Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 3906-3925

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 60, pagina 3906-3925

16-03-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27744Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3925-3925
Presentie en opening (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3853-3853
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Strafvordering en de Wet schadefonds geweldsmisdrijven in verband met de vergoedbaarheid van schade als gevolg van het overlijden of ernstig en blijvend letsel van naasten (28781)Pagina 3874-3883
Debat over het mogelijk openbaar maken van dossiers van uitgeprocedeerde asielzoekersPagina 3853-3873
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven (decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744)Pagina 3906-3925
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 in verband met het stellen van een inburgeringsvereiste bij het toelaten van bepaalde categorieën vreemdelingen (Wet inburgering in het buitenland) (29700)Pagina 3883-3906
Regeling van werkzaamheden (woensdag 16 maart 2005)Pagina 3874-3874

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 112 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs in verband
met decentralisatie van de vervangingsuitgaven en van de wachtgelduitgaven
(decentralisatie vervangingsuitgaven en wachtgelduitgaven VO) (27744).(Zie vergadering van 10 maart 2005.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Dit wetsvoorstel is een van die wetsvoorstellen die al ongelooflijk
lang op de rol van de Tweede Kamer staan. Het is van belang dat wij proberen
tot een goede afronding ervan te komen. Waar gaat het over? Het gaat over
de decentralisatie van de vervangings- en de wachtgelduitgaven in het voortgezet
onderwijs ofwel om het uittreden van het voortgezet onderwijs uit Vervangingsfonds
en Participatiefonds. De leden hebben bij hun inbreng in eerste termijn heel
duidelijk laten merken dat dit wetsvoorstel een klassieke worsteling oplevert
tussen autonomievergroting aan de ene en het beperken van financiële
en andere risico's aan de andere kant. Een daadwerkelijke autonomievergroting
zonder risico's bestaat natuurlijk niet. Het gaat er alleen maar om of de
risico's verantwoord zijn en of degenen die in dit verband verantwoordelijkheid
krijgen, in staat zijn om de risico's in te schatten en om daarop te anticiperen
en of zij daarnaar weten te handelen.Voorzitter. Er zijn veel vragen gesteld, over prikkels tot schaalvergroting,
over risico's, over extreme risico's en over de manier om daarmee om te gaan.
Ik kom daar nog over te spreken. De conclusie van de Kamer was dat in ieder
geval een amendement nodig is om het risico van wachtgelduitgaven voor schoolbesturen
te verminderen. Aan het eind van mijn betoog zal ik daar iets over zeggen.
Ik wil eerst reageren op de vragen van de leden Azough en Van der Vlies. Deze
leden zijn niet aanwezig, maar de vragen zijn nu eenmaal gesteld en daarom
beantwoord ik ze.De voorzitter:Ik neem aan dat de antwoorden met hen worden gecommuniceerd. Ik wijs erop
dat mevrouw Azough en de heer Van der Vlies afwezig zijn wegens ziekte.Minister Van der Hoeven:Ik zal hun naam noemen als ik inga op de door hen gestelde vragen.Mevrouw Azough vroeg of dit wetsvoorstel niet leidt tot bureaucratie op
het niveau van de school. Mijn antwoord is: nee. Wat gebeurt er namelijk?
Voor de uitkeringsgerechtigde verandert er niets. Hij blijft een uitkering
ontvangen van het UWV. De regeldruk voor scholen in de vorm van een instroomtoets
en de regeldruk van de fondsen vervalt. CFi voert het systeem van het normatief
verevenen van de wachtgelduitgaven uit. Juist vanwege de bekostigingsrelatie
die bestaat tussen CFi en scholen leidt dit niet tot een extra administratieve
belasting.Mevrouw Vergeer (SP):Ik wil heel graag weten of zich nergens een verschuiving van regeldruk
voordoet.Minister Van der Hoeven:Een aantal zaken lopen niet meer via het Vervangingsfonds dan wel het
Participatiefonds. Die regeldruk verdwijnt. Ik weet natuurlijk niet wat er
binnen de scholen en de schoolbesturen gebeurt. Het is niet de bedoeling dat
de ene vorm van regeldruk wordt vervangen door de andere.
Als dat gebeurt halen wij nooit onze doelstelling voor het verlagen van de
administratieve regeldruk. Van belang is dus dat de bestaande regelgeving
wordt verminderd.Mevrouw Vergeer (SP):De zorg van mevrouw Azough en mij was ingegeven door de gedachte dat de
regeldruk blijft bestaan bij andere uitkeringsinstanties, niet meer zijnde
het Vervangings- en het Participatiefonds.Minister Van der Hoeven:Op dit punt doet zich een misverstand voor. De instroomtoets die wij destijds
hebben ingevoerd, was bedoeld als financieel instrument om de totale wachtgelduitgaven
te beperken. Die toets komt te vervallen en daarmee de financiële prikkel.
Wat ervoor in de plaats komt, is dat de nieuwe wachtgelduitgaven voor 50%
rechtstreeks ten laste komen van het veroorzakende bestuur, dus voor eigen
risico, en voor 50% ten laste komen van het geheel. De instroomtoets is overigens
nooit bedoeld als een ontslagbescherming. Het financiële instrument om
de wachtgelduitgaven te beperken vervangen wij dus door een 50% verantwoordelijkheid
voor het beperken van de uitgaven. Dat is aan het beleid van de schoolbesturen
zelf.Voorzitter. Ik zal in mijn betoog achtereenvolgens ingaan op de financiële
positie van het Vervangingsfonds en het Participatiefonds, het draagvlak,
de wachtgeldrisico's, de schaalvergroting, het noodfonds, de inwerkingtreding
en het amendement.Alle leden hebben hun zorgen uitgesproken over de financiële positie
van het Vervangingsfonds en het Participatiefonds. In mijn brief van eind
januari heb ik aangegeven dat er inderdaad zorgen zijn. Bij het Vervangingsfonds
dreigt aan de kant van het primair onderwijs in 2005 en ook structureel een
tekort. Daar liggen een aantal oorzaken aan ten grondslag. Ik noem ten eerste
de daling van het ziekteverzuim in combinatie met een ruimer wordende arbeidsmarkt,
waardoor het aantal vervangers toeneemt, met als gevolg een toename van de
vervangingsgraad en dus van de vervangingsuitgaven. Die toename van de vervangingsgraad
is beleidsmatig gezien natuurlijk wel gewenst. Het is dit jaar voor de eerste
keer dat aan het begin van het schooljaar geen kinderen naar huis werden gestuurd.
Dat is dus best een positief punt.Een andere oorzaak ligt in het teruglopen van de WAO-ontvangsten. Dat
wordt veroorzaakt door de Wet verbetering poortwachter en de Wet bovenwettelijke
aanvullingen loondoorbetaling tweede ziektejaar. Ook dat is gewenst beleid.
Natuurlijk wist ik dat de WAO-inkomsten zouden dalen, maar de financiële
positie van het vervangingsfonds was zodanig dat die daling naar mijn mening
kon worden opgevangen binnen de begroting van het fonds. Daarbij moeten wij
bedenken dat die daling van de WAO-inkomsten slechts één van
de oorzaken van de tekorten is.Het op peil blijven en zelfs fors toenemen van de uitgaven van het Vervangingsfonds
als gevolg van de toegenomen vervangingsgraad heeft mij verrast. In 2003 was
er nog sprake van een overschot van 20 mln. In de tweede helft van 2004 werden
de tekorten zichtbaar. Het begon duidelijk te worden dat er vanaf 2005 problemen
zouden ontstaan. De voorlopige cijfers over 2004 geven over dat jaar een tekort
van ongeveer 30 mln aan.Het tekort in het Participatiefonds heeft ook betrekking op het primair
onderwijs, maar voor een klein deel ook op het voortgezet onderwijs. In het
voortgezet onderwijs wordt het tekort veroorzaakt doordat in de afgelopen
jaren de opgebouwde reserves in overleg met het Participatiefonds zijn afgebouwd.
Die afbouw loopt door in 2005. De uittreding van het voortgezet onderwijs
uit het Participatiefonds gaat uiteraard gepaard met een structureel toereikende
bekostiging van de schoolbesturen in verband met de wachtgelduitkering.Het grootste deel van het tekort in het Participatiefonds is dus te relateren
aan het primair onderwijs. Dat heeft ook te maken met het verminderen van
de subsidies voor de ID-banen en het afschaffen van OALT. De uittreding van
het voortgezet onderwijs uit de fondsen moet echt los worden gezien van de
financiële problematiek. Dat is door de fondsen ook bevestigd.Hoe gaan wij dit aanpakken? De fondsen hebben als uitgangspunt dat na
de opheffing van de verplichte aansluiting ook voor het achterblijvende primair
onderwijs structureel een financieel gezonde situatie dient te bestaan. Daarmee
ben ik het overigens eens en ik vind het ook mijn verantwoordelijkheid, ervoor
te zorgen dat dat geregeld wordt. In overleg met de fondsen is afgesproken
dat in de eerste helft van 2005 de beschikbare reserves worden ingezet ter
voorkoming van liquiditeitsproblemen op de korte termijn. Daarnaast gaan wij
samen met de fondsen kijken naar mogelijkheden om een structureel financieel
gezonde situatie te creëren voor het achterblijvende primair onderwijs.
Bij de besluitvorming in het kader van de Voorjaarsnota bekijken wij of dekking
van de tekorten mogelijk is. Afhankelijk van de uitkomsten daarvan zijn mogelijk
nog aanvullende maatregelen nodig. Daarop kan ik niet vooruitlopen, want die
gesprekken binnen het kabinet zijn nog niet afgerond.De heer Tichelaar vroeg naar de beëindiging van de vervangingspools
en de stopzetting van de pilot met plus-leraren in het primair onderwijs.
Ik wil de bestaande vervangingspools en de pilots met plus-leraren als fenomeen
handhaven, maar wel versoberen. Er is op dit moment een overschrijding van
het beschikbare budget voor de vervangingspools. Ik heb met het Vervangingsfonds
afgesproken dat er vanaf dit jaar geen nieuwe verzoeken om een vervangingspool
te starten, zullen worden gehonoreerd. Voor de plus-leraren, vooral uit de
pilots die per 1 augustus aflopen, zoek ik in overleg met het Vervangingsfonds,
maar ook met het SBO, naar mogelijkheden om de pilots in aangepaste vorm te
continueren. Deze bieden namelijk wel degelijk een antwoord op de problematiek
waarmee het onderwijs wordt geconfronteerd. Zodra ik de oplossing hiervoor
gevonden heb en erover met de Kamer kan communiceren, zal ik dat uiteraard
doen. De bedoeling is dat wij uitkomen op een structureel financieel gezonde
situatie. Ik denk dat ik op die manier de afspraken met de fondsen, zij het
met enige vertraging, wel nakom.Mevrouw Vergeer en mevrouw Azough legden een koppeling tussen het uittreden
van het voortgezet onderwijs uit de fondsen en de tekorten van de fondsen.
Ik heb zowel schriftelijk als aan het begin van mijn betoog aangegeven dat
het genoemde tekort betrekking heeft op de vervangingsuitgaven
in het primair onderwijs en niet op die uitgaven in het voortgezet onderwijs.
De vraag is of de fondsen er wezenlijk beter aan toe zouden zijn als het voortgezet
onderwijs niet zou uittreden. Ik heb de stellige overtuiging dat de uittreding
van het voortgezet onderwijs de financiële positie van de fondsen niet
wezenlijk beïnvloedt. Ik vind het ook niet juist om die koppeling te
leggen. Ik kan echter niet ontkennen dat de overschotten in het Vervangingsfonds
aan de kant van het voortgezet onderwijs deels zijn gebruikt om de tekorten
aan de kant van het primair onderwijs te dekken. In de brief van het fondsbestuur
aan mij en de vaste commissie voor OCW van 19 november wordt gesproken
over een positieve bijdrage van het voortgezet onderwijs van 27 mln aan het
exploitatietekort bij het primair onderwijs. Dat bedrag heeft echter geen
betrekking op 2004, maar op 2003. Ook gaat het niet om 27 mln, maar om 26
mln, hetgeen het fonds inmiddels aan mij heeft bevestigd. In 2004 bedroeg
de bijdrage van het voortgezet onderwijs aan het tekort in het primair onderwijs
ongeveer 15 mln.Die ontwikkeling kan echter niet automatisch doorgetrokken worden naar
2005. De WAO-ontvangsten zijn immers al jaren sterk aan het dalen. Het Vervangingsfonds
voorspelt voor 2005 minimaal een halvering van die ontvangsten ten opzichte
van 2004. Dat betekent dat een mogelijke bijdrage van het voortgezet onderwijs
aan het exploitatietekort in het primair onderwijs in 2005 flink wordt beperkt.
Hierover is uiteraard overleg gevoerd met de fondsen. Daaruit is gebleken
dat een en ander er voor 2005 op neerkomt dat de inkomsten en uitgaven die
betrekking hebben op het voortgezet onderwijs, grotendeels met elkaar in evenwicht
zullen zijn als het voortgezet onderwijs geheel 2005 bij het Vervangingsfonds
aangesloten blijft. Dat betekent dat de vo-sector in 2005 en verdere jaren
nauwelijks een bijdrage kan leveren aan het uit de wind houden van de po-sector
waar het gaat om de vervangingsuitgaven.De heer Slob (ChristenUnie):Dit zijn getalletjes die ik eigenlijk heel graag schriftelijk had gehad,
want het gaat nu wel heel erg snel. Ik vind uw conclusie dat je het vo en
het po niet met elkaar mag verbinden, in die zin niet opgaan dat het voor
kort natuurlijk wel altijd de situatie is geweest en het vo altijd heeft bijgedragen
aan het po. Dus wij kunnen hier niet te snel zeggen dat wij het nu maar laten
voor wat het is en dat wij vanaf nu alleen maar gaan vooruitkijken. Die koppeling
is er altijd geweest. Daarnaast constateren wij met elkaar dat er bij het
po problemen zijn. Dan is het niet zo vreemd dat je, pratend over het fonds
en het uittreden van het vo, nog even teruggrijpt op die oude koppeling.Minister Van der Hoeven:Daarin heeft u natuurlijk volkomen gelijk. In 2003 was er een bijdrage
van 26 mln en in 2004 was die 15 mln. Uit hetgeen ik op dit moment ten aanzien
van het vervangingsfonds te horen krijg, houden wat betreft 2005 en volgende
jaren de inkomsten en uitgaven voor het voortgezet onderwijs elkaar in evenwicht.
Dat betekent dus dat het probleem waarom het draait bij het primair onderwijs
gewoon opgelost moet worden. In eerste instantie wordt hierbij gedacht aan
het inzetten van de reserves en in tweede instantie aan de Voorjaarsnota.
Dan weet ik ook welke nadere maatregelen er eventueel nog genomen moeten worden.De heer Slob (ChristenUnie):Wat betreft de toekomst van het po zullen wij dus nog moeten afwachten
of het probleem op een afdoende manier kan worden getackeld. U houdt mijns
inziens terecht een slag om de arm, omdat er nog nadere afspraken moeten worden
gemaakt. In eerste termijn heb ik verwezen naar de in het verleden gemaakte
afspraak dat als het vo weg zou gaan uit het fonds en het po achter zou blijven
waardoor premiestijgingen zouden ontstaan, dit gecompenseerd zal worden. Kunt
u dat bevestigen of ontkennen?Minister Van der Hoeven:Dat zal ik noch ontkennen noch bevestigen. Ik kom er later in mijn betoog
op terug, met name als ik het dan heb over de manier waarop daarmee wordt
omgegaan. Ik ben het namelijk wel met u eens dat je moet zorgen voor een adequate
positie van het Vervangingsfonds als het gaat om de situatie van het primair
onderwijs. Dat is de reden waarom wij in het kader van de Voorjaarsnota bekijken
op welke manier aanvullende budgetten vrijgespeeld kunnen worden.Mevrouw Vergeer (SP):U heeft gezegd dat zal worden bezien of de reserves voldoende zijn om
tegemoet te komen aan de tekorten die in 2005 voorzien worden. Heeft u al
enig inzicht in de omvang van die tekorten en in de hoogte van de reserves
op dit moment?Minister Van der Hoeven:Wij zijn er nog mee bezig. Alles wat ik er nu verder over zeg, kan ik
niet voor de volle 100% met zekerheid zeggen. De insteek is om eerst na te
gaan wat men zelf kan doen. Vervolgens zal in het kader van de Voorjaarsnota
bezien worden wat er eventueel aan toegevoegd kan worden. Het een hangt natuurlijk
met het ander samen. De fondsen zetten in de eerste helft van 2005 in ieder
geval de beschikbare reserves in om ervoor te zorgen dat er geen liquiditeitsproblemen
ontstaan. In het kader van de Voorjaarsnota zal ik nagaan op welke manier
de nadere aanvulling van de tekorten geregeld kan worden. Dat betreft overigens
een beslissing die gezamenlijk binnen het kabinet genomen dient te worden.
Daarover kom ik terug bij de Kamer, maar dan wel op het moment dat het overleg
binnen het kabinet is afgerond.Mevrouw Vergeer (SP):Ik vraag de minister of zij wil reageren op de brief die het Vervangingsfonds
op 14 januari aan haar heeft gestuurd. Daarin worden een aantal bedragen
genoemd: tekorten, verwachte tekorten en de reserves van dit moment.Minister Van der Hoeven:Ik ontken die cijfers niet. Ik bevestig die ook niet. Wij zijn erover
in overleg met het Vervangingsfonds. Ik stel voor om hierop terug te komen
als het overleg is afgerond. Dan is hopelijk ook het overleg rondom de Voorjaarsnota
afgerond. Men kan dan precies beoordelen of de aangegeven problemen tot de
hoogte van dat bedrag reëel zijn en hoe die zijn opgelost.Er dreigt niet alleen bij het Vervangingsfonds, maar ook bij het Participatiefonds
een tekort. Ik heb dat gemeld in mijn brief van 27 januari. Een verschil
met de situatie van het Vervangingsfonds is dat het tekort
bij het Participatiefonds betrekking heeft op zowel het primair als het voortgezet
onderwijs. Er is helemaal geen sprake van dat de uittreding van het voortgezet
onderwijs een extra probleem creëert voor het primair onderwijs. Wie
een link legt tussen de fondstekorten en de uittreding van het vo schept een
verkeerde tegenstelling. Wij moeten dat uit elkaar houden. Overigens, de uittreding
is in lijn met het kabinetsbeleid van autonomievergroting. De grondgedachte
wordt gedeeld door de meeste besturenorganisaties. Daarop kom ik nog terug.
Het is niet logisch om het uittreden bij het voortgezet onderwijs tegen te
houden omdat er een probleem is bij het primair onderwijs. Het probleem bij
het primair onderwijs moet aangepakt worden en van een oplossing worden voorzien.
Daarmee ben ik bezig.De heer Tichelaar vraagt concreet of het geen goed idee is om het primair
onderwijs nooit uit het Vervangingsfonds en het Participatiefonds te laten
stappen. De discussie over het primaire onderwijs gaat over een andere sector
in andere omstandigheden. Die discussie moet op een ander moment gevoerd worden.
De invoering van een nieuw stelsel voor bekostiging van vervangings- en werkloosheidsuitgaven
is ondermeer afhankelijk van de uitkomsten van een financiële analyse
van de effecten en risico's voor de scholen. Op basis van de uitkomsten van
die analyse en het overleg met de onderwijsorganisaties maak ik de afweging
of en zo ja, wanneer en hoe primair onderwijs uit de fondsen kan stappen.
Daarover kom ik eerst terug bij de Kamer. Ik doe dat niet voordat ik daarover
met de Kamer heb gesproken.De heer Tichelaar (PvdA):Mijn opmerking was anders bedoeld. Ik kijk naar de worsteling bij de decentralisatie
van het voortgezet onderwijs en vraag mij af hoe ernstig die wel niet zal
zijn bij het primair onderwijs door de nog kleinere schaalgrootte. Dat maakt
dat mijn fractie vraagt of het überhaupt mogelijk is om het te doen.
Of wordt er gewerkt met een zogenaamde decentralisatie met allerlei U-bochtconstructies?
Dan kan het beter nagelaten worden.Minister Van der Hoeven:Ik zie dat probleem. Wij zijn bezig met de analyse. Op basis van die analyse
kan de Kamer of de wetgever een besluit nemen. Op basis van die analyse kan
bekeken worden wie de zaken te rooskleurig of te negatief voorstellen. Ik
kom hierover graag terug naar de Kamer als de uitslag van de analyse er ligt.Een belangrijk item heeft te maken met het draagvlak. Ook dat onderwerp
is door iedereen aan de orde gesteld, te beginnen door de heer Van der Vlies.
Begin deze week heb ik nogmaals het draagvlak bij de organisaties in het veld
laten peilen. Daarbij is het volgende gebleken. De Kamer moet er zelf maar
een oordeel over vellen. VOS/ABB laat weten dat er draagvlak is, maar dat
de condities beter moeten. Men kijkt ook naar de tekorten bij de fondsen en
de consequenties daarvan voor het primair onderwijs. Ik heb aangegeven dat
ik de link tussen deze twee zaken niet juist acht. Wij zullen de problemen
voor het primair onderwijs sowieso moeten oplossen, of het voortgezet onderwijs
er nu in blijft of niet. De KBVO was en is nog steeds voorstander van uittreding,
maar wil wel aandacht voor de positie van kleine schoolbesturen, heeft zorgen
over de wijziging in het socialezekerheidspakket en wil graag hardere afspraken
over de gevolgen van rijksbeleid, hetgeen VOS/ABB overigens ook wil. De Besturenraad
staat volledig achter de systeemkeuze, stelt vragen bij de risico's en is
ook voorstander van het amendement dat er ligt. VBS steunt het uittreden uit
het Vervangingsfonds maar vraagt zich wel af wat er nog te winnen valt met
uittreden uit het Participatiefonds, is eigenlijk tegen een groeitraject naar
een groter percentage eigen risico en zou in de toekomst hoogstens 25% van
de wachtgelduitgaven voor rekeningen van de schoolbesturen willen laten komen.
Het Werkgeversverbond Voortgezet Onderwijs en de Schoolmanagers Voortgezet
Onderwijs steunen het wetsvoorstel. Het draagvlak is in het geheel genomen
niet toegenomen. Het amendement van 75-25 vindt men een goed amendement, maar
een verdeling van 50-50 op termijn ziet men als een reële optie, want
dan valt er voor besturen bij goed beleid ook winst te halen. Dat wil men
graag overeind houden. De problemen met de po-tekorten, primaironderwijstekorten,
staan los van het wetsvoorstel. De AOB steunde het wetsvoorstel niet en doet
dat nog steeds niet, maar is geen partij omdat het belang van de individuele
werknemers niet in het geding is.Mijn conclusie is dat er sprake is van enige ambivalentie die vooral wordt
gevoed door de financiële problemen bij de fondsen en dat men het belangrijk
vindt dat afspraken over de eventuele gevolgen van rijksbeleid meer inhoud
moeten krijgen en duidelijk wordt wat er gebeurt met een schoolbestuur dat
buiten zijn schuld in de problemen komt door een stapeling van risico's. Ik
wil deze elementen graag een voor een langs lopen.Over de financiële problemen bij de fondsen heb ik net al mijn mening
gegeven. Wij moeten de discussie zuiver houden en niet appels en peren bij
elkaar gooien om uiteindelijk een drankje te krijgen waarvan niemand meer
weet wat er precies in zit.Dan de discussie over de eventuele gevolgen van rijksbeleid op de wachtgelduitgaven.
Ik heb al eerder gezegd dat ik in dergelijke situaties altijd bereid ben tot
open en reëel overleg.De heer Tichelaar (PvdA):Hebt u nu het punt van het draagvlak afgerond?Minister Van der Hoeven:Ik ga nu in op de punten die vanuit het draagvlak gezien als vragen naar
voren zijn gekomen: de financiële problemen bij de fondsen – volgens
mij heb ik daarover net al voldoende gezegd – over de eventuele gevolgen
van rijksbeleid en vervolgens iets over de risicostapeling. Op de kleine scholen
kom ik later terug.De heer Tichelaar (PvdA):Zegt u dan ook iets over uw eigen beoordeling van deze draagvlakmeting?Minister Van der Hoeven:Ja, maar aan het eind!Voorzitter. Ik had het over de eventuele gevolgen van rijksbeleid. Nogmaals,
ik ben bereid daar open en reëel overleg over te voeren, meer nog, namelijk
op overeenstemming gericht overleg. Dat is toch wel wezenlijk. Het principe
van de vervuiler betaalt – al klinkt het in dit verband misschien wat
onaardig – vind ik wel een belangrijk uitgangs punt voor
dit soort discussies. Bij gevolgen van gemeentelijk beleid ligt dat natuurlijk
wel iets ingewikkelder, maar ook dan ben ik uiteraard bereid om met de organisaties
open, reëel en op overeenstemming gericht overleg te voeren.De heer Jan de Vries (CDA):Het is goed om te horen dat u zegt dat u bij wijziging van rijks- en gemeentelijk
beleid streeft naar op overeenstemming gericht overleg.Minister Van der Hoeven:Alleen het verschil is wel dat wij rijksbeleid gezamenlijk uitstippelen
en dat gemeentelijk beleid door anderen wordt bepaald.De heer Jan de Vries (CDA):Ik heb u toch ook horen zeggen dat u bij gemeentelijk beleid streeft naar
een op overeenstemming gericht overleg.Minister Van der Hoeven:Daar streef ik naar!De heer Jan de Vries (CDA):Bent u in dat geval ook bereid om dat overleg ook te voeren met uw collega
van Binnenlandse Zaken, voor zover hij daarbij betrokken is, en de VNG?Minister Van der Hoeven:Voor zover dat nodig is, natuurlijk!Mevrouw Vergeer (SP):Misschien ben ik wel een leek op dat gebied, want ik dacht toch dat elk
overleg bedoeld is om tot overeenstemming te komen. Wat betekent dat dan precies?Minister Van der Hoeven:Je kunt ook overleggen met de bedoeling om de ander te informeren. Zo'n
overleg is dan niet gericht op het bereiken van overeenstemming; dat scheelt
een slok op een borrel. Bovendien, als je samen ergens uit wilt komen, wil
dat nog niet zeggen dat je aan elke wens tegemoet kunt komen. Maar als dat
niet mogelijk is, worden betrokkenen daarover uiteraard wel geïnformeerd.
Het is dan aan hen om daarover een mening te geven.Mevrouw Vergeer (SP):Volgens mij betekent "overleggen" dat je meer doet dan alleen informeren;
vandaar mijn opmerking. Zou het niet verstandig zijn om van tevoren in een
convenant met de scholen vast te leggen dat wachtgeldkosten door het Rijk
worden gecompenseerd als rijksbeleid inderdaad de problemen veroorzaakt?Minister Van der Hoeven:Nee, dat gaat een stap te ver. Je moet ook kijken wie de wachtgeldkosten
veroorzaakt. Ik ga daar straks nader op in, maar wachtgelden mogen niet worden
afgewenteld op een ander. Uw voorstel gaat mij dus te ver, maar ik vind wel
dat er moet worden overlegd over de oorzaken: komt het door rijksbeleid of
veroorzaakt men het zelf? Afhankelijk daarvan kan een oplossing worden gevonden
die betrokkenheid van het Rijk of van de gemeente veronderstelt. In uw voorstel
staat de uitkomst echter al vast en dat is duidelijk niet de bedoeling.Mevrouw Vergeer (SP):En als wordt vastgesteld dat het rijksbeleid is, wordt er dan automatisch
gecompenseerd?Minister Van der Hoeven:U stelt dezelfde vraag, waarschijnlijk denkt u dat de aanhouder wint.
Nee, ik zeg dat niet toe.De heer Balemans (VVD):Voorzitter. Het streven van de minister vind ik zeer nobel, zeker als
het gaat om de consequenties van rijksbeleid. De minister wil dit streven
ook voortzetten bij gemeentebeleid, maar hoe concreet kan dat worden in het
licht van de autonomie van de gemeenten? Hoe ziet de minister haar eigen rol
in dezen? Het lijkt me namelijk wat moeilijk allemaal.Minister Van der Hoeven:Het lijkt mij dat een dergelijke vraag heeft geleid tot de opmerking van
de heer De Vries: wat doe je in voorkomende gevallen? Het is ook mogelijk
dat ik niet zelf de oplossing kan vinden, maar met de VNG en met mijn collega
van Binnenlandse Zaken in overleg moet. Je moet jezelf niet eigenaar willen
maken van alle problemen, dat kun je niet waarmaken. Ik ben het zeer met u
en met de heer De Vries eens om de verschillende verantwoordelijkheden goed
uit elkaar te houden. Als er problemen worden veroorzaakt door derden, moet
via een andere weg worden gezocht naar een oplossing. Je kunt niet alle problemen
de jouwe maken. Ik zie aan uw reactie dat u dit met mij eens bent. Nu wil ik graag ingaan op de risicostapeling. De Wet op het voortgezet
onderwijs kent de mogelijkheid van een laatste vangnet. Dat is niet alleen
een theoretische, maar ook een reële optie. Ik komt hierop later terug,
als ik kom te spreken over de risico's voor schoolbesturen. De vraag van de
heer Tichelaar is terecht: wat kan worden geconcludeerd over het draagvlak
in het veld? Ik vind het allereerst erg merkwaardig dat ik de organisaties
bijeen moest roepen om de signalen te krijgen die ik zojuist heb geschetst.
Die signalen zijn qua toonzetting duidelijk anders dan die naar voren kwamen
in het telefonische rondje van vorige week. Is de wereld dan zo snel veranderd?
Ik denk het niet. Mijn conclusie is dat de organisaties zich erg blindstaren
op de acute financiële problemen – die ik niet ontken – van
het Participatiefonds en het Vervangingsfonds en dat zij daardoor onvoldoende
afstand nemen om het wetsvoorstel als zodanig onder de loep te nemen. Het
gaat natuurlijk om de keuze voor meer autonomie, meer verantwoordelijkheid
en dus voor de aanpak en inschatting van de risico's die daarmee gepaard gaan.
Per saldo is het draagvlak bij de besturen voor deze principiële keuze
zonder meer ruim voldoende. Vooral de steun van het Werkgeversverbond Voortgezet
Onderwijs en de schoolmanagers in het voortgezet onderwijs vind ik zeer relevant.
Maar uiteindelijk moeten wij, de wetgever, de knoop doorhakken. Ik kom nog
te spreken over risico's en schaalgrootte. Ik ben er echt van overtuigd dat
de sector de voordelen van dit wetsvoorstel kan benutten en goed kan omgaan
met de risico's die het met zich brengt.De heer Slob (ChristenUnie):De ambivalentie in het veld waarover de minister spreekt, was natuurlijk
ook aanwezig in de eerste termijn van de Kamer. Kamerbreed worden de grondslagen
van het wetsvoorstel omarmd, maar de uiteindelijke effecten van doorvoering
van die principes zijn onduidelijk. Daarop moet zicht zijn voordat groen licht
kan worden gegeven om door te gaan. Ik begrijp daarom heel goed de aarzeling
in het veld, zeker omdat zaken steeds dichterbij komen en er sprake is van
behoorlijke financiële problemen.Minister Van der Hoeven:De opmerking over de toename van de wachtgeldrisico's in relatie tot schaalvergroting
is niet alleen door de heer Slob maar eigenlijk door iedereen gemaakt. Wij
hebben er niets aan om de kop in het zand te steken. Ik kom eerst te spreken
over de wachtgeldrisico's en vervolgens op de schaalvergroting. Daarmee geef
ik antwoord op de vraag die de heer Slob impliciet stelt. De decentralisatie
levert winst op ten aanzien van de regellast en zelfstandigheid, maar heeft
ook gevolgen voor de verantwoordelijkheid. Het een kan echter niet zonder
het ander: het maken van een keuze houdt een verantwoordelijkheid voor de
gevolgen van die keuze in. Die gevolgen moeten dus vooraf worden ingeschat.
De vraag is dan ook hoe risico's kunnen worden ingeschat.Ik kom daarbij allereerst te spreken over de wachtgeldrisico's. Het risico
van wachtgelduitgaven is over het algemeen groter dan van vervangingsuitgaven.
Zij zijn moeilijker te voorspellen en minder direct te beïnvloeden. Om
die reden staat in het wetsvoorstel de grondslag voor het vereveningsmodel;
dat is gericht op risicospreiding door middel van een beperkt eigen risico
van 50%. De andere helft van het risico wordt collectief gedragen. Een schoolbestuur
kan met een goed integraal personeelsbeleid wel degelijk invloed uitoefenen
op de wachtgelduitgaven. Het gaat om een relatief klein deel van de totale
personele bekostiging, ongeveer 1,5%. Ik kom straks nog terug op het overleg
dat op dit moment wordt gevoerd met een partij om het extreme wachtgeldrisico
te verzekeren.Er wordt eenmalig een bedrag van 5,4 mln euro vrijgemaakt voor de wachtgelduitgaven.
Dat bedrag is bedoeld om om te gaan met de financiële risico's van de
wachtgelduitgaven. Daarnaast wordt 13,8 mln beschikbaar gesteld voor de vervangingsrisico's.
De besturenorganisaties en de organisatie Schoolmanagers VO willen dat de
bedragen worden toegevoegd aan de lumpsumbekostiging. Ik zal dat ook doen.
Vooral de besturen van kleine scholen krijgen in de beginperiode verhoudingsgewijs
met grote risico's te maken. Bij de verdeling van de middelen houd ik daarom
rekening met de schaalgrootte van de diverse schoolbesturen. Ik kom daar dadelijk
op terug.Ik kom nog even te spreken over het laatste vangnet. Stel dat er toch
nog iets helemaal fout gaat. De Wet op het voortgezet onderwijs biedt de mogelijkheid
dat schoolbesturen op grond van bijzondere omstandigheden een verzoek om aanvullende
bekostiging doen. Bij echt bijzondere omstandigheden wordt een dergelijk verzoek
gehonoreerd. Ik noem als voorbeelden het sluiten van een asielzoekerscentrum
of de situatie bij het Terra College, waaraan de heer De Vries refereerde.
Het is echt dramatisch als ongeveer een kwart van het personeel moet afvloeien.
Een dergelijke situatie is zo uitzonderlijk dat daarmee in de reguliere bekostiging
geen rekening kan worden gehouden; daarvoor is een vangnet nodig. Ik verbind
overigens wel voorwaarden aan die aanvullende bekostiging. De belangrijkste
voorwaarde is dat de financiële positie van het schoolbestuur weer gezond
wordt. Op de vraag van de heer De Vries over stapeling van risico's in het
praktijkonderwijs kom ik te spreken in het kader van schaalvergroting in het
algemeen.De heer Jan de Vries (CDA):De minister zei heel snel in een bijzin dat zij het voorstel van Schoolmanagers-VO
volgt om de extra pot toe te voegen aan de lumpsumbekostiging. Uit haar opmerkingen
maak ik op dat dit voorstel niet door alle organisaties wordt gedeeld, zodat
het geen breder draagvlak heeft dan van alleen Schoolmanagers-VO.Minister Van der Hoeven:Nee, ik heb zowel de besturenorganisaties als de Schoolmanagers-VO genoemd.
Zij willen graag dat de bedragen worden toegevoegd aan de lumpsumbekostiging.
Bij de verdeling wordt wel rekening gehouden met de besturen van kleine scholen.
Daarop kom ik zodadelijk nog terug in het kader van de problemen die worden
veroorzaakt door de schaalvergroting.De heer Jan de Vries (CDA):Ik dank de minister voor de beantwoording van deze feitelijke vraag, maar
ik heb ook nog een inhoudelijke vraag over de risico's. Uit de stukken blijkt
dat de minister van oordeel is dat het voor schoolbesturen heel wel mogelijk
is om het risico van het ontstaan van wachtgelders en de duur en de hoogte
van de wachtgelders te beperken. In mijn termijn heb ik aangegeven dat ik
dit ernstig betwijfel, omdat de aard van het personeelsbestand vaak vastligt.
Hoe kun je als school met een vergrijsd personeelsbestand op korte termijn
de risico's beperken?Minister Van der Hoeven:Het risico van wachtgelduitgaven is groter dan bij vervangingsuitgaven;
daarin heeft de heer De Vries gelijk. Dat is de reden dat er bij wachtgelduitgaven
sprake is van risicospreiding. Daarop ziet zijn amendement ook, waarop ik
op het eind van mijn betoog nog inga. In het wetsvoorstel wordt voorgesteld
om een vereveningsmodel in te voeren, waarbij 50% valt onder het eigen risico
en 50% onder het collectieve risico. Bij de vervangingsuitgaven is dat anders
geregeld omdat daarop anders invloed kan worden uitgeoefend. Op de langere
termijn kan wel invloed worden uitgeoefend op de wachtgelduitgaven door een
integraal en anticiperend personeelsbeleid. Ik ben het zeer eens met de heer
De Vries dat de mate van invloed op het wachtgeld echt anders is dan bij vervanging;
vandaar het verschil in aanpak en benadering.Mevrouw Vergeer (SP):De heer De Vries sprak over het personeelsbeleid en de minister heeft
het over anticiperen. Betekent "anticiperen" dat je ernaar streeft om jongere
docenten in dienst te nemen? Dat zou kunnen leiden tot het verdringen van
ouderen. Ook externe factoren spelen overigens een rol bij het ontstaan van
wachtgeld. In mijn inbreng heb ik gewezen op zwarte scholen die te kampen
hebben met een terugloop van leerlingen. Buiten hun schuld krijgen zij zo
wachtgeldproblemen.Minister Van der Hoeven:Ik heb zonet niet voor niks het Terra College als voorbeeld genoemd. In
dat soort gevallen bestaat op basis van de WVO de mogelijkheid om een beroep
te doen op een aanvullende bekostiging. Daarbij gaat het om extreme gevallen.
Scholen zorgen de laatste tijd in het kader van een integraal personeelsbeleid
juist voor een goede mix tussen jonger en ouder personeel. Het is prima dat
ze dat doen, want op die manier word je als school niet geconfronteerd
met een grote vergrijzingsgolf waardoor een grote groep nieuwe docenten binnen
moet worden gehaald. Wij moeten erop vertrouwen dat de scholen hiermee goed
omgaan. Een ander punt is afwentelgedrag van scholen, door het financiële
risico niet voor eigen rekening te nemen maar af te wentelen op het collectief.
Ik kan mij voorstellen dat hoe groter het collectieve deel is, hoe eerder
dat risico zich voordoet.Mevrouw Vergeer (SP):Is de minister bereid om de Kamer periodiek te informeren over hoe het
gaat met het personeelsbeleid? Leidt het inderdaad niet tot verdringing van
oudere docenten? De minister noemt het Terra Collega, dat een extreem voorbeeld
is. Wij moeten het echter vooral hebben over scholen waar de terugloop geleidelijk
en niet schoksgewijs plaatsvindt. Die scholen komen veelal niet in aanmerking
voor het vangnet.Minister Van der Hoeven:Aan het einde van mijn betoog wil ik graag een voorstel doen voor de manier
waarop wij zicht houden op de ontwikkeling. Ik vind dat mevrouw Vergeer wel
een punt heeft, maar ik kom er dadelijk op terug. Er zit geen evaluatiebepaling
in de wet, maar wij kunnen daar natuurlijk wel afspraken over maken.Mevrouw Vergeer (SP):Ik noem als voorbeeld het Niels Stensen College. Voordat die school werd
gesloten, is er natuurlijk langzamerhand een afkalving geweest.Minister Van der Hoeven:Ik kijk dan toch ook in de richting van de school. Het kan niet zo zijn
dat je geen eigen beleid ontwikkelt om ervoor te zorgen dat die afkalving
niet plaatsvindt. Natuurlijk zijn er in het verleden zaken gebeurd die in
de richting gingen van wat mevrouw Vergeer daarnet verwoordde. Op dit moment
is er een nieuw bewustzijn om dit soort dingen niet meer te laten gebeuren.
Het Terra Collega is inderdaad heel extreem en daarin moet je ingrijpen. Ik
ben ervan overtuigd dat je, door de zaak op deze manier vorm te geven, de
verantwoordelijkheid bij het voortgezet onderwijs legt om tegen dit soort
sluipende zaken in te gaan en er zelf beleid op te maken. Wij kunnen dat hier
niet. Wij praten over meer dan 1200 scholen en wij hebben als wetgever niet
de mogelijkheid om voor elke individuele school het beleid te maken. Dat moet
de school echt zelf doen.Mevrouw Vergeer (SP):Het is iets te gemakkelijk om te zeggen dat de scholen daar wel iets tegen
kunnen doen. Dat zouden wij met zijn allen hopen en dat willen wij hier ook
bevorderen. De minister komt binnenkort met wetgeving om het mengen van witte
en zwarte scholen te bevorderen, hoewel deze wetgeving niet bedoeld is voor
het voortgezet onderwijs, maar voor het basisonderwijs. Kan de minister ons
een beeld geven van de verzwarting van scholen in het voortgezet onderwijs
om te kijken hoe groot het risico is?Minister Van der Hoeven:Mevrouw Vergeer verbindt twee dingen met elkaar die mijns inziens niet
verbonden behoren te worden. Op dit moment is 60% van de kinderen die in de
grote steden, vooral Amsterdam, worden geboren, van allochtone afkomst. Die
allochtone leerlingen komen ook in grotere getale op ons af. Er bestaat alleen
geen verband tussen de toename van het aantal allochtone leerlingen aan de
ene kant en het leeglopen van scholen aan de andere kant. Er zijn een paar
scholen geweest waar dat probleem zich heeft voorgedaan, maar ik ga er niet
in mee zoals mevrouw Vergeer dat één op één verbindt.De heer Tichelaar (PvdA):De minister noemde in snel tempo twee bedragen die zijn toegevoegd aan
het voortgezet onderwijs. Volgens mij ging het om 5 mln en 13 mln euro.Minister Van der Hoeven:Het gaat om 5,4 mln euro voor de wachtgelduitgaven en 13,8 mln euro voor
de vervangingsrisico's.De heer Tichelaar (PvdA):Ik ben heel benieuwd naar de onderbouwing van de opvatting van de besturenorganisaties
en het schoolmanagement om dat een vertaling te geven in de lumpsum. De minister
doet dat heel bewust.Minister Van der Hoeven:Ik kom nog te spreken over noodvoorziening, incidentele bekostigingsimpuls
en stelselverantwoordelijkheid. Dat blokje wil ik wel naar voren halen, want
daarmee geef ik antwoord op de vraag van de heer Tichelaar.De heer Tichelaar (PvdA):Gelet op het verslag van het draagvlak gaat het mij er vooral om of de
minister ons in kennis kan stellen van de motivering om twee toegezegde bedragen
toch in de lumpsum te laten vertalen.Minister Van der Hoeven:Goed, dan haal ik dat stuk naar voren. De heren Tichelaar, De Vries en
Slob hebben drie dingen gevraagd. Hoe zit het met de stelselverantwoordelijkheid
van de minister? Hoe zit het met de extra middelen en waarom op deze manier
en niet anders? Hoe gaat de risicospreiding in de praktijk in zijn werk? Wij
hebben het over decentralisatie van verantwoordelijkheden naar autonome schoolbesturen.
Het past ook niet bij autonomievergroting om het veld wel verantwoordelijk
te maken voor de wachtgelduitgaven als zodanig – want dat gaan wij doen
als wij dit wetsvoorstel aannemen – maar de daarmee gepaarde risico's
in handen van het ministerie te laten. Volgens mij heeft de heer Tichelaar
er zelf op gewezen dat dit niet past. Ik zie hem knikken. Het is uiteraard
mijn verantwoordelijkheid om geld ter beschikking te stellen voor het afdichten
van de risico's. Ik heb in de nota naar aanleiding van het nader verslag van
25 oktober gemeld dat ik zou overleggen met de besturenorganisaties over
de invulling van noodvoorzieningen. Dat overleg is gestart. Het blijkt dat
de opvattingen over de noodvoorzieningen drastisch zijn gewijzigd. U constateert
dat terecht. Ik wil een uitsplitsing maken tussen vervangingsrisico's en de
wachtgeldrisico's.Ik begin met de vervangingsrisico's. Begin 2002 hebben wij gemeld dat
de lumpsumbekostiging eenmalig zou worden verhoogd met 13,8 mln voor de inrichting
van een noodvoorziening om de risico's rondom de uitgaven voor vervangingsvoorzieningen
op te vangen. Op dit moment krijg ik signalen dat het veld geen behoefte heeft
aan het opzetten van één centrale noodvoorziening. Sommige schoolbesturen
overwegen om een verzekering af te sluiten voor de vervangingsuitgaven
bijvoorbeeld door aansluiting bij het Risicofonds dat op dit moment voor het
primair onderwijs werkzaam is. Andere willen de extra middelen achter de hand
te houden voor oplossing van knelpunten. Een andere optie is het investeren
van de middelen in een goed arbobeleid om de vervangingsbehoefte binnen de
perken te houden. Het gebeurt ook dat besturen op regionaal niveau of per
denominatie samenwerkingsvormen willen opzetten om gezamenlijk risico's te
dekken. Het signaal was in elk geval helder: men wil geen centraal vervangingsfonds.Bij de voorbereiding van het oorspronkelijke wetsvoorstel werd gezegd
dat er contouren voor een noodvoorziening voor wachtgelduitgaven zouden worden
gemaakt. Dat was ook afgesproken met de besturenorganisaties. De besturenorganisaties
zouden die voorziening dan besturen en beheren en ik zou een financiële
bijdrage leveren van in totaal 5,4 mln. Ook daar denkt de sector inmiddels
anders over. De inrichting van een dergelijk vangnet brengt bureaucratie met
zich. Dat past niet bij de doelstelling om de regellast te verminderen. De
risico's met betrekking tot de wachtgelduitgaven zullen zich met name concentreren
in de eerste jaren na de uittreding. Het ligt voor de hand dat de schoolbesturen
juist dan beschikken over de extra middelen om de risico's zelf op te vangen.
Ik kan mij vinden in de opvatting die de sector voortgezet onderwijs op dit
moment heeft. Dat betekent dat ik de middelen voor de noodvoorziening zal
toevoegen aan de lumpsumbekostiging conform de voorziening in het kader van
de vervangingsuitgaven.Ik heb overigens van de besturenorganisaties begrepen dat zij op dit moment
overleggen met een partij die het extreme wachtgeldrisico zou willen verzekeren.
Ik vind het een goede ontwikkeling dat de sector die verantwoordelijkheid,
die past binnen de vergroting van de autonomie, op zich wil nemen. Dat betekent
dat er een ander voorstel op tafel ligt dat tegemoetkomt aan de wensen die
via de besturenorganisaties aan mij kenbaar zijn gemaakt.De heer Tichelaar (PvdA):Het wordt mij nu iets duidelijker. U geeft voor die risico's de bedragen
die u net hebt genoemd. Vindt u het dan eigenlijk ook niet de verantwoordelijkheid
van de overheid om in beeld te houden wat er met die specifieke bedragen gebeurt?
Als het geld in de lumpsum wordt gestopt en er straks problemen ontstaan,
is niet meer te achterhalen wat er in die lumpsum is gebeurd. Het betreft
het afdichten van een risico. Daarvoor stelt u de gelden ter beschikking.
Vervolgens stoppen wij dat in reguliere middelen.Minister Van der Hoeven:De bedragen worden eenmalig herkenbaar toegevoegd aan de lumpsum. Het
geld wordt op een bepaalde manier verdeeld waarbij rekening wordt gehouden
met de omvang van de schoolbesturen. Juist omdat schoolbesturen niet allemaal
in dezelfde financiële en personele situatie verkeren, kan ik mij heel
goed voorstellen dat zij de ruimte willen hebben om de aanpak te kiezen die
voor hun schoolbestuur het beste is. Daar heb ik geen problemen mee. Het alternatief
is dat wij een centraal fonds oprichten en beheren waardoor in feite het ene
centrale wordt vervangen door het andere centrale. De vraag is of wij dat
moeten willen. Het huidige voorstel komt goed tegemoet aan de filosofie en
het streven van het kabinet en de Kamer om de autonomie daar te leggen waar
zij thuishoort, maar de schoolbesturen wel te voorzien van de financiële
middelen om de autonomie te kunnen dragen. Wij doen dat eenmalig. Daarna is
het aan de schoolbesturen om daar op een goede manier mee om te gaan. Dit
hoort bij het integrale personeelsbeleid waarover wij spreken. De heer Tichelaar
heeft in zijn vorige functie jarenlang aan de andere kant van de tafel gezeten.
Ik heb ook wel eens aan de andere kant van de tafel gezeten. That's life.De heer Tichelaar (PvdA):De minister heeft eerder in haar betoog gezegd dat zij geld achter de
hand heeft voor wat zij terecht extreme situaties noemt. Die zijn niet voorspelbaar.
Is het niet te overwegen het geld dat de minister nu in de lumpsum wil stoppen
zelf vast te houden? Op het moment dat risico's te groot worden kan men dan
bij haar aankloppen. Ik moet heel eerlijk zeggen dat ik er bij de differentiatie
van schoolbesturen niet zo voor ben om scholen waarvan ik mij afvraag of zij
het wel nodig hebben geld toe te bedelen. Zij moeten dan aankloppen bij de
minister en onderbouwd een aanvraag doen.Minister Van der Hoeven:Dat zou een optie kunnen zijn, maar dat past niet in hetgeen wij nu bespreken.
Er wordt autonomie gegeven. Bij de overdracht hoort een bepaalde hoeveelheid
geld om de risico's die met de autonomie samenhangen op te vangen. Daarnaast
hebben wij een vangnet gecreëerd in de Wet op het voortgezet onderwijs
voor het geval zich extremiteiten voordoen.Stel dat ik het voorstel van de heer Tichelaar volg en het geld toevoeg
aan het vangnet. Dat zou niet werken, want dat is geen fonds. Op een gegeven
moment moet er iets gebeuren binnen de lopende begroting. Daar kan niet een
apart fonds voor worden gecreëerd. Dat is ook niet de bedoeling.De heer Jan de Vries (CDA):De minister weet dat er geen grotere tegenstander van afzonderlijke potjes
is dan de CDA-fractie. Wij zijn altijd blij als die potjes in een lumpsumbekostiging
worden gevoegd. Dat neemt niet weg dat de overheid als budgethouder er in
dit geval voor kiest extra geld beschikbaar te stellen voor het oplossen van
knelpunten. Heeft de minister het gevoel dat met de voorgestelde constructie
de specifieke knelpunten ook werkelijk opgelost kunnen worden?Minister Van der Hoeven:Ik denk van wel, met uitzondering van de extremiteiten die ik al noemde.
Die kunnen nooit in regelgeving worden ondergebracht. De regelgeving kan niet
zodanig worden gemaakt dat alle gevallen daarmee worden geholpen. Daarvoor
is er de mogelijkheid van de aanvullende bekostiging. Een schoolbestuur moet
het echter voor het gewone werk kunnen redden met het geld dat nu beschikbaar
komt.De heer Jan de Vries (CDA):Dat het zou moeten kunnen, begrijp ik. De minister geeft echter ook aan
dat de nadere invulling en aanwending van het budget nog onduidelijk zijn.
Het veld spreekt daar nog over. Hoe kan zij dan tegen de Kamer zeggen dat
naar haar overtuiging het geld dat wij als budgethouders, Kamer en regering,
ter beschikking stellen voor de doelgroep ook werkelijk daar
terechtkomt?Minister Van der Hoeven:Ik kom terug op een van de eerste zinnen die ik heb uitgesproken. Ik heb
gezegd dat het wetsvoorstel de klassieke worsteling tussen autonomievergroting
en het beperken van financiële risico's oplevert. Dat is precies wat
nu ook in de vragen van de heer De Vries doorklinkt. Door op de voorgestelde
manier autonomie te geven, erken je dat schoolbesturen van elkaar verschillende
oplossingen kunnen kiezen. Ik vind dan ook dat wij dat moeten doen.De heer Jan de Vries (CDA):De minister spreekt ons terecht aan op het algemene uitgangspunt van beleid
en het dilemma dat daarin schuilt. In het systeem dat zij voorstelt op basis
van het overleg dat zij heeft gevoerd, moeten gezamenlijke schoolbesturen
nu wel tot een gezamenlijk beleid komen. Individuele schoolbesturen, die daar
misschien moeite mee hebben, kunnen daarvan de dupe worden als zij met knelpunten
worden geconfronteerd.Minister Van der Hoeven:Wij kunnen nooit voorkomen dat er knelpunten ontstaan. Dat kunnen wij
misschien wel willen, maar dan moeten wij dit systeem niet kiezen. Dan moeten
wij ophouden met autonomie, met het geven van verantwoordelijkheid en het
overlaten van keuzes aan schoolbesturen.Ik vind dat wij die lijn niet moeten kiezen en wel verder moeten gaan
met autonomie. Wij moeten, zoals ik mevrouw Vergeer heb toegezegd, ervoor
zorgen dat wij weten wat er speelt. Dan kunnen wij ingrijpen als dat nodig
is. Daarop kom ik nog terug, ook bij de bespreking van de amendementen.De heer Slob (ChristenUnie):Toch blijft het wat lastig. Terecht zegt u dat wij de zaken bij het onderwijs
willen neerleggen en die dan ook moeten loslaten. Het is een bepaalde worsteling
die wij met elkaar meemaken om dit te gaan doen. U gaat echter extra geld
beschikbaar stellen voor de risico's die zich dan voordoen. Bij de onderbouwing
daarvan komt u niet veel verder dan dat u zegt dat het daarmee zou moeten
kunnen, maar u bent nog in gesprek om te kijken wat het exact allemaal is.
Nu, wij moeten wel blijven nadenken, ook al zijn wij aan het worstelen.Minister Van der Hoeven:Nee, ik ben niet in gesprek over die bedragen. Ik ben ook niet in gesprek
over de keuzen die schoolbesturen zelf kunnen maken; dat is aan de schoolbesturen.
Ik heb alleen zo-even aangegeven in mijn beantwoording van de vragen van de
heer Tichelaar en van u, over de noodvoorziening versus de incidentele bekostigingsimpuls,
wat er aan mogelijkheden is en waarom het veld zegt dat het geen centrale
noodvoorziening nodig heeft maar daar eigen keuzen in wil kunnen maken. Daar
ben ik geen partij in, als het erom gaat welke keuzen een schoolbestuur maakt,
of het nu om het ene gaat of om het andere. Er zullen schoolbesturen zijn
die zeggen dat zij dit geld achter de hand houden voor het geval er, gelet
op het eigen personeelsbestand, op een gegeven moment knelpunten zijn. Er
zullen ook schoolbesturen zijn die andere keuzen maken. Daar ben ik niet over
in onderhandeling met de schoolbesturenorganisaties; dat is iets dat zij zelf
doen.Voorzitter. Ik ga naar het onderwerp schaalvergroting, want ook daar zijn
veel vragen over gesteld. Het wetsvoorstel zoals het nu voorligt, bevat geen
prikkel tot schaalvergroting als het erom gaat of kleine zelfstandige scholen,
kleine schoolbesturen, in staat zijn om goed om te gaan met de risico's die
het gevolg zijn van de voorstellen. Ook daar maak ik straks weer een onderscheid
tussen vervanging en wachtgeld. Ik heb daarnet al naar aanleiding van een
interruptie aangegeven hoezeer ik belang hecht aan goed personeelsbeleid,
in de zin dat een schoolbestuur ook een verantwoorde mix nastreeft van vast
en tijdelijk personeel, jonger en ouder personeel en duurder en minder duur
personeel; met daarbij een goed regulier arbobeleid, teneinde aldus een uitzonderlijk
hoog ziekteverzuim terug te dringen. Dat vind ik het beleid van het schoolbestuur.Ik kom nu eerst bij de vervanging en zal daarna ingaan op het wachtgeld.
Ik heb al eens eerder aangegeven dat er voor kleine scholen, kleine schoolbesturen,
problemen kunnen ontstaan bij hoge vervangingskosten of bij snel oplopende
vervangingskosten. Ik heb ook in de aanvulling op de nota naar aanleiding
van het nader verslag toegelicht dat het toekomstige risico van vervangingskosten
redelijk goed is in te schatten op basis van de huidige gegevens. De vervangingsuitgaven
van schoolbesturen zijn redelijk stabiel over de afgelopen jaren. Je ziet
dan dat er geen grote jaarlijkse fluctuaties zijn. Je ziet ook dat de declaraties
van de scholen bij het Vervangingsfonds dalen. Dat komt mede doordat de scholen
steeds meer vervangingskosten voor eigen rekening nemen, om te voorkomen dat
zij extra geld kwijt zijn vanwege het systeem van de premiedifferentiatie.
Het hangt samen met een dalend ziekteverzuim en ook met een toenemende ervaring
met het arbobeleid. Dat zijn positieve dingen.Er zijn eerder gegevens verzameld door PricewaterhouseCoopers en daaruit
blijkt dat kleinere scholen relatief lagere vervangingslasten hebben dan grotere
scholen. Uit de cijfers die ik de Kamer per 1 november jongstleden heb
gestuurd, komt dit zelfde beeld naar voren. Ik heb daarbij toen ook de herverdeeleffecten
per bestuur in beeld gebracht zoals voortvloeiend uit het voorstel om uit
het Vervangingsfonds te treden. Er was één uitschieter in negatieve
zin te zien en daarnaast waren er vier besturen met een achteruitgang van
meer dan 2%. Het overgrote deel van de besturen zit tussen 1% achteruitgang
en 1% vooruitgang. Het risico qua vervangingsuitgaven is dus goed te overzien
en zal ook geen impuls tot schaalvergroting met zich meebrengen.Dan kom ik bij de wachtgelduitgaven. Ook daarvoor is het risico in beeld
gebracht. Dat was lastiger te doen, doordat bestaande gevallen na invoering
van het wetsvoorstel nog collectief verevend blijven en doordat bovendien
de huidige uitgaven per bestuur een weinig voorspellende waarde hebben voor
de toekomst. Daarom heb ik daar in de brief een theoretisch beeld van gegeven,
uitgaande van de situatie van een gemiddeld bestuur. Voor een bestuur dat
tien jaar lang drie keer meer wachtgelduitgaven dan gemiddeld veroorzaakt,
ontstaat het beeld dat het 1,46% van zijn personele bekostiging méér
kwijt is dan het aan bekostiging ontvangt. Overigens is de
kans dat deze casus zich voordoet, niet groot en in normale omstandigheden –
laten wij daar even van uitgaan – moet een bestuur zoiets kunnen opvangen.
Is dat risico te substantieel, dan kan een beroep worden gedaan op de mogelijkheid
van aanvullende bekostiging vanwege bijzondere omstandigheden. Ik vind het
beeld alleszins aanvaardbaar en ik verwacht niet dat de voorstellen een prikkel
tot schaalvergroting bevatten. Verder zorgt het model van het normatief verevenen
van de wachtgelduitgaven voor risicospreiding.De heer Tichelaar (PvdA):Gaan er bij die vervanging ongeveer 169 besturen op achteruit en 162 op
vooruit? Er gelden uiteraard verschillende bandbreedtes, maar zijn deze cijfers
juist?Minister Van der Hoeven:Vier schoolbesturen kennen een bandbreedte van 2%. Bij één
schoolbestuur is er een uitschieter in negatieve zin. Voor het overgrote deel
van de schoolbesturen geldt een bandbreedte van 1% vooruit en 1% achteruit.De heer Tichelaar (PvdA):Maar los daarvan is mijn vraag of er van die 332 besturen er 169 op achteruitgaan.Minister Van der Hoeven:Maar dan heb je het over een bandbreedte van 1% vooruit en 1% achteruit.
Vier schoolbesturen gaan er 2% op achteruit en er is één uitschieter
in negatieve zin.De heer Tichelaar (PvdA):Mijn conclusie dat er 162 op vooruit- en 169 op achteruitgaan, bestrijdt
u dus niet.Minister Van der Hoeven:Zeker niet als u uit mijn brief citeert, maar nogmaals dan hebben wij
het over de bandbreedte van 1% vooruit en 1% achteruit.Voorzitter. Ik sprak al over het normatief verevenen. Ik wijs er voorts
op dat de kleine schoolbesturen zeker in de beginperiode met verhoudingsgewijs
grote risico's te maken kunnen krijgen. Dat is de reden dat ik bij de verdeling
van de middelen voor vervangings- en wachtgeldrisico's rekening houd met de
schaalgrootte van de diverse schoolbesturen. Dat kan door de lumpsumbekostiging
van alle schoolbesturen met een in absolute zin gelijk bedrag te verhogen.De heer De Vries stelde vragen over de stapeling van risico's. Hij gaf
aan dat met name voor kleinere schoolbesturen een probleem kan ontstaan. Het
klopt dat kleine, zelfstandige schoolbesturen moeilijk risico's kunnen opvangen,
maar dat betekent niet per definitie dat de kleine schoolbesturen financiële
problemen kennen. In principe is de reguliere bekostiging toereikend. Men
heeft een aantal andere mogelijkheden dan die van fuseren om risico's gemeenschappelijk
te dragen. Er zijn verbanden waarin kleinere en grotere schoolbesturen samenwerken
zonder concessies te doen aan hun zelfstandigheid. Bij de beantwoording van
een aantal feitelijke vragen heb ik gesproken over dergelijke samenwerkingsconstructies.
Wat de positie van de kleine scholen betreft, zie ik de toekomst dus met vertrouwen
tegemoet. Natuurlijk, het is altijd mogelijk dat men aan fuseren denkt, maar
ik ga ervan uit dat daarbij dan andere, meer wezenlijke overwegingen een rol
zullen spelen. Ik acht het echt uitgesloten dat men zich alleen op grond van
de nu voor ons liggende voorstellen genoodzaakt ziet om te gaan fuseren. Er
is namelijk gezocht naar evenwicht tussen solidariteit en zelfstandigheid
en dat evenwicht is ook gevonden.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Dat laatste hoop ik met de minister. Dat neemt niet weg dat
ook de minister de verwachting heeft dat het heel wel mogelijk is dat schoolbesturen
tot samenwerkingsverbanden komen voor het dragen van de risico's. In mijn
eerste termijn heb ik aangegeven dat ik nog moet zien dat een schoolbestuur
met een relatief ongunstig samengesteld personeelsbestand geholpen wordt door
schoolbesturen in de omgeving die er toevallig beter voorstaan. Verwacht de
minister wel dat de solidariteit zover zal gaan?Minister Van der Hoeven:Ik verwacht dat besturenorganisaties iets doen. Ik weet in ieder geval
dat VBS die verantwoordelijkheid neemt. Schoolbesturenorganisaties behoren
zicht te hebben op datgene wat er bij schoolbesturen aan de hand is en ik
verwacht dat zij een helpende hand zullen bieden. VBS doet dat in ieder geval.
Ik zie niet in waarom andere besturenorganisaties die verantwoordelijkheid
niet zouden nemen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb in mijn eerste termijn ook aandacht gevraagd voor het maken van
afspraken over de verdeling van de risico's. Op papier staat het er mooi,
maar hoe gaat het in de praktijk handen en voeten krijgen? De minister zegt
dat men het binnen de koepelorganisaties wel zal oppakken. En dat is het dan?Minister Van der Hoeven:Ja, dat is het. Je kunt niet loslaten en tegelijkertijd voorschrijven
hoe de losgelatene zich moet gedragen. Het is het één of het
ander. Ik onderken de problemen en vind het uitstekend dat wij er hier over
van gedachten wisselen, juist omdat daarmee aan de organisaties wordt aangegeven
hoe erover gedacht wordt. Nogmaals, wij kunnen niet de autonomie vergroten
en tegelijkertijd alles wat ook maar enigszins gaat in de richting van onderlinge
verschillen tussen de diverse schoolbesturen uitvlakken. Waar wij bepaalde
risico's kunnen afdekken – dat heeft te maken met geld – moeten
wij dat natuurlijk wel doen. Om die reden heb ik extra geld toegevoegd.De heer Slob (ChristenUnie):Wij maken hier niet ons standpunt bekend om aan de organisaties duidelijk
te maken hoe wij hierin staan. Het is mooi meegenomen als zij dat weten, maar
wij zijn met de minister in debat over een wetsvoorstel.Minister Van der Hoeven:Natuurlijk, maar weet u wat het is, mijnheer Slob? Wij debatteren over
een wetsvoorstel, maar wij hebben de organisaties nodig om ervoor te zorgen
dat het wetsvoorstel tot wet wordt en goed wordt uitgevoerd. Om die reden
maakte ik mijn opmerking.De heer Slob (ChristenUnie):De reden dat ik mijn opmerking maakte, is dat wij altijd zullen moeten
afwegen wat de effecten zijn van de stappen die wij zetten. Daar is dit debat
voor bedoeld. Wij moeten het vertrouwen hebben dat de scholen deze vrijheid
kunnen oppakken. De opmerking in de richting van de kleine scholen "gaat u
maar afspraken maken en probeert u de risico's maar te verdelen"
vind ik heel lastig. In de praktijk zal dat heel moeilijk zijn, want het gaat
om behoorlijk grote risico's.Minister Van der Hoeven:Nu doet de heer Slob geen recht aan mijn opmerking dat bij de verdeling
van het geld uitdrukkelijk rekening zal worden gehouden met de schaalgrootte
van de besturen. Wij houden daar rekening mee, omdat kleinere schoolbesturen
sneller in problemen zouden kunnen komen. Daarom gaat er relatief meer geld
naar de kleinere schoolbesturen toe. Ik vind dat ik dat onderscheid staande
kan houden, juist om ervoor te zorgen dat men zijn verantwoordelijkheid kan
waarmaken.Het is de bedoeling dat het praktijkonderwijs op 1 augustus 2006
overgaat tot een lumpsumbekostiging. Op dit moment wordt daarover overleg
gevoerd in de werkgroep lumpsum praktijkonderwijs (WLP). Er is overeenstemming
bereikt over de bekostigingsparameters die vanaf 1 augustus 2006 moeten
gelden. Daarmee geven de gesprekspartners aan, er vertrouwen in te hebben
dat de bekostiging voor die vaak kleine scholen voor praktijkonderwijs toereikend
zal zijn, terwijl zij weten dat het voortgezet onderwijs uit het Vervangingsfonds
en Participatiefonds gaat stappen. Dat vind ik een positief en duidelijk signaal.
Over de overgang naar lumpsumbekostiging komen wij separaat nog te spreken.Ik kom op de inwerkingtreding. Als de Tweede en Eerste Kamer op korte
termijn instemmen met het wetsvoorstel, dan is invoering per 1 augustus
2005 juridisch gezien nog mogelijk. Het is echter wel waar dat in een AMvB
nog een aantal uitvoeringszaken moet worden geregeld. Een belangrijk deel
daarvan betreft de manier waarop de geldstromen gaan lopen. Wij zouden de
AMvB vooraf kunnen laten gaan door een tijdelijke ministeriële regeling,
maar het goed beleggen van de diverse uitvoeringsaspecten kost tijd. Daarnaast
moet er voorlichting aan de scholen gegeven worden. Op dit moment weet het
overgrote deel van de schoolbesturen wel van die plannen, maar nu het concreet
begint te worden zullen schoolbesturen precies kijken wat het zowel organisatorisch
als financieel betekent. Op het organisatorische vlak is het niet zo ingewikkeld,
maar op het financiële vlak kan het nodig zijn om te bezien of er aanvullende
maatregelen genomen moeten worden om verwachte extra uitgaven te dekken. Scholen
moeten wel de tijd krijgen om die afweging te maken. Op grond van die overweging
vind ik invoering per 1 augustus 2005 niet meer verantwoord. Als de Kamers
dit wetsvoorstel aannemen, koers ik aan op invoering per 1 januari 2006.Aan het amendement-De Vries c.s. koppel ik de vraag van de heer Tichelaar
op basis waarvan wij op een gegeven ogenblik gezamenlijk tot de conclusie
kunnen komen dat het percentage eigen risico kan worden verhoogd. Daarmee
kom ik ook terug op de vraag van mevrouw Vergeer. Ik wil ook ingaan op de
vraag van de heer Slob waarom de regering wil dereguleren via een wet gekoppeld
aan een AMvB en een ministeriële regeling. Ik begin met de insteek van
het instellen van eigen risico van 50%. Ik denk dat daarmee een goed evenwicht
is gerealiseerd tussen enerzijds de prikkelwerking en anderzijds het draagvlak.
Daarbij is er ook aandacht voor de kleinere schoolbesturen, want bij het eenmalig
verhogen van de lumpsumbekostiging en bij de verdeling daarvan houden wij
rekening met de schaalgrootte. De Kamer is in het bezit van het cijfermateriaal
waarmee mijns inziens is aangetoond dat de financiële risico's ook voor
kleinere schoolbesturen te dragen zijn. Ik weet dat er situaties kunnen zijn
waarin scholen voor bijna onoverkomelijke vervangings- en wachtgelduitgaven
komen te staan. Daarvoor bestaat de mogelijkheid van de aanvullende bekostiging.Ik begrijp de zorg die ondanks dit alles bij de Kamer bestaat voor met
name de kleinere schoolbesturen. Ik kan mij ook iets voorstellen bij het amendement
dat er in eerste instantie toe strekt dat gestart wordt met een lager percentage
eigen risico. Na lezing van de toelichting op het amendement weet ik dat men
wil beginnen met een eigen risico van 25%. 75% van de wachtgelduitgaven wordt
dan collectief door de sector gedragen, waarbij je eigenlijk naast het eerder
genoemde verdelingsmechanisme nog een keer een zekerheidsfactor inbouwt. Een
lager eigen risico betekent wel dat er een beperktere prikkelwerking is om
de wachtgelduitgaven zo laag mogelijk te houden. Daarbij ontstaat de kans
dat schoolbesturen afwentelgedrag gaan vertonen. Ik zie het in de toelichting
op het amendement genoemde percentage eigen risico van 25 eigenlijk als een
start van een groeitraject naar een hoger eigen risico van bijvoorbeeld 50%.Ik kom nu terug op de vraag op basis waarvan wij in de toekomst samen
als wetgever tot de conclusie kunnen komen dat het hogere percentage verantwoord
is. Ik benadruk nogmaals dat ik een voorstel voor een hoger percentage eerst
met de vertegenwoordigers van het voortgezet onderwijs zal bespreken. Als
zij daar niet mee kunnen instemmen, dan zullen zij dat uiteraard ook aan de
Kamer laten weten. Dit is al een eerste waarborg voor de scholen. Het gaat
evenwel vooral om de vraag wanneer het veld toe is aan dat grote eigen risico.
Voor de beantwoording daarvan zijn de ervaringen in de eerste jaren na de
invoering natuurlijk het meest relevant. In die jaren zal dan ook vooral bekeken
moeten worden hoe de verdeling van de lasten in de praktijk uitvalt en of
enkele scholen veel te kort komen ten opzichte van de bekostiging of dat er
sprake is van een grote groep die weinig te kort komt. Verder zal bekeken
moeten worden of scholen wel voldoende vertrouwen hebben om een volgende stap
te zetten. Immers, een hoger percentage betekent voor scholen die weinig wachtgelduitgaven
veroorzaken, grotere mogelijkheden om hun geld aan andere voor hun onderwijs
relevante doelen uit te geven. Verder zal in de gaten gehouden moeten worden
hoe de wachtgelduitgaven zich macro ontwikkelen en hoe de draagkracht in het
veld zich ontwikkelt. Over die vragen hebben wij al diverse malen gedebatteerd,
ook hier. Volgens mij zal er trouwens ook gekeken moeten worden naar de reserves
die scholen aanhouden. Het is hier al vaker gezegd dat scholen het geld moeten
uitgeven aan onderwijs en niet onnodig reserves mogen aanhouden. Ik vind het
dan ook relevant dat wij drie jaar na invoering van de wet kunnen nagaan in
welk tempo de overgang van het oude naar het systeem plaatsvindt. Hoe snel
verdwijnen bijvoorbeeld de oude gevallen en hoe verhouden op macroniveau de
oude en nieuwe uitgaven zich tot elkaar? De antwoorden op die vragen moet
je op een gegeven moment kennen om te kunnen beoordelen of
je aan de volgende stap toe bent. Dat zijn wat mij betreft de ingrediënten
voor de te voeren discussie op termijn.De heren Tichelaar en Balemans hebben gesproken over het risico van afwentelgedrag.
Als sprake is van dergelijk gedrag betekent dit mijns inziens dat scholen
niet hun uiterste best doen om het wachtgeldvolume zo klein mogelijk te maken.
Als je 75% collectief verevent en je maar 25% eigen risico hebt, is dat gevaar
aanwezig. Dergelijke signalen zie je overigens vrij snel. Het wachtgeldvolume
zal dan namelijk sterker toenemen dan verwacht. Je hoort dan ook verhalen
over leraren die op dubieuze gronden ontslagen worden. Dat is natuurlijk een
ontwikkeling die wij niet moeten hebben. Als dat afwentelgedrag zich voordoet,
moet daarop snel gereageerd worden.De heer Slob heeft gevraagd waarom ik streef naar regelgeving op drie
niveaus, terwijl het gaat om een wetsvoorstel dat pretendeert te dereguleren.
Het antwoord is vrij logisch. De hoofdlijnen leg je vast in de wet, de uitwerking
in een AMvB en de elementen die snel moeten kunnen wijzigen in een ministeriële
regeling. Juist die insteek voorkomt dat je te veel vastlegt op een te hoog
niveau, waarmee een te star bouwwerk ontstaat, hetgeen leidt tot te lange
doorlooptijden om zaken te kunnen regelen of wijzigen.Ik kom nog even terug op het punt van het afwentelgedrag. Als dit gedrag
zich openbaart, zullen te veel leerkrachten terechtkomen in een uitkeringssituatie.
Dat is ongewenst, zowel uit het oogpunt van de leerkrachten zelf als uit het
oogpunt van het onderwijs. Juist waar de komende jaren de arbeidsmarkt krapper
gaat worden, hebben wij iedereen die wil en kan werken nodig. Ik ben bovendien
verantwoordelijk voor mijn eigen begroting. Als de wachtgelduitgaven uit de
hand dreigen te lopen, moet je snel kunnen ingrijpen. Dat is de reden waarom
ik het onderdeel van het amendement waardoor wijzigingen van de percentages
bij AMvB moeten gebeuren, ten stelligste ontraad. Waar ik wel mee kan leven,
is het vastleggen in een AMvB van de percentages waarmee wij starten en het
vervolgens aanbrengen van wijzigingen daarin bij ministeriële regeling.
Dat geeft flexibiliteit. Het behoeft niet ten koste te gaan van de invloed
van de Kamer op de percentages. Bij wijziging van de percentages bij ministeriële
regeling met de zogenaamde zware voorhang houdt de Kamer er namelijk zicht
op en is zij ook in staat daarin wijzigingen aan te brengen. Met betrekking
tot het tweede deel van het amendement merk ik op dat, wanneer het inderdaad
de bedoeling is om toe te groeien naar 50/50, ik mij heel goed kan voorstellen
dat je dat in een gefaseerde aanpak doet, waarbij de periode van drie jaar
gebruikt wordt om zicht te houden op de feitelijke ontwikkeling.De heer Jan de Vries (CDA):Als de minister woorden gebruikt in de trant van "dat ontraad ik ten stelligste"
schrikken wij hier allemaal wakker, omdat er dan toch wel iets bijzonders
aan de hand is.De voorzitter:Ik neem aan dat u voor uzelf spreekt dat u wakker schoot, want daar hadden
wij geen last van.De heer Jan de Vries (CDA):Ik spreek altijd voor mijzelf als ik hier sta en namens mijn fractie,
zoals u weet.Als ik de minister goed begrijp zijn wij het wel eens over het feit dat
de betrokkenheid van de Kamer bij het wijzigen van de percentages en de hoogte
van de verevening cruciaal is. Dat was de reden voor de indieners van het
amendement om op deze manier de verdeling bij algemene maatregel van bestuur
vast te leggen. De minister zegt nu dat dit even goed bij ministeriële
regeling kan worden voorgehangen bij de Kamer. Dus dat waarborgt op dezelfde
wijze die betrokkenheid van de Kamer.Minister Van der Hoeven:Daar heeft de heer De Vries gelijk in. De doorlooptijd van een AMvB kan
al snel oplopen tot een jaar. Als zich rare dingen voordoen, bijvoorbeeld
afwentelgedrag, is er een jaar nodig voor de AMvB-wijziging, terwijl de situatie
al is geconstateerd. Dat moeten wij dus niet doen bij AMvB.De heer De Vries heeft gelijk dat er een vinger aan de pols gehouden moet
worden. Vandaar dat er een ministeriële regeling met voorhang komt, waarbij
de termijn behoorlijk wordt bekort. De doorlooptijd van een AMvB is erg lang.
De Kamer houdt zo echter een vinger aan de pols. Dat is wezenlijk voor de
Kamer.De heer Jan de Vries (CDA):Het is goed om op dit onderdeel te overleggen met de indieners. Ik kom
hier in tweede termijn op terug.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Allereerst dank aan de minister voor haar in ieder geval in
onze ogen adequate beantwoording. Het is misschien wel goed geweest dat er
een week heeft gezeten tussen de eerste termijn van de Kamer en het antwoord
van de minister, omdat dit haar de mogelijkheid bood om nog overleg te voeren
met het onderwijsveld over hetgeen in die eerste termijn naar voren is gekomen.
Zij stelt dat er voor het voorliggende wetsvoorstel nog steeds voldoende draagvlak
bestaat, maar snijdt tegelijkertijd de mogelijke risico's aan die het onderwijsveld
ziet. Op zich is dat winst. Wij hebben ook geprobeerd om daar een stap verder
in te zetten, want dit wetsvoorstel ligt er inmiddels al lang genoeg.In eerste termijn hebben wij gesproken over de relatie tot het primair
onderwijs. Namens mijn fractie heb ik duidelijk gesteld dat het ons ongewenst
lijkt om nu een stap te zetten in de richting van doordecentralisatie van
de verantwoordelijkheden op het gebied van wachtgelden en vervanging naar
het primair onderwijs. Laten wij die stap nu niet zetten, waarmee wij niets
zeggen over de toekomst.Over het zelfstandig voortbestaan van het Participatiefonds en het Vervangingsfonds
voor het primair onderwijs heeft de minister heldere uitspraken gedaan. Wij
delen haar stellingname dat dit formeel, maar inmiddels ook feitelijk, losstaat
van het voorliggende wetsvoorstel en wij hebben goed gehoord dat zij het tot
haar opdracht ziet om te komen tot een structurele gezondmaking van beide
fondsen. Met belangstelling wachten wij de verdere voortgang op dit punt af.De minister is voorts uitgebreid ingegaan op de mogelijke risico's. Een
van de aspecten die ik naar voren heb gebracht, waren de risico's van gewijzigd
gemeentelijk of rijksbeleid. Wij stellen het zeer op prijs
dat de minister op dit punt wil komen tot op overeenstemming gericht overleg.
Als het gaat om gewijzigd gemeentelijk beleid, is dat inderdaad wat lastiger.
In het korte interruptiedebat zijn wij daar al enigszins op ingegaan. Hoe
kunnen wij gemeenten binden aan dat op overeenstemming gerichte overleg en
daarmee ook aan het tegemoet komen van schoolbesturen die buiten hun schuld
om maar door gewijzigd gemeentelijk beleid bijvoorbeeld medewerkers moeten
ontslaan? Wij hebben die discussie al eens eerder gehad, namelijk bij de decentralisatie
van de huisvesting waar het ging om het bepalen van de achterstand en de vraag
hoe om te gaan met"onwillige" gemeenten. Misschien wil de minister dit punt
in haar tweede termijn nog eens nader beschouwen in het licht van die discussie?De minister is ook uitgebreid ingegaan op de mogelijke risico's voor kleine
schoolbesturen. Het was goed om te horen dat zij met de CDA-fractie ziet dat
met name kleine schoolbesturen, zeker op de korte termijn, mogelijk grotere
risico's dragen dan wellicht verantwoord is – zo heb ik haar woorden
overigens begrepen – niet op het gebied van het Vervangingsfonds maar
met name op het onderdeel wachtgelden in het Participatiefonds. Zij wijst
opnieuw op de mogelijkheid tot het aangaan van samenwerkingsverbanden. In
mijn eerste termijn maar ook in het interruptiedebat heb ik aangegeven dat
ik daar weinig heil in zie. Begrijp mij goed, ik zie wel heil in samenwerking,
maar ik zie die niet zomaar spontaan ontstaan. Natuurlijk, het zou goed zijn
als besturenorganisaties daar hun verantwoordelijkheid in nemen en trachten
met ál hun leden tot goede afspraken te komen om op die manier de solidariteit
in hun sector te organiseren. Maar, dan kom ik toch op het noodfonds. In mijn
eerste termijn heb ik gevraagd of het niet goed zou zijn als niet met afzonderlijke
noodfondsen zou worden gewerkt, maar ik was toen niet helemaal bedacht op
de move die de minister in het debat zou maken, ofwel haar mededeling dat
zij niet kiest voor een noodfonds, maar voor het toevoegen van de daarvoor
beschikbaar gestelde bedragen aan de lumpsumbekostiging. Ik zei het al in
mijn interruptie: op zich streven wij ernaar, zo veel mogelijk budgetten in
de lumpsum te brengen. Maar de minister heeft in haar eerste voorstellen niet
voor niets dit budget vrijgemaakt. De CDA-fractie ondersteunde dit van harte,
omdat zij vindt dat specifieke scholen in een knellende situatie tegemoet
moet kunnen worden gekomen. Hoe denkt de minister bij de verdere invulling
van de verantwoordelijkheid van de schoolbesturen en hun organisaties de vinger
aan de pols te houden en ervoor te zorgen dat er werkelijk een systeem ontstaat
dat individuele schoolbesturen in knellende situaties voldoende tegemoetkomt?
Is de minister bereid om de Kamer tijdig te informeren over de voortgang daarbij
en haar oordeel daarover? En als in de tussentijd blijkt dat de schoolbesturen
niet tot voldoende resultaten kunnen komen, heeft de minister dan de mogelijkheid
om in een volgend jaar terug te komen op de toevoeging van een budget aan
de lumpsum? Graag een reactie van de minister hierop in tweede termijn.Ik sprak al over de vele risico's. Het amendement op stuk nr. 14 is er
niet voor niets: dat maakt een verantwoorde invoering van dit wetsvoorstel
mogelijk, met name op het onderdeel wachtgelden. De minister omarmt het voornemen
om te starten met een collectieve verevening van 75%. Dat waarderen wij zeer.
De minister ziet dit echter wel als de start van een mogelijk groeitraject.
Over dit onderdeel doe ik nog geen nadere uitspraken. Het kán de start
van een groeitraject zijn, maar in onze ogen is dat volledig afhankelijk van
de evaluatie op basis van de criteria die de minister heeft gegeven en het
overleg met het onderwijsveld; pas dan kan de CDA-fractie beoordelen of een
andere verdeling tussen de collectieve verevening en het individuele risico
mogelijk en nodig is.We hebben ook gesproken over de betrokkenheid van de Kamer. Regering en
indieners van het amendement zijn het eens over de betrokkenheid van de Kamer.
Dat kan echter ook op een manier die minder tijd kost. Een en ander betekent
dat ik zodadelijk een wijziging op het amendement op stuk nr. 14 zal indienen,
die ertoe strekt dat de door de minister voorgestelde ministeriële regeling
ook bij de Kamer wordt voorgehangen, waardoor de betrokkenheid van de Kamer
volledig wordt gehonoreerd en er tegelijk voldoende flexibiliteit wordt gecreëerd
voor als dat nodig is. In tegenstelling tot het oorspronkelijke amendement
op stuk nr. 14 is dit gewijzigde amendement medeondertekend door mevrouw Vergeer.Wij komen tot een eindafweging. Wij zien de risico's. Tegelijk zien wij
de meerwaarde van het nieuwe systeem: een andere verantwoordelijkheidsverdeling
en wat minder bureaucratie, hetgeen past in het streven naar deregulering
en meer autonomie. Wij steunen dit streven en de doelstellingen van het wetsvoorstel
van harte. Met de toezeggingen van de minister omtrent het Vervangingsfonds
achten wij de invoering ook verantwoord. Hetzelfde geldt met betrekking tot
de wachtgelden, als ons amendement wordt aangenomen en met inachtneming van
de discussie over de vraag wanneer dat onderdeel in werking moet treden –
ik loop niet vooruit op de inbreng van de heer Tichelaar op dit onderdeel.
Met belangstelling wacht ik de antwoorden van de minister af.De voorzitter:Het amendement op stuk nr. 14 van het lid Jan de Vries c.s. is gewijzigd
en vervangen door het amendement op stuk nr. 16. In het gewijzigde amendement
op stuk nr. 16 is het lid Vergeer toegevoegd aan de lijst met ondertekenaars
van het amendement op stuk nr. 14.De heer Tichelaar (PvdA):Voorzitter. Ook ik dank de minister voor haar antwoorden in eerste termijn.
Met name haar woorden over het primaire onderwijs ondersteunt mijn fractie
van harte. Wij hebben begrepen dat zij in overleg treedt met het veld, in
ieder geval over de plusprojecten en de vervangingspools. Zij streeft naar
een structurele oplossing maar wacht wel de besluitvorming in de Voorjaarsnota
af. Wellicht moeten aanvullende maatregelen worden genomen. Ik vraag de minister
om de Kamer, na besluitvorming in het kabinet over de Voorjaarsnota, zo snel
mogelijk te informeren over hoe de vlag erbij hangt. Mijn fractie moet er
niet aan denken dat de problemen voortduren en zij voor het eerst in het nieuwe
schooljaar, augustus 2005, met wachtdagen bij vervanging in het primair onderwijs
wordt geconfron teerd. Na de reactie van de minister heb ik
alle reden om te geloven dat die situatie zich niet voordoet, maar ik vraag
de minister toch om de Kamer op dat punt zo snel mogelijk te informeren.De minister heeft gezegd dat het primair onderwijs nader geanalyseerd
wordt. Mijn fractie wacht die nadere analyse met spanning af. Gelet op het
geworstel met het voorliggende wetsvoorstel ben ik benieuwd naar die nadere
analyse. Ik zie uit naar het debat over de vraag of al dan niet gedecentraliseerd
kan worden, in welke mate en met welke garanties? Ik neem evenwel vooraf geen
standpunt in. Ik wacht de nadere analyse af.Op het punt van de risicoafdekking sluit ik mij aan bij de opmerkingen
van collega De Vries van het CDA, maar vraag ik ook om een aanscherping. De
minister zegt dat middelen worden toegevoegd, de bedragen van 5 mln euro en
13 mln euro, voor risicoafdekking. Ik kan dat volgen. Vervolgens zegt de minister
dat zij rekening houdt met de schoolgrootte. Ook dat uitgangspunt kan ik volgen.
Verder zegt zij dat het geld aan de lumpsum wordt gevoegd. Ten slotte zegt
de minister dat op enig moment gekeken wordt naar reserves. Zij maakt die
opmerking echter niet in relatie tot de bedragen voor risicoafdekking. Kan
de minister in tweede termijn aangeven of zij bij het toevoegen van de risicogelden
aan de lumpsum de bestaande reserves van scholen checkt? Als dat niet het
geval is: waarom niet? In dat geval ben ik het namelijk eens met de heer De
Vries, want dan heb ik liever dat het geld in het noodfonds dat onder het
beheer van de minister staat wordt gestort. Ik hoor het graag als de minister
niet naar de eventuele reserves kijkt, want het zou te gek zijn om geld voor
risicoafdichting aan scholen die over een grote reserve beschikken over te
maken.In eerste termijn heb ik gezegd dat ik voor het draagvlak geen goed woord
over heb. In de brief staat dat er draagvlak bestaat, maar ik constateer –
daartoe uitgedaagd door de minister zelf, naar aanleiding van hetgeen maandagmiddag
gepasseerd is met de achterban – dat het spectrum zich heeft verschoven
van groot voorstander zonder enige garantie naar gering draagvlak met heel
veel garantie. Naar mijn mening is de minister bij de voorbereiding van haar
wetsvoorstel op het verkeerde been gezet. Ik reken dat de mensen in het voortgezet
onderwijs ernstig aan. Ik roep de vertegenwoordigers van het voortgezet onderwijs
op om voortaan eerst na te denken en niet op voorhand een te grote broek aan
te trekken. Ik illustreer deze opmerking met een voorbeeld. Ik ben door een
manager uit het voortgezet onderwijs gebeld met het voorstel om de decentralisatie
van de pensioenen aan de orde te stellen in het debat van vanavond. Deze persoon
ontbeert het in hoge mate aan scholing of hij denkt: kijk mij eens handelen.
De minister mag niet meegesleept worden in dat spel. Ik ben blij dat de Kamer
een eigenstandig oordeel kan vellen over de risico's en de wijze waarop daar
met het veld mee wordt omgegaan. Vandaag een besluit betekent morgen een e-mail
of telefoontje met de vraag: wat hebt u nu weer gedaan en waar zijn de garanties?
De minister noch de Kamer mag daarin meegesleept worden. Op het moment dat
de minister met het veld overlegt, kan zij de Handelingen van dit overleg
uitreiken.Ik kom bij mijn conclusie. Mijn fractie deelt de decentralisatie van de
vervangingsuitgaven. Die moet plaatsvinden zoals is voorgesteld. Wij ondersteunen
natuurlijk van harte het gewijzigde amendement van collega Jan de Vries. De
minister heeft echter ook iets gezegd over de decentralisatie van de wachtgelduitgaven.
Wanneer moet die worden ingevoerd? Na overleg met de verschillende hier aanwezige
fracties komt van ons het signaal dat de decentralisatie van de wachtgelduitgaven
moet plaatsvinden op een later moment, zelfs later dan door de minister is
aangereikt, met name omdat wij een grote mate van onzekerheid zien in de komende
twee jaar door het eventueel ontstaan van extra wachtgelders. In dat kader
wijs ik op de effecten van het onderwijsachterstandenbeleid, het verdwijnen
van de leeftijdscorrectie, ISK en ID. In die lijn zal ik komen tot het indienen
van een motie.Ik hoop dat de reactie van de minister op mijn tweede motie zodanig is
dat zij overbodig kan worden verklaard; dan kunnen wij haar intrekken. De
motie gaat over het moment waarop scholen worden geconfronteerd met beslissingen
waarover zij geen enkele zeggenschap hebben. Het gaat om het wankele evenwicht
tussen de centrale en de lokale overheid; de heer De Vries vroeg er ook al
naar. De regering kan best regelen dat een lokale overheid die eigenstandig
besluiten heeft genomen waarover die scholen geen zeggenschap hebben gehad,
op overeenstemming gericht overleg moet voeren met de sociale partners en
het onderwijsveld.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat schoolbesturen in de toekomst kunnen worden geconfronteerd
met maatregelen van de centrale en/of lokale overheid die gevolgen hebben
voor de werkgelegenheid op scholen;overwegende dat de scholen dan dreigen op te draaien voor beslissingen
waarover zij geen enkele zeggenschap hadden;verzoekt de regering om in zulke gevallen op overeenstemming gericht overleg
te voeren met de sociale partners,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Tichelaar, Jan de Vries, Balemans,
Vergeer en Slob.Zij krijgt nr. 17(27744).De heer Tichelaar (PvdA):Mijn tweede motie is een "amenderende motie". Misschien moeten wij er
nog eens naar kijken, maar ik hoop dat de intentie helder is.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Tichelaarvan oordeel dat de intentie van het wetsvoorstel decentralisatie vervangingsuitgaven
en wachtgelduitgaven vo steun verdient;van oordeel dat er door de cumulatie van maatregelen de komende twee jaar
nog veel onzekerheden bij de ontwikkeling van het aantal wachtgelders
zal bestaan;verzoekt de minister, de decentralisatie van de wachtgelduitgaven vo onder
artikel VIII pas in werking te laten treden op 1 januari 2007,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Tichelaar, Jan de Vries, Balemans,
Vergeer en Slob.Zij krijgt nr. 18(27744).De heer Balemans (VVD):Voorzitter. Ook ik dank de minister hartelijk voor de antwoorden en de
suggesties waardoor de zorgen van de VVD-fractie voor een groot gedeelte zijn
weggenomen. Er moet worden gewogen hoe het zit met de risico's en de verwachtingen
voor de toekomst; die afweging vindt echter plaats als wij stemmen over het
finale wetsvoorstel. Wij zijn het in ieder geval wel eens over de lijn die
moet worden uitgezet.Ik ga niet meer in op wat de heren De Vries en Tichelaar al hebben gezegd;
die punten kan ik onderschrijven. De situatie van de Stichting Katholiek Voortgezet
Onderwijs Breda en omstreken is nog wel blijven staan. De minister heeft in
de schriftelijk beantwoording een exposé gegeven over hoe compensatieregeling
in elkaar zit. Zij had dat al eerder gedaan, dus mij was het duidelijk. De
minister zegt: "De financiële achteruitgang wordt volledig vergoed, los
van de financiële positie van het betreffende schoolbestuur." Nu constateert
de stichting dat er een verschil is tussen de berekening van de minister en
haar eigen berekening van de compensatie. Dat bedrag zou neerkomen op zo'n € 800.000.
Is daarmee gezegd dat het bestuur in Breda niet goed heeft gerekend of is
uitgegaan van verkeerde aannamen? Stel nu dat er op termijn toch de situatie
ontstaat dat schoolbesturen in de problemen komen, kunnen zij dan ook een
beroep doen op de clausule van bijzondere omstandigheden voor aanvullende
bekostiging? Of zijn dit soort bijzondere omstandigheden daarvan uitgezonderd?
Die compensatieregeling moet men accepteren, althans men wordt uitgenodigd
om die te accepteren. Stel dat de stichting voet bij stuk zou houden en de
overgangsregeling zou blijven afwijzen. Wat betekent dit dan? Krijgt de stichting
dan helemaal geen geld meer of gaat de minister het bedrag dat zij heeft berekend
gewoon overmaken op de rekening van de stichting?Mevrouw Vergeer (SP):Voorzitter. De minister heeft gezegd dat autonomievergroting zonder risico's
niet bestaat. Dat is waar, maar dan is het misschien toch goed dat wij ons
als Kamer nog eens realiseren waarom wij eigenlijk autonomievergroting willen
en wat wij daarmee bedoelen. Ik denk dat wij het er allemaal over eens zijn
dat het ons gaat om de onderwijskundige autonomie. Het gaat erom dat het ten
goede komt van de leerlingen en de docenten die het werk moeten doen. Als
je het over financiële autonomie hebt, dan moet je je steeds afvragen
of dat ertoe bijdraagt. Daar zijn zorgen over, omdat er erg weinig middelen
zijn in het onderwijs. De minister noemt het zelf sober bekostigen. Er zijn
echter veel voorbeelden te noemen van gevallen waarin er ronduit tekort wordt
bekostigd. Het is dan moeilijk om het risico nog eens een keer te vergroten.
Het gaat erom dat de risico's niet ten koste mogen gaan van de beschikbare
tijd en deskundigheid die de docenten voor hun leerlingen hebben. Wij hebben
daar een aantal voorbeelden van besproken.Over de relatie tussen het primair en voortgezet onderwijs in de fondsen
heeft de minister gezegd dat die er eigenlijk niet is. De grootste tekorten
in het primair onderwijs zullen door haar worden opgelost door reserves in
te zetten en bij de Voorjaarsnota te kijken hoe structurele tekorten kunnen
worden opgelost. Dat lijkt mij iets om in het voorjaar op terug te komen en
voorlopig een goede reden om te zeggen dat de minister van zins is om ervoor
te zorgen dat het primair onderwijs niet voor onaanvaardbare risico's komt
te staan.Verder is de vraag opgeworpen of het in de toekomst nodig is om ook het
primair onderwijs uit de fondsen te zetten of te laten gaan. De minister heeft
gezegd dat zij daarvan nu nog niets kan zeggen, omdat zij eerst een analyse
wil hebben van de effecten en de risico's. Dat lijkt mij inderdaad een verstandige
opmerking en daar zou ik graag aan vasthouden. Op dit moment is daar nog helemaal
niets over te zeggen, ook gezien de schaalgrootte in het primair onderwijs.De minister is duidelijk geweest over de wachtgelduitgaven die nogal kunnen
pieken en dalen. Er komt open overleg, gericht op overeenstemming. Ik vind
het jammer dat dit volgens de minister niet betekent dat het automatisch wordt
gecompenseerd als het wordt veroorzaakt door rijksbeleid. Eigenlijk vind ik
dat inconsequent en ik begrijp het ook niet zo goed. Je moet toch overeenstemming
kunnen bereiken als het niet de schuld van de scholen is? Ook daar zullen
wij op terug moeten komen.Voorts kom ik te spreken over de kwestie van de risicostapeling. Wij hebben
het over extreme gevallen als het Terra College gehad. Er is dan een laatste
vangnetmogelijkheid. Toch heeft de SP-fractie zich ook uitgesproken over de
niet extreme gevallen die heel zorgelijk kunnen zijn. Ik denk dan aan het
feit dat de bekostiging sowieso al heel krap is. Het is niet altijd mogelijk
om eigen personeelsbeleid te voeren en als je het wel doet, bestaat het gevaar
dat de goedkopere mbo'ers worden aangenomen waardoor de kwaliteit van het
onderwijs zou kunnen dalen.Ik heb de voorbeelden genoemd van de zwarte scholen die geleidelijk minder
leerlingen krijgen. Daarvan heeft de minister gezegd dat dit niet één
op één zo is bij een zwarte school. Dat ben ik met haar eens,
maar dat was mijn vraag ook niet. Mijn vraag is of de minister een beeld heeft
van hoe dat zich voordoet bij zwarte scholen. Zij hebben misschien niet te
maken met reële problemen, maar met imagoproblemen en ondervinden daar
last van. Wat is haar ervaring daarmee en is er ook ervaring met het afremmen
van die terugloop? Die informatie zou ik graag willen hebben en als die er
niet is, zou ik graag willen dat daar bij de monitor naar wordt gekeken.De minister heeft gezegd dat invoering per 1 januari 2006 de schoolbesturen
voldoende tijd zou moeten bieden om zich voor te bereiden. Ik ben het met
de heer Tichelaar eens dat die periode te krap is, gezien de risico's die
wij op dit moment zien in verband met de huidige bezuinigingen
op de scholen. Daarom heb ik de motie van de heer Tichelaar waarin wordt gevraagd
om de invoering uit te stellen tot 2007 medeondertekend.Het amendement van de heer De Vries is sympathiek. Mijn fractie heeft
getwijfeld over wat zij met het wetsvoorstel aan moest. Het gaat ons erom
dat de eigen risico's voor scholen niet zo groot zijn dat zij mogelijk gaan
bezuinigen op het onderwijs. Het amendement van de heer De Vries komt daaraan
tegemoet. Er blijft een eigen risico van 25% over. In het gewijzigde amendement
staat dat de Kamer weer kan meepraten als er een ministeriële regeling
komt omdat te wijzigen. Wij willen nu nog niet zeggen dat dit eigen risico
kan groeien naar 50%. De ervaring in de eerste drie jaar en de evaluatie daarvan
moeten dat uitwijzen. Daarna weten wij pas echt hoe dit uit gaat werken en
dan is de Kamer in staat om een en ander bij te stellen.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik heb in mijn eerste termijn en tijdens interrupties vanavond
al gezegd dat er vanuit de fractie van de ChristenUnie steun is voor de gedachte
die achter dit wetsvoorstel zit. Ik wil dat nu weer uitspreken. Ik denk dat
het voorstel een duidelijke meerwaarde heeft ten opzichte van de huidige situatie.
Ik heb echter ook niet onder stoelen of banken gestoken dat ik een aantal
zorgen heb over de uitwerking van deze gedachte. Ik ben in de eerste termijn
al ingegaan op de te verwachten effecten. De minister had de Kamer daar al
over geïnformeerd, maar ik vond die cijfers erg globaal. Wij hebben gesproken
over de risico's. Ook daar heeft de minister duidelijke taal over geschreven
en gesproken, met name waar het gaat over de mogelijkheid voor kleine scholen
om met deze onafwendbare risico's om te gaan. Er is ook uitvoerig gesproken
over de positie van de fondsen van het primair onderwijs en de situatie die
ontstaat als het voortgezet onderwijs hieruit wordt gehaald.Als ik de punten die ik genoemd heb afloop, kan ik niet anders dan constateren
dat de minister in dit debat en in de brief die de Kamer de afgelopen week
heeft ontvangen zeer uitgebreid is ingegaan op de vragen. Ik heb nog wel vragen,
maar die zijn meer aan mijn fractie zelf gesteld dan aan de minister. Ik kan
die vragen hier weer gaan noemen, maar dan wordt het een herhaling van zetten
en daar komen wij niet heel veel verder mee. Er moet nu gewoon een keer een
keuze worden gemaakt.Toen de heer De Vries mij vorige week vroeg op basis waarvan wij die afweging
zouden gaan maken, heb ik mijn punten weer even kort samengevat en daarnaast
aangegeven dat het uiteindelijk een kwestie is van het hanteren van de weegschaal.
Er blijft zeker nog een aantal risico's over, maar er komt ook een aantal
heel mooie dingen voor de scholen terug. Uiteindelijk zullen wij op grond
daarvan onze keuze moeten maken. Ik blijf die keuze ook na de beantwoording
van de minister nog steeds lastig vinden omdat nog niet alles even hard is.
Er zijn een aantal aannames bij, ook in de uitwerking door de minister, waarvan
in de toekomst zal moeten blijken of zij realistisch en valide zijn.Er is een amendement van de heer De Vries en er zijn twee moties van de
heer Tichelaar, waarvan vooral de tweede zeer relevant is. De eerste is dat
ook, maar ik vermoed dat de minister daar een heel duidelijke uitspraak over
zal doen. Dat heeft zij in feite al gedaan. Een deel van de onzekerheden en
risico's wordt met het amendement en de moties op een behoorlijke wijze weggenomen.
Het systeem wordt ook wat hanteerbaarder gemaakt voor het doen van keuzes.
Mijn fractie hecht eraan dat het amendement zal worden aangenomen. Gelet op
de ondertekening zal dat ook wel gebeuren. Wij hopen ook dat de motie over
de wachtgelduitgaven een goed effect zal hebben.Met dat in mijn hand ga ik terug naar mijn fractie. Met mijn fractie zal
ik een afweging maken. Wat mij betreft kan er een positieve uitkomst zijn,
als het amendement en de motie worden uitgevoerd. Ik loop verder niet vooruit
op de stemming, die ongetwijfeld volgende week dinsdag plaatsvindt. Dan zal
ons definitieve antwoord komen. Ik heb de richting daarvan al aangegeven.
Wij zullen afwegen of het verantwoord is dit belangrijke wetsvoorstel door
te zetten.De vergadering wordt van 21.24 uur tot 21.30 uur geschorst.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Door uw Kamer zijn in tweede instantie nog een aantal vragen
gesteld, die ik in volgorde van de sprekers zal behandelen. Daarbij zal ik
aan het einde terugkomen op het amendement en de beide moties die zijn ingediend.De heer De Vries ziet weinig heil in de samenwerkingsverbanden en vraagt
zich af hoe het nu eigenlijk moet met de individuele schoolbesturen op het
punt van de risico's. Wat ik niet kan doen, is eenmalig geld terughalen. Dat
zou ook redelijk onbetrouwbaar zijn, zo denk ik. Dat moeten wij dus niet doen.
Wel kun je in overleg met de besturenorganisaties de ontwikkelingen volgen
en afhankelijk van die ontwikkelingen kijken wat er zou moeten gebeuren, waarover
de Kamer dan wordt geïnformeerd. Ik zou daarbij willen aanhaken bij wat
de scholen voor praktijkonderwijs hebben gedaan, want ik denk dat dit een
mooi voorbeeld is. Ik wil het ook graag stimuleren dat het in die richting
gaat.Wij zien op dit moment dat de besturenorganisaties met de scholen voor
praktijkonderwijs aan het praten zijn over een coöperatieve vorm van
samenwerking tussen die scholen. Het gaat om een vrijwillige vorm van samenwerking;
wie dat wil, sluit zich erbij aan. Het betreft een soort landelijke voorziening
waarbij scholen voor praktijkonderwijs kunnen aankloppen, als zij in de problemen
komen als gevolg van dit soort bekostigingsrisico's. Ik zou mij goed kunnen
voorstellen dat andere kleine besturen zich daarbij aansluiten. Dan laat je
de verantwoordelijkheid waar deze behoort te zijn, maar je geeft op die manier
wel een signaal af dat het een goede ontwikkeling is om dit soort afspraken
nu te maken. Immers, als je deze wilt maken op het moment dat de problemen
zich voordoen, zijn de deuren dicht. Het betekent dat ik het hierover zeer
met de heer De Vries eens ben en het ook graag wil inbrengen in het overleg
met de besturenorganisaties, namelijk dat men bevordert nu tot afspraken te
komen en niet te wachten totdat de problemen zich voordoen, want dan is het
een verdraaid moeilijke zaak.De heer Jan de Vries (CDA):De ambitie van de minister dat zo snel mogelijk tot afspraken
wordt gekomen, steun ik van harte. Terecht corrigeert de minister mij daar
waar ik in mijn tweede termijn suggereerde het geld in een volgend jaar terug
te halen, want dat kan natuurlijk niet met eenmalige middelen. Wat echter
wel mogelijk is, mede afhankelijk van de inwerkingtreding van het wetsvoorstel,
is dat voordat de minister beslist over de bekostiging en de hoogte van de
lumpsum voor enig jaar, Kamer en minister inzicht hebben in de door de besturenorganisaties
met hun leden gemaakte afspraken.Minister Van der Hoeven:Dat vind ik een heel redelijk voorstel. Ik kom straks nog terug op de
motie op dit punt. Laat ik hier afspreken dat wat de datum van inwerkingtreding
ook zal zijn, ik daaraan voorafgaande de Kamer ervan op de hoogte stel hoe
de feitelijke situatie is.De heer Jan de Vries (CDA):Voorafgaand, als ik de minister goed begrijp, aan het moment dat zij de
bekostiging voor het komende jaar of het jaar daarop vaststelt.Minister Van der Hoeven:Nee, niet voor het jaar daarop; dat kan niet. Je kunt het maar één
keer doen. Je kunt geen eenmalig gegeven geld terughalen.De heer Jan de Vries (CDA):Het geld geeft u pas op het moment dat ook de inwerkingtreding plaatsvindt.Minister Van der Hoeven:Eerder niet.De heer Jan de Vries (CDA):Dus vóór dat moment kunt u en kan ook de Kamer nog beoordelen
of het wel een goede gedachte is om de middelen, zoals u nu voorstaat, aan
de lumpsum toe te voegen.Minister Van der Hoeven:Nee, dat kan niet. Dan moet u het wetsvoorstel amenderen, want nu haalt
u in tweede termijn een heel belangrijk punt eruit. Dat gaat zo niet. Wat
ik wel graag wil toezeggen, is dat ik de Kamer vóór de inwerkingtreding
van het wetsvoorstel informeer over de feitelijke voorzieningen die de scholen
hebben getroffen of gaan treffen. Dat kan wel, maar dan houdt het ook op.
Als u iets anders wilt, moet u amenderen of het op een andere manier herkenbaar
maken, maar dan moet u zich afvragen wat u met het wetsvoorstel wilt. Ik zeg
evenwel graag toe dat voor de datum van inwerkingtreding de Kamer wordt geïnformeerd
over de feitelijke situatie in het veld en over de maatregelen die men treft
voor het aanpakken van de risico's. De Kamer wil namelijk graag weten welke
die zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Ik vind dat het heel wel mogelijk is om het onderwijsveld te vragen zo
snel mogelijk een model op te stellen waaruit blijkt op welke manier zij met
dit vraagstuk denkt om te gaan. Ik acht het zeer wel denkbaar dat dat model
beschikbaar is voordat u op grond van uw verantwoordelijkheid voor het budget
de lumpsum vaststelt voor het jaar waarop de invoering betrekking zal hebben.
U hebt dan evenals de Kamer nog de mogelijkheid om een andere keus te maken
dan toevoeging van het bedrag aan de lumpsum.Minister Van der Hoeven:Laten wij daar nu niet op vooruitlopen. Het is in ieder geval mijn insteek
om het bedrag toe te voegen aan de lumpsum. Ik vind dat de Kamer en ik voor
de datum van inwerkingtreding moeten weten op welke manier het veld denkt
te voorzien in de aanpak van de risico's. Op dit punt ben ik het dus met u
eens. Ik zal u op een tijdig moment van deze informatie voorzien. Echter,
je moet nu niet twijfel gaan zaaien. Als wij dat doen, weet ik wel wat er
morgen gebeurt. Dat moeten wij dus niet doen.De heer Tichelaar (PvdA):U hebt in uw eerste termijn gezegd wat u voornemens bent te doen met de
risicogelden, gelet op de wens van het management in het voortgezet onderwijs
om het bedrag toe te voegen aan de lumpsum. Dat was voor de Kamer nieuw. Wij
hebben hierover niet eerder gesproken en wij hebben dit ook niet in de stukken
kunnen lezen. Ik meen dat wij elkaar nu niet hoeven tegen te spreken en dat
het mogelijk is om datgene te doen wat de heer De Vries wil. Volgtijdelijk
kan dat. Ik wil dat illustreren. Stel dat de datum van inwerkingtreding wordt
gesteld op dag x. Daaraan voorafgaande kan dan voor de Kamer inzichtelijk
worden gemaakt wat de situatie is met betrekking tot de samenwerking van besturen
om risico's af te dekken. Die samenwerking kan goed verlopen. Laten wij daarop
vertrouwen. Er blijft echter nog een deel over en in dat verband denk ik aan
wat de heer De Vries zegt: laten wij dan een formeel besluit nemen over de
besteding van die 5 en 13 mln. Wij komen niet aan de getallen. Trouwens, daarvoor
draagt u de verantwoordelijkheid. Echter, op dat moment kunnen wij bepalen
hoe wij deze bedragen ordentelijk kunnen besteden en het besluit laten gelden
op het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel. Volgens mij bijt
het een het ander niet.Minister Van der Hoeven:Dit heb ik zojuist ook gezegd: het geld is beschikbaar. Daarover bestaat
geen misverstand. De bedragen zijn bekend. Mijn insteek is ook helder, namelijk
dat je de middelen zou moeten toevoegen aan de lumpsum. Uw insteek is dat
bekend moet zijn wat men met het geld gaat doen.De heer Tichelaar (PvdA):Dat is een misverstand. Het gaat mij niet om de vraag wat zij met het
geld gaan doen. Wat is namelijk het gevoelen van de meerderheid van deze Kamer?
Dat is dat het goed is dat deze bedragen beschikbaar komen, maar de vraag
is of het wel verantwoord is om het geld aan de lumpsum toe te voegen zolang
wij nog niet weten hoe de samenwerking tussen de besturenorganisaties tot
stand komt. Stel dat alles goed gaat. Dan is het misschien vele malen beter
dat u dat geld in beheer houdt. Die afweging willen wij hier kunnen maken.
Volgens mij kan dat volgtijdelijk gezien wel. Ik illustreerde dat met het
noemen van moment x waarop de wet in werking treedt. Of heb ik de heer De
Vries niet goed begrepen? Ik zie hem knikken. Dus ik heb hem goed begrepen.Minister Van der Hoeven:Ik begrijp wat u bedoelt. Voor mij speelt in ieder geval mee dat wij voor
het veld geen onzekerheid moeten laten bestaan over de autonomievergroting.
Voor mij betekent dit in ieder geval dat ik niet bereid ben om een dergelijk
fonds onder de hoede van de minister van OCW te brengen en om het dus voor
mijn rekening te nemen. Dat moeten wij niet doen. Ik vind wel dat wij moeten
weten op welke manier het veld de risico's gezamenlijk denkt af te dekken.
Dat is het punt. Echter, ik zeg uitdrukkelijk dat ik niet
bereid ben om die 19 mln onder mijn hoede te nemen. Dat moeten wij ook niet
willen. Deze weigering hangt samen met de autonomievergroting en met het feit
dat het veld, de sector voortgezet onderwijs als zodanig, verantwoordelijkheid
moet nemen. Dat wij hier moeten weten op welke manier zij te werk zullen gaan,
daarvan heb ik zojuist gezegd dat ik de Kamer zal informeren. De datum is
in dit verband afhankelijk van wat er gebeurt met de motie die zojuist is
ingediend. Ik meen dat wij op deze manier redelijk tot elkaar zijn gekomen.De voorzitter:Het is even stil. Hieruit maak ik op dat er instemming is, want wie zwijgt
stemt toe. Of dat inderdaad zo is, zal tot uitdrukking komen bij de stemmingen.Minister Van der Hoeven:Precies, voorzitter.Tegen de heer Tichelaar zeg ik dat ik zo spoedig mogelijk na de Voorjaarsnota
zal laten weten wat het resultaat is en welke stappen eventueel nog gezet
moeten worden. Aan het verzoek om de Handelingen uit te reiken aan de vertegenwoordigers
van het veld zal ik met genoegen gevolg geven. Daar kan men zich wel iets
bij voorstellen!Wij komen nog apart te spreken over de reservepositie. Als wij de risicogelden
gaan toevoegen aan de lumpsum, dan wordt het normatief verdeeld. Dat betekent
dat wij niet de mogelijkheid hebben om ook nog naar de individuele financiële
positie van een bestuur te kijken. Ik wil niet afhankelijk van de financiële
positie van een bestuur al of niet geld verstrekken. Het wordt gewoon normatief
verevend. Als het gekoppeld zou worden aan de financiële positie, waarbij
het nog maar de vraag is wat je wel en niet meeneemt in de reserveberekening,
is veel extra regelgeving nodig . Dat moeten wij met elkaar niet willen. Op
de reservepositie en de bandbreedtes die daarbij horen, kom ik nog apart terug.Daarmee kom ik terecht bij de vraag van de heer Balemans. Het is bekend
dat de liquide middelen van de desbetreffende stichting rond de 1 mln bedragen.
Omvallen is echt niet aan de orde. Het gaat om een erg ruime overgangsregeling,
die is getroffen in relatie tot het afbouwen van het zelfstandig wachtgeldbeleid.
Normaal gesproken duurt een overgangsregeling twee of drie jaar. Vijf jaar
is het maximum. De achteruitgang in bekostiging wordt in een afbouw gecompenseerd.
Deze achteruitgang wordt vergoed. Er is een overgangsregeling voor vijf jaar
getroffen met een afbouw van 100%, 80%, 60%, 40% en 20%, opgeteld 300%. De
compensatie bij de vereenvoudiging van de bekostiging bedraagt daarmee drie
keer de achteruitgang boven 1,5%. Hoe ziet de overgangsregeling eruit bij
de afbouw van het zelfstandig wachtgeld? Er wordt benaderd hoe groot de achteruitgang
in tien jaar is. Die achteruitgang wordt volledig vergoed. Het gaat dus niet
om drie keer de achteruitgang boven de 1,5%, maar om tien keer de volledige
achteruitgang. Dat is zo'n ruime overgangsregeling dat echt niet nog eens
een keertje gekeken moet worden naar mogelijke leerlingontwikkeling, prijscompensatie
en andere omstandigheden die voor een deel niet te voorspellen zijn. Zelfs
als het wachtgeldbeleid zodanig verandert dat de achteruitgang ten opzichte
van het zelfstandig wachtgeldbeleid zich helemaal niet meer voordoet, mag
men het volledige overgangsbudget houden. Als schoolbesturen het blijven afwijzen,
krijgen zij het wel. Als zij daarmee niet akkoord gaan, kunnen zij bezwaar
en beroep aantekenen. Een vraag naar een aanvullende bekostiging kan altijd
gesteld worden, maar dan moet men wel met de billen bloot en aantonen dat
het nodig is.De heer Balemans (VVD):Ik ken de liquide positie van het bestuur, maar dat is geen argument voor
de compensatieregeling. Het bestuur heeft een berekening gemaakt waaruit een
verschil van € 800.000 met de berekening van de minister blijkt.
De minister zegt in feite dat de berekening van de stichting niet klopt en
dat er volledig gecompenseerd wordt.Minister Van der Hoeven:Als de stichting niet akkoord gaat met het te ontvangen bedrag –
en dat is echt heel erg ruim – staat het haar vrij om daartegen bezwaar
en beroep aan te tekenen.Ik kom op het gewijzigde amendement. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan
wat de heer De Vries zelf wil en ook aan mijn bezwaar tegen het oorspronkelijke
amendement. Ik kan mij hierin vinden en ik laat het oordeel over het amendement
aan de Kamer over. Dat is verder geen probleem.In de motie-Tichelaar c.s. op stuk nr. 17 wordt de regering verzocht om
in geval van maatregelen van de centrale en/of lokale overheid op overeenstemming
gericht overleg te voeren met de sociale partners. Met de formulering "op
overeenstemming gericht overleg" ben ik het eens, maar de vraag is met wie.
Ik wil geen eigenaar worden van door een ander veroorzaakte problemen. Ik
kom even terug op het interruptiedebatje tussen de heren De Vries en Balemans.
Op het moment dat de lokale overheid iets doet dat gevolgen heeft voor de
werkgelegenheid op scholen, word ik probleemeigenaar. Ik peins er niet over
om dat te worden. Ik vind dat in zo'n geval niet door mij met de sociale partners
overleg gevoerd moet worden, maar door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
en mijn collega van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Dat is mijn
probleem met de formulering van de motie. Misschien wil de heer Tichelaar
er nog eens naar kijken. Ik wil wel een op overeenstemming gericht overleg,
maar dan ook met de veroorzaker van de problemen. Het probleem kan niet afgewenteld
worden op de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, wat deze motie
impliceert. Ik had uit het interruptiedebat begrepen dat dat in ieder geval
niet de bedoeling was van de heren Balemans en De Vries.In de motie op stuk nr. 18 lees ik dat de leden mijn voorstel om het Vervangingsfonds
op 1 januari 2006 te decentraliseren, volgen. Ik vind het echter niet
nodig om de decentralisatie van de wachtgelden pas op 1 januari 2007
in werking te laten treden. Als de motie wordt aangenomen, zal ik mij daar
evenwel niet tegen verzetten. Ingevolge het wetsvoorstel is uittreding uit
het Vervangingsfonds en het Participatiefonds op een verschillend moment ook
mogelijk. Ik zal de Kamer wel nog vóór de stemmingen laten weten
wat de budgettaire consequenties van een en ander zijn. Ik neem aan dat die
stemmingen volgende week zullen plaatsvinden.De voorzitter:De stemmingen zijn voorzien voor aanstaande dinsdag.Minister Van der Hoeven:Dan zal ik ervoor zorgen dat de Kamer vóór aanstaande dinsdag
14.00 uur mijn inschatting heeft van de eventuele budgettaire consequenties.De voorzitter:Zonder in uw voorstel te treden, wil ik u vragen of het niet verstandig
is dat de leden die informatie maandag ontvangen, zodat zij die ook nog in
hun fracties kunnen bespreken?Minister Van der Hoeven:Dat is goed, voorzitter. Waarschijnlijk zal de Kamer de informatie maandag
in de namiddag krijgen. Zij zal die in ieder geval ruim vóór
de aanvang van de fractievergaderingen hebben.De voorzitter:Heel graag.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Naar aanleiding van het antwoord van de minister vraag ik
u, de vergadering kort te schorsen om mij in de gelegenheid te stellen, in
derde termijn nog een motie in te dienen.De voorzitter:Dat wil ik doen, maar ik sta u alleen toe om in derde termijn een motie
in te dienen. Wellicht kan de heer Tichelaar in die termijn ook even reageren
op de vraag van de minister over zijn eerste motie.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik dien bij dezen de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de regering de middelen voor een noodvoorziening wil
toevoegen aan de lumpsumbekostiging met een rol voor de besturenorganisaties;van oordeel dat de noodvoorziening tegemoet moet komen aan knelpunten
bij individuele schoolbesturen;spreekt uit dat voorafgaand aan het besluit tot toevoeging aan de lumpsumbekostiging
de regering en de Kamer inzicht moeten hebben in de inrichting van de noodvoorziening,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Jan de Vries en Tichelaar. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(27744).Minister Van der Hoeven:Voorzitter. De kunst van het loslaten is natuurlijk wel heel erg moeilijk.
In deze motie wordt gesproken over dé noodvoorziening. Ik heb juist
geprobeerd aan te geven dat er tussen het ene het andere schoolbestuur verschillen
kunnen zijn in het inrichten van een noodvoorziening. De motie wekt de indruk
alsof er één noodvoorziening moet zijn. Ik neem daar afstand
van. Dat was niet de bedoeling van het wetsvoorstel en dat kan ook niet de
bedoeling zijn. Er zijn verschillende manieren mogelijk om de risico's aan
te pakken en om ervoor te zorgen dat die risico's van tevoren goed worden
ingeschat en er voorzieningen voor worden getroffen. Zoals het er nu staat,
gaan wij eigenlijk iets doen wat wij niet zouden moeten doen, namelijk precies
voorschrijven wat er moet gebeuren. Ik heb de Kamer toegezegd dat ik voorafgaand
aan de datum van inwerkingtreding van het wetsvoorstel, de Kamer zal informeren
over de manier waarop het onderwijsveld denkt om te gaan met het geld dat
ter beschikking wordt gesteld voor de risico's. Daarbij is er overigens een
groot verschil tussen de problemen van de wachtgelden, waarvoor het bedrag
van 5,4 mln beschikbaar is, en de problemen van de vervangingen, waarvoor
ook een bepaald bedrag beschikbaar is. Dat zijn echt twee geheel verschillende
grootheden.Zoals de motie nu is geformuleerd wordt met de ene hand iets teruggedraaid
wat met de andere hand wordt gegeven. Ik kan mij niet voorstellen dat dit
de bedoeling is van de Kamer.De heer Jan de Vries (CDA):De motie is niet voor niets zo geformuleerd, al geef ik toe dat zij snel
geschreven moest worden. In de nota naar aanleiding van het nader verslag
van 25 oktober 2004 gaat het over een noodvoorziening voor vervanging
en voor wachtgelduitgaven. Verder gaat het over besturenorganisaties die dé
noodvoorziening kunnen inrichten. Laten wij er geen woordenspel van maken.
De besturenorganisaties hebben u waarschijnlijk laten weten dat zij een poging
zullen doen om met hun leden een gezamenlijke noodvoorziening op te zetten.
Daar zijn verschillende modellen voor. De indieners van de motie vinden het
niet zo relevant of er sprake is van een of meerdere noodvoorzieningen. In
de motie wordt uitgesproken dat de Kamer graag inzicht in de uitwerking van
de noodvoorziening(en) wil voordat u het bekostigingsbesluit neemt.Minister Van der Hoeven:In het debat zijn de verschillende standpunten gewisseld. Ik heb aangegeven
dat de besturenorganisaties van opvatting zijn veranderd op het punt van de
inrichting van de noodvoorziening. Sommige schoolbesturen zullen hier niet
aan deelnemen omdat zij dit op een andere manier willen regelen. Ik maak er
bezwaar tegen dat via de achterdeur een verplichte aansluiting bij de noodvoorziening
wordt ingevoerd. Als dat de insteek van de motie is, neem ik daar met nadruk
afstand van en ontraad ik aanneming ervan ten stelligste. Ik wil graag van
de indieners weten of zij dat beogen.De heer Jan de Vries (CDA):Het is altijd prettig als u heldere vragen stelt. Tot vanavond was het
helder wat u wilde. Dat stond duidelijk in de nota van 25 oktober 2004.
Er was sprake van een noodvoorziening van vier keer 1,4 mln. Die middelen
zouden naar de besturenorganisaties gaan, zodat zij de noodvoorziening ten
behoeve van het veld konden inrichten. Vanavond laat u ons weten dat u dit
pad heeft verlaten. Na overleg met de besturenorganisaties komen deze middelen
nu ten goede aan de lumpsum van de individuele schoolbesturen. Dat baart de
indieners van de motie zorgen. Wij steunen de algemene lijn, maar er zijn
beperkte middelen voor het onderwijs. Daarom willen wij zeker stellen dat
de middelen gebruikt worden voor het beoogde doel. Ik neem aan dat dit ook
uw zorg is.De heer Tichelaar (PvdA):Er is geen sprake van dat de indieners scholen willen
verplichten om zich aan te sluiten bij een noodvoorziening. U zegt dat scholen
zich in extreme situatie bij u kunnen melden. U hebt dan geld beschikbaar
om een oplossing te bieden. Wij stellen voor om de besturenorganisaties samenwerkingsverbanden
te laten vormen. Daarna kunnen wij ons een beeld van de risico's vormen. Wij
leggen het geld graag in uw handen om het daarna weer uit te delen. Scholen
hoeven zich niet aan te sluiten bij een noodvoorziening, maar zij moeten er
wel een beroep op kunnen doen. Het storten van deze middelen in de lumpsum
zien wij als een risico. Wij laten het geld liever in uw handen. Er is toch
niets mooiers voor een bewindsvrouw om geld in handen te houden om zelf de
echts nood te kunnen lenigen?Minister Van der Hoeven:Ik heb hier toch grote problemen mee. Het is niet de bedoeling dat scholen
een beroep kunnen doen op noodvoorzieningen. De bedoeling is om geld ter beschikking
te stellen waarmee zij in staat zijn om, indien zij dat willen, een gezamenlijke
noodvoorziening te creëren. De scholen die daarbij aangesloten zijn,
kunnen daarop een beroep doen. De andere scholen kunnen dat niet. Sommige
schoolbesturen hebben dat ook helemaal niet nodig. Die zijn groot genoeg om
het in eigen verband te regelen.Als ik naar de heer Tichelaar luister, hoor ik precies datgene waarvan
ik zo-even heb gezegd dat ik dat niet van plan ben om te doen. Ik hoor namelijk
dat de overheid een noodvoorziening in stand moet houden, waarop in voorkomende
gevallen door schoolbesturen een beroep kan worden gedaan. Dat is niet de
insteek van het wetsvoorstel. Dat was ook niet de insteek van het wetsvoorstel.
Het heeft ook niets met autonomie te maken. De insteek van het wetsvoorstel
is decentralisatie. De risico's die daaraan verbonden zijn, moeten de autonome
schoolbesturen kunnen dragen. Om ervoor te zorgen dat de autonome schoolbesturen
de risico's kunnen dragen, wordt er extra geld ter beschikking gesteld. Het
is aan de schoolbesturen op welke manier zij de onderlinge verevening van
risico's organiseren. In de formulering van de heer Tichelaar moet het echter
iets worden waarop iedereen een beroep kan doen. Dat betekent verplichte aansluiting
en extra regelgeving. Dat moeten wij gewoon niet doen.De aanvullende bekostiging op basis van het artikel uit de Wet op het
voortgezet onderwijs is een andere situatie. Dat artikel geldt voor bepaalde
knelpuntgevallen die zich op allerlei terreinen kunnen voordoen. Dat staat
hier volkomen los van.De motie vraagt om inrichting van de noodvoorziening. Met name de toelichting
van de heer Tichelaar maakt duidelijk dat daarbij gedoeld wordt op een centrale
regeling waarop iedereen een beroep kan doen. Dat is niet mijn insteek. Dat
is ook niet de insteek van het wetsvoorstel.Ik wil, net zoals de Kamer, weten op welke manier de schoolbesturen en
de besturenorganisaties met dit probleem willen omgaan. Ik zal de Kamer daarover
informeren, voorafgaand aan het moment van inwerkingtreding van het wetsvoorstel.
Het kan niet zijn dat wij enerzijds decentraliseren en anderzijds de noodvoorzieningen
centraliseren. Dat laatste houdt immers een verplichte aansluiting in, met
alle administratieve rimram die erbij hoort. Ik zie aan het gezicht van de
heer De Vries dat dit niet zijn insteek is. De woorden van de heer Tichelaar
zijn daarmee echter in tegenspraak.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Aanstaande dinsdag vindt de stemming plaats over de motie, het gewijzigde
amendement en het wetsvoorstel.Sluiting 22.12 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-3906-3925.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl