherpe definitie moeten komen. Het logische gevolg
is dat wij de hele wet uitzonderen, dus alle beschikkingen die zijn gegeven
op basis van de Vreemdelingenwet. Dat zullen meestal beschikkingen betreffen
die betrekking hebben op vreemdelingen, maar het is ook mogelijk dat derden
op die wet een beroep hebben gedaan. Ik doel dan op belanghebbende Nederlanders.
In dat geval zullen zij van die regeling geen voordeel hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voor mij wordt de redenering van de heer Van Schijndel steeds onlogischer,
afgezien van de eventuele principiële bezwaren die daartegen kunnen worden
geuit. De heer Van Schijndel is zijn betoog stellig begonnen met de opmerking
dat het hem gaat om de naming en shaming in plaats van om financiële
prikkels. Moet ik uit zijn betoog ook de conclusie trekken dat de Wet SUWI "genamed"
en "geshamed" mag worden op het moment dat de overheid tegenover
de burger in gebreke blijft en dat dit voor de IND niet geldt?De heer Van Schijndel (VVD):Mevrouw Halsema herhaalt haar betoog. Zij is van mening dat het onderscheid
dat de VVD-fractie wil aanbrengen niet gerechtvaardigd is. Daarover zal tussen
ons vermoedelijk een verschil van mening blijven bestaan.Ik doe enige suggesties aan de indieners van het initiatiefwetsvoorstel.
Als motivering voor de ingebrekestelling wordt de financiële prikkel
genoemd. Aangezien het maximum van de dwangsom geen wereldbedrag is, vermoeden
wij dat vooral het naming- en shamingeffect van de dwangsom een prikkel zal
geven om binnen de wettelijke termijn te beslissen. Wat is de visie van de
indieners en de regering daarop?Kunnen de initiatiefnemers een motivatie geven voor de hoogte van de dwangsom
en met name voor het voorstel om het bedrag te maximeren? Waarom is hiervoor
gekozen? Waarom is niet gekozen voor hogere bedragen dan wel voor het niet
stellen van een maximum?Het wetsvoorstel voorziet in een tweewekentermijn na de ingebrekestelling.
Pas na het verstrijken van deze twee weken gaat de dwangsom lopen. Waarom
is er niet voor gekozen om de dwangsom met terugwerkende kracht te laten ingaan?
Er zou niet moeten worden begonnen na twee weken, maar vanaf het ogenblik
dat de wettelijke termijn wordt overschreden.Ik heb ook nog een procedureel punt. Het bestuursorgaan bepaalt zelf of
er sprake is van termijnoverschrijding die aanleiding geeft tot een dwangsom,
en stelt de hoogte daarvan vast. Hoe komt de burger te weten dat het bestuursorgaan
meent dat er geen dwangsom is verschuldigd en dat het orgaan het vervolgens
nalaat om dit aan de burger te berichten? Mijn fractie vraagt zich af hoe
de burger in die situatie moet handelen.Tot slot doe ik een suggestie ten aanzien van de griffiekosten. Het lijkt
mij te billijken dat, als de dwangsomprocedure niet heeft geleid tot een beschikking
van het bestuursorgaan en daardoor de aanvrager zijn gelijk bij de rechter
tracht te halen, de griffiekosten dan automatisch ten laste van het bestuursorgaan
komen. Immers, indien het bestuursorgaan binnen de wettelijke termijn tot
een besluit was gekomen, was de gang naar de rechter niet nodig geweest. Hoe
kijken de indieners en de regering aan tegen de mogelijkheid om het terugkrijgen
van het griffierecht zo te regelen?De heer Van de Camp (CDA):Mijnheer de voorzitter. Allereerst spreek ik mijn hulde uit aan de initiatiefnemers.
Ik weet uit eigen ervaring hoeveel werk er gemoeid is met een initiatiefwetsvoorstel.
Het is te loven dat de collega's zich op hun medewetgevende taak hebben gestort.
De Tweede Kamer mag in dit hijgerige tijdsgewricht deze taak niet verwaarlozen.
Daarnaast – dat is mij de afgelopen dagen weer gebleken – is de
Algemene wet bestuursrecht complex en kent hij vele dwarsverbanden waarmee
wij bij initiatiefwetgeving gedetailleerd rekening dienen te houden.Het initiatiefwetsvoorstel komt naar onze beoordeling voort uit de gedachte
dat de diverse overheidsorganen op dit moment niet snel en efficiënt
presteren. Inmiddels zijn er vele initiatieven genomen om tal van werkwijzen
te verbeteren, dit alles onder de paraplu van het programma Andere Overheid.
Dit programma heeft naar onze mening als kernboodschap een snelle efficiënte
overheid, dienstbaar naar burgers en bedrijven, die beslissingen neemt zonder
onnodige administratieve lasten. Geconstateerd kan worden dat velen van deze
bestuurlijke omslag overtuigd zijn, maar dat de weerbarstige praktijk een
snelle verbetering nog te veel blokkeert.Strikt genomen is het treurig dat het paardenmiddel van de dwangsom nodig
is om bestuursorganen tot een besluit te pressen. De bestuurspraktijk van
de afgelopen jaren heeft echter geleerd dat dit paardenmiddel helaas noodzakelijk
is geworden. Om die reden hebben wij reeds eerder gepleit voor de introductie
van fatale termijnen bij de overschrijding van beslistermijnen door bestuursorganen
op bepaalde vergunningaanvragen. Dit lijkt ons nog steeds een doeltreffender
middel om een goede dienstverlening aan de burger te realiseren. Wij vragen
het kabinet hoe het staat met het uitvoering geven aan de motie-Koopmans/De
Krom onder het bekende nummer 29383, stuk nr. 3. De inhoud van de motie komt
er kort samengevat op neer dat de aanvrager een positieve beschikking krijgt
bij een overschrijden van de besluitvormingstermijn door het bestuursorgaan.
Wie de diverse beschouwingen over deze motie leest, zal merken dat het voorstel
dat met deze motie wordt gedaan, steeds meer kansen van slagen heeft in de
bestuurspraktijk. Besluiten zonder een groot belang van derden, waarbij de
aanvrager direct geholpen kan worden, zouden afgegeven kunnen worden als er
na de uiterste datum nog geen beslissing is genomen. Dit geldt bijvoorbeeld
voor besluiten over bepaalde typen sociale uitkeringen of over parkeervergunningen.
Waarom neemt het uitvoering geven aan deze motie zo veel tijd? Is er sprake
van een lichte onwil bij het kabinet? Ik zie de minister van Justitie nu ja
knikken. Vandaar dat ik het ook vraag.Niettemin beschouwt de CDA-fractie het initiatiefwetsvoorstel dat wij
vandaag bespreken als een aanvulling op het instrumentarium van burgers om
een beslissing van een bestuursorgaan af te dwingen. Centrale
vraag voor ons is vandaag wat de relatie is met het onlangs ingediende regeringsvoorstel.
Dit voorstel is voor een groot deel gebaseerd op de voorstellen van de Commissie
wetgeving algemene regels van bestuursrecht, ook wel aangeduid als de commissie-Scheltema.
De Kamer heeft zeer onlangs een verslag uitgebracht bij dit wetsvoorstel.
Volgens mij is het kernverschil tussen beide wetsvoorstellen, dat in het voorstel
van de initiatiefnemers een bestuursorgaan na ingebrekestelling direct een
dwangsom wordt opgelegd, terwijl in het kabinetsvoorstel daarvoor twee maal
de bestuursrechter te hulp moet worden geroepen. Dit laatste vindt de CDA-fractie
erg omslachtig.Hoewel er overlappingen zijn tussen beide wetsvoorstellen, zijn zij op
onderdelen ook complementair. Na het opleggen van een dwangsom kan een direct
beroep op de rechter de vervolgstap zijn om het bestuursorgaan tot een beslissing
aan te zetten. Ik heb de indruk dat in de Kamer breed de wens leeft om in één
wetgevingsproces één integrale, niet onnodig complexe regeling
voor het niet tijdig beslissen tot stand te brengen. Wat is op dit moment
de stand van zaken? Is er overleg tussen de initiatiefnemers en het kabinet
en, zo ja, wat is dan de stand van zaken van dit overleg? Wanneer kan dit
worden afgerond? Welke onderdelen uit het kabinetsvoorstel zouden de initiatiefnemers
kunnen overnemen? Ik sprak zojuist al over onderdelen van de beide wetsvoorstellen
die complementair zijn. Een voorbeeld daarvan is de directe gang naar de bestuursrechter,
zonder bezwaarfase als een bestuursorgaan na oplegging van de dwangsom nog
verzaakt om een besluit te nemen. Ik voeg daar, geheel voor rekening van de
CDA-fractie, aan toe dat de rechter in tweede instantie een meer inhoudelijke
beoordeling kan geven over het te nemen besluit, een en ander conform de afwegingen
in de paragrafen 7 en 10 van de memorie van toelichting bij het voorstel van
de regering. Op deze manier kan naar onze mening nog meer druk tot tijdig
beslissen op het bestuursorgaan worden gelegd.Wij danken de initiatiefnemers voor de uitgebreide nota naar aanleiding
van het verslag en de nota van wijziging op stuk nr. 9. Wij zijn op zichzelf
content met het overnemen van het idee om tot een glijdende schaal van de
boetehoogte te komen, de eerste veertien dagen € 20 per dag, de
daaropvolgende veertien dagen € 30 per dag en de overige dagen € 40.
Resteert nog wel de indringende vraag of een maximale boetehoogte van € 1260
echt indruk maakt op het desbetreffende bestuursorgaan als er grote belangen,
bijvoorbeeld vergunningaanvragen waarmee miljoenen euro's gemoeid zijn, in
het spel zijn. Hoe kijken de initiatiefnemers aan tegen dit bezwaar? Aan het
kabinet vraag ik of het mogelijk is om per soort besluit de hoogte van de
maximale dwangsom vast te stellen, bijvoorbeeld bij algemene maatregel van
bestuur.Dit brengt mij op een ander punt. Een bestuursorgaan kan zelf en per soort
besluit vaststellen of het de voorgestelde dwangsomregeling van toepassing
verklaart. De eerste vijf jaar na inwerkingtreding is die dwangsomregeling
nog facultatief. Daarna geldt de dwangsomregeling voor alle bestuursorganen
en alle soorten besluiten. De initiatiefnemers willen de bestuursorganen de
gelegenheid bieden om te zorgen dat hun werkwijze sneller, efficiënter
en meer dienstbaar aan burgers en bedrijven wordt, zodat deze meer Andere
Overheid-proof wordt.Op zichzelf vinden wij het goed dat de bestuursorganen vijf jaar lang
kunnen laten zien dat zij de dwangsomregeling gaan toepassen en hoe zij dat
doen. Een dergelijke aanpak past in de opzet van de Algemene wet bestuursrecht.
Zelfbinding aan de dwangsomregeling is in de meeste gevallen beter dan wettelijke
dwang. De bestuursorganen kunnen de dwangsomregeling inpassen als ultieme
sanctie in hun verbeterde werkwijze, als uitvloeisel van het programma Andere
Overheid. Hoe kijken de initiatiefnemers aan tegen deze meer stapsgewijze
benadering?Door collega Van Schijndel en door andere fracties in het verslag is de
vraag gesteld of deze periode wel vijf jaar moet duren. Er wordt al meer dan
drie jaar over het programma Andere Overheid gesproken. Wanneer een sanctie
nog eens vijf jaar kan uitblijven, verwordt het programma Andere Overheid
wel een beetje tot een farce.Mevrouw Fierens (PvdA):De heer Van de Camp zegt dat vijf jaar wel mooi is, want dan heeft iedereen
de tijd om fijn intern te gaan reorganiseren, maar dat het programma Andere
Overheid dan wel een beetje flauw wordt. Het programma Andere Overheid speelt
al drie jaar, maar de ombudsman hamert al tien jaar op dit punt. Er zijn ook
allemaal raadsleden en gedeputeerden. Wat is het ambitieniveau van het CDA?De heer Van de Camp (CDA):Het ambitieniveau hangt samen met het feit dat de dwangsomregeling voor
een aantal typen overheidsbesluiten niet geschikt kan zijn. Wij hebben net
de interventie bij de heer Van Schijndel gehad over de Vreemdelingenwet. Als
je het aan de CDA-fractie in optima forma vraagt, vind ik dat ieder overheidsorgaan
bij ieder type besluit moet zeggen dat de dwangsomregeling wordt toegepast,
op die en die manier en met die en die boetes, maar dat sommige besluiten
zich daar niet voor lenen. Het ambitieniveau is niet om botweg te zeggen:
overal een dwangsom en wij zien wel waar het schip strandt.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik ben heel benieuwd wat die uitzonderingen zijn, afgezien van de uitzondering
die collega Van Schijndel heeft genoemd.De heer Van de Camp (CDA):Dat vraag ik mij in deze eerste termijn ook af. Wij hebben wel enkele
vingeroefeningen gedaan. Er zijn sociale uitkeringen waarbij je snel moet
beslissen, want anders krijg je virtueel een positieve beslissing, dus met
een fatale termijn. Er zijn ook sociale uitkeringen waarbij eerst het fraude-element
moet worden onderzocht en moet worden bekeken of de aanvrager wel zuivere
koffie schenkt. Daarover moet ik eerst het oordeel van het kabinet en wellicht
van de initiatiefnemers hebben, voordat ik kan zeggen dat het initiatiefvoorstel
in combinatie met het regeringsvoorstel onze instemming heeft. Ik weet niet
of de complexiteit recht wordt gedaan door op voorhand te zeggen dat het bij
alle besluiten en op alle momenten kan worden toegepast.Mevrouw Fierens (PvdA):Zijn de in het wetsvoorstel opgenomen uitzonderingsgevallen onvoldoende
uitgewerkt?De heer Van de Camp (CDA):Dat kan ik nog niet zeggen. Een beetje slim bestuursorgaan kan met deze
uitzonderingsmogelijkheden al een hele hoop. Er ligt nu een regeringsvoorstel
naast. Zeker daarom zie ik graag dat de bewindslieden aangeven in welk geval
wij in grote moeilijkheden komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Van de Camp heeft het voorbeeld van de sociale uitkeringen gegeven.
De verslagen van de Nationale ombudsman laten zien dat de overheidsorganen
die het vaakst de beslistermijn overschrijden de IND en het UWV zijn. Wordt
bij het per besluit of per overheidsorgaan aangeven van uitzonderingen niet
het gevaar gelopen dat juist die organen die het vaakst de beslistermijnen
overschrijden worden beloond met een beroep op de complexiteit?De heer Van de Camp (CDA):Dat is een risico. Ik loop daar niet voor weg. Als het bestuursorgaan
gemotiveerd kan aantonen bij een dwangsomregeling tegen moeilijkheden aan
te lopen, wil ik echter optima forma van die mogelijkheid gebruik kunnen maken.
Die basisgedachte zit echter niet in het initiatiefwetsvoorstel. Als een bepaald
bestuursorgaan in het kader van de Werkeloosheidswet of de Wet werk en bijstand
zegt alle besluiten in een uitzonderingsregeling onder te willen brengen,
heeft dat bestuursorgaan het niet begrepen. Die mogelijkheid wil ik niet openen.
De afgelopen weken hebben wij daarover al informeel van gedachten gewisseld.
De heer Van Schijndel heeft een amendement gemaakt voor de totale Vreemdelingenwet.
Wij vragen ons af of een dergelijke uitzonderingsmogelijkheid niet breder
moet worden vastgelegd, zodat ook andere bestuursorganen en wetten daaronder
kunnen vallen. Het pats, boem, totaal uitzonderen van een wet raakt het initiatiefwetsvoorstel
in het hart. Ik sta echter open voor gemeen overleg in de Kamer.De heer Eerdmans (LPF):De heer Van de Camp kiest voor verschillende modaliteiten. Hij stelt de
vraag in welke fase en bij welke beschikking het instrument het meest effectief
is. Dat is een logische vraag. Vindt de heer van de Camp de dwangsommethodiek
echter voldoende? Zijn de bedragen hoog genoeg? Ik noem het bedrag van € 1000
maximaal en de verschillende glijdende schalen. Een bedrag van € 20
lijkt mij ongelofelijk laag voor een orgaan. Die trekt zich daarvan niets
aan.De heer Van de Camp (CDA):Ik heb zojuist aan de initiatiefnemers gevraagd of het bedrag niet te
laag is, zeker als het over miljoenenprojecten gaat. De heer Van Schijndel
spreekt terecht van naming en shaming. Als de gemeente Hillegom in het jaarverslag
moet laten zien dat zij zestig keer een boete van € 1260 heeft betaald,
is dat geen reclame voor de betreffende gemeente. Daarnaast denk ik dat de
dwangsomregeling wel eens niet voldoende kan zijn. Gemeenten kunnen de dwangsom
betalen en denken daarmee klaar te zijn. Vandaar dat ik in aansluiting op
de dwangsomregeling een vereenvoudigde gang naar de rechter wil zien. In de
stukken wordt de term Droste-effect genoemd. Het gemeentebestuur reageert
steeds niet. De dwangsom wordt automatisch verbeurd verklaard. Er gebeurt
verder niets. Daarom zou ik een vervolgstap naar de bestuursrechter zonder
bezwaarfase en direct de procedure van het regeringsvoorstel een mooie combinatie
vinden, uiteraard met gedifferentieerde dwangsommen.De heer Van Schijndel (VVD):Er zijn twee overwegingen bij de hoogte van de dwangsommen. Het gaat om
belastinggeld. Kun je als overheid, die zich aan termijnen moet houden, de
dwangsom zo hoog stellen dat er veel belastinggeld aan gespendeerd kan worden?
Een termijnoverschrijding, zeker bij grote projecten, betekent een onrechtmatige
daad. Je kunt naar de rechter stappen en een claim neerleggen. Daar heb je
die dwangsom helemaal niet voor nodig.De heer Van de Camp (CDA):Als de truc van het wetsvoorstel alleen de hoogte van de dwangsom is,
dan bereiken wij niets op het terrein van het programma Andere Overheid. Het
gaat erom dat de werkwijzen worden veranderd. Nu zal de waarheid wel weer
ergens in het midden liggen. Ik denk dat bepaalde gemeentebesturen niet zullen
schrikken van € 1260. Om nu een dwangsom op te leggen van € 20.000
per niet genomen besluit, gaat wel wat ver. Stel dat de accountants van de
VNG in het jaarverslag van de gemeente opnemen dat er tien boetes zijn uitbetaald
van € 20.000. Ik denk dat het wetsvoorstel dan zijn doel voorbijschiet.
Laat de initiatiefnemers maar eens reageren op de vraag of de boete adequaat
is. Naar mijn mening is dat niet altijd het geval.Voorzitter. Er is al gediscussieerd over het amendement inzake de vreemdelingenwetgeving.
Ik heb geprobeerd dat iets te verbreden door andere uitzonderingsmogelijkheden
op te sommen. Ik wil niet zomaar een heel departement buiten haken plaatsen.Ik merk nog op dat wij op dit moment kunnen instemmen met de laatste wijziging
in stuk nr. 9. Als gevolg daarvan kunnen de decentrale dwangsomregelingen
maximaal vijf jaar blijven bestaan.De voorzitter:In vak K heeft als adviseur van de initiatiefnemers de heer Crince Le
Roy plaatsgenomen. Ik heet hem van harte welkom.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Namens mijn fractie complimenteer ik de initiatiefnemers,
de heren Wolfsen en Luchtenveld, met dit wetsvoorstel. Zij hebben een bij
uitstek maatschappelijk relevant onderwerp gekozen voor het initiatief. De
heer Luchtenveld heeft zich al eerder een scherp jurist betoond bij het schrijven
van initiatiefwetsvoorstellen. Ik maak van de gelegenheid gebruik om te zeggen
dat wij het betreuren dat hij binnenkort de Kamer zal verlaten om wethouder
in de gemeente Amersfoort te worden. Met het schrijven van dit initiatief
bewijst hij de burgers van Amersfoort in elk geval een goede dienst.Het is natuurlijk wel treurig dat dit initiatief nodig is om mensen een
wapen in handen te geven tegen overheidsorganen die in gebreke blijven, tegen
overheidsorganen die niet op tijd beslissen over aanvragen. Verschillende
wetten schrijven verschillende beslistermijnen voor. Het is mij een doorn
in het oog dat mensen vaak met een kluitje in het riet worden gestuurd en
dat zij machteloos staan wanneer zij de overheid op de vertraging willen aanspreken.
Wanneer een burger een termijn overschrijdt, wordt dit vaak bestraft met een niet-ontvankelijkheidsverklaring. Wij vinden dat het sanctiearsenaal
ongelijk verdeeld is. Daar moet verandering in komen. Met het in werking treden
van dit initiatiefwetsvoorstel kan iets van het geschonden vertrouwen van
de burgers in de rechtsstaat worden hersteld.De overheid staat er niet best op. Als ik de jaarverslagen van de Nationale
ombudsman lees, blijkt dat vooral de IND en het UWV grossieren in klachten,
vaak terecht. Soms hangt er veel van af. Denk bijvoorbeeld aan het jonge gezin
waarvan de moeder in het buitenland een machtiging tot voorlopig verblijf
heeft aangevraagd, waar maar niet over wordt beslist. Relaties kunnen stuk
gaan door de stroperigheid van overheidsorganisaties. Gezinnen leven soms
noodgedwongen een halfjaar of langer gescheiden van elkaar, alleen omdat de
overheid niet op tijd met een stempeltje komt. Of denk aan de uitkering die
het UWV zou moeten verstrekken, maar waar men te laat mee is. Mensen kunnen
daardoor in vreselijke geldnood komen. Tot nu toe kon men alleen klagen over
te late beslissingen. Met dit initiatiefwetsvoorstel in de hand kan daar verandering
in komen.De kern van het initiatiefwetsvoorstel is dat als een bestuursorgaan niet
tijdig een beschikking op een aanvraag geeft, door de aanvrager in gebreke
is gesteld en daarna niet alsnog binnen twee weken de beschikking geeft, het
nalatige bestuursorgaan een dwangsom aan de aanvrager moet betalen. Die kan
oplopen tot € 1260. Wij steunen die gedachte. Het is een prikkel
om de overheid aan te sporen om haar werk naar behoren te doen. Eerdere sprekers
hebben de vraag al gesteld: is een bedrag van € 1260 wel indrukwekkend
genoeg voor nalatige bestuursorganen? Waarom is niet gekozen voor een hoger
maximum? Overigens wil de D66-fractie verder gaan dan dit initiatief. Met
de Taskforce Vereenvoudiging Vergunningen vinden wij dat er situaties zijn
waarin de overheid echt het deksel op de neus moet krijgen: als een burger
een vergunningsaanvraag heeft ingediend waarop niet tijdig wordt beslist,
dan wordt de vergunning geacht te zijn verleend. Dit komt neer op het introduceren
van een fictieve positieve beslissing of een fatale termijn. Dit is een rigoureuze
stap, die zeker gezet kan worden bij relatief eenvoudige zaken en daar waar
de belangen van derden niet in het geding zijn. Wanneer komt de minister voor
Bestuurlijke Vernieuwing met concrete voorstellen naar de Kamer om fatale
termijnen in te voeren?Hoe komt het toch dat overheidsorganen vaak zo laks zijn, terwijl commerciële
bedrijven veelal wel een goede service verlenen? Volgens de VNG heeft dat
te maken met het feit dat de organisaties niet op orde zijn. Wil de regering
daarover haar licht laten schijnen? Er wordt namelijk al wel twintig jaar
geklaagd over het gebrekkig functioneren van overheidsorganisaties. Hoe komt
het toch dat wij anno 2006 nog steeds geen wezenlijke verbetering in de serviceverlening
van die overheidsorganisaties zien?De D66-fractie steunt de hoofdlijnen van het initiatiefwetsvoorstel, maar
ik wil de initiatiefnemers nog wel een aantal opmerkingen en vragen voorhouden.
De commissie-Scheltema stelt voor om bij het niet tijdig beslissen op een
aanvraag de bezwaarfase over te slaan en meteen maar een beroep bij de rechter
in te stellen. Hoe staan de initiatiefnemers en de regering daartegenover?
Er zitten voordelen aan, maar ook een nadeel. Dit kan niet onvermeld blijven.
In de bezwaarfase komen allerlei argumenten van de aanvrager en de overheidsorgaan
op tafel, waardoor zaken worden verhelderd. Dit maakt de beroepsbeslissing
veel eenvoudiger. Als de bezwaarfase wordt overgeslagen, komen de partijen
pas ten overstaan van de rechter met elkaar in contact, zonder dat voorwerk
heeft plaatsgevonden. Dat levert de rechter meer werk op om het conflict te
beslechten. Wat vinden de regering en de initiatiefnemers van dat bezwaar?Lokt de dwangsomregeling zoals die wordt voorgesteld, geen calculerend
gedrag bij aanvragers uit? Ik wil dit toespitsen op juridische stalkers, belagers,
querulanten die keer op keer een aanvraag indienen en zodoende zand in de
machine van het overheidsorgaan strooien. Zo verhogen zij de kans dat er te
laat wordt beslist en kunnen zij als het ware binnenlopen met de verbeurde
dwangsommen. Artikel 4.17, waarin de uitzonderingsgronden worden genoemd,
sluit naar mijn mening juridische stalkers niet uit. Graag krijg ik daar een
reactie op.Hoe kunnen wij er zeker van zijn dat als bijvoorbeeld een gemeentelijke
sociale dienst flink veel dwangsommen verbeurt, de gemeente niet besluit om
de gemeentelijke belastingen te verhogen? Hoe voorkomen wij dat de financiële
risico's op alle inwoners van de gemeente worden afgewenteld? Achten de initiatiefnemers
en de regering het gewenst dat bestuursorganen een financiële voorziening
treffen waaruit zij de dwangsommen betalen? Zij moeten in de eigen portemonnee
voelen dat zij nalatig zijn geweest.Zijn de bestuursorganen verplicht om in hun jaarverslagen melding te maken
van de dwangsommen die zij hebben moeten betalen? Maximale openheid zal organisaties
stimuleren om hun werk beter te doen. De gemeenteraad heef uiteraard ook een
rol, vanuit zijn controlerende taak. Is het een verplichting om te melden
hoeveel dwangsommen zijn betaald?Mevrouw Fierens (PvdA):U vraagt aan de initiatiefnemers of gemeenten en bestuursorganen worden
verplicht om dit op te nemen in burgerjaarverslagen of jaarverslagen. Wat
is uw eigen mening hierover? Voordat wij het weten gaan wij aan deze eenvoudige
wet allerlei dingen hangen waardoor deze heel ingewikkeld en nodeloos administratief
lastig wordt. Hoe verhoudt uw voorstel zich tot het programma Andere Overheid?De heer Dittrich (D66):Het gaat ons erom dat de rechtspositie van burgers wordt versterkt. Ik
denk dat die wordt versterkt als mensen kunnen zien of een gemeente of een
bestuursorgaan zijn werk goed doet of niet. Als een bestuursorgaan in een
gemeente heel vaak dwangsommen moet betalen, moet dat naar buiten kunnen komen.
Mensen kunnen dan met een beschuldigende vinger naar de overheid wijzen en
zeggen dat zij haar werk beter moet doen. Daarom is het noodzakelijk dat er
maximale openheid is. Ik vind zelf dat deze informatie in jaarverslagen moet
worden opgenomen. De heer Van de Camp sprak al over het burgerjaarverslag.
De Raad van State heeft daar ook opmerkingen over gemaakt. Als er geen verplichting
is of wij in de praktijk niet zien dat overheidsorganen open kaart spelen
en laten zien hoe vaak zij een dwangsom hebben moeten betalen, ben ik bang
dat de werking van de wet minder is dan wij willen.Mevrouw Fierens (PvdA):Er moet sprake zijn van maximale transparantie. Ik vraag mij af in hoeverre
u erop vertrouwt dat bestuursorganen en gemeenteraden dat zelf zullen doen,
zonder dat wij het allemaal dichtregelen.De heer Dittrich (D66):Ik zal eerlijk zeggen dat het vertrouwen niet zo groot is. In de jaarverslagen
van de laatste twintig jaar van de ombudsman zie ik keer op keer de IND of
UWV voorbijkomen. Keer op keer wordt gemeld dat bestuursorganen te laat beslissen.
Ik vind dat een kwalijke zaak. Daar moet iets tegen gebeuren. Wij kunnen uiteraard
niet alle gemeenteorganen over één kam scheren. De ene gemeente
doet het heel goed en de andere wat minder. Er is een divers beeld. Ik denk
dat transparantie van belang is om echt een vuist te kunnen maken.Volgens artikel 4:18 stelt het bestuursorgaan de verschuldigdheid en de
hoogte van de dwangsom vast. Is dat niet een uitnodiging aan bestuursorganen
om moeilijk te gaan doen? Zou het niet zuiverder zijn om dat door een onafhankelijke
instantie te laten bepalen?De initiatiefnemers vermelden dat soms de beslistermijnen die de wet aan
bestuursorganen geeft, te kort zijn en verlenging behoeven. Ik zou daar graag
een aantal voorbeelden van horen. Ik vind het niet handig dat de initiatiefnemers
dit als argument ten tonele voeren, want daarmee ontkrachten zij eigenlijk
een van de drijfveren van hun initiatiefwetsvoorstel. Zeggen dat de termijnen
te kort zijn, is de kat op het spek binden. Het gevaar bestaat dat de termijnen
dan worden verlengd. Uiteindelijk moet je namelijk nagaan of, als een burger
bijvoorbeeld een aanvraag indient, er binnen een redelijke termijn een beslissing
is genomen. Ik zou het jammer vinden wanneer er als gevolg van dit initiatiefwetsvoorstel
een actie op touw gezet wordt om allerlei beslistermijnen te verlengen.De vraag is al gesteld waarom het wetsvoorstel pas na vijf jaar verplicht
in werking treedt voor elk bestuursorgaan. Duurt dat niet veel te lang? De
fractie van D66 steunt daarom de initiatieven die de periode verkorten, bijvoorbeeld
naar drie jaar. Daar zullen wij straks wel meer over horen. Ik had in mijn tekst staan dat de fractie van D66 het zeer op prijs zou
stellen, als juist IND en UWV de regeling voor zichzelf van toepassing verklaarden.
Naar aanleiding van het interruptiedebat dat ik echter met de heer Van Schijndel
van de VVD gehad heb, wil ik zeggen dat ik het voorstel van de VVD merkwaardig
vind om de werking van dit initiatiefwetsvoorstel eigenlijk tot Nederlanders
te beperken. Zo beluister ik hem, als hij namens de VVD zegt: wij moeten de
Vreemdelingenwet in haar geheel uitzonderen.Ik wil graag de volgende vragen aan minister Pechtold stellen. Hoe verhoudt
zich het voorstel van de VVD tot artikel 1 van de Grondwet, waarin toch staat
dat iedereen die zich in Nederland bevindt in gelijke gevallen op gelijke
wijze behandeld moet worden? Wordt door het voorstel van de VVD hierin een
rangorde aangebracht? Hoe staat het met EU-onderdanen, onze mede-Europeanen?
Is de VVD met dit voorstel nu niet meer een internationaal gerichte partij?
Is hiermee eigenlijk geen heel fout signaal gegeven, namelijk dat de overheid
wel slordiger mag omgaan met de belangen van vreemdelingen dan van mensen
die in Nederland wonen? Op basis van het onderhavige wetsvoorstel zou dat
niet het geval zijn.De heer Van Schijndel (VVD):Het onderscheid tussen burgers en vreemdelingen is essentieel. EU-burgers
mogen onder het verdragsrecht natuurlijk niet gediscrimineerd worden. Dat
zou dus anders worden. Wij menen evenwel dat de meest praktische en eigenlijk
best verdedigbare positie is om de hele Vreemdelingenwet uit te zonderen.De heer Dittrich (D66):En dat vind ik een kwalijke zaak. U geeft hiermee namelijk het signaal
af dat de Nederlandse overheid niet thuis hoeft te geven als vreemdelingen,
mensen met een niet-Nederlandse nationaliteit, een bepaalde aanvraag doen.
Dat is een enorme stap terug en dat valt mij bijzonder tegen van de VVD. Als
dit de achterliggende gedachte is van het amendement daarover van uw hand,
dat ik overigens nog niet gezien heb, kan ik alvast aankondigen dat dat bij
ons de prullenbak in gaat.De heer Van Schijndel (VVD):Het gaat niet alleen om het geven van signalen, maar ook om goede wetgevingstechniek.
Voorts gaat het om het punt dat de heer Van de Camp heeft aangeroerd, dat
bepaalde wetten zich soms niet kunnen lenen voor een dwangsomregeling. Daar
moeten wij zorgvuldig naar kijken.De voorzitter:Ik begrijp dat u eigenlijk niets van de heer Dittrich wilt vernemen.De heer Dittrich (D66):Ik wil toch wel reageren. U geeft daarmee het signaal af dat sommige belangen
van burgers minder wegen dan andere belangen van burgers. De kracht van dit
initiatiefwetsvoorstel is nu juist dat wij de positie van mensen die in verhouding
tot de overheid, overheidsorganen, staan, proberen te versterken. U gaat er
allerlei uitzonderingen op maken. DittrichIk voel mij daar niet thuis bij.De heer Van de Camp (CDA):Daar staat wel tegenover dat wij wetgeving moeten maken die onder vele
omstandigheden bestand is tegen de inventiviteit van sommige
burgers. Het verbaast mij enigszins dat u nu het amendement van de heer Van
Schijndel helemaal van u weg schopt, duwt.De heer Dittrich (D66):In de prullenbak.De heer Van de Camp (CDA):Ik wil u toch de vraag voorleggen of u zich enigszins kunt voorstellen
dat mensen van buiten de Europese Unie om tal van redenen een aanvraag indienen
om in Nederland te komen en dat, wanneer de IND die aanvraag niet op tijd
kan beantwoorden, dit altijd ten nadele van de IND is.De heer Dittrich (D66):Ik sprak zojuist over artikel 4:16, maar het moet natuurlijk artikel 4:17
zijn. Daarin is een aantal uitzonderingsgronden genoemd. Als de IND kan aantonen
dat er op gegevens moet worden gewacht die mensen zelf moeten verstrekken –
denk bijvoorbeeld aan een geboorteakte met een apostille erop – dan
kan het niet tijdig beslissen door de IND niet aan de IND worden tegengeworpen.
Daar is een uitzondering voor. Daar bestaat een karrenvracht aan jurisprudentie
over, op grond van de Algemene wet bestuursrecht. De uitzonderingen zijn dus
goed geregeld.We hebben het nu echter over de overheid en de vraag hoe een overheid
moet functioneren. Wat ons betreft moet de overheid op een servicegerichte
manier op aanvragen van mensen reageren. Als we de jaarverslagen van de Nationale
Ombudsman serieus nemen, moeten wij allemaal constateren dat het daar enorm
aan schort bij sommige overheidsdiensten. Ik vind dus niet dat wij het signaal
moeten afgeven dat dit moet worden uitgezonderd. Dan blijft het hommeles.
Dat moeten wij niet willen.De heer Van de Camp (CDA):Nu is de keurig gemotiveerde uitzonderingsgrond van de IND niet in São
Paulo aangekomen. Wat gebeurt er dan?De heer Dittrich (D66):Wat is niet in São Paulo aangekomen? De motivering van de IND waarom...De heer Van de Camp (CDA):...waarom het besluit niet op tijd kan worden genomen.De heer Dittrich (D66):Wat bedoelt u daarmee? Dat de post niet goed heeft gewerkt?De heer Van de Camp (CDA):Bijvoorbeeld. De vraag is dus wanneer de dwangsom verplicht wordt.De heer Dittrich (D66):De regeling is daar heel duidelijk over. Er wordt een ingebrekestelling
verstuurd aan het overheidsorgaan. Vervolgens gaat een termijn van veertien
dagen lopen. Als er dan nog niet is beslist, gaat de dwangsomtermijn lopen.
Die loopt uiteindelijk op tot € 1260. Ik vond het oorspronkelijke
voorstel van de initiatiefnemers overigens helderder dan de nota van wijziging,
waarin die staffeling is opgenomen. Op zichzelf kan ik dat nog wel steunen,
maar het was een vrij heldere regeling.Stel dat er meer aanvragers zijn. De initiatiefnemers hebben daarvoor
geregeld dat dan maar één dwangsom is verschuldigd. Lok je daarmee
niet uit dat aanvragers die nu als groep optreden en gezamenlijk een aanvraag
doen, dan redeneren dat een bepaald overheidsorgaan niet goed functioneert
om vervolgens verschillende aanvragen in te dienen en op verschillende dagen,
zodat het aparte verzoekschriften worden? Dat levert misschien een verzwaring
op van de taken van dat bestuursorgaan dat al niet tijdig reageert. Ook leidt
dit tot een lastenverzwaring. Dit lokt uit dat niet op een efficiënte
manier wordt omgegaan met dat soort aanvragen. Ik krijg daar graag een reactie
op.Ik ga ervan uit dat de initiatiefnemers op een adequate manier op de vragen
en opmerkingen van mijn fractie zullen ingaan. Als dat zo is, maar dat blijkt
bij de beantwoording, zal ik mijn fractie adviseren om voor het wetsvoorstel
te stemmen.Voorzitter: HamerMevrouw Fierens (PvdA):Voorzitter. Ik sluit mij graag aan bij de felicitaties voor dit prachtige
wetsvoorstel. Het wetsvoorstel mag worden gezien, want het is heel overzichtelijk.
De wet geeft burgers meer macht. De wet geeft burgers ook de kans een te trage
overheid aan te pakken. Dat is pure winst. Collega Luchtenveld durft ook pas
nu naar Amersfoort te gaan. Hij zou dat niet eerder hebben gedurfd. Nu mag
hij, want het is een mooie wet. Het is afgelopen met dat eindeloze wachten,
zoals dat bijvoorbeeld mijnheer Bruinsma overkwam. Ik noem een paar voorbeelden.
Hij kreeg een WOZ-beschikking die € 100.000 hoger uitkwam dan de
prijs waarvoor hij zijn huis had gekocht. De heer Bruinsma tekent bezwaar
aan. Hij krijgt nog een ontvangstbevestiging, maar acht maanden later heeft
hij nog niets gehoord. Hij trekt aan de bel en jawel, de taxateur zal komen.
De heer Bruinsma neemt een vrije dag, maar de taxateur komt niet. Hij hoort
bovendien niets meer. Er komt een tweede aanslag. Terwijl op het eerste bezwaar
nog geen reactie is gekomen, rolt de volgende envelop alweer in de bus. De
heer Bruinsma tekent weer bezwaar aan, maar stilte aan de andere kant is zijn
lot. Met deze wet zal de gemeente waarin de heer Bruinsma woont, moeten betalen
bij een dergelijke vertraging. Dat is terecht, want dit kan niet.Zo zijn er talloze voorbeelden. Mijn buurtbewoners wachten eindeloos op
vergunningen voor nieuwe dakkapellen, maar ook de waterpolovereniging wacht
al zeer lang op uitsluitsel over haar zeer bescheiden subsidieverzoek voor
de competities. Ik begin maar niet over de honderden klachten bij het UWV.
Iedereen kan voorbeelden geven van een trage overheid. Voor de PvdA-fractie
is deze wet daarom een aanwinst en een zeer concrete invulling van een werkelijk
andere overheid. Een simpele brief is immers genoeg om het bestuur terecht
te wijzen. Dit krijgt vervolgens twee weken de kans om een besluit te nemen.
De teller gaat lopen als dit vervolgens niet gebeurt.Ook geeft de wet bijvoorbeeld een gemeentebestuur een behoorlijke prikkel
om termijnen wel te halen, want falen wordt door de wet extra zichtbaar omdat
dwangsommen worden opgenomen in het burgerjaarverslag. Hierover heb ik zojuist
met de heer Dittrich gedebatteerd. Dat is zeer zichtbaar. Ik verzeker de Kamer
als oud gemeentesecretaris, dat deze zich diep schaamt als zoiets in het burgerjaarverslag
komt te staan. Dat wil de gemeentesecretaris niet zien en niet lezen. De hele
gemeente leest dan dat termijnen niet zijn gehaald, dat termijnen
zijn overschreden en de zaak in de gemeente intern niet op orde is.De wet dient dus niet alleen de burger, maar is vooral een stimulans voor
een betere dienstverlening.De heer Eerdmans (LPF):Ik ben benieuwd wat er vervolgens gebeurt als mevrouw Fierens zich als
gemeentesecretaris zo diep schaamt. Verandert er dan iets? Ik krijg uit de
verslagen de indruk dat dit niet gebeurt en mensen niet achter hun oor krabben
om het beter te gaan doen. Het wordt eigenlijk alleen maar slechter.Mevrouw Fierens (PvdA):Daarom is deze wet ingediend. Nu komt een termijnoverschrijding in het
burgerjaarverslag te staan. De dwangsommen moeten worden verantwoord in de
begroting en in de rekening. Nu wordt heel zichtbaar dat de overheid zo traag
besluiten neemt. Dit had natuurlijk veel eerder moeten gebeuren. Daarover
zijn wij het uitgesproken met elkaar eens. Ik meen dat de wet een zeer goede
stimulans is voor die betere dienstverlening waarop de heer Eerdmans en ik
allebei wachten. Hij sluit naadloos aan bij bewegingen die gaande zijn, zoals
de commissie-Jorritsma over de gemeentelijke dienstverlening. Er zijn meer
initiatieven. Zelf heb ik eerder gepleit voor een keurmerk dienstverlening.
Ik vind het eigenlijk onbegrijpelijk dat er reacties komen op deze wet –
om aan te sluiten bij de heer Eerdmans – bijvoorbeeld van de Brabantse
voorzitter van de hoor- en adviescommissie. Deze zegt dat hij soms meer tijd
nodig heeft om een besluit te nemen, omdat het een goed besluit moet zijn.
Daar komt hij niet mee weg, want de kwaliteit van besluitvorming is wat ons
betreft zowel de inhoud als het tempo. Inwoners balen er echt enorm van dat
zij zo lang in onzekerheid zitten. Juist dergelijke zaken maken de overheid
onbetrouwbaar. Dat willen wij toch aanpakken? Andersom geldt dit toch ook?
Een inwoner wordt zeer snel niet ontvankelijk verklaard als hij een dag te
laat is met het indienen van een bezwaar.De wet is eenvoudig in gebruik en in uitvoering. Extra administratieve
lasten worden tot een minimum beperkt en de gang naar de rechter wordt voorkomen.
Ook dit is pure winst. De wet geeft ook de urgentie aan. Al tien jaar wordt
het trage beslissen steevast aan de orde gesteld en al tien jaar heeft dit
niet geleid tot een hoog gevoel voor urgentie, zodat te laat beslissen niet
meer voorkomt. Als wij de kloof met de burgers echt willen dichten, moeten
wij de overheid hard aanpakken. Ik heb daarom niet veel begrip voor reacties
als: gun ons de tijd om via reorganisaties onze organisatie op orde te brengen
in plaats van met wetgeving te komen. Het kan echt niet meer. Traagheid is
irritatie. Traagheid is killing voor mensen met een klein inkomen, die wachten
op een financiële beslissing. Traagheid kost geld en is niet goed voor
de economie. Ik wil dat benadrukken, want time is money en een te late besluitvorming
betekent dat een aantal zaken later wordt uitgevoerd.De grote omwenteling in een betere dienstverlening is wel iets op gang
gekomen, maar toch is het te weinig en te laat. Wij spreken als overheid burgers
graag aan op hun eigen verantwoordelijkheid. Dat moet toch ook vice versa
het geval zijn? Dit is een mooi voorbeeld: als men één kilometer
te hard rijdt, komt er een rood verlicht bordje met de tekst "u rijdt
te hard", met zo'n waarschuwende vinger erbij. Maar als men uren in de
file staat, verschijnt er geen bordje met de tekst "excuses, u staat
al uren in de file en dat is dankzij het beleid".Niet voor niets wordt deze wet warm aanbevolen door pleitbezorgers van
een betere overheid, zoals de ombudsman en de Taskforce Vereenvoudiging Vergunningen.
De ombudsman en de Rekenkamer hebben aangegeven dat de termijnen voldoende
zijn voor een overheid om te reageren.Ik heb een paar verbetervoorstellen en een paar vragen aan de indieners
en de regering. Mijn eerste vraag betreft de termijnen. Bij besluiten waartegen
meer mensen bezwaar kunnen maken, kan meteen op de eerste dag bezwaar worden
gemaakt en diegene moet vervolgens binnen zes weken uitsluitsel krijgen. Sommige
mensen zullen echter pas op de laatste dag bezwaar maken. Hoe verhoudt zich
dat tot elkaar? Als een overheidsorgaan snel reageert, staat degene die laat
is met het aantekenen van zijn bezwaar in feite al voor een gesloten deur
en zijn de stellingen al ingenomen. Er wringt iets in die termijnen. Mijn
inziens moet de afhandeltermijn pas ingaan op de laatste dag van de bezwaartermijn.
Ik hoor graag een reactie van de indieners.Nu kom ik bij mijn verbetervoorstellen. Ik ben teleurgesteld en verbaasd
over het feit dat bestuurders vijf jaar de kans krijgen om hun organisatie
op orde te brengen. Vanwaar deze mildheid bij de indieners? Zij steken veel
tijd in het maken van een wet om bestuurders tot actie te brengen en toch
gunnen zij bestuurders vijf jaar om te reorganiseren. Daarmee ondergraven
de indieners de urgentie van hun eigen wet.Ik heb samen met collega's een amendement voorbereid, dat nog moet worden
ingediend. Wij overleggen nog over het verkorten van de termijn. Wat mij betreft
wordt die termijn twee jaar.Een ander punt betreft de voorstellen van minister Donner, die ook gaan
over een trage overheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb een vraag over die termijn van vijf jaar. Elke inperking ervan
wordt door mijn fractie toegejuicht. Ik begrijp dat mevrouw Fierens er nog
niet uit is of het twee of drie jaar moet worden. Maar waarom zou men eigenlijk überhaupt
een termijn handhaven?Mevrouw Fierens (PvdA):Het is een poldertermijn, laat ik hem maar zo noemen. De wet wordt nu
ingevoerd en ik denk dat een termijn van twee jaar redelijk is. Een subsidieaanvraag
is heel gemakkelijk, maar bij de iets moeilijkere trajecten is het redelijk
om het zodanig te organiseren dat besturen het voor elkaar kunnen krijgen.
Een termijn van twee jaar gun ik de bestuurders van dit land wel om de boel
op orde te brengen. Vijf jaar is mij echt te lang. Ik sta ook te trappelen
van ongeduld, hoor. Ik vind eigenlijk een week al te lang, gezien de situatie.
Maar de redelijkheid brengt mij ertoe om een termijn van twee jaar aan te
houden. Natuurlijk kunnen bestuursorganen meteen al aan de slag gaan.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ja, natuurlijk! Zij mogen hem volgende week invoeren, dat is het punt
niet. Maar u en ik voelen aan ons water dat dat niet zal gebeuren. Men zal
vaak tegen de uiterste termijn aan gaan zitten. Ik weet niet waarom de heer
Donner nu lacht, het zou ermee verband kunnen houden... Of het nu een, twee
of drie jaar is, het blijft arbitrair. Waarom een bestuursorgaan
nog twee jaar de gelegenheid bieden om de beslistermijnen te overschrijden,
terwijl je ten principale vindt dat dat niet mag? Moeilijk functionerende
diensten als de IND werken al met langere beslistermijnen. Met die diensten
is als rekening gehouden. Ik zie dan ook helemaal niet in waarom dit soort
ruimhartigheid nodig is. Bovendien: waarom zou men dan niet de termijn op
een halfjaar stellen? Als burgers moeten wennen aan nieuwe wetgeving, wordt
meestal ook maar een overgangstermijn van een halfjaar in aanmerking genomen.Mevrouw Fierens (PvdA):Twee jaar lijkt mij een redelijke overgangstermijn. Ik vind haar royaal
en loyaal. Zij is voldoende om een aantal zaken echt op orde te brengen. Na
die twee jaar valt de bijl.Tot slot wil ik het hebben over het voorstel van minister Donner. Dat
betreft ook de trage overheid. Ik was verrast dat hij zoveel jaren na het
uitbrengen van de adviezen door de commissie-Scheltema met dit voorstel kwam.
Ineens worden de adviezen omgezet in wetgeving. Blijkbaar werd de minister
zo gestimuleerd door de actie van de heren Wolfsen en Luchtenveld dat hij
dacht: komaan, laat ik spoorslags een wet indienen die ertoe leidt dat bij
niet tijdig beslissen actie wordt ondernomen. Ik ben er maar van uitgegaan
dat de heer Donner voor deze wetgeving door anderen werd geïnspireerd
en gestimuleerd. Met dit voorstel kan de burger bij het uitblijven van een
beslissing nadat hij eerst het bestuursorgaan in gebreke heeft gesteld, direct
beroep instellen bij de rechter. De fractie van de Partij van de Arbeid vindt
het jammer dat dit voorstel toch nog de gang naar de rechter met zich meebrengt.
Wij willen juist de rechter ontlasten en bovendien kan de gang naar de rechter
met zich meebrengen dat het proces heel lang gaat duren. Zoals de indieners
hebben gezegd, kan het voorstel van de regering op een onderdeel aanvullend
zijn op hun voorstel. Dat is voor mij reden om in overleg met de collega's
een amendement in te dienen betreffende de vereenvoudigde gang naar de rechter.
Graag hoor ik daarop de reactie van de minister en die van de indieners van
het initiatiefwetsvoorstel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp niet op welke manier het voorstel van de commissie-Scheltema
met dit wetsvoorstel verwoord kan worden. In mijn visie zijn dat namelijk
concurrerende voorstellen. In het ene geval gaat het om een dwangsom en in
het andere geval om de gang naar de rechter. Ik vind het ook veel beter om
de druk op de rechterlijke macht niet te verhogen. Ik snap echter niet hoe
beide mogelijkheden met dit wetsvoorstel verenigd kunnen worden zonder de
kracht van de dwangsom te ondermijnen.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik vind de dwangsom een heel goed en ook eenvoudig middel. Daarom ben
ik terughoudend met het aanbrengen van differentiatie. Daarmee zou het voorstel
weer complex worden en zouden wij voor ons zelf een val opzetten. De mogelijkheid
van een dwangsom kan echter tot gevolg hebben dat toch geen beslissing wordt
genomen. Dan komt het wetje-Donner om de hoek kijken. Dat gaat wel over termijnen
en kan dan haar werking hebben. In die zin zijn de twee voorstellen niet strijdig
met elkaar. Ook de indieners hebben in de nota naar aanleiding van het verslag
heel goed aangegeven dat dit voorstel heel goed met een amendement zijn beslag
kan krijgen. Als het om de eenvoudige en dagelijkse bezwaren gaat, bijvoorbeeld
vanwege het niet tijdig afgeven van een beschikking door een gemeente of een
ander bestuursorgaan, ligt toepassing van de wet van de heren Wolfsen en Luchtenveld
zeer voor de hand.Minister Donner:Voorzitter. Voor alle duidelijk wijs ik erop dat het hier niet om mijn
voorstel, maar dat van het kabinet gaat.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Voor burgers is vertrouwen in de overheid van groot
belang. Dat is van cruciale betekenis voor het functioneren van de rechtsstaat.
Het vertrouwen van burgers in de overheid is tanend. Dat blijkt uit het onderzoek
dat niet zo lang geleden door het Sociaal en Cultureel Planbureau is uitgevoerd.
Met het voor ons liggende wetsvoorstel willen de indieners een bijdrage leveren
aan de poging om het tij te keren. Hulde daarvoor! Graag feliciteer ik de
initiatiefnemers met hun wetsvoorstel. Voor collega Luchtenveld is het al
zijn zoveelste initiatiefwetsvoorstel op rij. Ik ben bang dat hij met dit
initiatiefwerk zodanig de smaak te pakken heeft gekregen, dat de stap naar
een wethouderszetel vergemakkelijkt is.Voorzitter. Het gaat met dit wetsvoorstel om een concreet en praktisch
instrument dat rechtstreeks gerelateerd is aan belangen van burgers. Telkens
blijkt weer dat de trage besluitvormingsprocessen bij de overheid bij veel
burgers leiden tot een deuk in het vertrouwen in de overheid. Het raakt hen
heel direct. Ten tijde van de laatste gemeenteraadsverkiezingen kwam op de
vraag wat er volgens de burgers moest veranderen om hun vertrouwen in de overheid
weer te doen groeien, heel vaak de kwestie van de termijnen aan de orde. Ik
hoorde bar weinig over een gekozen burgemeester of over een wijziging van
het kiesstelsel. Juist dit soort praktische punten speelt een belangrijke
rol. Iemand gaf het voorbeeld van een vriendelijke reactie op een aanvraag:
wij zullen binnenkort een beslissing nemen. Een aantal weken later stuurde
hij een mailtje met de vraag waar de beslissing bleef. Daarop kwam de reactie
dat het mailtje in behandeling was genomen onder nummer 14617. Het was een
keurige reactie, maar weer niet inhoudelijk. Mede daarom ben ik blij dat wij
dit wetsvoorstel nu kunnen behandelen.Het beeld is niet dat bestuursorganen er in het algemeen een potje van
maken. Wel blijven dingen te vaak liggen. Een extra prikkel is nodig, ook
in het licht van de vele discussies die wij er de afgelopen jaren aan gewijd
hebben.Een overgangstermijn in de vorm van een facultatieve periode van vijf
jaar lijkt de SGP-fractie erg ruim. Er zijn alternatieve voorstellen gedaan,
waarop hopelijk een reactie van de indieners komt. Een kortere periode is
goed voorstelbaar.Met het voorstel krijgen burgers een middel in handen om druk uit te oefenen
op bestuursorganen om tijdig te beslissen. De burgers moeten daarvoor wel
zelf aan de bel trekken. Die drempel is goed. De dwangsom begint in principe
twee weken na de ingebrekestelling te lopen. Het is zaak dat voldoende druk
wordt ervaren. Is de tariefstelling daarvoor wel adequaat? Met de glijdende
schaal is het wel verbeterd, maar het blijft de vraag of de prikkel
sterk genoeg is. Je kunt wel zeggen dat het voor een gemeente niet leuk is
om in het verslag aan te treffen dat zij in zoveel gevallen een dwangsom heeft
moeten betalen, maar de reactie die dan vaak komt is bekend: gemiddeld genomen
doen wij het in vergelijking met andere gemeenten nog niet zo gek.Wij voelen voor de gedachte om juist in specifieke gevallen, waarin het
om grote belangen gaat, met een hogere dwangsom te kunnen werken. Als er echter
hogere bedragen in het geding zijn, kan er behoefte zijn aan een rechterlijke
toetsing. Het regeringsvoorstel biedt, in navolging van de commissie-Scheltema,
een interessant aanvullend instrument. Ik vraag zowel de indieners als de
bewindslieden in hoeverre zij andere voorstellen tegen traagheid effectief
achten, als alternatief of aanvullend.Met het voorstel wordt ook beoogd om de druk op de rechterlijke macht
te doen afnemen. Of dat effect ook zal optreden, is onzeker. De vraag is met
name of de uitzonderingsgronden van artikel 4:17, lid 5, niet tot juridisering
aanleiding kunnen geven. In dat lid zit voor ons de belangrijkste zorg. Zal
het niet heel veel concrete geschilstof gaan opleveren? Het gaat dan niet
zozeer om de interpretatie van de gronden als zodanig. Terecht zeggen de indieners
dat er in de jurisprudentie al mee gewerkt wordt. Maar het moet wel een keer
in concrete situaties worden toegepast en dat kan wel degelijk de nodige geschilstof
opleveren. Wat ons betreft moeten die uitzonderingsgronden dus zo sober en
scherp mogelijk geformuleerd zijn. Wij krijgen het idee dat er in dit geval
wat kwistig is gestrooid met uitzonderingsgronden. Als uitzonderingsgrond
wordt onder andere genoemd het al dan niet onredelijk laat in gebreke gesteld
zijn. Is dat werkelijk nodig? Kan die uitzonderingsgrond zich juist niet tegen
die burgers keren die zich niet druk maken als het nemen van een beslissing
wat meer tijd vergt, maar wel als het op een gegeven moment echt begint te
knellen? Met een dergelijke uitzonderingsgrond zetten wij mensen als het ware
onder druk om al eerder om een dwangsom te vragen, terwijl zij daar niet op
zitten te wachten. Hoe kijken de initiatiefnemers tegen dat risico aan?Een andere uitzonderingsgrond is of betrokkene al dan niet akkoord is
gegaan met uitstel. Dat mag in de jurisprudentie wel duidelijk zijn geformuleerd,
maar daarover kan nog wel discussie ontstaan. Het is bijvoorbeeld mogelijk
dat de betreffende ambtenaar zegt dat hij telefonisch contact heeft gehad
met de aanvrager en dat laatstgenoemde heeft gezegd dat hij daartegen geen
enkel bezwaar had. Daarover kan gedoe ontstaan en dat kan tot gevolg hebben
dat die zaak aan de rechter wordt voorgelegd. Waarom wordt niet op z'n minst
de eis gesteld dat er een schriftelijke akkoordverklaring met uitstel moet
worden opgesteld? Daarover heb ik een amendement ingediend.Het niet tijdig beslissen, te wijten aan de aanvrager, is ook een uitzonderingsgrond.
Moet dat in overwegende mate te wijten zijn aan de aanvrager? Hoe wordt omgegaan
met de situatie waarin er zowel bij het bestuursorgaan als bij de burger iets
is misgegaan? Hebben wij die uitzonderingsgrond wel nodig? In het algemeen
bestuursrecht kennen wij immers de regeling voor het geval dat iemand bij
een aanvrager onvolledige informatie heeft ingediend. In dat geval gaat de
termijn in principe nog niet lopen. Wordt er met het systeem niet van uitgegaan
dat datgene wat van de aanvrager mag worden verwacht, al in het voortraject
moet zijn aangeleverd? Dan ligt het niet voor de hand dat het niet tijdig
nemen van een beslissing aan betrokkene te wijten is.Is het criterium van het kennelijk niet ontvankelijk of niet gegrond verklaren
werkelijk nodig? Dat kan stof voor discussie opleveren. Juist dan is het immers
goed mogelijk om tijdig te beslissen. Het behoort dan in ieder geval tot de
mogelijkheden om die twee weken van de termijn van ingebrekestelling te gebruiken
om vast te stellen of een aanvraag kennelijk ongegrond of kennelijk niet ontvankelijk
is.Ik heb al gevraagd in hoeverre de regeringsvoorstellen tegen bestuurlijke
traagheid als alternatieven of als aanvullende instrumenten kunnen worden
beschouwd. De CDA-fractie heeft een pleidooi gehouden over fatale termijnen
in de zin dat men, als er niet tijdig wordt beslist, automatisch een positieve
beslissing krijgt. Dat klinkt sympathiek maar naarmate wij onze gedachten
daarover langer laten gaan, blijken er steeds minder beslissingen over te
blijven die daarvoor in aanmerking komen. Daarmee kunnen belangen van derden
worden geschaad – dat kan nadelig zijn voor het algemeen belang –
of het is niet heel belangrijk. In het laatste geval is de vraag of een vergunningensysteem
nodig is. Onze gedachten zijn wat dat betreft in lijn met de reactie van de
regering op de motie die op dit punt door de Kamer is aangenomen. Naar ons
idee zijn er niet veel mogelijkheden voor een positieve beslissing als blijkt
dat het bestuursorgaan de beslistermijn heeft overschreden. Onze zorg is dat
dit aanleiding geeft tot extra procedures. Door juristen wordt immers gesmuld
van uitspraken in het geval dat het bestuursorgaan niet tijdig een beslissing
heeft genomen op grond van een bouwaanvraag van een burger. Laatstgenoemde
zou automatisch een bouwvergunning krijgen. Voor zijn buurman, die meent daar
tegenop te kunnen, zou de vraag zijn of die vergunning tijdig was verstrekt.
Daarmee zouden wij dus een zeer ingewikkelde systematiek van stal halen. Het
voorliggende initiatiefvoorstel is realistisch, al roept dat bij ons nog wat
vragen op.Tot slot vraag ik de indieners een reactie op het risico dat bestuursorganen
om termijnen te halen, onvoldragen beslissingen gaan produceren. Het is denkbaar
dat zij, om een dwangsom te voorkomen, tijdens de termijn van ingebrekestelling
snel een afwijzende beslissing afscheiden omdat een en ander in de bezwaarfase
eventueel wel weer hersteld kan worden. Is dit geen gemakkelijke vluchtroute
voor de bestuursorganen? Dit onderstreept in ieder geval het belang van het
stellen van realistische termijnen. De indieners zeggen in navolging van de
Raad van State dat dit systeem van dwangsommen bij niet tijdig beslissen vraagt
om een precisie in de termijnstellingen. Ik heb de indruk dat de termijnen
door de bank genomen wel in orde zijn, mede omdat na de inwerkingtreding van
de Algemene wet bestuursrecht in allerlei specifieke wetten langere beslistermijnen
zijn opgenomen. Ik kan mij echter voorstellen dat in incidentele gevallen
een langere termijn aangewezen kan zijn. Hoe denken de indieners hierover?De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Het was eigenlijk de bedoeling dat wij vorige week donderdag
de eerste termijn zouden houden, maar omdat de agenda toen
wat uitliep, is die doorgeschoven naar deze week. Ik ben daar eigenlijk wel
blij om, want anders was het qua verhouding PvdA-VVD wel een heel rare week
geworden. Allereerst zette beoogd lijsttrekker voor de VVD, mevrouw Verdonk,
de deur open voor de PvdA. In dezelfde week werd gesproken over het initiatief-Duivesteijn/Hofstra.
Als toen ook nog het initiatief-Wolfsen/Luchtenveld was behandeld, was dat
volgens mij iets te veel van het goede geweest. Ik kan hier nu trouwens ook
nog de opmerking aan toevoegen dat wij, als wij de behandeling van het wetsvoorstel
wat in de tijd spreiden, de heer Luchtenveld wat langer in ons midden kunnen
houden. Dat is een overweging voor de Voorzitter die zich wat zorgen maakt
over Kamerleden die hun arbeid voor de publieke zaak op een andere plek willen
voortzetten.Ik complimenteer de indieners met het initiatiefvoorstel, zoals dat aan
ons is voorgelegd. Zij hebben het gevoel over het veel te laat beslissen door
bestuursorganen, waar wij al heel lang over spreken, omgezet in concrete daden.
Mijn fractie waardeert dat. Uit diverse onderzoeken weten wij wat de tekortkomingen
van het bestuur zijn. De gehanteerde beslistermijnen zijn erg groot en dat
moeten wij niet willen accepteren. De wettelijke beslistermijnen worden veelvuldig
overschreden. De Nationale ombudsman heeft ons daar veelvuldig over gerapporteerd
en heeft dit punt ook bovenaan een lijstje van klachten gezet. De mogelijkheid
van het instellen van bezwaar of beroep blijkt in de praktijk toch onvoldoende
te zijn. Daarom vinden wij het goed dat er een extra prikkel wordt ingevoerd,
al blijft het treurig dat dit middel – collega Van de Camp noemde het
zelfs een paardenmiddel – toegepast moet worden. Als het moet, is het
echter niet anders.Ondanks deze lof willen wij toch nog een paar vragen stellen, mede naar
aanleiding van de schriftelijke beantwoording. Om te beginnen, vraag ik aandacht
voor de verhouding van dit wetsvoorstel tot het wetsvoorstel van het kabinet.
Met beide voorstellen wordt hetzelfde beoogd, namelijk het opvoeren van de
druk op bestuursorganen om sneller te beslissen. De indieners hebben in de
nota naar aanleiding van het verslag aangegeven dat de twee voorstellen complementair
aan elkaar zijn. Wij zijn benieuwd of de regering daar op dezelfde manier
tegen aankijkt. Met het oog op de eenduidigheid – de indieners hebben
bij de behandeling van andere voorstellen, zoals dat inzake de bestuurlijke
boete, zelf ook aangegeven dat wij moeten oppassen voor lappendekens en het
naast elkaar bestaan van regelingen – zouden wij het plezierig vinden
als bekeken wordt of het mogelijk is om de wetsvoorstellen in elkaar te schuiven.
Immers, de doelstelling is uiteindelijk hetzelfde. Misschien zal het wat geven
en nemen zijn voor zowel de regering als de indieners, maar dat heeft wel
onze voorkeur. Een aantal maanden geleden hebben wij eenzelfde situatie meegemaakt
op het gebied van onderwijs. De voorzitter weet dat. Er lag een initiatiefwetsvoorstel
van de leden Hamer, Dijsselbloem en Kraneveldt en er lag een wetsvoorstel
van minister Van der Hoeven. Daar zaten wel wat verschillen tussen, maar uiteindelijk
zijn zij er uitgekomen. Ik geloof dat zij een uurtje of iets langer opgesloten
hebben gezeten in de ministerskamer.De voorzitter:Ik heb geen ministerskamer gezien.De heer Slob (ChristenUnie):In ieder geval hebben zij met elkaar gesproken en zijn zij tot één
wetsvoorstel gekomen. Ik dacht dat dit voorstel zelfs de unanieme steun van
de Kamer heeft gekregen. Om dat ook hier te laten lukken, moet toch een lonkend
perspectief zijn voor de indieners en de regering.Het naast elkaar bestaan van verschillende voorstellen kan wat onduidelijkheden
met zich meebrengen. De indieners verwachten bijvoorbeeld dat bij eenvoudige
beschikkingen de burger de voorkeur zal geven aan de dwangsom, en dat er eerder
naar de beroepsprocedure uit het kabinetsvoorstel gegrepen zal worden naarmate
het belang groter wordt. Het voorstel van de indieners gaat daarnaast ook
uit van de reguliere bezwaarprocedure uit de AWB. De fractie van de ChristenUnie
zou het chiquer en overzichtelijker vinden als het mogelijk zou zijn om verschillende
elementen bij elkaar te voegen. Een ander verschil is dat in het voorstel
van het kabinet een belanghebbende geen ingebrekestelling hoeft te verzenden
als dit redelijkerwijs niet van hem kan worden verwacht. De indieners hebben
ervoor gekozen om dit niet in hun wetsvoorstel op te nemen. Ik vraag hun om
dit in hun eerste termijn wat te verduidelijken. Voor de bestuursorganen zijn
er namelijk wel uitzonderingsgronden opgenomen. Het lijkt dan niet meer dan
redelijk dit ook voor de aanvrager te regelen.Wij hebben aandacht gevraagd voor de introductie van de verschillende
dwangsomcategorieën. Op de vraag die wij daarover schriftelijk hebben
gesteld, hebben wij nog niet echt een antwoord gekregen. Het gaat niet om
de afstemming per individueel geval, maar om die per categorie van beschikkingen.
Zien de indieners dit nog als een mogelijkheid? Zij hebben in de nota van
wijziging wel een glijdende schaal mogelijk gemaakt, zoals bijvoorbeeld de
CDA-fractie wenste. Maar welke keuze ligt eraan ten grondslag om geen categorieën
te hanteren? Er kan op die manier recht worden gedaan, zij het in beperkte
mate, aan het belang dat de aanvrager heeft bij het tijdig nemen van een besluit,
hoewel wij dit natuurlijk niet moeten gaan overwaarderen. Kan men hierop reageren?Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die door een groot aantal collega's
zijn gemaakt over de wel heel lange invoeringstermijn van vijf jaar. Het zou
jammer zijn als men daar waar de uitvoering wat de beslistermijnen betreft
niet veel problemen oplevert, dit wetsvoorstel wel snel implementeert, maar
dat men daar waar de problemen juist liggen, een zo lange periode hanteert.
Ook onze fractie had een periode van twee jaar in gedachte, maar ik geef mevrouw
Halsema gelijk dat dit ook een arbitraire termijn is. Maar laat de boodschap
zijn dat wij af moeten van de periode van vijf jaar. Laten wij daarna met
elkaar verder spreken over wat reëel is.Bij mijn fractie is enige vrees voor de effecten van dit wetsvoorstel
op het beroep dat op de rechterlijke macht zal worden gedaan. Ik vraag de
indieners daar in hun termijn op in te gaan. De bestuursorganen stellen zelf
de dwangsombeschikking op; zij moeten bepalen of zij in aanmerking komen voor
een van de uitsluitingsgronden. Het is eenvoudig in te zien dat het beroep
op de rechter aanzienlijk kan toenemen, zeker nu er nogal wat ruim te interpreteren
begrippen zijn opgenomen; de heer Van der Staaij vroeg voor dit laatste ook
al aandacht. Met name de tweede uitzonderingsgrond, het niet tijdig beslissen
dat te wijten is aan de aanvrager, is dermate vaag en ruim geformuleerd, waardoor
het misschien wel vaak kan worden toegepast, dat daarmee mogelijkerwijs
de werking van dit wetsvoorstel volledig teniet zal worden gedaan. Dat lijkt
ons niet de bedoeling van de indieners. Ik vraag hun daarop te reageren.In het schriftelijk verslag hebben wij aandacht gevraagd voor het gezamenlijk
procederen. De indieners hebben daarop gereageerd. Zij hebben op zichzelf
gelijk als zij stellen dat het natuurlijk wel gaat om beschikkingen die gelden
voor een individueel geval. Dat neemt niet weg dat als derden bezwaar aantekenen
tegen een beschikking, het niet loont om dat zo veel mogelijk gezamenlijk
te doen omdat dan de dwangsom wordt verdeeld. Wij zien daarin toch een probleem
ontstaan. Het is volgens ons iets wat wij met elkaar niet zouden moeten willen.
Mijn fractie wil dan ook graag weten wat er zich tegen verzet om de dwangsom
per bezwaarmakende uit te keren.Met betrekking tot de discussie over het hanteren van de fatale termijnen
moge het bekend zijn dat mijn fractie destijds voor de desbetreffende motie-Koopmans/De
Krom heeft gestemd. Ook mijn fractie is van mening dat de fatale termijnen
niet voor alle beschikkingen zouden moeten gelden, maar alleen in die gevallen
waarin het belang van derden en het algemeen belang dat toelaat en waarin
de voorwaarden volstrekt helder zijn. Die mogelijkheden zouden wel degelijk
in overweging moeten worden genomen. Het had onze voorkeur gehad wanneer dat
meteen met elkaar besproken had kunnen worden, hetgeen helaas nu niet het
geval is. Ook op dit punt was het wellicht overzichtelijker geweest als er
overleg was geweest met het kabinet omdat het kabinet in zijn wetsvoorstel
aangeeft dat voor het bijzondere bestuursrecht in een afzonderlijk project
zal worden nagegaan op welke gebieden de fatale termijn kan worden ingevoerd.
Nogmaals, het zou plezierig zijn geweest als wij dat nu in een keer hadden
kunnen bespreken.Wij zijn niet zo enthousiast over het voorsorteren op eventuele aanpassingen
van de wettelijke termijnen. Ik deel de terughoudendheid die collega Dittrich
in eerste termijn heeft verwoord. Waarom zouden wij nu al gaan voorsorteren?
Ik denk dat dit een verkeerd signaal is. Laten wij daar maar een streep door
zetten. Ik hoop dat de indieners hier in eerste termijn op willen reageren. Afsluitend. Wij staan zeer positief tegenover de doelstellingen van het
wetsvoorstel. Er zijn nog wel enkele aarzelingen over de effecten, de uitwerking
en de verhouding tot het wetsvoorstel van de regering, maar het moge duidelijk
zijn dat wij een positieve grondhouding hebben om met de indieners en de regering
te zoeken hoe wij tot een stem voor dit wetsvoorstel kunnen komen. Ik hoop
dat wij er op afzienbare termijn uit kunnen komen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter. Allereerst merk ik op dat ik hier Marijke Vos vervang die
in vergelijkbare omstandigheden verkeert als de heer Luchtenveld. Net als
de anderen stel ik het bijzonder op prijs dat de heer Luchtenveld nog in de
gelegenheid is om dit wetsvoorstel te verdedigen. Heel af en toe overkomt
het je dat je een beetje jaloers wordt en dat had ik bij dit wetsvoorstel.
Toen ik het las, dacht ik: dit is een mooi, klein, logisch wetsvoorstel. Ik
wou dat ik het zelf verzonnen had, maar dat heb ik niet. Ik ben blij dat de
indieners het wel hebben verzonnen.Ik vind dat dit met recht een wetsvoorstel is dat de volksvertegenwoordiging
toekomt. De indieners proberen oplossingen te formuleren voor de problemen
die veel burgers ondervinden als zij afhankelijk zijn en wachten op het besluit
van een bestuursorgaan. Ik moet zeggen dat ik dit ook een charmanter voorstel
vind dan het voorstel dat met vier jaar wachttijd is ingediend door het hele
kabinet, omdat dat naar mijn idee de druk op de rechterlijke macht vergroot.
Ik denk dat minister Donner als eerste moet erkennen dat wij dat moeten proberen
te verhinderen. Ik vind het voorstel van beide indieners wat dat betreft beter.In 2004 publiceerde de Algemene Rekenkamer het rapport met de poëtische
titel "Beslistermijnen. Waar blijft de tijd?". De Rekenkamer constateerde
in dit rapport dat termijnoverschrijdingen van de kant van de overheidsorganen
hardnekkig zijn. Hij stelde daarbij het volgende: dat de wettelijke termijnen
worden gehaald, is belangrijk voor het behoud van de democratische rechtsstaat,
voor de rechtszekerheid van burgers, bedrijven en instellingen en voor de
geloofwaardigheid van de overheid. Bovendien neemt de overheidsinstantie door
niet tijdig te beslissen het risico zichzelf en andere instanties, zoals de
Nationale ombudsman, met extra werk te belasten.Dat argument heb ik nog niet gehoord in het debat. Met andere woorden,
het is ook een wetsvoorstel dat de overheid helpt. De Rekenkamer noemt twee
argumenten, waarvan het ene principieel en het andere praktisch is, waarom
het cruciaal is dat de overheid zich aan de gestelde wettelijke beslistermijnen
houdt. Het zijn doorgaans de wetgever en de beleidsmaker zelf die de beslistermijnen
formuleren. Naar mijn idee is het dan ook niet meer dan vanzelfsprekend dat
de overheid zich aan haar eigen regels houdt, zeker waar het vermaledijde
gedogen permanent voorwerp is van spot, niet in de laatste plaats van dit
kabinet. Dat is vaak terecht, maar dan zou ik ook zeggen dat er opgetreden
moet worden wanneer de overheid haar eigen regels overtreedt en haar eigen
overtredingen gedoogt.Ik neem aan dat de Nationale ombudsman er vaak radeloos van kan worden.
In het meest recente jaarverslag, over 2004, lezen wij dat de Nationale ombudsman 11.156 klachten ontving over de overheid. 33% van die klachten
gaat over het gebrek aan voortvarendheid. Dat zijn bijna 4000 burgers die
zich hebben beklaagd. De grootste overtreders zijn de IND en het UWV, zoals
ook door anderen is gezegd. Beide overheidsorganen houden zich bezig met mensen
die zich in buitengewoon precaire, soms zelfs schrijnende omstandigheden bevinden.
Het zijn mensen, vaak Nederlanders, die om hereniging met hun partner of kinderen
verzoeken. Het zijn mensen die werkloos zijn geworden en het hoofd boven water
moeten zien te houden. Naar de opvatting van mijn fractie mogen deze mensen
niet door een overheidsorgaan aan het lijntje gehouden worden.Ik moet zeggen met enige verwondering te hebben geluisterd naar de dubbele
moraal van sommige fracties. De VVD is de eerste die pleit voor hogere en
meer straffen als het om burgers gaat. Die partij gelooft ook in de opvoedkundige
waarde van het straffen, dat zou leiden tot minder criminaliteit en tot minder
fraude bij de sociale zekerheid. Als de overheid beboet moet worden omdat
zij zich niet aan de eigen regels houdt, is er ineens koudwatervrees. De VVD
gaat er bovendien van uit dat de overheid blijft recidiveren. Het heeft dus
geen zin. Men gaat er ook van uit dat de overheid hiermee de belastingbetaler
op kosten zal jagen. Het is geen consequente criminologische theorie.Mijn fractie juicht elk initiatief toe dat burgers soelaas kan bieden.
Toch heb ik enkele vragen. Op de eerste plaats vraagt mijn fractie zich af
waarom ervoor gekozen is, het wetsvoorstel facultatief te maken. De termijn
van vijf jaar is gek en weinig geloofwaardig. Inperking tot drie jaar is een
grote verbetering. Inperking tot twee of een jaar is nog beter. Ik wil bovendien
opgemerkt hebben dat met tijdige besluitvorming door de overheid ten principale
niet te marchanderen moet zijn. Ik vind niet dat bestuursorganen tijd vergund
moet worden om zich voor te bereiden op het volledig van kracht worden van
deze wet. Laat ik daarbij stellen dat burgers ook bij nieuwe wetgeving die
tijd zelden wordt vergund. Ik vraag de indieners om op dit punt een nota van
wijziging te overwegen. Hierover zijn al van verschillende kanten opmerkingen
gemaakt. Ik hoop dat wij in staat zijn om consensus te vormen over een periode
van een jaar.Op de tweede plaats vraag ik mij af of de in dit wetsvoorstel voorgeschreven
dwangsommen met een maximum van € 1260 voldoende prikkels in zich
bergen om bestuursorganen van hun heel soms luie krent af te krijgen. Ik vraag
mij af of de verbeuring van de dwangsommen overheidsorganen werkelijk raakt.
Graag een reactie.De heer Van Schijndel (VVD):In het bestuursrecht en de verhouding tussen overheid en burger is de
dwangsomregeling iets heel uitzonderlijks. Het is een soort noodgreep. De
overheid hoort zich aan de termijnen te houden. Daar schort het echter al
sinds twintig jaar aan. Is mevrouw Halsema van mening dat afhankelijk van
het belang, bijvoorbeeld bij grote projecten, veel hogere dwangsommen verbeurd
moeten kunnen worden?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik heb de vraag opgeworpen naar het risico dat zeker lage dwangsommen
ingecalculeerd worden. De overheden gaan er rekening mee houden dat burgers
de dwangsommen krijgen en boeken die gewoon in bij de financiën. Dan
moet wellicht overwogen worden om de dwangsommen hoger te stellen. Ik ga ervan
uit dat de overheden lerende organisaties zijn. Een hogere prikkel kan er
misschien toe leiden dat zij zich beter aan de eigen beslistermijnen houden.
De heer Van Schijndel hoeft dan niet bang te zijn dat de belastingbetaler
op kosten wordt gejaagd.De heer Van Schijndel (VVD):De burger kan toch altijd naar de bestuursrechter of naar de rechter voor
een kort geding om een voorziening of eventueel schadevergoeding te vragen?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waarom zou je dat doen als je het gemakkelijk kunt regelen? De burger
staat in zijn recht op dat moment. De overheid heeft zich immers aan de eigen
beslistermijnen te houden. De heer Van Schijndel zegt tegen de burger: de
overheid heeft dat niet gedaan en u kunt vervolgens een ingewikkelde gerechtelijke
gang beginnen. De burger staat in zijn recht, de beslistermijnen zijn niet
gehaald: hatsiekiedee! De overheid zal de gevolgen daarvan moeten merken.
Ik vind dat overigens ook niet heel erg gek. Het is heel logisch, wij hadden
het eigenlijk veel eerder moeten doen. Niemand is echter eerder op het idee
gekomen, althans niemand heeft het eerder tot een initiatiefwet gebracht.
De commissie-Scheltema heeft wel een vergelijkbaar idee naar voren gebracht,
maar dat vond de regering de afgelopen vier jaar niet interessant.Op de derde plaats lees ik in de herziene memorie van toelichting dat
geen dwangsom verschuldigd is als de ingebrekestelling onredelijk laat plaatsvindt.
Dat is riskant. Hoeveel burgers gaan er niet van uit dat dé overheid
heus nog wel met een beslissing komt? Is het redelijk dat zij in de kou komen
te staan en geen dwangsom krijgen als dé overheid, waarop zij trouwhartig
hebben gewacht, uiteindelijk geen beslissing neemt? Burgers die te goeder
trouw zijn, worden gestraft voor het in gebreke blijven van de overheid. Dat
is een rare constructie. Willen de indieners daar toch nog eens naar kijken?
Als de overheid langer wacht, moet dat in alle gevallen voor rekening van
de overheid zijn.Tot slot: is het eigenlijk wel juist om de verschuldigdheid van de dwangsom
te laten vaststellen door het overheidsorgaan dat zelf verantwoordelijk is
voor de trage besluitvorming? Dat is toch een beetje hetzelfde als de kalkoen
laten beslissen over het kerstdiner. Willen de indieners daarop ingaan? Dit
klemt eens te meer nu bestuursorganen ook een beslissing moeten nemen over
de vraag of de burger wel tijdig het bestuursorgaan in gebreke heeft gesteld.
Het bestuursorgaan wordt zo op een aantal momenten in staat gesteld om de
burger af te wimpelen terwijl hij gewoon een redelijke claim neerlegt.Mevrouw Fierens (PvdA):Mevrouw Halsema vindt het niet wenselijk als het bestuursorgaan daar zelf
over beslist. Er zou dan een derde moeten zijn die dit bepaalt. Dat maakt
de procedure wel ingewikkelder. Wij moeten oppassen voor de valkuil dat wij
een eenvoudige wet steeds ingewikkelder maken. Hoe gaat de GroenLinks-fractie
om met dat dilemma? Nu is het heel helder, klip en klaar: de bestuurder wordt
in gebreke gesteld door de burger. Een derde partij maakt het onnodig complex.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Misschien vergis ik mij, maar het kan toch gewoon bij wet worden vastgesteld,
of is dat onzin? Ik hoor daar graag het oordeel van de indieners over. Het
is niet de bedoeling om het onnodig te compliceren, maar wellicht
kan het niet anders. Ik dacht dat de mogelijkheid bestaat om dit in die wet
te regelen.Mevrouw Fierens (PvdA):Het hart van dit voorstel is – dat is ook het aantrekkelijke ervan –
een simpele procedure: een briefje naar het bestuursorgaan en de tikker gaat
lopen. Als je die procedure ingewikkelder maakt, zorgt dat voor meer administratieve
lasten, meer kosten en meer vertragingen. Hoe staat mevrouw Halsema in dit
dilemma?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nu snap ik eerlijk gezegd niet meer precies wat mevrouw Fierens bedoelt,
maar dat zal wel aan mij liggen. Het probleem is dat het bestuursorgaan zelf
vaststelt of al dan niet een dwangsom is verschuldigd. Dat is een beetje gek;
dat moet mevrouw Fierens toch met mij eens zijn.Mevrouw Fierens (PvdA):Dat het zo is geregeld, is juist zo prettig eenvoudig. Dat willen wij:
een eenvoudigere en snellere overheid.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voordat ik mij in een wespennest steek en uitkom op iets wat ik zelf niet
heb bedoeld, zal ik er nog eens naar kijken. Daarna leg ik iets voor aan de
indieners.De heer Van Schijndel (VVD):Op het gemeentelijke niveau is er vaak al een onafhankelijke instantie:
de gemeentelijke rekenkamer. Dat is een onafhankelijke instantie die eventueel
zou kunnen worden belast met die taak. Het bestuursorgaan kan de ingebrekestelling
doorgeven aan de rekenkamer en die kan deze vervolgens afhandelen. Het is
maar een idee.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik schuif deze vraag graag door naar de indieners.De heer Van der Staaij (SGP):In hoeverre denkt u dat er in de praktijk een probleem aan de orde is?
Het kan zijn dat burgemeester en wethouders die moesten beslissen de aanvraag
nog niet hebben gezien omdat die op een afdeling is blijven liggen. Het zou
kunnen dat een andere afdeling over de dwangsommen gaat. Wellicht kan het
via een organisatorische scheiding worden opgelost in de praktijk.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Die vraag schuif ik ook door. Als dat de oplossing is, ben ik van mijn
probleem af.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Ook de LPF-fractie complimenteert de indieners met het wetsvoorstel.
Het is op zijn plaats om de heer Wolfsen en de heer Luchtenveld een hart onder
de riem te steken. Wij kunnen ons goed vinden in de gedachte achter het wetsontwerp.
Er wordt een dwangmiddel geïntroduceerd om trage overheden sneller te
laten beslissen. Het is een uitstekend drukmiddel.Ik zie wel een risico. Op pagina 8 van de memorie van toelichting staat
iets over het moment dat de ingebrekestelling wordt ontvangen. Een bestuursorgaan
zou ter voorkoming van het betalen van een dwangsom heel snel een slecht onderbouwd
afwijzend besluit kunnen nemen om tijd te winnen. Hoe taxeren de indieners
dat risico? Hoe moet daarmee worden omgegaan? Zij schrijven dat er een politieke
prikkel moet zijn om dat risico niet te lopen. Men zal toch die boete willen
betalen, want anders kan het gebeuren wat mevrouw Fierens schetste, namelijk
dat iedereen op het stadhuis zich kapot zit te schamen. Dat zou prachtig zijn,
maar het is de vraag of men ervan leert. Bestaat het risico dat men de zaak
ontloopt?Ik vind de boetes laag. Ik weet niet of een bestuursorgaan er echt last
van heeft het betalen van een dwangsom van € 1200. Ik wil ook van
de ministers een oordeel horen over de hoogte van de bedragen. Is het geen
heel kleine stok waarmee de hond wordt geslagen?Een ander punt is de gewenningstermijn van vijf jaar. Ik ben het met mevrouw
Halsema eens dat de overheid nog vijf jaar de tijd geven feitelijk een loyaliteit
is naar wangedrag. Wij zeggen dan: u mag nog twee jaar uit de pas lopen en
pas daarna grijpen wij in. Dat moeten wij burgers niet voorhouden en ook onze
overheden niet. Ik ben voor een veel kortere termijn. De week die mevrouw
Fierens voorstelde, vind ik wel prettig overkomen.Wij spreken vandaag over een schandpaal waar wij overheden aan willen
nagelen op weg naar een beter en efficiënter apparaat. Misschien kan
dit ook nog op een andere wijze worden uitgevent. Kan er niet nog meer worden
gedaan dan alleen maar boetes opleggen? Er zijn verslagen van de ombudsman.
Ik dacht zelf aan advertenties, zoals oproepingen van de kantonrechter in
de kranten aan mensen die moeten voldoen aan een vordering. Er staan dan rijen
namen in de krant. Is het niet een idee om in de krant te zetten: vandaag
wordt opgeroepen de gemeente Sassenheim, Nieuwerkerk, Amersfoort enzovoort,
dus gemeenten die in gebreke blijken te zijn? Dat zou misschien een extra
element aan deze schandpaal kunnen zijn om overheden ertoe te bewegen om beschikkingen
op tijd af te geven.De heer Dittrich vroeg zich in zijn betoog af hoe het komt dat de overheid
zo traag is, zo tragisch langzaam en zo laks. Ik denk dat het antwoord daarop
is dat er geen concurrentie is. De overheid is zo traag en laks omdat zij
geen concurrenten kent. Kijk naar een tv-zender als Talpa. Daar worden momenteel
met veel geld bedroevend slechte programma's gemaakt. Wat zien wij? De kijkers
lopen weg; mensen kijken naar RTL of naar de publieke omroepen. Ik noem ook
het voorbeeld van politieke partijen: sommige partijen worden momenteel leeggezogen.
In dit verband kunnen wij elkaar aankijken. Andere partijen winnen daarbij.Dat is een gezond systeem. Immers, er is concurrentie. Als iemand faalt,
kijken de mensen waar de boterham wel gesmeerd kan worden. Dat is ook steeds
mijn fundamentele kritiek. Ik kijk nu minister Pechtold aan. Misschien kan
hij hierop ingaan. Hoe komt het dat de overheid zo slecht in staat is om haar
eigen concurrent te spelen? Waar blijft de spiegel? Waar blijft het antwoord
om inefficiënties op te lossen, om veel effectiever te zijn en om sneller
beschikkingen te maken? Blijkbaar is er geen gezond verstand om burgers snel
service te verlenen. Dat mechanisme ontbreekt en daarom vind ik het heel goed
dat wij extra kritisch zijn op het overheidsoptreden, het functioneren van
de overheid. Daarom vind ik het ook goed dat er boetes worden uitgedeeld,
als service achterwege blijft. Tegen deze achtergrond maak ik nogmaals mijn complimenten aan de indieners.
Ik voer hierbij graag als laatste spreker het woord. Namens de LPF spreek
ik steun voor dit wetsvoorstel uit.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Eerdmans beoogt toch niet de marktwerking te introduceren bij
bijvoorbeeld de verlening van bouwvergunningen?De heer Eerdmans (LPF):Nee, je kunt geen tweede overheid opbouwen, al zou je dat willen. Dit
geeft wel nogmaals aan dat je veel kritischer in de spiegel moet kijken, als
het om het eigen functioneren gaat. Als je geen concurrent hebt, zul je die
dus zelf moeten creëren door heel kritisch te zijn. Ik vind dat ambtenaren
en overheidsdienaren, ook wijzelf, extra kritisch moeten zijn op het eigen
functioneren, omdat de burger geen andere kant op kan dan die van de overheid.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Op een nader te bepalen moment wordt de behandeling van dit initiatiefwetsvoorstel
voortgezet.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4370-4385.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl