Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 483-502

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-02-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 16, pagina 483-502

19-01-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26088Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1999 (26200 XIII); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1999 (26200 E).Pagina 502-544
Lijst van besluiten en ingekomen stukken (dinsdag 19 januari 1999)Pagina 544-545
Presentie en opening (dinsdag 19 januari 1999)Pagina 483-483
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088).Pagina 483-502
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 19 januari 1999)Pagina 545-547
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Algemene Zaken (III) voor het jaar 1999 (26200 III).Pagina 483-483

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 97 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Vreemdelingenwet (ongedocumenteerden) (26088).De beraadslaging wordt geopend.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Opnieuw worden wij geconfronteerd met een wijziging van de
Vreemdelingenwet waar kennelijk een groot deel van het parlement reikhalzend
naar uitziet en veel resultaat van verwacht. Mits de regering woord houdt
en de uitvoeringspraktijk inderdaad zo wordt ingeperkt als nu in de schriftelijke
beantwoording is neergelegd, zullen die verwachtingen naar onze inschatting
niet uitkomen.In deze bijdrage aan de plenaire behandeling wil ik namens de GroenLinks-fractie
kort vier thema's aan de orde stellen: de gevolgde procedure, enkele inhoudelijke
vraagtekens, de onduidelijkheid over de uitvoering en de vraag waarom wel
gedaan wordt wat niet nodig is en niet gedaan wordt wat werkelijk zou helpen.Het is mijn fractie glashelder dat vooral de VVD groot belang hecht aan
de passage in het regeerakkoord die de basis vormt voor dit wetsvoorstel:
"Indien asielzoekers niet genoegzaam aannemelijk kunnen maken dat het ontbreken
van documenten hen niet te verwijten valt, kan het asielverzoek als kennelijk
ongegrond worden afgedaan." Even afgezien van de vraag hoe en door wie de
tamelijk subjectieve begrippen "genoegzaam", "aannemelijk" en "te verwijten"
worden ingevuld, is de bedoeling duidelijk: als een asielzoeker geen papieren
heeft en daarover geen overtuigend verhaal ten beste geeft, wil men het asielverzoek
direct als kennelijk ongegrond afdoen. Hoewel deze benadering in strijd is
met het Vluchtelingenverdrag en de regering deze benadering in de schriftelijke
beantwoording al behoorlijk heeft genuanceerd, is mij helder wat de VVD eigenlijk
wil.Minder helder is mij de noodzaak om zoveel druk te zetten op de parlementaire
behandeling dat de regeringspartijen de Tweede Kamer dwongen tot een afhandeling
in het holst van de nacht, en ook in dit huis zonder enige noodzaak een "stoom
en kokend water-scenario" werd gevolgd. Dit haastwerk was niet nodig. Het
leidt tot irritatie en komt de kwaliteit en zorgvuldigheid van de behandeling
niet ten goede. Navrant wordt dit gejaag, nu de regering zelf niet in staat
is gebleken, de noodzakelijke uitvoeringsinstructies tijdig klaar te hebben
en aan het parlement ter inzage te geven. Het is toch enigszins ongeloofwaardig,
aan te dringen op spoedige afhandeling als je zelf in gebreke blijft om tijdig
de gevraagde duidelijkheid over de uitvoeringsinstructies te geven! Daarnaast
heeft de regering zelf onnodig vertraging veroorzaakt door een niet volledige
memorie van antwoord. En tenslotte vergaat de wereld toch niet als de geplande
invoeringsdatum 1 maart in plaats van 1 februari zou moeten worden? Bovendien
betekent afhandeling nu of zelfs volgende week, nog steeds dat de invoering
per 1 februari mogelijk is, mits de regering tijdig gereed is met de uitvoeringsmaatregelen.Ronduit onbehoorlijk vind ik de uitgesproken suggestie dat de GroenLinks-fractie
in deze Kamer door het vragen om een nadere memorie van antwoord obstructie
zou plegen. Verder doorvragen op zwakke punten in een wetsvoorstel kan duidelijkheid
verschaffen over wat nu wel of niet precies is bedoeld en wordt geregeld.
Het mag voorstanders van een wetsvoorstel niet bevallen als hun geesteskind
gefileerd wordt, het is toevallig wel een van de zingevingen van goed oppositie
voeren. Wij doen gewoon ons werk.Wie het voorafgaande tot zich door laat dringen en in staat is de memorie
van antwoord en de nadere memorie van antwoord zonder vooringenomenheid te
lezen, zal vrij snel tot de conclusie komen dat die suggestie van obstructie
nergens op slaat. Natuurlijk realiseren wij ons dat de regering, gesteund
door een grote meerderheid in deze Kamer, zo snel mogelijk deze wetswijziging
in het Staatsblad wil hebben. Sterker nog, in weerwil van onze bezwaren is
mijn fractie bereid daaraan mee te werken. Echter, die dadendrang ontslaat
de regering niet van de politieke plicht om beargumenteerd in te gaan op uit
het veld naar voren gebrachte bezwaren. Daarnaast is de regering gehouden,
aan leden van deze Kamer alle niet-geheime informatie te geven die deze leden
relevant vinden en willen ontvangen, ook als die leden behoren tot een kleine
oppositiefractie. Bij de schriftelijke voorbereiding is aan die informatieplicht
tot op dit moment niet volledig voldaan.Ik kom tot de inhoud van het wetsvoorstel. Om elk misverstand te voorkomen,
hecht mijn fractie eraan in deze bijdrage duidelijk aan te geven dat ook wij
vinden dat bij het vragen van asiel misbruik en oneigenlijk gebruik van de
asielprocedures moet worden tegengegaan. Ook wij vinden dat degene die hier
asiel vraagt een eigen verantwoordelijkheid heeft. Hij of zij vraagt in dit
land om bescherming krachtens het Vluchtelingenverdrag. De overheid mag hem
of haar dan vragen om duidelijk bekend te maken wie hij of zij is en hoe hij
of zij hier is gekomen. De overtuigingskracht van zijn of haar verhaal zal
toenemen, als dat met schriftelijke bewijzen of getuigenverklaringen kan worden
gestaafd. Die overtuigingskracht kan afnemen door het ontbreken van documenten
en andere bewijzen. Desondanks kan die overtuigingskracht ook zonder documenten
alsnog ontstaan en voldoende zijn. Dat is onze positie. Ik hecht eraan om
dat aan het begin van de inhoudelijke behandeling duidelijk te maken.Mijn fractie heeft er waardering voor, dat de staatssecretaris in de memorie
van antwoord en de nadere memorie van antwoord meer duidelijkheid heeft willen
en kunnen verschaffen over de interpretatie en de uitvoering van dit voorstel.
De harde tekst uit het regeerakkoord dat het asielverzoek als kennelijk ongegrond
kan worden afgedaan, indien de asielzoeker niet genoegzaam aannemelijk kan
maken dat het ontbreken van documenten hem niet te verwijten valt, is van
tafel. De regering heeft in de beantwoording aan deze Kamer duidelijk aangegeven
dat het enkel verwijtbaar niet beschikken over documenten, niet zelfstandig
een grond kan zijn om een asielverzoek als kennelijk ongegrond af te doen.
Het ontbreken van documenten kan een niet-positieve omstandigheid zijn in
de uiteindelijke beoordeling van het totale relaas van een asielzoeker. Echter,
uiteindelijk zijn en blijven doorslaggevend de geloofwaardigheid van het vluchtverhaal
en de persoonlijke situatie van degene die het asielverzoek doet.Met de stichting VluchtelingenWerk blijf ik evenwel van mening dat deze
wetswijziging, mits toegepast zoals de staatssecretaris dat wil, feitelijk
weinig toevoegt aan het bestaande instrumentarium. Ook binnen de huidige regelgeving
kan het ontbreken van documenten de geloofwaardigheid van het asielrelaas
aantasten en daarmee aanleiding geven tot het kennelijk ongegrond verklaren
van een asielverzoek. Volgens de regering ligt de meerwaarde van dit wetsvoorstel
in het feit dat nu bij het onderzoek naar identiteit, nationaliteit, reisroute
en asielrelaas expliciet getoetst gaat worden of de beweringen met documenten
gestaafd worden. Maar ook nu kan een IND-medewerker binnen de huidige wetgeving
diezelfde toetsing toch toepassen als hij de asielzoeker vragen stelt over
de hiervoor genoemde elementen? Daar heeft de regering dit
wetsvoorstel toch niet voor nodig en ook de IND-medewerker niet, zeker niet
als het ontbreken van documenten op zichzelf geen reden kan zijn om een asielverzoek
als kennelijk ongegrond af te doen? Daar is dus meer voor nodig! Een- en andermaal
hebben anderen en wij de regering de vraag voorgelegd wat nu exact de meerwaarde
van dit voorstel is. Als je alle volzinnen die daarover gebezigd zijn afpelt
tot de kern, is volgens het antwoord op een door onze fractie gestelde vraag
op pagina 4 van de nadere memorie van antwoord het nieuwe van dit wetsvoorstel
gelegen in het woordje "expliciet". De toetsing kan nu ook al, maar dit wetsvoorstel
legt de IND-medewerker dwingend op in de aanvraagprocedure de toetsing op
documenten die de beweringen onderbouwen uitdrukkelijk aan de orde te stellen.Deze vaststelling leidt tot twee vragen. Waarom acht de regering een wetswijziging
nodig als je die expliciete toetsing ook via een werkinstructie aan de medewerkers
had kunnen regelen? Hoe verhoudt dit dan toch tamelijk overbodige wetsvoorstel
zich tot het gegeven dat Paars met de VVD voorop zich voorgenomen had nu eens
echt werk te maken van deregulering? Is het in het licht van deze constatering
dan te argwanend om te veronderstellen dat er kennelijk een ander doel gediend
moet worden: afschrikking en het invoeren van een instrument dat formeel niet
zo gehanteerd mag worden, maar materieel door de eerste-opvangmedewerkers
wel degelijk aldus gepraktiseerd kan worden: hij had op de vier onderdelen
geen documenten, het verhaal over het ontbreken daarvan vond ik niet overtuigend,
dat samen tast de geloofwaardigheid van het asielrelaas aan, dus leidt dit
tot de kennelijk-ongegrondverklaring! De staatssecretaris wil toch niet ontkennen
dat het gevaar erin zit dat het zo zal gaan in een aantal situaties?Is de regering met mij van mening dat de feitelijke werkwijze volgens
paragraaf 203 van het UNHCR-handboek een andere behoort te zijn? In veel gevallen
is de asielzoeker niet in staat om gedocumenteerd bewijs te leveren op onderdelen
van zijn asielrelaas. Juist daarom behoort hij het voordeel van de twijfel
te krijgen. Het niet kunnen voldoen aan de door dit wetsvoorstel in te voeren
verandering in de verdeling van de bewijslast zal in Nederland volgens de
stichting VluchtelingenWerk leiden tot een nadeel van de twijfel. Aangenomen
dat de regering onverkort blijft staan achter het internationaal aanvaarde
uitgangspunt dat de asielzoeker bij het aannemelijk maken van zijn asielrelaas
het voordeel van de twijfel moet krijgen, wil de staatssecretaris hier vandaag
dan expliciet duidelijk maken dat dit algemene uitgangspunt niet uitgehold
mag en zal worden op grond van het feit dat een asielzoeker niet aannemelijk
heeft kunnen maken dat hij buiten zijn schuld niet over documenten kan beschikken?
Als het ontbreken van documenten door dit wetsvoorstel meer dan tot nu toe
rechtstreeks invloed heeft op de geloofwaardigheid van het asielrelaas, moet
dit toch leiden tot de conclusie dat ook dit aspect aan het algemene uitgangspunt
behoort te voldoen? Dat betekent dus dat een asielzoeker bij het aannemelijk
maken van een al dan niet verwijtbare afwezigheid het voordeel van de twijfel
behoort te behouden.In de brief van de stichting VluchtelingenWerk van 8 januari 1999 wordt
op pagina 3 gesteld dat het voorliggende wetsvoorstel aanzienlijk verder gaat
dan oorspronkelijk de bedoeling was. De vraag is of het toepassen van dit
wetsvoorstel op de aanwezigheid van documenten die niet van belang zijn voor
de vaststelling van nationaliteit, identiteit of reisroute, maar vooral betrekking
hebben op het asielrelaas en de vluchtmotieven, niet te ver gaat en daarmee
in strijd komt met het Vluchtelingenverdrag. In veel gevallen zal de asielzoeker
na binnenkomst in Nederland niet over dit soort documenten – dus op
het laatste punt; zijn asielrelaas en het vluchtmotief – kunnen beschikken
en zeker niet op de korte termijn van het eerste of tweede gehoor. Hij zal
aan het verzoek om expliciete en gedocumenteerde onderbouwing op dat moment
niet kunnen voldoen. Is de regering ook van mening dat voor het vaststellen
of iemand een vluchteling is in de zin van het Vluchtelingenverdrag op de
punten asielrelaas en vluchtmotieven geen bewijs in de vorm van documenten
en bescheiden mag worden verlangd?Graag wil ik de staatssecretaris uitnodigen om in te gaan op het gestelde
in de brief van de stichting VluchtelingenWerk van 8 januari 1999. Ik doel
dan vooral op de passage op blz. 4 betreffende het alsnog verkrijgen van documenten,
de kritiek van de Nationale ombudsman op het niet opnemen van aanbevelingen
in werkinstructies, de procedure in het aanmeldcentrum en het nader invullen
van het begrip "onder dwang" bij het afgeven van papieren aan een reisagent.Ook wil ik graag commentaar op de vergelijking op blz. 6 met andere Europese
landen waaruit blijkt dat Nederland met dit wetsvoorstel vooropgaat lopen
als het gaat om een restrictieve bejegening van ongedocumenteerden. Is dat
de bedoeling?Gisteravond laat bereikte mij via een fractiegenoot een verminkte fax
van het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten. Het is, geef
ik toe, rijkelijk laat om een wat nieuw element in de discussie te brengen,
maar de NJCM legt het begrip "kwade trouw" op tafel. Een asielaanvraag kan
pas op grond van het ontbreken van documenten als ongegrond worden beschouwd
als er sprake is van aanwijzingen van kwade trouw of duidelijk frauduleus
handelen. De NJCM komt aan het eind van zijn brief tot de conclusie dat dit
wetsvoorstel in de huidige vorm niet mag worden aangenomen. Ik hoor hierop
graag het commentaar van de staatssecretaris. Ik heb begrepen dat hij die
brief heeft.Voorzitter! De regering spreekt in de nadere memorie van antwoord waardering
uit voor het werk, de inzet, de deskundigheid en de alertheid van de UNHCR.
Als die waardering oprecht gemeend is, waarom stemt het de regering dan niet
tot nadenken als de UNHCR, ook na kennisneming van alle argumenten en relevante
stukken, van mening is dat dit wetsvoorstel de bewijslast te zwaar in de richting
van de asielzoeker verschuift en daarmee op gespannen voet komt te staan met
letter en geest van het Vluchtelingenverdrag? De regering kan wel blijven
roepen dat het niet zo is, maar als blijkt dat deze wetgeving verder gaat
dan wat andere landen doen en de NJCM, de UNHCR en VluchtelingenWerk gezamenlijk
gemotiveerde bezwaren naar voren brengen, wie is dan bezig een vergissing
te begaan? In de schriftelijke voorbereiding heeft mijn fractie een- en andermaal
gevraagd om inzage in de expliciete uitvoeringsinstructies en de nadere regels
met betrekking tot de fouillering. Het is nu 19 januari. De regering hecht
groot belang aan het in werking treden van deze wetswijziging per 1 februari
a.s., dus over een dag of tien. Hoe kijkt de staatssecretaris aan tegen de
uitgeoefende pressie op het parlement om haast te maken versus de nog steeds
niet geproduceerde uitvoeringsvoorschriften? Waarom hebben wij die nog steeds
niet? Wij hebben erom gevraagd.Voorzitter! Ik wil mijn eerste termijn afsluiten met de vraag die mij
eigenlijk het meest bezighoudt: waarom concentreert de meerderheid in dit
land zich op het thema asielbeleid voortdurend op signaalpolitiek en niet-effectieve
wetgeving en weigert men zich te richten op wat werkelijk zou helpen: een
goed georganiseerde, professionele, snel werkende en effectieve uitvoeringspraktijk?
Waarom deugen de prognoses steeds niet? Waarom is de planning niet adequaat,
is onvoldoende permanente reserveopvang beschikbaar en zijn de budgetten ontoereikend?
