Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 926-939

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-04-2005

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 21, pagina 926-939

22-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28509Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging en aanvulling van een aantal bepalingen in het Wetboek van Strafvordering met betrekking tot de betekening van gerechtelijke mededelingen in strafzaken (29805)Pagina 859-859
Voortzetting van het debat over de ruimtelijk-economische ontwikkeling in Nederland, over de motie-Meindertsma c.s. over het beschikbaar stellen van de kennis over EU-beleid (XXI-A), de motie-Meindertsma c.s. over het aangeven van participatiemogelijkheden voor burgers en ngo's (XXI-B) en de motie-Lemstra c.s. over langetermijninvesteringsstrategieën inzake grote nationale investeringen (XXI-C)Pagina 879-915
Behandeling van het wetsvoorstel Aanvulling van het inkomen van ouderen met een bescheiden inkomen en aanpassing berekening vakantie-uitkering voor uitkeringsgerechtigden (Wet inkomensaanvulling 2005) (30005)Pagina 926-926
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 926-939
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 915-926
Presentie en opening (dinsdag 22 maart 2005)Pagina 859-859
Behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 859-879

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van
de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester
(28509).De beraadslaging wordt hervat.De heer Van Thijn (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige antwoord
en voor zijn oprechte poging om ruimte te scheppen voor de verschillende invalshoeken.
Maar onze indruk is dat hij onvoldoende ruimte heeft gekregen van de coalitiepartners
enerzijds en van het kabinet anderzijds. Ik kom daar nog op terug. De minister
heeft gezegd dat de kern van het debat van vandaag is dat de grondwetgever
de wetgever de vrijheid laat. Wij hebben moeten vaststellen dat de wetgever
die vrijheid niet heeft. Er is een regeerakkoord en er liggen panklare wetsvoorstellen.
Er zijn verschillende opties, zoals die van ons, namelijk verkiezing van de
burgemeester door de raad. Er is echter maar één optie aan de
orde en dat is de optie van de minister. Wat het hoofdpunt betreft, is de
onomkeerbaarheid van het proces dat de minister in gang wil zetten, fnuikend
voor het democratisch gehalte van het debat, want het proces is in feite dichtgeschroeid.Ik constateer dat noch het CDA, noch de VVD erg veel ruimte heeft gegeven.
Zij zijn überhaupt niet op de vraagstukken ingegaan die door ons aan
de orde zijn gesteld. Zij vinden dat dit debat niet hier maar elders gevoerd
moet worden. Wij hebben ons enorm verbaasd over de opstelling van het CDA.
Het wil wel meewerken aan het verwijderen van de burgemeestersbenoeming uit
de Grondwet mits die er straks weer in zal komen. Van deconstitutionalisering
naar reconstitutionalisering. Dat doet mij denken aan de Belgische koning
die een dag aftrad om de abortuswetgeving niet te hoeven tekenen. Wij vinden
die houding niet erg consistent, maar ook niet erg behulpzaam ten opzichte
van de minister.De heer Dölle (CDA):Voordat de vergelijking met het Belgisch koningshuis ons boven het hoofd
groeit, wijs ik erop dat wij niet hebben gezegd dat wij voor het wetsvoorstel
zullen stemmen mits het vervolgens weer gereconstitutionaliseerd wordt. Die
weergave is zeker niet gespeend van fantasie. Ik herken mij daar helemaal
niet in. Wij hebben wel in een ander verband over reconstitutionalisering
gesproken. Ik kom daar in mijn termijn nog op terug, die het karakter van
een stemverklaring zal hebben.De heer Van Thijn (PvdA):Ik ben zeer benieuwd.Ik vergis mij er toch niet in dat de VVD met een zekere gretigheid heeft
vastgesteld dat met deze voorstellen de weg naar een verkiezing van de burgemeester
door de raad is afgesneden en dat dit pure winst is. Dit bevestigt onze indruk
dat de democratische gang van zaken, het open overleg, volledig is afgegrendeld.D66 heeft in een interessant betoog, maar weinig relevant voor het bieden
van een helpende hand aan de minister, vastgesteld dat de VVD-wens om een
sterke burgemeester te realiseren – die in dit debat overigens niet
aan de orde is geweest – niet past in het constitutionele regime. Met
andere woorden: er is nog altijd hopeloze verdeeldheid tussen de drie coalitiepartners.De heer Engels (D66):Ik wil vandaag minstens één keer een interruptie geplaatst
hebben en dit lijkt mij een goed moment, omdat het gaat over de coalitie,
waarvan wij deel uitmaken. Ik maak van deze gelegenheid gebruik om tegen de
heer Van Heukelum te zeggen dat het niet aan hem heeft gelegen dat de contextuele
grenzen van deze grondwetsherziening zijn opgerekt. Dit punt is daarmee van
de baan. Er is geen sprake van een hopeloze verdeeldheid. De opmerkingen van
de VVD illustreren juist dat er op basis van wetgeving die nu voorligt bij
de Tweede Kamer nog ruimte is voor de noodzaak om daarover een open debat
te voeren. U spreekt over modaliteiten, zoals een "zware" burgemeester die
zou afstuiten op de Grondwet. U bent op vele opmerkingen nog niet ingegaan,
bijvoorbeeld dat de door de raad gekozen burgemeester volkomen systeemvreemd
is in het dualistisch bestel. De vraag is of daar niet de conclusie uit getrokken
moet worden dat degenen die dat model voorstaan, zichzelf buiten het democratische
proces plaatsen in plaats van dat zij anderen daarvan de schuld geven.De heer Van Thijn (PvdA):Ik ben in ieder geval blij dat de heren weer in gesprek zijn en dat wij
daarvan getuige mogen zijn. Ik zou een aantal voor- en nadelen kunnen noemen
van een verkiezing door de raad, maar ik heb nu juist begrepen dat dit niet
aan de orde is. De openheid van het debat beperkt zich dus tot de ene modaliteit
van het regeerakkoord.Mevrouw de voorzitter. Ik heb in mijn betoog twee onderwerpen centraal
gesteld. De minister heeft daarop gereageerd. Ik heb gesproken over de fasering.
Het is ons geworden dat de big bang dus niet doorgaat. Dat was al meegedeeld,
dus dat is geen nieuws. Wij hebben nog geen flauw idee hoe de fasering er
uit zal zien. Dat plaatst ons voor een enorm dilemma, want naarmate wij daar
meer informatie over willen hebben, begeven wij ons enerzijds op het pad van
de overzijde van het Binnenhof, en dat willen wij ook niet, maar anderzijds
tasten wij zonder die informatie in het duister en moeten wij een oordeel
baseren op een modaliteit die wij niet kennen.Tijdens het debat hebben wij aan de interruptiemicrofoon nog de gedachte
geopperd dat als je de gemeenten de maat neemt – de een is wel toe aan
de verkiezing van een burgemeester en de ander niet, afhankelijk van het welslagen
van de dualiseringsoperatie – het oordeel kan worden overgelaten aan
die gemeenten. Waarom worden de gemeenten niet uitgenodigd om zelf te kiezen
tussen de ene of de andere modaliteit? Wat is daar eigenlijk op tegen als
wij gewikkeld zijn in een proces van democratische vernieuwing? Waarom moeten
wij de gemeenten de vernieuwing door de strot duwen? Waarom zouden wij hen
zelf niet kunnen vragen om hier een verlossend woord te spreken? Ik zou hierop
nog graag de reactie van de minister vernemen, want hij wees die gedachte
wel heel snel van de hand.Het tweede punt dat ik aan de orde wil stellen, is de politiebevoegdheid.
De minister heeft een poging gedaan om geruststellende woorden te spreken,
erkennend dat hier een majeur probleem aan de orde is, want wie wil er nu
een burgemeester kiezen die onvoldoende te vertellen heeft over het belangrijkste
onderdeel van zijn beleid, namelijk de politie. De minister heeft in de eerste
plaats een beetje gegoocheld met woorden en hij heeft toegegeven dat dit geen
toeval is. Dit kan ook niet, omdat in "politieland" de woorden gezag en beheer
heel bekende woorden zijn. Minister Remkes heeft gisteravond de troostrijke woorden gesproken dat
het gezag in deze kabinetsperiode niet ter discussie staat. Dit deed mij even
denken aan de heer Docters van Leeuwen die voor de camera van een briefje
moest uitspreken dat het gezag van zijn minister niet ter discussie stond.
Minister Remkes heeft dit blijkbaar willen zeggen over zijn collega van bestuurlijke
vernieuwing, maar hij heeft zijn woorden niet per ongeluk gekozen. De heer
Remkes heeft niet voor niets gesproken over gezag en niet over beheer.Nu zegt deze minister dat in ieder geval vaststaat dat er in deze kabinetsperiode
niet zal worden gesleuteld aan de zeggenschap en de invloed van de burgemeester
en met name de korpsbeheerder over de politie. Blijkbaar heeft hij niet de
ruimte gekregen – anders had hij die wel gepakt – om regelrecht
over het beheer te spreken.Nog afgezien van het feit dat deze kabinetsperiode normaal gesproken niet
meer zo lang duurt, stelt een toezegging dat er in deze kabinetsperiode geen
voorstellen zullen worden gedaan in die richting, ons niet tevreden, omdat
wij echt denken aan het politiebestel en de lokale inbedding op een wat langere
termijn. Wij zouden niet willen dat een volgend kabinet voor het blok zou
worden gezet zoals ook gebeurt met het stelsel van de verkiezing van de burgemeester.Al met al vinden wij het verkieslijk om de invoering van de gekozen burgemeester
in welke variant dan ook, in een rustiger tempo voor te bereiden en die niet
in 2006, maar in 2010 integraal in te voeren. Te zijner tijd moeten daar dan
ook de nodige grondwetsvoorzieningen voor worden getroffen.Op dit moment, bij de huidige stand van zaken, zal ik mijn fractie moeten
adviseren om haar stem aan de grondwetsherziening te onthouden.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. De minister voor Bestuurlijke Vernieuwing heeft niet alleen
tot taak om te letten op de kroonjuwelen van zijn partij, maar ook en vooral
om toe te zien op de juwelen van de democratie. Als mijn fractie vandaag en
onder deze voorwaarden de oude burgemeester uit de Grondwet haalt, krijgen
wij een nieuwe burgemeester die wij in grote meerderheid niet willen. Anderhalve
eeuw staat de burgemeester al in de Grondwet. Dat blijft zo tot het moment
waarop wij besluiten om de aanstelling van de burgemeester te veranderen:
dan halen wij hem uit de Grondwet.Vervolgens wil de CDA-fractie de nieuwe burgemeester weer in de Grondwet
zetten. De scheidsrechter mag een fluitje hebben, maar moet die weer inleveren
op het moment dat er een overtreding wordt begaan. De minister heeft terecht
opgemerkt dat dit weinig consistent is. Ik ben dat met hem eens, maar dat
geldt lang niet voor alle punten. Als senaatsfractie heeft mijn fractie de
verantwoordelijkheid om te kijken naar de grondwettelijkheid, de uitvoerbaarheid
en de consistentie van voorliggende voorstellen.De grondwettelijkheid. De minister heeft gezegd dat de gemeenteraad het
belangrijkste orgaan moet blijven. Hij heeft gesproken over het hoofdschap
dat in de Grondwet is opgenomen. Hoe verhoudt zich dat tot zijn voorstel voor
de direct gekozen burgemeester?De uitvoerbaarheid. Wij hebben uitgebreid gesproken over de dualisering
en de problemen die zich daarbij in veel gemeenten voordoen. De minister is
met een toezegging gekomen: een gefaseerde invoering, deels in 2006 en deels
in 2010. Over 2006 spreekt hij over een beperkt aantal gemeenten waarin de
rechtstreeks gekozen burgemeester kan worden ingevoerd. Vager kun je het niet
omschrijven. Voor mijn fractie is het in ieder geval veel te vaag.De heer Van Thijn heeft voorgesteld om de gemeenten dan maar zelf te laten
bepalen of zij wel of niet de voorkeur geven aan de burgemeester van de minister.
Dat is heel democratisch, maar ook de minister lijkt hier niet zo heel veel
voor te voelen. Ik zou de minister willen oproepen om te laten zien dat hij
ook hier de kunst van het loslaten beheerst.Mijn fractie staat voor een aantal dilemma's. Als wij in 2006 gaan experimenteren
in een aantal grote gemeenten, doen wij dat juist in die gemeenten waar de
problemen met de bevoegdheden op het gebied van orde en veiligheid het grootst
zijn. Dat is een dilemma voor mijn fractie.Een ander dilemma is dat wij twee typen burgemeester naast elkaar krijgen.
Ik weet wel een uitweg. Wij kunnen ze bijvoorbeeld allemaal in 2010 laten
kiezen.De minister heeft een toezegging gedaan over de fasering. Dat is ook een
dilemma voor mijn fractie, want die fasering moet nader worden ingevuld in
de Tweede Kamer. Daar hebben wij vanavond helaas niet zo veel aan! Nog een
dilemma. Hoe die uitwerking van de fasering eruit gaat zien, is niet aan de
Eerste Kamer en zelfs niet aan de Tweede Kamer. Voor een belangrijk deel beslissen
de fracties van het CDA en de VVD hier namelijk over. Morgen voeren zij daarover
geheim overleg. Deze toezegging kan ik vanavond dus niet bij mijn besluitvorming
betrekken.Politie en veiligheid. De minister zegt dat het gezag van de burgemeester
niet ter discussie staat. Dat wil ik wel geloven! Het was een aardige voorzet
van de heer Remkes die de heer De Graaf aardig heeft ingekopt. Het was echter
niet wat wij vroegen. Wij vroegen naar de bevoegdheden en de beheerstaken
van de burgemeester.De minister zei dat de rechtstreeks gekozen burgemeester geen belemmering
mag zijn voor het beheer van de politie. Maar hoe dan? Het is allemaal nogal
vaag. Wij hebben om harde toezeggingen gevraagd, maar wij hebben boterzachte
toezeggingen gekregen. Mijn fractie is daarover teleurgesteld.De minister heeft in zijn bijdrage waarschijnlijk niet voor niets vooral
over het verleden gesproken. Hij heeft heel weinig gezegd over het heden.
Als historicus heeft mij dat zeer bevredigd, maar als politicus kan mij dat
niet bekoren. Ik heb eigenlijk niets gehoord in de bijdrage van de minister
wat ik niet al wist. Ik heb het idee dat ik tegenover een minister sta die
wel wil, maar die niet kan bewegen.Voorzitter. Wij kunnen de minister niet de ruimte geven die hij niet krijgt
van de regeringscoalitie en die hij niet krijgt van de regeringspartijen.
Dat kan en mag de minister ook niet van ons verwachten. Ik begon mijn bijdrage
in eerste termijn met de opmerking: "De gekozen burgemeester had een feestelijke
verbetering moeten worden van de lokale democratie, maar eindigt, naar het
zich laat aanzien, in een bestuurlijke kater." Die zin blijft staan. Ik heb
in de bijdrage van de minister niets gehoord wat die angst kan wegnemen. Voorstemmen
 vandaag is niet goed, tegenstemmen is niet ideaal. Wat zou
de minister van uitstel vinden? Dan kunnen wij opnieuw een open debat voeren,
zodat de minister zijn valse start goed kan maken en fris kan beginnen. Een
open debat over de lokale democratie en de positie van de burgemeester daarin.
Dat levert een uitkomst op, die wij in het voorjaar van 2006 kunnen voorleggen
aan de kiezers. Dan zouden wij het zelfs al in 2010 netjes kunnen invoeren.De heer Van Heukelum (VVD):Voorzitter. Ik kan betrekkelijk kort zijn. Allereerst wil ik de minister
danken voor zijn reactie op datgene wat wij in eerste termijn hebben gezegd.Ik wil nog even terugkomen op artikel 125, lid 1, het hoofdschap van de
raad. Het valt te betreuren dat de minister niet bereid is om daarover nu
al enige toezegging te doen. Daarover hebben wij een verschil van mening.
Ik ben en blijf van mening dat de huidige formulering van artikel 125 niet
of nauwelijks inhoud heeft en dat er totaal verschillend over wordt gedacht.
Mijn fractie zal afwachten hoe de positie van de burgemeester in de nieuwe
wetgeving – als die er komt – wordt vastgelegd. Op dit punt zal
mijn fractie dan ongetwijfeld nog terugkomen.Bij interruptie heb ik al aangegeven er niet zo gelukkig mee te zijn dat
in feite een voorschot wordt genomen op de discussie over de gekozen burgemeester,
zoals die aan de overkant nog moet plaatsvinden. Ik betreur dat de minister
er toch op is ingegaan, hoewel ik het begrijp. De verleiding is groot om eraan
mee te doen, maar dat zal ik niet doen. In eerste termijn heb ik dat niet
gedaan en ook nu zal ik het niet doen. De minister heeft een aantal dingen
gezegd, toegezegd of niet toegezegd, maar ik ga ervan uit dat de finale besluitvorming
te zijner tijd in gemeen overleg tussen de Tweede Kamer en het kabinet zal
plaatsvinden.De heer Platvoet (GroenLinks):De VVD-fractie moet klare wijn schenken. Ik hing aan de lippen van mevrouw
Van den Broek-Laman Trip – in overdrachtelijke zin want ik zag haar
op televisie – toen ik haar hoorde zeggen dat dit debat ook voor de
VVD-fractie nog lang geen gelopen race was omdat zij nog wat toezeggingen
wilde van de minister over de versterking van de positie van de burgemeester.
Iedereen die het interview heeft gezien, kan mij daarin volgen. Ik verwacht
eigenlijk dat u in tweede termijn die vlag van uw fractievoorzitter overneemt
en dit bij de minister op zijn bordje deponeert.De heer Van Heukelum (VVD):Ik begrijp dat u dat wilt. Ik heb overigens een ander interview met mevrouw
Van den Broek gehoord dan u blijkbaar hebt gehoord. Zij heeft inderdaad namens
de VVD-fractie gezegd: wij zullen voorstemmen, mits er een sterke burgemeester
komt. In mijn eerste termijn heb ik aangegeven dat mijn fractie vindt dat
de wetsvoorstellen die er liggen, voldoende zijn om onze positie te bepalen.
Dat laat onverlet dat wij uiteraard nog komen te praten over die wetsvoorstellen.De heer Platvoet (GroenLinks):U vindt de burgemeester nu voldoende sterk?De heer Van Heukelum (VVD):Ik zal aan het eind van mijn betoog nog eens herhalen waarom ik hem voldoende
sterk vind.De heer Platvoet (GroenLinks):Zij heeft het in dat interview wel degelijk voorwaardelijk gesteld. U
kruipt er nu onder uit, maar goed.De heer Van Heukelum (VVD):Ik kruip er helemaal niet onder uit, ik vind dat aan die voorwaarde is
voldaan.De heer Platvoet (GroenLinks):Nee, want zij kende het wetsvoorstel al op dat moment. Het moest een sterkere
burgemeester worden. Van Aartsen laat ook niet na om dat op elke spreekbeurt
in het land te verkondigen. Ik vind het prima als dat in het land en voor
de televisie gebeurt, maar dan moet de VVD het ook hier doen.De heer Van Heukelum (VVD):Vanmorgen heb ik nogmaals aangegeven dat ik vind dat het bij dit debat
niet moet gaan om – er moet ook geen voorschot op worden genomen –
de wetsvoorstellen zoals die aan de overkant liggen. Daarin ben ik buitengewoon
zuiver geweest. Ik wil mij nu niet laten verleiden om er wel een voorschot
op te nemen. Wij zullen er te zijner tijd ook nog in dit huis over aan de
praat komen, en dan bezien wij wat wij er als fractie mee doen.Voorzitter. In eerste termijn heb ik al gezegd dat ik namens mijn fractie
onze zegeningen tel. Aan de wetsvoorstellen zoals die thans bij de Tweede
Kamer liggen wordt ongetwijfeld nog het nodige geschaafd. Maar één
ding staat vast: met deze wetsvoorstellen is de weg naar een door de raad
gekozen burgemeester, waar wij faliekant tegen zijn, afgesloten. Voor mijn
fractie is dat pure winst.De heer Van Thijn heeft zijn betoog in eerste termijn beëindigd door
zich wat zorgelijk uit te spreken over het feit dat koning Gilgamesh zich
mogelijkerwijs in zijn graf zal omdraaien. Volgens mij heeft de heer Van Thijn
iets met omdraaiende lijken. In de eerste lezing van dit wetsvoorstel, in
januari drie jaar geleden, eindigde hij namelijk met de volgende woorden:
"In elk geval moet worden voorkomen, zo houd ik de heer Luijten voor" –
en zo houd ik nu de heer Van Thijn voor – "dat Thorbecke zich wederom,
zoveel jaar na dato, in zijn graf zou moeten omdraaien." Dat geef ik de heer
Van Thijn graag mee.De heer Van Thijn (PvdA):Ik neem mijn woorden terug, want het gaat hierbij om een onomkeerbaar
proces.De heer Van Heukelum (VVD):Laat hij zich maar omkeren dan!Voorzitter. Al in eerste termijn mocht het duidelijk zijn, maar dat mag
het nu zeker in tweede termijn zijn, dat mijn fractie voor de voorliggende
grondwetswijziging zal stemmen.De heer Engels (D66):Mevrouw de voorzitter. Hoewel het niet de wens van mijn fractie was, heeft
het debat over de grondwetswijziging zich nu toch verbreed naar toekomstige
wetgeving over de positie van een gekozen burgemeester. De heer Van Thijn
heeft Van der Hoeven aangehaald, die ik overigens ook zeer bewonder. Met deze
verwijzing is het sluitstuk van dit debat dus niet meer zozeer gericht op
de formele reikwijdte van de onderhavige grondwetswijziging, als wel op de
 feitelijke context of ambiance van de politieke discussie over
de gekozen burgemeester. Dat is een politieke realiteit. Daarom veroorloof
ik het mij om daarover nu in tweede termijn nog een enkele opmerking te maken.
Zonder dat mijn fractie er expliciet om heeft gevraagd, heeft de minister
over de fasering een heel belangrijk signaal afgegeven. Dat geldt zeker als
je bedenkt dat wij nu spreken binnen de context van een grondwetswijziging
voor deconstitutionalisering. Mijn fractie is van oordeel dat wij op dit moment
niet hoeven te beschikken over exacte kennis van de modaliteit. Dat hoort
nu in eerste instantie toch thuis in het debat tussen regering en Tweede Kamer.In dat verband is gevraagd waarom wij het niet aan de gemeente kunnen
overlaten. Dat zou immers democratisch zijn. Anders dan men misschien zou
verwachten is dat niet de weg die wij zouden willen gaan. Er zijn twee argumenten
voor. In de eerste plaats is in artikel 132 van de Grondwet bepaald dat de
wetgever de inrichting van het provinciale en gemeentelijke bestuur regelt.
Wij hebben dat ook altijd gedaan. In de tweede plaats dateert het beginsel
van een uniforme inrichting van het gemeente- en provinciebestuur uit de tijd
van Thorbecke. Het was namelijk een van zijn belangrijke grondbeginselen van
de inrichting van het gemeentelijk bestel. Op zichzelf klinkt het heel aantrekkelijk
om nu opeens te beslissen dat gemeenten zelf mogen besluiten over een zeer
belangrijk inrichtingspunt. Wij hebben dat echter bij bijvoorbeeld de dualisering
helemaal niet overwogen. Het zou volkomen in strijd zijn met de weg die wij
tot nu toe hebben gevolgd.De heer Platvoet (GroenLinks):Een uniforme staatsinrichting, ook op lokaal niveau, is er natuurlijk
ook niet als de gefaseerde invoering plaatsvindt die het kabinet voorstelt.
De minister wil namelijk de gekozen burgemeester in 2006 invoeren in grote
steden en niet in kleine gemeenten. Het eerste argument, namelijk dat de wetgever
over de inrichting van het gemeentebestuur gaat, lijkt mij ook niet erg valide.
Het lijkt mij ook heel logisch. In een wet kan natuurlijk worden vastgelegd
dat de keuzevrijheid bij de gemeenten komt. Zij kunnen dan beslissen of ze
een direct gekozen burgemeester willen of een burgemeester gekozen door de
gemeenteraad. Dat hebben twee partijen nu al bepleit. Misschien komt er straks
nog een derde bij. Dat lijkt mij een fantastische uitweg, ook voor D66.De heer Engels (D66):Het spijt mij verschrikkelijk, maar hoezeer ik met de heer Platvoet allerlei
paden voor verdere democratisering zou willen opgaan, op dit punt is het gewoon
niet mogelijk. Wij hebben namelijk eenmaal gekozen om de wetgever dat soort
beslissingen te laten nemen. Dat geldt onder meer als het gaat om de inrichting
van het gemeentebestuur.De heer Platvoet (GroenLinks):Dus u ontkracht nu ook wat wij in eerste termijn nog in een interruptiedebat
uitwisselden? U zegt: wij hebben een keuze gemaakt en dat is het gewoon. Dat
open debat waar wij het over hadden met die open uitkomst, dat u nog verdedigde
in eerste termijn, is er in tweede termijn niet meer.De heer Engels (D66):U gaat nu echt appels met peren vergelijken. Ik heb het nu over een heel
andere discussie, namelijk die over de vraag of de keuze met betrekking tot
de invoering van een gekozen burgemeester moet worden overgelaten aan de gemeenteraad.
In eerste termijn hebben wij gesproken over de vraag of überhaupt over
dit fenomeen een open discussie plaatsvindt.De heer Platvoet (GroenLinks):De inzet daarvan was natuurlijk een open discussie over de meest wenselijke
vorm van het kiezen van een burgemeester.De heer Engels (D66):Wij voeren elke open discussie binnen de grenzen van de Grondwet en de
wet zoals die op dit moment bestaan. Dat zult u toch niet ontkennen.De heer Platvoet (GroenLinks):U voert een open discussie binnen de grenzen van het regeerakkoord. Dat
is juist het probleem.De heer Engels (D66):Nee, ik heb nu tot twee keer toe heel duidelijk gemaakt dat dit niet de
grenzen zijn waar mijn fractie vanuit gaat.De heer Platvoet (GroenLinks):Kunt u accepteren dat de uitkomst van de discussie iets kan zijn dat in
strijd is met het regeerakkoord op dit punt?De heer Engels (D66):Dat zou in theorie heel goed mogelijk zijn.De heer Platvoet (GroenLinks):Ja, natuurlijk. Zou u dat ook voor uw rekening willen nemen?De heer Engels (D66):Dat hangt ervan af wat de uitkomst van zo'n open discussie is.De heer Platvoet (GroenLinks):Wij praten niet over 88 modellen. Wij praten over twee modellen, namelijk
de bevolking kiest de burgemeester of de gemeenteraad kiest de burgemeester.De heer Engels (D66):Daar wil ik heel helder over zijn. Dat heb ik net ook al aan de heer Van
Thijn laten weten. De door raad gekozen burgemeester is voor mijn fractie
geen optie omdat die volkomen systeemvreemd is in onze optiek. Dat is volkomen
helder.De heer Platvoet (GroenLinks):Daar wil ik ook nog iets over zeggen. Ik had het al opgeschreven voor
mijn eigen termijn. Ik vind het een onzinargument dat de door de raad gekozen
burgemeester wezensvreemd is. De burgemeester is immers lid van een college
van burgemeester en wethouders en de wethouders worden ook gekozen door de
gemeenteraad.De heer Engels (D66):Ik sluit niet uit dat deze discussie nog op een andere manier een vervolg
krijgt.Ik heb nog een opmerking over de politie. De heer Van Thijn vroeg waarom
er niet regelrecht over het beheer wordt gesproken en wordt gezegd dat de
bevoegdheden zo blijven als zij nu zijn. Ik had het idee dat er in het debat
over de politie steeds een verschuiving plaatsvindt waar het gaat over de
verhouding tussen gezag en beheer. Ik heb het idee dat het verhaal zich op
een gegeven moment heeft toegespitst op de positie van de korpsbeheerders.
Ik heb het kabinet heel duidelijk horen zeggen dat de invoering van de gekozen
burgemeester op geen enkele manier een beletsel is om de huidige bevoegdheden
ten aanzien van het gezag over en het beheer van de politie te handhaven.
Ik trek daar de conclusie uit dat de lokale inbedding van de
politiebevoegdheden gewaarborgd blijft.De slotconclusie van de heer Van Thijn is dat de gekozen burgemeester
integraal zou moeten worden ingevoerd in 2010 inclusief de daarbij behorende
herzieningen van de Grondwet, welke dat ook zouden zijn. Mijn vraag is wat
in dat verband precies zijn uitspraak betekent dat dit geldt voor de huidige
omstandigheden of onder de huidige omstandigheden. Welke omstandigheden zijn
dat precies en wat zou ons ertoe moeten nopen om het hele verhaal af te blazen
en inderdaad met een grondwetsherziening aan te koersen op invoering in 2010?
Mijn fractie ziet dat op dit moment niet. Wij blijven vinden dat er geen enkele
reden is om in deze tweede lezing af te zien van de deconstitutionalisering
van de benoemde burgemeester.Het debat heeft zich voor een deel verbreed naar de toekomstige positie
van de gekozen burgemeester. Wij hebben ons uiteraard gebogen over de serieuze
vragen en bezorgdheden die met name van de zijde van de PvdA-fractie naar
voren zijn gebracht. Wij zijn er vooralsnog onvoldoende van overtuigd dat
die aanleiding zouden kunnen zijn om af te zien van instemming met deze deconstitutionalisering.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Als ik het door een politieke bril bekijk, vind ik dat het
een wat vreemd debat is geweest. De vraag is wie nu eigenlijk dit voorstel
verdedigt. De minister doet dat natuurlijk. Daar wordt hij voor betaald en
hij heeft er ook zijn ziel en zaligheid aan verkocht. Als ik rondkijk in deze
zaal en kijk naar de manier waarop het debat tot nu toe is verlopen, valt
mij op dat door de coalitiepartijen niet heldhaftig wordt gestreden voor het
binnenloodsen van deze grondwetswijziging. Ik heb al iets over de opstelling
van de VVD-fractie gezegd. Die heeft laten doorschemeren dat zij eigenlijk
vindt dat er nog wel wat meer bevoegdheden naar die burgemeester moeten gaan.
Mijn interpretatie van de CDA-opstelling is eigenlijk dat die fractie het
wel mooi vindt wanneer andere fracties de kastanjes uit het vuur halen in
die zin dat zij er wellicht toe geneigd is om de grondwetswijziging te verwerpen.
Er gebeurt dan iets wat in het verkiezingsprogramma van het CDA staat.De heer Dölle (CDA):Dat staat niet in het verkiezingsprogramma van het CDA.De heer Platvoet (GroenLinks):De kroonbenoeming staat in uw verkiezingsprogramma.De heer Dölle (CDA):Ja, die wel.De heer Platvoet (GroenLinks):Dat bedoel ik ook. Wij praten toch over een grondwetswijziging om de kroonbenoeming
uit de Grondwet te halen?De heer Dölle (CDA):Wij hebben het nu over de deconstitutionalisering. U betrekt er steeds
van alles bij. Het gaat een beetje te ver om iets aan een fractie toe te schrijven,
waarvan zij op geen enkel moment blijk heeft gegeven. Dat doet u nu. Als er
één fractie is die wat opvallend opereert, is dat wel om met
de woorden van mevrouw Halsema te spreken "mijn Eerste-Kamerfractie". Ik doel
op het verschil in opstelling tussen GroenLinks aan de overzijde en GroenLinks
hier. U hebt hier voor de eerste lezing gestemd en nu bent u tegen. Dat wil
ik op zijn minst "capricieus" gedrag noemen.De heer Platvoet (GroenLinks):In eerste termijn heb ik haarfijn, haarscherp en omstandig uitgelegd waarom
wij onze analyse maken. Wij zijn daar niet de enige in. De situatie waarin
de eerste lezing tot stand kwam en de situatie waarin de tweede lezing tot
stand is gekomen, verschillen enorm. Nu praten wij namelijk over het dubbelbesluit.
Dat kunt u ook niet ontkennen. Dit is door iedereen erkend. Dat is voor ons
een belangrijke reden om ons op te stellen zoals wij doen.De heer Dölle (CDA):Bij deze opstelling is er sprake van constitutioneel power play. Dit is
bij de PvdA ook enigszins het geval. U gebruikt uw stem (ik stem voor of tegen)
afhankelijk van een buitenconstitutioneel onderwerp. In het ene geval is dat
de inhoud van de Politiewet en in het andere geval de inhoud van de Kieswet
en de Gemeentewet die nu bij de Tweede Kamer aan de orde zijn. Dat is toch
het instrumentaliseren van het stemgedrag bij gelegenheid van een grondwetsherziening?De heer Platvoet (GroenLinks):Dat hebben wij niet gedaan. Dat is het regeerakkoord geweest. Vervolgens
was dat dit kabinet. Als deze grondwetswijziging wordt doorgevoerd, heeft
dat een wet tot gevolg die de direct gekozen burgemeester regelt. Wij moeten
bekijken of dat te handhaven is en of dat verstandig is. Tevens moeten wij
bekijken of dat uit wettelijk oogpunt een goede weg is. Daarom is het dubbelbesluit
voor ons een vaststaand gegeven. Dat heb ik ook betoogd in eerste termijn.De heer Dölle (CDA):Ik probeer het nog een keer. Ik verval ook in uw vaste stiel van het interrumperen.
In de Tweede Kamer heeft uw fractie zich drie keer uitgesproken en hier in
de Eerste Kamer twee keer: een keer bij de schriftelijke voorbereiding van
"Peper" en een keer bij de eerste lezing voor deconstitutionalisering. Daar
ziet u nu van af, omdat er een regeerakkoord is. Een regeerakkoord is inderdaad
een politiek feit van de eerste orde. Het is ook een feit dat dit zo hoort
bij het Nederlandse parlementaire stelsel. Ik meen dat linkse partijen, met
name ook uw partij, een grote waarde hechten aan het fenomeen programma-akkoord
op gemeentelijk niveau en regeerakkoord op landelijk niveau. Daarin wordt
als het ware de politieke macht uit de verkiezingsbus overgebracht naar het
regeerbeleid. Dat is toch heel normaal?De heer Platvoet (GroenLinks):Dat is volkomen normaal. Als acht initiatiefnemers van een ander Nederland
het voor elkaar krijgen dat er een linkse coalitie komt, zal die linkse coalitie
natuurlijk ook een regeerakkoord hebben. Dat spreekt voor zich. Als u dan
in de oppositie bent, zult u zich niet geroepen voelen om dat regeerakkoord
uit te voeren, net zoals ik mij nu niet in de positie voel om het regeerakkoord
van deze coalitie uit te voeren.Voorzitter. Ik was bezig te constateren dat de rol van de minister bij
het onderhavige wetsvoorstel vrij eenzaam was. Hij is daarin niet echt veel
gesteund door de coalitiefracties. Blijkbaar heeft eenieder daar eigen afwegingen
bij. Dit brengt mij bij de uitdrukking: succes heeft vele vaders, maar de
mislukking is vaak een wees. In dit geval gaat het echter om
een éénoudergezin. Minister De Graaf is die ene ouder.De minister is niet echt ingegaan op mijn opmerkingen over het wetgevingstraject.
Wij vinden het wetgevingstraject voor de gemeentelijke inrichting nogal chaotisch.
Invoering vindt niet overal gelijktijdig plaats en ze is onevenwichtig; ik
heb er wat voorbeelden van gegeven. Ik moet het de heer Dölle onmiddellijk
nageven, ook als je let op het verloop van dit debat en de opstelling van
de verschillende fracties, kun je je niet aan de indruk onttrekken dat er
wel enige chaos heerst. Partijen als de PvdA, de SP en GroenLinks, die eigenlijk
altijd voor het schrappen van de Kroonbenoeming zijn geweest, zetten hun kritiek
op het dubbelbesluit nu heel sterk aan. Zij vragen zich af of het wel verstandig
is om deze bepaling op dit moment te schrappen, terwijl het CDA juist in de
andere richting gaat. Je ziet de vreemde figuur dat een monarchistische partij
als de VVD vóór het schrappen van de Kroonbenoeming is, terwijl
ik als republikein daar juist een heleboel kritische kanttekeningen bij plaats,
juist vanwege het dubbelbesluit van deconstitutionalisering en de direct gekozen
burgemeester uit het regeerakkoord. De minister heeft gezegd dat deconstitutionaliseren
de kunst van het loslaten is. Maar om nog een breed gedragen uitwerking van
het kiezen van de burgemeester te verkrijgen is ook het loslaten van het regeerakkoord
een kunst die beoefend zou moeten worden.Ik zal niet al te veel meer zeggen over de direct gekozen burgemeester,
want ik heb al kort uiteengezet waarom wij die niet zo zien zitten, maar ik
constateer ook een ommezwaai in de publieke opinie hierover. In de discussie
die hierover – gelukkig – wordt gevoerd, wordt het steeds meer
mensen duidelijk dat zij de personifiëring in de politiek in de figuur
van één sterke man of vrouw die voor vier jaar wordt gekozen
en die bevoegdheden krijgt van de pluriforme en democratisch gekozen gemeenteraad,
niet willen. Er zijn ook heel andere reacties waar te nemen, zoals vluchten
naar voren: burgemeester Leers van Maastricht die zijn CDA-pet in de bosjes
gooit en die als zelfstandige kandidaat de verkiezingen in wil gaan. Het zijn
komische randverschijnselen van de discussie die nu wordt gevoerd. Een belangrijk element in de discussie is de gemeentelijke spankracht:
is het verantwoord om gemeenten terwijl de dualisering nog niet is afgerond,
ook op te zadelen met de direct gekozen burgemeester? De heer Elzinga, de
vader en de moeder van de dualisering, laat elke week weer in zijn columns
in Binnenlands Bestuur met allerlei argumenten doorschemeren dat de gemeenten
er in 2006 nog niet rijp voor zullen zijn. Wij vinden dat het onvermogen van
de landelijke politiek, van de coalitiepartijen om tijdig voor zorgvuldige
wetgeving voor de benoemde burgemeester te zorgen, niet op de gemeenten afgewenteld
moet worden.De minister heeft een toezegging voor een gefaseerde invoering gedaan.
Die hadden wij ook al uit de media begrepen, dus in die zin was het geen echt
nieuws. Elk debat heeft zijn eigen dynamiek, dat is het mooie van een debat.
In de dynamiek van dit debat is nog een ander model naar voren gekomen, toegelicht
door de heren Van Thijn en Van Raak. Ik sluit mij bij hen aan. Wat is er nu
eigenlijk tegen om de gemeenten zelf te laten bepalen of zij een door de bevolking
te kiezen burgemeester of een door de gemeenteraad gekozen burgemeester willen.
Ik vind dit een model dat in de huidige situatie wel te verdedigen is en ik
ben benieuwd naar de reactie van de minister hierop.Mijn conclusie op het punt van het gezag over de politie is dat de minister
hierover eigenlijk niets meer heeft gezegd dan in de schriftelijke voorbereiding
van de behandeling van dit wetsvoorstel in twee instanties. Er is al sinds
1993 al sprake van een centralisatie van het gezag over en het beheer van
de politie en wij zijn er niet gerust op dat de invoering van de direct gekozen
burgemeester dit proces zal stoppen. Integendeel, wij kennen wat dat betreft
de discussies die gevoerd zijn in politieland, respectievelijk in de boezem
van de regering en met deelname van de minister van Justitie. Dat zijn discussies
die uit zijn op een verdere centralisatie van de politietaken. Kortom, wij
vinden dat een bijzonder negatief effect, ook van de eventueel direct gekozen
burgemeester.De heer Dölle (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik zeg de minister dank voor de beantwoording in
eerste termijn. Wij kunnen niet zeggen dat na dat debat de rechtspolitieke
afweging die onze fractie eigenlijk bij alle vier, vijf gelegenheden heeft
gemaakt, is veranderd. Deze kwam erop neer dat wij vonden dat de aanstellingswijze
grondwettelijk geborgd moet zijn, in tegenstelling tot de opvatting van achtereenvolgende
kabinetten dat dit beter niet het geval kan zijn. Er is wat dat betreft ruimer
geargumenteerd, er is beter toegelicht en er is verantwoord, maar wij kunnen
niet zeggen dat onze overtuiging op dat punt is veranderd.Dat neemt niet weg dat er sinds twee jaar een nieuw element in de discussie
is, een nieuw element in de politieke context waarin wij als fractie en als
partij opereren. Dat is het al door meerderen genoemde hoofdlijnenakkoord.
Dat document bevat als zelfstandig en als essentieel element de belofte de
deconstitutionalisering te steunen. Het is voorgelezen in eerste termijn en
ook het kabinet heeft dit opnieuw laten weten bij de nadere memorie van antwoord.Nu zijn wij uiteraard geen contractspartner, noch zijn wij formeel bij
die afspraak betrokken, ook niet doordat het partijcongres en het partijbestuur
van het CDA er impliciet mee hebben ingestemd. Het "pacta sunt" servanda of,
kort door de bocht gezegd, het zich houden aan het gegeven woord, geldt formeel
voor ons dan ook niet. Het hoofdlijnenakkoord is echter voor onze fractie
geen tekst die tot niets verplicht, ook niet waar het betreft deze kwestie.De stelling van de regering in de nadere memorie van antwoord naar aanleiding
van vragen van de fractie van GroenLinks, namelijk dat een kabinet zonder
akkoord geen kabinet is, lijkt ons onjuist. Maar het is waar dat in het Nederlandse
parlementaire stelsel, zeker na de Tweede Wereldoorlog, het regeerakkoord
het document is dat het vertrouwen organiseert tussen een vaste meerderheid
van de Tweede Kamer en het kabinet dat daarin zijn politieke grondslag vindt.
Er moet iets zeer bijzonders aan de hand zijn, indien je als Eerste-Kamerfractie
de facto de expliciete afspraken, door de zusterfractie aan de overzijde gemaakt
en in stand gelaten door bestuur en congres, met terugwer kende
kracht na twee jaar op een hoofdpunt demonteert en aldus de basis onder het
kabinet wegslaat.Desondanks zijn er uitzonderingen denkbaar: bijvoorbeeld omdat de wetgeving
niet handhaafbaar is of omdat de rechtszekerheid ernstig in gevaar komt, dan
wel omdat er strijd is met een hogere regeling of omdat er bij de sluiting
van het regeerakkoord niet voorzien kon worden dat omstandigheden substantieel
zouden veranderen. Misschien zijn er nog wel meer uitzonderingen te noemen,
maar die omstandigheden zijn in deze concrete kwestie – de deconstitutionalisering,
die op zichzelf een juridisch simpele operatie is – niet aanwezig. Wij
zullen er dan ook onze steun aan geven.Wij willen hier wel aan toevoegen dat dit oordeel wat gemakkelijker werd
gemaakt door enkele bijkomende ontwikkelingen. Dat betreft de terugkeer van
de regering op haar voornemen om het hoofdschap van de raad uit de Grondwet
te halen. Voorts noem ik de opstelling van de regering in dit verband bij
de Wet dualisering medebewindsbevoegdheden, waarin meer ruimte werd geboden
aan dat hoofdschap. Verder is er de relativering door de regering van haar
aanvankelijke opstelling ten aanzien van de reconstitutionalisering van elementen
van de nieuwe aanstellingswijze. Ik herhaal nog eens – ik heb het tegen
de heer Van Thijn gezegd, maar de heer Van Raak vertelde het verhaal ook –
dat wij nooit de eis hebben gesteld van reconstitutionalisering, omdat wij
anders niet zouden instemmen. Wij zouden dat niet gehaald hebben, maar die
eis hebben wij ook niet gesteld.Dit brengt mij op mijn tweede en laatste punt, de vervolgwetgeving. Anders
dan andere partijen hebben wij de vervolgwetgeving niet of nauwelijks bij
deze discussie over de deconstitutionalisering betrokken. Wij hebben ook de
publiciteit niet gezocht met het afhankelijk maken van ons standpunt over
de deconstitutionalisering van de inhoud van de vervolgwetgeving. Het ging
vandaag dus niet – ik zeg dit nogmaals met de grootst mogelijke nadruk –
om de gekozen burgemeester als zodanig. In de periode voorafgaande aan dit
debat en tijdens dit debat is soms de indruk gewekt dat dit wel zo was. Wij
betreuren dat, omdat daarmee afbreuk is gedaan aan het belang van de zaak
die vandaag wel aan de orde is. Mocht de onderhavige grondwetswijziging in
deze Kamer de vereiste meerderheid halen, dan kan daaruit op geen enkele wijze
consequenties worden verbonden voor het standpunt dat onze fractie zal innemen
over het mogelijk in deze Kamer later te behandelen concrete wetsvoorstel
met betrekking tot de gekozen burgemeester. De uitgangspunten daarvoor, zoals
het leggen van het hoofdschap bij de raad, en dus het hebben van een collegiaal
bestuur en het voorkomen van strijdigheid met de Grondwet, zijn door de heer
Werner aangegeven bij de algemene politieke beschouwing in 2003 en 2004. Dat
alles moet dus niet tot het misverstand leiden dat wij neutraal zouden staan
tegenover de derde fase, de fase die komt na het sluiten van het Hoofdlijnenakkoord
en de deconstitutionalisering, dus de fase van de vormgeving van de figuur
van de gekozen burgemeester. Het profiel van de gekozen burgemeester valt
als zodanig niet onder het beslag van het Hoofdlijnenakkoord. Wij zullen bij
dit alles kiezen voor de invalshoek van het hoofdschap van de raad. Ik ga
hierop verder niet in, want daarmee zouden wij in onze eigen kuil vallen,
nee, in ons eigen zwaard, want dan zouden wij ons ook bezighouden met de vraag
hoe die vervolgwetgeving er moet uitzien. Ik wil alleen nog kort aangeven
waarom voor ons dat hoofdschap van de raad zo belangrijk is. Dit is niet zomaar
een punt. Het gaat er voor ons om dat met het leggen van het hoofdschap bij
de raad onze visie bij uitstek tot uitdrukking komt: de raad vertegenwoordigt
de gehele gemeenschap van ingezetenen. Daarin is de beste garantie gelegen
voor het idee dat alle groepen en geledingen verantwoordelijkheid nemen voor
het lokale bestuur. Dat gebeurt dan zowel via de raad als via het collegialiteitsbeginsel,
ook in het gedualiseerde college.Verder wordt met dit hoofdschap ook de positie van politieke partijen
geschraagd. Het is waar dat die onder druk staan. Volgens oud-senator Vis,
partijgenoot van de minister, zou het zelfs om oude olifanten gaan, op weg
naar het woud der vergetelheid om daar te sterven. Dat valt overigens nog
te bezien, maar in ieder geval zien wij als christendemocraten de meerwaarde
van dergelijke formaties boven een rond personen en pragmatiek georganiseerde
politieke cultuur nog wel degelijk.Sinds 1848 kent dit hoofdschap een bepaling in de Grondwet. Het vertolkt
de ambitie van een zelfbewust land en een zelfbewust volk. Zij wil op deze
manier de publieke zaak van gemeenten op hoofdlijnen in handen leggen van
een college van burgers dat door diezelfde zelfbewuste burgerij is samengesteld.Ten slotte geeft het hoofdschap voor ons aan dat het parlementair stelsel
dat wij landelijk en provinciaal kennen en dat voorzichtig ook zijn intrede
in Europa doet, eveneens op lokaal niveau geldt en dat ook daar het beleid
en het bestuur in laatste instantie dienen te worden gelegitimeerd door de
volksvertegenwoordiging, waarvan het het vertrouwen niet kan ontberen.Als de vervolgwetgeving hier aan de orde komt, zullen wij de discussie
met veel vertrouwen aangaan.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Wij onderschrijven volledig de aubade die de heer Dölle
brengt aan het belang van het parlementair stelsel. CDA en GroenLinks kunnen
op dit punt tot het einde der tijden met elkaar optrekken.De heer Dölle (CDA):Dat is wel wat lang.De heer Platvoet (GroenLinks):Nou ja, wij maken het eind der tijden niet meer mee. Ik wil u echter een
vraag stellen.Bij de voorbereiding van zo'n debat en bij de bestudering van de problematiek,
probeer je natuurlijk een oplossing te bedenken. Ik dacht aan een variant.
Het regeerakkoord wordt niet helemaal uitgevoerd en daarom dacht ik: wij stemmen
voor de deconstitutionalisering, maar wij zorgen er tegelijk voor dat het
wetsvoorstel voor de direct gekozen burgemeester niet wordt aangenomen. Voor
dat voorstel hebben wij namelijk een beter alternatief. Begrijp ik uit uw
opsomming met de kritiekpunten op het vervolg van het wetgevingstraject, dat
het wetsvoorstel dat nu aan de overzijde in behandeling is, voor de CDA-fractie
in de huidige vorm niet aanvaardbaar is?De heer Dölle (CDA):Natuurlijk is dat niet zo. Ook de figuur van de gekozen
burgemeester wordt in het regeerakkoord genoemd. Ik zeg alleen dat wij ons
betrekkelijk vrij zullen opstellen bij de bespreking van de juridische vormgeving
van de figuur van de gekozen burgemeester. Wij zullen de ins en outs van de
wetgeving dus beoordelen, maar de aangegeven grenzen in aanmerking nemen.
Wij kunnen ons ook niet anders opstellen.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. Ik wil vooropgesteld hebben dat onze fracties met genoegen
naar de reactie van de minister hebben geluisterd. Wij treffen elkaar, wanneer
het gaat over de staatsrechtelijk zuivere wijze van benadering van het onderhavige
wetgevingsproces – dat had de minister al begrepen – met name
op het punt van de onderscheiding tussen hetgeen tot de taak van de grondwetgever
behoort en hetgeen op het niveau van de gewone wetgever ligt. Niettemin is
het begrijpelijk, ook voor ons, dat de koppeling in de tijd tussen het voorstel
tot grondwetswijziging en de wetsvoorstellen tot invoering van de gekozen
burgemeester die bij de Tweede Kamer liggen in deze Kamer de facto worden
ervaren als wat hier wel is genoemd een "dubbelbesluit"; ik geef die term
voor beter. In eerste termijn heb ik welbewust de positie van de Eerste Kamer
bij deze samenloop, die naar mijn inzicht niet uit een objectieve noodsituatie
voortvloeit, aan de orde gesteld. Daarop is overigens niet gereageerd, zo
stel ik in tweede termijn vast.De minister heeft uit onze eerste bijdrage aan het debat ook begrepen
dat onze wegen uiteengaan, wanneer het gaat over de vraag of deconstitutionalisering
van de aanstellingswijze van de commissaris van de Koningin en van de burgemeester
een wenselijke zaak is. Onze fracties menen dat een grondwettelijk geregelde
wijze van aanstelling van beide ambten, zijnde een van de hoofdorganen van
de provincie respectievelijk de gemeente, wel wenselijk is. De minister zal
willen verstaan dat bij die keuze van onze fracties niet Thorbecke onze leidsman
is geweest. Op de achtergrond speelt misschien een rol – ik wil dat
in dit debat niet verder uitdiepen – dat tussen ons mogelijk een verschil
van opvatting bestaat wat nu de ideale vorm van democratie is. Het is denkbaar
dat daar de wortel van het verschil ligt, maar ik laat dat rusten.Wij blijven hechten aan een onafhankelijk orgaan binnen de besturen van
de decentrale overheden. In dit verband konden wij de woorden van de minister
in zijn termijn over de onafhankelijkheid van de gekozen burgemeester niet
zo goed plaatsen. Misschien heeft hij er behoefte aan om daarop terug te komen.Zo konden wij ook niet echt uit de voeten met zijn schets van het stelsel
van de decentrale eenheidsstaat. De minister merkte op dat de positie van
de commissaris van de Koningin en van de burgemeester wat hun rijkstaken betreft
door de ontwikkelingen is achterhaald, al is er nog een onderscheid tussen
beide. Wij hebben in eerste termijn aandacht besteed aan de eenheid van de
decentrale eenheidsstaat en sloten niet uit dat er ooit behoefte zou kunnen
bestaan aan het belasten van de genoemde ambtsdragers met zekere, eventueel
tijdelijke, rijkstaken. Misschien voelt de minister behoefte om alsnog op
het aspect van de eenheid van de decentrale eenheidsstaat in te gaan. Hij
zal hebben begrepen dat er in onze visie en benadering een verbinding ligt
met de benoemingswijze van de burgemeester en de commissaris van de Koningin.Ons standpunt komt niet voort uit behoudzucht als zodanig, maar is gebaseerd
op het uitgangspunt dat er goede en doorslaggevende redenen moeten zijn voor
verandering. Ik heb in eerste instantie duidelijk gemaakt dat men op dat punt
op goede gronden met elkaar van mening kan verschillen.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Dát de modaliteiten waaronder de gekozen burgemeester
straks moet worden ingevoerd vandaag aan de orde zouden komen, is voorstelbaar
en was te verwachten, maar het had niet mijn voorkeur, zoals vanmorgen duidelijk
is geworden. Dat de regering de meest ideale vorm van de gekozen burgemeester
gekozen heeft in haar voorstellen, staat voor mij niet echt vast. Maar de
keuzes die op dat gebied mogelijk zijn, hebben voor mij toch wel iets betrekkelijks,
vergeleken met de heel principiële keuze waar wij vandaag voor staan.Ik kom tot dat waardeoordeel als ik zie naar hoe de situatie is bij de
partijen die mijn achterban vormen. Daar is volledige overeenstemming over
het feit dat wij de benoemde burgemeester achter ons moeten laten, en dat
er nu een gekozen burgemeester moet komen. Er is echter geen spoor van overeenstemming
als het gaat om de vraag, hoe de gekozen burgemeester precies moet worden
ingevuld. Ik vrees dat dat bij meer partijen het geval is. Ik denk bij de
Partij van de Arbeid, de VVD, zelfs bij D66, en over de andere partijen durf
ik mij niet uit te spreken. Deze democratisering moet er in ieder geval wel
komen. Hoe die wordt ingevuld, daarover moet nog worden gepraat, en daar kun
je verschillende kanten mee uit. Desondanks is het wel van belang dat er goede
hoop bestaat op een juiste, naar alle redelijkheid uit te voeren invoering
van waarvoor straks wordt gekozen. In alle eerlijkheid: deze regering is er
soms niet al te sterk in om invoeringsmethoden en –termijnen te kiezen
die ook zicht geven op een redelijke en betrouwbare invoering. Wat dat betreft
is het een goed ding dat de minister vandaag toezeggingen heeft gedaan over
de termijnen waaronder hij zijn voorstellen wil wijzigen. Dat geeft goede
hoop dat er een betrouwbare, redelijkerwijs uitvoerbare invoering van de gekozen
burgemeester te vinden zal zijn, hoe die er dan ook precies uit mag zien.Op dit moment de optie "terug naar af" kiezen en opnieuw beginnen, en
jaren verliezen voordat wij weer op hetzelfde punt staan, heeft voor mij geen
enkele aantrekkelijkheid. Ik kan mij niet goed voorstellen voor wie het dat
wel heeft.De heer Hessing (LPF):Voorzitter. Ik heb vanmorgen gezegd dat de heer Noten mijn nachtrust heeft
verstoord. Ik heb vanmorgen met schroom de heer Van Thijn tegengesproken,
dat doe ik geen tweede maal. Ik heb goed geluisterd naar de minister, en ik
realiseer mij heel goed dat ook ik mij vanmorgen schuldig heb gemaakt aan
een discussie over het onderwerp dat nu aan de orde is enerzijds, en de vervolgwetgeving
anderzijds. Dat herhaal ik nu niet. Ik vraag de minister mij
vooral op het punt van functie en rol van korpsbeheerder, waarvan hij heeft
gezegd dat de gekozen burgemeester daaraan geen afbreuk zal doen, nog sterker
te overtuigen dan hij al heeft gedaan.De vergadering wordt van 20.45 uur tot 21.35 uur geschorst.Minister De Graaf:Mevrouw de voorzitter. Ik bied mijn verontschuldiging ervoor aan dat ik
even tijd nodig had om mij te prepareren op de beantwoording in tweede termijn.
Ik dank de woordvoerders voor hun opmerkingen. Laat ik beginnen met de fracties
die hebben aangegeven om hen moverende redenen steun te willen verlenen aan
het voorstel voor de grondwetsherziening in tweede lezing, daarvoor te danken.
De redenen kunnen verschillen. Ik ben heer Dölle dankbaar voor zijn opmerking
dat de regering wat dieper op de argumentatie is ingegaan en enige verheldering
heeft kunnen bieden. Zijn fractie blijft er staatsrechtelijk van overtuigd
dat de aanstellingswijze in beginsel in de Grondwet thuishoort. De heer Dölle
heeft echter op nieuwe ontwikkelingen gewezen en in dat verband noemde hij
onder andere het Hoofdlijnenakkoord.Om misverstanden te voorkomen, wijs ik erop dat de regering is teruggekomen
op de voornemens over het hoofdschap. Dat geldt overigens niet voor dit kabinet,
want dit was al eerder het geval. Het is juist en het stemt overeen met mijn
eigen opvatting dat de heer Dölle geen conclusies aan deze behandeling
en het eventueel verkrijgen van een tweederde meerderheid voor deze grondwetsherziening
wil verbinden voor het oordeel van zijn fractie over de vormgeving van de
wetsvoorstellen die thans bij de Tweede Kamer liggen. In eerste termijn hebben
wij al uitvoerig gesproken over de scheiding tussen de grondwetgever en de
wetgever. Ik verwacht ook niet dat een dergelijk automatisme zich zal voordoen.Ik zeg eigenlijk hetzelfde tegen de heer Van Heukelum. Ik verschil overigens
met hem van mening over de betekenis van deze grondwetsherziening. Het aanvaarden
ervan is geen slot op de deur voor welke vorm van aanstelling van de burgemeester
dan ook. Dat het kabinet voorstellen heeft gedaan voor de introductie van
een rechtstreeks gekozen burgemeester is ook geen slot op de deur. Dat slot
is er pas als beide Kamers zich met nadruk over die wetsvoorstellen hebben
uitgesproken.Het is jammer dat ik in eerste termijn een aantal fracties in die zin
niet heb kunnen plezieren dat ik in voldoende mate tegemoet ben gekomen aan
hun bezwaren. Er kan sprake zijn van een verschil van mening over de grondswetsherziening
als zodanig. De heer Holdijk heeft daar zowel in eerste als in tweede termijn
met nadruk blijk van gegeven. Sommige woordvoerders zijn nader ingegaan op
een aantal elementen zoals de gefaseerde invoering en andere opties. Ik ga
kort in op enkele punten die door de heer Van Thijn zijn genoemd. Hij sprak
van de onomkeerbaarheid van het proces dat in feite is dichtgeschroeid. De
term "onomkeerbaarheid" krijgt al snel een lading die geenszins mijn bedoeling
was en is. Een eventuele beslissing geldt niet voor het einde der tijden.
Als de grondwetsherziening wordt aanvaard, gaat het om wetgeving die ten aanzien
van wanneer en waar de burgemeester wordt gekozen voor een andere verhouding
tussen de bestuursorganen van de gemeente zorgdraagt, maar ook feitelijk een
recht van burgers schept om in de plaatsen waar de invoering van toepassing
is ook daadwerkelijk een burgemeester te kiezen. Het is voor het kabinet van
belang dat, indien beide Kamers de wetgeving aanvaarden die na deze grondwetsherziening
aan de orde is, er ook in de nabije toekomst gemeenten zijn waar kan worden
gekozen. Ik heb al gezegd dat dit niet voor alle gemeenten in Nederland geldt.
Het is dus geen automatisme, zo zeg ik tegen de heer Van Thijn, dat als in
2006 in een aantal gemeenten de burgemeester wordt gekozen, dat vier jaar
later ook in alle andere gemeenten gebeurt. Dat zou wel mijn inzet zijn, maar
dat kan een nadere keuze van de wetgever zijn.De heer Van Thijn (PvdA):Wij moeten dit dus zien als een experiment, een pilot?Minister De Graaf:De woorden "pilot" en "experiment" doen geen recht aan de betekenis van
de wetgeving. Als in een aantal gemeenten – ik heb gesproken over de
grotere gemeenten – in 2006 de burgemeester wordt gekozen, is de beslissing
om dat in de overige gemeenten vier jaar later te doen geen automatisme. De
wetgever kan van mening zijn dat naar de invoering in alle gemeenten nader
gekeken moet worden, dat dit nog niet of op een andere wijze of in aangepaste
vorm wordt ingevoerd. Dat is per definitie het recht van de wetgever. Het
is juridische techniek of voor invoering in de andere gemeenten een nader
besluit is vereist.De heer Van Heukelum (VVD):Betekent dit dat alles na 2006 weer open ligt?Minister De Graaf:Nee, de wetgever kiest voor invoering van de gekozen burgemeester. In
een aantal gemeenten vindt in 2006 daadwerkelijk de verkiezing plaats. Maar
tussen 2006 en 2010 kan de wetgever terugkomen op eerdere besluitvorming respectievelijk
eerdere besluitvorming aanvullen. Dat is per definitie eigen aan het gegeven
dat de wetgever zijn eigen besluiten kan aanpassen. Al zou ik het willen,
ik kan dat niet voorkomen.De heer Van Thijn (PvdA):Als dat zo logisch is, waarom heeft u dat dan niet eerder bedacht, gelet
op de bezwaren tegen de onomkeerbaarheid van het proces? Dit klinkt nu erg
logisch.Minister De Graaf:Het is toch uit de aard der zaak zo dat als in een deel van de gemeenten
de burgemeester in 2006 wordt gekozen, de wetgever voornemens kan zijn om
dit in alle gemeenten in 2010 in te voeren, maar daarvan ook kan terugkomen?
Dat is toch per definitie aan de wetgever zelf? Ik kan dat niet anders zien.De heer Platvoet (GroenLinks):Dient u een nota van wijziging in inhou-dende dat de directe verkiezing
van de burgemeester in 2006 alleen betrekking heeft op de 25 gemeenten?Minister De Graaf:Er kan nader worden bepaald of wij de wet in een aantal gemeenten thans
laten ingaan en een nader besluit nemen voor de overige gemeenten. Dat wil
dus zeggen dat wij een invoeringsbesluit nemen. Omgedraaid,
kan je ook zeggen dat de wet geldt voor alle gemeenten met uitzondering van
de gemeenten waarvoor dat nog niet in 2006 het geval is.De heer Platvoet (GroenLinks):Het besluit of in 2010 de burgemeester in alle gemeenten wordt gekozen,
wordt dus niet nu genomen, maar doorgeschoven naar een volgende periode?Minister De Graaf:Het heeft mijn voorkeur dat de Kamer in wetgeving uitspreekt dat dit in
2010 in alle gemeenten wordt ingevoerd, maar als de wetgever inbrengt dat
dit nog een apart invoeringsbesluit vergt, is dat technisch-juridisch absoluut
mogelijk.De heer Van Heukelum (VVD):Ik raak zo zachtjes aan een beetje in verwarring. Punt een vind ik dat
dit debat niet hier moet worden gevoerd, maar aan de overkant. Ik kan nog
leven met het feit van een gefaseerde invoering, maar als ik de minister nu
beluister, begin ik zo langzamerhand ook voor een "big bang" te voelen, want
welke garantie heb ik überhaupt nog dat het wetsvoorstel niet wordt teruggedraaid?
Wie weet wat er nog zal gebeuren.Minister De Graaf:Ik vrees dat de heer Van Heukelum net zo min als ik zelf ooit de garantie
zal krijgen dat de wetgever in de toekomst zal doen wat wij nu willen. Dit
geldt overigens niet alleen voor dit onderwerp. Ik besef dit ook en in die
zin moet het woord onomkeerbaar per definitie worden gerelativeerd, behalve
in de kwesties waarnaar de heer Van Thijn eerder heeft verwezen toen hij sprak
over het theaterstuk.Ik zal niet ingaan op de opvattingen van de heer Van Thijn over de houding
van andere fracties in dit huis; dit is ook niet aan mij.Wij hebben over twee punten nader gediscussieerd. De heer Van Thijn heeft
de suggestie gedaan dat gemeenten zelf mogen bepalen of zij het willen. Ik
ben daar geen voorstander van. In de eerste plaats, omdat het een verantwoordelijkheid
van de wetgever is om te bepalen waar en wanneer het recht van burgers ontstaat.
In de tweede plaats, omdat ik van mening ben dat het naast een slagvaardig
stadsbestuur juist gaat om het recht van burgers om de burgemeester zelf te
kiezen. De vraag is of de meerderheid van de gemeenteraad ter plaatse een
beslissing moet nemen of dat de wetgever dit op nationaal niveau moet doen.
Ik meen oprecht dat de beste keuze is dat de wetgever dit op nationaal niveau
doet. Daarbij kan de wetgever beslissen om dit gefaseerd in te voeren of dit
afhankelijk te stellen van de ervaringen. Dit heb ik al eerder gezegd.De heer Van Thijn (PvdA):De minister heeft gesproken over een fasering, afhankelijk van het welslagen
van de dualiseringsoperatie in verschillende gemeenten. De gedachte is om
zolang nog niet vaststaat hoe dit kan worden gemeten, de gemeenten zelf daarvan
een beoordeling te laten geven. Dit moet natuurlijk allemaal passen in een
wettelijk kader en natuurlijk mag de uniformiteit van het bestuur in Nederland
niet op de schroothoop worden gegooid, maar ik kan mij voorstellen dat dit
selectieproces, het oordeel van de gemeenteraden van de betreffende gemeenten,
een belangrijke rol krijgt in de modaliteit die de minister aangeeft. Dit
is de grondgedachte en die past ook in de democratiseringsgedachte.Minister De Graaf:Ik meen dat de wetgever een besluit moet nemen waar dit in 2006 zou moeten
worden ingevoerd. Ik heb daar indicaties voor gegeven; het betreft de grote
gemeenten. Ik denk dat het dan niet verstandig is om te zeggen dat het bijvoorbeeld
wel in Amsterdam en niet in Rotterdam kan worden ingevoerd, omdat het afhankelijk
is van de vraag of de gemeenteraad het een goed idee vindt. Dan kunnen ook
andere overwegingen een rol spelen dan de vraag of men er in objectieve zin
klaar voor is, want dat is moeilijk meetbaar zoals u weet.De heer Van Thijn (PvdA):Ook dat is lokale democratie.Minister De Graaf:Ja, lokale democratie is heel veel, wij kunnen ook een groot deel van
onze Gemeentewet overlaten aan de gemeenten, maar dat wilt u niet en dat wil
ik ook niet. Wij willen toch dat een aantal competenties op nationaal niveau
worden vastgelegd door de wetgever, niet alleen de verhoudingen tussen de
gemeenten, maar ook de rechten van burgers.De heer Platvoet (GroenLinks):De minister zegt dat het moeilijk meetbaar is of gemeenten er klaar voor
zijn. Toch meent hij dat hij dit kan doen, want hij zegt dat hij op grond
van het onderzoek door Berenschot, een vrij globaal onderzoek, die conclusie
kan trekken. Ik denk dat de gemeenten daar zelf beter toe in staat zijn dan
iemand in Den Haag.Minister De Graaf:Die iemand in Den Haag laat zich natuurlijk voorlichten op grond van diezelfde
onderzoeken. Wat mij betreft is een ding zeker, namelijk dat uit onderzoeken
blijkt dat grotere gemeenten makkelijker de dualisering hebben kunnen opvangen
dat kleinere gemeenten. Als er sprake is van dualisering ligt daar dus ook
het criterium naar de grootte van de gemeenten. Ik heb dit al eerder gezegd
en ik herhaal het nu nog eens.Voorzitter. Politie en Veiligheid. De heer Van Thijn en ik, maar ook de
heren Platvoet en Van Raak, zullen het met elkaar eens zijn dat burgemeesters
nu en in de toekomst daarbij een buitengewoon belangrijke rol zullen spelen.
Zeker de introductie van de gekozen burgemeester is geen argument tegen de
positie van de burgemeester bij het veiligheidsbeleid. In tegendeel, het is
juist een argument dat de positie van de burgemeester daarbij wordt versterkt.De heer Van Thijn was teleurgesteld over mijn formuleringen. Het woord
"zeggenschap" komt overigens niet helemaal uit de lucht vallen. Het is een
behoorlijk oude term die gezag en beheer includeert. Ik heb geenszins willen
aangeven dat het verstandig is om in de komende tijd te knabbelen aan de beheerspositie
van de burgemeesters die dat beheer thans voeren. Ik doel dan op de korpsbeheerders.In de komende jaren moet er mijns inziens ook geen afbreuk worden gedaan
aan de positie van de korpsbeheerder. Eerder heb ik dan ook al aangegeven
dat er in het geheel geen causale relatie dient te zijn met de introductie
van de gekozen burgemeester. Ik zeg de Kamer wel nadrukkelijk dat er een evaluatie
wordt uitgevoerd. Vervolgens zal er een debat moeten worden
gevoerd over de uitkomsten van die evaluatie. Het zal duidelijk moeten worden
wat een onafhankelijke evaluatie kan opleveren voor toekomstige gedachten
over het politiebestel. Als die toekomstige gedachten leiden tot een vertaling
in wet- en regelgeving, zal dat zeker niet in de komende nabije jaren gebeuren.De heer Dölle (CDA):Ik begrijp dat u dus niet wilt vooruitlopen op de evaluatie?Minister De Graaf:De evaluatie wordt op dit moment uitgevoerd. Het zou naar mijn smaak uitermate
vreemd zijn als de Eerste Kamer, de Tweede Kamer of de regering niet zou willen
weten wat de uitkomst daarvan is. In reactie op de heer Van Thijn heb ik gezegd
dat er in de komende jaren geen afbreuk moet worden gedaan aan de positie
van de huidige korpsbeheerders. Als die evaluatie leidt tot de conclusie dat
het aantal politieregio's moet worden verminderd, zal ook de heer Van Thijn
het met mij eens zijn dat daarover in principe gesproken moet kunnen worden.
Zo moet er ook worden nagedacht over de vraag hoe de gekozen burgemeesters
met elkaar dienen om te gaan in de bovenlokale samenwerkingsverbanden en de
politieregio's.De heer Van Thijn (PvdA):Ik vraag u dus wel om vooruit te lopen op de evaluatie. Dat kan ook niet
anders, want dit is het moment. Dit is het moment! Nu moeten wij hom of kuit
bieden. Nu moeten wij ons standpunt bepalen! Jammer voor de commissie-Leemhuis,
maar dan lopen wij maar vooruit op de evaluatie. Als u dat niet wil, moeten
wij de besluitvorming opschorten tot de evaluatie is afgerond. Dat wil u ook
niet.Minister De Graaf:Ik zei zojuist tegen u dat de positie van de korpsbeheerder in deze kabinetsperiode
niet zal veranderen naar aanleiding van de evaluatie. Dat wil echter niet
zeggen dat het onmogelijk is dat deze evaluatie leidt tot gedachtevorming
die in een later stadium, bijvoorbeeld bij een volgende formatie, tot besluiten
leidt. Ik kan daarop niet vooruitlopen, want stel dat de partij van de heer
Van Thijn in een volgend kabinet zitting neemt, dan is het best mogelijk dat
zijn partij heel frisse en creatieve gedachten heeft over het politiebestel.
Ik kan daar nu nog niets over zeggen en op dat moment ga ik er niet meer over.De heer Van Thijn (PvdA):U spreekt zich nu helder uit. U doet dat echter niet als de heer Dölle
u weer eens aanmaant om de evaluatie af te wachten.Minister De Graaf:Ik heb u al gezegd dat de evaluatie buitengewoon zinvol is voor de periode
daarna.De heer Dölle (CDA):Aan de positie van de korpsbeheerder wordt niet getornd in deze kabinetsperiode.
Zo verstond ik ongeveer uw reactie. Heb ik dat goed verstaan, staat het los
van de evaluatie, en is dat het kabinetsstandpunt?Minister De Graaf:Ik heb heel zorgvuldig geformuleerd. Als ik dat weer herformuleer, moet
ik mezelf onder de loep nemen om te bepalen welke komma ik zonet anders heb
gezet. Dat wil ik proberen te vermijden.De heer Dölle (CDA):Ik begrijp dat u dat zo zegt. Heb ik echter goed begrepen dat u zegt dat
aan die positie in deze kabinetsperiode niet wordt getornd?Minister De Graaf:Ik heb aangegeven dat er wetgeving ligt bij de Tweede Kamer. Het ging
mij om de vraag naar het effect van de evaluatie. Als er gedachtevorming plaatsvindt
die tot initiatieven aanleiding geeft, zal die in deze kabinetsperiode dus
geen effect ressorteren. Na de verkiezingen kunnen dan bij een formatie knopen
worden doorgehakt. Iets anders is dat dit kan worden voorbereid, maar daarover
kan ik nog niets zeggen omdat ik niet weet wat er uit de evaluatie komt.De heer Dölle (CDA):U spreekt dus eigenlijk een verwachting uit.Minister De Graaf:Het is een vrij reële verwachting.De heer Dölle (CDA):Ja, maar een verwachting.Minister De Graaf:Voorzitter. De heer Van raak heeft gesproken over dezelfde onderwerpen,
zoals het dilemma van de grote steden. In antwoord op de heer Van Thijn heb
ik ook een aantal vragen van de heer Van Raak reeds beantwoord.De heer Van Heukelum was wat ongelukkig met mijn opmerking over artikel
125, lid 1. Ik zou menen dat het debat over hoe het wetsvoorstel over de gekozen
burgemeester, als dat uw Kamer zal bereiken, in elkaar zit, ook dan gevoerd
moet worden. De heer Van Heukelum heeft dat zelf ook benadrukt. Dan kan worden
ingegaan op vragen zoals: raakt het wetsvoorstel het hoofdschap van de raad,
wat houdt dat dan in, en is het wetsvoorstel daarmee in overeenstemming?Ik heb het gevoel dat de heer Engels geen vragen meer aan mij heeft gesteld
in tweede termijn. Mocht ik dat niet goed hebben begrepen, dan bied ik bij
voorbaat mijn excuses aan.De heer Platvoet heeft aangegeven dat het wetgevingstraject chaotisch
zo niet onevenwichtig is. Daarover verschil ik met hem van mening. De wetgeving
die thans voorligt bij de Tweede Kamer, vind ik buitengewoon evenwichtig.
Je kunt voor of tegen de rechtstreeks door de burgers gekozen burgemeester
zijn; dat debat moet in volle hevigheid worden gevoerd. De heer Platvoet is
daar duidelijk geen voorstander van. Als je er wel voorstander van bent, kun
je vervolgens nog een stevig debat voeren over of de bevoegdheden van de burgemeester
wel krachtig genoeg zijn of juist te krachtig, of de verhoudingen tussen gemeenteraad,
college en burgemeester wel goed geregeld en evenwichtig zijn, of de wethouders
wel een voldoende stevige positie hebben. Daarover lopen de meningen uiteen.
Dat is echter onderdeel van het democratisch debat, dat ik in volle hevigheid
wil voeren. In die zin is het debat ook echt open. Zoals ik al eerder heb
gezegd, ik heb geen blaadje gekregen van wie dan ook met dit is de uitkomst
van beraad in welke kamer in Den Haag dan ook. Als deze Kamer zou instemmen
met de deconstitutionalisering, ga ik dat debat vastberaden in. Dan bekijken
wij wel wat eruit komt. In dat kader is sprake van gemeen overleg tussen regering
en Staten-Generaal.De heer Van Raak (SP):De minister zegt dat hij nog niet kan voorspellen wat de uitkomst zal
zijn van de overleggen in de verschillende kamertjes. Doelt
hij daarmee ook op de gesprekken die vanaf morgen zullen plaatsvinden tussen
CDA en VVD? Ik kan mij voorstellen dat hij nog niet weet wat daaruit komt.Minister De Graaf:Ik heb niet het idee dat pas morgen voor de eerste keer tussen verschillende
fracties en fractieleden wordt gesproken. Ik merk het wel als ik in de Tweede
Kamer sta en hoor welke amendementen men wil indienen. Ik vind dat dit ook
de goede methode is.Voorzitter. De heer Dölle heb ik al op een paar punten beantwoord,
dus daar volsta ik mee. De heer Ten Hoeve heeft nog eens nadrukkelijk gewezen
op een redelijke invoering. Ik vat zijn woorden zo maar kort samen. Ook na
wat ik daarover heb gezegd in het onderhavige debat, heb ik de indruk dat
daaraan tegemoet kan worden gekomen. De heer Hessing heeft nog eens gewezen
op de positie van de korpsbeheerder. Ik heb niet de behoefte om daarover nu
weer zeer uitvoerig te spreken. Ik hoop dat hij daarvoor respect heeft.De heer Holdijk vroeg naar de eenheid van de gedecentraliseerde eenheidsstaat.
Hij meent dat de eenheid wordt benadrukt door de kroonbenoeming van de burgemeester
en de commissaris van de Koningin. Dat is vanzelfsprekend een zeer respectabel
standpunt. Naar het oordeel van de regering is de gedecentraliseerde eenheidsstaat
door de wetgeving en de wetgevende macht voldoende gewaarborgd. Overigens
zijn de hoofdelementen van de gedecentraliseerde eenheidsstaat in de Grondwet
opgenomen. Ook zonder de kroonbenoeming wordt daaraan in voldoende mate recht
gedaan naar het oordeel van de regering.Ik heb geprobeerd goed te luisteren naar de Kamer. Uit zowel de eerste
als de tweede termijn is gebleken dat het luisteren ook is vertaald in een
aantal standpunten. Het gaat nu om de mogelijkheid waarover ik in eerste termijn
sprak. Ik doel op het grondwettelijke slot dat zolang de discussie heeft geremd.
Velen hebben gezegd dat het zo niet langer kan, dat de wetgever de ruimte
moet worden gegeven en dat wij naar andere aanstellingsvormen moeten om het
grondwettelijke slot weg te halen. Die kans is er nu. Zoals de heer Van Thijn
mij nazegde, zeg ik hem nu na: dit is het moment. Ik doe dan ook een dringend
beroep op de fracties en natuurlijk de individuele leden van die fracties
om de stap te zetten en aan het belangrijke moment bij te dragen. Ik meen
daarbij oprecht dat de Kamer niet hoeft te vrezen voor overhaaste wetgeving.
De wetgeving zal wel met een zekere snelheid komen, maar zij zal zorgvuldig
plaatsvinden. Bovendien wordt in acht genomen wat ook in het onderhavige debat
is gewisseld. Dat is niet onbelangrijk. Wat mij betreft maakt ook dat deel
uit van de gehele geschiedenis van zowel de grondwetswijzigingen als de wetswijzigingen.
Ik hoop dat de Kamer het wetsvoorstel met voldoende meerderheid aanvaardt.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn reactie in tweede termijn. Normaliter zou
ik de beraadslaging sluiten en komen tot afhandeling van het wetsvoorstel.
De PvdA-fractie heeft mij evenwel verzocht de vergadering ongeveer een half
uur te schorsen. Ik stel voor, dat verzoek in te willigen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 22.01 uur tot 22.55 uur geschorst.De voorzitter:Er is geen derde termijn aangevraagd.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Er is verzocht om hoofdelijke stemming over het wetsvoorstel.Ik geef gelegenheid tot het afleggen van stemverklaringen.De heer Van Thijn (PvdA):Voorzitter. Mijn fractie heeft de balans opgemaakt. Er waren twee springende
punten. Op het tweede punt, dat van het beheer van de politie, heeft de minister
naar tevredenheid geantwoord. Op het eerste punt, het onomkeerbare proces,
hebben wij problemen behouden. Wij hebben voorgesteld om in de eerste fase
in 2006 de keuze aan de gemeente in te laten. Dat is afgewezen. Als wij nu
goed wegen wat er is gezegd, is de situatie zo dat in 2006 x gemeenten, waarschijnlijk
25 of meer, de gekozen burgemeester ontvangen, of zij dat willen of niet.
In 2010 wordt de tweede tranche doorgevoerd, tenzij – dat is altijd
zo bij wetgeving – de wetgever tussentijds besluit om het toch anders
te doen. Uiteindelijk gaat de gekozen burgemeester door in twee tranches in
de periode 2006 tot 2010. Ik heb uitgelegd, met tal van argumenten, dat wij
met deze gedwongen route waarbij de wetgever niet meer vrij is niet kunnen
leven. Wij stemmen dus tegen de herziening van de Grondwet op dit punt.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Gaandeweg het debat is denk ik voor iedereen duidelijk geworden
dat wij hier spraken over een dubbelbesluit. Aan de orde was de deconstitutionalisering
van de burgemeester, het uit de Grondwet halen van de kroonbenoeming, om zo
de weg vrij te maken voor de direct gekozen burgemeester. GroenLinks is daar
op grond van een aantal goede argumenten tegenstander van. Wij vinden dat
de gemeenteraad de burgemeester moet kiezen.Toch hebben wij een concessie gedaan. Wij hebben in de tweede termijn
duidelijk gemaakt dat wij zouden kunnen leven met de gekozen burgemeester
als gemeenteraden zelf volgend jaar kunnen uitmaken of zij een direct door
de bevolking gekozen burgemeester willen of een door de gemeenteraad te kiezen
burgemeester. Dat was al een heel eind verwijderd van onze oorspronkelijke
opvatting. Helaas heeft de minister deze uitgestoken hand niet aangenomen.
Dat betekent dat wij – dat zeg ik echt niet met vreugde want die kroonbenoeming
zint ons helemaal niet – tegen het verwijderen van de kroonbenoeming
uit de Grondwet zullen stemmen. Wij doen dat overigens in de wetenschap dat
de huidige praktijk er de facto op neerkomt dat de gemeenteraad de doorslaggevende
stem heeft in de keuze voor de burgemeester.De heer Van Raak (SP):Voorzitter. Als Galileï heb ik deze hele dag gekeken of ik kon zeggen:
en toch beweegt-ie. Wij hebben een aantal grote telescopen opgesteld, maar
de conclusie was steeds: hij beweegt niet. Misschien kan hij ook niet bewegen.
Handreikingen van ons en van anderen voor een meer democratisch
traject zijn helaas niet aanvaard. Wij kunnen dan ook helaas – ik zeg
het niet graag – niet anders dan tegen stemmen.In stemming komt het wetsvoorstel.Vóór stemmen de leden: Dölle, Dupuis, Engels, Essers,
Franken, Van Gennip, De Graaf, Hessing, Van Heukelum, Hoekzema, Ten Hoeve,
Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije, Ketting, Klink, Van Leeuwen, Lemstra,
Van der Linden, Luijten, Nap-Borger, Van den Oosten, Pastoor, Rosenthal, Russell,
Schouw, Schuyer, Swenker, Terpstra, Timmerman-Buck, Vedder-Wubben, Wagemakers,
Walsma, Werner, Woldring, Van de Beeten, Bemelmans-Videc, Bierman-Beukema
toe Water, Biermans, Broekers-Knol, Van den Broek-Laman Trip, Van Dalen-Schiphorst,
Dees en Doek.Tegen stemmen de leden: Van Driel, Eigeman, Hamel, Holdijk, Jurgens, Kox,
Van der Lans, Leijnse, Linthorst, Maas-de Brouwer, Meindertsma, Meulenbelt,
Middel, Van Middelkoop, Noten, Platvoet, Pormes, Putters, Van Raak, Rabbinge,
Slagter-Roukema, Sylvester, Tan, Van Thijn, Thissen, Westerveld, Witteman,
Witteveen, De Wolff, Van den Berg en Doesburg.De voorzitter:Ik constateer dat 31 leden tegen en 42 voor het wetsvoorstel hebben gestemd,
zodat niet de vereiste tweederde meerderheid is behaald en het wetsvoorstel
is verworpen.Sluiting 23.10 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20042005-926-939.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl