Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31954); - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de financiële functie van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, hun bevoegdheid tot het heffen van belastingen en hun financiële verhouding met het Rijk (Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31958); - het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederland (31956) en 4 andere wetsvoorstellen (31957, 31959, 32047 en 32161)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 59
 
 
 
 BES-wetten
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Regels
met betrekking tot de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31954);het wetsvoorstel Regels met betrekking tot de financiële
functie van de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, hun bevoegdheid
tot het heffen van belastingen en hun financiële verhouding met het Rijk
(Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31958);het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet in verband
met de nieuwe staatsrechtelijke positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
als openbaar lichaam binnen Nederland (31956);het wetsvoorstel Invoering van de regelgeving met betrekking tot de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Invoeringswet openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31957);het wetsvoorstel
Aanpassing van wetten in verband met de nieuwe staatsrechtelijke positie van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba als openbaar lichaam binnen Nederland (Aanpassingswet
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba) (31959);het wetsvoorstel Goedkeuring van verdragen met het oog op het
voornemen deze toe te passen op Bonaire, Sint Eustatius en Saba, en van het
voornemen tot opzegging van verdragen voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(32047);het wetsvoorstel Regels inzake de bescherming
van persoonsgegevens van Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Wet bescherming
persoonsgegevens BES) (32161).
 
 (Zie wetgevingsoverleg van 15 en van 18 januari 2010.)
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Dames en heren. Fijn dat u er in zo groten getale bent, maar dat is toch
een misverstand. U hoort hier weliswaar te zijn, maar het gerucht ging dat
er een hoofdelijke stemming zou zijn en dat die door mij zou zijn aangevraagd.
Daar is helemaal niets van waar. Ik heb wel enig idee wie dat gerucht de wereld
in heeft geholpen, maar het is niet van mij. Gaat u dus allen zitten en geniet
u van onze bijdragen.
 
 
 Ik was er niet onblij mee, mijnheer van Raak. We hebben nu in ieder geval
het quorum om kwart over tien gehaald en dat is mooi, want anders hadden we
ook niet kunnen beginnen. Op een bepaalde manier ben ik u dus dankbaar en
dat is niet altijd het geval.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 We hebben het niet zo afgesproken, hoor.
 
 
 Nee, maar het klikt tussen ons, dat weet iedereen. Gaat u uw gang.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Het klikt tussen ons altijd. Overigens feliciteer ik de winnaars van de
verkiezingen van gisteren van harte.
 
 
 Bij deze felicitaties sluit ik mij van harte aan. U begint aan uw betoog.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik ben overigens niet minder blij dat de regering is gevallen.
 
 
 Mijnheer Van Raak, het onderwerp van de agenda is BES.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Voorzitter. Dat is zo, maar dat heeft allemaal met elkaar van doen, want
de staatssecretaris heeft wel een beetje belletje getrokken. Eerst drukte
zij hard op de bel: 10-10-10. Op 10 oktober 2010 zouden Saba, Statia
en Bonaire onderdeel worden van Nederland, maar toen viel het kabinet. Nogmaals:
ik vind dat goed, maar nog voor de bevolking opendeed, liep de staatssecretaris
weg. De bewoners van Bonaire hebben de deur voor ons niet kunnen openzetten.
Hun werd een referendum beloofd, maar toen weer niet, toen weer wel en toen
toch weer niet. Zo organiseer je teleurstellingen en wantrouwen. De inwoners
van Bonaire hebben in 2004 niet gekozen voor onafhankelijkheid, daarvoor is
het eiland te klein. Ze wilden wel af van Curaçao, omdat de verhoudingen
met dat eiland slecht zijn. Wat overbleef was: onderdeel worden van Nederland.
 Vijf jaar later is deze opdracht van de bevolking uitgewerkt. Het is ook
logisch om de mensen dan te vragen of de uitkomst hun bevalt en of dit zo'n
beetje is wat ze hadden bedoeld. Er is zoveel onzekerheid voor de mensen op
Bonaire! Komt er nu wel of geen referendum? Wanneer komt dat referendum er
dan? Welke vraagstelling zal dat referendum hebben en welke opties liggen
voor de bevolking open?
 De wetten die wij vandaag behandelen maken wij niet voor onszelf en ook
niet voor de bestuurders op Bonaire. Die zijn overigens scherp verdeeld en
lijken heel erg veel bezig met elkaar en hun eigen belangen, maar veel minder
met het algemeen belang van de mensen op Bonaire. Toch maken wij deze wetten
voor de bevolking. De bevolking moet zich comfortabel voelen in haar nieuwe
staatkundige jas.
 
 Voorzitter: 
 Van Vroonhoven-Kok
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Afgelopen dinsdag spraken wij met vertegenwoordigers van het bestuurscollege
van Bonaire. Net als de SP-fractie vonden zij dat deze wetten controversieel
zouden moeten worden verklaard. Het bestuurscollege van Bonaire vraagt ons
nadrukkelijk te wachten met de behandeling van deze wetten en zeker met de
goedkeuring van deze wetten, totdat het referendum heeft plaatsgevonden. Het
college wil namelijk niet dat de bevolking voor voldongen feiten wordt geplaatst.
 Het bestuurscollege van Bonaire zegt echter ook dat het Saba en Statia
niet in de weg wil zitten: als zij voort willen, dan hebben wij ook respect
voor de mensen op Saba en Statia. Zijn voorstel, dat ik hierbij aan de staatssecretaris
voorleg, is om een uitzonderingsbepaling op te nemen. Wij bespreken die wetten
hier naar mijn idee te vroeg. Gaan wij ermee door om deze wetten geldig te
laten verklaren voor Saba en Statia en een uitzonderingsbepaling op te nemen
voor Bonaire? Laten wij deze wetten eventueel voor Bonaire ingaan als het
referendum is geweest en de bevolking ja heeft gezegd? Staatssecretaris,
gaan wij dat doen? Wat vindt u daarvan?
 De berichten over Bonaire zijn overigens slecht. Het lijkt erop dat het
huidige eilandbestuur aan de macht is gekomen door omkoping en vriendjespolitiek.
Ik heb vragen daarover gesteld. Ik geloof dat nu een onderzoek daarnaar loopt.
Kan de staatssecretaris al wat meer zeggen over de staat van het bestuur op
Bonaire? Als namelijk iets van die geruchten waar is, dan hebben wij een groot
probleem.
 Ik heb de staatssecretaris al gewaarschuwd, het staatkundig proces niet
onder al te hoge druk te zetten, omdat dit leidt tot brokken. Nu zit de grootste
brok hier in Nederland: de regering is demissionair. Ik maak het vandaag niet
allemaal te existentieel, maar wat heeft het eigenlijk voor zin dat wij vandaag
zeven wetten behandelen? Welke tijdwinst wordt hiermee geboekt als wij straks
allemaal tegen dezelfde muur botsen? Die muur heet 10-10-'10. Vanaf het moment
dat ik in 2006 Kamerlid werd, zijn er steeds data genoemd. Telkens is de datum
niet gehaald. Zo zal ook 10 oktober 2010 niet worden gehaald, terwijl
de ontmanteling van het land Nederlandse Antillen in volle gang is. Wat betekent
dat voor het bestuur en de bevolking van de Antillen? Welke gaten worden geslagen
nu het land Nederlandse Antillen verdampt? Hoe gaan wij die gaten vullen?
Wat is het noodplan van de staatssecretaris voor na 10 oktober 2010?
 Het staatkundig proces bestaat uit drie delen: de wetgeving om de eilanden
voor te bereiden op de nieuwe status van openbaar lichaam, het saneren van
schulden en de eisen voor goed bestuur en gezonde financiën. De SP vindt
dit een drie-eenheid. Ik vraag de staatssecretaris of het ook voor haar een
drie-eenheid is. De zaken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Ik vrees
nu dat wij straks wel de schulden van de eilanden hebben betaald – in
totaal 1,5 mld. voor alle eilanden in tijden van crisis – maar de staatkundige
hervormingen nog in de steigers staan, het bestuur nog lang niet op orde is
en de inkomsten van de eilanden nog lang niet voldoende zijn. Hoe zit het
precies met de schuldsanering? Welke bedragen zijn al uitgegeven? Gaan wij
nu gewoon door met het saneren van schulden, ook als het staatkundig proces
stagneert?
 De wetten die wij vandaag maken, zijn bijzonder ingewikkeld. Wetten grijpen
in elkaar, worden voortdurend veranderd en laten veel ruimte voor aanpassingen,
zelfs in de toekomst als deze wetten de Kamer al hebben gepasseerd. De staatssecretaris
wil de wetten op de zogenoemde "IBES-lijst" kunnen aanvullen zonder dat het
parlement hierover uitspraak kan doen. Dat vraagt veel vertrouwen, misschien
wel te veel vertrouwen in een demissionaire regering.
 De SP is kritisch over een aantal wetstechnische aspecten. De staatssecretaris
zou nog deze kabinetsperiode een aantal voorstellen voor herziening van de
Grondwet indienen. Wij kunnen gerust zeggen dat dit niet meer zal lukken.
Onze Grondwet kent alleen Rijk, provincies en gemeenten. Zij kent geen openbare
lichamen Bonaire, Saba en Statia. In de Grondwet staat dat de leden van de
provinciale staten de Eerste Kamer kiezen en niet de leden van de gemeente
of de leden van de eilandsraad. Op welke termijn kan de Kamer deze voorstellen
van wijziging van de Grondwet tegemoet zien? Wetstechnisch kan het allemaal
niet zo moeilijk zijn. 
 Bij de aanpassing van de Kieswet speelt er nog een principiële vraag.
Niet-Nederlanders op Bonaire, Saba en Statia kunnen ook stemmen voor de eilandsraad.
Als de leden van de eilandsraad vervolgens de Eerste Kamer kiezen, bepalen
deze niet-Nederlanders mede de samenstelling van onze Eerste Kamer. Daarmee
krijgt een groep niet-Nederlanders feitelijk stemrecht in Nederland. Via een
achterdeur wordt daarmee afstand genomen van het uitgangspunt dat niet-Nederlanders
niet kunnen stemmen voor een Nederlandse volksvertegenwoordiging. Ik ben daar
niet principieel tegen. Ik ben er echter principieel tegen om dat via de achterdeur
te regelen.
 De staatssecretaris wil het Nederlands en het Fries opnemen in de Grondwet.
Ik ga ervan uit dat wij straks dan ook het Papiaments en het Engels in de
Grondwet opnemen. Ik kan mij niet voorstellen dat de staatssecretaris dat
niet wil. Overigens krijgen wij dan wel de rare situatie dat wij het Engels
in onze Grondwet gaan opnemen in de strijd tegen het verengelsen van onze
taal.
 Wij zijn gelukkig met de strenge regels die belangenverstrengeling en
vriendjespolitiek moeten voorkomen en steunen de amendementen van de heer
Remkes op dat gebied. Het is goed dat de staatssecretaris hierbij de nadruk
legt op familiebanden. De SP wil ook graag een onderzoek naar illegale regelingen
en illegale vergoedingen voor oud-politici op de eilanden.
 Als het om belastingen gaat, zegt de staatssecretaris dat wij rekening
moeten houden met de lagere inkomens op de eilanden. Als het echter gaat om
de vergoedingen voor politici, blijven die ongeveer even hoog als in Nederland.
De eilandsraden van Sint Eustatius, Statia, komen daar zelfs nog bovenuit.
 Het voorstel om een sollicitatieplicht in te voeren voor oud-politici
is onlangs aangenomen door de Eerste Kamer. Ik ga ervan uit dat die plicht
ook gaat gelden voor de eilanden. Gaat de staatssecretaris nu dus ook een
sollicitatieplicht invoeren voor oud-politici op Bonaire, Saba en Statia?
Zo ja, wanneer mogen wij het voorstel daartoe tegemoet zien?
 De SP is blij met het strenge toezicht op de openbare financiën.
Het is een lange weg van een rommelige schoenendoos naar een sluitende begroting.
Feitelijke begrotingen zijn nooit opgesteld en jaarrekeningen nooit goedgekeurd.
Tekorten werden aangevuld met leningen. Het College financieel toezicht zal
bestuurders dus moeten dwingen tot openheid en verantwoording. In eerdere
instantie kon de staatssecretaris dat nog niet geven, maar nu misschien wel:
wat zijn de bedragen van de verschillende BES-fondsen? Ik ben vooral geïnteresseerd
in de vrije uitkering in de zogeheten BES-fondsen.
 Wij spreken vandaag niet over de inkomsten van de eilanden; dat moet nog
gebeuren. Goed bestuur en goede, gezonde financiën zijn echter wel onlosmakelijk
met elkaar verbonden. Daarom maak ik hierover toch een algemene opmerking
als opmaat naar de komende debatten ter zake. Als de staatssecretaris moet
kiezen tussen de belangen van de bevolking en de belangen van het internationale
bedrijfsleven, kiest zij consequent voor de rijke multinationals. Dat de eilanden
te klein zijn om een vuist te maken tegen de agressieve lobby van internationale
bedrijven, weten wij, maar Nederland moet daar toch niet machteloos tegenover
staan? Als dat het geval is, schrik ik daarvan.
 De eilanden moeten de komende jaren veel investeren. Ik noem onderwijs,
zorg en veiligheid. Ik zie alleen maar belastingverlagingen.
Ik hoop dan ook dat wij in de toekomst een serieus debat kunnen voeren over
bijvoorbeeld een winstbelasting.
 De SP hoopt dat wij Bonaire, Saba en Statia zo snel mogelijk in ons land
welkom kunnen heten: 20.000 prachtige mensen die ons land extra kleur kunnen
geven. Natuurlijk ook prachtige natuur, vooral onder water, zoals de koraalriffen!
Nederland zou dan de verantwoordelijkheid krijgen over echte natuur, die behoort
tot de mooiste, maar ook tot de meest kwetsbare natuur van de wereld.
 Voordat het zo ver is, moet er echter nog heel veel gebeuren, meer dan
zo maar 30 wetten door de Kamer jagen. Er moet dan een zekere mate van eenheid
zijn onder de bevolking. Wij wachten dan ook vol spanning het resultaat af
van het referendum op Bonaire. Er moet ook goed bestuur zijn. Wij wachten
ook vol spanning de resultaten van de onderzoeken af naar de bestuurders op
Bonaire. Voorts moeten er voldoende inkomsten zijn. Wij wachten ook vol spanning
de komende debatten over de financiën af. Een voorwaarde voor ons is
wel dat er in ieder geval een einde komt aan de huidige ongezonde situatie
waarin Nederland wél moet betalen voor het falen van de lokale bestuurders,
maar geen verantwoordelijkheid kan nemen om problemen te voorkomen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Voorzitter. Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden komt in 1954
tot stand. Belangrijke aanpassingen van dit statuut zijn er in 1975 met de
onafhankelijkheid van Suriname en in 1985, vooruitlopend op het per 1 januari
1986 uittreden van Aruba uit het staatsverband van de Nederlandse Antillen.
Aruba wordt een zelfstandig land binnen het koninkrijk.
 In 2010 wordt opnieuw gewerkt aan een mogelijke aanpassing van dit statuut;
2010 kan het jaar worden waarin de Nederlandse Antillen feitelijk en juridisch
uit elkaar vallen. Curaçao en Sint-Maarten streven naar een status
van zelfstandige landen binnen het koninkrijk. Bonaire, Saba en Sint-Eustatius
zullen als openbaar lichaam verbonden worden met Nederland.
 Twijfel over de gekozen weg is er niet bij de CDA-fractie. Natuurlijk
is er een zorgvuldig proces van wetgeving te gaan, maar als alle betrokkenen
hun verantwoordelijkheid nemen, kan er sprake zijn van een realistische voortgang.
Naar onze opvatting moet ieders inzet daarop gericht zijn. Vertraging is niet
in het belang van de bevolking op de eilanden. Het land, de Nederlandse Antillen,
is inmiddels zo ver gedesintegreerd dat het geen toekomst meer heeft.
 De bijdrage in de schuldsanering die onderdeel is van de op de toekomst
gerichte afspraken maakt het mogelijk dat er belangrijke en noodzakelijke
investeringen kunnen worden gedaan in onder andere zorg, huisvesting, onderwijs
en veiligheid. De bewoners van de eilanden, die in vrijheid hebben kunnen
beslissen over hun toekomst, hebben inmiddels meermalen in meerderheid laten
zien dat zij hiervoor kiezen. Deze verbetering van de leefomstandigheden van
de bevolking is voor de CDA-fractie een van de leidende motieven voor het
steunen van het huidige proces van staatkundige veranderingen.
 Een mogelijk referendum op Bonaire staat wat de CDA-fractie betreft, de
behandeling van de wetsvoorstellen in deze korte plenaire behandeling niet
in de weg. Besluitvorming is wat betreft Sint-Eustatius en Saba noodzakelijk.
Indien nodig kan Bonaire – ik heb het al vaker gezegd, in debatten met
de heer Van Raak heb ik het letterlijk gezegd – met één
pennenstreek, lees één wetsartikel uit deze voorstellen worden
geschrapt.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Ik dacht dat ik te laat was, maar nu ben ik misschien wat te vroeg, vanwege
die pennenstreek. Ik wacht dus nog even.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Dat klopt. Graag krijg ik van de staatssecretaris een reactie op de jongste
voorstellen van het bestuurscollege, of moet ik zeggen de jongste voorstellen
van de adviseurs van het bestuurscollege? Ik stel overigens vast dat die adviseurs
verschillende opvattingen hebben. Dat wordt nog boeiend als de beide adviseurs
straks in één bestuurscollege plaatsnemen. Gaat het kabinet
het gesprek aan met het bestuurscollege over de gedane voorstellen?
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De vraag die de heer Van Bochove aan de staatssecretaris stelt, wil ik
ook aan hem stellen. Wat is zijn mening daarover? Ik zie ook wel dat het allemaal
niet gemakkelijk is. Het wordt wel gemakkelijker als in ieder geval wij helderheid
bieden.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik vind dat wij helderheid moeten bieden. Daar heb ik nooit een misverstand
over laten bestaan. Wat mij betreft kan de bevolking van Bonaire zich uitspreken
in een referendum. De bevolking kan haar positie dan duidelijk maken. Ik heb
in de verschillende debatten ook aangegeven, omdat het nu niet meer gaat om
een volkenrechtelijke, maar een staatsrechtelijke zaak, dat het volstrekt
duidelijk is dat ook Nederland op dat punt zijn inzet zal leveren.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De heer Van Bochove is dus van mening dat wij een en ander zo in de wet
moeten regelen dat er voor Bonaire een uitzonderingsbepaling wordt opgenomen,
of die ene streek waarover hij spreekt, en dat wij de wet voor Bonaire pas
van toepassing verklaren als er een ja komt uit het referendum.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Neen, dat is een misverstand. Er is tot nu toe uitvoerig met de bestuurscolleges
van het eiland onderhandeld. Men heeft de slotverklaring ondertekend. Er is
sprake geweest van een heel vergaand proces van het maken van afspraken over
de verdere voortgang. De bevolking van Bonaire heeft nu, maar ook straks,
op enig moment, de gelegenheid om aan te geven dat zij iets anders willen,
bijvoorbeeld onafhankelijkheid. Daarvoor is zelfs een evaluatiemoment in de
wet opgenomen.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 Nu wordt het onduidelijk. Het bestuurscollege heeft een opvatting, misschien
wel twee, maar juist daarom gaat het erom dat de bevolking zich uitspreekt.
De heer Van Bochove kan zich niet verschuilen achter het bestuurscollege.
Wij moeten de bevolking ja of nee laten zeggen. Als wij dat willen, dan moeten
wij vandaag nog geen besluit over Bonaire nemen. Dan zullen wij een uitzonderingsbepaling
moeten opnemen.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Wij moeten helemaal niets, is mijn eerste stelling. De bevolking moet
daar zelf voor kiezen. Ik vind het bevoogdend om te stellen
dat de bevolking dit of dat moet. Als de bevolking dat wil, moet zij dat zelf
aangeven.
 Ik heb afgelopen donderdag van het bestuurscollege, toen het daartoe de
gelegenheid had, overigens geen standpunt gehoord. Ik weet dus niet wat het
standpunt van het bestuurscollege is.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Bestaat naar het oordeel van de CDA-fractie over vijf jaar de mogelijkheid
dat er een referendum wordt uitgeschreven en dat de keuze dan aan de bevolking
is om al dan niet te kiezen voor onafhankelijkheid? Bestaat dan op grond van
de nu voorliggende wetgeving ook de ruimte om daaraan gevolg te geven?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Volgens mij bestaat er vanuit staatsrechtelijk perspectief ruimte om aan
te geven dat men niet langer binnen het Koninkrijk der Nederlanden wil functioneren
en dat men ervoor kiest een eigen weg te gaan. Dat is ook in VN-verdragen
vastgelegd. Voor het volkenrechtelijke perspectief is een en ander al in 1954
geëffectueerd, zo heb ik uit VN-documenten begrepen. Dat heb ik bij de
NAAZ-begroting ook uitvoerig betoogd.
 Dit debat is na het wetgevingsoverleg de afronding in deze Kamer van de
behandeling van enkele zogenoemde BES-wetten. De rijksconsensuswetten volgen
later, maar die zijn eveneens van grote betekenis. Uiteraard geldt dit in
het bijzonder voor de Rijkswet tot wijziging van het Statuut. Hiermee wordt
immers nieuwe inhoud gegeven aan de vorm van het koninkrijk; vier landen.
In dit plenaire deel wil ik de woorden van waardering, uitgesproken tijdens
het wetgevingsoverleg voor allen die zich de afgelopen periode hebben ingezet
om het proces van staatkundige verandering verder te brengen, graag herhalen.
Voor hun gewaardeerde inzet bedank ik de ambtelijke ondersteuning op het departement
en op de eilanden, net als de medewerkers van de griffie in de Kamer en van
de fracties. Wijziging van de Grondwet is nodig om Bonaire, Sint-Eustatius
en Saba definitief de status van openbare lichamen, als onderdeel van Nederland,
te geven. De CDA-fractie stelt vast dat er van de kant van het kabinet een
toezegging ligt om met de grondwetswijziging te komen. De actuele politieke
situatie verandert daar niets aan, al zal de termijn waarop een en ander kan
worden geëffectueerd waarschijnlijk meer tijd in beslag gaan nemen. De
Nederlands-Antilliaanse regelgeving blijft behouden. Ten aanzien van criteria
die gelden voor invoering van Nederlandse regelingen heeft de staatssecretaris
tijdens het wetgevingsoverleg vijf uitgangspunten genoemd. Ik zal ze niet
herhalen. Deze criteria zullen ook de komende vijf jaar gebruikt worden bij
het beoordelen van de vraag of de Nederlandse wetgeving ook geldig wordt op
de BES-eilanden. Daarnaast is er de formule uit de slotverklaring, artikel
A, lid 5, die als uitgangspunt wordt gehanteerd bij het beoordelen van de
vraag of op de eilanden een afwijkende regeling kan bestaan. Deze criteria
en de formule uit het slotakkoord staan onderling in een bepaalde hiërarchie,
waarbij de eisen die voortvloeien uit de Grondwet en de verdragen bovenaan
staan. Kan worden aangegeven of een beoordeling van deze criteria bij toekomstige
wetgeving standaard deel gaat uitmaken van de wetgevingsprocedure? 
 Bij het wetgevingsoverleg hebben we met elkaar vastgesteld dat ook de
noodzakelijke wijzigingen ten behoeve van de Kieswet in de grondwetswijziging
zullen worden meegenomen. Tijdens het wetgevingsoverleg heeft de staatssecretaris
toegezegd dat bij nieuwe wetgeving gemotiveerd zal worden aangegeven of de
betreffende wet al dan niet van toepassing zal zijn op de BES-eilanden. In
de vijf nota's naar aanleiding van het verslag en tijdens het wetgevingsoverleg
is wat de CDA-fractie betreft uitgebreid ingegaan op de geplaatste kanttekeningen.
De gestelde vragen zijn over het algemeen uitgebreid en voldoende inhoudelijk
beantwoord. Dat maakt het mogelijk om in het volgende deel van deze inbreng
nog slechts op een beperkt aantal zaken in te gaan.
 Het voorstel voor de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en
Saba regelt de structuur en de werkwijze van de organen van de nieuwe openbare
lichamen. Het voorstel is gebaseerd op de Gemeentewet, met uitzondering van
de financiële huishouding van de openbare lichamen. Dat onderdeel is
ondergebracht in het voorstel voor de Wet financiën openbare lichamen
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Het wetsvoorstel vormt een onderdeel van
de complete staatkundige herstructurering van de Nederlandse Antillen, waarbij
de kleinere eilanden op hun verzoek rechtstreekse banden met Nederland krijgen.
De CDA-fractie heeft bij herhaling ingestemd met de hiervoor geschetste ontwikkeling.
 De regering kiest ervoor om met de Gemeentewet als leidraad de inrichting
van het bestuur inhoud te geven. Waar regels kennelijk strakker zijn, motiveert
de regering dit door het ontbreken van de noodzakelijke bestuurscultuur. Zo
is nog nooit een rekening vastgesteld en zijn aangenomen begrotingen meer
een legitimatie om geld uit te geven op kasbasis dan een leidraad voor het
financieel functioneren van het eilandsbestuur.
 Eén punt is na het wetgevingsoverleg blijven liggen: het burgerjaarverslag.
De CDA-fractie heeft ervoor gepleit nu direct te regelen dat de verplichting
daartoe wordt afgeschaft. Omdat de staatssecretaris dit niet concreet toezegde,
hebben de fracties van de Partij van de Arbeid en van het CDA een amendement
op dit punt ingediend. De mogelijkheid om bij eilandsverordening functies
aan te wijzen die combineerbaar zijn met een politiek ambt, wil de regering
in stand houden. Er zijn twee voorwaarden aan verbonden. Het betreft hier
aldus de nota naar aanleiding van het verslag functies die niet zodanige bevoegdheden
of verantwoordelijkheden meebrengen dat voor belangenverstrengeling moet worden
gevreesd. Tegelijkertijd verwijst de regering naar de geringe bevolkingsomvang
en het beperkte aantal banen, waarvan het merendeel bij de overheid. Tijdens
het wetgevingsoverleg is over dit punt uitgebreid gediscussieerd. De conclusie
die de CDA-fractie op basis van deze gedachtewisseling trekt, is vastgelegd
in het amendement-Remkes/Van Bochove. Op Bonaire kan geen sprake zijn van
een combinatie van een baan als overheidsmedewerker met het lidmaatschap van
de eilandsraden. Gezien de schaal zal op Saba en Sint-Eustatius wel gewerkt
worden conform het voorliggende wetsvoorstel.
 De voorgenomen verkiezing van de leden van de Eerste Kamer door de leden
van de eilandsraad is voor de CDA-fractie in meerdere opzichten een struikelblok.
In het wetgevingsoverleg is ook op dit punt uitgebreid gesproken. Dat maakt
het mogelijk om hier direct tot conclusies te komen. De CDA-fractie
zal amendementen steunen die leiden tot de hierna beschreven aanpak. Een:
de eilandraden kunnen pas na aanpassing van de Grondwet deelnemen aan verkiezingen
van de leden van de Eerste Kamer. Twee: na ampele overwegingen heeft de CDA-fractie
de conclusie getrokken dat niet-Nederlanders, ook in verband met het na grondwetswijziging
door de eilandsraad kunnen kiezen van de leden van de Eerste Kamer, het actief
kiesrecht niet toekomt. Het passief kiesrecht komt hun op basis van het voorliggende
wetsvoorstel al niet toe.
 Ik ga verder met de behandeling van het wetsvoorstel financiën openbare
lichamen Bonaire, Sint-Eustatius en Saba. Dit wetsvoorstel treft voor de openbare
lichamen een regeling voor een financiële functie, hun bevoegdheden tot
het heffen van belastingen en hun financiële verhouding tot het Rijk.
Het financieel toezicht, zoals daaraan vorm wordt gegeven in het Besluit tijdelijk
financieel toezicht BES, is in dit wetsvoorstel geïncorporeerd. Het hebben
van een eigen verantwoordelijkheid van de besturen in de openbare lichamen
voor het gezond houden van hun financiën is van grote betekenis. In dat
verband steunt de CDA-fractie de opvatting van de regering dat de eilandsraden
autonomie behouden voor het maken van politieke keuzes bij het bepalen en
invullen van de financiële ruimte.
 Ik kom vervolgens bij wetsvoorstel 31956, de wijziging van de Kieswet.
In oktober 2006 is in de slotverklaring van de miniconferentie over de toekomstige
staatkundige positie van de BES-eilanden afgesproken dat het kiesrecht voor
de Tweede Kamer en het Europees Parlement zal worden vastgelegd. Ook is vastgelegd
dat er een regeling komt voor de verkiezing van de leden van de Eerste Kamer.
In het voorgaande heb ik daarover al een en ander gezegd.
 De regering gaat uitgebreid in op het stemmen bij volmacht. Door de CDA-fractie
is aangegeven dat zij niet gelukkig is met de gekozen constructie, in het
bijzonder bij de eilandsraadsverkiezingen. De bestaande volmachtregeling is
op de eilanden afgeschaft na een aantal fraudegevallen. De regering geeft
aan enerzijds de zienswijze van de CDA-fractie op hoofdlijnen te delen, maar
anderzijds op uitdrukkelijk verzoek van de vertegenwoordigers van de eilanden
toch te hebben gekozen voor een systeem met schriftelijke volmachtverlening.
Volmachtverlening na een schriftelijke aanvraag daartoe kent ten opzichte
van de onderhandse volmachtverlening een extra controlemoment dat bij de gezaghebber
ligt. De Raad van State geeft aan dat de afwijkende regeling voor de eilandsraadsverkiezingen
aanvaardbaar is.
 De CDA-fractie kan ook na ampele afweging de zienswijze van de Raad van
State en de regering nauwelijks of niet volgen. Juist daar waar sprake is
van een nieuwe start, waar sprake is van verbetering van de bestuurskracht
en waar het toezicht volgens de nieuwe maatstaven is georganiseerd, gaan wij
oude gebruiken in stand houden. De reactie van de staatssecretaris tijdens
het wetgevingsoverleg heeft de CDA-fractie niet overtuigd. Om die reden heeft
de CDA-fractie samen met de fractie van de Partij van de Arbeid een amendement
ingediend, waarin de in Nederland geldende volmachtregeling op de BES-eilanden
van toepassing wordt.
 Wetsvoorstel 31957 betreft de Invoeringswet openbaar lichaam. Tijdens
de miniconferentie van 10 en 11 oktober 2006 is overeengekomen dat de
BES-eilanden een positie binnen het Nederlandse staatsbestel krijgen. Artikel
134 van de Grondwet maakt het bestaan van zogenaamde openbare lichamen mogelijk.
In het overgangsakkoord van 12 februari 2007 is vastgelegd dat de drie
eilanden openbare lichamen zullen worden. Dat vraagt een omvangrijk proces
van wetgeving. In het voorliggende wetsvoorstel worden algemene regels gegeven
voor het recht dat van toepassing wordt in de openbare lichamen. In dit wetsvoorstel
is een aantal bepalingen opgenomen op grond waarvan mogelijke omissies of
onvolkomenheden tijdig verholpen kunnen worden. Het standpunt dat is vastgelegd
in de motie-Jurgens – delegatiebepalingen die de mogelijkheid bieden
om van de wet af te wijken achtte hij onconstitutioneel en dus niet toelaatbaar –
is door de regering overgenomen.
 In strijd daarmee bevat dit wetsvoorstel echter bepalingen op grond waarvan
de bijlagen en tot wet of algemene maatregel van bestuur omgevormde algemene
Antilliaanse regelingen bij ministeriële regeling kunnen worden gewijzigd.
De CDA-fractie ziet dit echt als een noodmaatregel. De staatssecretaris heeft
dit in het wetgevingsoverleg bevestigd. Zij heeft klip-en-klaar duidelijk
gemaakt dat van deze mogelijkheden maximaal een jaar gebruikgemaakt zal worden
en dat iedere eventuele ministeriële regeling ter goedkeuring aan de
Staten-Generaal wordt voorgelegd. De CDA-fractie legt dat hier vandaag nog
een keer vast omdat zij dit een belangrijk punt vindt. De CDA-fractie heeft
meermalen aangedrongen op een planmatige invoering van wetgeving binnen het
wetgevingsmoratorium dat de komende vijf jaar aan de orde is. De CDA-fractie
gaat ervan uit dat de regering, zoals zij zelf ook aangeeft, al het mogelijke
heeft gedaan om ervoor te zorgen dat het totale pakket aan aangekondigde wet-
en regelgeving een compleet en deugdelijk wetgevingspakket tot stand heeft
gebracht. De staatssecretaris schrijft echter: het land de Nederlandse Antillen
heeft nog 88 landsverordeningen in behandeling die voor het moment van staatkundige
verandering in werking moeten treden. Het zou betreurenswaardig zijn als de
BES-eilanden deze moderniseringsslag missen, bijvoorbeeld waar het om regels
over gerechtelijke vaststelling van het vaderschap gaat. Ik gebruik er maar één.
Hoe wordt dit nu precies voorkomen?
 Het interregionaal privaatrecht, zoals dat uit de voorliggende wetsvoorstellen
naar voren komt, oogt verwarrend. Het uitgangspunt van de staatssecretaris
in haar mondelinge beantwoording van 18 januari is dat voor alle burgers
of het Nederlandse regime of het BES-regime van toepassing is, al naargelang
de plek waar zij wonen, en dat problemen zich wel niet zullen voordoen. Welk
recht wordt echter van toepassing op een inwoner van Saba die een huurkoop
sluit met een, laat ik een willekeurige stad noemen, in Lelystad gevestigd
bedrijf?
 Ik kom op wetsvoorstel 31959, dat per ministerie voorstellen bevat tot
aanpassing van Nederlandse wetten, die mede van toepassing worden op de openbare
lichamen. Daarnaast gaat het om voorstellen tot wijziging van de Nederlands-Antilliaanse
regelingen die in de openbare lichamen als formele Nederlandse wet zullen
gelden. Alle bij deze wet te plaatsen kanttekeningen zijn in de nota naar
aanleiding van het verslag en tijdens het wetgevingsoverleg afdoende beantwoord.
Het uit deze wet halen van de belastingvoorstellen maakt feitelijke behandeling
en vaststelling ook mogelijk. Op de hoofdstukken die uit het
wetsvoorstel zijn gehaald, wordt teruggekomen bij die andere financiële
wetten.
 Ik kom op de amendementen-Van Gent/Remkes, die tijdens het wetgevingsoverleg
uitvoerig aan de orde zijn geweest. De CDA-fractie steunt het standpunt van
de regering in dezen. De Nederlandse wetgeving zal op termijn op de BES-eilanden
van toepassing zijn. De CDA-fractie acht onmiddellijke invoering niet nodig.
Goede nota is genomen van de inzet van de staatssecretaris om de wetgeving
zo spoedig mogelijk in te voeren.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Het amendement-Van Gent/Remkes over het homohuwelijk is aangepast. Er
is nu een invoeringstermijn in opgenomen: binnen twee jaar moet het zijn geregeld.
Het is heel erg in lijn met de intentie van de regering. Daar ga ik althans
vanuit. Ik ben benieuwd naar de reactie van de heer Van Bochove op dit gewijzigde
amendement.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik heb met belangstelling van dat gewijzigde amendement kennisgenomen
en ik ben in afwachting van de reactie van de staatssecretaris op dit punt.
In het wetgevingsoverleg hebben wij aangegeven dat wij van mening zijn dat
de lijn die de regering heeft gekozen, namelijk invoering op termijn, verstandig
is. De staatssecretaris heeft gezegd dat zij wil proberen de termijn te versnellen.
Zij wil dit echt serieus nemen en ik ben benieuwd naar haar reactie op het
amendement.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Dan heb ik nog één vraag. Het kan de regering misschien
helpen bij het nadenken. Hoe kijkt de heer Van Bochove aan tegen een termijn
van twee jaar?
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Ik vind dat op zich een heel boeiende termijn. Ik heb ervoor gepleit om
te kijken of wij wetten eerder dan die vijf jaar kunnen invoeren. Tot nu toe
heb ik in alle inbrengen erkend dat de wetten die wij hier in Nederland hebben,
op termijn ook daar moeten gelden. Daar heeft de CDA-fractie nooit een misverstand
over laten bestaan. Met sommige wetten ben ik het niet eens, maar dat is helemaal
geen probleem.
 Op stuk nr. 17 (31959) heeft de heer Remkes een amendement ingediend.
Dit amendement beoogt nadere regels te geven in de Wet gemeenschappelijke
regelingen tot waarborging van de integriteit van het bestuur van gemeenschappelijke
organen. Zowel aan de staatssecretaris als aan de heer Remkes heb ik de vraag
of dit niet dubbelop is. De integriteit van het eilandbestuur en alles wat
daarmee annex is, is in de wet al gewaarborgd. Waarom moet dit amendement
daar nog overheen? Ik zou zowel van de staatssecretaris als de heer Remkes
hierop graag een reactie horen om op die manier tot een afweging te kunnen
komen.
 Tot slot kom ik bij de Wet bescherming persoonsgegevens BES (32161). De
Grondwet, het EVRM en internationale verplichtingen op het terrein van de
verwerking van de persoonsgegevens dwingen tot deze wet. De regeling voldoet
aan de eisen die artikel 10 van de Grondwet stelt aan de bescherming van de
persoonlijke levenssfeer. Voor de CDA-fractie is dit een belangrijk gegeven.
De Wet bescherming persoonsgegevens is zo veel mogelijk overgenomen. De verschillen
zijn ingegeven door de andere situatie in vergelijking met het Europese deel
van Nederland. Voor het eerst zal op de eilanden een wettelijke regeling voor
de bescherming van persoonsgegevens gelden. Dit is voor de bewoners van de
eilanden een belangrijke vooruitgang. Met het oog op de verwevenheid met Curaçao
en Sint-Maarten is gekozen voor een lokale toezichthouder. De regering zinspeelt
op eventuele samenwerking bij de bescherming van persoonsgegevens met de landen
Curaçao en Sint-Maarten. Op welke wijze kan voor bedrijven die in meerdere
landen van het koninkrijk actief zijn, georganiseerd worden dat zij niet met
tegenstrijdige regels te maken krijgen? Kunnen deze bedrijven dan ergens terecht
met hun klachten, opvattingen en dergelijke?
 Met betrekking tot de verwerking van bijzondere gegevens is de regering,
na vragen van de CDA-fractie, en overigens ook van de fractie van de Partij
van de Arbeid, gekomen met een nota van wijziging om de bestaande omissie
te herstellen. Dank daarvoor. In de nota naar aanleiding van het verslag gaat
de regering uitgebreid in op de vraag van de CDA-fractie over de evaluatietermijn.
De nadere onderbouwing van het regeringsstandpunt heeft de CDA-fractie ter
zake overtuigd. De toezegging dat met de benodigde wetswijziging zal worden
gekomen, mocht de WolBES niet toereikend zijn voor een deugdelijke bescherming
van de persoonsgegevens op de BES-eilanden, geeft zekerheid aan het parlement
dat niet zal worden geaarzeld om zo nodig in te grijpen.
 Ik ben gekomen aan het eind van mijn termijn. Ik stel vast dat ik daarmee
ook voor een belangrijk deel gekomen ben aan het eind van de inbrengen rondom
de BES-wetten. Wellicht is er straks nog een korte tweede termijn, maar ik
hoop dat de behandeling van deze wetten en het straks aannemen door dit parlement
veel voor de mensen op de eilanden zal betekenen die er tot nu toe in overgrote
meerderheid voor hebben gekozen om langs deze weg bij Nederland te willen
horen.
 
 
 Dank. U bent ruim binnen de door uzelf aangegeven tijd gebleven!
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Vandaag voeren wij het afrondende plenaire debat over het
eerste pakket wetsvoorstellen dat erop gericht is, de staatkundige verhoudingen
binnen het Koninkrijk der Nederlanden te wijzigen, en de eilanden Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba als openbare lichamen in te richten. In de afgelopen
jaren hebben wij veelvuldig met elkaar overlegd over de beoogde wijzigingen.
Meer dan eens ging het er heftig aan toe, en werden kritische vragen gesteld.
Terecht, want het opstellen en behandelen van wetgeving met zulke verstrekkende
gevolgen als de onderhavige, dient op een juiste en zorgvuldige wijze te gebeuren.
 Ik dank de staatssecretaris voor haar beantwoording van de vragen die
door mijn fractie zijn gesteld. Hoewel ik tevreden ben met veel van de gegeven
antwoorden blijft naar onze mening nog een aantal zaken onduidelijk, en zijn
niet al onze zorgen weggenomen. Door de staatssecretaris is aangegeven dat
na de transitie zoveel mogelijk de bestaande Nederlands-Antilliaanse wetgeving
van toepassing blijft. In een aantal gevallen is er echter voor gekozen, deze
wetgeving aan te passen, dan wel reeds bestaande Nederlandse regelgeving in
te voeren op de eilanden. Het is mijn fractie tot op heden
niet duidelijk of dit pakket aan wet- en regelgeving permanent of slechts
tijdelijk van kracht zal blijven op de BES-eilanden. Dit aangezien uit de
woorden van de staatssecretaris kan worden opgemaakt dat het kabinet zoveel
mogelijk streeft naar integratie. Is het de bedoeling dat uiteindelijk wordt
aangesloten bij de Nederlandse wetgeving, en dat deze volledig van toepassing
wordt verklaard op de BES-eilanden? Zo ja, op welke termijn, zo nee, waarom
niet?
 Al een aantal keren is door de fractie van de ChristenUnie duidelijk gemaakt
dat zij haar bedenkingen heeft bij de huidige evaluatiebepaling van de WolBES.
Op dit moment is namelijk slechts sprake van een enkele evaluatiebepaling,
zonder dat hieraan toetsingscriteria ten grondslag liggen. Het moge duidelijk
zijn dat een dergelijke lege bepaling, waarvan thans sprake is, weinig dwingend
is. Het bevreemdt ons nogal dat tot op heden door de staatssecretaris niet
kan worden aangegeven aan welke criteria deze wet vijf jaar na inwerkingtreding
zal worden getoetst.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 De collega van de ChristenUnie stelt vragen aan de staatssecretaris, maar
waarin ik ook ben geïnteresseerd, is in de opvattingen van haar fractie
over de toepasbaarheid van regelgeving op de BES-eilanden. Moet naar haar
opvatting binnen afzienbare tijd onze regelgeving op het terrein van de sociale
zekerheid, of op fiscaal gebied, ook daar van toepassing zijn?
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Dat is afhankelijk van de gemaakte afspraken. Wij vinden dat ook moet
worden gekeken naar de eigenheid van de eilanden, de geografische ligging,
de cultuur et cetera. De staatssecretaris heeft ervoor gekozen om een aantal
Nederlands-Antilliaanse wetten van toepassing te verklaren op de eilanden.
Mijn simpele vraag is: zal dat gewoon zo blijven, of gaan we op een gegeven
moment over tot het van toepassing verklaren van alle Nederlandse wetgeving,
omdat ik zie dat sprake zal zijn integratie? Gelet op de eenheid van wetgeving
tussen de eilanden en Nederland is dat aan te bevelen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik constateer dat ik niet echt antwoord op mijn vragen heb gekregen. Ook
ik ben overigens benieuwd naar het antwoord van de staatssecretaris op de
gestelde vragen over beide terreinen.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ik kan mij niet voorstellen dat pas over enkele jaren criteria
zullen worden geformuleerd. Dat zou namelijk betekenen dat er op dit moment
blijkbaar niet zoiets is als een eindperspectief waar de komende jaren naartoe
zal worden gewerkt. Hoewel de leden van de ChristenUnie-fractie nog steeds
van mening zijn dat het opnemen van een horizonbepaling tot meer duidelijkheid
zou kunnen leiden, kunnen zij zich ook vinden in een helder onderbouwde evaluatiebepaling.
Mijn fractie verzoekt de staatssecretaris dan ook om alsnog enkele toetsingscriteria
op te stellen.
 In de artikelen 2 tot en met 4 van de WolBES is neergelegd dat Bonaire,
Sint-Eustatius en Saba na opheffing van de Nederlandse Antillen ophouden te
bestaan en de status van openbaar lichaam krijgen. Of dat voor Bonaire ook
doorgaat, hangt echter nog af van de uitslag van het referendum dat binnen
afzienbare tijd zal worden gehouden op dit eiland en dat betrekking heeft
op de vraag of dit eiland deel moet gaan uitmaken van het land Nederland.
Nu onze Grondwet geen mogelijkheden biedt voor vrije associatie kunnen de
gevolgen van een eventuele keuze voor zelfstandigheid verstrekkend zijn. Op
grond van aan het Handvest van de Verenigde Naties ontleende regelingen kan
namelijk niet zomaar voorbij worden gegaan aan een rechtsgeldig referendum
met betrekking tot zelfbestuur van beheerde gebieden. De ChristenUniefractie
is dan ook van mening dat er in de WolBES een regeling moet worden opgenomen
ingeval de uitslag van het referendum negatief uitpakt. Graag een reactie
van de staatssecretaris indien zij vindt dat dit niet nodig is. Als wij daarop
geen bevredigende reactie krijgen, overwegen wij om dit in een amendement
neer te leggen.
 Aan het begin van mijn betoog gaf ik al aan dat de leden van de ChristenUniefractie
er veel waarde aan hechten dat de behandeling van de BES-wetgeving op een
juiste en zorgvuldige wijze geschiedt. De datum waarop de Antillen worden
opgeheven, 10 oktober 2010, komt echter al akelig dichtbij. De plenaire
afhandeling van de onderhavige wetgeving is inmiddels bijna een feit. De Eerste
Kamer moet daarna vanzelfsprekend nog beginnen met de behandeling van deze
wetgeving. Is de staatssecretaris ervan overtuigd dat de datum 10 oktober
2010 haalbaar is?
 
 
 Dank u wel. Volgens de sprekerslijst zou de heer Brinkman nu aan de beurt
zijn, maar hij zit op dit moment in een procedurevergadering. Dus kijk ik
nu heel vriendelijk naar de heer Leerdam of hij het een probleem vindt om
voor te springen. Ik constateer dat hij dit geen probleem vindt, waarvoor
dank.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Voorzitter. Allereerst willen wij allen die zich bezig hebben gehouden
met het tot stand komen van deze wetgevingsvoorstellen bedanken voor de ongelofelijke
hoeveelheid werk die ze verricht hebben. Ook bedanken wij de staatssecretaris
voor haar zeer uitvoerige beantwoording.
 Jaren geleden hebben wij de stap gezet om van de BES-eilanden openbare
lichamen naar voorbeeld van de Nederlandse gemeenten te maken. Het belangrijkste
politieke besluit over de toekomst van de BES-eilanden binnen het koninkrijk
was daarmee al genomen. De WolBES waarover wij het nu hebben, regelt wat mij
betreft dan ook vooral de invulling van dat besluit. De Partij van de Arbeid
gaat dus akkoord met het wetsvoorstel maar vindt dat op enkele onderdelen
verbetering of aanvulling nodig is. Er ligt een aantal amendementen waar onze
handtekening mede onder staat of waarvoor wij zullen stemmen. Het gaat om
amendementen die wat ons betreft er onder andere voor zorgen dat de integriteit
van bestuurders op de eilanden beter gewaarborgd kan worden. Ik denk daarbij
aan de amendementen over de onwenselijkheid van het combineren van een politiek
ambt met een ambtelijke functie in dienst van het eilandsbestuur en het amendement
van collega Remkes waarmee de bevoegdheid om het aantal leden van de eilandsraden
hoger vast te stellen, wordt geschrapt. Ik acht de verplichting van het maken
van het burgerjaarverslag overbodig. Samen met collega Van Bochove heb ik een amendement ingediend om deze verplichting te schrappen.
 Ten slotte op het punt van de WolBES het volgende. De bestuurlijke inrichting
van de BES-eilanden als openbaar lichaam is waarschijnlijk niet meer dan een
tussenstap naar een definitieve regeling die pas plaatsvindt na een evaluatie.
Ik hoop dat de eilanden dan zowel wat betreft wetgeving als wat betreft bestuurlijke
inrichting een geïntegreerd deel van Nederland worden, maar zonder dat
zij daarmee hun eigen gezicht hoeven te verliezen.
 Dan de wet financiën BES. De nieuwe status van de BES-eilanden als
openbaar lichaam brengt met zich dat deze eilanden financieel de volledige
verantwoordelijkheid moeten dragen voor een sluitende begroting en dat uitgaven
uitsluitend in deze begroting hun basis kunnen vinden. Dit zijn belangrijke
voorwaarden voor een betrouwbaar en verantwoordelijk bestuur. Maar het vormt
voor deze eilanden ook een grote overgang. De rapporten van het College financieel
toezicht laten weliswaar vooruitgang zien, maar de worsteling van de eilanden
met deze materie is er ook goed in te lezen. Daarom is het goed dat er voor
de komende jaren een strak toezichtregime voor de BES-eilanden gehanteerd
wordt, van waaruit de bestuurders de nieuwe financiële functie kunnen
inrichten en zich er vertrouwd mee kunnen maken. Aan de hand van de rapporten
van het Cft en de overeengekomen evaluatie van de staatkundige structuur kan
beoordeeld worden in hoeverre de eilanden kunnen toegroeien naar de positie
die ook gemeenten op financieel gebied hebben. In hoeverre dit zal slagen
is voor ons een punt van zorg, maar deze wet biedt een goede basis om daaraan
te werken.
 Wat op dat moment ook aan de orde kan komen, is de verdeling van de belastingen
tussen openbaar lichaam, gemeente en Rijk. Op dit moment volgen wij de afspraken
die zijn gemaakt met onze Antilliaanse partners om de belastingen zo veel
mogelijk aan te laten sluiten bij de bestaande heffingen op de eilanden. In
de evaluatie kan verdere harmonisatie met de structuur van de belastingheffing
binnen Nederland beoordeeld worden.
 Dan de wijziging van de Kieswet in verband met de BES. Voor alle betrokkenen
en met name voor de kiezers, staan grote veranderingen op stapel. Voor de
PvdA staat voorop dat de inwoners van de BES-eilanden ook in de nieuwe structuur
in staat moeten zijn om hun stemrecht uit te oefenen. Mogelijke valkuilen,
zoals beïnvloeding van kiezers vanwege het eerder sluiten van stembussen
in het Europese deel van Nederland, moeten scherp in de gaten worden gehouden.
Een goede voorlichting is van groot belang voor heldere procedures en een
hoge opkomst. Op het punt van de volmachtverlening zou het echter goed zijn
als er een eenduidig regime komt. Ik heb hiertoe samen met mijn CDA-collega
een amendement ingediend.
 Dan de Invoeringswet BES. Ik dank de staatssecretaris voor haar heldere
antwoorden op de vragen van mijn fractie over dit wetsvoorstel. Ik heb eerder
gesteld dat het hervormingsproces niet de schoonheidsprijs verdient. De Invoeringswet
is hier een goed voorbeeld van. Momenteel heeft het land de Nederlandse Antillen
nog meer dan 80 landsverordeningen in behandeling die niet in het voorliggende
wetsvoorstel zijn opgenomen, waaronder het nieuwe Antilliaanse wetboek van
strafrecht. Regelgeving die na 15 december 2009 van kracht is geworden,
wordt pas van toepassing na aanpassing van de IBES-lijst en/of aanpassing
via de Aanpassingswet, hoewel uitzonderingen van deze regel mogelijk zijn.
Kortom, de kans is reëel dat wij voorlopig nog niet klaar zijn met het
omzetten van de regelgeving.
 Daar komt nog bij dat volgens de staatssecretaris omissies en onvolkomenheden
bij dit proces niet uitgesloten kunnen worden. Het overnemen en transformeren
van regelgeving van een ander land is immers een unieke exercitie die in een
kort tijdsbestek plaatsvindt. Ook bestaat de kans dat er Nederlands-Antilliaanse
regelgeving is die aanvankelijk over het hoofd was gezien, maar die toch van
kracht moet blijven. Vanwege dit alles bestaat er een vangnetbepaling, waardoor
de wet bij ministeriële regeling gewijzigd kan worden. Zo kunnen in dringende
situaties problemen snel opgelost worden en kan eventuele nieuwe Antilliaanse
wetgeving op de valreep alsnog ingevoerd worden. De PvdA gaat in principe
akkoord met deze gang van zaken, hoewel deze niet bepaald de schoonheidsprijs
verdient. Mijn fractie begrijpt dat er sprake is van een bijzonder ingewikkelde
operatie waarbij niet voor ieder probleem een perfecte oplossing bestaat.
Bij de vangnetbepaling is het van belang dat het gaat om een noodmaatregel
die slechts met grote terughoudendheid zal worden toegepast. De staatssecretaris
heeft hierover een aantal toezeggingen aan de Kamer gedaan. Op basis daarvan
heb ik er vertrouwen in dat een en ander op zijn pootjes terecht zal komen.
 Vervolgens heb ik een opmerking naar aanleiding van de discussie over
het onderwijs en de gezondheidszorg. Voor de PvdA-fractie is de verbetering
van voorzieningen op het gebied van zorg en onderwijs een belangrijk doel
dat we met de hervormingen op de BES-eilanden proberen te bereiken. Voor de
lokale bevolking lijkt het vooruitzicht hierop een belangrijke reden te zijn
geweest om te kiezen voor de status van openbaar lichaam. De staatssecretaris
geeft aan dat er op een bepaald niveau wordt begonnen en dat daarna op basis
van de omstandigheden geëvalueerd zal worden of aanpassingen nodig zijn.
Dit is misschien wat al te vrijblijvend. Het amendement van de heer Remkes
over het introduceren van de zware voorhangprocedure bij de artikelen rondom
zorg en sociale zekerheid wordt door de PvdA-fractie ondersteund. Mijn fractie
wil de komende periode bovendien de vinger aan de pols houden wat betreft
de aan te brengen verbeteringen. Ik overweeg hierover een motie in te dienen.
 Mijn volgende punt is de Aanpassingswet. Tijdens het wetgevingsoverleg
is aandacht besteed aan de onderwerpen homohuwelijk en abortus en de termijn
waarbinnen deze zaken op de BES-eilanden zullen worden geregeld. Een en ander
blijkt daar nogal gevoelig te liggen. Dat bleek bijvoorbeeld afgelopen dinsdag
ook in het gesprek met de delegatie van Bonaire. Het staat vast dat voor de
lokale bevolking onderwerpen als armoede, onderwijs en zorg er meer de reden
voor zijn geweest om te kiezen voor directe banden met Nederland. Het staat
echter ook vast dat de legalisering van abortus en het mogelijk maken van
het homohuwelijk zaken zijn die als onderdeel van de hervorming spoedig goed
geregeld moeten worden. De PvdA-fractie heeft gezocht naar een oplossing die
recht doet aan de gevoelens van alle betrokken partijen. Momenteel liggen
er amendementen om het sluiten van het homohuwelijk binnen twee jaar mogelijk
te maken en om abortus binnen een jaar te legaliseren. Mijn
fractie steunt een dergelijke insteek. De regering krijgt de gevraagde tijd
om draagvlak te creëren voor de komende veranderingen en om – waar
mogelijk – een aantal praktische zaken voor te bereiden. Tegelijkertijd
wordt veiliggesteld dat deze belangrijke onderwerpen op korte termijn hoe
dan ook geregeld zullen worden.
 Mijn fractie heeft alle begrip voor de gevoelens van onwennigheid die
de bevolking op de BES-eilanden wellicht ervaart met betrekking tot de nieuwe
staatkundige structuur. Een openbaar lichaam van Nederland worden betekent
echter niet alleen dat er schulden gesaneerd worden en dat er geïnvesteerd
wordt in onderwijs en zorg, maar het betekent ook dat regelgeving met betrekking
tot het homohuwelijk en abortus op orde wordt gemaakt. De voorliggende amendementen
vormen in dit kader een grote verbetering ten opzichte van de huidige situatie.
Ik benadruk dat wij deze stap nemen en ik spreek hier namens de fractie van
de Partij van de Arbeid niet omdat wij de Antillen iets op willen leggen,
maar juist omdat wij het beste voorhebben met de eilanden.
 Ik wil nog kort het volgende opmerken over de sedula.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Voorzitter. Ik verkeerde in de veronderstelling dat collega Leerdam nog
zou komen te spreken over het amendement inzake euthanasie. Ik ben overigens,
mede namens collega Van Gent, dankbaar voor de steun van de PvdA-fractie voor
beide andere amendementen, maar wat zijn precies de bezwaren van deze fractie
tegen het amendement inzake euthanasie? Wij hebben goed geluisterd naar de
staatssecretaris en zijn haar tegemoetgekomen op het punt van de gewennings-
en aanpassingsperiode voor de medische praktijk.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 De staatssecretaris heeft zich duidelijk uitgesproken over de termijn
die eerder is voorgelegd. Ik verwacht niet dat die termijn haalbaar is, althans
op dit moment. Ik heb mijn oren te luisteren gelegd en ik heb de stukken goed
bestudeerd, ook omdat ik de heer Remkes hierin graag tegemoet kom. Alle berichten
duiden er echter op dat het precies zo is als de staatssecretaris heeft gesteld.
Door de aanpassing van het amendement over het homohuwelijk en de vaststelling
van een periode van twee jaar zijn de mensen aan de overkant in staat zich
hierop voor te bereiden. Ook op het punt van de abortuswetgeving is het amendement
aangepast. Eigenlijk hebben deze punten betrekking op een rijdende trein,
want daarover werd al gesproken. Ik verwacht echter dat het voorstel met betrekking
tot euthanasie geen haalbare kaart is. Daarom zal mijn fractie dat niet steunen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Mag ik de heer Leerdam een fictieve vraag stellen? Zou het helpen als
het amendement wordt aangepast in die zin dat de gewenningstermijn met één
jaar wordt verlengd?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ik neem dit in overweging. Wij hebben nog de hele dag, zoals de heer Remkes
weet. Ik wil hier nog even over nadenken.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 De heer Leerdam zegt naar aanleiding van de amendementen over homohuwelijk
en abortus dat hij niets wil opleggen en dat het juist goed zou zijn voor
de eilanden. Hij wil met andere woorden zeggen dat hij het heel goed meent
met de eilanden. Dat begrijp ik niet. Ik krijg berichten dat zij juist niet
willen wat met die amendementen wordt beoogd. Hoezo, "hij meent het goed met
de eilanden"?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 De staatssecretaris heeft in antwoord op de vragen over het homohuwelijk
aangegeven dat dit een traject is dat wij met elkaar zijn ingeslagen. Het
is bekend hoe de Partij van de Arbeid hierover denkt: zij staat hier heel
principieel in. Mijn fractie heeft eerder een motie van mevrouw Van Gent over
dit onderwerp om precies dezelfde reden gesteund. Mijn fractie heeft hiertoe
besloten in overleg met haar achterban.
 Ik wil mensen niets opleggen; het is belangrijk dat mensen worden gerespecteerd.
Het traject van het homohuwelijk moet in twee jaar worden afgelegd. Voor dit
soort zaken moet binnen ons koninkrijk voldoende ruimte worden geboden.
 Nog niet zo lang geleden heeft een dame ons een rapport overhandigd over
hiv en abortus. Zij schrijft daarin dat het om mensenlevens gaat. Over dit
onderwerp zijn Kamervragen gesteld en het is meerdere keren aangekaart. Ik
heb dit samen met de heer Van Bochove en mevrouw Van Gent gesteund. Dit is
een essentieel punt. Als je ziet wat er gebeurt op de eilanden en als je met
de jongere dames praat die het vooral aangaat – de alleenstaande moeders –
dan blijkt dat de praktijk nu illegaal is en dat zij allerlei andere omwegen
moeten zoeken om een abortus te ondergaan als de zwangerschap ongewenst is.
Wij mogen onze ogen daar niet voor sluiten. Daarom steunt mijn fractie dit
voorstel, vooral met het oog op het emancipatieproces in het Koninkrijk der
Nederlanden. Ik wil hiermee benadrukken dat mijn fractie daarvoor staat.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Na deze woordenstroom vraag ik om een kort en krachtig antwoord op mijn
vraag. De heer Leerdam heeft duidelijk gezegd dat hij het goed meent met de
eilanden. Hoezo, "hij meent het goed met de eilanden"?
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Ik meen het goed met de eilanden, omdat ik iedereen respecteer. Iedereen
telt mee. U dwingt mij bijna om een leus uit te spreken die we de afgelopen
dagen al vaker hebben uitgesproken en juist daarom is het van belang. Het
zou u eigenlijk sieren als u deze amendementen ook zou steunen. U weet net
zo goed als ik wat er op de eilanden allemaal in het illegale circuit gebeurt,
zeker op het gebied van abortus. Als u ook ziet hoe hard de homobeweging voor
haar positie moet knokken in die samenleving, zou het u sieren als u dit ook
zou ondersteunen.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 U daagt mij uit. Weet u wanneer het mij pas zal sieren? Als het in goed
overleg gaat met de eilanden en niet als het van hieruit wordt opgelegd. Wij
weten allemaal dat die eilanden een bepaalde ontwikkeling doormaken en daarvoor
moeten ze, net als wij in Nederland, de ruimte krijgen.
 
 
 
 De heer
 Leerdam
 PvdA
 
 Mijn collega Van Gent heeft het al vaker gezegd: politiek is niet voor
bange mensen. Ik wil dat nog maar eens onderstrepen. U kunt hier niet met
felle woorden beweren dat de PvdA hierover geen heel goed contact
met haar achterban zou hebben gehouden. Dat hebben we namelijk wel gedaan,
zowel hier in Nederland als op de eilanden, zeker over deze punten. U moet
maar zien, maar ik herhaal: het zou de ChristenUnie sieren om dit in overweging
te nemen.
 Voorzitter. Kort nog iets over de sedula. De PvdA heeft bij het wetgevingsoverleg
aangedrongen op een snelle vervanging van de slecht beveiligde sedula. De
staatssecretaris heeft in januari toegezegd dat zo spoedig mogelijk bekeken
zal worden of de Nederlandse identiteitskaart op korte termijn op de BES-eilanden
ingevoerd kan worden. We zijn inmiddels twee maanden verder en mijn fractie
wil graag weten wat de stand van zaken is.
 Als voorlaatste punt de Wet goedkeuring verdragen BES. De PvdA-fractie
heeft een aantal vragen over dit wetsvoorstel gesteld en de meeste daarvan
zijn op heldere wijze beantwoord. We begrijpen dat verschillende ministeries
geen uitsluitsel kunnen geven over welke verdragen uiteindelijk op de BES-eilanden
zullen gaan gelden. Dat is jammer, maar het is blijkbaar niet anders. We wachten
graag op de verkenning die het ministerie van OCW uit zal voeren met betrekking
tot het Verdrag van Valletta. Het uitgangspunt om ruimte te bewaren voor de
realiteit, eigenheid en behoefte van de eilanden lijkt ons verstandig. Mijn
fractie ziet de resultaten graag naar de Kamer komen, voordat begonnen wordt
met het opstellen van de benodigde wetgeving in het kader van de implementatie.
Kan de staatssecretaris dit toezeggen?
 Tot slot de Wet bescherming persoonsgegevens BES. De PvdA-fractie vindt
het noodzakelijk om een regeling te treffen voor de registratie en verwerking
van de persoonsgegevens van de inwoners van de BES-eilanden. Dat is niet alleen
vanuit het juridische oogpunt dat in de toelichting staat, maar ook vanuit
privacyoogpunt. Burgers verdienen de bescherming van hun gegevens. Om de regeling
goed te implementeren zal begeleiding vanuit Nederland nodig zijn en mijn
fractie is blij met de toezegging van het kabinet hierover.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Voorzitter. Voor de VVD-fractie is de tekst van de beide slotverklaringen
uit 2006 altijd leidend geweest. Zij heeft zich daarbij steeds gerealiseerd
dat het een ingewikkeld en gecompliceerd proces is. Dat geldt zowel voor de
wetgeving als voor de ontvlechting in de West zelf. Vanuit deze invalshoek
sluit ik mij aan bij de complimenten van mijn collega's voor de staatssecretaris
en haar medewerkers. Zij hebben echt ontzettend veel werk verzet! Dat mag
ook wel eens worden gezegd. Als ik terugkijk op de beide wetgevingsdagen in
januari moet ik heel eerlijk zeggen dat het overleg ons bepaald verder heeft
gebracht. Ik wil de staatssecretaris daarvoor dankzeggen. Dat geldt ook voor
de honorering van de toezeggingen over informatieverstrekking die zij toen
heeft gedaan.
 Bij de BES-eilanden blijf ik zitten met één probleem: de
toezegging van de staatssecretaris toen – naar aanleiding van een door
de Kamer aanvaarde motie – om nog tijdens deze kabinetsperiode de Grondwet
te wijzigen. Zij sprak toen: dit geldt als het kabinet nog even zit. Alleen
dan kunt u, mijnheer Remkes, uw doel bereiken. Zij zal ongetwijfeld nog aan
die woorden hebben teruggedacht. 
 De VVD-fractie is natuurlijk niet verantwoordelijk voor wat er in de coalitie
allemaal aan hommeles en aan rommel is veroorzaakt. De VVD-fractie heeft daarover
wel opvattingen, maar zij is er niet verantwoordelijk voor. De staatssecretaris
heeft wel de toezegging voor het kiesrecht van de eilandsraadsleden voor de
Eerste Kamer gehonoreerd. De nota van wijzigingen ligt er. Ik vrees echter
dat dit demissionaire kabinet aan de andere kant van de medaille, de Grondwetswijziging,
niet meer toekomt. Dit is in combinatie met het kiesrecht van de eilandsraadsleden
voor de Eerste Kamer en het toekennen van het kiesrecht aan niet-Nederlanders
echter wel een probleem. Het is mij op dit moment niet duidelijk hoe dit uiteindelijk
zal worden geregeld.
 Ik stel deze vraag met name vanuit grondwettelijk oogpunt en niet zo zeer
vanwege inhoudelijke bezwaren op die beide dossiers. Het moet grondwettelijk
echter goed worden geregeld. Ik heb het dan met name over het amendement voor
kiesrecht van niet-Nederlanders, want daarmee blijft het principiële
punt onduidelijk. De staatssecretaris heeft in het overleg gezegd dat zij
het amendement ontraadt.
 Daarom wil ik nu een nieuwe poging doen. Het kiesrecht voor niet-Nederlanders
in Nederland is het gevolg van een aanbeveling van de commissie-Cals/Donner
begin jaren zeventig. Het toekennen van kiesrecht van niet-Nederlanders voor
provinciale staten is toen ook in beschouwing genomen. De commissie-Cals/Donner
dacht daarover toen zwaar verdeeld. Dat gold ook voor de VVD-fractie wat betreft
de gemeenteraden, maar uiteindelijk is de toenmalige woordvoerder van de VVD-fractie,
mevrouw Kappeyne van de Coppello, achter dat voorstel gaan staan. Deze Kamer
is in de loop van de parlementaire geschiedenis die daarop volgde tot en met
de discussies over de stadsprovincie Rotterdam – de staatssecretaris
herinnert zich dat, neem ik aan – steeds zwaar verdeeld geweest over
het kiesrecht van niet-Nederlanders voor de provinciale staten. De fractie
van het CDA was daar niet voor, omdat het nationaliteitsbeginsel ingeeft dat
de zeggenschap over buitenlands beleid en over defensieaangelegenheden voorbehouden
moet blijven aan de mensen met de Nederlandse nationaliteit die op grond daarvan
hun stemrecht uitoefenen. Dat was steeds de rode draad in die discussies en
die is er wat de VVD-fractie betreft in feite nog steeds. Dat is het principiële
punt.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Door de voorliggende wetswijziging kan pas worden deelgenomen aan verkiezingen
van de Eerste Kamer als de Grondwet is aangepast. Dat gaat nu iets langer
duren, maar op zich is dat duidelijk. Het amendement van de heer Remkes, dat
wij op grond van de lijn die ik zojuist heb neergelegd in mijn betoog steunen,
geeft aan dat je ook vanaf dit moment de niet-Nederlanders niet het actief
kiesrecht moet geven. Daarmee is het probleem toch opgelost?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ja, maar ik pleit er bij de staatssecretaris ook voor om haar oordeel
over dat amendement te herzien. Dat was ook de invalshoek van mijn betoog.
Om die reden sta ik daar even wat principiëler bij stil. Ik voeg er nog
een argument aan toe. Onze Grondwet spreekt over het toekennen van kiesrecht
aan niet-Nederlanders voor de gemeenteraden. Onze Grondwet spreekt echter
niet over eilandsraden. Ik vind het wel een plezierige constatering dat in
ieder geval de fractie van het CDA en de fractie van de VVD
het op dit punt eens zijn.
 Mevrouw de voorzitter. Ik wil van deze gelegenheid gebruik maken om toch
nog even, uitgaande van de slotverklaring, stil te staan bij enkele wat meer
principiële punten in het hele proces. Dat raakt wat mij betreft ook
de vraag of iets al dan niet controversieel is. Die discussie hebben wij afgelopen
dinsdag gehad. Het eerste probleempunt waar wij tegen aanlopen, is de rechtshandhavingsketen.
Die moet geborgd zijn. Dat geldt ook voor het thema goed bestuur. Wat de VVD-fractie
betreft, spelen hierbij in het bijzonder drie problemen een rol.
 Ik maak deze opmerking in het licht van de aanvankelijke bedoeling dat
de rechtshandhaving een verantwoordelijkheid van het koninkrijk zou blijven.
Dat was in 1993 zo en dat is later in het proces van de zijde van de Nederlandse
regering ook het uitgangspunt geweest, ook omdat wij daar internationaal op
aangesproken kunnen worden. Dat was ook de reden dat de aanwijzingsbevoegdheid
aanvankelijk was opgenomen. Die aanwijzingsbevoegdheid heeft het kabinet evenwel
losgelaten. Nu zou ik over dat enkele feit nog niet eens vallen, als ik de
overtuiging had dat de politieorganisatie goed op orde was en goed geregeld
was in de wetsvoorstellen.
 Dat is echter niet het geval. Er wordt gekozen voor drie korpsen: een
apart korps voor de BES-eilanden, eilanden die op 900 km afstand van elkaar
liggen, voor ongeveer 20.000 inwoners. Er wordt ook gekozen, om dat een beetje
glad te strijken, voor een gemeenschappelijke voorziening, wat in feite niet
meer is dan een veredeld inhuur- en uitzendbureau, en voor een directeur van
die gemeenschappelijke voorziening, die ik in het schriftelijk verslag gekwalificeerd
heb als een generaal zonder leger.
 Het is dus nodig, mevrouw de voorzitter, dat er ten minste voor een wettelijke
verankering van een RST nieuwe stijl wordt gekozen. Ik zeg niet dat dan wat
mij betreft alle problemen weg zijn, maar dat zou wel een belangrijke bijdrage
kunnen leveren. Ik moet constateren dat de Kamer bij de begrotingsbehandeling
een motie heeft aangenomen. Wij weten nog niet wat er met die motie gebeurt.
Ik heb de brief van de staatssecretaris van 1 maart met veel belangstelling
gelezen. Toch blijft er nog heel veel mist hangen. Nu hoef ik daar vandaag
geen klip en klaar antwoord op te krijgen, maar hiermee geef ik wel aan hoe
ik het verdere proces beoordeel en wat de achtergrond was van de opstelling
van de VVD-fractie afgelopen dinsdag.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De heer Remkes haalt een heel belangrijk punt aan. Hij heeft het wel eerder
laten blijken door de opmerking dat, als dit niet goed geregeld is, wat hem
betreft het hele proces verder niet meer zo hoeft. Hij heeft dit wel eens
letterlijk zo gezegd. Ik kan niet anders dan dit onderschrijven. Zou de heer
Remkes mij kunnen uitleggen waarom wij hier nu toch de BES-wetgeving aan het
behandelen zijn? Dat had deze week namelijk wel de steun van de VVD-fractie.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb dinsdag ook gezegd dat ik gewend ben om te kijken naar de inhoud
van wetsvoorstellen. Dat is ook precies de reden dat wij zo gereageerd hebben
aangaande de BES-wetsvoorstellen. Wij hebben namelijk amendementen ingediend.
Als ik het zo bekijk, zullen die amendementen in belangrijke mate door de
Kamer gesteund worden. Dit betekent dat ik, als het om de BES-wetgeving gaat,
in belangrijke mate mijn zin krijg. Dat is ook het doel van iedere politicus.
Zo simpel is het wat mij betreft. Het is niet voor niets, zeg ik tegen de
heer Brinkman, dat ik mijn opmerkingen nu in wat breder verband maak, gelet
op de rijksconsensuswetgeving. De heer Brinkman weet heel goed wat ik daar
afgelopen dinsdag over heb gezegd. Daarom heb ik ook nu gezegd wat ik heb
gezegd. De positie van de fractie van de VVD in het verdere proces is dus
ook duidelijk.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Volgens mij is dat niet het geval. De VVD-fractie heeft namelijk ook gezegd
dat zij op dit punt pragmatisch is, in die zin dat, nu de BES-wetgeving gereed
is, deze gewoon kan worden behandeld. Stel echter dat de rijksconsensuswetgeving
niet naar de zin van de heer Remkes is. Dan kan het zijn dat wij hier vandaag
voor niets vergaderen. Dat is in theorie mogelijk. De heer Remkes heeft die
mogelijkheid bewust opengelaten. Dat zei hij zojuist nog. Ik snap dus niet
dat wij de rijksconsensuswetten niet afwachten. Als die er liggen, dan kunnen
wij die behandelen en daarna kunnen wij de BES-wetgeving behandelen.
 De VVD-fractie doet het voorkomen alsof zij het proces goedvindt. Naar
buiten toe worden er weliswaar nog wat kanttekeningen geplaatst, om te laten
zien dat men wel kritisch is, maar inhoudelijk vindt de VVD het hartstikke
goed. Sterker nog, de VVD-fractie heeft daar bestuurlijke verantwoordelijkheid
voor gedragen de afgelopen periode. Ik begrijp de afweging van de VVD dus
niet. Ik heb aangegeven waarom ik dat niet begrijp. De heer Remkes mag dat
nog eens uitleggen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Volgens mij ben ik helder geweest, maar ik wil er nog wel iets aan toevoegen.
 Ik zie voor de BES-eilanden twee mogelijke routes. Dat is enerzijds de
route waar wij nu mee bezig zijn, op basis van artikel 134 van de Grondwet.
Dat stond in de verklaringen. Daar draagt de VVD-fractie inderdaad politiek-bestuurlijke
verantwoordelijkheid voor. Ik loop daar niet voor weg. Daar toets ik een en
ander wel aan. Daarom heb ik opmerkingen gemaakt over de rechtshandhavingsketen
en in dat kader maak ik ook nog een aantal andere opmerkingen. Anderzijds
is er de route van onafhankelijkheid. Ook die weg is wat mij betreft begaanbaar. Ik heb daarover een vraag aan de staatssecretaris. De
kwestie is ook al gewisseld in een interruptiedebat met de heer Van Bochove.
Stel dat Bonaire over vijf jaar een referendum uitschrijft en dan de onafhankelijkheidsvraag
voorlegt. Is er dan ruimte om daar volledig invulling aan te geven? Ik stel
die vraag ook, omdat daarover afgelopen dinsdag in het gesprek met de eilandsraad
grote verwarring was. Stel dat dezelfde situatie zich over een jaar voordoet.
Stel dat er dan een referendum wordt georganiseerd. De wetgeving is dan misschien
al aangenomen. Welke situatie ontstaat er dan? Stel dat men dan voor onafhankelijkheid
kiest. Heeft de staatssecretaris of het dan zittende kabinet de vrijheid om
dat te honoreren? Komt dat kabinet dan met wetgeving die daartoe moet leiden
en wordt die aan de Kamer voorgelegd, of is die ruimte er niet? Volgens mij
zijn dat vragen die ook collega Brinkman bezighoudt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 De heer Remkes voelt dat perfect aan, maar hij vergeet de derde optie
te noemen. Dat is de optie dat Bonaire vandaag een referendum wil houden.
Dat is een reden temeer om de BES-wetgeving vandaag niet te behandelen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Dat doen wij het spoeddebat er ook maar direct bij, want dat scheelt ook
weer tijd.
 Dat is de verantwoordelijkheid van Bonaire. Die verantwoordelijkheid ligt
hier niet. Die ligt daar. Als men daar morgen een referendum wil organiseren
met een heldere vraagstelling, dan gaat deze Kamer daar niet over. De staatssecretaris
gaat daar ook niet over. Zij stelt zich trouwens ook terecht op dat standpunt.
Dan zullen we op basis van de politieke besluitvorming, die op Bonaire plaatsvindt
naar aanleiding van dat referendum, hier moeten beoordelen wat ons te doen
staat. Ik heb afgelopen dinsdag niet begrepen dat men direct een referendum
wil uitschrijven. Men heeft namelijk aangegeven dat men niet gebruikmaakt
van de mogelijkheid om kroonberoep in te stellen. Verder is het getheoretiseer
en kan ik er weinig mee.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 We zijn het eens over de mogelijkheid van een referendum nu, over een
jaar of over vijf jaar, met bepaalde consequenties. Daarover hebben wij in
mijn termijn ook van gedachten gewisseld. Maar betekent dit volgens de heer
Remkes dat de Nederlandse regering het vervolgens ongeconditioneerd moet uitvoeren?
Of gaat het volgens het normale staatsrechtelijke verdrag? Als men zelfstandig
wil, zullen wij dat voor een belangrijk deel moeten respecteren. Maar wij
hebben volgens de afspraken, waarschijnlijk net als de andere landen binnen
het statuut, het recht om onze opvattingen daarover neer te leggen.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Volkenrechtelijk betekent het wat mij betreft dat als de bevolking op
een van de eilanden kiest voor de onafhankelijkheidsoptie, deze optie moet
worden gehonoreerd.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Het volkenrechtelijk aspect is volgens deskundigen al in 1954 gepasseerd.
Het gaat nu om het staatsrechtelijk aspect.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Daar kijken we inderdaad verschillend tegenaan. Het volkenrechtelijk aspect
is wat mij betreft niet in 1954 gepasseerd. Volkenrechtelijk is mijn interpretatie
van de regelgeving zo, dat op het moment dat de bevolking kiest voor een bepaalde
optie, deze keuze moet worden gehonoreerd. Dat is mijn opvatting, waaraan
ik mij een beetje wil vasthouden.
 
 
 
 De heer
 Van Raak
 SP
 
 De heer Remkes schetst heel terecht het probleem van het referendum: komt
het nou wel of komt het niet? En wanneer komt het? Voor de bevolking op Bonaire
is het allemaal wel erg onduidelijk. Maar wat betekent het voor de wetgeving?
Moet het nog gevolgen hebben of niet? Ik kan mij ook voorstellen, nu het proces
nog duurt, dat we voorlopig een uitzonderingsbepaling in de wet opnemen en
dat we zeggen dat de wetten die we vandaag behandelen pas ingaan op het moment
dat het referendum is geweest. Ik zie ook het gevaar dat de wet nooit zal
ingaan als er nooit een referendum komt. Moeten wij deze mogelijkheid wetstechnisch
bieden of wil de heer Remkes vandaag de wet aannemen en, als er een referendum
komt, de wet aanpassen?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Zo is het precies. Volgens mij ben ik daar volstrekt helder in geweest.
Daarop is ook mijn vraag aan de staatssecretaris gericht. Volgens mij hebben
wij op dit ogenblik zo'n uitzonderingsbepaling niet nodig. Ik wil mij als
wetgever niet laten gijzelen door de vraag of het bestuur op de eilanden wel
of geen referendum organiseert. Ik vind ook dat de Kamer dat niet zou moeten
willen. Op de eilanden is het natuurlijk de afgelopen tijd een behoorlijke
vertoning geweest. Ik wil niet de minste indruk wekken dat ik aan die vertoning
meedoe. Wij moeten dus onze eigen verantwoordelijkheid nemen. Dat is nodig
op grond van het proces en de afspraken die zijn gemaakt. Zo zit ik in het
dossier.
 Ik ben blijven steken in de rechtshandhavingsketen. Ik heb twee elementen
genoemd. Als derde element noem ik Sint-Maarten. Daar is de boel natuurlijk
gewoon niet op orde. De boel is daar ook op 10 oktober 2010 niet op orde.
In de slotverklaring zijn hierover heldere afspraken gemaakt. Ik snap wel
dat pragmatisme soms toeslaat, maar ik wil niet het risico lopen dat wij over
tig jaar worden aangesproken door de Verenigde Staten op omvangrijke mensenhandel,
omvangrijke drugssmokkel of op andere vormen van internationaal georganiseerde
criminaliteit. Ik wil ook niet het verwijt kunnen krijgen dat ik daar op grond
van gammele wetgeving en op grond van een aangepast proces, politieke medeverantwoordelijkheid
voor draag. Dat is ten diepste de achtergrond van de bezwaren die ik op dat
punt heb.
 De VVD-fractie heeft één voorbehoud gemaakt bij de slotverklaring.
Dit voorbehoud betreft het personenverkeer. De Kamer heeft ook de motie-Luchtenveld
aangenomen, die betrekking heeft op toelating en uitzetting van criminele
Antilliaanse jongeren. In het coalitieakkoord is gesproken over volgtijdelijk,
terwijl ik steeds heb gesproken over gelijktijdig. Het kabinet heeft dat niet
gedaan. Het vorige missionaire kabinet heeft een wetsvoorstel van het vorige
kabinet direct ingetrokken. Er is voortdurend gedoe geweest over etnische
registratie en de verwijsindex risicojongeren. Er is nog niets geregeld. De
Kamer kent nog geen wetsvoorstel. U kunt zich voorstellen, mevrouw de voorzitter,
dat dit voor de VVD-fractie een belangrijke hinderpaal is. Het zou, gelet
op de steun die er toen was, een hinderpaal voor een vrij stevig deel van
deze Kamer moeten zijn.
 Een derde element, dat ik nooit onder stoelen of banken heb gestoken,
is dat de VVD-fractie een veel fundamentelere heroverweging van het Statuut
had gewild. Weg met het wurgcontract van nu en kiezen voor duurzame, vele
meer volwassen verhoudingen in het koninkrijk. Daarvoor heb je een ander statuut
nodig. Deze gelegenheid had daarvoor moeten worden gebruikt.
 Aan het vierde element kan de staatssecretaris nog wel iets doen. Financieel
is nog niet alles duidelijk. Wij hebben wel nadere informatie gekregen, maar
ik wil voor de eindbeslissing een financiële plaat zien. Deze Kamer vraagt
daar bij allerhande wetgeving naar. Ik wil die ook in dit opzicht zien. Ik
word namelijk niet vrolijk als wij de conclusie moeten trekken dat het niet
afdragen van pensioenpremies ook na de slotverklaring van 2006 in 2006 en
in 2007 nog is doorgegaan. Daarna wordt de staatssecretaris door de financiële
toezichthouder geconfronteerd met het feit dat de schulden nog zijn opgelopen,
maar dat is wel een signaal dat wij daar niet voetstoots in moeten meegaan.
Wij gaan toch niet in een financieel gat springen waarvan wij de omvang niet
kennen? Dat is ook het punt van de heer Van Raak. Ik ga ervan uit dat bij
het kabinet de politieke bereidheid bestaat om daar iets aan te doen.
 Ik ben overigens sowieso benieuwd naar de stand van het overleg met Bonaire
op dit moment. Ik vond het wel vermakelijk om in de pers te lezen dat men
op Bonaire kennelijk heeft geroepen: chapeau voor het PVV-Kamerlid Brinkman.
Ik dacht toen bij mezelf: als de vos de passie preekt, boer pas op je kippen,
Hero!
 
 
 De heer Brinkman voelt zich uitgelokt.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Nee, ik voel mij niet uitgelokt. Ik wil het standpunt van de vos benadrukken.
Er kunnen ook twee vossen in een hol zitten. Ik hoor de VVD-woordvoerder mooie
verhalen houden over financiën. Die spreken mij heel erg aan. Intussen
zitten wij echter wel met de wetgeving. Collega Remkes maakt dit punt al meer
dan een halfjaar, maar er komt gewoon niets. Er komt niets van stal. Intussen
behandelen wij hier wel de BES-wetgeving. Wanneer is voor de VVD-fractie het
moment aangebroken om te zeggen dat wij met verdere wetgeving stoppen en dat
wij informatie eisen, dat wij willen weten wat het de Nederlandse belastingbetaler
uiteindelijk gaat kosten? Ik geef eerlijk toe dat ik vind dat elk volk het
recht heeft om te bepalen wat het met zijn land wil doen, maar ik zie ook
dat een referendum deze wetgeving zou kunnen vertragen. Dat zou mij heel erg
goed uitkomen na de verkiezingen. Dat is mijn opzet geweest.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Er zijn voor mij twee bepalende momenten. De belastingvoorstellen komen
hier nog aan de orde. Daarom was ik redelijk content met het feit dat beide
fiscale onderdelen uit de aanpassingswetgeving werden gehaald. Op dat moment
wil ik zicht hebben op de financiële plaat voor de BES-eilanden, want
die bepaalt ook welke amendementen wij zullen indienen. Ik ben nog niet in
alle opzichten overtuigd van de wijsheid die in die wetsvoorstellen is neergelegd.
Een tweede moment is de behandeling van de rijksconsensuswetgeving.
 Naast dat grondwettelijke punt wat ik al gemaakt heb, is er in het wetgevingsoverleg
een punt blijven liggen. Ik vind dat daarop bij deze plenaire behandeling
een bevredigend antwoord moet komen. Het gaat om de verhouding met artikel
1 van de Grondwet. Wat kunnen daar de juridische consequenties van zijn? In
het wetgevingsoverleg heb ik gevraagd of het niet wenselijk zou zijn om daar
nog eens goed, onafhankelijk juridisch naar te laten kijken. Ik begrijp best
dat de staatssecretaris dat niet meer vandaag kan regelen, maar die duidelijkheid
moet er wel zijn op het moment dat wij het Statuut plenair behandelen.
 Het missionaire kabinet heeft het voornemen aangekondigd om het Nederlands
en het Fries in de Grondwet vast te leggen. Wat zijn de consequenties voor
het Engels en het Papiamento? In het wetgevingsoverleg heb ik gezegd: alles
overwegende, moet je je de vraag stellen of je aan deze exercitie moet beginnen.
Maar toch, het kan consequenties hebben.
 Dan de onderwerpen abortus, euthanasie en homohuwelijk. In de memorie
van toelichting noemde de staatssecretaris het "precaire maatschappelijke
vraagstukken". Ik zal dat niet ontkennen. Er liggen drie heldere amendementen.
Wat euthanasie betreft heb ik collega Leerdam een vraag gesteld. Wij hebben
goed geluisterd naar de staatssecretaris. Als er vanuit de medische praktijk
iets meer aanpassing in de tijd nodig is, dan ga je dat natuurlijk doen. Dat
is alleen maar verstandig. Op grond van mentale gewenning zijn collega Van
Gent en ik tot de conclusie gekomen om dat ook bij het homohuwelijk te doen.
Maar die duidelijkheid moet nu wel geschapen worden. Men moet weten waar men
aan toe is. Die duidelijkheid werd in het wetgevingsoverleg niet gegeven.
Ik was upset en zeer verontrust toen collega Van Bochove – de staatssecretaris
leek zich daar een beetje bij aan te sluiten – de term "ontwrichtend"
in de mond nam. Dat vond ik doorgeslagen en onverstandig, zeker als je vindt
dat je zaken binnen afzienbare tijd moet regelen. Dat was dus echt een overreactie.
 De staatssecretaris zei "uiteindelijk met een afwijkende voorziening"
te komen. Ik citeer verder: "niet zonder vooroverleg en zonder enige gewenning",
"ben bereid te overleggen" en "ik raad het namens het kabinet dan ook ten
sterkste af". Bij de wetgeving gaf zij wel een paar heldere criteria waarom
dingen wel en niet aangepast moeten worden. Een van die criteria was: niet
adequate Antilliaanse regelingen. Daar wil het kabinet geen politieke verantwoordelijkheid
voor nemen. En juist bij deze onderwerpen is dat voor de VVD-fractie aan de
orde. Over abortus en euthanasie zei de staatssecretaris nog: "Daarmee wil
ik niet zeggen dat dit ook niet op termijn zou kunnen."
 Het niet regelen van deze onderwerpen nu en het totaal op de lange baan
schuiven, is voor de VVD-fractie onaanvaardbaar. Daarvoor moet het kabinet
niet verantwoordelijk willen zijn en deze Kamer nog minder. Het gaat om heel
wezenlijke rechten en niet om plichten voor mensen. Het gaat om gelijke behandeling
van homo- en heteroseksuele stellen. Het gaat om wezenlijke rechten voor vrouwen.
In mijn mening over abortus – collega Leerdam verwees daar ook naar –
ben ik gesterkt toen ons vorige week die afstudeerscriptie werd aangeboden.
Toen bleek weer eens dat ook in die cultuur abortus een veel voorkomend verschijnsel
is, dat het nu door artsen in de illegaliteit gebeurt, en dat mensen die het
niet kunnen betalen zijn gedwongen om allerlei illegale middelen te gebruiken,
die een gevaar voor de volksgezondheid kunnen opleveren. Dat moet door de voordeur door de wetgever op een goede wijze geregeld worden.
 De uitvoeringsorganisatie voor de pensioenen is in het wetgevingsoverleg
een belangrijk punt geweest. Het kabinet heeft het groene licht gekregen.
Eerlijk gezegd leidt de correspondentie die ons na die tijd bereikte bij mij
wel tot een vraag. Daar zat een brief van de minister van BZK bij van 18 augustus:
"... het beste ondergebracht kan worden bij een professioneel en privaat uitvoeringsbedrijf".
Daarmee was ik het zeer eens. Maar de daarop volgende zin luidde als volgt:
"Het zou mijn voorkeur hebben als dit uitvoeringsbedrijf voortkomt uit het
huidige APNA." Als de staatssecretaris er behoefte aan heeft om dat recht
te zetten, zou ik dat zeer op prijs stellen, want tegen de achtergrond van
het wetgevingsoverleg heeft dit wel mijn verbazing opgeroepen. Wat is de stand
van zaken met betrekking tot het corruptieonderzoek Bonaire? Ik overweeg een
motie in te dienen over de pensioenregeling voor ambtenaren en politieke ambtsdragers.
Die mogen niet royaler zijn dan hier in Nederland gebruikelijk is. Je kunt
rekening houden met koopkrachteffecten, maar misschien kan de staatssecretaris
daar ook nog een beschouwing aan wijden. Collega Van Bochove heeft mij nog
gevraagd waarom het amendement over integriteit met betrekking tot gemeenschappelijke
regelingen is ingediend. Dat amendement heb ik ingediend omdat ofwel in de
memorie van toelichting, ofwel in de nota naar aanleiding van het verslag
gezegd is dat het niet nodig is, niet zozeer omdat het wettelijk al afdoende
geregeld was, maar veel meer omdat die gemeenschappelijke regeling eigenlijk
over niets gaan. Voor zover ik het kan overzien is dat niet het geval. Dit
is voor mij geen principieel punt. Ik wil wel dat de integriteit goed geregeld
wordt, waarover wij volgens mij niet van mening verschillen.
 Ten slotte is er nog een amendement – collega Leerdam verwees daarnaar –
dat inmiddels is omgezet in een amendement-Remkes/Leerdam, over de zware voorhang
op het terrein van zorg en sociale zekerheid. Dat zijn wel zulke belangrijke
zaken dat daarbij parlementaire betrokkenheid moet zijn geborgd.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Met betrekking tot het laatste punt: ik heb dat amendement ook met belangstelling
gelezen. Volgens mij hebben wij dat uitgebreid in het wetgevingsoverleg gewisseld,
waarbij aan de orde is geweest dat die voorhang er nadrukkelijk moet zijn.
De staatssecretaris heeft dat ook expliciet toegezegd in het wetgevingsoverleg.
Volgens mij maakt dat deel uit van het totale pakket, en ligt er dus de toezegging
dat er wat gebeurt. Wilt u dit amendement slechts ter meerdere zekerheid?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Er is gekozen voor een lichte voorhang, en dat is mij niet genoeg.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Deze dag na de verkiezingen is voor ons als PVV eigenlijk
een prachtige dag, maar dat neemt niet weg dat ik hier toch mijn grote teleurstelling
moet uitspreken over het feit dat wij hier vandaag deze wetgeving staan af
te ronden. Een aanzienlijke minderheid van de Tweede Kamer die van mening
is dat de nieuwe regering moet beslissen over deze materie, wordt zomaar even
aan de kant geschoven. Over parlementaire normen en waarden gesproken. Angst
voor de stembus lijkt hier de primaire leidraad van vele partijen te zijn.
Er zijn vele argumenten aan te dragen om deze BES-wetgeving wat ons betreft
in de ijskast te zetten: procedurele, constitutionele en inhoudelijke redenen.
Laat ik beginnen met de procedurele redenen.
 Wij hebben te maken met de BES-wetgeving en de rijkswetgeving die elkaar
overlappen en wat ons betreft niet los van elkaar kunnen worden gezien. Er
is besloten om de behandeling van de BES-wetgeving, het kleinere gedeelte
van het raamwerk van de staatkundige hervormingen, eerder te behandelen dan
de verschillende rijkswetten, het grotere kader. Dit is volgens ons pertinent
de foute volgorde. Indien de Tweede Kamer de BES-wetgeving aanneemt, kan deze
gewoon niet worden ingevoerd zodra de wijzigingen van de rijksconsensuswetgeving
zijn ingevoerd. Hier komt bij dat het niet aannemelijk lijkt dat de rijkswetgeving
voor de Tweede Kamerverkiezingen op 9 juni door het parlement wordt geloodst,
ondanks het feit dat de behandeling van de rijkswetten als het aan dit kabinet
ligt, gewoon doorgaat. Aangenomen BES-wetgeving die is achterhaald door een
nieuwe politieke realiteit zou het gevolg kunnen zijn. De nieuwe Kamer moet
dan wel het andere en ook grotere deel, namelijk de rijkswetgeving, gaan behandelen,
terwijl zij op dat moment wellicht niet meer achter het staatkundig proces
staat. Met andere woorden: het zou zomaar kunnen dat wij hier een dag voor
niets zitten.
 De PVV vindt dit dus echt een heel vreemde gang van zaken. De Antilliaanse
premier De Jongh-Elhage en de verschillende partijen die voor deze behandeling
zijn, zijn van mening dat vertraging van het proces het vertrouwen van de
Antillianen in goed en deugdelijk bestuur kan ondermijnen. Deugdelijk bestuur,
ik moet er een beetje om lachen bij de Antillen, maar dat is wat anders. Ik
zou eerder zeggen dat de corrupte Antilliaanse politieke elite bang is voor
onze verkiezingen, bang dat de schuldensanering van 1,5 mld. niet doorgaat.
Deze schulden hebben de politici onder andere opgebouwd door hun eigen pensioenpremies
jarenlang bewust niet af te dragen, premies die middels de schuldensanering
nu de Nederlandse belastingbetaler voor zijn rekening dreigt te moeten nemen.
Zo is het en niet anders.
 De PVV stelt dat de aankomende patstelling in de politiek na de verkiezingen
juist tot verbetering van het vertrouwen zou kunnen leiden. Naar haar mening
moeten de BES-wetgeving en de rijkswetgeving integraal door een nieuw gekozen
Kamer worden behandeld. Dit leidt juist ook tot duidelijkheid voor het Antilliaanse
volk. Er zal eerst consensus moeten komen met betrekking tot die rijkswetgeving
voordat wij verder kunnen gaan met de BES-wetgeving. Ik verneem hierop graag
de reactie van de staatssecretaris.
 Voor de PVV is het duidelijk waarom een partij als de PvdA graag wil doorgaan
met deze wetgeving. Ze wil gewoon graag een wit voetje halen bij het Antilliaanse
stemvee in het kader van de naderende verkiezingen. Na de stembiljetten en
posters in het Arabisch weten wij tenslotte dat zij er alles voor over heeft
om de stem van de Antilliaanse Nederlander ook binnen te halen. Echter, de
PVV vraagt zich wel af waarom toch de VVD zo graag door wil gaan met deze
staatkundige hervormingen. Ik heb gezien dat de VVD het laatste jaar na het
vertrek van de heer Kamp naar Bonaire, kritisch was op het punt van de Antillen.
Maar het was volgens mij gemaakte kritiek. Die was niet echt.
Daar waar er zelfs een "commonwealth"-structuur werd geopperd en er veel vraagtekens
werden gezet bij de politie, het hof en de verandering van het statuut, liet
men het allemaal wel gewoon gewillig door zijn vingers glippen en staan wij
hier gewoon de BES-wetgeving, ook met toestemming van de VVD, af te handelen.
Van een partij die prat gaat op zuinig omspringen met geld en kijken naar
het Nederlandse belastinggeld en het belang daarvan, had ik iets anders verwacht.
 Dan het constitutionele aspect, mooi verwoord door professor Elzinga van
de Rijksuniversiteit Groningen. De PVV is van mening dat nieuwe of lopende
herzieningen van de Grondwet niet door demissionaire kabinetten kunnen worden
behandeld. De kiezer moet zich nu uitspreken over deze materie. Daarom is
het controversieel verklaren van deze wetgeving de enige juiste keuze. De
PVV is van mening dat deze staatkundige veranderingen binnen het koninkrijk
moeten worden doorgevoerd door een capabele en levensvatbare Nederlandse regering,
die volop vertrouwen heeft van de Nederlandse bevolking. Wijzigingen van het
statuut of de voorgestelde grondwetsherziening in het kader van de BES-wetgeving
zijn dan ook aspecten waar deze staatssecretaris zich niet meer mee mag bemoeien.
Het is onbestaanbaar dat het statuut, dat volgens alle andere politieke partijen,
maar niet volgens de PVV, zelfs boven de Nederlandse Grondwet staat, onder
een demissionair kabinet wordt behandeld, direct of indirect. Er is een grote
minderheid van in ieder geval PVV, SP en in dit geval ook de VVD die deze
rijkswetten op de onderdelen politie, hof en het statuut, controversieel wil
verklaren. Is dat dan geen substantiële minderheid waar rekening mee
moet worden gehouden, ook volgens ons ongeschreven staatsrecht? Een demissionaire
Kamer der Staten-Generaal zou democratisch genoeg moeten zijn om dit in te
zien en zou niet over haar graf heen mogen regeren. Inderdaad, mijnheer Van
Bochove, dat is ook gericht aan de grootste partij in deze Kamer. Waarom denkt
de staatssecretaris dat zij wel de legitimiteit heeft om de BES-wetgeving
er door te duwen? Is zij niet van mening dat de nieuwe Kamer zich moet uitspreken
over de staatkundige hervormingen in de nabije toekomst?
 
 
 De heer Van Bochove heeft een vraag voor u.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Geen vraag, maar een constatering. Deze Kamer is helemaal niet demissionair.
Hoe komt u daar toch bij, mijnheer Brinkman? Wij doen gewoon ons werk.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Formeel zijn wij niet demissionair, maar als wij niet meer de mogelijkheid
hebben om dit kabinet te controleren op wetgeving die het wil indienen, is
dat een facet van demissionair zijn, waarin wij dat wel zijn. Ik zal het maar
gewoon eerlijk zeggen, mijnheer Van Bochove, want dat weet u ook. Wij zouden
in dit land een scheiding der machten hebben, maar die machten vloeien in
werkelijkheid nog wel eens in elkaar over. Dan weet u als lid van een bestuurderspartij,
heel goed wat ik daarmee bedoel. Dat is iets wat het publiek niet kan zien.
Dat zien alleen de ingewijden. Dat is iets waar ik geen goedkeuring aan kan
geven. Wij zitten er nu gewoon mee dat dit demissionaire kabinet deze stroom
van wetgeving door wil laten gaan omdat het graag die structuur wil realiseren.
U gaat daarin mee. Dat vind ik erg jammer.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Voor alle duidelijkheid: dit demissionaire kabinet wil deze wetgeving
niet door laten gaan – dat hebben wij uitgebreid gewisseld – maar
de Kamer wil dat. De Kamer kan namelijk gewoon haar werk doen op basis van
de voorstellen die er liggen. Deze week is eerder al uitgediscussieerd dat
wij de voor- en nadelen daarvan en de opvattingen van de verschillende partijen
hebben afgewogen. Wij zijn in meerderheid tot de conclusie gekomen dat wij
deze wet kunnen behandelen. Daar is niets onoorbaars aan en dat is gewoon
in het openbaar gebeurd. Ik begrijp het punt van de heer Brinkman dan ook
volstrekt niet.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Als de heer Van Bochove goed naar mijn woorden had geluisterd, had hij
gehoord dat ik heb gezegd dat er contacten zijn, uiteraard, tussen de CDA-bewindslieden
en de CDA-fractie. Volgens mij heb ik dat duidelijk aangegeven. Dat is hetgeen
waarop ik doel. Hij hoeft nu dan ook niet de vermoorde onschuld te spelen,
want dat is precies wat ik bedoel.
 
 
 Kort, mijnheer Van Bochove.
 
 
 
 De heer
 Van Bochove
 CDA
 
 Uiteraard zijn er contacten tussen de CDA-bewindslieden en de CDA-Kamerleden.
Het zou raar wezen als die er niet zouden zijn. Wij spreken elkaar bijna dagelijks
in de stad en op allerlei plekken. Daar maken wij ook helemaal geen geheim
van. Er is afgelopen week in deze Kamer plenair in een interventie tussen
de Kamer en de voorzitter nog eens nadrukkelijk gewisseld dat de Kamer bepaalt
wat wij hier wel en niet behandelen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 In dit geval doen de fracties van de voormalige coalitie precies datgene
wat het kabinet wil. Daar is inderdaad, zoals de heer Van Bochove ook zegt,
regelmatig contact over. Dank u wel, mijnheer Van Bochove voor deze erkenning.
 Professor Elzinga sluit zijn betoog af met de volgende zin. "Zou de Kamer
desondanks toch besluiten om de betreffende wetgeving af te handelen, dan
is dat een precedent zonder weerga dat tot tal van constitutionele spanningen
zal leiden." Dat is toch een behoorlijk schokkende uitlating. Ik hoor hierop
graag een reactie van de staatssecretaris.
 Ook de kiezers op de Antillen hebben het recht om hun mening te geven.
Daarom moet eerst een referendum op Bonaire doorgang vinden. Wij komen hier
vandaag nog over te spreken in een spoeddebat, maar ik wil hier aangeven dat
Bonaire, wat de PVV betreft, recht heeft op een referendum. De PVV vindt het
onbestaanbaar dat de gouverneur van de Nederlandse Antillen de bewoners dit
recht ontneemt. Zij moeten een eigen opinie kunnen geven over de staatkundige
hervormingen die op de agenda staan voor hun eiland, namelijk de aansluiting
als openbaar lichaam bij Nederland. Zoals bekend is de PVV een groot voorstander
van directe democratie. De wens van voormalig gekolonialiseerde gebieden tot
meer zelfstandigheid mag nooit belemmerd worden. Deze mogelijke belemmering
is zelfs flagrant in strijd met bescherming die internationale wetgeving deze
eilanden biedt. Wat ons betreft mag Bonaire, indien het dat wenst, elk jaar
een referendum houden. De wens tot onafhankelijkheid mag niet
vanuit Nederland noch door een gouverneur negatief beïnvloed worden.
Dat neemt niet weg dat de PVV uiteraard voor totale onafhankelijkheid van
die eilanden is, waarbij in ieder geval alle eilanden op termijn uit het Koninkrijk
der Nederlanden zouden moeten worden geplaatst.
 Ik kom nu op de inhoudelijke redenen voor de PVV om deze BES-wetgeving
af te wijzen. De PVV is voor totale onafhankelijkheid van de overzeese eilanden.
Zowel de Antilliaan als de Nederlander is door een traject van totale onafhankelijkheid
beter af. Ik heb daar eerder een aantal voorbeelden van aangehaald. Dat is
in de eerste plaats vanuit het oogpunt van de Antilliaan. De vrijheid om je
eigen land te besturen, is één van de grootste vrijheden die
een volk zich kan wensen. In de loop der tijd zijn de eilanden in handen geweest
van verschillende Europese mogendheden waarbij de bevolking geen kans kreeg
om haar eigen land te besturen. Al in 1499 landden Alonso de Ojeda en Amerigo
Vespucci namens Spanje op Bonaire. In 1633 veroverde Nederland het eiland
op de Spanjaarden. Andere eilanden hebben een vergelijkbare geschiedenis,
waarbij ze bijna 400 jaar lang als eilanden afhankelijk bleven van hun Nederlandse
kolonisator. Vanaf de Tweede Wereldoorlog kwam er een andere kijk op die verhouding
tussen Nederland en zijn koloniën. Koningin Wilhelmina kondigde in 1942
via Radio Oranje al een proces van zelfstandigheid aan voor de overzeese gebiedsdelen.
 Na honderden jaren van afhankelijkheid zou je denken dat de overzeese
gebieden nu toch wel eindelijk complete onafhankelijkheid zouden willen nastreven.
Niets is echter minder waar. De BES-eilanden hebben in samenspraak met hun
moederland gekozen voor de optie van integratie. Men verkoopt liever zijn
autonomie dan trots, vastberaden en onafhankelijk de toekomst in te gaan.
Een gemiste kans voor de bewoners van de eilanden, hoe je ook mag denken over
de totstandkoming daarvan! Zoals bekend, ben ik ervan overtuigd dat dit vooral
komt door de corrupte politieke elite die het volk, wat dat betreft, knecht.
 Het argument van voortdurende slavernij willen wij gewoon nooit meer horen,
aangezien deze eilanden nu vrijwillig voor deze rekolonisatie hebben gekozen.
Met deze keuze maken de BES-bewoners overigens onterecht gebruik van een misplaatste
wederkerigheid in de interpretatie van de internationale wetgeving. Internationale
wetgeving beschermt ruim gezegd de wens van voormalig gekoloniseerde gebieden
tot onafhankelijkheid, maar het thuisland mag deze wens niet negeren en mag
niet dwars gaan liggen. Het is echter niet zo dat de voormalig gekolonialiseerde
gebieden maar mogen knippen wat ze willen en dat het thuisland deze wens maar
heeft te eerbiedigen. Nederland heeft geen schulden uit het verleden noch
in de toekomst bij de Antillen. Het kan niet zo zijn dat vanuit de BES-eilanden
gezegd mag worden: Nederland, wij willen bij u horen en u gaat maar voor ons
zorgen. Dit recht hebben de Antillen niet zonder dat de Nederlandse belastingbetaler
zich daarover kan uitspreken.
 In de uitvoering van deze BES-wetgeving wordt bijvoorbeeld gesproken over
de hoogte van de sociale voorzieningen. Iedereen weet dat de levensstandaard
op de BES-eilanden anders is dan die in Nederland. Een aanspraak op een gelijke
hoogte van die sociale voorzieningen zou de bewoners van de BES-eilanden onevenredig
veel voordeel geven. Aan de andere kant willen de BES-eilanden niet al onze
wetgeving overnemen. Exemplarisch hierbij is het homohuwelijk, waar zojuist
ook door de heer Remkes over gesproken is. Ze willen dit homohuwelijk eigenlijk
gewoon niet uitvoeren. Ze willen het niet hebben. Met andere woorden, wel
de lusten, het geld, maar niet de lasten. Overigens gaat deze vergelijking
voor PVV-begrippen niet op, want hiermee zou het homohuwelijk met een last
worden vergeleken. Dat zou ik niet op mij willen nemen. Dit zijn zaken die
allemaal nog moeten uitkristalliseren. Het lijkt mij echter dat dit in optima
forma door een nieuwe Tweede Kamer zou moeten gebeuren. Waarom moeten wij
dit nu behandelen?
 Vanuit het oogpunt van de individuele Nederlander betekent dit het volgende:
simpelweg betaalt hij momenteel de rekening voor de staatkundige verhoudingen
in het koninkrijk. De nieuwe staatkundige hervormingen maken de situatie voor
hem of haar nog erger. Duizenden ambtenaren zijn bezig geweest om deze nieuwe
wetgeving mogelijk te maken en zelfs in de toekomst te gaan implementeren.
Er zijn honderden miljoenen euro's gespendeerd en tientallen vragen aan de
staatssecretaris gesteld om hoeveel geld het precies gaat. Daar krijgen wij
geen antwoord op. Voor drie kleine eilandjes met enkele duizenden inwoners
moet een gigantisch pak met nieuwe regelgeving worden ingevoerd en moet een
half leger aan ambtenaren naar de eilanden worden gestuurd. Aan de gewone
Nederlander valt dit allemaal niet meer uit te leggen. Daarnaast wil de Nederlandse
bevolking niet met haar belastinggeld meebetalen aan die corrupte politici,
die er op hun eigen eilanden – prachtige eilanden met veel mogelijkheden –
met alle respect een janboel van maken. De PVV praat al drie jaar over zelfverrijking,
corruptie en het doelbewust niet afdragen van pensioengelden. Het volk roert
zich. De Nederlandse belastingbetaler moet het maar accepteren, maar gaat
het niet accepteren. De Nederlandse belastingbetaler verdient het om zich
tijdens de nieuwe verkiezingen te kunnen uitspreken over dit elitaire project
van de staatssecretaris van BZK, waar overigens ook andere partijen, de VVD
incluis, hun hand in hebben gehad. Zoals men weet, is het slotakkoord in november
2006 onder aanvoering van de toenmalige VVD-bewindsman Atzo Nicolaï ondertekend.
Stilletjes is dat akkoord toen geen gesprekspunt geweest in de verkiezingsstrijd.
De ophef over dat akkoord is pas gekomen na de verkiezingen. Het is een schande
dat Jan met de pet geen stem heeft in de besluitvorming over dit traject.
Laten wij deze staatkundige hervormingen inzet maken van de komende Kamerverkiezingen.
Dat is toch de essentie van onze democratie? Het kan niet zo zijn dat een
demissionair kabinet deze boel door de strot van de belastingbetaler duwt.
Het zijn uiteindelijk de Nederlandse belastingbetalers die de eilanden straks
met honderden miljoenen euro's per jaar in stand gaan houden. Geef hun een
stem!
 Nederland mag op 9 juni opnieuw naar de stembus. Waarom vragen wij
niet direct aan de kiezer een mening over dit traject? Het wetsvoorstel Wet
openbare lichamen BES en allerlei andere wetsvoorstellen staan op de agenda
om plenair afgerond te worden. Men begrijpt dat de PVV dit gehele proces wil
stoppen. De stem van het Nederlandse volk moet eerst gehoord worden. De inzet
van de PVV zal zijn dat er een traject gestart moet worden dat maar één
resultaat kan hebben: complete onafhankelijkheid voor alle eilanden, de Antillen
uit het koninkrijk en, heel belangrijk, stopzetting van de
schuldensanering. Die 1,5 mld. kan Nederland goed voor zichzelf gebruiken.
Misschien moeten de Antillen maar eens zelf belasting heffen, hun openstaande
belastingen innen en deze niet als wisselgeld voor allerlei corrupte deals
gebruiken. De PVV zal dan ook tegen de voorliggende wetgeving stemmen.
 Mijn laatste vraag aan de staatssecretaris is de volgende. Hoe staat het
met het onderzoek naar corruptie onder bestuurders op Bonaire?
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik heb een slotvraag aan de heer Brinkman. Ik begrijp dat hij een opmerking
heeft gemaakt over dat vanmiddag over het wetsvoorstel en de amendementen
gestemd moet worden. Als gevolg daarvan kunnen allerlei beelden ontstaan.
Die wil ik echter absoluut niet in de wereld hebben. Zou de heer Brinkman
het als enige tegemoetkoming ervaren als wij niet hedenmiddag stemmen, maar
aanstaande dinsdag, zoals wij altijd doen?
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Heb ik daarover wat gezegd? Nou, ik vind het echt een geweldige tegemoetkoming.
De heer Remkes maakt mij en de Nederlandse belastingbetaler daarmee geweldig
blij. Geweldig. Ik val helemaal stil. Ik ben onder de indruk.
 
 
 
 De heer
 Remkes
 VVD
 
 Ik doe alles om het collega Brinkman naar de zin te maken!
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Voorzitter. In januari is er gedurende twee dagen wetgevingsoverleg gevoerd
over de BES-wetten. Ik zeg nu maar meteen dat de fractie van GroenLinks nog
steeds vierkant achter het wetgevingsproces staat dat naar haar stellige verwachting
zal leiden tot het openbaar bestuur dat iedere BES-burger verdient. Ik zal
vandaag mijn bijdrage van januari niet herhalen, maar ik zal er enkele highlights
uitlichten. Verder zal ik – net als ik tijdens het wetgevingsoverleg
heb gedaan – de uitgangspunten van GroenLinks kort schetsen. Daaruit
blijkt waarom zij dit proces is ingegaan, waarom zij het tot nu toe heeft
gesteund en waarom het zo belangrijk is dat de schulden worden gesaneerd opdat
er een goede nieuwe start kan worden gemaakt.
 Voor de fractie van GroenLinks staat in het hele proces het belang van
de burger voorop. Hierover is de afgelopen maanden en jaren veel gesteggeld.
De staatkundige verhoudingen dienen in essentie geen ander doel dan het tot
stand brengen van goed bestuur. Mijn fractie kiest voor transparantie, integerheid
en controleerbaarheid. Die elementen moeten centraal staan. De BES-burger
moet kunnen zien waar wij het voor doen. Dat is hard nodig, want in de afgelopen
jaren is al heel wat humanitaire en ecologische ellende de revue gepasseerd.
Ik ben er "deep down inside" van overtuigd dat hierin verbetering moet komen.
Ik verwijs bijvoorbeeld naar de koraalriffen bij Bonaire die werden verziekt
door rioollozingen, het vliegveld van Bonaire waar de veiligheid niet optimaal
was gegarandeerd, maar ook naar zaken als gezondheidszorg, sociale zekerheid,
onderwijs en veiligheid die door de overheid op een hoog niveau moeten worden
gebracht. De burgers moeten dit aan den lijve kunnen ervaren, want zij maken
ook deel uit van ons koninkrijk. In dit ene koninkrijk moeten duurzaamheid
en sociaaleconomische omstandigheden op orde zijn. Ook overzee moeten de mensen
goed geschoold worden, aan het werk kunnen en een toekomst kunnen opbouwen
in een veilige en duurzame omgeving.
 Wij moeten nu samen de kans grijpen om een fundamentele breuk met het
verleden tot stand te brengen. Ik heb een aantal weken geleden vragen gesteld
over vermeende corruptie op Bonaire. Die vragen zijn beantwoord voor het wetgevingsoverleg
in januari jongstleden. Ik ben benieuwd naar de stand van zaken. De staatssecretaris
heeft geantwoord dat zij navraag zou doen naar de juistheid van de berichtgeving.
Als die waar was, zou dat niet worden geaccepteerd en zou worden overwogen
om – net als op Aruba – een onafhankelijk onderzoek te doen naar
die vermeende corruptiepraktijken op Bonaire. Dit soort geruchten zijn niet
goed. Als ze niet waar zijn, moet dat worden aangetoond en als ze wel waar
zijn, moeten die praktijken worden aangepakt. Ik krijg graag helderheid hierover.
 Ik heb al gezegd dat ik enkele highlights van de wetgeving naar voren
zal halen. Ik wil beginnen met het homohuwelijk. Op de BES-eilanden is grote
commotie ontstaan over het voorstel om uiteindelijk het homohuwelijk mogelijk
te maken, net als in Nederland. Begrijp mij goed: mensen hoeven niet te trouwen
met iemand van hetzelfde geslacht maar dit moet wel mogelijk zijn. Het lijkt
nu net alsof mijn fractie iedereen daartoe wil dwingen, maar dat is zeker
niet het geval. Ik kan mij die commotie wel enigszins voorstellen en wij moeten
daar zorgvuldig op reageren. Mijn fractie heeft er nooit doekjes om gewonden:
iedereen in dit koninkrijk is gelijkwaardig, of hij nu in Coevorden, Kranendijk
of Lelystad woont. Die les hebben wij in ons gemeenschappelijke, soms pijnlijke
verleden geleerd en die moeten wij nu, op dit historische moment in de praktijk
brengen. Daarom heeft GroenLinks zich bijvoorbeeld ook principieel tegenstander
verklaard van de Verwijsindex Antillianen. Wie redeneert vanuit de gedachte
dat Antilliaanse burgers blijkbaar een bijzonder soort burgers zijn, slaat
volgens ons de plank volledig mis.
 Uit deze principiële benadering vloeit ook voort dat iedereen overal
in dit koninkrijk op gelijke titel en ongeacht hetero- of homoseksuele gerichtheid
in het huwelijk moet kunnen treden. Wie zich daartegen verzet, verzet zich
tegen de gedachte van fundamentele gelijkwaardigheid en accepteert het bestaan
van het tweederangsburgerschap. Juist zij die zich met recht en reden in het
verleden tweederangsburgers mochten voelen of van wie het burgerschap zelfs
helemaal werd ontkend, weten dat het een dure plicht is om dit te voorkomen.
 
 Voorzitter: 
 Verbeet
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Even over die verwijsindex. Ik ken de GroenLinksfractie als een fractie
die altijd nadenkt over de sociale omstandigheden die ertoe leiden dat mensen
bijvoorbeeld de criminaliteit ingaan, werkloos raken of geen goede opleiding
krijgen aangeboden of hebben genoten. Om die omstandigheden te achterhalen,
is het misschien juist wel van belang om in ieder geval te vragen welke nationaliteit
iemand heeft. We weten namelijk allemaal dat bijvoorbeeld de Antilliaanse jongeren overmatig veel in de criminaliteit zitten in vergelijking
met autochtone jongeren. Om dat op te lossen moet je wel weten dat het om
Antillianen gaat. Is dat simpele feit niet voldoende voor u? De PVV wil gewoon
gevangenissen bouwen en zwaarder straffen, maar u kunt op die manier lekker
aan de slag met uw sociale zaakjes en al uw projectjes. Is dat ene feit dan
geen aanleiding voor u om die nationaliteit toch te laten administreren?
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Laat ik er dit van zeggen: met dit soort Prinzipienreiterei zullen we
de problemen in ieder geval niet oplossen.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Nu in het Nederlands graag! We spreken hier volgens mij Nederlands, geen
Duits.
 
 
 Meestal wel, maar wel allerlei soorten, als ik zo vrij mag zijn.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 Ik weet dat de heer Brinkman zijn talen kent, dus ik dacht dat hij me
wel zou begrijpen. Met deze term bedoel ik "principieel gemillimeter". Ik
kan er ook andere woorden voor gebruiken, maar dat vind ik niet netjes. In
elk geval lossen we daar de problemen niet mee op.
 Die Verwijsindex Antillianen heeft tot grote problemen geleid. Er waren
al allerlei mogelijkheden om speciale projecten voor Antillianen op te zetten
voordat de discussies rondom de verwijsindex plaatsvonden. Antillianen namen
daaraan overigens ook echt deel.
 Natuurlijk ben ook ik ervoor om naar concrete oplossingen te zoeken. Ik
steun de heer Brinkman daarbij volledig, maar de GroenLinksfractie zit zeker
niet op dit soort schisma's binnen het koninkrijk te wachten. Dat weet hij
ook. Als hij verder serieuze sociale projecten enigszins denigrerend afdoet
als sociale projectjes, dan is dat meer zijn probleem. Ik los problemen liever
op.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Mevrouw Van Gent spreekt zichzelf nu wel erg tegen. Juist de mensen uit
het veld en uit die sociale projectjes hebben er problemen mee dat ze niet
kunnen achterhalen of iemand nou wel of niet Antilliaans is en van welk eiland
hij komt. Als ze dat weten, kunnen ze daar namelijk een vervolgactie op richten.
Ik probeer dus alleen maar een beetje sociaal mee te denken met mevrouw Van
Gent. Waarom wil zij niet gewoon administreren waar iemand vandaan komt als
ze die projecten dan toch zo belangrijk vindt? Dat lijkt me niet meer dan
logisch.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Gent
 GroenLinks
 
 De heer Brinkman en ik zijn het op dit punt oneens. Laat ik het nog wat
breder trekken: de PVV-fractie en de GroenLinksfractie zijn het op dit punt
oneens. Dat gebeurt ook wel eens op andere punten, ik kan er verder wel van
slapen.
 Voorzitter. Ik was gebleven bij het homohuwelijk. Mijn amendement hierover
is inmiddels aangepast met de bepaling dat de regeling uiterlijk twee jaar
na de transitiedatum wordt ingevoerd. Maar laat ik duidelijk zijn: hoe eerder,
hoe beter! Het is namelijk van groot belang dat het niet eindeloos wordt uitgesteld
en dat wij er aan het einde van de periode niet achterkomen dat er nog iets
moet worden geregeld met de eilanden. Ik krijg graag een reactie van de staatssecretaris,
want die termijn van twee jaar heb ik ook opgenomen om aan haar gevoelens
en opmerkingen tegemoet te komen. Verder vind ik het natuurlijk van groot
belang dat een meerderheid van de Kamer zich positief over het amendement
kan uitspreken. Wij willen wel degelijk ook hier de druk op de ketel houden.
 De beroering rondom het homohuwelijk laat ook zien dat men daar waarschijnlijk,
net zoals in Nederland, nog een lange weg te gaan heeft voordat homoseksualiteit
volwaardig geaccepteerd wordt en verwordt tot een non-issue. Het lijkt mij
dan ook goed dat de Nederlandse en Antilliaanse autoriteiten zich inzetten
voor homoacceptatie en -emancipatie. Ik krijg graag een reactie van de staatssecretaris
hierop, want ik overweeg in tweede termijn een motie hierover in te dienen.
 Ik kom nu op het onderwerp abortus. Enkele weken geleden heb ik samen
met de heer Remkes schriftelijke vragen gesteld over de verschrikkelijke gezondheidsrisico's
die Antilliaanse vrouwen lopen als zij illegaal hun zwangerschap onderbreken.
Zoiets vindt ook plaats binnen ons koninkrijk. De gedachte aan kruidenmengsels,
aan zware chemische middelen en aan gehannes met breinaalden maakt mij regelrecht
onpasselijk. Alleen al vanuit humanitaire overwegingen vind ik het onbestaanbaar
dat wij Antilliaanse vrouwen letterlijk laten aanklooien. Vanwege het onparlementaire
karakter van het woord "aanklooien" verander ik dat graag in "aanmodderen".
Voor deze humanitaire ellende is er slechts één oplossing: legaliseer
abortus en zorg ervoor dat die onder goede medische omstandigheden plaatsvindt.
Ik zou bijna de leus "baas in eigen BES-buik" willen gebruiken. Wij hebben
het amendement nu zodanig geformuleerd dat wij die legalisering toch binnen
uiterlijk één jaar goed geregeld willen hebben. Bij het wetgevingsoverleg
hebben wij erover gediscussieerd dat je een aantal dingen in orde moet brengen
om die mogelijk te maken. De gezondheidsrisico's zijn op dit moment zodanig
dat eigenlijk geen minuut langer gewacht kan worden met het zetten van stappen
om dit in orde te brengen. Ik ben ervan overtuigd dat de staatssecretaris
hierop een reactie geeft, want het amendement ligt er.
 Ik kom nu op de milieubescherming. Het is natuurlijk geen verrassing dat
de GroenLinksfractie ook vandaag weer aandacht daarvoor vraagt. Ik weet dat
Curaçao en de Islaraffinaderij vandaag niet op de agenda staan. Wij
hebben echter de berichten gelezen dat gisteren een technisch defect is opgetreden
bij de Islaraffinaderij. Als je bij de Isla hoort dat het gaat om een technisch
defect, moet je altijd gaan opletten. Er scheen ook een staking te zijn. Het
is nog niet helemaal duidelijk hoe wild die was, maar er heeft wel een werkonderbreking
plaatsgevonden omdat ook werknemers zich meer zorgen beginnen te maken over
de toekomst van de raffinaderij en het uitvoeren van het onderhoudscontract.
Ik heb deze week vragen daarover gesteld. Ik stel dit aan de orde omdat de
staatssecretaris er misschien al iets erover kan zeggen. Anders maak ik zo
een nieuw setje schriftelijke vragen om opheldering daarover te vragen. Als
wij het minder bureaucratisch kunnen regelen, is mij dat echter heel erg lief.
 Ik ben begonnen met deze opmerking omdat deze aangeeft hoe essentieel
het beschermen van natuur en milieu en goede milieuregels zijn, ook overzee.
Wij moeten dit echt goed regelen, want wij kunnen de bewoners niet opzadelen
met vieze lucht, slechte voorzieningen en aantasting van de soms beeldschone natuur die ook heel erg kwetsbaar is. De Antillen en Aruba –
ik zei het net al – zijn met hun natuur en cultuur regelrechte sieraden
van het koninkrijk. Dat mag hier ook wel gezegd worden. Als wij over de Antillen
en Aruba spreken, gaat het immers bijna altijd over problemen, maar er zijn
natuurlijk ook wonderschone zaken waarop wij samen trots moeten zijn en die
wij samen moeten behouden.
 In de afgelopen jaren heb ik gepleit voor een zorgvuldig omgaan met de
kwetsbare habitat. Van een politieke partij als GroenLinks verwacht natuurlijk
niemand iets anders. In de beleidsvorming hoort natuurbescherming een belangrijke
overweging te zijn en daarom vroeg ik al enkele jaren geleden om een milieubeleidsplan.
Daarvoor is namelijk alle aanleiding. De koraalriffen voor de kust van Bonaire
lijden bijvoorbeeld onder ongezuiverde rioollozingen. Ik vraag mij af of wij
deze riffen niet als een nationaal landschap moeten aanmerken met alle beschermende
maatregelen van dien. Ik zou daar toch graag eens wat meer over willen weten.
Ik wil ook graag dat het kabinet de (on)mogelijkheden daarvan gaat onderzoeken.
Wij zullen namelijk een aantal extra stappen moeten zetten om ook de kwetsbare
natuurgebieden daar beter te beschermen.
 Tot slot. Zoals gezegd, vindt GroenLinks dit historische dagen. Er zullen
nieuwe formules gevonden worden om de gezamenlijke toekomst vorm te geven.
Zoals eerder gezegd, zal dit met vallen en opstaan gebeuren. In het besef
van saamhorigheid zijn echter alle hindernissen te slechten. Dit wetgevingsproces
draagt daar naar mijn stellige overtuiging in ieder geval toe bij.
 Dit hele proces en de hele omgang binnen het koninkrijk doet mij wel eens
denken aan een heel goed huwelijk waarin mensen intens veel van elkaar houden.
Dit betekent echter ook dat je moet geven en nemen; het betekent tevens, als
je van elkaar houdt, dat je wel eens ruzie met elkaar maakt. Ik zeg altijd:
als je geen ruzie meer met iemand maakt, ben je totaal niet meer in die persoon
geïnteresseerd, want dan laat je het er gewoon bij. Uiteindelijk kunnen
wij niet zonder elkaar. Ik ben er ook echt van overtuigd dat wij uiteindelijk
het beste met elkaar voor hebben en dat het het beste is als wij binnen het
koninkrijk goed met elkaar blijven samenleven, samenwonen en er samen proberen
uit te komen.
 Ik dacht: ik sluit af met een CDA-leus, want het CDA heeft een moeilijke
avond achter de rug, voorzitter. Zo ben ik ook wel weer.
 
 
 De algemene beraadslaging wordt geschorst.
 
 
 Dit is het einde van de afsluitende termijn van deze wetgeving van de
kant van de Kamer. De staatssecretaris wil even tijd hebben om haar antwoord
te kunnen voorbereiden. Daartoe schors ik de vergadering tot 14.15 uur. Er
zijn namelijk ook nog allerlei procedurevergaderingen.
 
 
 De vergadering wordt van 12.38 uur tot 14.15 uur geschorst.
 
 Voorzitter: 
 Kraneveldt-van der Veen
 
 Op de tafel van de Griffier ligt een lijst van ingekomen stukken. Op die
lijst staan voorstellen voor de behandeling van deze stukken. Als voor het
einde van de vergadering daartegen geen bezwaar is gemaakt, neem ik aan dat
daarmee wordt ingestemd.