Waarom lukt het al jaren niet om van de IND de goed functionerende organisatie
te maken die voor een zorgvuldige uitvoering van een streng, rechtvaardig
en – voeg ik eraan toe – humaan asielbeleid brood- en broodnodig
is? Waarom duren de procedures nog steeds veel en veel te lang en hangen duizenden
mensen rond in uitzichtloze wachtsituaties? Mijn fractie is van mening dat
het goed doorlichten van een asielzoeker en het juist toepassen van de regelgeving
uit het Vluchtelingenverdrag in de eerste opvang moeten gebeuren door voldoende,
goed opgeleide, goed toegeruste en vakbekwame medewerkers die beschikken over
voldoende tijd en faciliteiten om dit werk zorgvuldig te doen. Als door hectiek,
onvoldoende budgetten, onvoldoende vakbekwame medewerkers en mismanagement
de IND bij herhaling en in jarenlange voortduring niet in staat blijkt om
dit werk – wij beseffen dat het moeilijk en weerbarstig is; dat hoeft
de staatssecretaris ons niet uit te leggen – naar behoren te doen, hoort
daar het eerste aangrijpingspunt van kwaliteitsverbetering te liggen. Het
instroom-, verwerkings- en uitstroomprobleem op willen lossen met een steeds
verdere aanscherping van de regelgeving achten wij zolang de uitvoering niet
is verbeterd echt de verkeerde weg.Waarom rijpt het inzicht niet, dat het werkelijk aanpakken en verbeteren
van de uitvoering een veel effectievere bijdrage is aan het beheersbaar maken
van de asielproblematiek dan elke keer nieuwe, goeddeels overbodige en nauwelijks
werkende symboolwetgeving door het parlement sjorren? Ik zal de Kamer de voorbeelden
daarvan in de afgelopen paar jaar besparen.Ik neem de huidige staatssecretaris tot op dit moment nog weinig kwalijk.
Dat kan overigens tamelijk snel veranderen. Ik waardeer de inzet en betrokkenheid
waarmee hij de verantwoordelijkheid voor een moeilijke en goeddeels ondankbare
bestuurstaak op zich neemt, zoals ik het prettig vind dat hij inschattingsfouten –
zoals een modderig tentenkamp – erkent en repareert. Echter, indien
de staatssecretaris in de nabije toekomst niet genoegzaam aannemelijk kan
maken, dat het ontbreken van een adequate aanpak van de eerste opvang van
asielzoekers door de IND hem niet te verwijten valt, kan zijn staatssecretarisschap
als kennelijk ongegrond worden afgedaan. Men zal begrijpen dat ik een passage
uit het regeerakkoord parafraseer.Op dit moment betreur ik het, dat ook de staatssecretaris zich nu niet
wil of kan onttrekken aan de weinig effectieve signaalpolitiek. Waarom verdedigt
hij een wetsvoorstel dat nauwelijks verdedigbaar is en in elk geval weinig
zal bijdragen aan het oplossen van het probleem? Is het niet tamelijk dun,
een wetswijziging door te voeren waar in het kader van het Vluchtelingenverdrag
stevige vraagtekens bij gezet zijn, louter en alleen om de VVD een door haar
afgedwongen symboolwetgeving te bezorgen? Het moet niet leuk zijn, een wetsvoorstel
te verdedigen waarvan je in je binnenkamer nut, noodzaak, internationale houdbaarheid
en humaniteit betwijfelt.De heer De Haze Winkelman (VVD):Voorzitter! Het is van algemene bekendheid dat bij de huidige grote stroom
asielzoekers zeer vele economische vluchtelingen zitten. De echte vluchteling
heeft er recht op dat wij erin slagen om te komen tot een betere scheiding
van de twee groepen, omdat, als dat niet gebeurt, de echte vluchteling hiervan
uiteindelijk de dupe zal worden. Daarom staat voor ons vast, dat wij tot aanpassingen
moeten overgaan. Bij de huidige grote instroom van asielzoekers ontstaan daarnaast
grote capaciteitsproblemen in de hele vreemdelingenketen en ook het kwaliteitsverbeterende
traject van de IND wordt hierdoor bemoeilijkt. De huidige procedure maakt
misbruik van de asielprocedure mogelijk. Immers, degene die moedwillig zijn
papieren vernietigt, weet dat hij om die reden niet verwijderd kan worden.
In die situatie weten we ook niet of er wellicht sprake is van een Dublinclaim.Het huidige wetsvoorstel is een maatregel die ertoe kan bijdragen, dat
men met documenten binnenkomt en ook andere schriftelijke bewijzen van nationaliteit,
identiteit en reisverhaal bij zich houdt. Documenten en bescheiden maken het
voor de overheid mogelijk, optimaal te voldoen aan de onderzoeksplicht die
de staat heeft met betrekking tot alle relevante feiten. Echter, indien die
documenten en bescheiden ontbreken, kan de bewijslast niet eenzijdig bij de
overheid liggen. Onze fractie vindt dat de asielzoeker wel degelijk ook zelf
verantwoordelijk kan worden gesteld om bekend te maken, wie hij of zij is
en hoe hij of zij in Nederland is gekomen. Hij zal daadwerkelijk moeten meewerken
als hij de bescherming van de Nederlandse overheid wenst. Het huidige wetsvoorstel
voorziet er in, dat die medewerking, ook bij afwezigheid van documenten, kan
blijken als hij aannemelijk kan maken, dat het ontbreken van documenten niet
aan hem is toe te rekenen.Uit de memorie van toelichting en ook de verdere behandeling blijkt, dat
iemand die meewerkt en consistent en geloofwaardig is, niet behoeft te vrezen
voor de beoordeling van zijn aanvraag. Het wetsvoorstel houdt de waarborgen
voor alle asielzoekers in stand. Bescherming wordt geboden aan diegenen, die
terecht als vluchteling een beroep doen op de Nederlandse overheid. De "goeden"
hoeven niet onder de "kwaden" te lijden.Kortom, mijnheer de voorzitter, wij vinden de onderhavige wetswijziging
een goede bijdrage aan het doel van verdere stroomlijning van
de procedure, het tegengaan van misbruik en, naar alle waarschijnlijkheid,
een ontlasting van de opvang. De vragen, die wij hadden met betrekking tot
de uitvoeringsproblematiek en het standpunt van de UNHCR zijn naar tevredenheid
beantwoord. Wij zijn het eens met de regering, dat de wetswijziging een bijdrage
levert aan een oplossing van de geschetste problematiek, die geen uitstel
meer kan vergen. Daarom van ons het groene licht voor de afhandeling van het
wetsvoorstel vandaag, zodat het voorstel op 1 februari kracht van wet kan
krijgen.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! Behalve namens de SGP-fractie mag ik in dit debat
mede het woord voeren namens de fracties van RPF en GPV.Voorzitter! Dit is één van die wetsvoorstellen waarvan de
regering te kennen had gegeven dat ze prijs stelde op afhandeling ervan vóór
1 januari, ofschoon de inwerkingtreding ervan was voorzien tegen 1 februari
aanstaande. Qua voorbereiding van de behandeling had dit wetsvoorstel wat
onze fracties betreft vóór het kerstreces kunnen worden afgehandeld,
maar de noodzaak daarvan was ons niet duidelijk. Daarom ook kon het besluit
tot voortzetting van de voorbereiding op onze steun rekenen. Nu de nadere
memorie van antwoord er ligt, is het wél de vraag of we daarmee nu
zoveel zijn opgeschoten. Die vraag moet echter in eerste instantie worden
beantwoord door de vragenstellers. Het enige nieuwe gegeven dat ík
in die memorie heb kunnen bespeuren, is dat er geen nadere schriftelijke reactie
is gekomen van UNHCR. In een gesprek dat op 8 december jongstleden heeft plaatsgevonden
in Genève tussen vertegenwoordigers van UNHCR en vertegenwoordigers
van de Nederlandse Permanente Vertegenwoordiging ter plaatse, is blijkbaar
reeds op voorhand door UNHCR te kennen gegeven dat men het eerder ingenomen,
afwijzende standpunt ten opzichte van het wetsvoorstel zou handhaven, hetgeen
naderhand nog eens mondeling is bevestigd.Voorzitter! De betrokkenheid van UNHCR bij dit wetsvoorstel brengt mij
tot het verzoek aan de regering om eens kort uiteen te zetten welke betekenis
moet worden toegekend aan uitspraken, oordelen of standpunten van dit orgaan
en aan de regels vervat in het Handboek als het gaat om het tot stand brengen
van nationale wetgeving met betrekking tot vreemdelingen of vluchtelingen.
Welk gewicht pleegt de rechter te hechten aan standpunten door dit orgaan
ingenomen? Welke procedure pleegt de regering te volgen wanneer het om de
voorbereiding van wetsvoorstellen als het onderhavige gaat? Het lijkt ons
nuttig dat hierover wat meer helderheid ontstaat, nu de standpunten van UNHCR
de nationale discussie over dit wetsvoorstel zozeer beheersen als het geval
is geweest.Voorzitter! Er is – opnieuw – sprake van een wassende stroom
asielzoekers. Die stroom moet "verwerkt" worden, zoals dat uitgedrukt pleegt
te worden. Verwerken kan ook betekenen dat de overheid tegen die stroom op
moet roeien. Echte en onechte vluchtelingen moeten gescheiden worden, liefst
op zo kort mogelijke termijn. Vervuiling van de asielprocedure moet worden
voorkomen of tegengegaan. De werking van het Vluchtelingenverdrag, de Overeenkomst
van Dublin en de nationale vreemdelingenwetgeving moet niet gefrustreerd kunnen
worden door een opzettelijk gebrek aan medewerking van de vreemdeling. Fraude
en ontwijkend gedrag mogen in elk geval niet gehonoreerd worden, want uiteindelijk
gaat dit ten koste van de echte vluchtelingen. Dit zo zijnde, behoeft het
evenwel geen verwondering te wekken dat een wetsvoorstel, waarin of waarbij
termen als "aannemelijk maken", "geloofwaardigheid", "het voordeel van de
twijfel" en "goede of kwade trouw" zulk een cruciale rol spelen, tot veel
discussie aanleiding geeft, zeker wanneer wij ons in het uitvoerings- en toepassingsniveau
van de voorgestelde wetswijziging verdiepen. Dat is immers onze plicht.Voorzitter! Voor onze fracties staat voorop het uitgangspunt dat een vluchteling
ook een eigen verantwoordelijkheid heeft en uit dien hoofde ook de verplichting
om naar de mate van het mogelijke volledig mee te werken aan de beoordeling
van zijn asielaanvraag in het land waar hij op gastvrijheid hoopt. In de toelatingsprocedure
mag onzes inziens getoetst worden of aan deze medewerkingsverplichting is
voldaan. Dat officiële documenten of andere bescheiden onder omstandigheden
ontbreken, valt voor te stellen en mag dan niet kunnen worden tegengeworpen
aan de vreemdeling die om toelating verzoekt. Dat echter bijvoorbeeld bij
aankomst per vliegtuig op Schiphol ook geen boardingpas, vliegticket of kofferlabel
getoond kan worden, eist een overtuigende verklaring.Wij zijn het eens met de stelling van diegenen, onder wie de regering,
die menen dat er in het onderhavige wetsvoorstel geen sprake is van wat wel
genoemd is een omkering van de bewijslast. De introductie van de term "aannemelijk
maken" impliceert niet meer dan een evenredige verdeling van de bewijslast
tussen de asielzoeker en de overheid. Het komt ons ondenkbaar voor dat het
Vluchtelingenverdrag zich tegen deze relatief lichte verschuiving in de bewijslast
zou verzetten.Wij zijn het wat het uitgangspunt van het wetsvoorstel eens met de benadering
van de regering. Het ontbreken van documenten mag geen zelfstandig beslissende
factor, maar wel een expliciet getoetste factor bij de beoordeling van de
asielaanvraag zijn. Deze beoordeling dient altijd op individuele basis plaats
te vinden en in het licht van het volledige feitencomplex. Dat de asielzoeker
daarbij uitdrukkelijk in de gelegenheid wordt gesteld om aannemelijk te maken
dat het ontbreken van documenten niet aan hem is toe te rekenen, is nauwelijks
meer dan een eis van behoorlijke wetgeving en behoorlijk bestuur, een rechtsstaat
passend, te noemen. De eis dat van de asielzoeker geen enkel bewijs in de
vorm van documenten en bescheiden mag worden verlangd en dat hij of zij ook
bij een niet aannemelijke verklaring voor het ontbreken daarvan desondanks
zonder meer het voordeel van de twijfel zou dienen te genieten, gaat ons veel
te ver en dit vindt naar ons inzicht ook geen steun in het Vluchtelingenverdrag.Voorzitter! Het nieuwe van het wetsvoorstel is dus dat het ontbreken van
documenten en de aannemelijkheid van de verklaring voor het ontbreken daarvan
expliciet worden beoordeeld. Daarin moet de praktische betekenis en de toegevoegde
waarde van de wetswijziging toch immers worden gezocht? Als
wij de eerste pagina van de memorie van antwoord aan deze Kamer lezen, komt
echter de vraag naar een verder strekkende betekenis van dit wetsvoorstel
bij ons op. Ik citeer: "De regering hecht aan spoedige inwerkingtreding omdat
de verwachting bestaat dat het signaal dat wordt gegeven met onderhavig voorstel,
ertoe zal leiden dat het percentage niet of slecht gedocumenteerde asielzoekers
omlaag zal gaan, hetgeen het onderzoek naar de aanvraag om te worden toegelaten
als vluchteling zal vergemakkelijken." Wanneer wij deze zin samenvatten, zou
het erop neerkomen dat de praktische betekenis van het wetsvoorstel eigenlijk
voornamelijk daarin gezocht moet worden dat de afhandeling van het primaire
verzoek erdoor wordt bespoedigd en dat op termijn – ik verwijs naar
de signaalwerking – een preventief effect van de voorgestelde wetswijziging
wordt verwacht. Is deze zienswijze juist?Voorzitter! Aan het slot van de memorie van antwoord aan deze Kamer wordt
ingegaan op de opmerking van de leden van de fractie van GroenLinks, dat een
effectief uitzettingsbeleid nog steeds niet van de grond komt. De regering
houdt een heel betoog, dat erin uitmondt dat het te ver voert om de toelatingsbeslissing
afhankelijk te laten zijn van het antwoord op de vraag of de gedwongen terugkeer
van personen gerealiseerd kan worden door de Nederlandse overheid.Ook al is het punt van de uitzetting als zodanig niet aan de orde in dit
wetsvoorstel, het is ons inziens wel een reëel punt, ook complementair
aan de beslissing tot niet-toelating. Nog zeer onlangs, in zijn nieuwjaarstoespraak,
heeft de korpschef van de politie Amsterdam-Amstelland gesteld, dat een effectiever
uitzettingsbeleid nodig is om het Nederlandse vreemdelingenbeleid meer geloofwaardigheid
te geven. Kortheidshalve volstaan wij ermee, ons thans bij die stelling aan
te sluiten. Wij zien met belangstelling uit naar de reactie van de staatssecretaris.De heer Glastra van Loon (D66):Voorzitter! Naar de mening van mijn fractie is er maar één
kwestie dit wetsvoorstel betreffend, waarover wij een oordeel over moet uitspreken.
Ik kom daar straks op terug. Ik wil echter eerst uitleggen, waarom mijn fractie
een gedetailleerde, casuïstische behandeling van het wetsvoorstel, zoals
aan de overzijde heeft plaatsgehad, onjuist en zelfs voor een goede oordeels-
en besluitvorming schadelijk acht en zich daarom verre daarvan wil houden.Even terzijde: we hebben hier tegenwoordig slecht licht. Het lampje dat
wij hier vroeger hadden, is verdwenen. Ik zal proberen om toch zo ongehinderd
mogelijk voor te lezen.Voorzitter! Aan een zo in de details van de uitvoering van het wetsvoorstel
tredende, op hypothetisch geval na geval een reactie van de staatssecretaris
vragende, discussie als waartoe de Tweede Kamer zich geroepen heeft gevoeld –
en naar ik meen ook niet ieder in deze Kamer zich echt verre van heeft weten
te houden – kleven ons inziens ernstige bezwaren. In de eerste plaats
gaat op die manier een orgaan van de wetgevende macht op de stoel zitten van
de uitvoerende en zelfs op die van de rechterlijke macht. Een belangrijk bezwaar
van een dergelijke, niet eens op basis van werkelijke maar van denkbeeldige
gevallen ontwikkelde discussie is, dat het blikveld zo door een voortschrijdende
bijziendheid steeds verder verkort en vernauwd wordt. Men denkt dan niet meer
in termen van een te voeren beleid maar in die van afzonderlijk te beslissen
individuele gevallen. De te regelen materie wordt door dit streven om zoveel
mogelijk concrete situaties te voorzien, almaar onoverzichtelijker en daardoor
steeds minder vatbaar voor een consistente beleidsvisie.Er kleeft nog een tweede ernstig bezwaar aan de zich op het voorzien van
concrete problemen oriënterende methode. Door zich zo ver- en diepgaand
met de uitvoering van het beleid in te laten, laadt men een verantwoordelijkheid
op zichzelf voor de uitvoering van het beleid die een afstandelijke kritische
beoordeling daarvan in de weg staat. Men smeert door zo zorgeloos met de scheiding
van de machten om te gaan, boter op het eigen hoofd en moet daarom maar liever
uit de zon blijven.De neiging om zich in de uitwerking van de wet in concrete gevallen te
verdiepen, is goed begrijpelijk. Er zijn immers weinig situaties die onze
gevoelens zo aangrijpen als die van vluchtende mensen. Die emoties kunnen
zowel positief als negatief ten opzichte van die vluchtende mensen zijn geladen.
Positief, in de zin van "wij moeten die mensen een veilig onderkomen bieden"
en negatief, in de zin van "wij kunnen niet het hele leed van de wereld op
onze schouders nemen. Die mensen worden een bedreiging voor onze eigen samenleving."
Beide zienswijzen appelleren aan onze gevoelens, beide zijn bruikbaar voor
electoraat gewin, beide staan bovendien een voldoende afstandelijke blik,
die nodig is voor een zakelijke aanpak van het probleem, in de weg. Voor een
realistische, zakelijke aanpak van dat probleem is het nodig met beide soorten
emoties rekening te houden maar zich door geen van beide te laten leiden.
De huidige toestand, waarin een deel van onze volksvertegenwoordigers zich
voornamelijk door de ene soort en een ander deel door de andere soort gevoelens
laat leiden, schept meer verwarring dan verheldering, meer hitte dan licht,
meer bijziendheid dan verziendheid.Een eerste voorwaarde voor een zakelijke oordeelsvorming over de vluchtelingenproblematiek
is de erkenning dat wij, of wij dat nu willen of niet, of wij dat nu ontkennen
of niet, feitelijk een deel zijn van het immigratiegebied Europa, dus een
immigratieland zijn geworden, zoals de Verenigde Staten van Noord-Amerika,
Canada en Australië dat al veel langer zijn. Dat wil, zakelijk gezien,
zeggen dat jaarlijks meer mensen ons land binnenkomen en zich daar vestigen
dan het verlaten. De conclusie ligt voor de hand: het wordt tijd, dat wij
deze realiteit onder ogen zien en naast het bestaande asielbeleid een immigratiebeleid
ontwikkelen, overeenkomstig dat van de drie zojuist genoemde gebieden. Met
de bestaande gang van zaken hebben wij in naam een asielbeleid en rommelen
wij daarnaast in feite met een grote inzet van mensen en gelden die beter
gebruikt zouden kunnen worden voor het selecteren van asielzoekers. Ik verwijs
in dit verband ook naar het artikel van hoogleraar Entzinger in Trouw van
12 december 1998.Ons zo nobel op humanitaire overwegingen gebaseerde, door een aantal daarmee
verband houdende verfijnende onderscheidingen gekenmerkte toelatingsbeleid
is in feite een samenstel van zowel de migranten als onszelf onnodige schade
berokkenende, hun doel voorbijschietende procedures voor de selectie van asielzoekers
uit de tienduizenden ons jaarlijks bereikende migranten. In dat proces zijn
onzekerheid, lange wachttijden en veel bureaucratische maar daarom nog niet
effectieve zorgvuldigheid troef. Het beeld van het met een kanon op een mug
schieten moet hier worden omgekeerd: we doen ons uiterste best om met een
voor de beoordeling van individuele gevallen bestemd instrumentarium asielzoekers
uit duizenden migranten te selecteren. Hoe goed en hoe zuiver onze intenties
ook mogen zijn, de zaak groeit ons boven het hoofd en wij berokkenen op deze
manier zowel de echte asielzoekers als de overige migranten en onszelf meer
schade dan nodig is.Kenmerkend voor de huidige gang van zaken is, dat migranten, waaronder
asielzoekers in de strikte zin van het woord, op de bonnefooi naar ons toe
komen, dat aan een aantal van hen asiel wordt verleend, een ander deel wordt
toegelaten op humanitaire gronden, dat de overigen worden afgewezen en een
deel daarvan wordt uitgewezen, waarvan weer een kleiner deel de facto ons
land verlaat. Wat naar zijn opzet een beleid was van toelating van individuele
personen, is verkeerd in een beleid waarvan het broksgewijs afwijzen en uitwijzen
de hoofdmoot vormt. Een migratiebeleid verschilt van deze gang van zaken doordat
het naar zijn opzet een toelatingsbeleid is. Het kan daardoor in beduidend
grotere mate anticiperend in plaats van louter reactief zijn dan nu het geval
is. Als wij de verhalen over de Amerikaanse, Canadese en Australische ervaringen
mogen geloven, ontstaat hierdoor de mogelijkheid de migratiebewegingen van
onze tijd beter beheersbaar te maken dan wanneer zij, zoals nu, worden behandeld
in de marge van de selectie van asielzoekers. Verwacht mag bovendien worden –
dat is zeker niet het minst belangrijke effect – dat een dergelijk immigratiebeleid
de lucratieve mensenhandel waartoe het huidige beleid uitnodigt metterdaad
zal kunnen bestrijden.Het is zonneklaar dat het door mijn fractie bepleite immigratiebeleid
geïntegreerde Europese samenwerking vereist. Alleen op die basis zal
het mogelijk zijn de migratiebewegingen naar onze groene weiden te keren.
Alleen door een gezamenlijk Europees optreden zullen wij bovendien de vuist
kunnen maken die nodig is om de overheden van de landen van herkomst tot samenwerking
te bewegen voor de terugkeer van in onze landen niet toegelaten vreemdelingen.
Het zal dan ook duidelijk zijn dat mijn fractie de initiatieven van de staatssecretaris
toejuicht om te komen tot een dergelijke samenwerking. Tegelijkertijd realiseren
wij ons ten volle dat hij de komende periode nog zal moeten roeien met te
korte riemen en te weinig mensen om het op de illusie dat Nederland geen immigratieland
zou zijn gebaseerde proces van de selectie van asielzoekers uit te voeren.
Mijn fractie zal de staatssecretaris op gepaste afstand, maar daarom niet
minder oplettend bij de uitvoering van deze intrinsiek niet goed uitvoerbare
taak volgen. Zijn optreden geeft ons het vertrouwen dat hij zich met zo min
mogelijke schade voor de betrokkenen van zijn taak zal kwijten. Wie meer van
hem vergt, schept illusies waarvan juist die betrokkenen op zijn minst psychisch
het slachtoffer worden.Voorzitter! Na aldus te hebben betoogd dat wij ten aanzien van vreemdelingenzaken
casuïstiek moeten vermijden, richt ik mij met de in het begin van mijn
uiteenzetting aangekondigde vraag aan de staatssecretaris, die overigens ook
door anderen is gesteld. Zij betreft de verhouding van de onderhavige wet
tot het Vluchtelingenverdrag. Kent de staatssecretaris een nadere reactie
van de Hoge Commissaris? Zo ja, wat is zijn mening daarover? Zo neen, meent
hij niet alsnog een dergelijke nadere reactie te mogen vergen? Wij wachten
graag de reactie van de staatssecretaris af.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! De PvdA-fractie deelt de zorg van de regering over de grote
aantallen asielzoekers die het land binnenkomen zonder documenten of met vervalste
documenten. Als met dit gegeven te makkelijk genoegen genomen wordt, nodigt
dit uit tot misbruik. Juist om te waarborgen dat wij aan bonafide vluchtelingen
de gastvrijheid kunnen bieden die hun toekomt, is het van belang om misbruik
te voorkomen. Dit klemt temeer, gezien de grote toestroom van vluchtelingen,
althans van mensen die graag toegelaten willen worden als vluchteling. De
onderhavige wet poogt het makkelijker te maken misbruik te voorkomen.Onze vragen betreffende het wetsontwerp hebben vooral betrekking op de
verenigbaarheid met het Vluchtelingenverdrag. Dat geldt ook voor de vragen
die door andere fracties hier aan de orde zijn gesteld. De meest uitgesproken
kritiek is afkomstig van UNHCR en VluchtelingenWerk, beide serieus te nemen
organisaties op dit gebied. UNHCR is zelfs een internationale organisatie
waarmee verdragsluitende staten volgens het Vluchtelingenverdrag verplicht
zijn samen te werken.Het moet ons van het hart dat wij de beantwoording van vragen in beide
Kamers omtrent het standpunt van UNHCR niet zorgvuldig vinden. In de Tweede
Kamer heeft de staatssecretaris tijdens het plenaire debat gezegd dat UNHCR
zich baseerde op het oorspronkelijke wetsvoorstel voordat de door de Raad
van State aangeraden wijziging was aangebracht. Achteraf bleek dit niet het
geval te zijn. Het was ook niet waarschijnlijk, aangezien de reactie van UNHCR
dateerde van oktober 1998 en het wetsontwerp in zijn huidige bewoordingen
op 1 juli 1998 werd aangeboden aan de Tweede Kamer. In deze Kamer is vervolgens
in de memorie van antwoord de suggestie gewekt dat er nog een aanvullende
reactie van UNHCR zou komen. Uit de nadere memorie van antwoord, die verscheen
naar aanleiding van vragen van de heer Holdijk, blijkt dat op 8 december 1998 –
tien dagen voor het aanbieden van de memorie van antwoord – in Genève
overleg plaats heeft gehad en dat UNHCR toen heeft laten weten het ingenomen
standpunt waarschijnlijk niet te zullen wijzigen. Wij begrijpen niet waarom
dat niet op deze manier is gemeld in de memorie van antwoord. Kan de staatssecretaris
dat uitleggen?Voorzitter! Nu de hoofdzaak, de inhoud. Waar het allemaal om draait is,
of door deze wet een te zware bewijslast wordt gelegd bij mensen die hier
als vluchteling toegelaten willen worden. Tegenstanders van het wetsontwerp
zeggen dat dit het geval is. Vluchtelingen hebben vaak geen
papieren en daar kunnen zij niets aan doen. Zij moeten het voordeel van de
twijfel krijgen en dit wetsvoorstel gunt hun dat niet. De regering heeft bij
herhaling zowel in de Tweede Kamer als in deze Kamer gezegd dat een asielverzoek
ook na deze wetswijziging niet kennelijk ongegrond zal worden verklaard op
grond van het enkele feit dat de vluchteling geen documenten heeft en dat,
als niet voldoende aanwijzingen of bewijzen voorhanden zijn, maar het vluchtverhaal
van de asielzoeker desondanks aannemelijk is, aan de asielzoeker het voordeel
van de twijfel zal worden gegeven. In de memorie van antwoord aan deze Kamer
hebben wij kunnen zien dat het voornemen bestaat, dit ook duidelijk neer te
leggen in de beleidsinstructies. Graag vernemen wij nog eens van de regering
dat wij dit goed begrepen hebben.Een probleem dat met name door VluchtelingenWerk wordt opgeworpen is dat
hetgeen de regering zegt moeilijk te rijmen valt met de letterlijke tekst
van de wet. De regering zegt dat het enkele ontbreken van papieren niet tot
kennelijke niet-ontvankelijkheid zal leiden. Immers, artikel 15c, eerste lid
onder f – de bepaling die nu wordt ingevoerd – zal nooit zelfstandig
worden ingeroepen, maar altijd in samenhang met artikel 15c, eerste lid onder
a, dat wil zeggen als het verzoek is gegrond op omstandigheden die hetzij
op zichzelf hetzij in verband met andere feiten in redelijkheid geen enkel
vermoeden kunnen wekken dat rechtsgrond voor toelating bestaat. Deze samenhang
kan volgens ons met geen mogelijkheid in de letterlijke wetstekst worden gelezen.
Wij constateren dat de tekst van de wet uitnodigt tot misverstanden op dit
punt. Het lijkt ons dat wetgeving bij voorkeur zo geredigeerd zou moeten worden,
dat deze gelezen kan worden zonder de wetsgeschiedenis erbij. Wij weten dat
op dit moment nieuwe wijzigingen van de Vreemdelingenwet in het verschiet
liggen. Het lijkt ons een goed idee als in het kader van de eerstkomende wetswijziging
ook de redactie van artikel 15c wordt aangepast aan wat kennelijk de bedoeling
is. Is de staatssecretaris bereid op dit punt een toezegging te doen?Dan komen wij op de kritiek van UNHCR. Uit onze vragen in het voorbereidend
onderzoek is gebleken dat wij veel gewicht toekennen aan het standpunt van
deze organisatie. Inmiddels is duidelijk geworden dat het zal blijven bij
het commentaar van 5 oktober 1998 en het persbericht van 27 november 1998.
De regering stelt, als wij het goed begrijpen, dat er sprake is van een misverstand.
Het wetsvoorstel is niet in strijd met het standpunt van UNHCR. De essentie
daarvan is, dat "when an applicant's account appears plausible and credible,
the asylum seeker should be given the benefit of the doubt and granted access
to the regular asylum-procedure". Met deze stelling is de regering het eens
en de wet zal dienovereenkomstig worden uitgevoerd. Wil de staatssecretaris
bevestigen dat wij dit goed hebben begrepen? Kan de staatssecretaris dan verklaren
waarom UNHCR heeft laten weten bezwaren te hebben tegen het wetsontwerp? Speelt
hierbij de vergelijking met andere Europese landen een rol in die zin, dat
deze landen in het algemeen minder dan in de voorgestelde Nederlandse wetgeving
gebeurt, belang lijken toe te kennen aan het ontbreken van documenten, zoals
ik heb begrepen uit de nota naar aanleiding van het verslag in de Tweede Kamer?
Is de staatssecretaris bekend met wat in Duitsland op dit moment het beleid
is met betrekking tot asielzoekers zonder documenten?Wij hebben ook nog enige zorgen over de interpretatie van het nieuwe wetsartikel
in de situatie, waarin een vluchteling stelt zijn papieren onder dwang te
hebben afgegeven aan een reisagent. Het komt mij voor dat de asielzoeker zelden
vrij staat ten opzichte van zijn reisagent. In de antwoorden van de regering
beproef ik weinig begrip voor dit probleem. Ik begrijp best dat van de vreemdeling
meer verwacht mag worden dan een enkele verklaring dat hij alle papieren aan
de reisagent heeft gegeven, maar omgekeerd dient er begrip te zijn voor de
afhankelijkheid van de vreemdeling van de reisagent, juist als het om een
"echte" asielzoeker gaat. Kan de regering ons op dit punt geruststellen?In het voorlopig verslag hebben wij de regering gevraagd naar het effect
van de verwachte verbeteringen ten aanzien van de mogelijkheid van de IND
om bepaalde facetten van de identiteit van een vreemdeling zelf te onderzoeken,
bijvoorbeeld bij invoering van het Eurodacsysteem. De regering wijst erop
dat een en ander de asielzoeker niet van de verplichting tot medewerking ontslaat
en dat een niet-ontvankelijkverklaring op andere gronden kan volgen. Je kunt
het ook van de andere kant bekijken, namelijk dat de verbeterde onderzoeksmogelijkheden
voor de overheid ook voor asielzoekers positieve effecten kunnen hebben. Als
op de facetten die door de overheid betrouwbaar onderzocht kunnen worden de
uitslag voor de vreemdeling gunstig is, zal hij uiteraard verder nog volledig
mee moeten werken, maar er is toch al enige voor hem gunstige informatie op
tafel gelegd. Is de regering het op dit punt met mij eens?Ten slotte ga ik nog in op een enkel punt inzake de uitvoering van het
nieuwe artikel. Eerlijk gezegd, denk ik dat daar toch veel van afhangt. De
beoordeling van het soort vragen waar het om gaat, is niet eenvoudig. De vage
criteria die hier worden gesteld, leiden ook gemakkelijk tot verschillende
interpretaties en zodoende weer tot rechtsongelijkheid. Alleen als de IND
voldoende is uitgerust, is het mogelijk dat de uitvoering zonder al te veel
ongelukken lukt. De regering stelt, geen bijzondere uitvoeringsproblemen te
verwachten in verband met de implementatie van deze wet. Dat is een optimistische
visie, die keer op keer niet door de feiten wordt gedekt. Wij willen niet
in twijfel trekken dat vele medewerkers van de IND hun uiterste best doen.
Als er geklaagd wordt over de resultaten, zal het daar niet aan liggen. Voor
het oplossen van de problemen is het echter van belang dat toereikende menskracht
en middelen ter beschikking worden gesteld. Kan de staatssecretaris uitleggen
hoe het staat met de uitvoering van de plannen tot kwaliteitsverbetering?Onze vraag of de rechtspraak een en ander allemaal wel aan zal kunnen,
is in de nadere memorie van antwoord gedeeltelijk beantwoord. Het antwoord
is wat optimistischer dan dat in de Tweede Kamer. Er wordt gesteld dat een
verzwaring van de werklast wordt verwacht, omdat er meer spoedzittingen zullen
komen. Naar onze mening kan er nu reeds van uit worden gegaan – de staatssecretaris
heeft dit in de Tweede Kamer ook gezegd – dat vreemdelingenkamers
moeten worden gecompenseerd. In een recent nummer van "Justitiële verkenningen"
heb ik gelezen dat de coördinator van de vreemdelingenkamers heeft gezegd
dat ieder wetswijziging een stroom van procedures voor de vreemdelingenkamers
met zich brengt. Dat is overigens niet verbazingwekkend. Op welke wijze wil
de staatssecretaris bewerkstelligen dat de vreemdelingenkamers de benodigde
mensen krijgen en ten koste van wat zal dat gebeuren? Verwacht de staatssecretaris
dat er elders in de rechtspraak capaciteit vrijkomt en, zo ja, waar dan wel?
Kan de staatssecretaris een wat uitgebreider antwoord geven op deze vraag
dan tot nu toe is gegeven?Sprekend over de rechtspraak, heb ik ten slotte nog een vraag naar aanleiding
van een kritisch commentaar van het NJCM, dat wij enkele dagen geleden ontvingen.
Volgens het NJCM zal er na invoering van het hoger beroep in vreemdelingenzaken
geen hoger beroep openstaan in KONO-zaken – dat betreft de zaken waar
het in dit geval om gaat – en dus ook niet als er een beslissing van
kennelijk niet-ontvankelijk op grond van het nieuwe artikel 15c, lid 1f, van
de Vreemdelingenwet volgt. Is deze opmerking juist? Zo ja, moet er niet nog
eens nagedacht worden over een uitbreiding van de mogelijkheid van hoger beroep?
Ik wacht met belangstelling het antwoord van de staatssecretaris af.De heer Glasz (CDA):Voorzitter! Mijn fractie vindt het gerechtvaardigd dat artikel 15c van
de Vreemdelingenwet wordt aangevuld met nog een grond, nu ongeveer driekwart
van de applicanten geen papieren heeft en zelfs geen reisbiljetten of hotelbonnen,
waardoor ook het Dublinsysteem niet uitvoerbaar wordt. In zo'n situatie wordt
een bewijslast voor de overheid te eenzijdig en is een nieuwe balans nodig.
Het gaat hier om bestrijding van misbruik. Wij willen de misbruikgevallen
eruit halen, om de werkelijke asielzoeker van dienst te zijn. Misbruik uitvissen
is echter buitengewoon lastig. De staat loopt daarbij per definitie altijd
achter, omdat de praktijk veel vindingrijker is en zich steeds weer via nieuwe
wegen weet aan te passen.Elders zijn daar voorbeelden van. Zo hebben wij jaren geleden gezien hoe
dringend nodig het was om de positie van de curator in het civiele recht bij
kennelijk onbehoorlijk bestuur aan te passen. Ook daar ging het om het proberen
te onderscheiden van misbruik. Verder hebben wij nog niet zo lang geleden
gezien hoe dringend nodig het was om de positie van het Openbaar Ministerie
bij voorwetenschap te verbeteren, omdat het niet langer op de oude manier
ging. Allemaal gevallen waarin wij op zoek waren naar een nieuw evenwicht.De UNHCR heeft zich uitgelaten over hetgeen het wetsvoorstel beoogt. Ik
voeg mij graag bij de vragen die de heer Holdijk dienaangaande heeft gesteld
over de betekenis van deze uitlatingen van UNHCR.Het punt van de kennelijke ongegrondheid dat volgens het wetsvoorstel
aan de Vreemdelingenwet wordt toegevoegd, vind ik mede gerechtvaardigd gelet
op de "tenzij-mogelijkheid" van disculpatie die is ingebakken.Het enige aspect dat mijn fractie minder aanstaat is, dat degenen wier
verzoek niet ongegrond wordt verklaard, onmiddellijk op straat worden gezet.
Ik kom daarop terug bij het beleidsdebat dat wij binnenkort zullen voeren,
waar het vreemdelingenbeleid in een bredere samenhang kan worden besproken.Het zal duidelijk zijn dat mijn fractie instemt met dit wetsvoorstel.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Al eerder is de vraag opgeworpen wat precies de
verbetering is die met het voorliggende voorstel zou moeten worden bereikt.
Daartoe gevraagd heeft de regering in de nadere memorie van antwoord gezegd
dat steeds getoetst zal worden of de asielzoeker aannemelijk kan maken dat
het ontbreken van documenten hem of haar niet is aan te rekenen. Anderen hebben
al gezegd dat de bonafide en de malafide aanvragers gescheiden zullen moeten
worden. Naar onze mening is dat een juist streven, want de goeden mogen niet
onder de kwaden lijden.Ook heeft de regering gezegd, naar aanleiding van de eerdergenoemde vraag,
dat die expliciete toetsing nieuw is. Dat lijkt mij iets te optimistisch.
Ik kan mij in dat opzicht aansluiten bij de vragen die door de GroenLinks-fractie
zijn gesteld. Ook ik denk dat wij, alles overziende, kunnen stellen dat er
nauwelijks een nieuw feit in de procedure wordt ingevoerd met dit wetsvoorstel.
Er is dus nauwelijks meerwaarde aan te wijzen, terwijl er aan de andere kant
wel een dreiging uit voortvloeit, namelijk dat een aantasting optreedt van
het voordeel van de twijfel, dat tot nu toe toch staand beleid is waar het
gaat om de positie van de asielzoeker.Opgemerkt is al dat 70 tot 75% van de aanvragers geen of onvoldoende documenten
kan tonen. Het is goed om erop te wijzen – ik verwijs daarbij naar de
brief van VluchtelingenWerk – dat dit in de praktijk ook moeilijk van
betrokkenen te vergen is. Dan kom je bij de vraag of je door dit voorstel
verbetering daarvan kunt verwachten. Ik denk dat de woordvoerder van de VVD-fractie
het heel kort en helder heeft verwoord met de woorden: het voorstel zien wij
als een middel om economische vluchtelingen te weren. Hij ziet voorts als
doel van het wetsvoorstel een verdere stroomlijning van de procedure en een
oplossing van geschetste problematiek. Indien die visie juist was, zouden
wij ons misschien nog wel in deze procedure kunnen vinden, maar wij denken
juist dat deze wijziging die oplossing niet brengt en ook niet de scheiding
oplevert tussen de goeden en de kwaden. Wij denken dat er juist tegelijkertijd
meer verwarring en vertraging zullen optreden en dat er eigenlijk nog meer
procedures zullen ontstaan dan er nu al zijn.De gevolgen van het invoeren van dit wetsontwerp zijn naar onze mening,
het goede en het kwade tegen elkaar afwegend, negatief. Er zal meer onzekerheid
ontstaan. De regering heeft al toegegeven dat er meer spoedprocedures zullen
komen. In antwoorden op vragen van de Partij van de Arbeid-fractie heeft de
regering waar het de druk op de rechterlijke macht betreft, al aangegeven
dat het aantal zaken naar verwachting niet substantieel zal toenemen, maar
dat er wel een verschuiving zal komen van gewone voorlopige voorzieningen
naar bijzondere spoedvoorzieningen. Navraag bij de asieladvocatuur heeft mij geleerd dat men verwacht en er bijna zeker van is, dat er juist
veel meer van die spoedprocedures zullen komen. Men zal wel moeten, wil men
de positie van de vluchteling veiligstellen. Dat betekent dat er een verzwaring
te verwachten is van de werklast van de rechterlijke macht, de IND, de advocatuur
etc. Mevrouw Le Poole heeft al aan de regering gevraagd: als die verzwaring
er komt, wat betekent dat voor de rechterlijke macht en hoe gaat u dat compenseren?
Ik zou daarbij niet alleen willen denken aan de rechters, maar ook informatie
willen over het kostenaspect. Hoe moeten wij dat zien in het licht van deze
Justitiebegroting die naar mijn mening weinig ruimte biedt voor uitbreidingen?
Ik zou het op prijs stellen, als de staatssecretaris daarop kon ingaan.Terecht is door de SGP-fractie erop gewezen, mijnheer de voorzitter, dat
wij te maken hebben met een veel grotere problematiek waar wij hier slechts
één klein onderdeel uit nemen. Wij kunnen het inderdaad niet
los zien van de vraag die ons allemaal bezighoudt: hoe effectief is de uitzetting?
Als wij een effectievere uitzetting zouden kunnen realiseren, zou er een maatregel
zijn gevonden die écht effectief werkt, terwijl dat naar mijn mening
van deze maatregel niet kan worden gezegd.De hele algemene asielproblematiek is natuurlijk verschrikkelijk moeilijk,
omvangrijk en weerbarstig. Het is misschien wel een van de moeilijkste zaken
die op dit moment in de politiek voorliggen. Daarom zijn er naar onze mening
ook beslist verbeteringen nodig. De vraag dringt zich op of wij met dit voorstel
iets opschieten. Naar onze mening dus niet. Het levert volgens ons meer onzekerheid,
verwarring en vertraging op. Wat overblijft is signaal- en symboolpolitiek.
Het zou ons wat waard zijn, mijnheer de voorzitter, indien de energie en de
creativiteit die aan dit voorstel zijn besteed, werden besteed aan middelen
die wel tot een echte oplossing van de levensgrote asielproblematiek zouden
leiden. Ik denk dan met name aan verbeterde mogelijkheden tot uitzetting van
degenen die uiteindelijk niet rechtmatig hier bleken te zijn, en aan de geïntegreerde
Europese samenwerking, waarover ook al anderen hebben gesproken. Wij horen
graag de reactie van de staatssecretaris.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Voordat ik inga op de vragen die vanochtend zijn
gesteld, wil ik nog eens benadrukken dat ik blij ben dat de behandeling van
dit wetsvoorstel door de Eerste Kamer toch zo voortvarend ter hand is genomen,
ondanks enig gesputter op dat punt, wat ik overigens best begrijp. De heer
De Boer heeft er meteen in zijn allereerste woorden iets over gezegd, laat
ik dat dus ook maar doen. De regering hecht er inderdaad aan dat dit wetsvoorstel
met enige voortvarendheid wordt afgewikkeld. Waarom? De asielproblematiek
is, maar dat hoef ik hier verder niet uit te leggen, urgent. Wij hebben er
werkelijk grote problemen mee. Wij denken dat dit wetsvoorstel aan de behandeling
van die problemen een bijdrage zal leveren. Hoe groot die bijdrage is, is
vers twee, maar het staat naar het oordeel van de regering vast dat het wetsvoorstel
een bijdrage levert. De procedures in zowel de Tweede als de Eerste Kamer
kennend, was ik blij dat de Tweede Kamer bereid was om vóór
1 december het wetsvoorstel te behandelen. Als het niet in die nachtelijke
uren was gebeurd, zou het niet meer in december zijn gebeurd en zou het inderdaad
een stuk later zijn geworden. Aangezien de procedure zo is dat als een wetsvoorstel
deze Kamer voor 1 december bereikt het in beginsel mogelijk is om het voor
1 januari af te handelen, was dat iets waar de regering natuurlijk belang
aan hechtte. Overigens hecht ik er ook aan te herhalen dat de regering nooit
heeft gezegd dat er sprake zou zijn van obstructie als er nadere vragen zouden
worden gesteld. Ik heb daar in het geheel geen moeite mee en ben blij dat
wij vandaag het voorstel kunnen behandelen en hopelijk ook kunnen afronden,
zodat het inderdaad mogelijk is om het op 1 februari in werking te laten treden.
Ik voeg daar direct aan toe dat de uitvoeringsregelingen bijna klaar zijn.
Ik zeg dit omdat ik weet hoe gevoelig deze Kamer is als uitvoeringsregelingen
al kant en klaar zijn voordat het wetsvoorstel in deze Kamer is afgehandeld.
Ook wat dit betreft is het tijdselement betrekkelijk aardig in acht genomen.Nogmaals dank aan de Kamer dat zij het mogelijk heeft gemaakt om het voorstel
vandaag te behandelen. Ik zal mijn best doen de gestelde vragen en de dilemma's
die zijn geschetst van een zo goed mogelijk antwoord te voorzien, opdat aan
het eind van het debat voor alle fracties achtergrond en consequenties van
het voorstel duidelijk zijn.Het voorstel is bedoeld om een betere balans te vinden tussen datgene
waar het ons in de asielprocedure ten principale om gaat – het bieden
van asiel aan allen die dat behoeven – en het voorkomen van misbruik
van die procedure. Dat dit laatste noodzakelijk is, heeft de afgelopen periode
wel laten zien. Verschillende woordvoerders hebben er ook op gewezen dat een
zeer groot aantal van degenen die asiel zoeken zich hier ongedocumenteerd
aanmeldt bij de aanmeldcentra, een zodanig groot aantal dat je je moet afvragen
of dat altijd wel in overeenstemming is met de wijze waarop men indertijd
het land verlaten heeft. Of je het nu leuk vindt of niet, het is natuurlijk
wel een element dat te maken heeft met de asielproblematiek en met de organisatie
daarvan. Er komen zodanige aantallen binnen dat de organisatie daarop niet
berekend is. Als dat kluwen in elkaar gaat schuiven, dan komen er terecht
het soort vragen als die van de heer De Boer: waarom richt je je niet op de
organisatie, waarom zorg je niet dat die beter wordt zodat dit soort wetsvoorstellen
helemaal niet nodig is? Maar, ook voor het verbeteren van de organisatie zijn
dit soort wetsvoorstellen nodig. Ik verdedig het dan ook zeker niet tegen
heug en meug, maar omdat ik het een juist voorstel vind en omdat ik het juist
vind om die balans waarover ik zojuist sprak meer in evenwicht te laten komen.
Het is een balans, het gaat niet om een bepaling die het mogelijk moet maken
om tegen degenen die ongedocumenteerd zijn en onvoldoende aannemelijk kunnen
maken waarom dat het geval is, te zeggen dat die procedure voor hen niet toegankelijk
is. Daar is geen sprake van en daar kan ook geen sprake van zijn. In reactie
op hetgeen mevrouw Le Poole daarover heeft gezegd, voeg ik er nog aan toe
dat dit ook niet uit het wetsvoorstel kan worden opgemaakt. Kijk maar naar
die bepaling waar met zoveel woorden staat dat er een kennelijk-ongegrondverklaring
mogelijk is wanneer je dat niet aannemelijk kan maken. Als dat zo zou zijn,
zou dat ook lijnrecht in strijd zijn met het Vluchtelingenverdrag.
Je kunt wel zeggen dat wij dat hebben ondertekend en dat dit wellicht jammer
is, maar het is natuurlijk niet jammer, het is volkomen terecht dat wij dat
verdrag mede hebben ondertekend. Wij zullen dan ook met volle overtuiging
doen hetgeen in het verdrag staat. Alleen al om die reden, nog afgezien van
het feit dat het Vluchtelingenverdrag een hogere regel is dan die waarover
wij nu spreken en dus ook een regel waardoor je dit wetsvoorstel alleen maar
kan zien in samenhang met het verdrag, kan het niet anders dan dat deze bepaling
alleen maar gelezen kan worden in relatie tot dat Vluchtelingenverdrag. De
kern daarvan is dat ieder asielverzoek op zijn eigen substantiële merites
moet worden beoordeeld. Dat zal gebeuren. Dit betekent dat de enkele bepaling
die hier staat nooit tot gevolg kan hebben dat om die reden een asielaanvraag
wordt afgewezen.De heer De Boer (GroenLinks):Het zou mooi zijn geweest als dat ook in de tekst van de wet duidelijk
was gemaakt. Wij zitten nu bij de crux van het wetsvoorstel. Het ontbreken
van documenten is als zodanig geen grond voor afwijzing. Daar hebben wij geen
verschil van mening over. Kan de staatssecretaris mij heel duidelijk uitleggen
waarom wat de regering wil bereiken niet bereikt zou kunnen worden door de
instructie voor de IND met betrekking tot de behandeling van de eerste aanvraag
op dit punt helderder te maken? Waarom is daarvoor een wetswijziging nodig
en waarom kan het doorvragen inzake documenten en dat laten meewegen bij de
uiteindelijke beoordeling of een asielrelaas van een vluchteling die asiel
vraagt aannemelijk is niet in een instructie worden geregeld? Mij is dat,
gelezen alle stukken en gehoord alle discussies, nodig steeds niet duidelijk.Staatssecretaris Cohen:Ik wil daar een dubbel antwoord op geven. Wat hieraan toegevoegd wordt,
is dat nu expliciet wordt gesteld: er wordt gekeken naar die documenten. De
heer De Boer zegt: daarvoor is geen wetsvoorstel nodig. Gehoord het hele debat
dat hierover gevoerd is, niet alleen in deze Kamer, maar ook aan de overkant,
had ik wel eens willen zien wat er gebeurd zou zijn als een en ander niet
in een wetsvoorstel was neergelegd. Ik denk dat de fractie van GroenLinks
dan gezegd zou hebben: de regering brengt, zonder dat er sprake is van een
wetsvoorstel, een verandering aan in de bewijslast. Het feit dat er sprake
is van een zekere balanswijziging in de bewijslast is natuurlijk een onderdeel
van dit wetsvoorstel.De heer De Boer (GroenLinks):Het ontbreken van documenten heeft toch altijd een rol gespeeld in de
aannemelijkheid van een verhaal? Dat wordt toch niet opeens nu ingevoerd,
omdat wij een wetswijziging willen doorvoeren? Dat was toch, mag ik hopen,
altijd het geval bij de behandeling van een eerste aanvraag?Staatssecretaris Cohen:Zeker, maar deze wetswijziging ziet erop dat het systematischer en substantiëler
gebeurt dan tot nu toe het geval is geweest en ziet er ook dat dit uitdrukkelijk
deel uitmaakt van de procedure. Ik denk dat de ontwikkelingen waarmee wij
te maken hebben dit noodzakelijk maken. Ik ben ermee begonnen en heb gezegd:
daar er sprake is van zovelen die ongedocumenteerd ons land binnenkomen, is
het van belang daar expliciet aandacht aan te besteden.Voorzitter! Ik kom nog even terug op de vraag dienaangaande van mevrouw
Le Poole waarom niet meteen in het wetsvoorstel is gezet dat het niet alleen
maar over deze bepaling gaat en waarom het niet in samenhang is gedaan. Gegeven
het noodzakelijke verband dat er is met het Vluchtelingenverdrag vind ik dat
niet zo problematisch. Mevrouw Le Poole vroeg of wij daarmee in de nieuwe
Vreemdelingenwet rekening kunnen houden teneinde dit mogelijke misverstand
te kunnen wegnemen. Ik wil dat graag toezeggen. Als dit deze discussie verder
kan voorkomen, heb ik daarmee geen enkel probleem. Op dit punt bestaat er
naar mijn gevoel geen enkel misverstand tussen de bedoeling van regering en
die van de volksvertegenwoordiging. Dit punt heeft natuurlijk ook een rol
in de Tweede Kamer gespeeld.Mijnheer de voorzitter! Ik geloof dat ik hiermee al een heleboel heb gezegd
over de kern van het wetsvoorstel, de reden van de regering om daarop in te
gaan en de wijze waarop de regering ziet op hoe een en ander in elkaar zit.
Ik heb ook al iets gezegd over de bewijslastverdeling. Er is dus geen sprake
van een omkering van de bewijslast. Wel wordt van de asielzoeker gevraagd,
iets beter toe te lichten wat er aan de hand is wanneer er geen sprake is
van documenten. Dat daar serieus naar moet worden gekeken, blijkt uit de hele
behandeling van deze zaak.Het volgende punt betreft de UNHCR. Ik geloof dat ik op dit punt iets
heb uit te leggen, al was het maar hoe het komt dat de regering ervan is uitgegaan
dat de eerste reactie van de UNHCR een reactie was op het oorspronkelijke
wetsvoorstel waarin sprake was van aantonen en niet van aannemelijk maken.Ik kan niet anders zeggen dan dat wij, naar de Kamer van mij zal willen
aannemen, volkomen te goeder trouw ervan zijn uitgegaan, dat de reactie van
de UNHCR alleen gebaseerd kon zijn op het gewijzigde voorstel. De reactie
van de UNHCR lezend, hadden wij het gevoel, dat die alleen betrekking kon
hebben op "aantonen" en niet op "aannemelijk maken". Ik was dan ook zeer verbaasd
over de reactie na de behandeling in de Tweede Kamer, afgezien van de precieze
tekst van de wet, maar wel na de behandeling daarvan en de toelichting daarop
in de memorie van antwoord en in de mondelinge behandeling. Ik heb daarbij
iets uitvoeriger, maar ongeveer hetzelfde gezegd als hier. Tot mijn verbazing
zei de UNHCR opnieuw, dat dit voorstel, zoals het in Trouw stond, wel buitengewoon
hardvochtig was.Als mij wordt gevraagd waar het verschil van mening met de UNHCR nu precies
zit, kan ik niet anders zeggen dan dat ik dat niet weet. In de zin die net
door mevrouw Le Poole is voorgelezen vindt men de kern van het standpunt van
de UNHCR. Laat ik het voor de zekerheid ook nog een keer voorlezen. Het is
een zin waarmee ik van het A tot Z volstrekt eens ben: "UNHCR believes that
when an applicant's account appears plausible and credible, the asylum seeker
should be given the benefit of the doubt and granted access to the regular
asylum-procedure."Dat is precies wat er moet gebeuren. Het enige dat ik mij kan voorstellen
is dat er wellicht een taalprobleem aan de orde is geweest. UNHCR heeft misschien
heel sterk gefocust op de tekst van de wet, zonder haar te
beoordelen in het licht van het Vluchtelingenverdrag. Omdat ik er toen van
overtuigd was en nu nog steeds van overtuigd ben dat hier sprake moet zijn
van een akelig misverstand hebben wij, toen begin december deze reactie van
UNHCR bleek, daar, niet rechtstreeks, maar via Buitenlandse Zaken, nog eens
contact mee opgenomen. Wij hebben toen nog eens uitgelegd hoe het in elkaar
zat. Wij hebben gevraagd of men in het licht van de behandeling in de Tweede
Kamer er nog eens naar wilde kijken. Ik was ervan overtuigd, dat er nog een
nieuwe reactie van UNHCR zou komen. Die is er niet gekomen. Toen ik dat heb
gehoord, heb ik dat onmiddellijk neergelegd in de nadere memorie van antwoord.
De heer De Boer voeg ik toe, dat alleen om die reden al het goed is geweest
dat er een nadere memorie van antwoord is geweest.De heer De Boer (GroenLinks):Dat doet mij dan deugd. Ik betwijfel de intenties op dit punt van de staatssecretaris
niet. Hij zegt echter zelf, dat het misverstand is ontstaan doordat de tekst
van de wet op dit punt kennelijk niet glashelder is. Je hebt de behandeling
in de Tweede Kamer en de memorie van toelichting nodig om te begrijpen wat
de regering eigenlijk bedoelt met de wetswijziging. Dan kom je bij de vraag
van mevrouw Le Poole of wij dan geen betere wetsteksten moeten maken. Het
was wel aardig geweest als de wetstekst meteen glashelder was, zodat al die
misverstanden niet waren ontstaan. Het is een beetje vervelend dat bijvoorbeeld
een buitenlandse organisatie als de UNHCR een pak Handelingen nodig heeft
om te weten te komen wat de regering in Nederland nu eigenlijk precies wil.
Ik zie de neus van de staatssecretaris wat krullen, maar hij zegt het eigenlijk
met zoveel woorden.Staatssecretaris Cohen:Ik heb net uitgelegd, dat alle teksten in de sfeer van het vreemdelingenrecht
alleen maar gelezen kunnen worden in relatie tot het Vluchtelingenverdrag.
Nogmaals, ik zie uiteindelijk het probleem niet in. Daar komt nog eens bij,
dat de UNHCR niet het hele pak had hoeven lezen, want in ieder geval in de
memorie van antwoord aan de Tweede Kamer en helemaal in de memorie van antwoord
aan de Eerste Kamer, waar helemaal geen licht tussen zit, wordt een- en andermaal
uitgelegd hoe het wetsvoorstel gelezen moet worden. Wij hebben wel eens vaker
meegemaakt en zullen nog vaker meemaken, dat een wetstekst enige uitleg behoeft.
Ik vind het helemaal niet erg om ter voorkoming van dit soort misverstanden
in de nieuwe wet zodanig te formuleren, dat onmiddellijk uit de tekst zelf
blijkt wat de bedoeling is. Noodzakelijk vind ik dat echter niet, omdat het
niet anders gelezen kan worden dan op de manier waarop ik het zojuist heb
uiteengezet. Dat is simpelweg zo omdat de rechter iedere IND-beschikking zal
vernietigen die niet op deze manier in elkaar zit. En gelijk heeft hij! Het
kán dus niet zo zijn dat het op een andere manier kan worden gelezen.
Daarom begrijp ik ook niet helemaal waarom het gelopen is als het is gelopen.De heer Holdijk vroeg hoe de regering omgaat met teksten van UNHCR en
hoe bij het maken van nieuwe wetgeving rekening wordt gehouden met UNHCR.
Bestaande teksten van UNHCR zijn voor de Nederlandse regering buitengewoon
belangrijk. UNHCR is een internationale organisatie waar wij ons om allerlei
redenen graag aan spiegelen. UNHCR zet als organisatie die door alle landen
samen wordt gevormd, over de hele wereld de lijnen uit in het vluchtelingenvraagstuk.
Daar komen ook alle lijnen in verband met dit vraagstuk samen. Dit betekent
overigens niet dat wij het altijd ongezien met UNHCR eens zijn. Teksten die
afkomstig zijn van UNHCR, zijn voor de Nederlandse regering echter buitengewoon
belangrijk. Wanneer zij daarvan zou willen afwijken, vraagt zij zich voortdurend
af welke argumenten daarvoor zijn aan te voeren. De regering vindt ook dat
daar heel goede argumenten voor moeten kunnen worden aangevoerd.Volgende vraag is dan of het niet jammer is dat in dit geval – en
mogelijkerwijs in volgende gevallen – niet eerder met UNHCR is gecorrespondeerd,
omdat misverstanden dan wellicht voorkomen hadden kunnen worden. Ik laat dat
nu in het midden. Wel hebben wij ons voorgenomen – sterker nog, wij
hebben er zelfs al praktisch uitvoering aan gegeven – om UNHCR te betrekken
bij de herziening van de Vreemdelingenwet. Uiteraard voorzover dat in ons
vermogen ligt, want de eigenstandige positie van UNHCR – die niet al
te dicht op het Nederlandse beleid wil zitten – maakt dat niet altijd
even gemakkelijk.Voorzitter! Dan nog een enkel woord over "het voordeel van de twijfel".
Uit het voorafgaande moge duidelijk zijn welk standpunt de regering op dat
punt inneemt. De asielzoeker die zich in Nederland aanmeldt, heeft recht op
"het voordeel van de twijfel". In de memorie van antwoord hebben wij echter
gesteld dat ervan uitgegaan moet worden dat twijfel is gerezen als een asielzoeker
niet in staat is om voldoende aannemelijk te maken waarom hij geen documenten
heeft. Omdat die twijfel is gerezen, kun je op dát punt niet meer zeggen
dat hij "het voordeel van de twijfel" behoort te krijgen. Dat betekent niet
dat ook in dat geval niet het uiteindelijke oordeel kan zijn dat, gegeven
de rest van het relaas, "het voordeel van de twijfel" moet worden gegeven.
Het is beslist niet zo dat de regering op dat punt de zaak zou willen omkeren.
Dan zou er echt sprake zijn van omkering van de bewijslast. Daarvan heb ik
al gezegd dat dit bepaald niet in ons voornemen ligt.De heer De Boer (GroenLinks):Hoe kijkt de staatssecretaris aan tegen het onderscheid tussen documenten
die nodig zijn bij het vaststellen van nationaliteit, identiteit of reisroute
en die welke nodig zijn ter staving van het vluchtrelaas en de vluchtmotieven?
VluchtelingenWerk maakt daar onderscheid in. Vindt de regering dat al dan
niet terecht?Staatssecretaris Cohen:Dat lijk mij wel. Wanneer het gaat om identiteit en nationaliteit, spreken
wij over een heel ander type documenten. Gaat het om het reisverhaal, dan
kan men dit staven met bonnetjes, hotelrekeningen en dergelijke. Gaat het
om het asielrelaas, dan kun je je voorstellen dat het mogelijk is dat betrokkene
kan wijzen op documenten uit het land van herkomst, maar dat hoeft natuurlijk
niet.De heer De Boer (GroenLinks):Maar wordt het expliciet vragen van documenten op dat laatste punt dan
nog wel steeds in dit wetsvoorstel gevraagd? Daar gaat het om. Ik kan me dat
expliciet vragen van documenten op die eerste drie punten aanzienlijk sneller
voorstellen en ik heb er ook minder bezwaar tegen dan tegen
het expliciet vragen van documenten op dat laatste punt.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik ben het wel met de formulering van de heer De Boer eens
als hij zegt dat hij zich dat sneller kan voorstellen. Dat geldt ook voor
mij, maar het betekent niet dat wij er op dat laatste punt van zouden moeten
afzien.De heer De Boer (GroenLinks):Op dat punt is de regering het dus niet eens met VluchtelingenWerk, zo
stel ik vast.Staatssecretaris Cohen:Op de eerste twee punten weten wij dat er in beginsel altijd documenten
in het spel zijn waarnaar gevraagd kan worden. En naar mijn gevoelen moet
men dan ook echt een verhaal kunnen vertellen om aan te geven waarom men niet
over documenten beschikt. Dat ligt meer in de rede dan wanneer het gaat om
de laatste punten. Het hangt ook een beetje af van het asielrelaas. Als er
bijvoorbeeld in dat relaas voorkomt dat er in de krant een bepaald artikel
heeft gestaan, dan vind ik het niet zo raar om ernaar te vragen. Aan de andere
kant vind ik het ook niet zo raar als de betrokkene dan zegt dat hij die documenten
om wat voor redenen dan ook niet heeft. Ik heb er in de Tweede Kamer een-
en andermaal de nadruk op gelegd dat je dit voortdurend in de hele context
moet bezien. Je moet die documenten niet apart bezien, maar naarmate er minder
zijn, is het van groter belang dat er sprake is van een consistent verhaal
en dus dat men kan uitleggen, waarom er geen documenten zijn. Ik kan me ook
heel goed voorstellen dat het asielrelaas op bepaalde punten aanleiding geeft
om er belang aan te hechten dat er documenten zijn en dat er bij het ontbreken
daarvan goede argumenten daarvoor moeten worden aangegeven. Dat daar een zekere
weging in zit, daar ben ik het zeer mee eens.Voorzitter! Mevrouw Le Poole heeft nog een vraag gesteld over het afgeven
van documenten aan de reisagent. Het uitgangspunt is dat dit aan de vreemdeling
toe te rekenen is. Als de papieren aan de reisagent worden meegegeven, is
de asielzoeker in het algemeen al in een land waar bescherming kan worden
gevraagd. Op dat moment kan in beginsel van de asielzoeker worden verlangd
dat hij direct die bescherming inroept en dat hij zich met alle beschikbare
documenten bij die autoriteiten legitimeert om zijn asielaanvraag te onderbouwen.
Zodra echter duidelijk is dat een asielzoeker zijn documenten onder dwang
heeft afgestaan, is het ontbreken van documenten op dat moment niet toerekenbaar.
Cruciaal voor de beoordeling op dit punt en van de vraag, of mede op die grond
de asielaanvraag kennelijk ongegrond zal worden verklaard, blijft echter opnieuw
de beoordeling van het hele feitencomplex. Ik geef toe dat dit voor de behandeling
in deze Kamer weer enigszins onbevredigend is, maar het is ook weer precies
het punt waarop de heer Glastra van Loon heeft gewezen. Het komt vaak voor
dat asielzoekers geen enkel relevant document overleggen, zelfs geen treinkaartje
of enige andere vorm van indicatief bewijs, terwijl zij tegelijkertijd verklaren
dat zij zo goed als niets over de reis kunnen vertellen. De enige verklaring
is dan dat zij hun reisdocument hebben afgegeven aan de reisagent. Dat lijkt
in een aantal gevallen toch een te eenvoudige voorstelling van zaken.Mevrouw Le Poole heeft ervoor gewaarschuwd dat het ook echt erkend zou
moeten worden, als er op dit punt sprake is van dwang. Daar ben ik het mee
eens, maar dan moet wel zo goed mogelijk duidelijk gemaakt worden dat er inderdaad
sprake is van dwang. En het ontbreken van elk document, het voorbeeld dat
ik gaf, versterkt een dergelijke veronderstelling niet. Omgekeerd kan ik het
mij voorstellen dat het, als men niet over reisdocumenten, maar wel over een
aantal andere documenten beschikt, weer aannemelijker wordt dat er inderdaad
sprake is geweest van dwang om die documenten af te geven. Je kunt er dus
niet iets in het algemeen over zeggen. Ik vind dat een en ander in concrete
gevallen op een zorgvuldige manier moet worden afgewogen en dat alle elementen
die hierbij een rol behoren te spelen, in de totale context moeten worden
bekeken.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Hoe wordt nu omgegaan met een asielzoeker die verklaart dat
hij zijn paspoort aan de reisagent heeft afgegeven, omdat deze zei dat hij
de zaak wel in orde zou maken? Deze situatie kan zich toch heel goed voordoen.
De regering spreekt over het toerekenbaar niet in het bezit zijn van een document,
terwijl een asielzoeker in een dergelijke situatie dat soort dingen toch niet
vrijwillig doet.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Zoals mevrouw Le Poole het nu schetst, geeft het onvoldoende
elementen om daar beslissend over te kunnen oordelen. Het zal afhangen van
de rest. Het zal ervan afhangen of betrokkene over andere gegevens beschikt,
van zijn reisverhaal en van de manier waarop hij vertelt over de situatie
in het land van herkomst en wat hij daar heeft meegemaakt. De enkele mededeling,
dat hij het onder dwang heeft moeten afgeven, is onvoldoende.Mevrouw Le Poole (PvdA):Er moet inderdaad een goed verhaal bij komen, maar als dat goede verhaal
er eenmaal is, wordt niet per definitie geredeneerd dat de asielzoeker zijn
reisdocumenten heeft afgegeven terwijl hij al in een veilig land verkeerde
en daarom "eigen schuld, dikke bult".Staatssecretaris Cohen:Ik ben het met die uitspraak eens.Mevrouw Le Poole (PvdA):Dan sluit ik het hiermee af om niet nog meer verwarring voor de uitvoerders
te creëren.Staatssecretaris Cohen:Ik vind dat, eerlijk gezegd, niet zoveel verwarring. Het gaat natuurlijk
om een ingewikkelde kwestie, waarin niet erg "digitaal" geredeneerd kan worden.
Gelukkig maar, want daarvoor staat er ook veel te veel op het spel. Het gaat
dus over het totaal van de beschikbare gegevens, maar daarin spelen die documenten
natuurlijk wel een belangrijke rol. Daar ligt ook een eigen verantwoordelijkheid
van de asielzoeker, die op grond daarvan ook duidelijk moet maken wat ermee
gebeurd is en waarom. Ik denk dat dit, ook nog eens op een andere manier gezegd,
de kern is van hetgeen er aan de hand is.Voorzitter! Ik wil nog een enkele opmerking maken over de lagere regelgeving,
die bijna gereed is. Zo spoedig mogelijk zal een zogenaamd tussenbericht Vreemdelingencirculaire –
in het jargon TBV – worden uitgebracht. Het is een openbare
beleidsregel en die regelgeving is gereed op het moment, dat de wetswijziging
daadwerkelijk zal worden toegepast. Aanvullend wordt de implementatie van
de voorgenomen wetswijziging ook begeleid met een intern opleidingstraject,
waar we natuurlijk al wel in de afgelopen tijd mee bezig zijn geweest. Uiteraard
kunnen de praktijk en de jurisprudentie later alsnog tot nieuwe inzichten
leiden en dat kan weer leiden tot een aanpassing van die beleidsregels. Daarom
zal ik pas na verloop van tijd, op het moment dat de praktijk en de jurisprudentie
zich hebben uitgekristalliseerd, die beleidsregels opnemen in hogere regelgeving,
te weten het Voorschrift Vreemdelingen. Overigens sluit ik niet uit, dat dit
Voorschrift Vreemdelingen precies dezelfde regels zal bevatten als het tussentijds
bericht Vreemdelingencirculaire, dat hierover zal verschijnen. Het is afhankelijk
van de vraag of na invoering van de wet nog nieuwe inzichten ontstaan, die
een aanpassing van die regels wenselijk maken. Dat is geen unieke benadering
van dit wetsvoorstel; een ontwikkeling in de toepassing van een nieuwe wet
valt immers nooit uit te sluiten. De Vreemdelingencirculaire wordt wel geacht
leidend te zijn voor de interpretatie en de toepassing van dat nieuwe artikelonderdeel
en dus is het ook goed om daarover nog iets te zeggen.De instructie van de medewerkers zal langs vier lijnen plaatsvinden. In
de eerste plaats het uitgangspunt van het wetsvoorstel, in de tweede plaats
het soort documenten waar het wetsvoorstel betrekking op heeft, in de derde
plaats de aannemelijkheidstoetsing en in de vierde plaats de voorwaarden voor
kennelijk-ongegrondverklaring. Ik zou nog eens aan kunnen geven hoe alles
precies in elkaar zit, maar men mag van mij aannemen, dat gehandeld wordt
volgens de lijnen die bij de behandeling van het wetsvoorstel in de Tweede
en deze Kamer zijn aangegeven. Die lijnen en het kader dat hier geschetst
is, zullen gelden en met inachtneming daarvan zal neerlegging in de instructies
voor de medewerkers die daarmee aan de gang moeten plaatsvinden.Voorzitter! Ik meen hiermee de belangrijkste punten die te maken hebben
met het wetsvoorstel zelf, behandeld te hebben, maar er zijn andere punten
die het waard zijn om er iets over te zeggen. Allereerst denk ik dan aan de
vraag in hoeverre dit wetsvoorstel een bijdrage levert aan niet alleen de
kwaliteit van de hele procedure, maar ook aan de kwaliteit van de IND. Daarover
zijn niet alleen elders, maar ook in deze Kamer opmerkingen gemaakt. Ik ben
de laatste om te zeggen dat de kwaliteit van de IND de toets van iedere kritiek
kan doorstaan. Dat is niet zo. De IND is zich daar zelf ook zeer van bewust.
Die dienst heeft een aantal jaren geleden een project opgesteld om ervoor
te zorgen dat de kwaliteit van het werk beter wordt. Dat project is in uitvoering,
maar die uitvoering wordt ontegenzeggelijk bemoeilijkt door het feit, dat
de aantallen aanvragen om asiel toenemen. Dat is eenvoudig niet anders, maar
dit maakt de problematiek waarmee wij te maken hebben zo buitengewoon gecompliceerd.
Daar komt nog bij – ook dat is bekend en stemt ons niet vrolijk –
dat de IND moeite heeft in voldoende mate ervaren medewerkers op de juiste
plaatsen te hebben. Het is in deze sector lastig om mensen met ervaring vast
te houden en om ze in de organisatie een rol te laten spelen. Bovendien moet
de organisatie groeien. In antwoord op een vraag van de heer Ruers zeg ik:
daar is geld voor. Geld is op dit punt dus niet het probleem. Wel geldt, dat
bij een groeiende organisatie extra nieuwe medewerkers nodig zijn en de ervaren
medewerkers moeten worden ingeschakeld om de nieuwe medewerkers op te leiden.
Daardoor komen die ervaren medewerkers aan het eigenlijke werk, namelijk het
horen en beslissen, in mindere mate toe dan wenselijk zou zijn. Kortom, de
IND kent intern een aantal problemen die niet eenvoudig zijn op te lossen,
maar die wel opgelost moeten worden. Vaker heb ik gezegd, dat wat mij betreft
de verhoging van de kwaliteit van de IND belangrijker is dan het maar achter
elkaar afwikkelen van alle asielaanvragen. Als dat betekent, dat er grotere
achterstanden ten aanzien van het verwerken van die vragen zullen komen, neem
ik dat voor lief. Niet omdat dat zo leuk is, maar wel omdat dat een prioriteitsstelling
is die naar mijn gevoel voor de langere termijn noodzakelijk is.Ik heb het idee dat de wijziging van de procedure als gevolg van dit wetsvoorstel –
de procedure gaat van 24 naar 48 uur; die wijziging is nog niet ingevoerd,
maar dat zal in de komende periode gebeuren – niet alleen bijdraagt
aan verbetering van de kwaliteit van de beoordeling van de asielaanvrage,
maar ook bijdraagt aan verbetering van de kwaliteit van de IND. Wat dat betreft
ben ik ervan overtuigd, dat dit wetsvoorstel als het ware aan verschillende
kanten snijdt.Mevrouw Le Poole heeft gevraagd of problemen te verwachten zijn met betrekking
tot de positie van de rechterlijke macht. Als deze procedure inderdaad onmiddellijk
in de aanmeldcentra leidt tot meer kennelijk-ongegrondverklaringen –
de kans daarop is aanwezig, gelet op de intrinsieke redenen die daarvoor zijn –
leidt dat dan ook niet tot meer voorlopige voorzieningen onmiddellijk na afloop
van die procedure? Als dat zo is – we houden daar rekening mee; daarover
is ook overleg geweest met de rechterlijke macht – betekent dat inderdaad,
dat een groter deel van de capaciteit van de rechterlijke macht daar moet
worden ingezet. Zullen in dit verband dan verder geen problemen ontstaan?
Op korte termijn wel, maar op de langere termijn niet, naar ik hoop, omdat
ook voor de rechterlijke macht geldt, dat voor de uitvoering van het hele
asielbeleid meer rechters aangetrokken zullen moeten worden. Mevrouw Le Poole
zal evenwel de eerste zijn om met mij te erkennen dat het tijd kost voordat
het zover is. Dat betekent dat er een zekere spanning zal optreden en dat
de nadruk meer zal worden verlegd naar de voorkant, waardoor procedures verderop
mogelijkerwijs vertraging zullen oplopen.De heer Ruers heeft in dat verband gevraagd naar de kosten. Ik begreep
niet zo goed dat hij meteen daarna tot de conclusie kwam dat dit wetsvoorstel
alleen maar signaalpolitiek was. Het lijkt mij een van beide. Of het leidt
ergens toe en dan komen inderdaad problemen met de bestaffing bij de IND en
bij de rechterlijke macht aan de orde. Of er gebeurt helemaal niks en dan
is het signaalpolitiek. Ik ben van mening dat het niet tegelijkertijd kan.Er is gevraagd hoe de Nederlandse situatie zich nu verhoudt tot die in
andere Europese landen. Nederland is het enige land – ik weet niet wat
andere landen gaan doen – dat hierop de nadruk legt en wel op grond
van de argumenten die ik eerder heb gegeven. Het is een kwestie
van afwachten hoe dat zich ontwikkelt en of andere landen, kijkend naar wat
wij doen, ook op een dergelijke manier daarop reageren. Misschien doen zij
ook niet. Op de vraag hoe de situatie in Duitsland is durf ik op dit ogenblik
geen rechtstreeks antwoord te geven, omdat ik daarvan onvoldoende op de hoogte
ben.De heer De Boer heeft gevraagd hoe de regering aankijkt tegen de redenering
van het NJCM dat alleen bij het te kwader trouw niet aanwezig zijn van documenten
sprake kan zijn van een kennelijk-ongegrondverklaring. Ik ben van mening dat
deze uitleg van het Vluchtelingenverdrag en ook van de regels van de UNHCR
aanzienlijk verder gaat dan die bepalingen zelf. Ik ben het op dat punt dan
ook bepaald niet eens met het NJCM.De heer De Boer heeft gevraagd waarom wij ons voortdurend richten op signaalpolitiek
en niet effectieve wetgeving en niet op een goede organisatie. Ik ben dat
niet met hem eens. Wij richten ons natuurlijk ook op het verbeteren van de
organisatie, maar de wetgeving maakt daarvan deel uit: niet op een zodanige
manier dat de rest wel in orde komt als je de wetgeving nu maar verandert,
maar het is wel een onderdeel van het probleem. Het is weliswaar van belang
om een nieuwe Vreemdelingenwet te maken, die het mogelijk moet maken om procedures
sneller te laten verlopen, maar het probleem is niet opgelost als dat het
enige is wat je doet. Het geldt ook voor veranderingen bij de IND. Ook moet
nog eens goed worden bekeken hoe de hele keten in elkaar zit. Je zult in het
totaal daarnaar moeten kijken, omdat een onvoldoende organisatie van het geheel
ongetwijfeld leidt tot een extra aantrekkingskracht van Nederland op oneigenlijke
gronden. Eigenlijke gronden kunnen de regering helemaal niets schelen, want
daarvoor is de asielprocedure. Wij zullen ons moeten richten op de oneigenlijke
gronden of het gebruikmaken van een niet goed georganiseerd geheel in ons
land, juist om het mogelijk te maken dat ons land tot in lengte van jaren
opengesteld blijft voor diegenen die onze hulp nodig hebben.Ik wil toch nog reageren op datgene wat de heer Glastra van Loon heeft
gezegd. Ik had soms het gevoel alsof er een voorganger van mij aan het woord
was. Hij zei: je richt je nu op de asielprocedure, maar dat is toch een beperkte
aanpak; je zult dat ruimer moeten zien in het licht van de immigratiestromen.
Hij heeft gewezen op de problematiek waarmee wij nu zitten. Ik zit er maar
mee en zal er voor de korte termijn toch mijn weg in moeten vinden, maar voor
de langere termijn en voor het denken over de hele zaak is het begrip "immigratie"
ongetwijfeld van belang. Wij zullen ons in de komende jaren – en niet
alleen in Europees verband – bezig moeten houden met de vraag hoe het
mogelijk is om op een reële en realistische manier over immigratie te
spreken en tegelijkertijd een verband te leggen met de asielprocedure. Dat
is namelijk het probleem waar ik voortdurend tegenaan loop. Stel dat er sprake
is van een quotum bij immigratie – bij immigratie kun je wel spreken
over quota, maar bij asiel moet je dat vooral niet doen – wie garandeert
mij dan dat de eerste die na dat quotum aan bod komt niet onmiddellijk roept:
ja, maar dan wil ik in aanmerking komen voor asiel? Wij staan ervoor dit probleem
op een ordelijke wijze op te lossen.De voorzitter:Ik stel voor onmiddellijk over te gaan tot het houden van een tweede termijn
en de beraadslagingen te voltooien voor de lunchpauze. Ik geef het woord aan
de heer De Boer.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Dat is te veel gevraagd. Dat had u eerder moeten zeggen. Ik
heb mij erop ingesteld dat wij de tweede termijn na de lunchpauze behandelen,
zodat ik in de gelegenheid zou zijn om de zaken te ordenen. Dat heb ik nu
tijdens de eerste termijn niet gedaan. Ik heb heel goed geluisterd naar de
staatssecretaris. U had eerder moeten aankondigen dat u die behandeling voor
de lunchpauze wilt afronden. Dus ik verzoek u toch vast te houden aan voortzetting
van de behandeling na de lunchpauze.De voorzitter:Ik stel voor daar niet aan vast te houden. In het toegezonden schema wordt
altijd meegedeeld dat de tijden indicatief zijn en dat tijden zullen worden
aangepast waar versnelling mogelijk is. Het is te gek voor woorden om te schorsen
voor de lunchpauze vóór twaalf uur. Dat doen wij dus niet. Steunt
iemand het voorstel van de heer De Boer om te schorsen? Ik stel vast dat niemand
dit voorstel steunt. Dan is nu het woord aan de heer De Boer.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Ik voer nu het woord onder protest. Ik vind het buitengewoon
melig dat mijn fractie voortdurend dwars wordt gelegen in een fatsoenlijke
behandeling van dit wetsvoorstel. Dat gebeurt zelfs als het gaat om de tweede
termijn in plenaire behandeling, terwijl ik mij buitengewoon constructief
heb opgesteld. Ik heb daar ernstig bezwaar tegen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Het komt mij niet bezwaarlijk voor als de heer De Boer het laatst het
woord voert. Dan kan hij ondertussen nog nadenken over zijn betoog.De heer De Boer (GroenLinks):Dan kan ik toch niet naar de andere woordvoerders luisteren? Dat is toch
niet de bedoeling van een debat, mag ik hopen?De voorzitter:De heer De Boer heeft de vrijheid om van de sprekerslijst af te wijken
als hij dat wil.De heer De Boer (GroenLinks):Ik begrijp het, voorzitter, maar ik blijf bij mijn eerste stellingname
en u kunt tevreden zijn. De zeven minuten die ik heb aangemeld, zullen ingekort
worden tot één minuut, waarin ik een conclusie zal geven over
dit wetsvoorstel.Voorzitter! Het hele wetsvoorstel draait om het woordje uitdrukkelijk.
Men wil in de behandeling van eerste aanvragen "uitdrukkelijker dan tot nu
toe" de documenten een rol laten spelen in de hele beoordeling. Ik doe niets
af aan de door mij positief gewaardeerde toelichting die de staatssecretaris
een- en andermaal gegeven heeft dat het blijft gaan om een beslissing in relatie
tot het totaal van het verhaal binnen de voorwaarden die het Vluchtelingenverdrag
daaraan stelt. Dat stel ik zeer op prijs en daar heb ik ook geen enkele twijfel
aan. Ik blijf echter van mening dat wat nu bereikt wordt met een wetsvoorstel,
ook bereikt had kunnen worden door een goede en fatsoenlijke werkwijze van
de IND, door het aanscherpen van de werkinstructies van de
medewerkers daar. Die documenten hebben namelijk altijd een rol gespeeld in
de beoordeling of een asielverhaal houdbaar is of niet. In die zin blijf ik
bij mijn stellingname dat deze wetswijziging overbodig is. Ik ben bang dat
het een ander doel gaat dienen. Ik twijfel niet aan de intenties van de staatssecretaris,
maar ik ken de hectiek in de aanmeldcentra en je moet als medewerker buitengewoon
sterk in je schoenen staan wil je deze wetswijziging niet aangrijpen om het
punt van het niet beschikken over documenten zwaarder te laten wegen dan nu
het geval is en in mijn ogen wenselijk is bij de beoordeling van het verhaal
van een asielzoeker. Om die reden zal mijn fractie haar steun aan dit wetsvoorstel
onthouden.De heer De Haze Winkelman (VVD):Voorzitter! Ik begrijp niets van de opmerking van de heer De Boer, dat
zijn fractie bij herhaling gedwarsboomd is in de behandeling van dit wetsvoorstel.
Hij heeft in eerste en in tweede termijn uitgebreid vragen gesteld. Hij heeft
als eerste en het langst gesproken, en dat zij hem allemaal gegund. De fractie
van GroenLinks heeft in het kader van de eerste vragenronde verzocht om haar
vragen, ongeacht de vragen van andere fracties, afzonderlijk te beantwoorden.
Dat heeft geleid tot het dubbel beantwoorden van vrijwel elke vraag, waardoor
de memorie van antwoord bijna twee keer zo lang is geworden. Dat is dus allemaal
mogelijk. Ik begrijp dan niet waarom de heer De Boer zich gedwarsboomd voelt.
Op grond waarvan brengt hij dat naar voren, zelfs tot in tweede termijn?Voorzitter! De staatssecretaris heeft de vragen zeer duidelijk beantwoord.
Wij hebben bijzonder veel waardering voor hem. Hij is bereid geweest, dit
moeilijke, ondankbare ambt te willen bekleden en hij heeft dat tot nu toe
voortvarend gedaan. Hij doet dat op een andere wijze dan zijn voorganger.
Hij is erg communicatief gericht en dat komt het draagvlak voor het beleid
bijzonder ten goede. Als de staatssecretaris op deze wijze voortgaat, zal
hij, ondanks de moeilijke portefeuille, de geschiedenisboekjes ingaan als
een zeer goede staatssecretaris op dit punt.De heer De Boer vindt het wetsvoorstel eigenlijk overbodig, want een simpele
instructiewijziging is naar zijn mening voldoende. Het gaat echter om een
verschuiving van de bewijslast, hoe licht of zwaar deze ook wordt getypeerd.
Een instructiewijziging bindt alleen de IND. Bij een verschuiving van de bewijslast
bij wet is ook de rechter betrokken. De rechterlijke macht heeft veelvuldig
te maken met het in beroep gaan van veel afgewezen asielzoekers. Het is dan
ook van eminent belang dat de wet wordt gewijzigd. Met alleen een instructiewijziging
schieten wij ons doel voorbij.Voorzitter! Het gaat erom, dat ervoor wordt gezorgd dat de echte vluchteling
wordt toegelaten tot onze regelingen. Het aanbrengen van een schifting is
hard nodig, want een zeer groot aantal – waarschijnlijk tienduizenden –
mensen kan blijkbaar ten onrechte gebruikmaken van onze ruimhartige regels.
Op de samenleving en op de wetgever rust dan ook de plicht om voor het in
stand houden van de regelingen voor de echte vluchteling, voorgestelde maatregelen
te nemen. Daarom stemt mijn fractie van harte in met dit wetsvoorstel.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn reactie in eerste termijn.
Ik snijd nog drie punten even aan. De staatssecretaris heeft gezegd dat het
Vluchtelingenverdrag nog steeds maatgevend is. Het is een belangrijk richtsnoer
voor nationale wetgeving. Ik bestrijd dat niet, maar hij heeft ook gezegd
dat hij streeft naar een compleet nieuwe nationale vreemdelingenwet. Het is
daarbij dan nog de vraag of deze inhoudelijk op alle punten nieuw zal zijn.
Een vraag die al meer dan eens bij mij is gerezen is, of het Vluchtelingenverdrag
dat inmiddels een halve eeuw oud is en dat niet anders dan op een totaal andere
problematiek kan zien dan waar wij vandaag mee geconfronteerd worden, op zichzelf
niet voor aanpassing in aanmerking zou kunnen komen (laat ik het maar voorzichtig
zeggen) in het licht van de problematiek aan het eind van de 20ste en het
begin van de 21ste eeuw.Uit het antwoord van de staatssecretaris over de rol en de betekenis van
standpunten en uitspraken van UNHCR heb ik opgemaakt, dat de regering UNHCR
eigenlijk als een officieus adviesorgaan beschouwt. Ik weet niet of ik dat
goed typeer, maar dit is de indruk die bij onze fracties is achtergebleven.
Bij een officieus adviesorgaan rijst direct de vraag wanneer dat wordt ingeschakeld
(bijvoorbeeld voor of juist na de raadpleging van de Raad van State), of de
regering zelf beslist of het dit orgaan al dan niet inschakelt en wat ze eventueel
met adviezen doet of juist niet doet. Hier is, kortom, volgens mij nog wel
wat meer over te zeggen. In ieder geval is het wenselijk, hoeveel waarde ook
wordt gehecht aan oordelen van UNHCR, dat duidelijk is welke status wordt
toegekend aan uitspraken en standpunten van dit orgaan.Ten slotte het punt van de betekenis van dit wetsvoorstel. Wij zullen
het erover eens zijn dat de juridische betekenis vooral daarin is gelegen,
dat met dit wetsvoorstel een nieuwe balans wordt geschapen in de verdeling
van de bewijslast ten aanzien van het onder zich hebben en het beschikbaar
stellen van documenten. In eerste termijn heb ik daarover voldoende gezegd.
Ik kom echter nog even terug op een punt dat ik ook in eerste termijn al heb
genoemd, namelijk de signaalwerking. De staatssecretaris hoorde ik in zijn
eerste termijn wat denigrerend spreken over signaalpolitiek en signaalwerking,
maar ik heb er al aan herinnerd dat deze term voorkomt in de memorie van antwoord
aan deze Kamer. Wat mij betreft, hoeft er helemaal niet zo negatief te worden
gedaan over de signaalwerking. Ik zie die werking in het perspectief van de
preventieve werking die uit kan gaan van een bepaalde regel. Ik meen dan ook
dat niet al te eenvoudig, al te ongenuanceerd of al te negatief over signaalpolitiek
gesproken zou moeten worden.De heer Glastra van Loon (D66):Voorzitter! Ik ben erkentelijk voor de reactie van de staatssecretaris.
Ik zou hem willen vragen of hij het met mij eens is dat de vluchtelingenproblematiek
in niet onaanzienlijke mate wordt gecompliceerd door het optreden en, naar
wij moeten vrezen, steeds vaker optreden van winstge vende georganiseerde
mensenhandel. Ik zou daar de vraag aan willen verbinden of hij het met mij
eens is dat er voor deze mensenhandel meer ruimte ontstaat naarmate wij soepeler
omgaan met verklaringen van vluchtelingen over het ontbreken van enig document.Ik verzeker de staatssecretaris gaarne dat ik het onderscheid dat hij
signaleert tussen een immigratie- en een asielbeleid, volmondig erken. Ik
denk dat wij er goed aan doen om ons te oriënteren op hetgeen in dat
opzicht in de drie door mij genoemde landen is ontwikkeld. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat met het naast elkaar ontwikkelen van immigratie- en asielbeleid
het asielbeleid meer de kant opgaat van het Deense beleid, terwijl wij voor
het immigratiebeleid inderdaad met een contingent zouden moeten gaan werken.Mevrouw Le Poole (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn antwoorden.
Die antwoorden waren zorgvuldig, uitvoerig en serieus. Ik zal de staatssecretaris
dan ook vergeven dat hij twee van mijn vragen niet heeft beantwoord, maar
ik wil wel graag alsnog het antwoord op die vragen hebben. Het ging niet om
de allerbelangrijkste.De ene vraag was, of het gezien de nieuwe mogelijkheden voor de overheid
om te onderzoeken of een verhaal klopt, zoals Eurodac, niet ook af en toe
positieve effecten kan hebben voor vreemdelingen als hun verhaal dat zij niet
kunnen documenteren op een andere manier wordt bevestigd. Op die vraag wil
ik dus graag een antwoord.De andere niet-beantwoorde vraag heeft niet direct betrekking op dit wetsontwerp,
maar houdt verband met de toekomst. Dat is de vraag die de NJCM heeft gesteld
over hoe het met het hoger beroep zal gaan bij dit soort beslissingen.Wij realiseren ons, zoals ik al eerder heb gezegd, dat er een groot probleem
ligt, gegeven het feit dat er grote aantallen asielzoekers komen en dat aangenomen
moet worden dat er op vrij uitvoerige schaal misbruik wordt gemaakt van procedures.
Wij achten het van belang dat de staatssecretaris zo goed als hij kan een
oplossing vindt voor de problemen die er liggen. Hij heeft hier uitgelegd
dat hij meent dat dit wetsontwerp een bijdrage zal leveren aan die oplossing.
Wij kunnen ons voorstellen dat er vraagtekens bij gezet worden, maar wij vinden
dat de staatssecretaris in ieder geval op dit punt het voordeel van de twijfel
moet krijgen. Alles wat helpt, is meegenomen, als het tenminste door de staatsrechtelijke
en verdragsrechtelijke beugel kan.De staatssecretaris heeft hier nog eens bevestigd – een herhaling
van wat hier ook schriftelijk een aantal keren is gesteld en ook in de Tweede
Kamer is gezegd, maar nu toch steeds duidelijker wordt – dat het de
bedoeling is dat de vreemdeling het voordeel van de twijfel blijft behouden
en dat hij niet alleen zal worden afgewezen, omdat hij geen papieren heeft.
Wij zijn bijzonder verheugd over de toezegging die de staatssecretaris heeft
gedaan om dit punt mee te nemen in de nieuwe wijziging van de Vreemdelingenwet.
Op zichzelf is het natuurlijk juist dat die wet zo geïnterpreteerd moet
worden dat die in overeenstemming met de geldende verdragen is, maar wij vinden
het wel wat merkwaardig als er in de wet iets anders staat dan volgens de
interpretatie het geval zou moeten zijn. Wij achten het beslist een verbetering
als dat voordeel van de twijfel in de Vreemdelingenwet wordt vastgelegd. Wij
gaan ervan uit dat zolang de Vreemdelingenwet nog niet verder is aangepast,
de interpretatie de hier besprokene zal zijn.Wat de kritiek van de UNHCR betreft, geloven wij de staatssecretaris als
hij zegt dat het allemaal een misverstand is. Wij vinden het wel ongelukkig.
Aan de andere kant vonden wij ook de verklaring van de UNHCR op dit punt taalkundig
niet zo vreselijk duidelijk. Ons is wel duidelijk dat tot nu toe het standpunt
van UNHCR nog steeds is dat er iets mis is met het wetsvoorstel. We moeten
maar zien wat ermee gebeurt. Ik heb al eerder gezegd dat het mij van belang
lijkt dat de wet goed wordt uitgevoerd, in overeenstemming met de verdragsconforme
bedoelingen van de regering en de Kamer. Als dat gebeurt, kan er toch ook
niet zoveel aan de hand zijn. Overigens vond ik de vraag van de heer Holdijk
hoe het nu precies zit met de UNHCR zeer interessant. In het Vluchtelingenverdrag
staat wel hoe dat in elkaar zit, maar dat is wel erg vaag. Iets meer invulling
daarvan zou ik wel interessant vinden.Voorzitter! Ik zie dat ik niet zoveel spreektijd meer heb en zal dan ook
niet ingaan op het verhaal over de afgifte aan reisagenten, want dat lijkt
mij wel voldoende besproken te zijn.Wij hebben er begrip en zelfs waardering voor dat er nog geen definitieve
instructies zijn. Inderdaad past dat precies bij wat wij al eens eerder hebben
besproken, nl. dat het niet prettig is als alles al is geregeld voordat wij
een wet hebben aangenomen. Er moet wel tijdig over dingen worden nagedacht,
maar ook weer niet vroegtijdig.De staatssecretaris heeft gezegd dat er meer rechters zullen moeten worden
aangetrokken. Waar komt dat geld vandaan? Gaat dat ten koste van het bedrag
dat velen al te weinig vinden voor de reorganisatie van de rechterlijke macht
of zullen daarvoor additionele middelen beschikbaar worden gesteld?Voorzitter! De grootst mogelijke meerderheid van de PvdA-fractie zal voor
het wetsvoorstel stemmen. Een lid van onze fractie zal zijn stem aan dit voorstel
onthouden, omdat hij de risico's, met name voor mensen die terecht bescherming
in ons land zoeken, te groot acht, ook als de wet niet volgens de tekst van
de wet maar volgens de beleidsinstructies zal worden uitgevoerd. Het feit
dat er niet staat wat er staat, is overigens een aanvullend argument voor
dat lid van onze fractie om tegen het wetsvoorstel te stemmen.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn uitvoerige
toelichting en uiteenzetting. Hij merkte op dat het doel van de wet met name
is een betere balans in de asielprocedure en het voorkomen van misbruik. Dat
laatste kan ik volledig onderschrijven. Er is op gewezen dat het nieuwe in
het voorstel is dat er expliciete toetsing plaatsvindt ten aanzien van de
documenten. Ik heb al gezegd dat ik van mensen uit de praktijk heb gehoord
dat die toetsing op dit moment ook al plaatsvindt. Het is evident dat waar
70% of meer geen documenten bij zich heeft men heel graag wil weten hoe het
zit en men dan ook naar die documenten vraagt. Dat nieuwe zie ik dus niet
zo.De staatssecretaris heeft gezegd dat er geen sprake is van omkering van de bewijslast en dat ook het voordeel van de twijfel niet ter
discussie staat. Vervolgens heeft hij er met een lange maar-zin weer enige
nuances in aangebracht en dat is nu precies waar voor mij de schoen wringt.
De woordvoerder van de VVD-fractie zei het heel scherp: er is hier toch sprake
van verschuiving van de bewijslast. Een nieuwe balans, verschuiving, ik denk
dat dit voorstel ertoe zal leiden dat de balans naar de verkeerde kant doorslaat,
dat de goeden onder de kwaden zullen leiden, dat er enorme onzekerheid ontstaat,
dat het voordeel van de twijfel dat ook volgens het verdrag zou moeten bestaan
en volgens de UNHCR ook van zo'n groot belang is wordt aangetast en dat er
uiteindelijk sluipend een omkering van de bewijslast is opgetreden waarmee
de bescherming van de bonafide asielzoeker te veel wordt aangetast.Ik heb al erkend dat er ook voordelen aan het voorstel zitten, maar alles
afwegende vinden wij het aantal nadelen groter dan het aantal voordelen. Derhalve
zullen wij het wetsvoorstel niet steunen.Staatssecretaris Cohen:Mijnheer de voorzitter! Ik dank de leden voor hun commentaar in tweede
termijn. De heer De Boer sprak de vrees uit dat dit wetsvoorstel een ander
doel gaat dienen dan het doel zoals ik dat nogmaals heb toegelicht. Hij komt
niet met een echte casuspositie maar iets wat daar toch wel op lijkt. Wanneer
er geen documenten zijn en wanneer er ook geen redelijk verhaal is, vreest
hij dat het desbetreffende asielverzoek snel kan worden afgewezen. Ik geloof
dat onze meningen op dit punt uiteenlopen. Ik vrees daar namelijk niet voor.
Het niet aanwezig zijn van documenten en het niet hebben van een behoorlijk
verhaal zijn redenen om het asielverzoek af te wijzen. In eerste termijn zei
de heer De Boer: met een belangrijk deel van wat beoogd wordt met het wetsvoorstel
zijn wij het eens. Ik had het gevoel: daar ben ik het ook mee eens. Als hij
het echter op de net geschetste wijze vertaalt en zegt dat het wetsvoorstel
de verkeerde kant opgaat, ben ik het er niet mee eens. Bedoeld is dat, als
er geen behoorlijke documenten zijn, niet aannemelijk wordt gemaakt waarom
die er niet zijn en er geen redelijk verhaal ligt, er geen reden is om het
asielverzoek te honoreren.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Ik was net kwaad en kwaadheid komt de helderheid van je betoog
niet altijd ten goede, soms wel maar in dit geval niet. Ik heb in mijn schriftelijke
inbreng en ook in eerste termijn gesteld dat, als er sprake is van mensen
die ons land binnenkomen en dat absoluut niet op goede gronden doen, de asielprocedure
zo moet zijn ingericht dat dit vastgesteld kan worden. Ik ben alleen bang –
ik heb dit net proberen aan te geven en ik zal het nu wat duidelijker proberen
te zeggen – dat in de hectiek van het functioneren van de IND en de
grote toestroom van asielzoekers, waaromtrent de staatssecretaris heeft gezegd
dat op tal van punten verbeteringen moeten worden aangebracht, het risico
aanwezig is dat, nu het ontbreken van documenten een zwaarder accent krijgt
dan kennelijk op het ogenblik het geval is – ik vind dat dit niet zo
had moeten zijn, want ook nu kan men in de procedure het ontbreken van documenten
zwaarder laten wegen – medewerkers die in die hectiek werken te sterk
de nadruk gaan leggen op het ontbreken van documenten en dat dit te zeer de
discussie over het asielverhaal gaat beheersen. Dat lijkt mij een gevaar.
Daar heb ik het over.Staatssecretaris Cohen:Voorzitter! Ik ben daar niet zo bang voor, al was het maar omdat ik ervan
overtuigd ben dat wanneer dat wel zou gaan gebeuren dit onmiddellijk en terecht
bij de rechter wordt afgestraft. Daar schiet dus niemand iets mee op. Ik denk
dat, als die weg wordt opgegaan, blijkt dat het paard achter de wagen wordt
gespannen. Op grond van dat soort rationele overwegingen ben ik daar dus niet
bevreesd voor.Voorzitter! Ik kom tot de opmerkingen van de heer Holdijk. Hij heeft gezegd
dat het Vluchtelingenverdrag in een heel andere periode tot stand is gekomen
en hij heeft gevraagd of het niet verstandig is om daar in het licht van de
huidige tijd eens naar te kijken. Daar zitten enkele aspecten aan. Het misschien
minst belangrijke aspect is dat dit ons in het licht van de huidige omstandigheden
in het geheel niet helpt. Een verandering van dat verdrag is een kwestie van
zeer lange adem, aangezien ontzettend veel landen bij dat verdrag zijn aangesloten.
Dat is geen reden om er niet naar te kijken, want de heer Holdijk heeft gelijk
dat het verdrag is gemaakt in een andere tijd dan de huidige. Ik vraag mij
overigens af of de kern van dat verdrag niet recht overeind staat. Die kern
is: degenen die huis en haard moeten verlaten omdat zij vervolgd worden moeten
in andere delen van de wereld opgevangen worden. Als je die uitspraak doet,
zeg je daarmee tegelijkertijd dat je goed moet kijken en luisteren naar wat
er aan de hand is, ook in individuele gevallen. Wel ben ik het ermee eens,
dat je daarnaast zou moeten nagaan of bijvoorbeeld voor ontheemden, waar het
Vluchtelingenverdrag niet onmiddellijk op ziet, niet aanvullende bepalingen
nodig zijn. In Europees verband zien wij hoe ongelofelijk ingewikkeld het
is om daar echt handen en voeten aan te geven. Ik heb echter het gevoel dat
de kern van het Vluchtelingenverdrag nog recht overeind staat, ook al leven
wij nu in een andere wereld dan vijftien jaar geleden.Wat is precies de rol van UNHCR? Is dat niet een soort officieus adviesorgaan?
Het is zelfs nog wel iets meer dan dat, want de UNHCR kan op grond van zijn
mandaat gevraagd en ongevraagd adviseren aan de verdragsluitende partijen.
Dat mandaat ziet op de bewaking van de naleving van het verdrag. Daarbij heeft
de UNHCR een officiële positie, op basis van het verdrag. Gaat het over
voor ons belangrijke wijzigingen in de wetgeving die ziet op de onderwerpen
waar het Vluchtelingenverdrag ook op ziet, dan heeft de UNHCR daarbij een
rol. Die rol moet ook in het kader van de nieuwe Vreemdelingenwet zeker worden
gespeeld. Dat moet niet alleen, dat willen wij ook.De heer Holdijk maakte een opmerking over de betekenis van het wetsvoorstel.
Het spijt mij, dat ik niet ben ingegaan op zijn opmerking op dat punt. Hij
heeft gelijk dat het gaat om de verdeling van de bewijslast. Daarnaast vond
hij dat ik een beetje negatief was over de signaalwerking. Dat ben ik niet
zo. Ik was dat wel een beetje in reactie op hetgeen de heer Ruers zei, namelijk
dat de wet alleen maar signaalwerking heeft. Ik vind ook dat als een wet alleen
signaalwerking heeft, maar geen betekenis, iets wordt gedaan wat niet zou
moeten worden gedaan. Heeft zij wel betekenis en heeft die
betekenis vervolgens ook nog een signaalwerking, dan lijkt dát mij
de goede volgorde.De heer Glastra van Loon wees er nog eens op, dat hoe soepeler wij zijn
met documenten en bewijslastverdeling daaromtrent, des te voordeliger dat
is voor de mensenhandel, die inderdaad op dit terrein een niet onbelangrijke
rol speelt. Overigens is die rol niet uitsluitend negatief. Dat maakt het
allemaal weer zo ontzettend ingewikkeld. De mensenhandel zorgt ervoor, dat
vluchtelingen die hun land anders niet zouden kunnen verlaten dat nu wel kunnen.
Ik ben het met de heer Glastra eens, dat de mensenhandel een reden is om de
zaak van de documenten echt serieus te bespreken. Het onderwerp immigratie
en asielproblematiek is een mooi onderwerp om bijvoorbeeld over een tijdje
in het beleidsdebat aan de orde te stellen.Ik heb mevrouw Le Poole inderdaad het antwoord op een tweetal vragen onthouden.
Zij heeft gezegd, dat nieuwe mogelijkheden ook positieve effecten zouden kunnen
hebben voor asielzoekers. Natuurlijk, maar het is overigens de vraag of dat
een goede benadering is. Moet het nu gaan om positieve of negatieve effecten?
De regering gaat het erom, asielverzoeken op hun merites te beoordelen. Als
nieuwe middelen ertoe bijdragen dat dit beter wordt gedaan en dat bijvoorbeeld
te zijner tijd bij Eurodac – het duurt nog een tijdje voor dat wordt
ingevoerd – het geval is, is dat alleen maar prima.Mevrouw Le Poole (PvdA):Ik wil mijn gebruik van het woord positief wel uitleggen. Het wetsvoorstel
zou misschien in een bepaalde zin negatieve effecten kunnen hebben, al druk
ik mij daarmee wellicht ook weer verkeerd uit. Er is echter de nadruk op gelegd,
dat de mensen iets van een bewijs op tafel moeten leggen. Mensen die dan niet
terecht een beroep doen op het Vluchtelingenverdrag zouden hier dan weg gehouden
kunnen worden, omdat zij hun verhaal niet voldoende adstrueren. In die zin
bedoelde ik te zeggen, dat af en toe door nieuwe methoden van bewijsgaring
en nieuwe mogelijkheden voor de overheid om invulling te geven aan de onderzoeksplicht
die in dit verband op de overheid rust, de vreemdeling die terecht vluchteling
is geholpen zou kunnen worden bij de adstructie van zijn verhaal.Staatssecretaris Cohen:In die voorstelling van zaken ben ik het er wel mee eens. Ik vind de woorden
positief en negatief in dit verband echter niet de juiste woorden. Je kunt
zeggen dat dit wetsvoorstel negatieve effecten kan hebben voor iemand die
een asielverzoek doet. Ik heb daar geen problemen mee als dat terecht is.
In die zin heb ik gezegd dat ieder instrument dat ertoe kan bijdragen om juiste
beslissing te nemen – beslissingen die in overeenstemming zijn met onze
regelgeving die erop ziet dat asiel wordt gegeven aan degenen die er terecht
om vragen – door mij zal worden verwelkomd.Mevrouw Le Poole (PvdA):De staatssecretaris en ik zijn het met elkaar eens.Staatssecretaris Cohen:Dat dacht ik al. Op de vraag van mevrouw Le Poole hoe het bij dit soort
beslissingen zit met hoger beroep, ga ik liever in als die aan de orde is.
Dat is bij de behandeling van de nieuwe Vreemdelingenwet, waarin het hoger
beroep aan de orde komt. Het heeft weinig zin om dat nu te bespreken.Mevrouw Le Poole constateerde dat de interpretatie van de wet moet zijn
zoals die hier is besproken. Dat spreekt voor mij vanzelf. Daarna merkte zij
op dat nu wellicht het misverstand met UNHCR uit de wereld is. Ik hoop dat
dat het geval is, maar zeker weten doe ik het niet. Als ik beoordeel wat UNHCR
zegt over dit wetsvoorstel, dan lijken UNHCR en de Nederlandse regering het
met elkaar eens te zijn, ook al zegt UNHCR dat dat niet zo is. Het is primair
aan de regering om hierover een oordeel te geven. Zij kan op eigen doft zeggen:
wij vinden het in dit geval niet zo erg als UNHCR zegt het niet met ons eens
te zijn. Ik denk dat uiteindelijk ook deze Kamer zelfstandig moet beoordelen
hoe de uitspraak van UNHCR moet worden gewogen.Mevrouw Le Poole (PvdA):Mijn opmerking over het oplossen van het misverstand met UNHCR sloeg vooral
op wat de staatssecretaris heeft gezegd in de Tweede Kamer en in de schriftelijke
voorbereiding van de behandeling in deze Kamer. Het ziet er mijns inziens
naar uit dat UNHCR het nog steeds niet eens is met deze wet. In die zin ben
ik het eens met de staatssecretaris dat het erop lijkt dat de regering en
UNHCR het niet met elkaar eens zijn.Staatssecretaris Cohen:Ik zou dit debat graag nog een tijdje voortzetten, indien het ertoe zou
leiden dat GroenLinks en de SP ook zouden zeggen dat zij het met mij eens
zijn. Ik weet echter niet of dat zal lukken.Voorzitter! Ten slotte vroeg mevrouw Le Poole waar het geld voor meer
rechters vandaan komt. Op dit punt wil ik mijn antwoord in eerste termijn
nuanceren. Uitbreiding van de rechterlijke macht lijkt in verband met dít
wetsvoorstel niet onmiddellijk noodzakelijk. Het brengt als zodanig niet meer
zaken met zich mee. Wel leidt het tot een verschuiving van voorlopige voorzieningen
in reguliere asielprocedures in de richting van het aanmeldcentrum. In beginsel
kan dit binnen de huidige capaciteit worden opgelost. Voorzover er in verband
met toename van aantallen zaken als gevolg van grotere aantallen asielzoekers
wel sprake is van uitbreiding, zal dit niet worden opgevangen in het reguliere
budget of leiden tot uitbreiding van het budget voor de rechterlijke macht.
Dat zal dan moeten worden meegenomen in de totale kosten voor de asielprocedures.Mevrouw Le Poole (PvdA):Ik constateer een toename van het aantal zaken voor de vreemdelingenkamers.
Wat moet de rechterlijke macht laten liggen om die toeloop op te vangen? Heeft
de staatssecretaris daar een idee van?Staatssecretaris Cohen:Het is geen toeloop, maar een eerdere behandeling van een aantal zaken.
Die komen dan later niet meer terug.Mevrouw Le Poole (PvdA):Dat moge zo zijn, maar intussen liggen er nog vele strafzaken die moeten
worden afgedaan en ook zijn er nog civiele zaken die de rechterlijke macht
niet lang meer mag laten liggen. Ergens moeten er dan keuzen worden gemaakt.
Het Hof in Arnhem heeft in dit verband een tijdje geleden aangekondigd een
aantal belastingzaken niet meer te zullen behandelen. Wat moeten volgens de
 staatssecretaris de prioriteiten en posterioriteiten zijn?Staatssecretaris Cohen:Het gaat hierbij om een verandering binnen het segment van de vreemdelingenkamers.
Er is dus geen sprake van een vergroting van het aantal zaken, maar van een
ander moment van behandeling en van een ander type zaken.Mevrouw Le Poole (PvdA):Dan begrijpen wij elkaar volgens mij toch nog steeds niet. Er moet nu
een aantal zaken met spoed worden afgedaan. Zegt u nu dat de vreemdelingenkamers
die zaken maar eerst moeten afdoen en de andere zaken met nog meer vertraging
moeten behandelen?Staatssecretaris Cohen:Ik kan mij voorstellen dat de zaak op die manier wordt opgelost. Er is
over deze kwestie ook overleg gepleegd met de desbetreffende directie op het
departement. En nogmaals, volgens mijn gegevens gaat het niet om meer zaken,
maar om een andere verhouding. Hoe het precies zal moeten gaan, moeten wij
nog maar even bekijken, maar naar mijn gevoelen moet het mogelijk zijn om
het te doen op de wijze die ik uiteengezet heb.Mevrouw Le Poole (PvdA):Dan is mijn conclusie dat ik het toch wel heel erg jammer vind dat een
aantal andere zaken moet blijven liggen. Ik vind het van heel veel belang
dat alle zaken zo spoedig mogelijk en in ieder geval binnen een redelijke
tijd door de rechterlijke macht worden afgehandeld, in veel gevallen spoediger
dan nu.Staatssecretaris Cohen:Dat laatste ben ik natuurlijk absoluut met u eens. Maar dat vervolgens,
als dat niet lukt, ijzer niet met handen te breken is, zult u weer met mij
eens zijn, denk ik.Ten slotte nog een opmerking tot de heer Ruers. Hij heeft gezegd dat de
balans door het verschuiven van de bewijslast te ver naar de andere kant doorslaat.
Het lijkt mij niet nodig om nogmaals duidelijk te maken waarom ik dat niet
met hem eens ben, want ik meen dat ik dat in reactie op andere vragen al voldoende
heb gedaan. Ik vind het jammer dat hij het wetsvoorstel niet zal steunen,
maar het zij zo.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! Wil de staatssecretaris bevorderen dat het tussentijdse bericht,
de vreemdelingencirculaire en de werkinstructies voor de medewerkers aan deze
Kamer worden toegezonden?Staatssecretaris Cohen:Zeker.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De voorzitter:De aanwezige leden van de fracties van GroenLinks en de SP, alsmede de
heer Scholten wordt conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening
verleend, dat zij geacht willen worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben
kunnen verenigen.Ik deel aan de Kamer mede dat in verband met de verhindering van de minister
van Buitenlandse Zaken het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 3
mei 1996 te Genève tot stand gekomen Protocol inzake het verbod of
de beperking van het gebruik van mijnen, valstrikmijnen en andere mechanismen,
zoals gewijzigd op 3 mei 1996 (Protocol II zoals gewijzigd op 3 mei 1996),
en van het op 13 oktober 1995 te Wenen tot stand gekomen Aanvullend Protocol
inzake blindmakende laserwapens (Protocol IV), gehecht aan het Verdrag inzake
het verbod of de beperking van het gebruik van bepaalde conventionele wapens
die geacht worden buitensporig leed te veroorzaken of een niet-onderscheidende
werking te hebben (25925, R1614) van de agenda van heden wordt afgevoerd.
Ik stel de Kamer voor, dit wetsvoorstel toe te voegen aan de agenda der Kamer
voor 2 februari aanstaande.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 12.42 uur tot 13.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19981999-483-502.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl