Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033) en Gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug (30083)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5379-5408

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-06-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 90, pagina 5379-5408

14-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30083Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 30033Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het suikerbeleid, te weten: - de motie-Atsma c.s. over hervorming van het suikermarktbeleid (21501-32, nr. 125); - de motie-Waalkens/Van Velzen over het stimuleren van de verwerking van suiker tot bio-ethanol (21501-32, nr. 126); - de motie-Van den Brink c.s. over hervorming van de Europese suikermarkt (21501-32, nr. 127)Pagina 5365-5365
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het Financieel jaarverslag van het Rijk 2004, te weten de motie-Eijsink/Aasted Madsen-van Stiphout over het op orde brengen van het beheer van wapens en munitie (30100 X, nr. 6)Pagina 5365-5365
Presentie en opening (dinsdag 14 juni 2005)Pagina 5355-5355
Gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033) en Gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug (30083)Pagina 5379-5408
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging Wet geluidhinder (modernisering instrumentarium geluidbeleid, eerste fase) (29879)Pagina 5364-5365
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het wetsvoorstel Wijziging van de Werkloosheidswet in verband met het preventief inzetten van reïntegratie-instrumenten, het opdragen van de reïntegratietaak aan overheidswerkgevers, het ondersteunen van WAO-herbeoordeelden bij scholing, het subsidiëren van scholing in het kader van de WAJONG en enkele andere wijzigingen in wetten die de reïntegratie-instrumenten betreffen (30016), te weten de motie-Noorman-den Uyl/Bruls over waarborgen voor werkloze werknemers van eigenrisicodragende overheidswerkgevers (30016, nr. 9)Pagina 5365-5365
Vragen van het lid Blom aan de staatssecretaris van Defensie (ter vervanging van de minister van Defensie) over mogelijke betrokkenheid van de Nederlandse onderzeeër Dolfijn bij het vergaan van een Franse visserskotter begin vorig jaar voor de kust van Engeland (mondelinge vragenuur)Pagina 5361-5361
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met de minister en de staatssecretaris van Economische Zaken over de Industriebrief (29826, nr. 4)Pagina 5365-5374
Vragen van het lid Eerdmans aan de minister van Justitie over het niet terugkeren naar tbs-kliniek Veldzicht door twee tbs'ers die met proefverlof waren (mondelinge vragenuur)Pagina 5358-5361
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 14 juni 2005)Pagina 5408-5409
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 14 juni 2005)Pagina 5362-5364
Vragen van het lid Kant aan de ministers van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de stijging van topinkomens in het bedrijfsleven met gemiddeld 13% in het jaar 2004 (mondelinge vragenuur)Pagina 5355-5358
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het algemeen verbindend en onverbindend verklaren van bepalingen van collectieve arbeidsovereenkomsten in verband met de uitbreiding van de werkingssfeer van de Wet arbeidsvoorwaarden grensoverschrijdende arbeid (29983)Pagina 5374-5379

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 165 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de gezamenlijke behandeling van de wetsvoorstellen:Samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout en Warmond (30033) en Gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug
(30083).De voorzitter:Ik stel voor om de twee wetsvoorstellen achtereenvolgens te behandelen:
eerst Sassenheim, Voorhout en Warmond, en daarna de gemeentelijke herindeling
in een deel van de Utrechtse Heuvelrug. De avond kan dan als volgt verlopen.
Wij beginnen met de eerste termijn van de Kamer, waarna ik zeer kort zal schorsen
ten behoeve van de minister. Daarna volgen het antwoord van de minister en
de tweede termijn van Kamer en minister. Vervolgens komen wij bij de gemeentelijke
herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. De samenvoeging van Sassenheim, Voorhout en Warmond is een
wetsvoorstel met een aanzienlijke voorgeschiedenis. Ik zal deze niet helemaal
behandelen, want die komt keurig in de stukken tot uiting. Het proces is begonnen
met discussies over Warmond. Alle besproken alternatieven zijn uiteindelijk
getrechterd tot het wetsvoorstel dat nu voor ons ligt.In de loop der jaren is het beleid voor herindelingen gewijzigd. In het
verleden, onder Paars, kwamen de initiatieven vaak van bovenaf, met name van
het ministerie van BZK. De kabinetten-Balkenende hebben gekozen voor een aanpak
van onderaf: zoeken naar draagvlak bij en instemming door gemeenten. Voor
mijn fractie is ook het standpunt van de provinciale staten, in dit geval
van Zuid-Holland, van groot belang. Alles afwegende leggen zij hun oordeel
over (delen van) hun provincie aan ons voor. De VVD-fractie vindt het belangrijk
om het standpunt van de staten in sterke mate te laten meewegen. In dit geval
is dat bijzonder omdat de VVD-fractie in de staten een ander standpunt innam
dan de meerderheid.De schriftelijke behandeling is goed verlopen. De beantwoording was keurig,
waarbij een veel zaken aan de orde zijn gekomen die ik vanavond niet meer
zal herhalen. Ik wil de minister nog wel bedanken voor de snelle beantwoording.
Op die snelheid had ik aangedrongen omdat het belangrijk is dat op korte termijn
duidelijkheid ontstaat of de herindeling doorgaat. Een paar kleine punten
moeten nog worden besproken; deze hebben te maken met de precieze grenzen.In de stukken wordt verwezen naar een mogelijke toekomstige wijziging
van de grenzen van het voorstel dat vandaag in procedure is. Welke procedure
staat de minister daarbij voor ogen? In de Wet ARHI staat dat gemeenten zelfstandig
tot wijziging kunnen overgaan als sprake is van twee gelijkluidende gemeenteraadsbesluiten
die zijn voorzien van een stempel van de provincie. Wat gebeurt er als gemeenten
het niet eens worden? In de stukken wordt gesuggereerd dat de provincie dan
een bevoegdheid heeft, maar die ken ik niet. Ik vind dit belangrijk omdat
wij voor de afweging staan of wij vanavond een aantal kleine wijzigingen middels
amendementen opnemen of dat dit later na discussie moet gebeuren. Een daarvan
betreft de discussie over de precieze grenzen met Rijnsburg waarvan in de
beantwoording ook wordt gezegd dat de provincie en de gemeente dat later zullen
doen. Ik begrijp dat als er overeenstemming is, maar wat als
dat niet zo is?Er zijn nog drie korte punten waarop ik even wil ingaan. Een daarvan is
de vraag van Oegstgeest hoe het zit met de jeugdgevangenis naast de verandering
die reeds door het kabinet is aangebracht, namelijk de overgang van de plas
van Oegstgeest naar Sassenheim. Wij delen de opvatting van de minister dat
de argumentatie daarvan absoluut onvoldoende is om die stap te zetten. Wij
zijn dan ook niet voornemens om daarvoor initiatieven te nemen. Een volgend
punt dat aan de orde is geweest, betreft een kleine grenscorrectie met Lisse,
waarbij het voornamelijk gaat om de Derde Poellaan. Het gaat om een klein
stukje aansluitende bebouwing en het is ons een raadsel waarom de provincie
dat niet heeft gedaan, of later de minister. Daartoe is een amendement ingediend
door een collega en ik heb dat amendement medeondertekend. Het laatste punt
is het belangrijkste, namelijk de discussie over de Boterhuispolder. Het gaat
dan vooral om de precieze grens tussen de nieuw te vormen gemeente en de gemeente
Alkemade.Mevrouw Smilde (CDA):In artikel 3 van het amendement dat u zo-even aankondigde staat: de grenzen
van de gemeenten Oegstgeest en Lisse worden gewijzigd. Oegstgeest en Lisse
grenzen toch niet aan elkaar? Dit gaat toch over de Derde Poellaan?De heer Van Beek (VVD):Ja.Mevrouw Smilde (CDA):Het moet toch zijn "de grenzen van de gemeenten Sassenheim en Lisse worden
gewijzigd"?De heer Van Beek (VVD):In het bijgevoegde kaartje staan twee wijzigingetjes. Een daarvan is de
Derde Poellaan en heeft betrekking op de gemeente Lisse. De tweede wijziging
heeft te maken met de aansluiting onder bij de autoweg.Mevrouw Smilde (CDA):U stelt dus twee wijzigingen voor in dit ene amendement?De heer Van Beek (VVD):Ja, dat staat ook in de toelichting.Mevrouw Smilde (CDA):Dan heb ik het begrepen.De heer Van Beek (VVD):Ik kom nu te spreken over de precieze vormgeving van de Boterhuispolder.
Wat ons betreft zijn er veel argumenten om de grens ruwweg langs het water
te leggen. Hierop wordt ook van meerdere kanten aangedrongen. De minister
heeft gezegd dat hij dat nog eens laat uitzoeken door de provincie. Wat mij
betreft is dat goed en ik ben bereid om mee te denken. Voor mij is wel erg
belangrijk welke procedure er dan gevolgd gaat worden, omdat het niet zo zou
mogen zijn dat de discussie niet meer wordt gestart als de trein eenmaal voorbij
is, zodat partijen de hakken alleen maar in het zand hoeven te zetten om te
voorkomen dat er ooit een fatsoenlijke beslissing wordt genomen. Ook in situaties
waarin partijen het niet met elkaar eens worden, wil ik graag van de minister
weten hoe hij dit denkt te regelen. Om het nu al bij amendement te regelen,
is naar mijn gevoel iets te snel. Ik zou daar best wat meer tijd voor willen
geven en er wat meer partijen bij willen betrekken, maar dat moet wel kunnen.
Ik hoop dat de minister dit duidelijk wil maken en dan komen wij daarop in
tweede termijn terug.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. Ons CDA-verkiezingsprogramma is duidelijk: geen herindeling,
tenzij van onderop geëntameerd of wanneer er sprake is van zodanige knelpunten
dat herindeling onontkoombaar is. Het draagvlakcriterium is daarom een belangrijke
graadmeter. Er is sprake van beperkt draagvlak binnen alledrie de gemeenten,
zo schrijft de minister in de nota naar aanleiding van het verslag op opmerkingen
van de fracties van CDA, ChristenUnie, D66 en SGP. Hij geeft daarbij aan dat
het draagvlakcriterium niet moet worden verabsoluteerd en dat ook de bestuurskracht
zeer zwaar moet wegen. De CDA-fractie is het daarmee eens. Dat zijn nu precies
die knelpunten waarvoor wij in ons verkiezingsprogramma een uitzondering maken.
Dan moet het deficit van de bestuurskracht van de gemeenten waarvoor geldt
dat het draagvlak echt ontbreekt, echter wel zijn aangetoond. Bovendien dienen
er dan verder geen alternatieven voorhanden te zijn. Uit de bevindingen van
de Stuurgroep Krachtige Gemeenten uit 1999 blijkt dat de bestuurskracht overal
kwetsbaar is. Maar de gemeente Voorhout, die met een democratisch genomen
raadsbesluit tegen deze fusie heeft gestemd, kan op het punt van de bestuurskracht
nog een aantal jaren vooruit. Dit wetsvoorstel wordt ingegeven door louter
bestuurlijke argumenten. Men kan zich dus ook de vraag stellen of het bestuurskrachtcriterium
in dit wetsvoorstel niet wordt verabsoluteerd. Het blijft een afweging.De heer Van Beek (VVD):Kan mevrouw Smilde uitleggen waarom de CDA-fractie in de staten van Zuid-Holland
alles afwegende dit voorstel aan ons voorlegt?Mevrouw Smilde (CDA):De statenfractie van Zuid-Holland heeft wat dat betreft haar eigen afwegingen
gemaakt. Wij houden ons aan ons verkiezingsprogramma. In het traject, toen
zij zelf met deze besluitvorming bezig was, heb ik aangegeven dat wij wat
dat betreft een redelijk strakke opvatting hebben. De statenfractie heeft
desondanks een andere afweging gemaakt en die respecteer ik. Voor de fractie
van de VVD geldt precies het tegenovergestelde.De heer Van Beek (VVD):Daaraan heb ik in eerste termijn dan ook aandacht besteed. Het is goed
dat mevrouw Smilde verwijst naar het verkiezingsprogramma van het CDA. Ik
zal dat erop naslaan. Het moet mevrouw Smilde echter ook bekend zijn dat het
CDA na het vaststellen van dat verkiezingsprogramma een coalitieakkoord heeft
gesloten waarin passages over de herindeling staan. Zou zij die passages ook
bij haar afweging willen betrekken?Mevrouw Smilde (CDA):Natuurlijk is een verkiezingsprogramma niet een star iets. Dat programma
is echter wel ons uitgangspunt om de herindelingsvoorstellen die wij onder
ogen krijgen te beoordelen. Dat geldt dus ook voor dit voorstel.Het is volstrekt duidelijk dat de bestuurlijke slagkracht van Warmond
versterking behoeft. Dit zou een knelpunt kunnen zijn waardoor de mogelijkheid
bestaat dat het draagvlakcriterium in de gemeente Voorhout wordt overruled.
Dat kan gebeuren als er geen alternatief is. De fractie van
het CDA heeft in het verslag aan de minister gevraagd een oplossing voor de
gemeente Warmond te zoeken die op steun kan rekenen. De minister heeft daarop
geantwoord dat de provincie alles zorgvuldig heeft overwogen en dat deze fusie
het enige alternatief is voor de problemen van de gemeente Warmond. Is dat
juist?Er zijn besprekingen geweest tussen de gemeenten Oegstgeest en Warmond.
Laatstgenoemde gemeente heeft bezwaren gemaakt tegen het samengaan met de
gemeente Oegstgeest. Daarvoor was in Warmond dus geen draagvlak. Zij kon echter
wel instemmen met een fusie met de gemeenten Voorhout en Sassenheim. Daarvoor
heeft zij zich zelfs behoorlijk ingespannen. Dat plan levert echter een draagvlakprobleem
op bij de gemeente Voorhout. Wat is de afweging tussen beide opties en welke
andere alternatieven zijn mogelijk in een gebied waar overal volop wordt nagedacht
over de bestuurlijke toekomst? De provincie achtte dit het meest wenselijke
alternatief, maar ik vraag mij af of dit het enige is. Alleen wanneer duidelijk
is waarom dit de enige gewenste variant is, kunnen wij gebruik maken van de
optie "tenzij" uit ons verkiezingsprogramma.Wij zijn sterk tegen een ongewenste fusie tussen gemeenten die zelf voldoende
draagkracht hebben. Wij zijn ons echter ook terdege bewust van het feit dat
de positie van de gemeente Warmond een oplossing vereist. Dat is ons dilemma.
De minister schrijft dat het draagvlak voor het kabinet een overweging is
geweest. Dat blijkt uit de besluitvorming van provinciale staten en de gemeenteraden
van Sassenheim en Warmond. Was er voor de minister dan geen aanleiding om
een alternatief te zoeken op grond van het besluit van de gemeenteraad van
Voorhout en het ook door hem geconstateerde beperkte draagvlak? Alles afwegend,
heeft de raad van de gemeente Voorhout op 2 juni jl. opnieuw aangegeven
dat zij zich niet kan vinden in het herindelingvoorstel.De CDA-fractie heeft oog voor de bestuurlijke opgave in de duin- en bollenstreek,
maar met deze fusie zal het aantal gemeenschappelijke regelingen niet afnemen
en ook de regionale verbanden zullen blijven bestaan. Het is alleen gemakkelijker
dat er binnen regionale verbanden minder gemeenten zijn. Maar een gemeentelijke
herindeling en schaalvergroting moeten toch ook tot opschoning van dit type
verbanden leiden dat nodig was om een samenwerking tussen kleinere gemeenten
te stroomlijnen? Waarom is anders een fusie nodig?De Raad van State had ernstige bezwaren tegen dit voorstel omdat verschillende
grensgeschillen niet zijn opgelost. De minister heeft alleen de Klinkenbergerplas
in zijn geheel bij Oegstgeest gevoegd. Wij zijn er niet zo gelukkig mee dat
de grensgeschillen niet zijn opgelost gedurende het besluitvormingstraject
van provinciale staten. Het is nu onduidelijk hoe het draagvlak is bij de
bevolking in de verschillende gebieden die wij gaan amenderen. De minister
schreef in deze nota of in de nota over de Utrechtse Heuvelrug zeer terecht
dat ook voor grenscorrecties het beleidskader herindelingen geldt. Het lijkt
ons geen goede zaak om nu overhaast grenscorrecties aan te brengen. Wij zijn
van mening dat de minister wel goede argumenten heeft met betrekking tot de
Klinkenbergerplas en wij steunen dit voorstel.Er komen nog andere herindelingsvoorstellen aan. De CDA-fractie dringt
erop aan om de betrokken gemeenten en provincies knopen te laten doorhakken
over mogelijke grenscorrecties. Wij vinden het ook niet erg om een herindelingsvoorstel
wat eerder te krijgen. Provinciale staten namen het besluit tot deze herindeling
op 26 mei 2004 en op 9 maart 2005 kwam het wetsvoorstel naar de
Kamer. Op dat moment waren allerlei voorbereidingen in de betrokken gemeenten
al in volle gang. Dat is terecht want de herindeling was beoogd voor 1 januari
2006. Dit zet een zorgvuldige afweging in het parlement onnodig onder druk.
Wij willen in overweging geven om de Wet ARHI zo te wijzigen dat tussen besluitvorming
over samenvoegingen van gemeenten in dit parlement en de datum van inwerkingtreding
één jaar zit. Als dat het geval is, kunnen alle afwegingen worden
gemaakt zonder dat de gemeenten de startblokken al zijn gepasseerd. Ik hoor
hier graag een reactie op van de minister.De heer Boelhouwer (PvdA):Voorzitter. Herindelingen zijn gebeurtenissen in het openbaar bestuur
die de gemoederen altijd danig bezighouden. Het lijkt ook een middel om burgers
betrokken te krijgen bij het openbaar bestuur. Het wetsvoorstel over de samenvoeging
van de gemeenten Warmond, Sassenheim en Voorhout is ontstaan onder het gegeven
dat de gemeente Warmond er slecht aan toe was. Het was voor die gemeente lastig
om een eigenstandige toekomst te behouden in het gebied. Sassenheim was een
natuurlijke partner. De provincie heeft ervoor gekozen om ook Voorhout erbij
te betrekken. Het is natuurlijk het mooist als op alle niveaus van onderaf
instemming bestaat met de herindeling. In dit geval is dat niet zo duidelijk
het geval. Met name vanuit de gemeente Voorhout is veel commentaar geleverd
op de samenvoeging met de andere twee gemeenten. Dat is een goed recht van
de gemeente en van de bestuurders van de gemeente.Samenwerking wordt altijd opgevoerd als het panacee voor alle problemen.
Als herindeling dreigt, vindt iedereen ineens dat alle oplossingen zijn te
vinden in samenwerking. Daar vloeien dan vervolgens ook veel gemeenschappelijke
regelingen uit voort. Gezien de democratische invloed die een modaal gemeenteraadslid
kan laten gelden op gemeenschappelijke regelingen over bijvoorbeeld een gemeenschappelijke
sociale dienst, staat dezelfde gemeenteraad in democratisch opzicht toch weer
behoorlijk aan de kant. Dat is het probleem van samenwerking in wat voor een
gemeenschappelijke regeling dan ook. Daarom is het niet onverstandig om in
dit geval toch de oplossing te zoeken in een herindeling van deze drie gemeenten.
De provincie heeft daar ook iets over gevonden en heeft uiteindelijk met een
duidelijke meerderheid een besluit genomen. Nu is de Kamer aan zet.Het is goed om van de minister te vernemen wat er zou gebeuren als vandaag
duidelijk zou worden dat de herindeling niet doorgaat. Welk effect heeft dat
op die gemeenten in het desbetreffende gebied? Ik denk met name aan Warmond.
Ik heb daar een heel pessimistisch beeld van. Ik verneem graag
van de minister of hij dat beeld deelt.Op het niveau van de Kamer wringt volgens mij de schoen bij het CDA. Je
kunt je wel prachtig achter een van de gemeenten verschuilen die bij meerderheid
tegen de herindeling zijn, maar hetzelfde CDA heeft in die buurt de bestuurlijke
omgeving helpen veranderen. Dat gebeurde verleden week, toen het CDA instemde
met het hamerstuk over de herindeling van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg.
Daar is het CDA dus medeverantwoordelijk voor geweest.Mevrouw Smilde (CDA):Er is een groot verschil. De herindeling van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg
gebeurde volkomen van onderop. Daarom kon deze herindeling uitstekend als
hamerstuk worden aangenomen. Wij hebben het ook niet over willekeurige gemeenten:
de onderhavige gemeenteraden, democratisch gekozen organen, hebben zich hier
echter tot twee keer toe tegen uitgesproken. Dat was niet willekeurig. Dat
is gebeurd om het draagvlak bij de bevolking te honoreren. Hiermee heb ik
mijn positie even wat verduidelijkt.De heer Boelhouwer (PvdA):Dat vind ik heel fijn. Wel is in het hele gebied de bestuurlijke omgeving
veranderd. Als u er door een weliswaar vrijwillige herindeling een grotere
gemeente naast zet, verandert per definitie de positie van de omliggende gemeenten
qua bestuurskracht en mogelijkheden. U kunt zeggen dat u daar niets mee te
maken hebt, omdat deze herindeling nu aan de orde is. Bovendien zou de gemeente
Voorhout duidelijk hebben aangegeven dat zij die herindeling niet wil. Ik
zeg dan: kijk ook eens naar beneden, waaraan u in dezelfde omgeving hebt meegewerkt.
Wanneer u als grootste regeringspartij op die manier voor uw verantwoordelijkheid
wegloopt, neem ik daar kennis van.Mevrouw Smilde (CDA):Ik wijs u op het argument van de gemeente Voorhout dat er een integrale
visie voor het hele gebied ontbreekt. Voordat men met Katwijk, Rijnsburg en
Valkenburg aan de slag was gegaan, had er dus een integrale visie moeten zijn.
Daar ben ik overigens niet verantwoordelijk voor. Immers, wij behandelen hier
alleen wetsvoorstellen. Ik ben dus verantwoordelijk voor die wetsvoorstellen.
De herindeling van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg vormde van onderop geen
probleem. Wij zijn daar dan ook mee akkoord gegaan. De rest beoordelen wij
op die merites.De heer Boelhouwer (PvdA):Ook bij die herindeling hebt u niet gezegd dat mogelijk een grotere visie
voor het hele gebied wenselijk zou zijn. U kunt dus niet ten koste van alles
steeds wegduiken, als het erop aankomt.Mevrouw Smilde (CDA):Wij hebben dat punt wel degelijk ingebracht in het verslag.De heer Boelhouwer (PvdA):U bent daar niet op doorgegaan. U hebt het antwoord van de minister gelezen
en u hebt daarin geen aanleiding gevonden om daar plenair op terug te komen.Voorzitter. Er zijn nog wat kleinere punten bij deze herindeling. Ik noem
de Derde Poellaan. Ook volgens de fractie van de Partij van de Arbeid vormt
die op het ogenblik een heel rare scheiding tussen de gemeenten Lisse en Sassenheim.
Vandaar dat ik samen met collega Van Beek van de VVD een amendement heb ingediend
dat ertoe strekt om dat gebied conform het streekplan en de opvattingen van
de provincie, te voegen bij de nieuw te vormen gemeente Teylingen. Datzelfde
geldt voor een heel klein stukje van de A44. Dat is noodzakelijk, want nu
hoort een stukje van 100 m van de A44 bij de gemeente Lisse. In termen van
veiligheid, rampenbestrijding en optreden bij ongevallen ligt het meer voor
de hand om in een gebied van 100 m niet drie actieve gemeenten te hebben.
Het gaat erom, een duidelijke grens te leggen; dat kan door middel van de
ringvaart. In dit geval gaat de hele A44 bij de gemeente Teylingen behoren.Ik kom te spreken over het lage land. Ik heb daar rondgekeken. Er is veel
voor te zeggen om dat deel bij de gemeente Alkemade te voegen. Je kunt zeggen
dat het merkwaardig is dat je op een deel van het gebied van een gemeente
over de weg alleen kunt komen door eerst door twee andere gemeenten te moeten
rijden. Aan de andere kant wil ik er bij de minister op aandringen voor ons
nog eens even goed de mogelijkheden in beeld te brengen van de kansen dat
dit op korte termijn, bijvoorbeeld vanuit de provincie, wordt geregeld. Dit
naar analogie van de vragen die collega Van Beek heeft gesteld. Ik zou dat
zeer op prijs stellen. Mocht ik er geen antwoord op krijgen, dan overweeg
ik op dit punt nog een amendement in te dienen. Mijn voorkeur gaat er sterk
naar uit, dat het in samenspraak met de bewoners zelf kan worden geregeld.
Dan moet er wel zicht op zijn, dat het binnen afzienbare tijd en met doortastendheid
kan gebeuren.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij hebben een soortgelijke discussie gehad bij de herindeling
van Overijssel, de beroemde plaats Bathmen en omgeving, zal ik maar zeggen.
De vraag die hier aan de orde is, is welke bevoegdheden de Kamer naar de mening
van de heer Boelhouwer heeft, om hier, in een debat als dit, opnieuw strepen
te gaan trekken. Er is ter plaatse jarenlang over gesproken. Moet de Kamer
zelf bedenken wat geregeld moet worden, zonder dat dit ooit ter discussie
heeft gestaan op de plekken waar de mensen ermee te maken gaan krijgen? Vindt
hij dat dit een rol kan zijn van de Kamer?De heer Boelhouwer (PvdA):Heeft de heer De Wit het in dit geval over een concreet voorbeeld?De heer De Wit (SP):Ik denk aan het laatste voorbeeld van de heer Boelhouwer. Hij zegt daarover
dat hij liever heeft dat de provincie het regelt – en dat lijkt mij
ook –. Dat roept bij mij de vraag op, of hij vindt dat hij bij dergelijke
herindelingsvoorstellen zomaar op het laatste moment met wijzigingsvoorstellen
mag komen, waarin iets aan de orde wordt gesteld wat nooit eerder ter discussie
heeft gestaan.De heer Boelhouwer (PvdA):Ja. Ik vind dat de Kamer uiteindelijk de mogelijkheid moet hebben om dingen
die om welke reden dan ook bij de provincie zijn blijven liggen, alsnog enigszins
recht te breien. Ik vind deze 100 m bij de A44 een heel duidelijk voorbeeld
daarvan. In termen van efficiency, hulpverlening, et cetera is het onbegrijpelijk
dat de provincie dat zelf niet gedaan heeft. Datzelfde geldt voor de Derde
Poellaan. De heer De Wit was misschien niet mee met de rondrit. Het was natuurlijk
prachtig toen wij aan de burgemeester van Lisse vroegen, op welke manier een
en ander was geregeld. De burgemeester antwoordde daarop: "Goed." Toen wij
vervolgens vroegen hoe het dan geregeld was, vertelde zij dat de vuilnisauto
van 12 km verder uit Lisse komt om in het eigen stukje wijk het huisvuil op
te halen. Dat is perfect geregeld, vond de burgemeester. Het is merkwaardig
dat je dit soort dingen constateert in een gebied waar je de gemeentegrenzen
niet eens kunt zien, omdat het één grote woonwijk is. Aan het
begin van de woonwijk staat "Lisse 5 km", maar dan ben je een meter van de
stadsgrens af. De Kamer zou dan zijn verantwoordelijkheid moeten nemen en
dit soort zaken alsnog recht breien.De heer De Wit (SP):Dan heeft de heer Boelhouwer het dus over kleine wijzigingen, die inderdaad
logisch zijn. Ik wijs echter op het wetsvoorstel dat wij hier vanavond ook
nog behandelen. Daarin wordt voorgesteld om een deel van het gebied over te
hevelen naar een andere gemeente, die niet eens bij de herindeling is betrokken.
Het gaat mij erom of de Kamer, op dit moment, dat soort dingen kan doen.De heer Boelhouwer (PvdA):Ja, ik vind dat dat kan. De Kamer moet gewoon zijn verantwoordelijkheid
nemen. Wij zitten hier om het totaalproces af te wegen, zoals ik dat ook in
de richting van het CDA heb gezegd. De totale bestuurlijke omgeving in een
bepaald gebied speelt mee. De Kamer moet dit alles op een goede manier te
beoordelen bij zijn besluitvorming over een wetsvoorstel.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Dat wij al vanavond kunnen spreken over twee wetsvoorstellen
die nog maar relatief kort geleden bij de Kamer zijn ingediend, tekent de
voortvarendheid waarmee deze door de Kamer worden behandeld. Deze voortvarendheid
is noodzakelijk om de herindelingen nog per 1 januari a.s. te realiseren,
uiteraard onder de voorwaarde dat beide Kamers der Staten-Generaal ermee akkoord
kunnen gaan. Dit korte tijdspad na indiening betekent ook dat er een tijdsklem op deze
behandeling heeft gezeten en nog steeds zit, ook nu weer bij de Eerste Kamer.
Dat heeft zo ook wel zijn nadelen voor de behandeling. Daarom vraag ik de
regering al het mogelijke te doen om herindelingsvoorstellen tijdig aan de
Kamer voor te leggen, zodat een weloverwogen zorgvuldige behandeling mogelijk
is en des te gemakkelijker wordt gemaakt.Het nieuwe herindelingskader van het kabinet, dat wij eerder met de minister
hebben besproken, behoedt ons voor grootschalige door het Rijk opgelegde herindelingen.
Dat is winst, zo hebben wij al eerder gezegd. Dat wil echter niet zeggen –
dat is de les die wij vanavond wel weer leren – dat de herindelingsvoorstellen
die aan de Kamer worden voorgelegd, daarmee automatisch hamerstukken zijn.
Integendeel, er kunnen wel degelijk allerlei discussies zijn over de vraag
of het echt van onderaf komt en over het draagvlak. Dat heeft ook te maken
met de mate waarin de provincies zich de meer terughoudende benadering die
het Rijk voorstaat, eigen hebben gemaakt. Nu vanavond twee wetsvoorstellen
aan de orde zijn, mag ik deze algemene opmerking toch ook wel tegen de minister
maken. Heeft hij het idee dat die filosofie van het Rijk als het ware nu ook
is ingedaald of wordt meegedragen door de provincies?Als meer algemeen punt roer ik nog de kwestie van het draagvlak aan. Dat
is een springend punt. De SGP-fractie hecht veel waarde aan draagvlak, juist
ook vanuit de benadering van de gemeente als meer dan een bestuurlijke eenheid
alleen en met een accent op de gemeente als gemeenschap. Bij draagvlak praat
ik dan niet alleen over een bestuurlijk draagvlak, maar ook over een maatschappelijk
draagvlak. De mate van bestuurlijk draagvlak kun je vrij gemakkelijk afmeten
aan de stemverhoudingen in de gemeenteraad. Hoe zit het echter met de mate
van maatschappelijk draagvlak? Die is veel minder eenduidig vast te stellen.
Mijn vraag aan de minister is dan ook hoe de regering daarmee omgaat, ook
als zij voorstellen van de provincies voor herindelingen aangereikt krijgt.
Hoe toetst de minister of de regering of in voldoende mate sprake is van maatschappelijk
draagvlak? Ik beklemtoon nog maar eens dat juist draagvlak onder de bevolking
van groot belang is om een herindelingsoperatie te doen slagen. Een zekere
mate van vertrouwen is daarvoor onmisbaar.De heer Van Beek (VVD):Moet dit maatschappelijk draagvlak er altijd zijn op het moment dat het
besluit wordt genomen of kan de heer Van der Staaij zich een situatie voorstellen
dat men in alle redelijkheid probeert in te schatten of de factoren aanwezig
zijn om het draagvlak in de loop van de tijd te laten groeien?De heer Van der Staaij (SGP):Ik kan mij daar iets bij voorstellen, maar dan zou het wel te wensen zijn
dat gaande zo'n herindelingsproces, dat niet van de ene op de andere dag gebeurt,
een weerstand die er is wegvalt, omdat burgers overtuigd raken van de wenselijkheid.
Je ziet daar ook voorbeelden van. Een voorbeeld, dat vanavond al even genoemd
is, is de herindeling van Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg. Daarbij stond
ook niet onmiddellijk iedereen te applaudisseren. Je zag echter toch dat er
niet of nauwelijks weerstand bij de bevolking over was, omdat gaandeweg het
draagvlak enorm gegroeid was. Ik vind dat een mooi en goed voorbeeld. Wij
moeten echter oppassen dat wij niet nadat er al een heel traject is geweest,
zeggen dat het draagvlak er misschien volgend jaar wel een keer zal komen.
Daar zal ook duidelijk zicht op moeten zijn op het moment van de ultieme behandeling.De heer Van Beek (VVD):In zijn laatste zin neemt de collega toch een aanzienlijk deel van zijn
betoog terug. Hij begon met de opmerking dat hij zich kon voorstellen dat
het er niet vanaf het begin hoeft te zijn, maar dat er wel aanwijzingen moeten
zijn dat het een kans heeft om te groeien. Zijn slotzin is dat het er moet
zijn of dat het er wel heel dicht bij moet zijn, om in het in mijn eigen woorden
te vertalen.De heer Van der Staaij (SGP):Dat is een redelijk adequate samenvatting. Er is voldoende tijd en mogelijkheid
om te werken aan het draagvlak, als het er niet vanaf het allereerste begin
is. Als wij draagvlak serieus willen nemen, vind ik het niet zo sterk om op
het moment van een wetsbehandeling te zeggen dat het er nog niet
is, maar dat het er over een jaar of twee wel zal zijn. Dat vind ik dan wel
erg speculatief worden. Je zult er op z'n minst een stevig verhaal bij moeten
hebben, wil je het aannemelijk maken.De heer Van Beek (VVD):Bij dat laatste kan ik mij iets voorstellen. Kunt u zich in dit verband
voorstellen, wetend hoe dit herindelingsproces is gegaan, hoe de samenwerking
tussen de drie gemeenten vordert en hoe ver men eigenlijk is, dat wij eigenlijk
hadden mogen hopen en misschien zelfs een beetje verwachten dat bij Voorhout
die wending zou hebben plaatsgevonden?De heer Van der Staaij (SGP):Wat wij hadden gehoopt of gewenst is een andere categorie. Als ik nuchter
en met een kader naar het draagvlak kijk, stel ik in elk geval vast dat in
Voorhout dat draagvlak bepaald niet zichtbaar is toegenomen en dat wij bij
wijze van spreken kort voor de behandeling hier nog signalen krijgen dat er
een grote mate van weerstand bestaat. Dat zijn de feiten waarmee ik ook in
dit debat reken.Ik was eigenlijk nog bezig met de algemene opmerking te maken, omdat die
niet alleen dit wetsvoorstel maar ook het andere en eventueel toekomstige
wetsvoorstellen raakt. Het viel mij op dat het draagvlak een algemeen punt
is, dat ook in de provinciale discussies terugkomt. Hoe zit het met het draagvlak?
Hoe meet je dat en hoe ga je ermee om?Ik kom op de grensgebieden. Het valt mij op dat de regering er tamelijk
consequent voor heeft gekozen de discussies over de grenzen van de beoogde
nieuwe gemeente niet bij de vorige herindeling te beslechten. Zij geeft er
de voorkeur aan die vraagstukken bij een andere gelegenheid opnieuw te bezien.
Het is natuurlijk wel even afwachten wanneer die gelegenheid zich voordoet.
De discussie over de grensgebieden blijft dan in de lucht hangen. Wij vinden
dat geen goede zaak. Je moet een gemeente niet opzadelen met onzekerheden
over de grenzen. Wij zien daar geen doorslaggevende argumenten voor. Als het
voorbereidend werk goed is gedaan, is nader onderzoek in veel gevallen overbodig.
Alle relevante aspecten zijn dan voldoende in beeld gebracht. De Raad van
State heeft in een van de wetvoorstellen die vandaag worden behandeld de grenskwesties
zwaar aangezet. De grenzen moeten zoveel mogelijk worden beslecht bij een
rijp herindelingswetvoorstel.Bij het wetsvoorstel inzake Sassenheim, Voorhout en Warmond is deels sprake
van een onvrijwillige fusie. Er is een brede consensus voor de noodzaak om
maatregelen te nemen. Dat wordt ingegeven door de problemen met de bestuurskracht
van vooral de huidige gemeente Warmond. Tegelijkertijd kon geen breed draagvlak
worden gevonden voor een goede vormgeving bij de intergemeentelijke samenwerking
en bij de gemeentelijke herindeling. Daardoor is een complexe situatie ontstaan.
Het draagvlakcriterium weegt voor de SGP-fractie zwaar en wij hikken dan ook
aan tegen dit herindelingsvoorstel.Aan de andere kant sluiten wij er natuurlijk niet onze ogen voor dat er
een oplossing voor de bestuurlijke patstelling nodig is. In het verslag hebben
wij gevraagd naar de alternatieven, waarbij bijvoorbeeld twee gemeenten zijn
betrokken. Zouden Sassenheim en Warmond samen echt geen reële levensvatbare
nieuwe gemeente kunnen vormen? Het antwoord blijft enigszins in de lucht hangen.
Kan de minister daar nog nader op ingaan? Wat is de onderbouwing voor de stelling
van de gemeenten dat zij samen onvoldoende bestuurskracht kunnen ontwikkelen?Een principiële vraag is of het proportioneel is de zelfstandigheid
van de gemeente Voorhout tegen haar wil op te offeren voor het oplossen van
de problematiek van de gemeente Warmond, als ook met minder ingrijpende alternatieven
zou kunnen worden volstaan. Wij menen dat dit niet het geval is. Als het evident
is dat geen enkel alternatief kans van slagen heeft, kun je pas tot de conclusie
komen dat je een herindeling zoals in het wetsvoorstel is vervat, kunt steunen.
Die duidelijkheid is er echter nog niet.De regering heeft naar aanleiding van het kritische advies van de Raad
van State alleen een aanpassing gemaakt voor de Klinkenbergerplas. Die keuze
steunen wij. Er zijn echter meer punten aan de orde die in het kader van dit
wetsvoorstel beslecht hadden moeten worden, voorzover zij voldoen aan de criteria
die wij altijd stellen aan wetsvoorstellen en aan grenscorrecties. Je moet
ze niet als een los eindje laten zitten.Ik stel vast dat bij het voorstel tot samenvoeging van Sassenheim, Voorhout
en Warmond nog veel punten van kritiek zijn overgebleven. De minister moet
dan ook van goeden huize komen als hij ons ervan wil overtuigen dat dit een
verstandige keuze is. Het gaat hierbij om de open eindjes, om de grenzen en
om de vraag of er alternatieven zijn. Moeten wij alleen tegen deze oplossing
"ja" zeggen?De heer Boelhouwer heeft een gloedvol betoog gehouden. Het viel mij op
dat het wel een erg bestuurlijk verhaal was, vanuit een bestuurlijke invalshoek.
Hoe zit het met het draagvlak onder de bevolking? Dat punt weegt zwaar en
daaraan kunnen wij niet voorbijgaan. Wij spreken niet over honderd mensen,
maar over een belangrijke plaats als Voorhout waar een grote weerstand tegen
deze keuze bestaat. Ik zeg op voorhand dat ik het een slecht argument zou
vinden als de minister zou antwoorden dat je het eigenlijk niet kunt maken
om in deze fase van de behandeling nog "nee" tegen een voorstel te zeggen.
Dat kan en mag voor ons nooit doorslaggevend zijn. Dan zou de Kamer de eigen
rol niet serieus nemen en zou zij het gevoel van burgers bevestigen dat een
rijdende trein niet meer gestopt kan worden. Wij hoorden dat onlangs nog op
een hoorzitting in een van de gemeenten. Als wij niet inhoudelijk overtuigd
zijn, dan kan het pijnlijk zijn als alsnog "nee" wordt gezegd, maar dan kan
dat ook preventief werken voor de toekomst. Nogmaals, wij horen graag de reactie
van de minister, maar wij staan negatief voorgesorteerd.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Mijn fractie worstelt met dit wetsvoorstel. In dat opzicht
kan ik mij redelijk vinden in de bijdragen die namens het CDA en de SGP zijn
uitgesproken. Er leven nog heel veel vragen. Er is sprake van een aantal dilemma's.
Wij moeten daar uitkomen, want er zal straks wel gestemd moeten worden.Bij de beoordeling van deze herindeling is ons startpunt geweest de criteria
van het beleidskader gemeentelijke herindeling. Bij de beoordeling van herindelingsvoorstellen
moet worden gekeken naar het draagvlak, de bestuurskracht,
de duurzaamheid en de interne samenhang van de te vormen gemeenten, de regionale
samenhang en het evenwicht in planologische ruimtebehoeften. Deze criteria
kunnen vanuit een verschillende beleving worden toegepast, maar als wij een
aantal criteria leggen naast het voorliggende voorstel, dan kunnen wij op
de onderdelen draagvlak, bestuurskracht, duurzaamheid en interne samenhang
niet anders constateren dan dat dit wetsvoorstel niet glansrijk de eindstreep
haalt. Wij weten dat de Raad van State uitermate kritisch is geweest over
de gang van zaken rond dit wetsvoorstel. Daarmee zouden wij er heel snel klaar
mee kunnen zijn.Er zit nog een andere kant aan het verhaal. Het is een hard gegeven dat
de voorbereidingen al in een vergevorderd stadium zijn. Hoe je het ook wendt
of keert, het is een feit waar wij mee te maken hebben. Wij zitten al vrij
ver in de procedure. Belangrijker is het belang dat een van de drie gemeenten,
de gemeente Warmond, bij de herindeling heeft. Zijn wij het point of no return
genaderd? Als wij het voorstel nu zouden verwerpen, zou dat onder meer betekenen
dat de betrokken gemeenten veel geld en inspanningen voor niets hebben ingezet.
Snelle duidelijkheid is belangrijk, maar zorgvuldigheid in het hele proces
ook. Wij hebben het beleidskader niet voor niets. Wij kunnen er alleen om
heel duidelijke redenen van afwijken. Dat moet dan wel heel goed geformuleerd
kunnen worden.In de uiteindelijke afweging is het voor ons heel belangrijk wat er met
Warmond gebeurt als de fusie niet zou doorgaan. Vooral voor die gemeente heeft
de fusie echt betekenis. Het is de meest kwetsbare gemeente van de drie. Dat
betekent dat wij als Kamer moeten kiezen tussen de gemeente Voorhout, die
het niet wil en voor welke de fusie niet noodzakelijk is, en de gemeente Warmond,
die het wel wil en voor welke de fusie wel noodzakelijk is. Dan kom je in
een prisoner's dilemma terecht. In dat opzicht had mijn fractie graag gezien
dat er een integrale visie van de provincie voor de Bollenstreek ten grondslag
had gelegen aan dit wetsvoorstel. Dat gold ook voor andere wetsvoorstellen,
maar hier gaan problemen ontstaan en bij het vorige wetsvoorstel was dat niet
aan de orde. Dat betekent dat je op dit moment de integrale visie het meest
mist, omdat je die echt nodig hebt om tot goede eindconclusies te komen. Dan
hadden wij aan een aantal bezwaren die nu worden genoemd, tegemoet kunnen
komen.Een en ander houdt in dat wij een afweging zullen moeten maken. Ik heb
al aangegeven dat dit voor ons een worsteling is. Wij willen van de minister
een heel duidelijke reactie hebben op de vragen die door anderen en door mij
zijn gesteld over de gevolgen voor Warmond als het wetsvoorstel niet verder
meer wordt behandeld. Verder wil ik van hem horen – in dat opzicht vond
ik ook de schriftelijke gedachtewisseling niet overtuigend – of er echt
geen alternatieven zijn geweest en het echt onvermijdelijk was om te komen
tot hetgeen nu voorligt. Met anderen constateren wij dat er ook nu nog heel
veel open einden in dit voorstel zitten, bijvoorbeeld ten aanzien van de grenskwesties,
die toch echt eerst afgehecht moeten worden. Wij zullen de beantwoording van
de minister hierop betrekken bij de uiteindelijke afweging die wij zullen
moeten maken ten aanzien van dit wetsvoorstel. Ik kan nu al melden dat ik
daarvoor ook nog terugmoet naar mijn fractie, hetgeen aangeeft hoe zwaar dit
onderwerp voor ons op dit moment ligt.Ik wil nog even aanhaken bij de opmerkingen van de heer Van der Staaij
over het bestuurlijk draagvlak en het maatschappelijk draagvlak. Ik had dit
punt voor mijzelf genoteerd met betrekking tot de Utrechtse Heuvelrug, omdat
het daar volgens mij ook in versterkte mate geldt. Mijn fractie kijkt op dit
punt nadrukkelijk ook naar wat er in het beleidskader gemeentelijke herindelingen
staat. Dat wijst er expliciet op dat er aandacht dient te worden geschonken
aan de wijze waarop tijdens de procedure aan een optimaal draagvlak is gewerkt.
Ik constateer dat in de wetsvoorstellen die wij krijgen, zoals dat ten aanzien
van de Utrechtse Heuvelrug, onvoldoende duidelijk wordt gemaakt hoe gemeenten
daaraan invulling geven, hoe ze hun eigen bevolking er op verschillende wijzen
optimaal bij betrekken en hoe ze het standpunt van de meerderheid van de bevolking
betrekken bij het uiteindelijke besluit. Refererend aan genoemd beleidskader
vragen wij de minister of het niet beter zou zijn als daaraan in het vervolg
veel explicieter aandacht zou worden besteed dan wij op dit moment constateren
in de stukken die ons worden voorgelegd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Wij praten hier nu over de herindeling van de gemeenten Voorhout,
Sassenheim en Warmond. Voor gemeentelijke herindelingen als zodanig gelden
een aantal regels in dit land. Dat betreft in de eerste plaats de ARHI-regels
en in de tweede plaats de beleidsregels die deze minister met de Kamer heeft
besproken en die ook door de Kamer zijn geaccordeerd. Kern van die beleidsregels
is dat herindelingen van bovenop tot de verleden tijd behoren en dat het vooral
moet gaan om herindelingen die van onderaf worden voorgesteld en gedragen.
Zo dat allemaal niet aan de orde zou zijn, zou je het veeleer moeten zoeken
in samenwerking tussen gemeenten. Dat zijn regels waar mijn fractie zich in
ieder geval van harte mee kan verenigen. Daarnaast zijn er nog de Europese
regels, vervat in het Europees Handvest voor de lokale autonomie. Daaraan
wordt ten aanzien van herindelingen heel weinig aandacht besteed binnen onze
Kamer. Hoewel het geen bindend recht betreft, schrijft het Handvest voor dat
bij herindelingen referenda gehouden dienen te worden.De heer Boelhouwer (PvdA):Bij de behandeling van de WGR+ was het juist de SP die naar voren bracht
dat men als gemeenteraadslid in een verdraaid lastige positie komt te verkeren
ten aanzien van het verantwoording afleggen aan burgers waar de gemeenteraad
zich verplicht heeft tot een gemeenschappelijke regeling. Hij zei toen dat
de mogelijkheid voor democratische controle voor gemeenteraden en gemeenteraadsfracties
onder druk staat als de gemeente een gemeenschappelijke regeling aangaat.
Nu houdt hij een pleidooi voor niet-vrijblijvende samenwerking, dus eigenlijk
een pleidooi voor een wet gemeenschappelijke regeling, waarin een aantal zaken
wordt geregeld. Dan staan de democratische fracties in de gemeenteraden buitenspel.
Kan de heer De Wit deze inconsistentie uitleggen?De heer De Wit (SP):Bij de behandeling van de plusregio's heb ik inderdaad gewezen op die
spagaat. Raadsleden zijn vertegenwoordigd in een orgaan en weten eigenlijk
niet wat zij daar moeten doen. Dat is duidelijk. Ik was overigens nog niet
toe aan het gebruik van de termen vrijblijvende samenwerking en niet-vrijblijvende
samenwerking. Ik zie veel meer in praktische samenwerking tussen gemeenten
dan in regiovorming. Daarvoor is geen extra bestuurslaag nodig, of het nu
gaat om een sociale dienst of om een reinigingsdienst. Gemeenten kunnen dat
onderling regelen. Iedere gemeente kan in het eigen college en de eigen raad
democratisch de zaken aan de orde stellen die spelen in verband met die samenwerking.
Dat is iets anders dan het overhevelen van bevoegdheden naar het niveau van
de regio. Er is dus geen sprake van inconsistentie.De heer Boelhouwer (PvdA):Ik raad de heer De Wit aan de WGR hierop na te lezen, zeker als het gaat
om de vorming van bijvoorbeeld een sociale dienst, waarbij de gemeente bevoegdheden
overdraagt via een gemeenschappelijke regeling en de democratische controle
door afzonderlijke gemeenteraadsfracties veel ingewikkelder wordt.De heer De Wit (SP):Ik zal de discussie over de regio's hier niet overdoen. Voor praktische
samenwerking is geen aparte bestuurslaag nodig en ook geen aparte plusregio.
Dat kan nu gebeuren. Iedere gemeenteraad kan het beleid controleren en alle
verantwoordelijken ter verantwoording roepen. Ik zie het verband niet waarover
de heer Boelhouwer spreekt.Voorzitter. Ik wees al op het Europese Handvest voor de lokale autonomie.
Dat schrijft voor dat bij herindelingen referenda dienen plaats te vinden
om de mening te peilen van de mensen die ermee te maken krijgen. In Sassenheim,
Voorhout en Warmond hebben peilingen plaatsgevonden, die allemaal uitwijzen
dat er geen meerderheid is voor deze fusie. In Voorhout heeft de gemeenteraad
zelfs een uitdrukkelijke positie ingenomen tegen de herindeling. Het begrip
dat centraal staat bij de beslissing over herindeling, is "draagvlak". Ik
wil verder kijken dan het college en de gemeenteraad als het om het draagvlak
gaat. Het draagvlak in de plaatselijke samenleving is veel belangrijker, want
daar moet het uiteindelijk gebeuren, en dat ontbreekt op dit moment in alledrie
de steden.Ook de bestuurskracht is een belangrijk element, maar wordt er vaak met
de haren bijgesleept. In de Kamer is al gediscussieerd over de betekenis van
dit begrip. Als een gemeente groter wordt, krijgt deze dan automatisch meer
bestuurskracht, of heeft bestuurskracht te maken met het functioneren van
de gemeenteraad en het college van burgemeester en wethouders in de stad?
Hoe groot is de afstand tussen die organen en de burger? Voelen de burgers
zich wel vertegenwoordigd door de mensen in de raad of in het college? Daar
is heel veel over te zeggen. Voor mijn fractie staat vast dat de bestuurskracht
van een gemeente vooral daaraan afgemeten moet worden.Ik erken dat er in de gemeente Warmond een probleem is. De vraag is echter
of dit met de fusie van deze drie gemeenten wordt opgelost. Zowel de burgers
als de raad van een van de gemeenten hebben aangegeven daar geen trek in te
hebben. Het gebrek aan bestuurskracht wordt niet weggenomen door het geforceerd
doorvoeren van deze fusie tegen de wil in van een belangrijke deelnemer. Je
zou eerder naar andere oplossingen voor het gebrek aan bestuurskracht moeten
zoeken.Gelet op de duidelijke uitspraak van de burgers in deze drie gemeenten,
komt mijn fractie tot de conclusie dat deze herindeling niet doorgevoerd moet
worden. Ook provinciale staten stonden er intertijd niet kritiekloos tegenover.
Het grootste punt van kritiek is het ontbreken van een visie op de toekomst
van de regio.Gelet op het gebrek aan het draagvlak en vanwege de noodzaak om de burger
serieus te nemen, dienen wij deze voorstellen te verwerpen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Helaas heb ik het eerste deel van het debat gemist in verband
met verplichtingen bij het algemeen overleg over het arbeidsmarktbeleid. Ik
heb mij echter heel goed laten informeren door mijn persoonlijk medewerker
die de discussie hier voor mij gevolgd heeft.De GroenLinksfractie is niet in alle gevallen voorstander van herindelingen.
In veel gevallen plaatsen wij er de nodige vraagtekens bij. De laatste jaren
lijkt er sprake te zijn van het in het wilde weg opnieuw intekenen van stafkaarten
op de tekentafel in het provinciehuis. Het beeld is dat veel gemeenten en
dus hun inwoners, worden geconfronteerd met herindelingsplannen van bovenaf
in weerwil van de mening van de betrokkenen. Evenals de minister zijn wij
in principe tegen herindelingen van bovenaf. Wij gaan uit van de bottom-upbenadering.
Men moet er ook iets mee opschieten. Een ingrijpende maatregel zoals een herindeling
moet in verhouding staan tot de opbrengsten. Welke problemen zijn er en is
schaalvergroting daarvoor altijd dé oplossing? Worden de problemen
van de ene gemeente niet op het bordje van de andere geschoven? Wij zijn voor
samenwerken, maar daarvoor is samenvoegen niet per se nodig. Men kan soms
volstaan met grensoverschrijdende afspraken over woningbouw of over de inrichting
van stedelijke gebieden. Daarnaast is er nog de mogelijkheid van wel democratisch
gelegitimeerde gemeenschappelijke regelingen.De fractie van GroenLinks stelt dit soort vragen om te kunnen oordelen
over het nut van een herindeling. Dit geldt ook voor de voorstellen die vandaag
op de agenda staan. Wij laten ons eindoordeel afhangen van het antwoord van
de minister, hoewel mijn verwachtingen daarvan niet zo hoog gespannen zijn.
Ik vind het jammer dat ik dit moet zeggen, maar ik laat mij graag verrassen.
Ik ken deze minister als iemand die altijd recht voor zijn raap debatteert
en niet om de zaak heen draait. Dat vind ik wel prettig. Maar de manier waarop
minister Remkes tot nu toe de vragen van mijn fractie heeft beantwoord, verdient
niet de schoonheidsprijs. Hij beperkt zich veelal tot het herhalen van zijn
standpunten en die standpunten zijn een kopie van die van de provincies. Het
lijkt erop dat de minister zich opstelt als een doorgeefluik. Ik hoop niet
dat dit ook echt zo is. De provincies hebben het kostje bereid, zou men kunnen
zeggen, en het enige wat hij doet is het prakje opdienen. Of
het ook smaakt, daarover oordeelt hij niet. Ook lijkt hij niet te weten hoe
het is bereid, welke ingrediënten het bevat. Dat lijkt mij voor deze
minister geen manier van doen. Ik hoop dat hij alsnog laat zien dat hij ook
zelf met argumenten heeft gekozen voor de voorliggende wetsvoorstellen. In
het andere geval kan hij misschien beter zijn plek in vak-K afstaan aan de
twee gedeputeerden. Dat lijkt mij ook niet de bedoeling.De heer De Wit heeft ook al gezegd dat het van groot belang is dat de
herindelingen van onderop plaatsvinden. Dat betreft niet alleen – met
alle respect – de bestuurlijke bobo's in de regio, maar ook de burgers.
De burgers hebben heel duidelijk uitgesproken wat zij vinden van de eerste
herindeling waarover wij spreken. Men kan zich afvragen of de afstand tussen
het bestuur en de burgers bij dit soort zaken niet te groot is, waardoor mensen
te veel het gevoel hebben dat deze herindeling over hun hoofden heen plaatsvindt.Anderen hebben ook al aangegeven dat het draagvlak voor de herindeling
Warmond-Sassenheim-Voorhout nihil is onder de bevolking van de drie gemeenten.
Over Voorhout is er bestuurlijk ook de nodige discussie. De GroenLinksfractie
vindt dat de alternatieve varianten, zoals Warmond-Oegstgeest en Warmond-Sassenheim,
onvoldoende zijn onderzocht. De heer Van der Staaij heeft al gevraagd waarom
deze variant niet veel beter is onderzocht. Vooropstaat dat Warmond een probleem
heeft dat moet worden opgelost. Daarmee is de GroenLinksfractie het eens.
Dat kan eventueel via een herindeling, maar onduidelijk is waarom de gemeente
Voorhout hierbij betrokken moet worden in weerwil van de grote meerderheid
van de bevolking. Hier lijkt sprake te zijn van het doordrukken van bovenaf.
Daarvan is de GroenLinksfractie geen voorstander. De minister moet wel heel
goede argumenten hebben om deze herindeling ten koste van de inwoners van
Voorhout door te zetten.Wij hebben gezocht of wij die argumenten van de minister hebben gekregen,
maar tot nu toe hebben wij daarover weinig of niets gehoord of gelezen. Dat
vinden wij een gemiste kans. De GroenLinksfractie is er nog niet helemaal
uit. Ons standpunt zal ook enigszins afhangen van het antwoord van de minister
op de vraag of hij bereid is, de varianten die ik zojuist noemde serieuzer
te onderzoeken.Wij zitten in relatie met onze statenfractie in een omgekeerde positie
als de VVD-fractie. De VVD-statenfractie was tegen en de Kamerfractie is nu
voor. Bij ons is het andersom. Ik breng daarbij de nuancering aan dat de GroenLinksstatenfractie
een voorstel heeft ingediend om de gemeente Voorhout uit deze herindeling
te halen. Helaas is dat voorstel in de staten afgestemd. Na veel wikken en
wegen heeft men uiteindelijk ingestemd, om zo toch iets te doen aan de meest
kwetsbare gemeente, Warmond. Daaraan zaten wel de nodige mitsen en maren.
Diezelfde mitsen en maren gelden voor de Tweede-Kamerfractie nog wat sterker.
Ik ben dus zeer benieuwd naar het antwoord van de minister, vooral in verband
met zijn uitspraak dat hij bij herindeling geen zaken van bovenaf wil doordrukken.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Remkes:Voorzitter. Vandaag liggen in de Kamer twee voorstellen tot herindeling
voor: het wetsvoorstel tot herindeling van een deel van de Utrechtse Heuvelrug
en het wetsvoorstel tot samenvoeging van de gemeenten Sassenheim, Voorhout
en Warmond. Ik benadruk dat burgers, gemeenten, de provincie Zuid-Holland
en de provincie Utrecht hard hebben gewerkt aan de totstandkoming van deze
voorstellen. Bij deze gelegenheid bedank ik ook de toehoorders op de publieke
tribune voor hun komst. Het gaat vandaag per slot van rekening om de toekomst
van hun gemeenten. De leden van de Kamer hebben er veel aan gedaan om de behandeling
vandaag nog mogelijk te maken. Voor beide voorstellen geldt dat zowel ik als
de betrokken gemeenten en provincies dit zeer waarderen.Beide voorstellen hebben een gemeenschappelijke historie. De Stuurgroep
Krachtige Gemeenten heeft een onderzoek uitgevoerd naar de kwetsbaarheid van
gemeenten in relatie tot bestuurskracht. Zowel de Leidse regio en de Duin-
en Bollenstreek als de regio Utrecht-Oost maakte toen deel uit van dit onderzoek.
De wetsvoorstellen die vandaag voorliggen zijn antwoorden van de beide provincies
en de betrokken gemeenten op de vraagstukken betreffende de bestuurlijke toekomst
in deze gebieden, die destijds door de stuurgroep naar voren zijn gebracht.
Hoewel beide voorstellen dezelfde aanleiding hebben, verschillen de voorstellen
inhoudelijk dermate van elkaar dat er terecht voor is gekozen om ze achtereenvolgens
te behandelen.Ik zoom in op de vraag welke bestuurlijke belemmeringen bij een gemeentelijke
herindeling wel en niet aan de orde zijn. Een gemeentelijke herindeling mag
nooit een doel op zich zijn; dat geldt ook voor deze herindeling. Herindeling
behoort een middel te zijn om goede voorwaarden te scheppen voor het wegnemen
dan wel oplossen van bestuurlijke belemmeringen, en voor de vorming van een
nieuwe bestuurskrachtige gemeente die nu en in de toekomst berekend is op
haar taken. Dat is niet alleen belangrijk voor de gemeenten en de burgers
zelf. Ook voor de regio is het van belang dat er bestuurlijk krachtige samenwerkingspartners
zijn.Het voorliggende wetsvoorstel tot samenvoeging van de drie gemeenten is
gebaseerd op een herindelingsadvies van de provincie Zuid-Holland. Dat is
van essentieel belang, omdat bij dit kabinet – de Kamer heeft dit gememoreerd –
vooropstaat dat voorstellen voor gemeentelijke herindeling hun basis vinden
in een voorstel van de betrokken gemeenten zelf of van de provincie. Dat is
hier het geval.Vragen over de bestuurlijke toekomst zijn vrijwel nooit eenvoudig te beantwoorden.
Het gaat bovendien om een proces dat vele betrokkenen raakt en aan het hart
gaat. Ook dat hebben wij bij deze herindeling opnieuw moeten constateren.
Naar mijn mening heeft de provincie Zuid-Holland een zorgvuldig proces doorlopen.
Dat wil niet zeggen dat het gelukt is om draagvlak bij alle betrokkenen te
creëren. Dat wil wel zeggen dat geprobeerd is om een oplossing voor bestuurlijke
vraagstukken te vinden die duurzaam is en op het grootst mogelijke draagvlak
kan rekenen.Er is gevraagd waarom je het specifiek in deze regio doet. Er spelen
in deze regio relatief grote beleidsvraagstukken voor een relatief klein gebied.
De vraagstukken zijn veelal van planologische, economische of infrastructurele
aard. De veelheid van dergelijke opgaven die op een relatief klein gebied
afkomen, vragen om bestuurskrachtige gemeenten, niet alleen naar de eigen
bevolking toe, maar ook naar de omliggende gemeenten in de samenwerkingsverbanden.Waarin schieten de drie gemeenten tekort waar het gaat om bestuurskracht?
De provincie Zuid-Holland heeft op basis van een onafhankelijke analyse geconcludeerd
dat er sprake is van kwetsbaarheid van de kleinere gemeenten. Die kwetsbaarheid
geldt dan met name ten aanzien van de ambtelijke capaciteit, de financiële
armslag, beleidsontwikkeling en het kunnen vasthouden aan de eigen gemeentelijke
regierol. De kwetsbaarheid van deze gemeenten moet ook worden bezien in het
licht van grote regionale opgaven. Het gaat dan vooral om vraagstukken van
infrastructurele, economische of planologische aard. Ik voeg er echter nog
iets aan toe. Ik spreek de laatste tijd natuurlijk vrij vaak over de gemeentelijke
rol bij de integrale veiligheid. Ik constateer dat daarbij vooral in het hoofdstuk
kleinere en middelgrote gemeenten knelpunten optreden. Nu zeg ik niet dat
gemeentelijke herindeling het enige voertuig is om die knelpunten op te lossen,
maar ik zeg dat er bestuurlijk iets moet gebeuren om die knelpunten wél
op te kunnen lossen. Herindeling is in ieder geval een van de voertuigen die
daaraan kan bijdragen.De veelheid van dergelijke opgaven die op een relatief klein gebied afkomen,
vragen om bestuurskrachtige gemeenten. Deze geconstateerde kwetsbaarheid geldt
zowel Sassenheim als Voorhout, maar ook en vooral Warmond. De problematiek
bij deze laatste en overigens kleinste gemeente is het meest pregnant. Het
onderzoeksrapport concludeert wat betreft Voorhout dat deze gemeente een afhoudende
opstelling heeft ten aanzien van regionale samenwerking. Omdat de inhoudelijke
opgaven in deze regio relatief groot zijn en gemeentelijke samenwerking mede
daarom in deze regio extra belangrijk is, vergroot dit de genoemde kwetsbaarheid
van de gemeente Voorhout.Toevallig viel mijn oog vanmorgen op een bericht in het Algemeen Dagblad.
Dat bericht had als kop: Veel mis bij milieu-inspecties. De Kamer moet mij
goed begrijpen, want dit moet niet absoluut vertaald worden. Ik denk echter
wel dat dit een onderstreping is van het beeld dat destijds uit die bestuurskrachtmeting
is gekomen. Ik heb het niet zelf verzonnen, maar in de toptien van de slechtst
scorende gemeenten staat de gemeente Sassenheim op de derde en de gemeente
Voorhout op de zesde plaats. Ik vind dat een onderstreping van het beeld dat
al tevoorschijn kwam.Als ik specifieker inzoom op het tekortschieten, dan praat je natuurlijk
over de ambtelijke organisatie. De ambtelijke organisatie is vaak kwetsbaar
en kent relatief veel eenmansposten met als gevolg dat dossiers soms blijven
liggen op terreinen als handhaving, milieu en sociale zaken. De bestuurskrachtmeting
signaleert een disbalans tussen de politieke ambitie en de ambtelijke capaciteit.
De balans tussen reactief en proactief handelen van de gemeenten slaat door
naar de reactieve opstelling. Er is nog niet veel sprake van strategisch beleid.
Bovendien is er sprake van weinig richtinggevende langetermijnvisies en leidende
of kaderstellende nota's. Het punt van de bestuurskrachtmeting heeft dus betrekking
op de gemeente Sassenheim. Voor de bestuurskrachtmeting van de gemeente Voorhout
geldt dat er sprake is van variaties op hetzelfde thema. De gemeente Warmond
telde per 1 januari 2005 een kleine 5000 inwoners, waarvan er 1237 de
leeftijd van 60 jaar hebben bereikt of zelfs ouder zijn. De leeftijdopbouw
is voor deze gemeente een zorg, gezien de invloed op haar voorzieningenniveau
en de vitaliteit. Het ambtelijk apparaat is met 43 fte bijzonder kwetsbaar.
Er zijn bijzonder veel eenmansposten en bovendien kent het ambtelijk apparaat
in Warmond een hoog verloop, namelijk 50% van het totale personeelsbestand
in twee jaar. Uit de bestuurskrachtmonitor blijkt dat de gemeente Warmond
op zowel tactisch als strategisch niveau matig tot onvoldoende scoort.Gevraagd is of het aantal gemeenschappelijke regelingen in de regio als
gevolg van deze fusie afneemt. Dat is niet waarschijnlijk, maar daarbij merk
ik wel op dat het aantal deelnemende gemeenten binnen de gemeenschappelijke
regelingen en de samenwerkingsverbanden aanzienlijk vermindert als gevolg
van de fusie van de gemeenten Katwijk, Rijnsburg en Valkenburg en die van
de reeds genoemde gemeenten. Deze samenwerkingsverbanden zullen dan minder
deelnemers kennen, maar die zullen wel robuuster zijn. Dat zal de slagkracht
en de bestuurskracht van gemeenschappelijke regelingen ten goede komen.Als de Kamer als nevendoelstelling wenst dat het aantal gemeenschappelijke
regelingen in dit soort gevallen vermindert, zal een veel grootschaligere
herindeling nodig zijn. De Kamer weet dat ik daarvan geen voorstander ben.De heer De Wit (SP):De minister heeft allerlei negatieve gegevens van de drie steden genoemd
die hier aan de orde zijn. Die gegevens zijn weliswaar gebaseerd op een onderzoek
dat de minister heeft aangehaald, maar ik vraag mij af of de conclusie daaruit
kan zijn dat een herindeling nodig is. Als de minister burgemeester van de
gemeente Warmond zou zijn of in de gemeenteraad zitting had en met een dergelijk
rapport werd geconfronteerd, diende hij naar mijn idee eenvoudigweg te zeggen
dat die zaken op orde moeten worden gebracht. Is de ervaring van de herindelingen
in dit land tot nu toe niet dat juist schaalvergroting leidt tot een grotere
afstand tussen de burger en het gemeentebestuur? Is niet gebleken dat de efficiency
en de effectiviteit door grootschalige gemeentelijke herindelingen niet worden
verbeterd? Heeft de minister een aanwijzing dat een gemeentelijke herindeling
de oplossing is voor de door hem zojuist geschetste problemen van de drie
genoemde gemeenten?Minister Remkes:Nee, dat zal niet in alle gevallen de oplossing zijn. Ik heb zojuist echter
ook aangegeven wat de bestuurlijke attitude in de gemeente Warmond was. Op
een gegeven moment moet men echter de conclusie trekken dat een gemeentelijke
herindeling de enige begaanbare weg is. Naar mijn idee heeft het provinciaal
bestuur die conclusie op grond van die attitudes terecht getrokken.
Ik hecht eraan daarbij op te merken dat ik geen cijferfetisjist ben. Dat weet
de heer de Wit ook wel. Evenmin ben ik van de afdeling grootschalige herindelingen.
Ik merk echter wel op dat een gemeente met nog geen 5000 inwoners geen duurzame
bestuurlijke oplossing is, ook niet als er wordt samengewerkt. Het is belangrijk
dat ook die werkelijkheid nu wordt uitgesproken.De heer De Wit (SP):Vanavond hebben wij gezegd dat wij afstand hebben genomen van het van
bovenaf opleggen van herindelingen. Zegt de minister desondanks niet dat de
oplossing van de problemen is dat de provincie terecht een herindeling oplegt?
Dat is toch rechtstreeks in strijd met de regels die de minister heeft voorgesteld
en waarmee de Kamer akkoord is gegaan?Minister Remkes:Wij hebben vaker gesproken over de vraag wat precies onder van onderop
moet worden verstaan. Als wij daaronder verstaan dat alle gemeenten akkoord
moeten gaan en dat bijvoorbeeld één gemeente een vetorecht kan
hebben, voldoet dat niet aan die definitie. Dat is echter niet mijn definitie.
Ik constateer dat twee van de drie gemeenten ja zeggen tegen deze herindeling.
Ik constateer ook dat het provinciebestuur dat doet. Op grond daarvan heb
ik de conclusie getrokken dat het voorstel voldoet aan de omschrijving "van
onderop" uit het herindelingskader.Mevrouw Smilde (CDA):Ik plaats een kanttekening bij de opmerkingen over de slechtste gemeenten.
Ik wijs erop dat op de zevende plaats de gemeente Midden-Drenthe staat. Deze
gemeente is een jaar of zes geleden ontstaan door een fusie na een nauwkeurige
herindeling volgens de standaard. Deze gemeente prijkt echter vrij prominent
op de lijst. U schetst een tamelijk somber beeld van de bestuurskracht van
zowel Sassenheim als Voorhout. Zeker op dit moment kan dat beeld worden genuanceerd;
dat blijkt ook uit andere stukken. Over Warmond zijn wij het volstrekt met
elkaar eens, maar Voorhout en Sassenheim zouden qua bestuurskracht nog een
aantal jaren vooruit kunnen.Minister Remkes:Ik zeg natuurlijk niet dat herindeling een panacee is voor alle kwalen.
U kent mij goed genoeg om te weten dat ik zo niet in die discussie zit. Schaalgrootte
speelt echter wel een rol, en dat wordt ook bedoeld in de bestuurskrachtmonitor.
Op zichzelf genomen is dat logisch. Wij hebben de mond vol van decentralisatie
van beleid; gemeenten moeten meer taken en verantwoordelijkheden krijgen en
dichter bij de burgers staan. Ik ben daarvan een hartelijk voorstander, maar
daarbij lopen wij soms aan tegen het schaalprobleem. Neem de discussie in
de Kamer over de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarbij rijzen soms twijfels
over de vraag of het lokale bestuur met de huidige inrichting die taken wel
aankan. Het is dan van tweeën één: wij kiezen voor decentralisatie,
inclusief de bestuurlijke consequenties die daaraan vastzitten – het
kabinet kiest daarvoor – of wij kiezen daar niet voor. Ik zeg: uiteindelijk
is de bevolking ermee gediend dat die taken dicht bij de bevolking worden
uitgevoerd, zodat aan de burgers maatwerk kan worden geleverd.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dat de minister nu toch met wat ruige teksten komt over gemeenten,
waarvan ik mij afvraag of dat allemaal wel zo is. Als gemeenten slecht scoren
op het gebeid van de milieu-inspecties, zoals in het AD-artikel staat, moet
daar iets aan gebeuren. Ik vind dat de provincies de gemeenten achter de broek
moeten zitten als zij niet presteren. Volgens het bewuste artikel vindt de
VNG dat ook. Pikant detail is dat een aantal gemeenten dat een herindeling
achter de rug heeft, plotseling met twee milieuafdelingen en allerlei organisatorische
problemen van dien zit, waardoor de inspectie niet wordt verbeterd. De minister
kan nu wel allerlei doembeelden schetsen, maar er kan heel goed worden samengewerkt.
Gemeenten doen dat ook op het gebied van ruimtelijke ordening, bij het maken
van bestemmingsplannen. Ik zou het goed vinden als dat meer gebeurde. Het
is nog niet bewezen dat herindeling nodig is om de prestaties van deze gemeenten
te verbeteren.Minister Remkes:Ik heb dit allemaal niet zelf verzonnen; ik heb een aantal voorbeelden
genoemd die in de bestuurskrachtmonitor staan. Daar ga ik op af en die geef
ik hier in de Kamer weer. Mevrouw Van Gent heeft mij gevraagd om een aantal
argumenten te geven en dat probeer ik te doen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik zit nog steeds te wachten op die argumenten. Ik vind het niet zo sterk
dat u met die ruige teksten komt, in de trant van: het werkt niet. Als dat
zo is, moet het worden aangepakt, maar dan blijf ik u de vraag voorhouden
of herindeling op deze manier nodig is. Ik gaf zojuist een citaat uit hetzelfde
AD-artikel waarover u zo enthousiast bent, namelijk dat de herindeling niet
altijd de oplossing is voor het aanpakken van milieuovertredingen.Minister Remkes:Dat klopt ook, en daarom heb ik gezegd dat herindeling niet altijd de
panacee is voor alle kwalen. Ik ben de eerste die dat onder ogen ziet. Ik
heb hier al eens gezegd dat er eigenlijk per gemeentelijke taak een soort
economisch optimum kan worden geschetst. Het is zeker niet zo dat het optimum
voor alle gemeentelijke taken tussen de 40.000 en de 60.000 inwoners ligt.
Het hangt er vanaf. De schaal waar wij hier over spreken, zeker die van de
gemeente Warmond, is in elk geval te beperkt. Het is geen wiskunde. Ik probeer
dit debat open te voeren.Er is gevraagd of er een andere variant denkbaar is, bijvoorbeeld een
variant zonder de gemeente Voorhout. Ik mis overigens amendementen van de
Kamer op dat punt. Dat is wel mogelijk, maar de vraag moet dan wel worden
beantwoord wat het gevolg is voor het draagvlak. De gemeente Warmond en de
gemeente Sassenheim hebben nee gezegd tegen die variant. Daar is dus geen
draagvlak voor. Ik probeer het element draagvlak ook een beetje serieus te
nemen. Daarnaast moet ook de conclusie worden getrokken dat in dat model de
gemeente niet al te groot is. Ik druk dat bewust genuanceerd uit. Er is in
dat geval wel sprake van een verbetering, maar er is bepaald geen optimale
situatie. Een duurzame oplossing is gebaat bij de samenvoeging van deze drie
gemeenten.Mevrouw Smilde (CDA):U zegt dat er geen draagvlak is voor de variant van samenvoeging van alleen
Warmond en Sassenheim, dus zonder Voorhout. Wat is het draagvlak
voor het huidige wetsvoorstel en wat is het draagvlak voor de variant zonder
Voorhout?Minister Remkes:Ik ga af op de opvattingen van gemeenteraden. Voor de variant zonder Voorhout
verlies ik draagvlak in twee gemeenten en win ik aan draagvlak in Voorhout.
Het is moeilijk om daar een soort onderlinge weging in te maken. Op grond
van die overweging kan ik niet concluderen dat die variant meer draagvlak
heeft dan het huidige. Bovendien scoort die variant ook lager op bestuurskracht
en duurzaamheid.Er is gevraagd of de provincie Zuid-Holland ook nog andere samenwerkingsverbanden
heeft onderzocht, zoals een fusie van Warmond met Oegstgeest. Dat is inderdaad
gebeurd. In de ARHI-procedure zijn alle mogelijke varianten voor een herindeling
opengehouden. Behalve Warmond zijn ook Oegstgeest, Sassenheim, Voorhout, Alkemade,
Leiderdorp en Leiden betrokken. Verschillende combinaties van deze gemeenten
met Warmond zijn serieus onderzocht. De provincie heeft ervoor gekozen om
een extern onderzoek te laten uitvoeren gericht op de toetsing van de bestuurskrachtmetingen
van de zeven gemeenten, de maatschappelijke en bestuurlijke oriëntatie
van deze gemeenten en de grote lokale en regionale vraagstukken die op het
gebied afkomen. Uit dit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat Sassenheim, Voorhout
en Warmond een zodanig sociaal-economische en maatschappelijke samenhang kennen
dat er van een eenheid kan worden gesproken. Op basis van dit onderzoek en
de gesprekken die de provincie met de zeven gemeenten heeft gevoerd, zijn
verschillende samenvoegingsvarianten overwogen. De provincie is tot het standpunt
gekomen dat de samenvoeging van Warmond, Sassenheim en Voorhout de beste oplossing
is voor de gemeenten zelf en voor de regio.Mevrouw Smilde (CDA):Kan de minister nog ingaan op de kwestie-Oegstgeest? Die gemeente heeft
een behoorlijk grote gemeenschappelijke gemeentegrens. U zegt dat er van alles
is bekeken qua bestuurskracht, draagvlak en dergelijke. Is er ook gekeken
naar de gemeenschappelijke gemeentegrens? De keuze Warmond-Oegstgeest had
voor de hand kunnen liggen. Er waren dan maar twee gemeenten nodig geweest.Minister Remkes:Er is gebleken dat er bij zowel Warmond als Oegstgeest geen draagvlak
was voor deze samenvoegingsvariant. De gemeente Warmond was van mening dat
een dergelijk nieuwe gemeente onvoldoende bestuurskrachtig zou zijn. Bovendien
heeft Warmond aangegeven dat Oegstgeest een andere bevolkingsopbouw en verstedelijking
kent dan Warmond. Tevens blijkt uit onderzoeken dat Oegstgeest een sterkere
maatschappelijke en bestuurlijke oriëntatie heeft op Leiden.Ik luister natuurlijk ook hier en daar naar de samenleving, met name naar
de bestuurlijke partners. Ik hoop dat de verschillende geachte afgevaardigden
zich in dit verband het volgende goed realiseren. Als ik vraag wat voor Warmond
het alternatief is, hoor ik opvallend vaak dat Warmond naar Leiden gaat. Men
moet begrijpen dat dit niet mijn keuze is.Ik heb mij er zeer over verbaasd dat de Raad van State zeer gedetailleerde
opmerkingen heeft gemaakt over de buitengrenzen. Dat doet de Raad van State
nooit. Ik kan alleen maar gissen naar de oorzaken. Eerlijk gezegd, moet de
Raad van State toch proberen om op hoofdlijnen te adviseren. Je moet overigens
altijd voorzichtig zijn in het uiten van commentaar.De voorzitter:Dat hangt van uw toekomstplannen af.Minister Remkes:Ik kan u geruststellen: ik heb voorlopig geen plannen in die richting.
Natuurlijk weet je nooit wat je gaat doen als je 65 bent, maar in mijn geval
duurt dat nog lang.Voorzitter. Desondanks hebben wij serieus naar deze kwestie gekeken. De
heer Boelhouwer heeft gevraagd waarom er niet nu al een grenswijziging komt
voor Lisse en Sassenheim. Ik erken dat de huidige grens een minder logisch
verloop kent en dat een grenscorrectie inhoudelijk te motiveren is. In dit
stadium heb ik daar echter niet voor gekozen om de volgende redenen. Het is
een situatie die al jaren bestaat en de bestuurders van beide gemeenten hebben
mij verzekerd dat het huidige grensverloop geen problemen oplevert in termen
van beheersbaarheid. Bovendien is Lisse niet bij de ARHI-procedure betrokken
geweest. Daarom is het wat mij betreft thans niet goed mogelijk om een beeld
te vormen van de mening van de bewoners van dit gebied die bij een grenscorrectie
zouden overgaan naar de gemeente Sassenheim. Beide gemeenten hebben mij in
een bestuurlijk overleg nog laten weten dat zij het niet wenselijk achten,
in deze fase van het proces een grenscorrectie door te voeren, zeker niet
wanneer hierdoor een vertraging zal ontstaan.De gemeente Lisse is op het ogenblik in gesprek met de buurgemeenten Hillegom,
Noordwijk en Noordwijkerhout over een gemeenschappelijk toekomstperspectief.
Gedeputeerde staten zijn voornemens om tijdens dit proces het voortouw te
nemen in de discussie over de buitengrenzen. Er is de stellige verwachting
dat de provincie op korte termijn een oplossing zoekt voor het grensbeloop.
De gedeputeerde heeft mij dat trouwens ook in een gesprek toegezegd. Daarbij
wordt in acht genomen dat deze toekomstige discussie geen beletsel vormt voor
het doorgaan van het fusietraject van de nieuwe gemeente Teylingen. Tegen
deze achtergrond en alles overwegende, heb ik geen reden om deze grens nu
van rijkswege te wijzigen.De heer Van Beek (VVD):Het mag het proces niet verstoren. Dat gebeurt met een amendement ook
niet en evenmin met een nota van wijziging. Het was dus gewoon mogelijk geweest.
Wat hebben gesprekken die de gemeente Lisse voert met andere gemeenten die
geen deel uitmaken van dit herindelingsproces, te maken met de grenscorrectie
met de gemeente Teylingen?Minister Remkes:Het kan bij die procedure betrokken worden. Er zijn twee wegen die naar
Rome leiden. Het kan dus in die procedure meegenomen worden, omdat op grond
van dat beeld de indruk bestaat dat de discussie over de bestuurlijke toekomst
van dat gebied niet stilligt. Daarnaast kan de provincie, los van dat proces,
een discussie over dit punt beginnen. Dat heb ik afgewogen. Ik heb geconsta teerd dat op dit moment geen groot probleem bestaat en dat het provinciaal
bestuur bezig is om ernaar te kijken. Ik ben tot de conclusie gekomen dat
het bestuurlijk in de richting van de bewoners zorgvuldiger is om het op dit
moment bij de provincie te laten en de zaak zijn eigen bestuurlijke loop te
laten hebben. Tegelijkertijd zeg ik dat er geen sprake is van een ramp als
de Kamer het anders wil. Het blijft een kwestie van weging.De heer Van Beek (VVD):Wanneer de gemeenten Teylingen en Lisse er op verzoek van de provincie
een tijdje over hebben gesproken en de posities niet zijn gewijzigd, hoe denkt
de minister dat de straat dan ooit van gemeente kan veranderen?Minister Remkes:Dan moet het provinciaal bestuur de knoop doorhakken.De heer Van Beek (VVD):Volgens welke wet dacht de minister dat te doen?Minister Remkes:Dit is een situatie die valt onder de provinciale bevoegdheid tot grenswijziging.De heer Van Beek (VVD):Daarover zou ik dan echt wat meer willen weten. Ik ken een aantal procedures.
De eerste is de wettelijke wijziging met een volledige procedure. De tweede
is als men het erover eens is en de twee gemeenten een gelijk gemeenteraadsbesluit
nemen dat door de provincie wordt geaccordeerd. Dan is het op 1 januari
van het daaropvolgende jaar rond. In de situatie waarin geen overeenstemming
bestaat, zie ik geen wettelijke mogelijkheden dat een van de gemeenten of
de provincie de knoop doorhakt. Ik wil ze graag van de minister leren.Minister Remkes:Ik kan daarover in tweede termijn wat specifieker zijn. Er is altijd de
mogelijkheid dat hiervoor een aparte procedure wordt opgestart.De heer Van Beek (VVD):Ja, dat weet ik.Minister Remkes:Ik geef toe dat dit niet fraai zou zijn. Daarom verwijs ik naar de andere
discussie. Het provinciaal bestuur is in bredere zin bezig om naar de toekomstperspectieven
van een aantal gemeenten te kijken. Het zou ook in dat traject meegenomen
kunnen worden. Dan komt het gewoon door de voordeur bij de Kamer op tafel.De heer Van Beek (VVD):Dan krijgen wij dus de omgekeerde situatie. De gemeente Teylingen wordt
dan voor de tweede maal in een herindelingsproces betrokken.Minister Remkes:Ja. Dat is het nadeel. Dat zie ik.De heer Van Beek (VVD):Terwijl wij hier een situatie hebben waarin wij, als het allemaal doorgaat,
aan het einde van het jaar verkiezingen voorzien. De inwoners ...Minister Remkes:Volgens mij moeten wij het nadeel niet dramatiseren.De heer Van Beek (VVD):Het gaat mij om de vraag, hoe de minister het juridisch denkt te regelen.Minister Remkes:Het gaat natuurlijk over niet veel. Daarom zeg ik ook dat ik er niet dramatisch
over wil doen als het amendement zou worden aangenomen. Daarom geef ik ook
de argumenten in de weging aan. Laten wij kleine dingen dus niet groter maken
dan ze zijn.Een soortgelijk verhaal houd ik eigenlijk over de discussie ten aanzien
van de Derde Poellaan tussen Lisse en Sassenheim, waar de heer Boelhouwer
een vraag over heeft gesteld. In de nota naar aanleiding van het verslag heb
ik daarover al het nodige gezegd.De grenswijziging met Alkemade aan de overzijde van de Kagerplassen is
naar mijn mening prematuur. De provincie heeft een proces in gang gezet waarin
voor het gebied eerst een visie wordt ontwikkeld. Afhankelijk van de uitkomsten
daarvan kan worden bepaald in welke gemeente het gebied het beste past. Dat
proces wordt enigszins doorkruist als wij deze keuze nu zouden maken. Naar
ik heb begrepen is de wens van Alkemade in het gebied omstreden, zowel bij
de betrokken inwoners als bij de betrokken gemeenten. Alkemade zal het amendement
toejuichen. Warmond is fel tegen. Als ik het goed heb begrepen, heeft ook
Leiderdorp op zijn beurt nog wel wat wensen. Deze overwegingen pleiten voor
een provinciaal vervolgproces.Ik begrijp dat de Kamer het ermee eens is dat de Klinkerbergerplas in
goed overleg met de provincie en de betrokken gemeentebesturen op deze manier
is voorgesteld.De heer Slob heeft een vraag gesteld over de voorbereiding, die ver gevorderd
is. Ook de heer Van der Staaij raakte daaraan. De ondertoon was of er nog
wel gestopt kan worden. Vanzelfsprekend kan er nog wel gestopt worden. De
Kamer doet ertoe. Daarover wil ik hier geen misverstand laten bestaan. Ik
constateer wel dat de bestuurlijke problematiek van Warmond, die ik heb geschetst,
blijft bestaan als er nu gestopt zou worden. Voor de toekomst van die gemeente
is dat niet goed. Ik constateer ook dat in Voorhout in feite sprake is van
een soort van tweesporenbeleid. Voorhout is tegenstander en heeft die houding
ook niet opgegeven. De Kamer heeft daaraan ook gerefereerd. Voorhout werkt
echter tegelijkertijd constructief mee aan de implementatie. Een aantal medewerkers
van mij zijn natuurlijk ook in Voorhout geweest. Toen is het signaal afgegeven
dat er in februari of maart duidelijkheid moest bestaan over het perspectief
van het wetsvoorstel. Na dat moment zouden verplichtingen worden aangegaan
die het moeilijk maakten om terug te krabbelen. Ik zeg niet onmogelijk maken,
maar wel moeilijk maken. Het nadeel van een totale verwerping van het voorstel
geldt dus in feite ook voor een mogelijk amendement om Voorhout eruit te laten.
Ik zeg erbij dat in de bestuurskrachtmonitor over Voorhout ook het een en
ander staat, maar ik wil dit alles ook niet dramatiseren. De Kamer heeft de
vrijheid om hierover inhoudelijk te oordelen. Ik zou het de Kamer zeer ontraden,
maar de vrijheid is er materieel wel.Mevrouw Smilde (CDA):Hoe denkt de minister over ons voorstel om de ARHI-wet enigszins te wijzigen?Minister Remkes:Ik zie het punt dat mevrouw Smilde heeft. Volgens mij is het niet nodig
om daarvoor een formele wetswijziging door te voeren. Volgens mij kun je materieel
bereiken wat zij wil bereiken door gewoon goede procedureafspraken te maken,
onder andere met beide Kamers. Er kan een termijn worden afgesproken
waarbinnen de beide Kamers het wetsvoorstel moeten hebben afgehandeld om met
het oog op verkiezingen zaken mogelijk te maken. Daarbij kan men terugrekenen,
zodat ook het provinciale bestuur weet wat de uiterste datum is waarop zijn
verhaal Den Haag bereikt moet hebben om het nog mogelijk te maken. Als het
na die datum komt, wordt het gewoon een jaar later.Mevrouw Smilde (CDA):Begrijp mij goed. Ik wil helemaal geen wetswijziging als dit geregeld
kan worden. Dan hebben wij in elk geval dit probleem niet meer. Dan is de
druk eraf voor ons. Voor de onderscheiden gemeenten is dat ook beter. Ik nodig
de minister uit om dienaangaande met voorstellen naar de Kamer te komen.Minister Remkes:Ik ben bereid de Kamer toe te zeggen, dat de Kamer van mij een brief krijgt
waarin wordt ingezoomd op deze procedurele vraag. Daarin worden dan ook termijnen
genoemd, waarbij ik van de Kamer zal vragen om zich te committeren aan die
termijnen. Anders dreigt het alsnog uit het lood te raken.Mevrouw Smilde (CDA):Aan ons zal het niet liggen. Dat kan de minister constateren.Minister Remkes:Dat zeg ik ook niet. Het vereist dus een commitment van de provincie,
van mij en van de Kamer.De heer Boelhouwer (PvdA):Zo half en half zei de minister dat dit wetsvoorstel eigenlijk in lijn
is met hetgeen in het regeerakkoord is afgesproken tussen de drie regeringspartijen.
Als het in lijn is met het regeerakkoord, wil ik graag van de minister weten
hoe dan een van de regeringspartijen er toch tegen kan zijn. Kan de minister
dat verduidelijken?Minister Remkes:Voorzitter. Ik betreur dat natuurlijk zeer. Ik doe vanzelfsprekend pogingen
de CDA-fractie over de streep te trekken. Ik heb geen goede argumenten gehoord
van mevrouw Smilde om tegen dit voorstel te zijn. Een algemene afspraak in
het regeerakkoord en in het herindelingsvoorstel kun je echter niet op een
wiskundige manier vertalen. De heer Boelhouwer weet dat heel goed. Ik heb
zelf als Kamerlid een aantal malen herindelingsvoorstellen behandeld en wat
ruimte en vrijheid genomen. De toenmalige fractie van de PvdA heeft dat ook
wel eens gedaan. Wij moeten elkaar die ruimte geven.De voorzitter:Ik constateer dat de Kamer behoefte heeft aan een tweede termijn. Met
het oog op wat wij vanavond verder nog te doen hebben, dring ik aan op beknoptheid.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik heb enkele korte opmerkingen. Ik heb mijn eindoordeel laten
afhangen van beantwoording van de minister.Het gaat ons vooral om de vraag welke mogelijkheden er nog zijn om een
aantal procedures na afloop te realiseren. Alles overwegende lijkt het mij
verstandig het amendement over de Poellaan te handhaven en dat probleempje
nu op te lossen. Bij Teylingen en Alkemade moeten wij kiezen voor de procedure
die de minister heeft voorgesteld. De provinciale inzet moet ervoor zorgen
dat wij er uitkomen.De vraag blijft hoe je de situatie van Voorhout moet inschatten. Ik betreur
het zeer dat het tot nu toe niet is gelukt Voorhout te bewegen zich met het
voorstel te verenigen, dit zeker in het licht van de ontwikkelingen die zich
hebben voorgedaan sinds de start van het voorstel. Het vraagt om een afweging
van de Kamer en onze fractie zal die ook maken. Mocht er een amendement worden
aangenomen waarbij Voorhout uit het herindelingsvoorstel wordt gehaald, dan
is dat voor ons reden tegen het voorstel te stemmen. Er is dan geen sprake
meer van een evenwichtige situatie. Ik vind het verstandig dat te laten weten.De heer Slob (ChristenUnie):Het is een helder standpunt, maar wat betekent dit voor de situatie van
Warmond? De heer Van Beek heeft zelf gezegd dat het op deze wijze niet verder
kan gaan. Gaat het om afstemmen of om het verzinnen van een oplossing? Ik
begrijp niet waarom de heer Van Beek zo stevig vasthoudt aan de uitspraak
tegen te zullen stemmen.De heer Van Beek (VVD):Alles overwegende, hecht ik er zeer aan dat dit voorstel met alle nuances
wordt aangenomen, inclusief het kleine amendement dat wij zelf hebben voorbereid.
Op het moment dat je een van de pijlers onder het voorstel weghaalt, en wetende
dat zowel Warmond als Sassenheim geen voorstander is van samenvoeging, kun
je niet in de Kamer zeggen dat de gemeenten het zelf maar moeten opknappen.
In dat geval ontstaat de situatie dat de herindeling van voren af aan moet
worden gestart. Ik zou dat zeer betreuren.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Ook de CDA-fractie
is ervan overtuigd dat sprake is van een zorgvuldig proces van de provincie
Zuid-Holland en de betrokken gemeenten, die er hard aan getrokken hebben.
Daarom liggen onze twijfels ons ook heel zwaar op de maag.In de beantwoording van de minister heb ik vooral de bestuurlijke kanten
benadrukt gezien. Over het democratisch besluit van de gemeente Voorhout en
de draagvlakperikelen over de gehele linie heb ik hem niet gehoord, ook niet
in combinatie met de verschillende varianten. Hij zei dat er voor Warmond-Oegstgeest
geen draagvlak was, maar dat draagvlak is er bij Voorhout ook niet.De heer Boelhouwer sprak over het regeerakkoord. Er ligt een beleidskader
herindeling, maar wij wegen zaken op onze eigen manier. De minister heeft
namens het kabinet dit wetsvoorstel ingediend. De CDA-fractie meent het draagvlakargument
voorlopig nog niet te kunnen opofferen aan het bestuurskrachtargument. Gehoord
de beraadslaging, moet ik met dit onderwerp terug naar mijn fractie.De heer Boelhouwer (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Het grootste
probleem vanavond is de gemeente Warmond, die op basis van de herindelingsverwachtingen
en de daarbij behorende financiën een begroting heeft gemaakt. Als de
herindeling niet doorgaat, staat Warmond per 1 januari a.s. zo ongeveer
voor een bankroet. Dat is een verantwoordelijkheid. Je kunt wel
spreken van bestuurlijke taal, maar het is een gegeven waar de burgers uitdrukkelijk
mee te maken krijgen.Mevrouw Smilde (CDA):Tussen 26 mei 2004 en 9 maart 2005 is het wetsvoorstel niet
bij ons ingediend. In dat jaar hadden deze zaken met ons besproken kunnen
worden, waarmee deze problemen voorkomen hadden kunnen worden. Wij staan onder
druk, maar wij moeten ons afwegingsproces voortzetten. Nogmaals, er ligt bijna
een jaar tussen het statenbesluit en de indiening van het wetsvoorstel.De heer Boelhouwer (PvdA):Was mevrouw Smilde dan vóór geweest als het een halfjaar
eerder was ingediend?Mevrouw Smilde (CDA):Nee, dan was het een halfjaar eerder duidelijk geweest waar de CDA-fractie
staat. Dan waren deze kosten, het hele tweesporentraject, enz. misschien voorkomen.De heer Boelhouwer (PvdA):Ik constateer dat Warmond dan hetzelfde probleem zou hebben gehad als
het nu heeft. De reden waarom de gemeente feitelijk bij de andere gemeenten
is langsgegaan om tot herindeling te komen, had dan nog steeds bestaan.Ik begrijp dat de gemeente Voorhout tegen de herindeling is. Zij denkt
het best alleen af te kunnen, maar je bent als gemeente niet alleen op de
wereld. Het is precies de taak van de Tweede Kamer om dat in de gaten te houden
en niet als een blind paard puur om opportunistische redenen achter één
gemeente in het proces aan te lopen. Het is het CDA onwaardig om op die manier
voor de verantwoordelijkheid weg te lopen.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Boelhouwer spreekt weliswaar het CDA aan, maar er zijn meer fracties
die hebben aangegeven dat zij worstelen met dit wetsvoorstel. Ik vind het
eerlijk gezegd niet zo plezierig dat de heer Boelhouwer spreekt van opportunisme.
Dan moet hij ook naar zichzelf kijken. Immers, hij haalt het regeerakkoord
aan om het CDA onder druk te zetten. Dát is opportunisme. Dán
gaat het niet meer over de inhoud.De heer Boelhouwer (PvdA):Ik vond het wel aardig om te constateren dat er kennelijk twee verschillende
mogelijkheden zijn om tegen een wetsvoorstel aan te kijken onder hetzelfde
regeerakkoord. Dat was voor mij iets interessants waarover ik opheldering
wilde hebben. Dat is niet zozeer opportunisme als wel het vragen om politieke
duidelijkheid waar de Kamer recht op heeft.Ik ben het eens met de opmerking van de heer Van Beek over het Lage Land.
Het is een goede gedachte om deze kwestie te betrekken in de provinciale procedure
die, naar ik hoop, snel zal plaatsvinden.Door de gemeente Voorhout geen onderdeel van deze herindeling te laten
uitmaken, nemen wij onze bestuurlijke verantwoordelijkheid niet. Als dat gebeurt,
krijgen wij een gemeente Warmond-Sassenheim waarvan je nu al weet dat die
onvoldoende mogelijkheden heeft om in dat gebied te blijven bestaan en om
als gemeente een goede start te kunnen maken. De verantwoordelijkheid daarvoor
wil ik op voorhand niet voor mijn rekening nemen. Als een amendement van die
strekking zal worden aangenomen, zal ik de dan ontstane situatie uitdrukkelijk
willen bespreken in mijn fractie. Dat zou er zelfs toe kunnen leiden dat voor
mijn fractie daarmee de gehele herindeling van de baan is. En dat is dan precies
wat u wilde, mevrouw Smilde.Mevrouw Smilde (CDA):Het is wel aardig dat er over een amendement dat nog helemaal niet is
ingediend, zo uitvoerig van gedachten wordt gewisseld. U zegt dat een gemeente
Warmond-Sassenheim helemaal niet zal werken. Kunt u dat toelichten?De heer Boelhouwer (PvdA):De antwoorden die wij hebben gekregen naar aanleiding van onze vragen
geven aan dat zo'n gemeente wat betreft haar ontwikkelingsmogelijkheden voor
woningbouw en ruimte en wat betreft haar financiële situatie een minder
goede start kan maken dan eigenlijk nodig is bij een herindeling. In het ARHI-kader
staat dat een herindeling als oogmerk moet hebben om voor minstens tien jaar
een gemeente vooruit te kunnen helpen. Als je deze twee gemeenten samenvoegt,
sluit ik niet uit dat wij over vijf jaar moeten constateren: dit was gewoon
niet voldoende. Als je dat nu al ziet aankomen, moet je er dus niet aan beginnen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik had eigenlijk dezelfde vraag. Ik voeg er nog de vraag aan toe waarop
dat gevoel van u is gebaseerd dat er over vijf jaar weer problemen zullen
zijn. Is dat algemene wijsheid of heeft u er duidelijke bronnen voor?De heer Boelhouwer (PvdA):Als de gemeente Warmond, die feitelijk met financiële problemen kampt,
samengaat met de gemeente Sassenheim, levert dat een slechte financiële
start op. Daarnaast denk ik aan de mogelijkheden voor de gemeente om in de
toekomst uitbreidingen te realiseren, zoals nieuwbouw voor bewoners. Heel
veel bewoners willen in hun eigen gemeente blijven wonen. Dat is iets waar
met name door het CDA heel veel nadruk op wordt gelegd; woningbouw voor jongeren
zodat ze in hun eigen gemeente kunnen blijven wonen. Welnu, die mogelijkheden
zijn ongeveer tot nul gereduceerd als je de twee gemeenten samenvoegt.De heer Van der Staaij (SGP):Het zijn eerlijk gezegd wat algemeenheden waarmee de heer Boelhouwer komt.
Ik heb goed naar hem geluisterd, maar ik merk bij hem eigenlijk niets van
een dilemma. Klopt dat? Van andere fracties hoor je dat ze ermee in hun maag
zitten dat er in zo'n behoorlijke plaats als Voorhout geen draagvlak lijkt
te bestaan voor de herindeling. Is dat voor de heer Boelhouwer helemaal geen
probleem of speelt het in zijn overwegingen toch ook wel een bepaalde rol?De heer Boelhouwer (PvdA):Ik ben begonnen te zeggen dat herindeling bij heel veel bewoners van gemeenten
weerstand oproept. Op een gegeven moment sta je evenwel voor het feit dat
tengevolge van de herindelingen die in de regio al hebben plaatsgevonden,
de omgeving nogal veranderd is waardoor het helaas – dat gaat mij wat
betreft Voorhout ook echt wel een beetje aan het hart – onvermijdelijk
is om dit voorstel aan te nemen. Er is naar ons idee eigenlijk geen goed alternatief
voor.De heer Slob (ChristenUnie):De heer Boelhouwer zegt dat de PvdA-fractie tegen de herindeling
is, als een meerderheid van de Kamer met het alternatief komt waarvoor die
fractie ieder geval niet zal kiezen. Hoe verhoudt dat zich tot de positie
van Warmond, dat niet alleen verder kan?De heer Boelhouwer (PvdA):Ik wil met mijn fractie bespreken hoe het probleem kan worden opgelost
van een gemeente bestaand uit Sassenheim en Warmond. Ik heb namelijk sterk
de indruk dat daarmee niet wordt voldaan aan het ARHI-kader, namelijk dat
een gemeente wordt gecreëerd die minstens tien jaar moet kunnen bestaan.
Dat is een belangrijk uitgangspunt. Je moet het zo'n gemeente niet aandoen
dat deze na vijf jaar weer bij de provincie of de Kamer langs moet gaan om
de hand op te houden en weer iets anders te beginnen. Als je dat ziet aankomen,
moet je er niet aan beginnen. Als de wal het schip niet keert, moet het schip
de wal maar keren.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik heb gevraagd
hoe de minister het maatschappelijk draagvlak ziet en of dit in de beoordeling
van het statenvoorstel afzonderlijk aandacht krijgt. Ik begrijp dat de minister
vindt dat het maatschappelijk draagvlak moet blijken uit het bestuurlijk draagvlak
bij de gemeenteraad. Is het niet onbevredigend om alleen daarmee te volstaan?
Moet de minister er niet op aandringen dat ook de gemeenten aandacht schenken
aan het maatschappelijk draagvlak?Helder is dat de aanleiding voor de herindeling de problemen in de gemeente
Warmond zijn. Wij moeten niet proberen de problemen te verbreden door te zeggen
dat Voorhout ook een bestuursprobleem heeft. In het AD van vanmorgen wordt
Voorhout genoemd onder de gemeenten waar de milieudiensten niet goed functioneren.
Het is aardig voor de minister dat daar twee van de gemeenten worden genoemd
waarover dit herindelingsvoorstel gaat, maar het is geen overtuigend inhoudelijk
argument. Daarvoor zou nader onderzoek nodig zijn. Hoe groter, hoe beter,
is voor ons een te gemakkelijk uitgangspunt voor herindelingen. Uit onderzoek
is telkens gebleken dat tegenover het voordeel van de verminderde kwetsbaarheid
van de ambtelijke organisatie vaak het nadeel staat van verminderde politieke
participatie en negatieve fusie-effecten. Wij zijn er daarom niet voor om
een minimummaat te hanteren of te beoordelen welke gemeenten eigenlijk aan
herindeling toe zijn, maar kiezen voor een knelpuntenbenadering. Er moeten
duidelijke knelpunten zijn, waarvoor geen andere alternatieven bestaan dan
herindeling. Wij vinden dat dat in deze fase van het wetsvoorstel alleen in
Warmond aan de orde is.Voor ons is de beslissende vraag of er alternatieven mogelijk zijn die
de problemen van Warmond kunnen oplossen en die minder ver gaan dan datgene
wat nu voorligt. Wij hebben met nadruk gevraagd of alleen Sassenheim en Warmond
samen na een eventuele samenvoeging onvoldoende bestuurskracht zouden hebben.
Ik vond het interessant dat de minister dat niet op voorhand afschoot, maar
zei dat het niet onmogelijk zou zijn, al heeft het natuurlijk niet zijn voorkeur.
Is dat voor de minister de next-bestoplossing, of ziet hij liever dat het
wetsvoorstel onverhoopt wordt verworpen?Hoe staat het met het draagvlak in Sassenheim en Warmond? Ik kan mij niet
voorstellen dat het maatschappelijk draagvlak zou afnemen, als blijkt dat
de relaties binnen deze gemeenten met Voorhout minder hecht zijn dan bijvoorbeeld
met Oegstgeest. Het bestuurlijk draagvlak is iets anders, omdat er natuurlijk
ook bij Sassenheim en Warmond een commitment is voor het proces van de drie
gemeenten. Ik stel echter vast dat Sassenheim bereid is, zijn zelfstandigheid
op te geven. Dan is de vraag welke variant je kiest. Graag op dit punt nog
een nadere reactie.Ik heb gezegd dat voor ons twee punten belangrijk zijn. In de eerste plaats
hebben wij gevraagd naar alternatieven om de problemen voor Warmond op te
lossen. Wij zijn er bepaald niet van overtuigd dat dit onmogelijk is. De optie
zonder Voorhout is interessant. In de tweede plaats willen wij opheldering
over de open eindjes, de grenskwesties. De minister vond het opvallend dat
de Raad van State daar tot in detail op inging. Volgens mij maakte de Raad
slechts de algemene opmerking dat het wetsvoorstel nog niet voldoende rijp
was omdat deze grenskwesties nog niet waren opgelost. Op dat punt heeft de
minister mij er nog niet van kunnen overtuigen dat het onmogelijk was om in
het kader van dit wetvoorstel deze kwesties zoveel mogelijk weg te nemen.Voorzitter. Hierop gelet, staan wij niet positief tegenover dit wetsvoorstel.De heer De Wit (SP):U vroeg het oordeel van de minister over de samenvoeging van Sassenheim
en Warmond. Hebt u daar zelf ook ideeën over?De heer Van der Staaij (SGP):In eerste termijn heb ik al gezegd dat de problemen van Warmond om een
oplossing vragen en dat minder vergaande alternatieven dan dit wetsvoorstel
de voorkeur verdienen. Dit is een minder vergaand alternatief, dus wij zullen
dat met sympathie bejegen. Wij willen echter ook weten wat het draagvlak daarvoor
is. Als de betrokken gemeenten het niet willen, vernemen wij graag welke inhoudelijke
argumenten daaraan ten grondslag liggen. Zijn er rapporten waarin geconstateerd
wordt dat er onvoldoende bestuurskracht is of heeft men alleen dat gevoel?De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik heb gezegd
dat wij zeer veel waarde hechten aan hetgeen de minister in reactie op onze
vragen naar voren zou brengen. Hij heeft het ons niet moeilijker gemaakt,
maar ook niet gemakkelijker. De minister is duidelijk geweest over de positie
van Warmond. Wij zijn het met hem eens dat er in dat opzicht iets gedaan moet
worden. Hij is echter minder duidelijk geweest over de eventuele alternatieven,
bijvoorbeeld een fusie van Sassenheim en Warmond. Is deze oplossing voor de
minister aanvaardbaar? Fracties die zwaar hechten aan de positie van Voorhout
en die afzetten tegen het beleidskader, kunnen tot de conclusie komen, tegen
het wetsvoorstel te moeten stemmen, maar dan blijven de problemen van Warmond
bestaan. De heer Van Beek en de heer Boelhouwer waren duidelijk in hun massieve
uitspraak dat een alternatief voor hen geen optie is. Dan zijn
wij weer terug bij af, met alle gevolgen voor de positie van Warmond van dien.
Dit laatste weegt zeer zwaar voor mijn fractie. Ik heb er begrip voor dat
de minister vol voor zijn eigen wetsvoorstel is gegaan, maar ik waardeer het
dat hij de positie van de Kamer respecteert. De Kamer moet straks een afweging
maken en dan moet zij een duidelijk zicht hebben op terugvalopties. Ik krijg
daar graag een duidelijke reactie op, zodat ik die in mijn fractie kan bespreken
voor wij aanstaande donderdag bij de stemmingen ons definitieve oordeel geven.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Op 1 juni van dit jaar hebben wij een referendum in Nederland
gehad. Sinds die dag spreken wij over de kloof tussen de burgers aan de ene
kant en de Tweede Kamer en de regering aan de andere kant. Ik heb gezegd dat
de mening van de burgers in de drie betrokken gemeenten voor ons buitengewoon
belangrijk en zelfs doorslaggevend is. Naar mijn idee is het naïef en
zeker ongepast dat de heer Boelhouwer dit soort redeneringen afdoet als opportunistisch.
De discussie die in Nederland woedt over het dichten van de kloof, is hier
volledig van toepassing. Dat de burgers in deze drie steden het niet eens
zijn met de voorgestelde herindeling, is een buitengewoon belangrijk signaal.
Willen wij als politici de kloof dichten, dan zullen wij daarnaar moeten luisteren.
Dat is voor mijn fractie de belangrijkste reden om tegen dit wetsvoorstel
te zijn. Ik constateer dat vooralsnog voor het wetsvoorstel geen meerderheid
is te vinden.Als de minister het wetsvoorstel handhaaft, wekt dit de indruk dat hij
de herindeling toch wil doordrukken. Ik heb daarop bij interruptie gewezen.
De minister heeft gezegd dat hij nu eenmaal zo in elkaar zit. Hij vindt niet
dat van onderop helemaal van onderop is, maar dan is van bovenaf opleggen
ook een beetje van bovenaf opleggen, namelijk door de provincie. Dat kan wat
mij betreft ook niet.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoord. Ik heb vaker met hem
te maken gehad, ook in andere settings, en hij heeft daarbij vaak gezegd:
het is hier geen wiskunde. Dat ben ik met hem eens, maar de VVD-fractie met
27 zetels en de PvdA-fractie met 42 zetels maakt samen 69 zetels. De heer
De Wit heeft dit ook gezegd. Dat betekent dat er op dit moment geen meerderheid
is voor het wetsvoorstel en dat er veel vragen zijn.Misschien heeft de minister het als een charmeoffensief naar de CDA-fractie
bedoeld, maar met opmerkingen zoals: ik vind uw argumenten niet overtuigend
en ik heb eigenlijk geen argumenten gehoord, lijkt mij dat mislukt. Misschien
was het zijn bedoeling niet. Hij heeft verschillende zaken naar voren gebracht.
Over het beter onderzoeken van de combinatie Warmond-Sassenheim heeft hij
gezegd dat dit niet onmogelijk is. Ik wil dit niet next-bestoplossing noemen,
maar men zou dit heel zo goed zo kunnen noemen. Ik wil duidelijk weten hoe
de minister hierin staat. Hij noemde ook de optie om Warmond bij Leiden te
voegen.Minister Remkes:Niet wat mij betreft hoor.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Hij gooide het wel in de groep en ik geloof niet dat hij dat helemaal
voor niets heeft gedaan. Misschien heb ik te veel wantrouwen en kan de minister
dat wegnemen. Als men zo'n optie in de groep gooit, komen allerlei andere
varianten in beeld en dat geeft eveneens de nodige problemen.Over het draagvlak heeft ook in de staten discussie plaatsgevonden. De
statenfractie van GroenLinks heeft de lijn gevolgd Voorhout uit de herindeling
te halen en de combinatie Warmond-Sassenheim beter te onderzoeken, zoals ik
in mijn eerste termijn heb gezegd. De fracties van PvdA en VVD hebben gedreigd
tegen het hele wetsvoorstel te stemmen als dit gebeurt. Ik vind dat geen manier,
maar dit zal ook wel een charmeoffensief zijn, in de richting van de fracties
die wel hun twijfels hebben. Het lijkt mij zinnig dat zij wat meer informatie
krijgen over de variant Warmond-Sassenheim, want die lijkt mij heel zinvol.Ik neig ernaar de consistente lijn van de statenfractie van Zuid-Holland
voort te zetten en zal indien nodig met een amendement pogen Voorhout uit
deze herindeling te halen. Als dit niet zal lukken, heeft de Tweede-Kamerfractie
van GroenLinks een groot probleem met dit voorstel. Op dit moment zijn wij
er niet voor. Ik zal dit serieus met mijn fractie bespreken. Zo gaat dat bij
ons. Misschien moeten de woordvoerders van de fracties van PvdA en VVD dit
voorstel ook mee terugnemen en rapporteren wat hier is bediscussieerd. Ik
wil niet stoken, maar 69 zetels is niet genoeg. Het draagvlak in de drie gemeenten,
zeker bij de bevolking, is ook niet genoeg. De minister heeft dus wel een
probleem. Ik hoop dat hij nog eens serieus ingaat op de variant Warmond-Sassenheim.
Op deze manier wordt het toch heel erg lastig.De heer Van Beek (VVD):Ik begrijp niet dat collega Van Gent zo makkelijk overweegt om een van
de drie partners uit het wetsontwerp te halen om vervolgens te veronderstellen
dat degenen die overblijven, het aankunnen en het wensen om op die manier
door te gaan. Als zij de stukken goed heeft bekeken, weet zij dat de signalen
absoluut helder zijn. Geen van beiden wenst die optie doorgevoerd te zien.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat klopt. Ik heb begrepen dat daar in de staten ook een uitgebreide discussie
over is geweest. De statenfractie van GroenLinks heeft helder aangegeven dat
zij Voorhout eruit wilde houden. Daar was geen probleem. Zij heeft heel duidelijk
aangegeven dat dit wel geldt voor Warmond en dat er wel iets moet gebeuren.
Helaas is in dat gremium niet naar die goede argumenten geluisterd. Het voorstel
van de statenfractie van GroenLinks om Voorhout erbuiten te houden, is niet
aangenomen. Dat betreur ik. Na enige worsteling is overwogen om voor te stemmen,
maar wel met de nodige mitsen en maren. Dat heb ik in de eerste termijn ook
aangegeven. Voordat ik begon had ik de neiging om er, met aanpassingen, misschien
toch voor te zijn, maar gehoord de argumenten en het slagveld overziende,
heb ik nu de neiging om ertegen te zijn. Ik denk daarbij ook aan het niet
serieus genoeg verrichte onderzoek naar de variant Warmond-Sassenheim.Minister Remkes:Voorzitter. De heren Van Beek en Boelhouwer hebben gevraagd hoe het nu
eigenlijk zit met de grenscorrecties. Artikel 3, tweede lid, van de Wet ARHI
luidt als volgt: "Een grenscorrectie geschiedt: a. bij gelijkluidende besluiten
van de raden van de betrokken gemeenten; b. bij besluit van provinciale staten;
c. bij algemene maatregel van bestuur of bij wet." Ik doelde op punt b. Er
is dus een belangrijke provinciale mogelijkheid. Als de beide gemeenten er
niet samen uitkomen, is het dus mogelijk om het op die manier te doen.Zo hier en daar is er sprake geweest van de lange periode. Die lange periode
heeft iets te maken met de adviseringstijd van de Raad van State en met de
tijd die het vervolgens heeft gekost om met de gemeenten en met de provincie
te overleggen over het uitgebrachte advies. Op het moment dat er sprake is
van blanco advisering, wat bij gemeentelijke herindelingen meestal het geval
is, kan een snellere doorlooptijd worden gerealiseerd. Dat is helder.Mevrouw Smilde heeft gevraagd waarom er niet serieuzer is gekeken naar
de variant Warmond-Oegstgeest. Ik heb daar in eerste termijn iets over gezegd.
Ik probeer nu ook even het eigen herindelingskader serieus te nemen. De programma's
van de politieke partijen die deze coalitie schragen, neem ik ook serieus.
Dan blijkt dat voor die variant in bestuurlijk opzicht geen enkel draagvlak
is. Op grond daarvan ligt het dus totaal niet voor de hand om daarvoor te
kiezen. Dat zeg ik hier maar in alle helderheid. Stel dat ik naar een variant
kijk die tegelijkertijd de draagvlakdiscussie een beetje relativeert, bijvoorbeeld
naar de variant Warmond-Leiden, dan weet ik wel hoe het uitpakt. Ik maakte
daar inderdaad in theoretische zin in eerste termijn een opmerking over. In
dat geval is er totaal geen draagvlak in de gemeente Warmond; waarschijnlijk
wordt zo'n voorstel met Sovjet-Unieachtige uitslagen verworpen. Verder is
er een magere voorkeur bij de gemeente Leiden voor een dergelijke variant.
Het aantal emotionele voorstanders van deze variant zal dus niet erg groot
zijn. Ik probeer consistent te redeneren vanuit het herindelingskader zoals
wij dat gezamenlijk hebben vastgesteld.Dit brengt mij op de variant zonder Voorhout. De heer Slob, de heer Van
der Staaij en mevrouw Van Gent vragen mij hoe ik zo'n voorstel kwalificeer.
Ik zal het in heldere bewoordingen proberen te duiden. Ik heb een heel sterke
voorkeur voor het voorstel zoals dat nu op tafel ligt. Dat verdedig ik vol
overtuiging. Daarna komt er een hele tijd niks. En dan komt het magere voorstel
dat er overblijft, waarmee je wel iets voor Warmond doet maar niet kiest voor
een duurzame bestuurlijke oplossing. Bovendien is het geen bestuurlijk evenwichtige
oplossing voor het gebied. Voor deze variant geldt hetzelfde als voor de variant
Warmond-Oegstgeest: daarvoor is geen bestuurlijk draagvlak. Redenerend vanuit
de criteria uit het herindelingskader – waarmee de Kamer het in abstracte
zin eens was – kan ik niet tot de conclusie komen dat die variant veel
betere papieren zou hebben.Op grond van het AD-artikel heeft iemand gezegd: de minister heeft een
beetje een goedkoop verhaal. Mijn primaire invalshoek is de bestuurskrachtmonitor
van de provincie Zuid-Holland. Al het andere is bijkomende argumentatie. Ik
heb de bestuurskrachtmonitor serieus te nemen. Deze Kamer heeft bij herhaling
gezegd: minister, zorgt u ervoor dat er in termen van bestuurskracht bij herindelingsvoorstellen
een onderbouwd verhaal ligt. Dat ligt nu dus op tafel en vormt de basis van
mijn redenering. Bij de variant met twee gemeenten blijft er in ieder geval
één restprobleem over, namelijk de problemen in de gemeente
Voorhout.Mevrouw Smilde (CDA):De minister wijst op de provincie en de bestuursmonitor. Ik citeer in
dat kader de commissaris van de Koningin, die op bezoek is geweest in Liesveld:
"Ik ben er een voorstander van om het initiatief bij de gemeenten zelf te
laten." Vervolgens zegt hij: "Pas als men helemaal niets doet, zullen we ingrijpen."
Dat heeft toch niets te maken met het draagvlak of de bestuursmonitor? Het
uitgangspunt voor de minister is de provincie. Als ik een commissaris van
de Koningin zoiets hoor zeggen, kan ik dat moeilijk plaatsen binnen ons beleidskader
herindeling.Minister Remkes:Ik kijk primair naar wat gemeenten ervan vinden; dat is voor mij een heel
belangrijke richtingwijzer. Twee van de drie gemeenteraden zeggen ja tegen
dit voorstel. Verder moet het oordeel van de provincie meewegen in het bepalen
van het draagvlak, zeker gezien de duidelijke plek die zij inneemt in de Wet
ARHI. Het provinciale bestuur steunt het voorstel. Op basis van de totale
range aan criteria uit het herindelingskader kom ik tot mijn conclusie. Daarbij
zijn er met name twee criteria uitgelicht, namelijk het criterium draagvlak
en het criterium bestuurskracht. Afgemeten aan de varianten die er zijn, constateer
ik dat deze variant in bredere weging beter scoort dan de andere varianten.De heer Van der Staaij heeft gevraagd hoe ik aankijk tegen het fenomeen
maatschappelijk draagvlak. Dat vind ik natuurlijk een belangrijk punt. Voor
deze Kamer staat op dit ogenblik echter een minister die het criterium bestuurlijke
subsidiariteit serieus wenst te nemen. Dat betekent dat het oordeel van gemeenteraden
en de staten vanuit dat bestuurlijke criterium voor mij het zwaarste weegt.
Iedere gemeenteraad moet zelf de bevolking betrekken bij dit soort processen,
maar dat is wel de verantwoordelijkheid van die gemeente. Ik juich het echter
zeer toe als men dat doet. Ik kan niet tot een andere conclusie komen.De heer De Wit heeft het over de kloof, maar volgens mij is hier geen
sprake van een kloof. Ik vind de hele discussie van de afgelopen tijd over
de kloof buitengewoon modieus. Ik durf hier zelfs de stelling te verkondigen
dat onze grondwetgever het altijd zo heeft bedoeld dat er een zekere afstand
is tussen de kiezers en de gekozenen in onze representatieve democratie. Ik
wil er in bredere zin voor waarschuwen om voortdurend de discussie over de
kloof hier ten tonele te voeren, want u roept het onheil over uzelf af. Praat
over vertrouwen, want daar gaat het over.De heer De Wit (SP):Wij hebben een heel debat gevoerd over het ontbreken van vertrouwen tussen
de politiek en de samenleving, maar dat gaan wij nu niet overdoen.De voorzitter:Ik verzoek u dringend om dat debat inderdaad niet over te doen.De heer De Wit (SP):Het is in ieder geval een serieus onderwerp dat ook hier van toepassing
is. Als de minister zegt dat hij onder draagvlak vandaag speciaal het bestuurlijke
draagvlak verstaat en kijkt naar de gemeenteraden, dan heeft hij een probleem.
De gemeenteraad van Voorhout zegt namelijk een en andermaal: aan ons lijf
niet deze polonaise en wij willen gewoon los van deze voorgestelde herindeling.
De minister kan daarop dus ook niet uitkomen, want hij zit altijd tegen een
tegenstander aan te boksen.Minister Remkes:Jawel, want ik heb zojuist in eerste termijn gezegd dat het element draagvlak
wat mij betreft nooit te verabsoluteren is. Dat zou namelijk betekenen dat
de laatste gemeente bij een herindelingsvoorstel een vetorecht zou hebben.
Dat kan niet zo zijn.De voorzitter:De minister is hiermee aan het einde gekomen van zijn beantwoording betreffende
de gemeentelijke herindeling van Sassenheim, Voorhout en Warmond. Thans spreken
wij over de gemeentelijke herindeling in een deel van de Utrechtse Heuvelrug.
Wij hebben relatief langer doorgesproken over Sassenheim, Voorhout en Warmond.
Ik verzoek de sprekers dringend om zich bij het volgende wetsontwerp te beperken
in algemene beschouwingen over herindelingen, want dat is zojuist aan de orde
geweest. Dit is alleen een oproep, want verder mag ik helaas niet gaan.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Ik had mij voorgenomen om nu een betoog te houden over alle
criteria ten aanzien van de herindeling, maar ik zal mij beperken en specifiek
spreken over een aantal problemen in het voorstel ten aanzien van de Utrechtse
Heuvelrug. Dit is een pracht van een gemeente, waarbij de vijf samenstellende
delen heel goed bij elkaar passen. Wij hebben echter opnieuw te maken met
het feit dat één van de partners, in dit geval Leersum, dat
niet van harte doet en wij opnieuw voor een vrijwel identieke politieke afweging
staan als bij het vorige voorstel. Het doet mij bijzonder veel genoegen dat
de gemeenten Driebergen en Zeist het volstrekt eens zijn over de begrenzing
tussen beide gemeenten en dat discussies die eerder over de stationslocatie
zijn gevoerd niet worden herhaald. Wat mij betreft hoeven wij daarover niet
meer te spreken.Om nagenoeg identieke redenen als bij het vorige wetsvoorstel hebben wij
een amendement voorbereid met als doel dat de bebouwing in handen van de gemeente
Rhenen komt. Dat heeft de minister ook aangegeven in zijn beantwoording in
de nota naar aanleiding van het verslag. Wij hebben geen meter meer verplaatst
dan nodig was om ervoor te zorgen dat de regie in één hand zou
komen. Dat amendement is voorbereid door drie fracties en die zijn vanzelfsprekend
zeer benieuwd naar de reactie van de minister daarop.Ik heb mijn gedachten lange tijd laten gaan over de positie van de kern
Overberg als onderdeel van de gemeente Amerongen. Naar mijn idee zijn er veel
argumenten om aan de verzoeken tegemoet te komen en te overwegen om die kern
te laten samenvallen met de gemeente Renswoude, de gemeente Scherpenzeel of
een combinatie van de gemeenten daarboven. Zeker wanneer de gemeenten Scherpenzeel,
Renswoude en Woudenberg bij elkaar zouden zijn gekomen, was dat probleem opgelost.
Ik heb ook tekeningen gezien waarop dat is gebeurd en geconstateerd dat men,
wil men de kern Overberg tegemoetkomen, ervoor moet zorgen dat de volledige
over een breed gebied verspreide bebouwing overgaat. Het slechtste wat men
kan doen, is dat men wat dat betreft onzorgvuldig is. Dan gaat namelijk slechts
een deel van de bewoners van de ene naar de andere gemeente. Men komt dan
uit op een grenscorrectie die naar mijn idee zeer aanzienlijk is. Ik aarzel
daarom om die zomaar op een avond middels een amendement door te voeren. Dan
ontstaat dezelfde discussie als die ten aanzien van het vorige wetsvoorstel,
namelijk over de vraag of het niet beter zou zijn om opnieuw een opdracht
aan de provincie te geven met als doel dat nogmaals nader te bestuderen. Zij
zou ons daarover dan opnieuw voorstellen kunnen doen, al dan niet in samenhang
met de herindelingsvoorstellen van de gemeenten Renswoude, Scherpenzeel en
Woudenberg. Ik verzoek de minister op dat punt zijn reactie te geven.De heer Van der Staaij (SGP):Ik herinner mij dat de heer Van Beek tijdens de hoorzitting in het betreffende
gebied zelf tegen de bewoners van Overberg heeft gezegd dat zij niet moeten
afwachten totdat er weer een nieuw moment komt. Hij heeft opgemerkt dat dit
het moment is waarop men bezig is met het trekken van de grenzen. Is het niet
logisch om vanuit die redenering nu na te gaan of de problematiek is op te
lossen?De heer Van Beek (VVD):Daarin heeft de heer Van der Staaij volstrekt gelijk. Hij heeft inmiddels
waarschijnlijk wel gemerkt dat het mij mateloos irriteert dat dit in het voortraject
niet is gebeurd en dat zelfs een discussie over een kleine wijziging in Elst
bij ons aan de orde moet komen. Het irriteert mij dat dit in het voortraject
niet door de provincie en de betreffende gemeente is gebeurd. Ik ben dus van
mening dat men dat soort problemen in een herindelingproces oplost. Het is
echter niet gebeurd, en uit de tekening blijkt dat 30% van de huidige gemeente
Amerongen eraf wordt gehaald. Dat is een zeer ingrijpende beslissing. De vraag
is of wij dan niet moeten overgaan tot een aparte procedure. Dat gaat tegen
mijn gevoel in, maar het dient de zorgvuldigheid.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. Ook in het geval van de Utrechtse Heuvelrug is er sprake van
een onvrijwillige herindeling, aangezien de gemeenteraad van Leersum niet
heeft ingestemd. Ook in andere gemeenten is er sprake van een zeer matig of
beperkt draagvlak. De minister laat zich daarover niet zo uit. Hij constateert
alleen dat het een groot blijk van draagvlak is dat vier van de vijf gemeenteraden
hebben ingestemd. Op zichzelf genomen is dat juist, maar dit beeld ligt bij
de bevolking in het gebied anders, en dat weegt zwaar voor ons. De raad van
Amerongen heeft met de kleinst mogelijke meerderheid voorgestemd. De raad
van Driebergen-Rijssenburg heeft met grote meerderheid voorgestemd, maar niet
zonder reserves onder de bevolking. Het lange voortraject van negen jaar,
samen met de grote reserves bij de bevolking, geven in een notendop aan waarom
mijn fractie altijd zo worstelt met herindelingen, vooral met
onvrijwillige. Als de bevolking na negen jaar nog niet aan het idee is gewend,
waar blijven wij dan?Ik grijp terug op ons verkiezingsprogramma, waarin staat: geen herindeling
tenzij het initiatief van onderop komt, blijkend uit raadsbesluiten. Dat is
hier voor het grootste deel het geval. Op initiatief van de gemeenten zelf
is contact gezocht met de provincie. Vier van de vijf gemeenteraden stemden
uiteindelijk in met het bestuurlijk instrumentarium dat de provincie in overleg
met hen heeft samengesteld.Een tweede "tenzij" ligt in de omstandigheid dat er knelpunten zijn die
niet op een andere manier kunnen worden opgelost. Pas als wij dat duidelijk
hebben, kan de CDA-fractie ermee instemmen om het draagvlakcriterium –
de neestem van Leersum – te laten overrulen door het bestuurskrachtcriterium,
aangezien de knelpunten zich vooral op dat vlak voordoen. Het gaat mijn fractie
erom, in dit debat duidelijk te krijgen dat deze fusie in dit geval de enige
mogelijkheid was, en dat er geen adequaat alternatief is. Wij willen graag
van de minister weten of de opmerking uit de nota naar aanleiding van het
verslag dat er sprake is van een gedeelde visie dat de bestuurskracht van
de afzonderlijke gemeenten onvoldoende was om de ambitie waar te maken, voor
alle gemeenten geldt. Deelde ook Leersum deze visie?Waarom is ervoor gekozen om in zo'n groot gebied één gemeente
te creëren? Waarom niet Maarn, Doorn en Driebergen aan de ene kant, en
Amerongen en Leersum aan de andere kant? Ook inhoudelijk zou daarvoor iets
te zeggen zijn geweest. Kan de minister ingaan op de variant waarbij ook Wijk
bij Duurstede is betrokken? De overweging van Amerongen om voor de voorgestelde
herindeling te kiezen en niet voor een variant met Wijk bij Duurstede, met
precies dezelfde kleinste meerderheid waarmee men ook voor dit voorstel heeft
gestemd, geeft aan dat dit genuanceerd ligt. In een later stadium heeft Driebergen
zich erbij gevoegd. Kan de minister ingaan op de motieven hiervoor, aangezien
de houding van de inwoners van Driebergen nogal afwijzend is? Waarop is precies
de samenwerking, die – curieus in dit verband – met het Leersumberaad
is gestart, precies gestrand? Was er al sprake van een niet-vrijblijvende
samenwerking en waarom kwam deze naar de mening van de gemeenten onvoldoende
van de grond?Bij een herindeling is altijd de onderliggende zorg van de burgers dat
zij hun eigenheid kwijtraken. Het zijn vaak vooral bestuurlijke motieven om
tot herindeling over te gaan. Wanneer de bestuurskracht verbetert door de
fusie, moet dit duidelijk zichtbaar zijn in een verbeterde dienstverlening
aan de burgers. Kan de minister ingaan op de vraag hoe de nieuwe gemeente
die betere dienstverlening zichtbaar kan maken? Tijdens de hoorzitting en
in reacties op de oproep in de Staatscourant is een aantal grenscorrecties
in beeld gekomen. Wij delen volstrekt de opvatting van de minister dat ook
voor grenscorrecties de uitgangspunten in het beleidskader gelden. Met name
dat is voor mijn fractie onduidelijk voor de verschillende gebieden waarover
het gaat. Bij de grenscorrectie Overberg geldt dit heel sterk. Wat zou overigens
precies de grens daarvan moeten zijn? Dat zou een buitengewoon grootschalige
correctie zijn. Wij voelen er niets voor om op een achternamiddag tot zoiets
te besluiten, temeer daar de provincie hier ook uitvoerig naar heeft gekeken
en heeft besloten om de bestaande grenzen te handhaven. Het kabinet volgt
de provincie hier terecht.De nota naar aanleiding verslag is enigszins tegenstrijdig wat betreft
de kern Elst. Enerzijds wordt de provincie gevolgd, maar anderzijds wordt
opgemerkt dat er een discussie gaat ontstaan over de schaalgrootte en de bestuurskracht
van de achterblijvende gemeente Rhenen als Elst binnen de nieuwe gemeente
Heuvelrug blijft. Kan de minister dit verduidelijken? Het is voor ons een
onprettig idee dat wij het volgende herindelingsvoorstel stimuleren als wij
met dit voorstel instemmen omdat er in dat geval iets met Rhenen moet gebeuren.De heer Van Beek (VVD):Wat is uw eigen opvatting over het amendement waarin de kleinst mogelijke
correctie wordt voorgesteld om ervoor te zorgen dat er één kern
Elst ontstaat?Mevrouw Smilde (CDA):Het zou flauw zijn om te zeggen dat ik wil horen wat de reactie van de
minister hierop is. Die wil ik natuurlijk wel heel graag horen. Ik ben zeer
gereserveerd over grenscorrecties. Ik deel uw opvatting dat dit soort dingen
in het voortraject moet worden geregeld in plaats van dat zij bij ons komen.
Dat is echter niet gebeurd. De gemeenten en de provincie hebben ervoor gekozen
om het op deze manier te doen. Ik ben het met de minister eens dat ook voor
grenscorrecties de criteria uit het beleidskader herindeling gelden, zelfs
voor het kleine stukje Elst. Ik kan op dit moment niet overzien of dat het
geval is. Ik wil graag de reactie van de minister afwachten. Wij hebben hier
nog geen standpunt over ingenomen.De heer Van Beek (VVD):Is het u opgevallen dat uit de enquêtes die zijn gehouden, blijkt
dat er voor deze oplossing voldoende draagvlak is?Mevrouw Smilde (CDA):Ik vraag mij af waarom de provincie dan die knoop niet heeft doorgehakt.De heer Van Beek (VVD):Dat probleem hebben wij allemaal. Wij zijn echter wel medewetgever en
wij moeten als laatste een oordeel geven.Mevrouw Smilde (CDA):De provincie heeft dit niet opgelost en ook de minister heeft geen aanleiding
gezien om dit te doen. Ik hoor graag zijn visie hierop. De minister heeft
uiteindelijk in het wetsvoorstel dat wij hiervoor bespraken wel één
grenscorrectie aangebracht. Als het heel nodig is, maakt hij blijkbaar die
afweging. Ik ben dus heel benieuwd naar zijn afweging met betrekking tot dit
kleine stukje Elst.De heer Van Beek (VVD):Als de minister positief reageert op het amendement, bent u dan bereid
om er ook een positief standpunt over in te nemen?Mevrouw Smilde (CDA):Ik vind dat ik even mag wachten op het antwoord van de minister.De heer Van der Staaij (SGP):In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat er ook niet automatisch
draagvlak bestaat bij de inwoners voor het ongewijzigde voorstel.Mevrouw Smilde (CDA):Daarom heb ik vragen gesteld aan de minister over deze grenscorrecties. Ik wilde nog een opmerking maken over het stationsgebied Driebergen-Zeist.
Dat punt is naar mijn gevoel tamelijk plotseling opgedoken tijdens de hoorzitting.
Bij de ontwikkeling van het stationsgebied is de kwaliteit en de bereikbaarheid
van de infrastructuur voor de hele omgeving belangrijk. Mijn fractie ziet
niet in waarom de nieuwe gemeente deze zaken niet zou kunnen waarborgen zonder
dat zij worden overgeheveld naar de Bestuursregio Utrecht. Deze omvangrijke
grenscorrectie lijkt mijn fractie dus overbodig. Ik hoor graag een reactie
van de minister.Het eindoordeel over dit wetvoorstel willen wij laten afhangen van de
antwoorden van de minister op de vragen over de varianten ten aanzien van
Leersum.Mevrouw Fierens (PvdA):Voorzitter.De voorzitter:Als u er klaar voor bent, kunt u het woord nemen.Mevrouw Fierens (PvdA):Als je wat kleiner van stuk bent, komen er kleine verborgen voetenbankjes
aan te pas. Nu sta ik wat hoger om het te hebben over dit wetsvoorstel over
de herindeling in de Heuvelrug. In principe kijken wij daar positief tegenaan.
De Heuvelrug is een bloedmooi gebied, een heel mooie groene omgeving met als
kloppend hart het nieuwe nationaal park. De nieuwe gemeente krijgt heeft 50.000
inwoners en dat is een stevig aantal. Dat biedt een goede basis om alle complexe
taken die de gemeenten tegenwoordig krijgen, heel goed te kunnen oppakken.
Bij de bezoeken aan de gemeenten is mij gebleken dat de wil om er samen iets
heel moois van te maken, heel groot is.Ik bedank de gemeentebestuurders, hier aanwezig, voor hun heel grote inzet
om deze gemeente tot iets moois te maken. Dat biedt uiteindelijk de beste
garanties voor de toekomst. Ik bedank hen ook hartelijk voor de onbevangen
wijze van overleg, zowel over de plussen als de minnen en alles wat er in
een dergelijk wetsvoorstel over en weer gaat.Ondanks deze mooie woorden hebben wij toch een aantal vragen. Herindelingen
gaan niet zonder pijn. De voorzitter heeft zojuist opgeroepen om niet alle
beleidsbeschouwingen over te doen. Dat doe ik dan ook niet. Er zijn vanavond
al een aantal punten uitvoerig aan de orde geweest. Toch zal ik enkele punten
moeten aanstippen. Voor eigen inwoners c.q. plaatsgenoten is de eigen identiteit
van een dorp heel belangrijk. Dat telt ook heel zwaar. Het is al gezegd: vier
van de vijf gemeenten stapten er met verve in, maar Leersum had zijn bedenkingen.
Hoe is de minister daarmee omgegaan en hoe wil hij daarmee verder omgaan?Misschien is het goed om terug te kijken naar het beleidskader. Dat is
niet zo omvangrijk als het beleidskader dat eerder deze avond aan de orde
was. Toen wij dat hebben vastgesteld, is er gezegd dat de gemeenteraden het
draagvlak vormen. Wijze gemeenteraden peilen de stemming van de inwoners van
hun gemeente. Die definitie, ooit vastgesteld, wordt echter nu breed geïnterpreteerd.
Ik denk dan ook dat het belangrijk is dat de minister daar nog iets over zegt.
De dilemma's tussen schaal en identiteit zijn namelijk groot. Ter illustratie
heb ik twee briefjes meegenomen. In het ene schrijft een inwoner van Leersum:
hierbij dien ik een klacht in tegen het wetsvoorstel over de herindeling.
In het andere schrijft een inwoner van Amerongen: vier jaar geleden zou ik
gezegd hebben dat ik tegen ben, maar nu ik in Amerongen actief ben als steunfractielid
zeg ik "doe het alsjeblieft, want wij hebben niet meer de bestuurskracht en
de mogelijkheid om verder te gaan". Dit schetst het dilemma bij ook deze herindeling.
Ik wil graag dat de minister nog eens heel goed kijkt naar de genoemde definitie
in het beleidskader voor de herindeling.Ik wil toch ook nog iets zeggen over de procedure. Dit is niet de eerste
keer, want wij hebben het vanavond eerder meegemaakt. Ik denk ook aan andere
herindelingen: de gemeenten komen met een voorstel en de provincie komt met
een voorstel. Het gaat allemaal door. Het lijkt er een beetje op dat de knelpunten
voor de Kamer overblijven. Dat betreft knelpunten bij onder andere grenscorrecties.
Ik betreur dat. Ik begin dus vraagtekens te plaatsen bij de rol van de provincie
hierbij. In dit geval vraag ik mij ook af wat de rol van de provincie Utrecht
in dezen is geweest.Er zijn drie problemen: Elst, stationsgebied en Overberg. Die problemen
liggen nu bij de Kamer. Dat zou niet moeten mogen. Welke rol ziet de minister
voor de provincie bij de ARHI-procedure? Op zich is die wet prima, maar het
gaat steeds ergens fout in dat proces. Ik meen echt hartgrondig dat wij daarvanaf
moeten. Het belast namelijk onnodig de herindeling; het is al ingewikkeld
genoeg. Waarom is er geen voorstel voor de grens van Elst? Er is een amendement
rondgedeeld. De fractie van de Partij van de Arbeid schaart zich daarachter.
Dat doet zij om de volgende reden. Duurzaamheid is echt een heel belangrijk
criterium bij herindelingen. Het past daarbij niet om een grens door een straat
te laten lopen. Dat had opgelost moeten zijn. Het is jammer dat wij dit alsnog
moeten doen.Ik wil ook nog een paar woorden wijden aan het belangrijke stationsgebied
Driebergen-Zeist dat samen met de A12 een belangrijk regionaal verkeersknooppunt
vormt. Het ligt echter in een kwetsbare cultuurhistorische omgeving die landschappelijk
waardevol en groen is. De strijd tussen rood en groen vindt precies op dit
knooppunt plaats. Er moet dus een keuze worden gemaakt. BRU heeft belangen
en zegt dat BRU er niet voor niets is maar juist is opgericht om dit soort
zaken te regelen. Aan de andere kant ligt de Utrechtse Heuvelrug, die spreekt
van een kwetsbaar gebied en die het groen het groen wil laten. Er is een lang
debat ontstaan, dat nog niet is afgerond. Ik betreur het dat dit dan toch
naar de Kamer is gekomen. Het zou zo mooi zijn geweest als de provincie dit
in een eerdere fase met alle partijen heel goed zou hebben uitgepraat. Ik
krijg hierop graag een commentaar van de minister.Alles afwegende, gezien de keuze en gezien de wensen van de gemeenten –
Zeist is daarbij heel erg belangrijk – neig ik ernaar om te zeggen dat
het stationsgebied Driebergen-Zeist bij de nieuwe gemeente Heuvelrug zou moeten
komen. Ik wil er van de minister nog wel een commentaar op.Ik bepleit het provincievoorstel te volgen om de kern Overberg te betrekken
bij een nieuwe afweging ten aanzien van de gemeente Renswoude.Er kan een heel mooie nieuwe gemeente ontstaan. Een paar dingen moeten
echt nog heel goed geregeld worden. Ik wacht de beantwoording van de minister
af. Ik hoop dat de nieuwe gemeente nog eens terugkomt naar
de Kamer om ons te laten weten hoe de inwoners zich voelen in de nieuwe gemeente.
Ik hoop dat het behoud van de kernen en van het eigen karakter voorop blijft
staan.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Draagvlak en losse eindjes waren de twee thema's waarover
ik eerder heb gesproken. Ik wil die ook op dit wetsvoorstel toepassen. In
de eerste plaats de kwestie van het draagvlak. De voorgenomen samenvoeging
van een vijftal gemeenten in de Utrechtse Heuvelrug onderscheidt zich door
de manier van totstandkoming. Het is duidelijk meer een proces van onderop.
Het is daarbij wel altijd de vraag hoe vrijwillig de keuze voor een bepaalde
variant nu eigenlijk is. Een keuze wordt soms erg door de omstandigheden opgedrongen,
zoals bij Leersum aan de orde is. Bestuurlijk kan de voorgenomen samenvoeging
op een redelijk draagvlak rekenen. Maatschappelijk is het een stuk minder,
blijkt uit allerlei peilingen en dergelijke. Dat blijft voor ons wel een zwak
punt in dit voorstel. Ook in de Utrechtse staten is erover gesproken. In de
richting van gedeputeerde staten is uitgesproken dat een nader beleidskader
gewenst zou zijn over hoe wij verwachten dat gemeenten omgaan met de pijler
van het maatschappelijk draagvlak. Welke consequenties verbinden wij eraan?
Ik kan de minister volgen in het belang dat hij hecht aan de subsidiariteit.
Dat neemt niet weg dat wij marginaal moet kunnen beoordelen hoe de gemeenten
en de provincie zijn omgegaan met het meten en het wegen van het maatschappelijk
draagvlak.Er is gekozen voor één grote gemeente, terwijl ook een variant
heeft voorgelegen die de vorming van twee kleinere gemeenten beoogde. Eerlijk
gezegd zou dat voor de SGP-fractie een aantrekkelijker alternatief zijn geweest.
Een kleinschaliger benadering kan de verhouding tussen burger en bestuur vaak
ten goede komen. In navolging van mijn collega van het CDA vraag ik daarom
of er echt geen perspectieven voor deze optie waren. Waren er minder vergaande
alternatieven denkbaar? Ik kom aan mijn tweede punt: de losse eindjes. Ik stel helaas vast dat
de provincie de zaak niet adequaat heeft opgepakt toen de gemeenten niet bereid
waren in de voorfase hun nek voldoende uit te steken om het eens te worden
over grenskwesties. Ervan uitgaande dat dit wetsvoorstel op een meerderheid
kan rekenen, zou ik het onwenselijk vinden als wij het daardoor allemaal maar
zouden laten zoals het was. Daarom heb ik op twee punten een amendement ingediend
om de beoogde grenzen van de toekomstige gemeente te wijzigen omdat het onwenselijk
is de toekomstige gemeente op te zadelen met grenzen die mogelijk nog jaren
ter discussie zullen staan.Het eerste amendement betreft de kern Elst. Daarover kan ik kort zijn:
door een onopgeloste ruzie met de Heer van Amerongen loopt er sinds de achttiende
eeuw een gemeentegrens dwars door het dorp Elst. Er is geen zinnig argument
meer te bedenken om die te handhaven. Uit onderzoek blijkt ook dat er een
duidelijk draagvlak bestaat onder de Amerongse inwoners van Elst om voortaan
een onderdeel van Elst te kunnen vormen. De onderzoeken bieden alleen geen
duidelijk uitsluitsel voor de vraag naar welke gemeente de voorkeur vervolgens
uitgaat. Dat lijkt ongeveer fifty-fifty te zijn. Als je dan vervolgens meer
objectief ook vanuit de belangen van de inwoners kijkt naar de gemeente die
het meest voor de hand zou liggen, kom je zonder twijfel bij Rhenen uit. Het
grootste deel van Elst ligt al in deze gemeente. Daarom heb ik met de collega's
Fierens en Van Beek een amendement ingediend om de kern Elst binnen één
gemeente, dus Rhenen, te brengen. De grens die daarbij wordt voorgesteld,
sluit nadrukkelijk aan op bestaande dan wel voorziene bebouwing. Er is ook
uitdrukkelijk rekening gehouden met de grens van het nationaal park Utrechtse
Heuvelrug. Dus niet verder gaan dan nodig is. Ik denk dat het een heel elegant
amendement is, maar ik hoor graag de reactie van de minister erop.Het tweede amendement betreft de buurtschap Overberg. Uit volksraadpleging
en onderzoek door de Vereniging Overbergs Belang en de gemeente Amerongen
is gebleken dat een meerderheid van de bevolking van Overberg er niet voor
voelt om meegenomen te worden in de nu voorliggende herindeling, maar duidelijke
voorkeur heeft voor aansluiting bij één van de valleigemeenten.
Renswoude scoort daarbij hoog. Daarbij komt dat de Amerongse Berg een natuurlijke
barrière vormt tussen de buurtschap Overberg en het kerngebied van
de Utrechtse Heuvelrug. Ook is sprake van een ander landschappelijk karakter.
De Utrechtse Heuvelrug is voornamelijk natuurgebied, terwijl de buurtschap
Overberg net als de valleigemeenten een agrarische oriëntatie heeft.
Dat zijn allemaal overwegingen die ons ertoe hebben gebracht, bij amendement
voor te stellen om de buurtschap Overberg toe te voegen aan de gemeente Renswoude.
Blijkens een recente brief aan de Kamer staat deze gemeente daar in beginsel
positief tegenover.Mevrouw Fierens (PvdA):Toch is dat een soort van "laatstetijdstipamendement". Tijdens de hoorzitting
die wij daar gehouden hebben, werd duidelijk aangegeven dat de gemeente Renswoude
eigenlijk niet open stond voor deze grenscorrectie.De heer Van der Staaij (SGP):Het is correct dat de meningen over de vraag wanneer je dit het best kunt
oplossen, verschillen. Daarover is het nodige over en weer gepraat. Laten
wij echter niet uit het oog verliezen, dat wel werd gezegd – heel breed
en daarover is volgens mij nauwelijks twijfel – dat het geen goede oplossing
was om de buurtschap Overberg aan de nieuwe gemeente toe te voegen. De vraag
is vervolgens of het wenselijk is om het vooruit te schuiven en later te behandelen
of dat wij moeten bekijken of wij er in het kader van de behandeling van dit
wetsvoorstel uit kunnen komen, als er een probleem ligt. Dat kan alleen maar
als wij inderdaad tot een oplossing komen die breed gedragen wordt, ook qua
grenzen en dergelijke. Als één van de gemeente zegt dat zij
er niet aan wil meewerken, kan dat niet de reden zijn dat wij er niet uit
kunnen komen. Ik vind dat wij de plicht hebben, serieus te bekijken of het
lukt om het binnen dit wetsvoorstel op een zorgvuldige manier op te lossen.
Als dat kan, moeten wij het zeker niet nalaten.Mevrouw Fierens (PvdA):Er zijn dus twee argumenten. De inwoners van Overberg hebben
gezegd dat zij het prima vinden om tot de volgende ronde te wachten. Wij hebben
daar nog vragen over gesteld. Hoe ziet die volgende ronde eruit? En als wij
het toch over draagvlak hebben ... Renswoude heeft aangegeven dat het bespreekbaar
is, maar nu even niet. Het zou dus heel vreemd zijn als wij het nu regelen.De heer Van der Staaij (SGP):Renswoude heeft het inderdaad in eerste instantie gezegd. U hebt echter
ook de brief gezien van de gemeente Renswoude, die daarna heeft gezegd dat
Overberg wel degelijk welkom is bij Renswoude. In eerste instantie is gezegd
dat het later wel geregeld kon worden. Daar waren ook argumenten voor. Wij
zeggen dat bij de hoorzitting – mevrouw Fierens weet dat ook –
door meer mensen de vraag is gesteld of het wel zo wenselijk is om het vooruit
te schuiven, om eigenlijk te zeggen dat men naar de nieuwe gemeente gaat,
dat wij maar eens moeten kijken hoe het verder gaat met Renswoude, Scherpenzeel
en omgeving en dat het daarbij misschien wel eens kan worden meegenomen. Dan
komt er straks weer een verandering voor dat gebied. Dat moet je ook in ogenschouw
nemen. Dan loop je weer vooruit op iets waarvan je niet weet hoe het eruit
komt te zien. Dan betekent het in elk geval twee keer een verandering voor
die gemeenschap.De heer De Wit (SP):Is het dan niet vreemd het onderwerp er nu toch bij te betrekken? In de
voorafgaande procedure heeft het op geen enkele manier een rol gespeeld, behalve
bij de hoorzitting. Heeft iemand zich hierover ooit uitgelaten?De heer Van der Staaij (SGP):Dat is niet correct. Er is wel degelijk in de voorgaande fase over gesproken.
Ook Renswoude is geconsulteerd. Dat is te lezen in de stukken van de provincie.
Inhoudelijk had men geen bezwaar. Uit peilingen is gebleken dat er grote bezwaren
leven in Overberg tegen het meegaan met dit wetsvoorstel. Men zal er hooguit
in berusten als er een ander en beter traject komt. De vraag is of het beter
is om dit onderwerp vooruit te schuiven.De heer De Wit (SP):De gemeenten die een nieuwe gemeente gaan samenstellen, verliezen een
deel van hun gebied. Daarover is niet gesproken en hun mening is niet gevraagd.
Als het amendement van de heer Van der Staaij wordt aangenomen, valt Overberg
voortaan buiten de Utrechtse Heuvelrug.De heer Van der Staaij (SGP):In het voorbereidingstraject is over die mogelijkheid gesproken. Ook de
gemeente Leersum heeft gezegd dat het niet wenselijk is zoals het nu gaat
met de kern Overberg. Het heeft wel degelijk onderdeel uitgemaakt van deze
procedure. Er is voor gekozen om het niet op te lossen, maar om het weg te
schuiven.Bij de begrenzing is gekozen voor de filosofie "niet verdergaan dan nodig
is." De draagvlakproblemen waren voor ons de aanleiding te komen met het voorstel
over de kern Overberg. De grens die mijn fractie voorstelt, loopt zodanig
dat het nationale park de Utrechtse Heuvelrug binnen de grenzen van de nieuwe
gemeente blijft vallen. Het Leersumse deel van Overberg is niet meegenomen.
De opinie van de bevolking in dat gebied was namelijk minder eenduidig. Er
is weinig bebouwing en het gebied ligt decentraal ten opzichte van de kern
van Renswoude.De heer Van Beek (VVD):De grenzen zijn zo dik getekend, dat het moeilijk te achterhalen is waar
ze echt liggen. Welke criteria heeft de heer Van der Staaij gebruikt, vooral
aan het meest linkse gedeelte? Gelet op de infrastructuur had ik mij daar
heel andere oplossingen kunnen voorstellen. Hoe is hij tot deze lijnen gekomen?De heer Van der Staaij (SGP):Wij hebben niet gemeend vanuit onze wijsheid zomaar een lijn te moeten
trekken. Wij hebben rekening gehouden met het draagvlak in Overberg, Leersum
en Renswoude en zijn zo tot dit kaartbeeld gekomen. Ik laat het Leersumse
deel buiten beschouwing. Er is daar minder bebouwing en er zijn minder inwoners.
Wij laten de kern Overberg ongedeeld deel uitmaken van het deel dat naar Renswoude
gaat. Wij volgen voor een deel de spoorlijn van Utrecht naar Rhenen aan de
zuidkant van de Utrechtse Heuvelrug, zodat daar geen scheiding tussen twee
gemeenten komt.De heer Van Beek (VVD):Wat heeft de heer Van der Staaij bewogen een deel van Leersum, waar bijna
alleen infrastructuur is, er niet bij te betrekken? Waarom heeft hij niet
de oorspronkelijke grens aangehouden en is hij niet recht naar boven gestoken?De heer Van der Staaij (SGP):Over welk onderdeel heeft de heer Van Beek het precies?De heer Van Beek (VVD):De heer Van der Staaij corrigeert niet alleen een stukje Overberg van
de gemeente Amerongen, maar haalt ook een punt van de gemeente Leersum af.
Daar is bijna alleen infrastructuur.De heer Van der Staaij (SGP):Het draagvlak daarvoor is nadrukkelijk naar voren gebracht door de gemeente
Leersum en het Overbergs Belang. De genoemde criteria gaan niet verder dan
nodig is. Er is gekeken naar de bebouwing en de kern Overberg en toen zijn
wij op deze kaart uitgekomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. In het voorstel wordt een grote groene gemeente gevormd. Het
is helder dat dat de fractie van GroenLinks aanspreekt. De gemeente valt grotendeels
samen met het nieuwe nationaal park Utrechtse Heuvelrug. Wij zien een groene
toekomst voor de gemeente. Het is een belangrijk punt van afweging voor mijn
fractie bij deze herindeling. Wel hebben wij vragen bij het draagvlak. Gedeputeerde
staten van Utrecht hebben vooral naar de bestuurders gekeken: welke wethouder
is voor, welke gemeenteraad is tegen, enz. Er is geconcludeerd dat het allemaal
wel snor zit. GroenLinks vindt dat er te weinig aandacht is besteed aan de
beleving onder de bewoners. Zo blijft het beeld bestaan dat de bevolking van
Leersum deze herindeling opgelegd krijgt en dat de bewoners van Driebergen
en Amerongen aan een andere combinatie de voorkeur gaven. Het is dan ook niet
verwonderlijk dat er alsnog een burgerinitiatief ontstaat, overigens wel op
een laat moment, maar beter laat dan nooit. Helaas is niet elke burger zo
alert om meteen zijn rechten op te eisen. Soms kan het even duren, maar
die mogelijkheid moet je openlaten.Ook de minister toont weinig interesse in de bewoners. Leidend voor hem
is het bestuurlijke draagvlak. Kan hij uitleggen waarom hij geen waarde hecht
aan die gemeentelijke referenda? Eerder zei hij dat hij het belangrijk vindt
dat dit soort referenda gehouden wordt. Als het niet doorgaat, als het wordt
tegengehouden of afgehouden, vindt hij het ook best. Ik vind dat vreemd. Als
je het van belang vindt, moet je het stimuleren. Het zou moeten worden meegenomen
in de provinciale en gemeentelijke procedures. In de schriftelijke voorbereiding
heeft GroenLinks expliciet gevraagd naar de variant waarin Leersum en Amerongen
samengaan met Wijk bij Duurstede. De minister komt niet veel verder dan te
melden dat gedeputeerde staten van Utrecht nu eenmaal hiervoor gekozen hebben.
Ik heb de minister hoger zitten. Graag hoor ik wat de ruimte is om deze variant
serieus te bezien. Wij vinden het belangrijk om te benadrukken dat duidelijkheid
vooropstaat, juist met het oog op de voorbereidingen die nu al getroffen worden.Een volgend punt van zorg is de leefbaarheid in de kernen. In veel plaatsen
in Nederland staan de leefbaarheid en het voorzieningenniveau in de kleinere
kernen sterk onder druk. Gemeentelijke herindelingen leveren daar vaak een
negatieve bijdrage aan. Ook gemeentelijke voorzieningen verhuizen vaak naar
een dorp verderop. De belangen van kleine kernen kunnen ondersneeuwen in het
bestuurlijke geweld van een grote nieuwe gemeente. GroenLinks vindt een actief
flankerend beleid op het gebied van kernen, leefbaarheid en voorzieningen
absoluut noodzakelijk. Op voorstel van de GroenLinksstatenfractie hebben GS
van Utrecht toegezegd hierin actief te zullen zijn. Welke rol ziet het kabinet
voor zichzelf nog weggelegd?GroenLinks wil dat het stationsgebied van Driebergen absoluut bij de gemeente
Driebergen blijft. De nieuwe groene gemeente, de poort naar de heuvelrug,
moet in onze ogen groen blijven. Het risico is erg groot dat de groene grens
gaat schuiven als het stationsgebied naar Zeist gaat.Ik kom op het amendement op stuk nr. 9, waarmee een deel van Elst wordt
toegevoegd aan de gemeente Rhenen. Ik zit een beetje op de lijn van mevrouw
Smilde, in de zin dat ik de reactie van de minister op dit amendement afwacht;
ik sta er niet afwijzend tegenover maar ik zeg ook niet meteen dat ik ervoor
ben. Na de reactie van de minister zullen wij ons standpunt nader bepalen.Het amendement van de heer De Wit op stuk nr. 10 strekt ertoe de herindeling
te beperken tot Maarn en Doorn. Wij willen eigenlijk wel eens van de minister
horen welke ruimte er is voor de variant Driebergen-Maarn-Doorn en de zogenaamde
WAL-variant. Dat vinden wij eigenlijk interessanter dan de variant die door
dit amendement wordt voorgelegd. Van belang is natuurlijk wel dat er snel
duidelijkheid komt, gezien de datum van 1 januari 2006.Het amendement van de heer Van der Staaij op stuk nr. 11 stelt voor om
Overberg toe te voegen aan Renswoude. Wij staan daar sympathiek tegenover,
ook met het oog op de samenvoeging van Scherpenzeel, Woudenberg en Renswoude.
Wij horen graag hoe de minister hier tegen aankijkt.Voorzitter. Zoals uit mijn bijdrage blijkt hebben wij nog een aantal kritische
vragen. Na de beantwoording daarvan en na fractieoverleg over die beantwoording
zullen wij ons definitieve standpunt bepalen. In beginsel zijn wij wel positiever
over dit voorstel dan over het voorstel dat wij zo-even hebben besproken.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Collega Van Beek en collega Fierens spraken over een mooie
gemeente als het ging over de mogelijk te vormen gemeente Utrechtse Heuvelrug.
Vanaf haar verhoging zei collega Fierens zelfs dat het een bloedmooie gemeente
zou gaan worden. Als je kijkt naar het gebied en wat daar zou kunnen ontstaan
dan zeg ik hen dat graag na. Toch is het gelijk vanaf het begin geen vanzelfsprekendheid
geweest dat dit de gemeenten zouden zijn die met elkaar tot één
gemeente zouden overgaan, althans als de Kamer daartoe straks beslist. Vanaf
het begin zijn er ook andere modellen onderzocht, waarbij er niet één,
zoals nu het geval is, maar twee gemeenten zouden ontstaan. Een deel van de
staten van Utrecht heeft erop aangedrongen, waaronder de fractie van de ChristenUnie
in die staten, om onderzoek te doen naar de zogenaamde WAL-optie, bestaande
uit Wijk bij Duurstede, Amerongen en Leersum, naast het andere model bestaande
uit een combinatie van Driebergen-Rijsenburg, Maarn en Doorn. Bij de uiteindelijke
behandeling in de staten was duidelijk dat voor een andere optie dan Maarn,
Amerongen, Leersum, Doorn en Driebergen-Rijsenburg geen bestuurlijk draagvlak
was. Naar onze perceptie had dat te maken met het feit dat in de eerste plaats
Wijk bij Duurstede niet meer meedeed omdat Amerongen geen behoefte had aan
de WAL-optie en dat Driebergen, Maarn, Doorn en Amerongen zich hadden uitgesproken
voor de MALDD-optie, nu in het voorstel de Utrechtse Heuvelrug genoemd. Heb
ik het juist dat vanuit die bestuurlijke situatie uiteindelijk een optie van
twee gemeenten niet meer aan de orde was en dat het op dat moment een keuze
was tussen wel herindelen volgens de vijf gemeenten die in elkaar zouden opgaan
of helemaal niet meer herindelen? Het overgrote deel van de betrokken gemeenten
heeft uiteindelijk aangegeven dat men de huidige situatie van niet herindelen,
niet wilde laten voortduren, na al die jaren dat er over gesproken is. Alleen
Leersum blijf als "dissonant" over. Zij heeft uiteraard het volste recht om
hierin een eigen standpunt in te nemen. Deze gemeente koos eerst voor een
federatiemodel. Als ik het goed heb begrepen, is inmiddels bij Leersum de
bestuurlijke overtuiging aanwezig dat er wel iets moet gaan gebeuren maar
dat het alleen nog niet helemaal helder is hoe zij dat wil invullen. Als dat
de stand van zaken is, constateert mijn fractie dat er in dit opzicht toch
een wat gemakkelijker situatie is ontstaan dan die waarover wij in het begin
van deze avond hebben gesproken. Het is nu dan ook een kwestie van keuzes
maken. In dat opzicht is mijn fractie geneigd om het voorliggende voorstel
te steunen.Er ligt nog een aantal amendementen voor. Zo is er het amendement van
de heer De Wit die een andere optie voorstaat. Ik laat het aan hem over om
dat straks toe te lichten. Ik zou nog wel heel graag van de minister het oordeel
willen horen over de twee amendementen die door de heer Van der Staaij als
eerste ondertekenaar zijn ingediend, waar het amendement over
Elst bij ons de minste vragen oproept maar waar wij toch wel wat vragen hebben
of wij het ten aanzien van Overberg op deze wijze moeten regelen.Ik heb aandacht gevraagd voor het bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak.
Wij vonden het jammer dat de minister daarmee wat gemakkelijk omging, ook
in antwoord op schriftelijke vragen die wij hebben gesteld. Hij zag op grond
van het beleidskader voor gemeentelijke herindeling niet direct een verantwoordelijkheid
om gemeenten er nadrukkelijk op te wijzen dat zij iets moeten doen aan het
maatschappelijk draagvlak en dat ook inzichtelijk moeten maken voor de andere
bestuursorganen die besluiten moeten nemen over een herindelingsvoorstel.
Wij willen voorkomen dat wij bij dergelijke situaties opnieuw deze discussie
moeten voeren. Waarom zou de minister hierin zijn verantwoordelijkheid niet
nemen?De heer De Wit (SP):Voorzitter. In de gemeente Leersum is een volksraadpleging gehouden. De
overgrote meerderheid van de bevolking, namelijk 78%, was tegen herindeling.
De gemeenteraad is uiteindelijk schoorvoetend akkoord gegaan. Dat is een bijzondere
positie. Ik begrijp uit een latere brief van de gemeente dat men op dit moment
kiest voor het SETA-model, samen en toch apart, dus een soort lat-relatie
met een aantal andere gemeenten. De fusie is nog steeds ter discussie in Leersum.
Ook in Amerongen was bij een volksraadpleging een meerderheid tegen het samenvoegen
van de vijf gemeenten. Desondanks is de raad daar akkoord gegaan met de fusie.
In Driebergen is 55% van de bevolking tegen herindeling, maar uiteindelijk
is ook daar de raad akkoord gegaan. Daar was een belangrijk argument de problematiek
van het gebied rondom station Driebergen-Zeist. Onze fractie is van mening
dat het stationsgebied bij Driebergen zou moeten blijven.In het rapport van gedeputeerde staten is de bestuurskracht aan de orde,
maar er blijkt niet precies waar het gebrek aan bestuurskracht in de verschillende
gemeenten ligt, laat staan dat duidelijk is gemaakt wat de problemen zijn.
Wij kunnen wel constateren dat in deze gemeenten alle mogelijke samenwerkingsverbanden
bestaan. De SP-fractie vindt dat men bij deze herindelingen moet luisteren
naar de mening van de bevolking. Ik heb uit de opstelling van Leersum, Amerongen
en Driebergen de conclusie getrokken dat het niet juist zou zijn deze onder
te brengen in deze herindeling. Mijn amendement is een logische consequentie
van het idee dat je de uitslag van een volksraadpleging serieus moet nemen.Mijn fractie heeft aarzelingen bij Overberg, omdat dat een onderdeel is
van een herindeling die tot nu toe niet helemaal deel heeft uitgemaakt van
de besluitvormingsprocedure. Ik vind dat de Kamer terughoudend moet zijn met
het trekken van grenzen en het aanbrengen van veranderingen in voorstellen
die eerder aan de orde zijn geweest.Mevrouw Fierens (PvdA):Het is duidelijk dat de heer De Wit tegen dit voorstel is. Toch stelt
hij voor om de herindeling een andere vorm te geven, Maarn en Doorn er wel
in te betrekken en de andere gemeenten erbuiten te laten. Hoe en met wie heeft
hij dat voorstel ontwikkeld? Hoe ziet het eruit? Heeft hij het gepolst?De heer De Wit (SP):Dat heb ik niet gepolst. Mijn mening is: als je A zegt, moet je ook B
zeggen. Als de bevolking zich zo duidelijk heeft uitgesproken, moet je ze
deze herindeling niet door de strot duwen. Dat is mijn enige argument. Ik
neem aan dat Maarn en Doorn nog wel reden van bestaan hebben, maar dat is
voor mij niet doorslaggevend.Mevrouw Fierens (PvdA):Waar baseert u dat op?De heer De Wit (SP):Zij bestaan nu ook nog. Het is niet zeker dat samenvoeging tot een onmogelijk
geheel zal leiden.Mevrouw Fierens (PvdA):Dat lijkt mij tegenstrijdig. Ik begrijp de onderbouwing van uw tegenvoorstel
niet.De heer De Wit (SP):Mijn enige onderbouwing is dat ik de consequentie trek uit de opstelling
van de SP in dit soort zaken. Als uit een volksraadpleging duidelijk blijkt
dat er geen meerderheid is voor een herindeling, moet je daar niet toe overgaan.
Daarom wil ik die gemeenten uit het wetsvoorstel halen.De heer Van der Staaij (SGP):Als uit een volksraadpleging blijkt dat er geen enkele steun is voor een
herindeling, verbindt u daar consequenties aan. Wat is uw afweging ten aanzien
van de kern Overberg nu blijkt dat er daar geen draagvlak is om mee te gaan
in de nieuwe gemeente?De heer De Wit (SP):In mijn amendement trek ik geen nieuwe grenzen. U hebt een amendement
inzake Overberg ingediend, maar die kern was geen onderdeel van de besluitvorming
omdat zij er door de provincie is uitgelaten.De heer Van der Staaij (SGP):Dat argument begrijp ik niet, maar dat heb ik zojuist al geprobeerd, duidelijk
te maken. Kennelijk is dat niet gelukt. Kan in uw ogen een hele gemeente wel
eruit gehaald of toegevoegd worden, maar een kern niet?De heer De Wit (SP):Het is niet de taak van de Kamer om op het allerlaatste moment andere
lijnen te trekken. Uw amendement komt naar mijn mening te laat.Ik heb nog een principieel punt. Het Comité Herindeling Nee! heeft
bij de provincie bezwaar gemaakt tegen de besluitvorming rond de herindeling
met als belangrijkste argumenten dat niet in alle gemeenten volksraadplegingen
hebben plaatsgevonden. Het verzoekt de provincie via een burgerinitiatief,
alsnog een besluit over eventuele referenda te nemen. GS hebben zich tot nu
toe op het standpunt gesteld dat daar het burgerinitiatief niet voor bedoeld
is. Bovendien wijzen zij erop dat de Tweede Kamer aan zet is. Dat is voor
mij echter geen argument. De provincie moet een eigenstandig besluit nemen
over het bezwaarschrift. Dit zal op 25 juni a.s. gebeuren en de Kamer
moet daarop wachten. Anders zal men in de provincie zeggen dat de Kamer toch
haar eigen gang gaat. De provincie moet de kans krijgen om zich een goed oordeel
over het bezwaar te vormen. Als de provincie dit bezwaar gegrond verklaart,
kan er alsnog een referendum gehouden worden in de twee plaatsen waar dit
nog niet is gebeurd. Op die manier kan de democratie haar rol
vervullen. Ik hecht er sterk aan om dit voorstel hier te doen.Mevrouw Smilde (CDA):De minister heeft op grond van het statenvoorstel een wetsvoorstel gemaakt.
Het zou een staatsrechtelijk novum zijn als wij zouden wachten op een bezwaarprocedure
van de provincie. Ik meen dat wij ons eigen traject hebben te volgen en dat
wij niets met die bezwaarprocedure te maken hebben, al klinkt dat wat raar.De heer De Wit (SP):Als er geen nova zouden zijn in deze samenleving, zouden wij nooit vooruit
gaan in het staatsrecht. Nova interesseren mij eigenlijk niet zoveel. Het
gaat er hier om dat burgers proberen hun recht op een referendum te gebruiken.
Ik heb het Europees Handvest inzake lokale autonomie, de ARHI-regels en ons
eigen beleidskader genoemd. De burgers hebben er recht op dat hen naar hun
mening wordt gevraagd en dat zij een oordeel kunnen geven. Dat wordt volkomen
geblokkeerd als de Kamer nu haar eigen gang gaat. Er is niets aan de hand
als de Kamer besluit om donderdag 23 juni af te wachten, want dan neemt
de provincie een besluit en weet de Kamer wat er aan de hand is. Vervolgens
kunnen wij dan bepalen wanneer wij over het wetsvoorstel zullen stemmen.Mevrouw Smilde (CDA):Ik heb ook geen bezwaar tegen nova, maar zij moeten wel zinvol zijn. Ik
blijf bij mijn bezwaar dat wij te maken hebben met het wetsvoorstel dat het
kabinet ons heeft toegezonden op grond van een statenbesluit en dat wij met
die bezwaarprocedure niets te maken hebben. Daarover verschillen wij van mening.De heer De Wit (SP):Het gaat alleen over de vraag waarover de Kamer bij uitstek gaat, namelijk
wanneer wij over dit wetsvoorstel zullen stemmen. Wij hebben het nu al heel
snel behandeld en de Kamer hoeft alleen maar te zeggen: wij wachten nu even
met stemmen omdat de democratie haar werk moet kunnen doen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Remkes:Voorzitter. Het wetsvoorstel dat voorligt, is gebaseerd op een herindelingsadvies
van de provincie. Hiermee wil ik aangeven dat ook hier uiteindelijk het proces
van onderop zijn beslag heeft gekregen nadat er in het wat verdere verleden
al verschillende initiatieven zijn geweest. De Kamer heeft al gerefereerd
aan het feit dat in vrijwel alle gemeenten consultatie van de inwoners heeft
plaatsgevonden. In bestuurlijk opzicht is er voor dit wetsvoorstel naar mijn
mening dus draagvlak.De provincie heeft de procedure zorgvuldig gevoerd. In het Heuvelruggebied
zijn strategische gebiedsperspectieven opgesteld waarin de visie voor het
gebied is vastgelegd. Voor het bereiken van deze visie is het nodig om de
bestuurskracht van de kleinere gemeenten te vergroten want de bestuurskracht
is nu of in de toekomst te klein. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe
om de gemeenten Maarn, Amerongen, Leersum, Doorn en Driebergen-Rijsenburg
samen te voegen tot de nieuwe gemeente Utrechtse Heuvelrug van 50.000 inwoners.
Met de nieuwe gemeente ontstaat een meer robuuste gemeente, die de door de
gemeenten gedeelde toekomstvisie voor het Heuvelruggebied kan waarmaken.Het initiatief tot deze herindeling kent een lange voorgeschiedenis. De
provincie Utrecht heeft in de jaren 1996-1998 al een herindelingsprocedure
gevoerd. Hierbij was ook een herindeling tot een nieuwe gemeente Heuvelrug
opgenomen. In de uiteindelijke ontwerpregeling ontbrak dit deel echter, ondanks
dat toen al werd opgemerkt dat het merendeel van de op het herindelingsplan
ingekomen reacties geen aanleiding gaf de voorstellen te herzien, dus ook
niet om die voorstellen in te trekken. Daarna heeft het provinciaal bestuur
de gemeenten de ruimte gegeven om te werken aan strategische gebiedsperspectieven.
Naar aanleiding van de gedeelde visie voor het Heuvelruggebied is bekeken
welk bestuurlijk instrumentarium nodig was om die visie te realiseren. De
gemeenten kwamen niet tot een eenduidige conclusie, waarop zij de provincie
hebben verzocht, een voorstel te doen voor het bestuurlijk instrumentarium.
Dit voorstel is gedaan en dat heeft geresulteerd in het onderhavige wetsvoorstel
tot herindeling.Zoals ook bij het vorige wetsvoorstel betoogd, is draagvlak een belangrijk
criterium in het beleidskader. Ik heb steeds benadrukt dat voor mij draagvlak
en bestuurskracht de twee zwaarste beoordelingscriteria zijn. Het voorliggende
voorstel voldoet hier naar mijn mening goed aan. Daar zeg ik meteen bij dat
wij draagvlak niet mogen verabsoluteren. Dat heb ik bij het vorige voorstel
ook benadrukt. Een vetorecht voor één van de vijf gemeenten
is naar mijn mening een brug te ver.Misschien is het goed om toch even te memoreren hoe het draagvlak is gemeten.
In de gemeenteraad van Maarn waren er elf voor en nul tegen, van Amerongen
zeven voor en zes tegen, van Leersum elf tegen en één voor,
van Doorn elf voor en één tegen en van Driebergen-Rijsenburg
elf voor en vijf tegen.Waaruit blijkt dat de bestuurskracht in sommige gemeenten niet voldoende
is? Zojuist heb ik al gememoreerd aan het opgestelde strategisch gebiedsperspectief.
Bij de totstandkoming daarvan hebben bewoners geparticipeerd: hoe kijk je
aan tegen de toekomst van je eigen gebied? Een van de uitkomsten daarvan was
dat de bestuurskracht van de gemeenten Doorn, Maarn, Amerongen en Leersum
nu of op termijn onvoldoende is. De bestuurskracht van Driebergen-Rijsenburg
was wel voldoende. Vandaar dat deze gemeente zelf de keuze had om zich wel
of niet bij de herindeling aan te sluiten. Dat heeft zij dus wel gedaan. Door
de herindeling ontstaat een gemeente met een grotere bestuurskracht. Hierdoor
kan de visie voor de toekomst van de regio worden uitgevoerd.Geen enkele woordvoerder heeft bestreden dat er een regionale samenhang
bestaat. De door de gemeenten opgestelde visie heeft een groen karakter, gecombineerd
met de voorwaarden voor een vitale ontwikkeling van de leefgemeenschap. Mevrouw
Van Gent vroeg: heeft de regering zelf een taak bij het kernenbeleid? Zoals
bekend bij de Kamer, voert mijn collega van LNV plattelandsbeleid. Op die
manier wordt deze verantwoordelijkheid handen en voeten gegeven. Verder wordt
uitgegaan van het subsidiari teitsbeginsel: een gebied heeft
primair zelf de zeggenschap over de eigen toekomst. Dat moeten wij vooral
zo houden, met het Rijk waar nodig in een faciliterende rol. Dit geldt ook
voor het provinciale bestuur op het mesoniveau. Door de bestaande samenhang
tussen gemeenten wordt hieraan goed invulling gegeven. Enerzijds sluit de
beoogde nieuwe gemeente aan op het groen van het Nationaal Park Utrechtse
Heuvelrug. Anderzijds gaat het om de ontsluiting hiervan en de verdere ontwikkeling
van wonen en werken.De provincie en de gemeenten zelf hebben andere varianten onderzocht.
Op basis van het gebiedsperspectief is expliciet gekeken naar het bestuurlijk
instrumentarium en vormen van samenwerking. Herindeling was daarbij een van
de varianten. Aangezien de gemeenten niet tot een eenduidige conclusie kwamen
over welk bestuurlijk instrumentarium nodig was, hebben zij de provincie verzocht
om een voorstel te doen. De provincie is tot de conclusie gekomen dat gemeentelijke
herindeling de beste oplossing was. Er is ook gekeken naar andere varianten
voor herindeling. Twee varianten zijn in het voortraject meer in detail beschreven:
de variant met Maarn, Amerongen, Leersum, Doorn en Driebergen-Rijsenburg en
de variant met enerzijds Driebergen-Rijsenburg, Maarn en Doorn en anderzijds
Wijk bij Duurstede, Amerongen en Leersum. Bij Maarn en Doorn bestond een duidelijke
voorkeur voor de eerste variant. Leersum en Amerongen hadden aangegeven samenwerking
met de MALD-gemeenten te willen, met de mogelijkheid van aansluiting van Wijk
bij Duurstede en/of Driebergen-Rijsenburg. Alles overziende heeft de provincie
voor de MALDD-variant gekozen; Driebergen-Rijsenburg heeft zich vrijwillig
aangesloten.Waarom is Wijk bij Duurstede niet betrokken bij deze herindeling? Een
paar geachte afgevaardigden hebben dat gevraagd. In het voortraject van deze
herindeling is gekeken naar de bestuurskracht van gemeenten. Hierin is Wijk
bij Duurstede niet meegenomen aangezien deze gemeente geen deel uitmaakt van
het strategisch gebiedsperspectief Heuvelrug. Verder staat de bestuurskracht
van Wijk bij Duurstede niet ter discussie. De gemeente is vrij onlangs, 1996,
ontstaan uit een samenvoeging van de toenmalige gemeenten Cothen, Langbroek
en Wijk bij Duurstede. Voorts heeft geen van de bij het strategisch gebiedsperspectief
aangesloten gemeenten aangegeven dat herindeling met Wijk bij Duurstede een
oplossingsalternatief is. Bovendien stond de gemeente Wijk bij Duurstede op
het standpunt geen herindeling te willen. Mede gezien het feit dat er geen
aanleiding toe was noch is, is deze gemeente verder niet betrokken bij onderhavige
herindeling. Ook het element draagvlak heeft daar een rol bij gespeeld. Tot
slot kan nog gemeld worden dat Wijk bij Duurstede tijdens het traject heeft
aangegeven de variant van herindeling met Amerongen en Leersum te overwegen,
mits deze twee gemeenten daartoe een uitnodiging zouden doen. Aan deze voorwaarde
is niet voldaan doordat de gemeente Amerongen die uitnodiging niet heeft gedaan.Ook Leersum deelde de gezamenlijke visie en de achterliggende problemen
waarvoor een oplossing moest worden gevonden. Leersum heeft een voorkeur uitgesproken
om deze problemen in een samenwerkingsverband op te lossen. Hiervoor was echter
bij de andere betrokkenen te weinig draagvlak. Als resultaat heeft Leersum
ingezien dat de problemen alleen via een gemeentelijke herindeling konden
worden opgelost.Voorts is de vraag aan de orde gekomen hoe het precies zit met de grenscorrecties.
Het kabinet heeft het voorstel zoals de provincie het op tafel heeft gelegd,
integraal overgenomen. Wat mij betreft is de afweging die GS en PS in Utrecht
hebben gemaakt ook verantwoord. Het voorstel geeft de nieuwe gemeenten voldoende
houvast om een goede start te maken. Er is discussie geweest over een grenswijziging
voor Elst, Overberg en het stationsgebied Driebergen-Zeist. Bij geen van deze
discussiepunten is er een eenduidige opvatting van bewoners of bestuurders.Ik heb met enige verbazing kennisgenomen van een vrij late reactie van
het BRU betreffende het stationsgebied. Door de woorden van de heer Van Beek
ben ik weer enigszins in verwarring gebracht, want ik heb daaruit geconcludeerd
dat het discussiepunt kennelijk weer van tafel is. Ik hoef daar verder ook
geen woorden meer aan vuil te maken.De heer Van Beek (VVD):Wij hebben van de gemeente Driebergen gehoord wat daar de eerste prioriteit
is, namelijk behoud van het gebied. Wij hebben van de gemeente Zeist gehoord
dat zij daar op dezelfde manier over denken. Daarmee was het voor ons in ieder
geval geen punt meer.Minister Remkes:Goed, dan is dat klaar.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik wil toch wat specifieker horen van de minister wat hij vindt van de
rol van de provincie. Hij zegt dat hij het voorstel heeft overgenomen en dat
het er prima uitzag zoals het er lag. Er zijn toch drie knelpunten die onvolledig
zijn uitgepraat. Het stationsgebied en het BRU is er daarvan een. Mijn indringende
vraag is wat tegenwoordig nog de rol van de provincie is als dergelijke knelpunten
steeds hier bij ons in de Kamer terecht komen. Dat moet die provincie toch
in een veel eerdere fase regelen?Minister Remkes:Ik kan mevrouw Fierens geruststellen, want dat is altijd zo geweest. Deze
Kamer heeft altijd bij herindelingen over de grens gesproken. Als het gaat
om de indeling van één bepaalde kern, wordt er soms verschillend
onder de bevolking gedacht. Soms zijn er verschillen tussen gemeentebesturen.
Provinciaal worden er dan knopen doorgehakt. Mevrouw Fierens heeft zelf gememoreerd
hoe het ten aanzien van dat deel van Elst ligt. In veel gevallen loop je als
Kamer het risico dat je brieven over dit soort begrenzingen krijgt. Wat mij
betreft heeft dat weinig te maken met een minder zorgvuldige procedure. Ik
geef daar mijn eigen weging bij, ook goed luisterend naar de Kamer. Als ik
kijk naar dat deel van Elst, dan geef ik er de voorkeur aan om dat des provincies
te laten. Ik sta daar echter betrekkelijk blanco in. De Kamer kan nu uitspreken
dat dit deel van Elst naar Rhenen gaat.Mevrouw Fierens (PvdA):Ik ben toch niet tevreden met het antwoord van de minister op dit punt.
Wij spreken nu over die tekening en die grens, omdat dit in een eerdere fase
niet is gebeurd. Als ik het debat van vanavond goed heb gevolgd,
proef ik dat er ook bij de collega's veel behoefte bestaat om dat eerder te
doen. Er is een grens die midden door het dorp heen loopt. Die is ooit tot
stand gebracht door de heren van Amerongen. Leunt die provincie niet te veel
achterover?Minister Remkes:In mijn waarneming is dat niet het geval. Dat heeft natuurlijk ook te
maken met de onderkenning en de vraag of er daadwerkelijk een probleem is.
De zaak is op provinciaal niveau aan de orde geweest en men heeft deze keuze
gemaakt. Dat keuzeproces op provinciaal niveau moet worden gerespecteerd.
Het risico bestaat echter dat de Kamer daar anders over denkt. Kennelijk is
dat nu het geval en daarbij kan ik mij wel iets voorstellen.De heer Van der Staaij (SGP):Speelt daarbij niet eenvoudigweg een rol dat de gemeente Amerongen in
dit geval zegt dat zij wel mee wil doen met die herindeling, maar dan met
een ongedeeld grondgebied? De provincie reageert daarop door te zeggen dat
zij het niet ingewikkeld zal maken en dat zij niet aan die grenzen zal komen.Minister Remkes:Dat speelt soms inderdaad een rol. Ik heb mij niet uitvoerig in de statendiscussie
verdiept, maar soms speelt dat op provinciaal niveau wel degelijk een rol.De heer Van der Staaij (SGP):Begrijp ik de minister goed dat hij over het amendement over de gemeente
Elst zegt dat hij zich op grond van de inhoud goed kan voorstellen dat deze
keuze wordt gemaakt?Minister Remkes:Ik laat het oordeel daarover graag over aan de Kamer. Dat ligt wat anders
bij de kwestie Overberg. De argumenten zijn daar veel minder eenduidig. De
heer Van Beek heeft dat het meest indringend gezegd, maar ook de andere woordvoerders
hebben daarop gewezen. Ik geef er de voorkeur aan dat regionaal nog eens goed
te onderzoeken. Het nadeel is dan wel dat dit gebied nog eens bij de herindeling
wordt betrokken, maar dat is te overzien.De heer Van Beek (VVD):Ik kan mij daar iets bij voorstellen, maar het gaat mij niet alleen om
een inspanningsverplichting. Het moet ook resultaat opleveren. Als wij die
weg inslaan, dan moet de minister ons tijdig informeren hoe ver de provincie
is gekomen en hoe hij denkt af te ronden.Minister Remkes:Die inspanningsverplichting wil ik wel op mij nemen. Ik zal het provinciaal
bestuur in kennis stellen van deze discussie en uitnodigen met een nadere
visie te komen.De heer Van Beek (VVD):Waarom vindt de minister dat wij het niet nu kunnen regelen? Ligt dat
aan de precieze afbakening van de grens of ligt het aan de gemeente? Ik heb
er moeite mee te zeggen dat er geen ideale oplossing voorhanden is en dat
wij moeten berusten in een oplossing waarvan alle betrokken zeggen dat deze
niet goed is.Minister Remkes:Anders dan bij Elst is het in deze situatie minder eenvoudig om een goede
oplossing te vinden. Het ligt bovendien in de verwachting dat binnen afzienbare
tijd de discussie over het bestuurlijk perspectief tussen Renswoude, Scherpenzeel
en Woudenburg nieuwe impulsen krijgt. Die discussie leent zich goed voor een
integrale benadering van het grensverloop van de drie gemeenten en de Utrechtse
Heuvelrug.Ik ontraad de aanneming van het amendement van de heer De Wit, vanwege
de argumenten die ook al door de Kamer zelf zijn aangevoerd, en die ik van
harte onderschrijf.De heer De Wit (SP):Ik heb gewezen op de bezwaarschriften die bij de provincie liggen, over
de vraag of er nog referenda kunnen worden gehouden. Die vraag is relevant,
want, anders dan de minister zegt, heeft er in Maarn en Doorn nooit een volksraadpleging
plaatsgevonden. In die gemeenten is alleen de raad aan het woord geweest.
Wij zouden één week nodig hebben, want volgende week besluiten
provinciale staten. Als de Kamer zou besluiten om de stemming over het wetsvoorstel
aan te houden tot na de besluitvorming door provinciale staten, zegt de minister
dan dat er verschrikkelijke dingen gebeuren?Minister Remkes:De vraag is: waar moet dat toe leiden? Als de uitspraak luidt dat er alsnog
referenda moeten worden gehouden, gaan die referenda nergens over, want de
wetgever is nu aan het woord, en deze moet zijn verantwoordelijkheid nemen.
De verantwoordelijkheid voor een referendum ligt niet bij mij, maar bij de
gemeenten zelf. Ik heb in het verleden aangegeven dat ik bij herindelingen
voorstander ben van een referendum, maar ik voel er helemaal niets voor om
het dwingend aan gemeenten voor te schrijven.De heer De Wit (SP):Burgers doen moeite om de ruimte te krijgen om op bredere schaal dan nu
is gebeurd, een referendum te houden. Dit is ook gebruikelijk, en u bevestigt
dat zelf. De Kamer zou kunnen besluiten om te wachten totdat daarover duidelijkheid
bestaat.Minister Remkes:De Kamer is baas over haar eigen agenda en bepaalt het moment van stemming.
Ik heb er echter behoefte aan om aan te geven dat ik het argument dat u aandraagt
volslagen flauwekul vind, want degenen die een referendum op gemeentelijk
hadden gewild, hadden daarover op gemeentelijk niveau veel eerder aan de bel
moeten trekken.Mevrouw Smilde (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. De gemeentelijke
herindeling op de Utrechtse Heuvelrug is natuurlijk een andere kwestie dan
het eerste wetsvoorstel. De zaak loopt al jaren en komt van onderop, want
de gemeenten hebben zelf het initiatief genomen om zich met provincie in verbinding
te stellen. Leersum, waar de bottleneck zit, heeft voortdurend willen samenwerken,
maar deze gemeente wilde door middel van een organisch naar elkaar toegroeien
wel tot een fusie komen. Bij de andere gemeenten was daarvoor echter geen
draagvlak aanwezig. In het geval van Leersum was er geen absolute eis tot
zelfstandigheid, maar wilde men op een andere manier tot een fusie komen.
Ik ga met een positief advies naar mijn fractie, maar wij moeten er uiteraard
nog wel over spreken. Ik denk echter dat mijn fractie hierover gemakkelijker
een besluit kan nemen dan over het andere wetsvoorstel. Ook
over het amendement zullen wij ons beraden.Mevrouw Fierens (PvdA):Voorzitter. Ik ben te klein, dus ik word opgeschaald. Dat is geheel in
de sfeer van dit debat.De voorzitter:En het komt ook nog van onderop.Mevrouw Fierens (PvdA):Inderdaad. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Het was een helder
verhaal. Ik denk dat wij er goed uitkomen en dat deze prachtige gemeente een
heel mooie start zou kunnen maken. Eén ding blijft wringen. De PvdA-fractie
is oprecht van mening dat de rol van de provincie actiever zou moeten zijn
en dat het beter zou zijn als de Kamer niet op het laatste moment kaartjes
gaat tekenen. De provincie zou daar vooraf een veel actievere rol in moeten
spelen. Ik wil dit duidelijke signaal aan de minister meegeven.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Ik heb in eerste
termijn al gezegd dat wij positiever tegenover dit wetsvoorstel staan dan
tegenover het eerste dat wij vanavond hebben behandeld. Wij hadden nog wel
wat vragen over de grootschaligheid van deze oplossing. Wij laten hetgeen
de minister naar voren heeft gebracht nog even goed op ons inwerken, maar
wij zijn positiever over dit voorstel dan over het vorige. Bij het eindoordeel
zal nog wel een rol spelen hoe het gaat met de open einden, de amendementen
die ook wij hebben ingediend. Wij hebben er met waardering kennis van genomen
dat de minister inhoudelijk geen bezwaren heeft tegen het amendement ten aanzien
van Elst en dat hij het oordeel aan de Kamer heeft gelaten.Ik vind het jammer dat wij niet inhoudelijk dieper hebben gesproken over
het amendement over Overberg. Ik stel vast dat er geen draagvlak bestaat bij
Overberg voor het meegaan in de nieuwe gemeente. In de achterliggende tijd
heeft men niet stilgezeten. Men heeft onderzocht of er met de gemeente Renswoude,
de kern Overberg zelf en de omringende gemeenten tot een oplossing kon worden
gekomen. Kan de minister nog een laatste poging doen om te bezien of het proces
voldoende is uitgekristalliseerd om in het kader van dit wetsvoorstel tot
een oplossing komen? Is het mogelijk om te checken of het nu al zover is?
Als hij op het standpunt blijft staan dat dit niet het geval is, wordt de
zaak dan niet helemaal afhankelijk gesteld van de voortgang van het toekomstige
proces rond Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg of zal er in een eerder
stadium op worden teruggekomen?De heer De Wit (SP):Voorzitter. Ik handhaaf het amendement dat ik heb ingediend op dit wetsvoorstel.
Ik wil het nog hebben over het uitstel van de stemming. Daar gaat de minister
niet over, maar de Kamer zelf. Ik moet dit toelichten, want de minister gebruikt
grote woorden als "grote flauwekul". Er is een bezwaarschrift ingediend. In
het advies dat nu bij de provinciale staten ligt, worden twee bezwaren van
het Comité Herindeling Nee! gegrond verklaard. Het belangrijkste bezwaar
dat nu in dat advies naar voren komt, is dat het wetsvoorstel nu bij de Kamer
ligt. Als de Kamer nu zou besluiten, kan provinciale staten zeggen dat het
geen zin meer heeft om een besluit ten nemen naar aanleiding van het bezwaar
omdat de Kamer een besluit heeft genomen. Zij kunnen dan alleen op grond van
papier een beslissing nemen die geen effect heeft. Ik wil dat de democratie
in de provinciale staten haar gang kan gaan. Provinciale staten moeten de
mogelijkheid hebben om te zeggen dat in Maarn en Doorn geen referendum is
gehouden en dat zij willen dat dit alsnog gebeurt. Dat is de inzet van het
Comité Herindeling Nee!. Er moet ruimte worden gecreëerd zodat
provinciale staten in alle vrijheid een beslissing kunnen nemen. Ik weet niet
welke beslissing provinciale staten gaan nemen, maar zij moeten de ruimte
hebben. Die kunnen wij hun bieden door de besluitvorming over dit wetsvoorstel
één week aan te houden, tot na 25 juni. Daarom dien ik
een motie in.De Kamer, gehoord de beraadslaging,overwegende dat bij provinciale staten van Utrecht een bezwaarschrift
aanhangig is van het Comité Herindeling Nee!, gericht ten de besluitvorming
rond de herindeling van de gemeenten Maarn, Amerongen, Leersum, Doorn en Driebergen;overwegende dat dit bezwaarschrift beoogt dat er alsnog in de onderscheidene
gemeenten een referendum wordt gehouden over de voorgenomen herindeling;overwegende dat provinciale staten van Utrecht op 25 juni 2005 een
beslissing zullen nemen over dit bezwaarschrift;spreekt uit dat de stemming over het onderhavige wetsvoorstel wordt uitgesteld
totdat provinciale staten hebben beslist op genoemd bezwaarschrift,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Wit en Van Gent. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 12(30083).Uiteraard wordt deze motie, in afwijking van de normale volgorde, vóór
het wetsvoorstel in stemming gebracht.Uit hoofde van mijn functie vanavond moet ik meedelen dat de donderdag
voor de stemmingen gekozen is, omdat de Eerste Kamer dit wetsvoorstel, opdat
het daar in behandeling kan komen, voor het zomerreces moet afhandelen. Donderdag
is hier dan min of meer de laatste grens. Ik begrijp dat de heer De Wit zich
dit realiseert.Minister Remkes:Voorzitter. Er is niet veel blijven liggen voor deze termijn. Er is nog
wel gesproken over een actievere rol van de provincie. Ik sluit evenwel niet
uit dat, wanneer dit gebeurt bij grenscorrecties, de brievenstroom naar de
Kamer toeneemt in plaats van afneemt. Dit is ook een kant van de medaille.
Ik weet niet of het mevrouw Fierens daarom begonnen is.De heer Van der Staaij heeft gevraagd of de situatie rond Overberg niet
wat meer uitgekristalli seerd is. Welnu, in tien minuten verandert
er natuurlijk niet zoveel. Nogmaals, dat is wel veel minder het geval dan
bij Elst. Om tot een evenwichtig voorstel te komen, is het wat mij betreft
verstandig als hier nog eens goed op gekauwd wordt in de regio zelf en door
de provincie in samenspraak met de betrokkenen. Ik denk dat dit van belang
kan zijn voor het creëren van draagvlak in het gebied, waarvoor de heer
Van der Staaij zegt zich zeer sterk te maken.Het uitstel van de stemming is een zaak voor de Kamer. Ik heb daarbij
geen rol. De Kamer heeft zelf al gewezen op de consequenties ten opzichte
van de Eerste Kamer. Ik begrijp het standpunt ten aanzien van de staten van
Utrecht wel, maar stel dat daar wordt uitgesproken, dat alsnog een referendum
moet worden gehouden in Maarn en in Doorn. Wat doet de medewetgever dan? Legt
de Kamer het wetsvoorstel dan terzijde? Stuurt de Kamer het terug naar de
provincie? Moet de provincie maar zorgen dat er een referendum wordt georganiseerd?
Of moeten de gemeenten dat doen?De Kamer heeft, op basis van de feiten zoals die er liggen en op basis
van de keuzen die in het verleden gemeentelijk en provinciaal zijn gemaakt,
zelf de primaire verantwoordelijkheid.De heer De Wit (SP):Even voor de duidelijkheid die de minister vraagt. Er zijn verschillende
redenen: ten eerste de ARHI-regels, ten tweede het beleidskader en ten derde
het Europees Handvest voor de Lokale Autonomie. Dat schrijft in artikel 5
voor dat bij herindelingen referenda gehouden dienen te worden. Wij lichten
dus in feite zelf de hand met de voorschriften die wij in acht zouden moeten
nemen, al is het geen dwingend recht.Minister Remkes:Ik hoor dat verhaal vaker. De heer De Wit heeft al gezegd dat het geen
dwingend recht is. Dat is inderdaad het geval. Het is typisch een zaak van
subsidiariteit. Dit is iets waarvan Brussel veel beter met zijn handen af
kan blijven.De voorzitter:Dit betreft overigens niet Brussel maar Straatsburg.De heer De Wit (SP):Als ik hem zo hoor, veronderstel ik dat de minister ook "nee" heeft gestemd
in het referendum over de Europese grondwet.Minister Remkes:Dat is geheim.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Zo komen wij allemaal weer tot elkaar.Ik stel voor om donderdag a.s. te stemmen over de ingediende motie van
de heer De Wit en vervolgens, zo het de Kamer behaagt, wellicht over het wetsvoorstel.Daartoe wordt besloten.Sluiting 23.20. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5379-5408.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl