Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2000 (26800 XVI)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 938-962

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 14, pagina 938-962

27-10-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800-XVIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2000 (26800 XVI)Pagina 917-938
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2000 (26800 XVI)Pagina 938-962
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2000 (26800 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2000 (26800 D)Pagina 962-1007
Noot bij p. 962: Schriftelijke antwoorden van de minister van Economische Zaken op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Economische Zaken voor 2000 (26 800 XIII); lijst van vragen en antwoordenPagina 1009-1016
Regeling van werkzaamheden (woensdag 27 oktober 1999)Pagina 938-938
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 27 oktober 1999)Pagina 1007-1008
Presentie en opening (woensdag 27 oktober 1999)Pagina 917-917

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 133 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar
2000 (26800 XVI).De algemene beraadslaging wordt hervat.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! De VVD-fractie wil bij de behandeling van de begroting van
VWS een algemene lijn uitzetten over de wijze waarop zij tegen een aantal
zaken aankijkt. Daarna zal de heer Weekers onderwerpen behandelen als de ouderenzorg
en de werkdruk. Alle andere thema's zullen wij bij de zorgnota behandelen.Voorzitter! Als wij spreken over de volksgezondheid kan geconstateerd
worden, dat wij elkaar en onszelf dagelijks een goede gezondheid toewensen.
Daarom scoort een goede, betaalbare en toegankelijke gezondheidszorg hoog
in de beleving van de mensen in het land. De beide bewindslieden werken er
hard aan; dat moge duidelijk zijn. Er gaat ook veel extra geld naar die zorg
toe maar toch kampt de zorgsector voortdurend met problemen in verband
met de wachtlijsten, de thuiszorg, het geneesmiddelendossier, het artsentekort,
de onderuitputting van het PGB, de werkdruk van het personeel en met de werving
op de arbeidsmarkt. Het zijn allemaal problemen die niet van vandaag op morgen
opgelost kunnen worden maar waarvan wij zeker weten, dat zij veel aandacht
krijgen. De Kamer wil zicht op concrete resultaten die geboekt moeten worden.Veel extra geld wordt gegeven om de problemen in verband met de wachtlijsten
op te lossen. In 2000 is 3,1 mld. meer beschikbaar dan in de jaren daarvoor,
maar wat zijn nu eigenlijk de resultaten? In de curesector wordt gezegd, dat
de problemen in verband met de wachtlijsten zijn verminderd. Dat geloof ik
graag. Als men dat zegt, dan zal dat wel zo zijn, maar hierover bereiken mij
toch heel weinig concrete gegevens. Wat de caresector betreft, kan ik eigenlijk
alleen maar constateren, dat de wachtlijsten daar absoluut niet afnemen, maar
alleen toenemen. Op welke parameters kan de Kamer varen? Wie heeft zicht op
een en ander? En wie heeft greep op de ontwikkelingen?De bewindslieden zullen zeggen dat meerjarenafspraken zijn gemaakt. Mijn
reactie daarop is: het systeem van de meerjarenafspraken dat de VVD voor ogen
had is prima. Echter, zoals het systeem is uitgewerkt beantwoordt het absoluut
niet aan mijn bedoelingen. Ik heb over deze materie stapels in mijn dossierkast
liggen. Bij lezing blijkt dat het een absoluut ontoegankelijke materie is.
Na drie bladzijden in de dikke pakken papier weet je al niet meer wat eigenlijk
is afgesproken. Ik meen dat dit niet de bedoeling kan zijn. Over de inhoud
van de meerjarenafspraken zelf komen wij te spreken bij de behandeling van
de zorgnota, maar dit algemene uitgangspunt wil ik hier alvast verwoorden.Het instrument van de meerjarenafspraken is een van de sturingsinstrumenten
in de zorg. Ik denk in dit verband aan de nieuwe ontwikkelingen, de opnieuw
ingestelde adviesraden en de fusies die in het veld hebben plaatsgevonden.
Verder noem ik: de nota Zicht op zorg, de vernieuwing van de AWBZ, die alleen
al vier sturingsmechanismen kent. Ik vraag mij dan toch af of wij op deze
manier goed verder kunnen.Onlangs zat ik bij iemand iets te lezen en toen kwam ik een stripverhaal
van Guus Flater tegen dat mij wel aansprak. Guus Flater gaf juffrouw Jannie
rijles. Voor de zekerheid werd in de auto een tweede stuur aangebracht. Na
honderd meter barstte de auto uit elkaar en gingen de twee delen met elk een
stuur apart verder. Dat beeld krijg ik ook voor ogen als ik aan de gezondheidszorg
en haar sturing denk.Het ministerie van VWS telt 1200 ambtenaren, twee bewindslieden en heeft
de laatste tijd veel externe commissies: Wachtlijstplatform, de commissie-De
Vries en de commissie-Koopmans. Ik noem ook wachtlijstbrigadier Marcel van
Dam. Ik vraag mij dan af, wat er op het ministerie allemaal wordt gedaan.
Ik kan mij daar wel iets bij voorstellen. Men is daar bezig de uitvoering
van de meerjarenafspraken te controleren aan de hand van die extreem gedetailleerde
regelgeving. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Het gaat hier namelijk om
iets anders.In dit verband wijs ik er nog eens op – ik heb dat al breed geventileerd –
dat ik het advies van de commissie-De Vries over de geneesmiddelen echt een
advies vind waaraan gezond verstand ten grondslag ligt. Dat is ook bij veel
andere adviezen het geval. Thans spelen in de zorgsector veel sturingsinstrumenten
een rol. Ook de budgettering is een sturingsinstrument. Ik kan dan niet anders
dan concluderen, dat er heel veel gaande is waarvan de Kamer, maar ook de
bewindslieden geen weet hebben. Laat staan dat er sprake is van enige sturing
is. Ik wil juist graag zicht hebben op wat gebeurt. Daarom stel ik de minister
voor een commissie samen te stellen van gezond denkende mensen die van buiten
komen. Die commissie zou moeten nagaan hoe de sturing in de gezondheidszorg
precies in elkaar zit. Zij hoeft niet eens met oplossingen te komen. Daarover
zal men het dan toch niet eens zijn. Evenwel zou de commissie ons aan de hand
van een analyse duidelijk kunnen maken hoe de sturing in de gezondheidszorg
in elkaar zit. Dat wil ik namelijk heel graag weten. De minister vraag ik
of zij deze commissie binnen drie maanden kan instellen. Er zijn genoeg mensen
met gezond verstand. Zojuist heb ik al mensen genoemd die leuke adviezen geven.
Ook bij de VVD hebben wij wel mensen die daarin goed zijn. Wij houden ons
dus aanbevolen.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Ik wil graag even terugkomen op het beeld dat mevrouw Van
Blerck gebruikte en waarbij sprake was van een auto die dubbel gestuurd werd.
Zij bracht dat beeld in verband met de sturing van de zorg. Is die auto met
die twee sturen niet een heel ander probleem? Heeft dat niet veel minder met
meerjarenafspraken te maken? Gaat het er niet om dat wij inderdaad twee sturen
hebben als het gaat om het beleid in de gezondheidszorg en dat er enerzijds
de markt is, met het rechtse denken, en anderzijds de overheid, meer het linkse
denken? Dragen die twee sturen er niet toe bij, dat de zorg, de auto, inderdaad
verscheurd wordt en in de zorg niet alles helemaal goed gaat? Betreft het
probleem niet meer niet die sturing?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik kan mij uw opmerking voorstellen. Die past in uw partijpolitieke achtergrond;
daar is trouwens niets mis mee. Ik had toch een iets andere perceptie. Volgens
mij zijn er zoveel sturingsbewegingen in de zorg gaande dat niemand meer weet
wie waarover iets te zeggen heeft. De bewindslieden worden in de Kamer aangesproken
op bijvoorbeeld een te laat aanrijdende ambulance of een verkeerd afgelopen
geval op de intensive care. Dat is natuurlijk een persoonlijk drama voor veel
mensen, maar niet een directe verantwoordelijkheid van de bewindslieden. Dan
kunnen de bewindslieden beter aangeven waarop zij die sturing en verandering
wel willen aanbrengen dan dat zij het maar zo laten. De markt stuurt inderdaad
mee en daar hebben wij ook geen enkel bezwaar tegen, maar dan moet de overheid
wel de kaders vaststellen. Dat gebeurt nu niet, wat wij in hoge mate betreuren.Mevrouw Kant (SP):U noemt het rapport van de commissie-De Vries. Dat heeft heel weinig met
meerjarenafspraken te maken, maar juist heel veel met het feit dat de overheid
niet durft te kiezen voor een duidelijke lijn in het geneesmiddelenbeleid:
gelukkig niet voor de markt, maar ook niet voor meer sturing door de overheid.
Wij krijgen steeds nieuwe commissies en rapporten hierover, omdat de fracties
van de PvdA en de VVD het er absoluut niet over eens kunnen
worden. Een belangrijk probleem, in feite een coalitieprobleem, is dat wij
de zorg in Nederland niet op langere termijn kunnen sturen.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als u mijn vergelijking alleen baseert op de meerjarenafspraken, ben ik
misschien iets te kort door de bocht gegaan. Het ging mij om de bewegingen
binnen de gezondheidszorg: de ene wil deze kant op en de andere wil die kant
op. Op een gegeven moment lukt dat niet meer. Ik ben van mening dat de commissie-De
Vries een heel duidelijk advies heeft uitgebracht. Het zou mij persoonlijk
een lief ding waard zijn geweest als de minister er snel een oordeel over
had gegeven. Ik vind het jammer dat het vervolgens drie maanden moet duren
voordat het binnen het ministerie door allerlei kanalen is gegaan en er weer
een advies uitkomt. Uiteindelijk moeten de minister en de staatssecretaris
op dit terrein de sturende knoop doorhakken. Dat mag ik verwachten. Wij zijn
het misschien niet eens over de manier waarop de knoop moet worden doorgehakt,
maar wij zijn het er wel over eens dat die moet worden doorgehakt.De heer Oudkerk (PvdA):Ik ken u als iemand met zeer veel gezond verstand. Het is toch een beetje
onzinnig, om niet te zeggen volkomen onzinnig, dat u spreekt over ontzettend
veel adviezen, commissies, etc., waar u af en toe waarde aan hecht –
u noemt de commissie-De Vries; wij denken daar verschillend over – en
dat u tegelijkertijd zelf een commissie van mensen met gezond verstand voorstelt –
wie kan daartegen zijn? – die zo onafhankelijk mogelijk bekijkt hoe
dat in elkaar zit. Volgens u zijn er nog een paar mensen in de VVD beschikbaar,
maar wij hadden het over onafhankelijkheid. Als er een lijstje met besturingsmechanismen
is, zal de VVD gewoon kiezen voor sturing door de verzekeraars of door de
markt en wellicht zullen wij iets anders zeggen. Daarmee kunnen wij het advies
te niet doen van weer zo'n nieuwe commissie met even zovele niet onafhankelijke
deskundigen, want niemand is onafhankelijk. Ik snap uw idee wel, maar u stelt
in feite voor wat u eigenlijk niet wilt.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik begrijp wat u bedoelt. Ik wilde alleen de paradox aangeven dat wij
een groot ministerie hebben, dat ontzettend druk bezig is met van alles en
nog wat behalve met beleid – dat denk ik wel eens, want dat vind ik
erg weinig terug – maar dat wij zinnige adviezen van buiten moeten krijgen.
Dan zou het mijn voorkeur hebben om het ministerie wat te verkleinen en heel
veel van de adviezen van buiten te betrekken. Daar heb ik namelijk helemaal
niks op tegen, maar het moet niet en-en zijn: niet én een groot ministerie
én iedere keer een nieuwe adviescommissie. Wat mij betreft zou het
ook de laatste mogen zijn, want ik heb er geen patent op.De heer Oudkerk (PvdA):Wij zijn het erover eens dat het of-of is: of een ministerie dat het uitwerkt
of een groot aantal adviescommissies. Wat mij betreft is het nu ook de laatste
geweest. Het gaat uiteindelijk om de politieke keuze die wij moeten maken.
Er zijn in 1991 en in 1992 twee uitstekende adviezen verschenen, één
van de heer Dunning en één van mevrouw Borst, toen zij nog een
andere functie vervulde, namelijk Medisch handelen op een tweesprong. Ik ken
nog wel meer goede adviezen, maar op de een of andere manier hakken wij geen
knopen door. Wij denken daar dus verschillend over. Daarom wil ik van de VVD-fractie
weten wat zij wil. Wil zij nog meer dingen op een rijtje zetten, of zegt zij
klip en klaar: Dat is onze keuze! Daar wijken wij niet meer vanaf.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Voorzitter! Ik vind het op dit moment van het allergrootste belang om
te zien hoe de sturingsprocessen in de zorg verlopen. Wij verzinnen iedere
keer iets nieuws om te sturen, maar volgens mij heeft de Tweede Kamer daardoor
aan invloed ingeboet. Daar ben ik echt van overtuigd. Ik vind dat je daar
verandering in moet aanbrengen. Verder moeten er natuurlijk keuzen worden
gemaakt. De heer Dunning is overigens ook niet onafhankelijk, maar ik kan
het mis hebben. Diens advies was wel zeer zinnig. Dat voeg ik eraan toe. De
RVZ heeft ook fantastische rapporten geschreven, maar daar wordt niets mee
gedaan. Dat vind ik heel jammer. Er ligt heel veel klaar aan visie en beleid,
maar dan moet je je niet focussen op het regeerakkoord, want dat biedt genoeg
openingen. Als eerste ben ik echter geïnteresseerd, misschien ook om
onszelf een spiegel voor te houden, in de mate van sturing in het gezondheidszorgveld.
Misschien vallen ons de schellen dan wel van de ogen.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik ben aangenaam getroffen door deze insteek van mevrouw Van
Blerck waar het gaat over de vraag over de sturingsinstrumenten en wie er
eigenlijk stuurt. Haar positie zou sterker zijn als zij dit niet vermengt
met de vraag of er ook nog adviescommissies nodig zijn. Ik vind dat van een
iets andere orde. Haar eerste punt, wie er in de zorg stuurt, vind ik echter
buitengewoon belangrijk. Ik spits het even toe op de meerjarenafspraken. Wij
komen er 15 november verder over te spreken, maar als ik mevrouw Van Blerck
goed beluister, dan zegt zij heel nadrukkelijk dat het meerjarenoverleg één
van de instrumenten is die kunnen worden gebruikt. Dat wil zeggen dat zij
niet zo gemakkelijk meemaakt wat er terzake in de begrotingstoelichting staat.
Daarin staat dat het meerjarenoverleg zich ontwikkelt tot het belangrijkste
instrument in het kader van de strategische agendavorming voor de ontwikkeling
van de diverse sectoren. Dat is namelijk iets anders dan wat mevrouw Van Blerck
wil met meerjarenafspraken. Ik vind het belangrijk om dat in dit debat te
markeren.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik vind het instrument van meerjarenafspraken op zichzelf heel goed. Dat
staat ook in het regeerakkoord. Wij hebben er in het voortraject ook met het
veld over gesproken. Ik vind het goed als je met elkaar een lijn afspreekt
waar je je aan houdt. Daar kan ik mij iets bij voorstellen, maar heeft de
heer Rouvoet wel eens naar zo'n pak papier gekeken?De heer Rouvoet (RPF):Vluchtig.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Meer is ook boter aan de galg smeren, want het is ondoordringbaar.De heer Rouvoet (RPF):Dat ontdekte ik bij vluchtige lezing.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het is een absoluut ondoordringbaar pak papier voor Kamerleden, volgens
mij voor iedereen, behalve voor degenen die dat hebben opgeschreven. Ons ontgaat
dan echter een hoop. Daar ben ik van overtuigd. Zo is het dus niet bedoeld.
Ik vind dus dat het veel globaler en veel helderder moet. Er moet ook veel
vaker worden gecommuniceerd met de Kamer. Dan kunnen wij aangeven hoe wij
willen sturen. Dat gebeurt nu echter niet, maar dat ligt ook aan onszelf.
Daar ben ik eerlijk in.De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Ik heb mevrouw Van Blerck toch goed verstaan, in die zin dat
het haar uiteindelijk niet zozeer gaat om de vraag of er sprake is van vooroverleg
en of er afspraken worden gemaakt, maar om de vraag wie in laatste instantie
de keuzen maakt en of er voor het parlement nog een reële rol is weggelegd
als het gaat om de strategische agendavorming?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Dat klopt.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Ik heb begrip voor de worsteling van mevrouw Van Blerck, want
die kennen wij allemaal, zeker op onderdelen. Toch dacht ik even toen ik haar
hoorde: Weer een adviescommissie van heel wijze mensen. Die commissie komt
dan met een wijs advies, maar in de Kamer verandert er niets. Daarom vond
ik het plezierig dat mevrouw Van Blerck de hand ook in eigen boezem stak.
Hebben wij geen arbitragecommissie nodig tussen de grotere stromen in de politiek
om eindelijk een helder concept te doen ontwikkelen naar de toekomst toe?
Collega Oudkerk heeft gelijk als hij zegt dat dit het zoveelste advies wordt,
het tigste, zoals het tegenwoordig heet.De voorzitter:Ik heb het gevoel dat wij een beetje in herhaling vervallen. Misschien
wil mevrouw Van Blerck kort op dit punt ingaan.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het is niet mijn bedoeling een adviescommissie voor de toekomst van het
stelsel in te stellen. Ik wil alleen een analyse laten maken door mensen op
organisatieniveau die terzake kundig zijn. Dat hoeft niet eens op het gebied
van de gezondheidszorg te zijn, want dat is vaak alleen maar een rem. Ik wil
graag dat die commissie kijkt naar hoe al die mechanismen op dit moment lopen,
want ze werken vaak tegen elkaar in. Dat is mijn bedoeling. Ik zit niet verlegen
om advies, want ieder volgt zijn eigen partijpolitieke lijn. Keuzen moet je
in de Kamer maken. Het gaat mij om een analyse van de huidige situatie.De heer Van der Vlies (SGP):Mijn stelling is nu juist dat de vraag naar de sturing ingegeven is door
de impasse over het stelsel. Hoe langer die impasse blijft bestaan, hoe meer
de sturing dreigt terecht te komen bij partijen die andere belangen hebben
dan de politiek zou willen dienen. Dat is mijn stelling en daarop krijg ik
graag een reactie.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Mijn reactie is dat ik benieuwd ben naar de analyse van de commissie.
Daaruit zal blijken of u gelijk heeft. Het is best mogelijk, maar ik weet
het niet.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mevrouw Van Blerck, ik meen dat ook de VVD er een groot voorstander van
is om verantwoordelijkheden daar te leggen waar zij thuishoren. Daarom verbaast
het mij dat u bij deze impasse rondom het stelsel afwacht wat een commissie
van wijze mensen van buiten de Kamer zal aandragen. Ik meen dat wij in deze
Kamer als 150 volksvertegenwoordigers nu juist geacht worden gezond verstand
te hebben. Wij worden ook geacht in onze politieke inzichten een afspiegeling
te zijn van de samenleving. Tegen deze achtergrond moeten wij toch die oplossingen
aandragen. Daar heb je echter wel bouwstenen voor nodig.De voorzitter:Wilt u geen algemene beschouwingen over dit onderwerp houden? Ik stel
voor dat u een vraag stelt.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Ik verneem graag de visie van mevrouw Van Blerck op het voorstel van de
regering in de brief d.d. 21 oktober 1999 over het PO-program- ma volksgezondheid
onder het kopje "Aanpassing verzekeringsstelsel". Ik meen dat wij dat in een
aanzienlijk hogere versnelling moeten zetten dan nu het geval is. Dan zullen
wij een heel eind op streek komen met de gedachtewisseling in dit huis. Wat
vindt mevrouw Van Blerck daarvan?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het tijdpad in deze brief is conform de afspraken in het regeerakkoord.
Dus daar heb ik verder geen opmerkingen over. Uiteraard staat het iedereen
vrij om verder te kijken dan de neus lang is. Dat doen wij ook. Bovendien
pleit ik niet voor een adviescommissie over het stelsel. Het gaat mij alleen
om een analyse van de sturing in de zorg. Daar kan iedereen een eigen conclusie
uit trekken.Mevrouw Hermann (GroenLinks):De bouwstenen voor die discussie, die iedereen op z'n eigen manier moet
voeren, kunnen toch verreweg het beste door het departement met 1200 ambtenaren
worden aangedragen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Als u goed naar mij hebt geluisterd, kunt u zich voorstellen dat ik mij
afvraag of men dat überhaupt kan of wil. Men moet zich zo bezighouden
met de uitvoering van wettelijke regels die door ons zijn opgesteld, dat men
daar misschien helemaal niet aan toekomt.Mevrouw Hermann (GroenLinks):De gegevens ordenen lijkt mij nu juist een taak voor het departement.
Bent u er dan geen voorstander van om de verantwoordelijkheden daar te leggen
waar zij thuishoren, namelijk op het departement?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Ik heb daar ook geen enkel bezwaar tegen; ik vind alleen dat het wel moet
kunnen. Nogmaals, de voorbereiding voor een nieuw stelsel dat na deze periode
ingevoerd moet worden, moet iedere partij zichzelf eigen maken. Aan het denken
over oplossingen zullen wij mijns inziens pas in een volgende periode toekomen.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik denk dat mevrouw Van Blerck eigenlijk met heel veel woorden aangeeft
dat zij vindt dat de ambtenaren op het ministerie dat zelf moeten doen en
dat zij zich afvraagt waarom wij al die adviescommissies inhuren. Waarom legt
zij die vraag niet op tafel? Dat is echt geen schande, want zij bevindt zich
daarmee in het goede gezelschap van drie kwart van het bedrijfsleven
op dit moment. Heb ik gelijk? Is dat de vraag die u wilt stellen?Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Het is een deel van de vraag die ik wil stellen. Ik wil weten hoe de sturing
is georganiseerd en dan niet alleen op het departement, maar voor het hele
brede veld van de gezondheidszorg, waaraan die 70 mld. besteed wordt. Dan
doel ik op alle betrokkenen: verzekeraars, zorgaanbieders en verzekerden.
Als wij nu 3,1 mld. extra steken in de zorg om wachtlijsten te verminderen
en werkdruk te verminderen, dan wil ik dat een keer terugzien als Kamerlid.
Ik neem aan dat u dat ook wilt. Op dit moment is het ons echter nog niet gegeven
om daar kennis van te nemen, omdat er zoveel processen door elkaar heen lopen
dat de bewindslieden dat nu nog niet precies kunnen aangeven. Ik wil dat het
proces inzichtelijk is. Meer vraag ik niet.Mevrouw Van Vliet (D66):Mevrouw Van Blerck wil dat het Kamerlid in alles inzicht heeft, maar is
het niet beter om in te zetten op onafhankelijk toezicht? Zoals zij het zegt,
krijg ik het gevoel dat zij weer een deel wil centraliseren om de Kamer daarop
maar grip te geven. Dat past volgens mij niet bij de VVD.Mevrouw Van Blerck-Woerdman (VVD):Wij zijn een groot voorstander van decentraliseren, maar decentraliseer
dan ook de bevoegdheden. Probeer dan niet centraal nog iedere keer aan de
touwtjes te trekken. En dat gebeurt nu volgens mij. Ik wil alleen maar inzicht
hebben. Wat ik daarmee doe, merkt mevrouw Van Vliet wel.Over het toezicht heeft mevrouw Van Vliet overigens volkomen gelijk. Daarop
wil ik bij de behandeling van de zorgnota terugkomen. Dat is namelijk een
onontbeerlijk onderdeel van het verhaal.Mevrouw Van Vliet (D66):In het laatste antwoord kan ik mij een heel eind vinden. Ik ben heel benieuwd
naar het antwoord van het kabinet.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! De zorgsector groeit het meest in de lopende kabinetsperiode.
Niet voor niets. Er moet een inhaalslag worden gemaakt om de wachtlijsten
weg te werken en er moet geanticipeerd worden op de toekomstige ontwikkelingen,
want de vraag naar zorg groeit. In koor met het kabinet verwachten ook de
Europese Unie en de OESO dat de medisch-technologische ontwikkelingen in combinatie
met een dubbele vergrijzing een voortgaande opwaartse druk op de gezondheidsuitgaven
zullen uitoefenen. De zorgquote loopt volgens de berekening van de sociaal-economische
commissie van de SER de komende decennia op tot ruim 13%, bijna 50% meer dan
thans.De VVD heeft van harte meegewerkt aan een substantiële verhoging
van het zorgbudget met 5,6 mld., maar wil daarvan wel de resultaten zien.
Tegelijk zal meer dan thans lijkt te gebeuren, moeten worden ingespeeld op
de veranderende vraag naar zorg. Als gevolg van toegenomen welvaart, toegenomen
opleidingsniveau, andere huishoudenssituaties, toegenomen mondigheid, emancipatie,
noem maar op, is de vraag naar zorg aan veranderingen onderhevig. Ouderen
vormen, gelukkig maar, geen homogene groep. De VVD zei dat al eerder. De komende
decennia zal de verscheidenheid binnen deze bevolkingscategorie waarschijnlijk
nog verder toenemen en daarmee ook hun vraag naar zorg, op individuele maat,
zo mogelijk onder eigen regie, en zoveel mogelijk met behoud van privacy.
Overigens is daarvoor het PGB het beleidsinstrument bij uitstek. Dat wordt
op dit moment nog weinig voortvarend uitgevoerd. Daar komen wij bij de behandeling
van de zorgnota nog uitvoerig over te spreken.De mensen pikken het niet langer om met zes vreemden op een kamer te liggen.
Terecht heeft het vorige kabinet een programma opgezet om alle vijf- en zespersoonskamers
in verpleeghuizen op te ruimen. Ik vraag de staatssecretaris datzelfde te
gaan doen voor de resterende drie- en vierpersoonskamers. De trend dat mensen
langer zelfstandig willen blijven wonen, zet onveranderd door. Bovendien hebben
de ouderen van morgen meer te besteden dan die van gisteren en zijn zij bereid
voor extra's te betalen. De dubbele vergrijzing kent dus naast het kwantitatieve
aspect ook een kwalitatief aspect. Wij zullen bij het maken van beleid onze
ogen dan ook voortdurend gericht moeten houden op de veranderende samenleving
en de veranderende omgeving. De VVD ziet niets in een planmatige aanpak door
de overheid of wettelijk verankerde regiovisies, omdat de overheid met budgetbeheersing
in het achterhoofd, nooit een geheel scala van pluriform gewenste zorgvraag
kan aanbieden. Aanbodregulering afgestemd op geluiden uit de regio biedt volgens
de VVD-fractie geen enkele garantie dat de wensen van individuele ouderen
beter aan bod zullen komen. Kwalitatieve opwaardering van de collectief gefinancierde
ouderenzorg zal op de wat langere termijn vastlopen omdat er onvoldoende kan
worden ingespeeld op de wensen van de ouderen. Een overheid is niet in staat
om voor elk individu een maatwerkkostuum af te leveren. Mensen dreigen te
worden opgescheept met een slecht zittend confectiepak. En wanneer de overheid
probeert om een zo breed mogelijk assortiment aan te bieden om aan alle individuele
wensen tegemoet te komen, zal de collectieve sector onverantwoord groeien.
De jaren zeventig hebben ons geleerd dat de collectieve sector niet ongelimiteerd
kan uitdijen, omdat dit desastreuze gevolgen kan hebben en heeft voor economie
en werkgelegenheid.Ook de commissie van sociaal-economische deskundigen van de SER gaat er
in haar boeiende rapport "Gezondheidszorg in het licht van de toekomstige
vergrijzing" van uit, dat het realiseren van meer zorg op maat en betaalbaarheid
binnen de collectieve sector niet goed samengaan. Wie niet bereid is erover
na te denken of het noodzakelijk wordt het collectief gefinancierde pakket
in alle sectoren, dus ook de sector specifiek ouderenbeleid, grondig tegen
het licht te houden en in de toekomst delen daarvan toch liever aan de markt
over te laten, steekt zijn kop in het zand.Deze benadering biedt volgens de VVD het meeste perspectief om tegelijkertijd
meer vraagsturing te combineren met een beheerste ontwikkeling van de collectieve
uitgaven voor de ouderenzorg. Ik zeg daar met nadruk direct bij dat bijvoorbeeld
voor ouderen met alleen AOW een stevig vangnet gespannen zal moeten worden.
Voor de VVD geldt als belangrijke voorwaarde dat zorg altijd toeganke lijk en bereikbaar moet blijven. Wij willen niet doorschieten naar
Amerikaanse toestanden. Ik vraag de bewindslieden hoe zij het advies van de
SER-commissie waarderen. Nu er kennelijk geen vervolgouderennota komt, lijkt
mij een uitgebreide geactualiseerde kabinetsreactie op het thema gezondheidszorg
en vergrijzing op zijn plaats. Overigens heeft mevrouw Hermann daar ook al
om gevraagd.De heer Middel (PvdA):Enige opmerkingen van de heer Weekers brengen mij ertoe om mijn eerste
interruptie van deze dag te plaatsen. Hij zei zojuist dat de jaren zeventig
hebben geleerd dat de overheid niet onbeperkt kan groeien. Ik neem aan dat
hij dan, met mij, vooral denkt aan het kabinet-Van Agt/Wiegel, van 1977 tot
1981, toen de overheidsuitgaven de pan uitrezen. Vervolgende legde hij de
relatie naar de markt en hij hield daarover een interessant betoog, maar de
vraag blijft wat er moet gebeuren als de markt niet zelf met een aanbod komt.
De overheid is in dat geval toch dé aangewezen instantie om te komen
met voorzieningen voor mensen die dit nodig hebben?De heer Weekers (VVD):Ik wil eerst de stelling van de heer Middel rechtzetten dat de grootste
problemen zijn ontstaan door het kabinet-Van Agt/Wiegel. Daar zit hij toch
enigszins mis. Ik heb de ontwikkeling van de collectieve uitgaven in deze
eeuw ooit bestudeerd ten behoeve van mijn afstudeerscriptie en het was echt
het kabinet-Den Uyl dat ervoor heeft gezorgd dat de uitgavenontwikkeling zodanig
was dat die haar hoogtepunt bereikte onder het kabinet-Van Agt/Wiegel. Het
was dus de nasleep van het kabinet-Den Uyl. Verder ben ik de eerste die zal
zeggen dat de overheid erop moet inspringen als de markt inderdaad een aantal
essentiële zaken laat liggen, in de zin van medisch noodzakelijke zorg.
Er zijn echter heel wat zaken die wel door de markt kunnen worden opgepakt
en die kunnen dan ook heel goed aan de markt worden overgelaten.De heer Middel (PvdA):Ik ben blij met de nuancering van de heer Weekers op het tweede punt.
Het betekent dat wij dichter bij elkaar staan dan ik aanvankelijk vreesde.
Wat het eerste punt betreft, ga ik ervan uit dat de heer Weekers al enige
tijd geleden afstudeerde, hoewel hij nog jong oogt.De heer Weekers (VVD):Ik studeerde overigens na de jaren tachtig af.De heer Middel (PvdA):Nu, laat ik daar niet verder op ingaan en mij beperken tot het punt waar
het om gaat. Toen het kabinet-Den Uyl kwam, moest er heel wat ingehaald worden
na het beleid van de rechtse kabinetten daarvoor. Vooral de AOW-uitgaven moesten
toen stijgen. Onder het kabinet-Van Agt/Wiegel is het vervolgens uit de pan
gerezen. De bezuinigingsoperatie die dat kabinet wilde instellen, namelijk
Bestek '81 (u kent het waarschijnlijk nog wel uit eigen scriptie) is faliekant
mislukt.De heer Weekers (VVD):De uitgavenontwikkeling in de jaren zeventig, die indertijd een hoogtepunt
heeft bereikt in de jaren tachtig, heeft inzicht geboden in het feit dat er
grenzen zijn aan de solidariteit. Je kunt niet voortdurend alles vanuit de
particuliere sector door de collectieve sector laten overnemen, want dan loop
je tegen problemen aan in de economie en de werkgelegenheid en loopt het uiteindelijk
helemaal spaak. Als de uitgavenontwikkeling onder het kabinet-Den Uyl niet
zo uit de pan was gerezen, had het kabinet-Lubbers minder hoeven te snijden
dan het heeft gedaan.De voorzitter:Ik krijg de indruk dat wij nu al bijna het debat over de begroting van
het ministerie van Economische Zaken aan het voeren zijn, maar dat staat pas
voor vanavond gepland.Mevrouw Dankers (CDA):Mij verbaast het niet, want dat is de test die de heer Middel op iedere
nieuwe spreker uit een van de andere fracties loslaat. Mij viel de eer die
de heer Weekers heeft gehad een paar jaar geleden te beurt.Ik heb nog een andere vraag aan de heer Weekers over het deel van het
betoog waarop ook de heer Middel reageerde. De heer Weekers vraagt aan de
staatssecretaris beleid te voeren om de drie- en vierpersoonskamers in verpleeghuizen
terug te dringen. Geldt dat dan voor iedereen die in een verpleeghuis komt
? Ik vraag dit, omdat hij even later zegt dat mensen meer geld te besteden
hebben. Er zijn ook een heleboel mensen die dat niet hebben. Heeft dus iedere
Nederlander volgens hem recht op meer privacy in een verpleeghuis of alleen
degene die daarvoor kan en wil betalen? En hoe verhoudt zich dat met de verlaging
van de collectievelastendruk?De heer Weekers (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik moet zeggen, dat mevrouw Dankers een heel interessante
vraag opwerpt. Ik heb de staatssecretaris gevraagd om eenzelfde programma
te gaan ontwikkelen als destijds is ingezet om de vijf- en zespersoonskamers
op te ruimen. Dat is natuurlijk niet van vandaag op morgen geregeld. Ik wil
daarover geen valse verwachtingen wekken. Toen de heer Oudkerk een motie aankondigde,
had hij daarvoor als dekking gezocht de onderuitputting van het bouwbudget.
Kennelijk blijft er structureel geld liggen van het bouwbudget. Ik zou zeggen:
zorg dat je dat gebruikt om die drie- en vierpersoonskamers op te ruimen.Mevrouw Dankers (CDA):Wij hebben al een aantal keren gezegd, dat wij heel graag de structurele
onderuitputting van het bouwbudget zouden willen inzetten, maar dat wordt
juist gebruikt voor de tekorten op het medicijnendossier en andere dossiers,
omdat anders minister Zalm dat geld wil hebben. In mijn ogen hebt u daarmee
dan ook geen reële dekking.De heer Weekers (VVD):Dat is natuurlijk niet terecht. Als je geld uittrekt om te bouwen, moet
het in principe ook daarvoor worden gebruikt. Je moet dan niet in het achterhoofd
hebben dat je daarmee andere tekorten kunt afdekken. De bureaucratie en de
extra regelgeving maken dat de plannen die er zijn niet voortvarend kunnen
worden aangepakt en dat dus het bouwbudget niet wordt benut. Wij willen dat
die plannen wel voortvarend worden uitgevoerd.De voorzitter:Mevrouw Dankers, dit is de laatste keer dat ik u nu een interruptie toesta.Mevrouw Dankers (CDA):Daar ben ik het volstrekt mee eens, voorzitter. Ik vind het prima dat
de heer Weekers dat zo voorstelt namens de VVD. Ik zou ook
nog graag van hem horen wat hij wil doen om een oplossing te vinden voor de
ongeveer 300 mln. uit dat budget die kennelijk aan andere onderdelen worden
uitgegeven.De heer Weekers (VVD):Mevrouw Dankers heeft al snel berekend dat het opruimen van die drie-
en vierpersoonskamers 300 mln. zal kosten. Ik constateer alleen maar dat er
structureel sprake is van onderuitputting van het bouwbudget. Ik heb de staatssecretaris
gevraagd om een plan te ontwikkelen om die drie- en vierpersoonskamers op
te ruimen. Ik heb daar geen termijn aan gekoppeld. De staatssecretaris zal
binnen de mogelijkheden die zij heeft, moeten bekijken hoe zij in het plan
een bepaalde fasering moet aanbrengen. Nogmaals, het is niet van vandaag op
morgen geregeld.Voorzitter! Het collectief gefinancierde aanbod van ouderenzorg voldoet
nu dus al steeds minder aan wat maatschappelijk gezien nog acceptabel wordt
geacht. Dat geldt zeker voor de kwaliteitseisen en de keuzemogelijkheden.
Bij een relatief ongunstige prijs-kwaliteitverhouding zien de middeninkomensgroepen
en hogere inkomensgroepen al gauw af van hun AWBZ-afspraken en wijken uit
naar commerciële zorgaanbieders. Daartegenover constateert de Raad voor
de volksgezondheid en zorg dat de minst draagkrachtige ouderen juist om financiële
redenen een voorkeur hebben voor een verpleeg- of verzorgingshuis in plaats
van alternatieven als een aangepaste woning in combinatie met thuiszorg. Met
name de cumulatie van eigen bijdragen speelt daarbij een rol. Hierdoor is
er steeds meer sprake van gescheiden zorgcircuits waarbij de lagere inkomens
gebruik blijven maken van het collectief gefinancierd aanbod, terwijl de middeninkomens
en hogere inkomens liever op een andere manier in de zorgbehoefte voorzien.
Per saldo constateren de onderzoekers dat het gezondheidsrisico steeds minder
bepalend is voor het gebruik van de AWBZ-voorzieningen en dat de sociaal-economische
positie steeds bepalender wordt. Deze ontwikkelingen sporen in de ogen van
de VVD-fractie slecht met het karakter van de AWBZ als volksverzekering. Ik
vraag de bewindslieden dan ook hoe zij tegen deze ontwikkeling aankijken.Een punt van aandacht is de samenhang tussen het beleid van Volkshuisvesting
en gemeenten en het beleid ten aanzien van de woonfunctie in de AWBZ-gefinancierde
ouderenzorg. Voor een deel is die woonfunctie binnen de AWBZ onvermijdelijk
en onomstreden. Dan gaat het om intensieve verpleging en ouderen met ernstige
somatische en psychogeriatrische klachten. Deze categorie betreft echter een
minderheid. Voor verzorgingshuizen – het grijze gebied tussen speciale
seniorenwoningen en een deel van de verpleeghuiszorg – staat de woonfunctie
van de AWBZ wel ter discussie, althans in onze ogen. Zo zijn op gemeentelijk
niveau wooncomplexen opgezet die gelden als volwaardige substituten voor intramurale
voorzieningen. Ouderen met een vergelijkbare problematiek als die van tehuisbewoners
kunnen daar met behulp van een aantal voorzieningen – zoals thuiszorg,
WVG-voorzieningen enz. – zelfstandig blijven wonen. Zeker op de langere
termijn is dus niet zonder meer duidelijk waarom het ministerie van VWS en
niet het ministerie van VROM buiten het verpleeghuis om het voortouw zou moeten
hebben bij huisvesting van hulpgeïndiceerde ouderen. Bij een steeds grotere
variatie van wonen en zorg wordt steeds minder duidelijk waarom de woonfunctie
in een tehuis en de woonfunctie in andere situaties niet onder de AWBZ valt.
De VVD pleit er al jaren voor om wonen en zorg te scheiden om daarmee enerzijds
meer keuzevrijheid te bieden en anderzijds de druk op de collectieve uitgaven
te verminderen. Waar je op jonge leeftijd bewust voor een huis kiest, heb
je op oudere leeftijd niet veel meer te willen.Voorzitter! Het vorige kabinet heeft besloten om bestaande zorgtehuizen
niet te dwingen, wonen en zorg te scheiden omdat anders de financiële
gevolgen te groot zouden zijn als de bijbehorende volkshuisvestingsregels
als individuele huursubsidie van toepassing zouden worden verklaard. Kan de
staatssecretaris daar nog eens op ingaan? Toen is tevens besloten om voor
alle AWBZ-voorzieningen – en dus ook voor de verzorgingshuizen –
de kosten transparant te maken door de huisvestingskosten apart zichtbaar
te maken. Wat is daarvan terechtgekomen? Hoe is de huidige stand van zaken?
Worden er geen verzorgingstehuizen oude stijl meer gebouwd en moeten nieuwe
initiatieven meteen al voldoen aan het scheiden van wonen en zorg? Hoe wordt
omgesprongen met ingrijpende verbouwingsaanvragen en vernieuwbouw? Welke controle
vindt daarop plaats?Er worden experimenten uitgevoerd om alle aspecten, verbonden aan het
scheiden van wonen en zorg, in samenhang met elkaar te onderzoeken. Daarbij
wordt ook het lokale welzijnsbeleid betrokken. Wij hebben daarover een halfjaar
geleden nog een brief van de staatssecretaris gekregen. Mij is echter niet
duidelijk of deze experimenten nieuwe initiatieven betreffen dan wel experimenten
bij bestaande tehuizen met het oog op een ontvlechting van de woonlasten van
de zorg- en welzijnskosten. Het gaat ons er niet om, de woon- en zorgfuncties
van bestaande verzorgingshuizen geografisch uit elkaar te trekken, maar om
de onderscheiden kostenstructuren zichtbaar te maken. Dan kan immers beter
gestuurd worden en kan er flexibeler op verschillende voorkeuren van bewoners
worden ingespeeld. Ik hoor hierop graag een reactie van de staatssecretaris.Mevrouw Dankers (CDA):Wij zijn het van harte eens met de VVD dat de kosten van wonen en zorg
gescheiden moeten worden, vooral ook omdat dan mensen met een smallere beurs
gebruik kunnen maken van de nieuwe voorzieningen waarbij wonen en zorg worden
gecombineerd. Wilt u echter de bestaande instellingen laten "uitsterven" ten
gunste van particulier wonen?De heer Weekers (VVD):Als ik mijn verhaal op dit onderdeel mag afmaken, zult u op uw wenken
worden bediend.Voorzitter! De VVD meent dat er uiteindelijk een grote variatie aan wonen
en zorg moet ontstaan waarbij mensen AWBZ-zorg kunnen krijgen in de woonomgeving
die bij hen past en waarvoor zij gewoon huur betalen. Daarbij zou het dan
ook mogelijk moeten zijn om huursubsidie te ontvangen. Alleen in situaties
waarin het wonen onlosmakelijk verbonden is aan de zorg – ik noem dat
het verpleeghuis met meer privacy nieuwe stijl – dient
het wonen AWBZ gefinancierd te worden. Daarmee kan worden bereikt dat de AWBZ
geleidelijk aan wordt opgeschoond van aanspraken die niet passen in het oorspronkelijke
karakter van deze volksverzekering.Uit de schriftelijke antwoorden begrijp ik dat op dit moment de laatste
hand wordt gelegd aan een nota over het wonen in de 21ste eeuw waarin ook
de aspecten zorg en welzijn in hun onderlinge samenhang worden bezien. Ik
vraag de bewindslieden daarbij in ieder geval ook het volgende te betrekken.
Woningaanpassingen kunnen aanzienlijke besparingen met zich meebrengen voor
de zorg. Zo blijkt uit onderzoek van het CPB dat er een verband bestaat tussen
woningaanpassing en het gebruik van thuiszorg. Ouderen in een aangepaste woning
doen een veel geringer beroep op persoonlijke verzorging dan ouderen in een
niet aangepaste woning. Ook als het om huishoudelijke hulp gaat, gaat er een
matigende invloed uit van woningaanpassing. Bovendien blijkt uit onderzoek
dat de helft van ongelukken met ouderen die in en om het huis gebeuren, met
kleine woonaanpassingen kunnen worden voorkomen. Het is bekend dat naarmate
de leeftijd stijgt, de kosten van behandeling van letsel aanmerkelijk toenemen.
Kan worden berekend hoeveel in de zorg kan worden bespaard met extra investeringen
in woningaanpas- singen? Kan in dit verband opnieuw worden gepleit voor een
extra impuls voor het succesvol gebleken liftenprogramma? Een punt van aandacht
hierbij is dat de partij die de kosten maakt, niet dezelfde mag zijn als zij
die de vruchten plukken van die investering. Hierdoor zouden de inspanningen
die op dit gebied worden verricht, wel eens kleiner kunnen zijn dan maatschappelijk
gewenst is. Ik verzoek de bewindslieden dit nader te onderzoeken. Ook ben
ik benieuwd naar de voortgang in het levensloopbestendig bouwen.Voorzitter! Het kabinet beoogt een bestaande voorziening, de Wet op de
bejaardenoorden, met ingang van 2001 onderdeel te laten uitmaken van de volksverzekering
AWBZ. Dit staat haaks op de adviezen van de Raad voor de volksgezondheid en
zorg en de eerdergenoemde SER-commissie om de AWBZ-zorg vergrijzingsbestendig
te maken. Zou het geen overweging verdienen in kaart te brengen wat de voor-
en nadelen zouden zijn als alleen de zorgaanspraken van die verzorgingshuizen
onder de AWBZ worden gebracht, waarbij werkelijk sprake is van een financiële
scheiding van zorg en wonen. Voor de overige instellingen kan vooralsnog de
subsidieregeling worden voortgezet. Voor deze instellingen moet wel een gericht
plan worden ontworpen om hetzij ook daar binnen afzienbare termijn de scheiding
van wonen en zorg te realiseren, hetzij de instelling om te zetten in een
verpleeghuis nieuwe stijl. Ik vraag de staatssecretaris deze gedachtegang
verder uit te werken en het resultaat aan de Kamer voor te leggen. De richting
moet duidelijk zijn en wij zullen langzaam maar zeker de nodige stappen moeten
zetten. De AWBZ-zorg wordt anders onbetaalbaar en onbeheersbaar en de VVD
wil voorkomen dat mensen die zorg nodig hebben, deze niet krijgen. Verdere
stappen in de richting van modernisering van de ouderenzorg moeten gericht
zijn op flexibilisering, op zorg op maat, op heldere structuren wie verantwoordelijk
is voor de woningcomponent, wie voor de zorg en wie voor welzijn. Verder moet
worden voorkomen dat een groep mensen wel premie betaalt voor de ouderenzorg,
maar als het erop komt die zorg buiten het verzekerde circuit moet inkopen.
Met dit soort ontwikkelingen wordt het volksverzekeringskarakter van de AWBZ
ondermijnd en dat willen wij voorkomen.Mevrouw Dankers (CDA):Is de heer Weekers van mening dat de partner van iemand met een verpleeghuisindicatie,
bij die partner in een verpleeghuis nieuwe stijl mag wonen tegen een betaalde
huur? Of is dat verboden en moeten zij gaan scheiden zoals nu het geval is?De heer Weekers (VVD):Ik kan mevrouw Dankers een duidelijk antwoord geven: ja.Staatssecretaris Vliegenthart:Moet ik de woorden van de heer Weekers zo opvatten dat hij terugkomt op
de overheveling van de verzorgingshuizen naar de AWBZ zoals overeengekomen
in de overgangswet van staatssecretaris Terpstra die in de vorige kabinetsperiode
is aanvaard?De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik heb dit in een breder kader geplaatst. Ik constateer dat
er onvoldoende voortgang wordt geboekt in het scheiden van wonen en zorg.
Ik heb gezegd dat ook de commissie van sociaal-economisch deskundigen van
de SER erop heeft gewezen dat deze wet in wezen contraproductief werkt als
wij de AWBZ in de toekomst betaalbaar willen houden. Met het oog daarop vraag
ik de staatssecretaris een en ander nader uit te werken.Staatssecretaris Vliegenthart:Dat was niet mijn vraag. In de Kamer is eerder uitgebreid gedebatteerd
over de overgangswet. Er is toen besloten om de verzorgingshuizen oude stijl,
de bestaande verzorgingshuizen, integraal over te hevelen naar de AWBZ. Dit
besluit kon op brede steun van de Kamer rekenen. De heer Weekers suggereert
nu dat de Kamer terug moet komen op die beslissing. Om mijn antwoord goed
te kunnen voorbereiden moet ik weten wat hij precies bedoelt. De heer Weekers
suggereert namelijk dat de intensieve zorg integraal onderdeel van de AWBZ
moet blijven, maar tegelijkertijd dat er verzorgingshuizen zijn waarvoor dat
niet moet gelden.De heer Weekers (VVD):Recentelijk zijn er adviezen uitgebracht waarin de vraag wordt gesteld
of wij wel op de goede weg zijn. De VVD-fractie is goed voor haar handtekening
en zal niet zomaar terugkomen op een democratisch gemaakte afspraak. Deze
adviezen en de onvoldoende voortgang bij het scheiden van wonen en zorg zijn
voor ons echter een reden om de staatssecretaris te vragen, alleen de verzorgingstehuizen
nieuwe stijl onder de AWBZ te laten vallen. Voor de overige tehuizen kan een
overgangsperiode worden ingesteld met daaraan verbonden een stappenplan. Het
scheiden van wonen en zorg kan immers niet van de ene op de andere dag worden
geregeld. Op een zeker moment, bijvoorbeeld na een jaar of vijf, zal men de
keuze moeten maken of men verder wil gaan als een verpleeghuis nieuwe stijl
of als een ouderenzorgcomplex nieuwe stijl, waarin wonen en zorg van elkaar
zijn gescheiden.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik ben het geheel eens met de opmerkingen van de heer Weekers
over het scheiden van wonen en zorg. Ik kan mij echter in het geheel niet
vinden in zijn voorstel om de verzorgingshuizen uit de AWBZ te halen. Wij
hebben deze tehuizen kortgeleden onder de AWBZ gebracht en het getuigt van
iets te veel kortetermijndenken om ze daar nu al weer uit te willen halen.
Wij hebben ze in de AWBZ ondergebracht, ervan uitgaande dat verzorgingshuizen
steeds meer op verpleeghuizen zullen gaan lijken. Verder maken mensen die
niet op een verpleeghuis zijn aangewezen, steeds vaker gebruik van woonvormen
waaraan een zekere mate van hulp is verbonden. Waarom gaan wij niet rustig
door op dit traject en onderzoeken wij op een praktische manier waar de combinatie
van wonen en zorg kan worden georganiseerd?De heer Weekers (VVD):Het antwoord hierop is een simpele tegenvraag: hoe kun je uitleggen dat
het ene verzorgingstehuis straks wel onder de AWBZ valt en het andere niet?
Gelet op de adviezen waarvan de inkt nog niet droog is, moet de vraag worden
gesteld of je door moet gaan op de weg die wij een aantal jaren geleden zijn
ingeslagen of dat het verstandiger is om een tussenstap te doen. Is het met
andere woorden niet verstandiger om de verzorgingshuizen die wonen en zorg
nog niet hebben gescheiden, iets langer onder de overgangsregeling te laten
vallen?Mevrouw Van Vliet (D66):Ik begrijp dat de heer Weekers een andere keuze maakt dan ik vooralsnog
maak. Hoe denkt hij echter de vloeiende lijn tussen verzorgingshuis en verpleeghuis
te handhaven? Die vraag is van belang, want het ontbreken van die vloeiende
lijn was nu juist de reden waarom voor het huidige beleid is gekozen.De heer Weekers (VVD):Ik wijs mevrouw Van Vliet erop dat er nog wel meer knelpunten zijn, zoals
het substitutie-effect.Mevrouw Van Vliet (D66):Wij proberen nu juist een ketenbenadering tot stand te brengen, waarbij
men via thuiszorg naar een verzorgingshuis en wellicht ooit naar een verpleeghuis
gaat. Er ontstaan in deze keten allerlei schotten met alle problemen van dien
voor de regio's als je voor de verschillende schakels afzonderlijke financieringsstelsels
in het leven roept. Wij willen nu juist van die schotten af en om dat te bereiken
is ervoor gekozen om de verzorgingshuizen onder de AWBZ te laten vallen. Ze
worden dan immers op dezelfde wijze gefinancierd als de verpleeghuizen. De
heer Weekers brengt door zijn voorstel dat schot weer terug en dat leidt tot
allerlei problemen waarvoor opnieuw oplossingen moeten worden gezocht.De heer Weekers (VVD):Ik denk dat ik het schot weer aanbreng. Ik wil alleen meer gelijkheid
hebben tussen verzorgingshuizen nieuwe stijl en de woonzorgcomplexen aan de
ene kant, waarbij het scheiden van wonen en zorg is geregeld, en de verpleeghuizen
aan de andere kant.Mevrouw Van Vliet (D66):Waarom wordt er dan niet simpelweg voor gekozen, de verpleeghuizen in
de AWBZ te brengen en de verzorgingshuizen die erin zitten, op termijn misschien
ook als verpleeghuis te behandelen en de woonzorgcomplexen, die ervan gescheiden
zijn, erbuiten te laten bestaan? Dat is de lijn die wij hebben ingezet. Ik
deel de opvatting dat het niet vlot genoeg gaat. De lijn klopt echter wel.De heer Weekers (VVD):Ik zie dat straks in de AWBZ alleen verpleeghuizen nieuwe stijl zitten.
Verzorgingshuizen die in de loop van de tijd zijn getransformeerd tot een
verpleeghuis nieuwe stijl, horen daarin thuis. Verzorgingshuizen oude stijl,
die zich meer richten op de ouderen die anders kiezen voor een woonzorgcomplex,
moet je daarbij apart nemen. Je zou daar het scheiden van wonen en zorg moeten
doorvoeren.Dit brengt mij bij het volgende thema, namelijk de arbeidsmarktproblematiek.
De zorgsector is een uitermate boeiende en interessante sector om in te werken.
En toch heeft deze sector meer dan andere sectoren last van krapte op de arbeidsmarkt
en van de vergrijzing. Problemen doen zich niet alleen voor bij de instroom,
maar ook bij de uitstroom van personeel.Om met het laatste te beginnen: de uitstroom is relatief groot. De gezondheids-
en welzijnssector is de sector met het grootste ziekteverzuim en de hoogste
instroomkans in de WAO. In vergelijking met het landelijk patroon kent de
sector 30% meer ziekmeldingen en 50% meer langdurige gevallen. Ik hoorde laatst
dat er op dit moment geen arbeidsprobleem voor de zorgsector zou bestaan wanneer
het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid niet zo uit de pas zouden lopen.
Ik weet dit niet of dit klopt en daarom vraag ik de minister of zij dit kan
bevestigen. In elk geval zijn het hoge ziekteverzuim en de hoge WAO-instroom
reden om het over het verzuimbeleid te hebben.De feitelijke invulling van het verzuimbeleid is natuurlijk een verantwoordelijkheid
van de instelling zelf. Blijkens de zorgnota zijn er binnen de grote instellingen
wel voorbeelden bekend van instellingen die met een actief preventiebeleid
het ziekteverzuim aanzienlijk hebben kunnen terugdringen. Het komt op daadkracht
van het instellingsmanagement aan. Dat lees ik tenminste in de zorgnota. Ik
zag de minister afgelopen zondag bij Buitenhof en ik begreep dat ook zij het
ziekteverzuim wil aanpakken. Ik vraag haar dan ook, met welke prikkels zij
de daadkracht van het instellingsmanagement kan bevorderen, zonder zelf op
de stoel van het instellingsmanagement te gaan zitten. Ik vraag ook waarom
de maximale prikkel van de geprivatiseerde Ziektewet kennelijk niet werkt
in de zorgsector. Zijn er specifiek voor de werkgevers in de zorg prikkels
te bedenken om het ziekteverzuim omlaag te brengen? Goed management moet immers
worden beloond en slecht management moet worden bestraft. Misschien dat de
benchmarkrapportages die wij bijvoorbeeld in de thuiszorg kennen, aanknopingspunten
bieden om doelmatigheidspremies uit te loven.De VVD-fractie vindt dat werkgevers en werknemers in de zorgsector door
de minister moeten worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Ik vind
het overigens opvallend dat slechts 21% van de zorginstellingen gebruik maakt
van positieve en negatieve prikkels in de arbeidsvoorwaardensfeer om ziekteverzuim
en arbeidsongeschiktheid terug te dringen en te voorkomen. Het is opvallend
dat deze sector relatief weinig gebruik maakt van controles en huisbezoek
bij ziekmeldingen. Toch zijn dat twee middelen die in het bedrijfsleven behoorlijk goed lijken te werken als het gaat om verzuimbestrijding.
De zorgsector kan wat dat betreft nog wel iets van het bedrijfsleven leren.
Graag heb ik hierop een reactie van de minister.Zoals bekend, is de VVD een groot voorstander van premiedifferentiatie
in de WAO. Het is aan de sociale partners, te voorkomen dat Pemba-effecten
op termijn ten koste gaan van werkgelegenheid en kwaliteit van dienstverlening
in de zorg. Over een jaar of drie, vier zullen de Pemba en andere prikkels
ook in deze sector maximaal voelbaar zijn. Uitstroom naar de WAO kost de werkgever
dan veel geld, terwijl fors bespaard kan worden bij een beperking van de WAO-instroom.
Zijn de sociale partners in de zorgsector hiervan voldoende doordrongen? Zij
moeten beseffen dat, in tegenstelling tot de commerciële sector, er geen
expansieventiel bestaat. Ik bedoel hiermee het volgende. In de profitsector
gaan de kosten van een hoog ziekteverzuim of een hoge WAO-instroom ten koste
van de winst. Een goed antiverzuimbeleid komt ten goede aan de winst. Maar
hoe zal dit uitpakken in de zorgsector? Waar slaan de kosten als gevolg van
een buitensporig ziekteverzuim en een hoge WAO-instroom neer? Ik veronderstel
dat dit wordt opgevangen in het personeelsbudget en dan gaat het mogelijk
ten koste van werkend personeel. Door het grote verzuim van collega's moeten
steeds minder mensen hetzelfde werk doen. Die hogere werkdruk bij de overblijvers
kan dan weer leiden tot meer ziekteverzuim. Een zorginstelling komt dan in
een negatieve spiraal terecht, niet door de premiedifferentiatie maar door
het niet of te laat anticiperen daarop door de sociale partners.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Is het betoog dat de heer Weekers houdt, niet eigenlijk een
heel mooi pleidooi om die sancties in de WAO, de WAO-differentiatie, en in
de Ziektewet, juist niet van toepassing te laten zijn op deze sector?De heer Weekers (VVD):Het is natuurlijk een interessante vraag die mevrouw Kant stelt, maar
als je die prikkel weg zou halen, zouden zij misschien helemaal niets doen
aan het ziekteverzuim en zou de sector met een nog groter probleem op de arbeidsmarkt
kampen. Ik denk dat iedereen in het land ervan doordrongen moet zijn dat ziekteverzuim
en uitstroom naar de WAO moet worden voorkomen en daarvoor zijn financiële
prikkels heel belangrijk. Wat ik heb gezegd, is: zorg er nu voor dat de werkgevers
en de werknemers allebei beseffen wat er aan staat te komen over een paar
jaar, opdat nu de maatregelen worden getroffen waardoor het ziekteverzuim
omlaaggaat. Daar zijn we met z'n allen mee gediend.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Het probleem is bij deze sector dat die financiële prikkels
geen financiële prikkels zijn in de zin van: hé, mijn bedrijf
heeft minder winst. Nee, het zijn financiële prikkels die ten koste gaan
van de zorg.De heer Weekers (VVD):Moet je dan maar geen prikkels inbrengen, zo zou ik aan mevrouw Kant willen
vragen.De voorzitter:Het is niet de bedoeling dat mevrouw Kant nu weer antwoorden op uw vragen
gaat geven; zij heeft ook een eigen termijn.Mevrouw Kant (SP):Ik vond het wel een heel interessante vraag. Wat dacht u van positieve
prikkels, namelijk een aparte financiële injectie voor die sectoren en
instellingen in de gezondheidszorg die hele positieve dingen doen, als het
gaat om arbeidsomstandigheden en preventie van ziekteverzuim?De heer Weekers (VVD):Het mooie van de Pemba-maatregelen is, zo moet ik u zeggen, dat dit niet
alleen negatieve prikkelsWeekers impliceert maar ook positieve prikkels. Wanneer
de WAO-uitstoot kleiner is, kun je daar ook van profiteren en dan kun je daar
als sector extra zorg voor bieden. Ik denk dat dit een mooi evenwicht is.Voorzitter! Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan de jaarplannen
2000 voor de zorgsector en voor de sector welzijn en jeugdhulpverlening. Daarin
zullen hoofdlijnen worden aangegeven van de gezamenlijk te nemen maatregelen
en zullen de doelstellingen gekwantificeerd worden. De VVD verzoekt de minister
daarin concreet op te nemen wie voor welke doelstellingen verantwoordelijk
kan worden gehouden en welke prikkels daartoe bestaan.Naast problemen als gevolg van uitstroom kent de sector ook een stagnerende
instroom van personeel en om het imago op te krikken zijn er kortelings imagocampagnes
gestart. De vraag is waarom deze uitermate interessante en belangwekkende
sector zo'n slecht imago heeft. Is het gebrek aan carrièreperspectief
voor medisch personeel niet mede van invloed op het negatieve beeld? Het beroep
zou, ook qua beeldvorming, door taakdelegatie en functiedifferentiatie aantrekkelijker
gemaakt kunnen worden. Er kan meer dan nu het geval is, een carrièreperspectief
voor hen die dat willen, in het vooruitzicht worden gesteld.De VVD vindt ook dat kennis en kunde van verpleegkundigen, verzorgenden
en doktersassistenten beter moeten worden benut en dat de zeggenschap over
het professionele handelen moet worden uitgebreid. Goed opgeleide en ervaren
verpleegkundigen en doktersassistenten zouden taken van artsen kunnen overnemen
en dat kan ongetwijfeld een positieve impuls geven aan het beroep; het zal
leiden tot carrière- en doorstroommogelijkheden, tot betere motivatie
en daardoor tot een beter imago. Kortom, een grotere instroom en doorstroom
is nodig, want op dit moment ervaart 44% van de verpleegkundigen, verzorgenden
en sociaal-pedagogische werkers dat zij over meer kennis en kunde beschikken
dan zij in het werk kwijt kunnen. Ik vraag de minister te onderzoeken of de
mogelijkheden die de Wet BIG biedt, voldoende worden benut, of regelgeving
in dit opzicht nog belemmeringen kent en, zo ja, om die weg te nemen. In dit
verband vraag ik de minister ook waarom het kabinet de aanbeveling van de
Raad voor de maatschappelijk ontwikkeling en de Raad voor de volksgezondheid
en zorg om een arbeidsmarkteffectrapportage uit te voeren voor wat betreft
de herregistratie in de Wet BIG, niet overneemt.De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Ik hoor tot mijn grote genoegen dat de heer Weekers en ik
inhoudelijk niet verschillen over het feit dat er gewoon een impuls gegeven
moet worden, welke impuls dat ook is. Hij noemt een aantal dingen die ik uit
mijn eigen inbreng herken. Daar hoeven we dus niet over te discussiëren.Nu staat er in diezelfde brief van het kabinet over het zorgplan 2000
dat het natuurlijk allemaal geld kost. Een bedrag van 85 mln. van het geld
dat het kost – tegengaan van ziekteverzuim en alle andere dingen die
hij en ik genoemd hebben – is niet gedekt. Ik neem aan dat ook de VVD,
gezien het belang dat zij middels de woorden van de heer Weekers eraan hecht,
die 85 mln. liever vandaag nog ingevuld wil zien uit de 250 mln. aan uitgavenreserve,
want anders zou zijn inhoudelijk verhaal geen knip voor de neus waard zijn.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! De 85 mln. die de heer Oudkerk heeft weggehaald uit de uitgavenreserve
zijn bedoeld voor knelpunten op de arbeidsmarkt. Wij wachten af waar het kabinet
mee komt. De VVD heeft een groot vertrouwen in het kabinet, dat het een goed
evenwicht zoekt binnen de diverse sectoren van de overheid en ik wil daar
niet op vooruitlopen door daar alvast een hap uit te nemen. Stel je voor dat
het kabinet tot de slotsom komt, dat er voor de zorg meer dan 85 mln. beschikbaar
komt! Overigens is het net zo goed mogelijk, dat het kabinet om allerlei redenen
meent, dat andere sectoren meer aan bod moeten komen. Dat zullen we allemaal
integraal moeten bekijken, want we zouden geen knip voor de neus waard zijn
als wij de zaak met oogkleppen op zouden bekijken.De heer Oudkerk (PvdA):Wie kan dat laatste met u oneens zijn, maar het is precies wat u schetst.
Of het wordt meer – wij hebben er ook vertrouwen in dat het kabinet
een goede afweging maakt – of het wordt minder. U kunt toch niet met
droge ogen een verhaal houden, dat u het zo ontzettend belangrijk vindt dat
er op de arbeidsmarkt en de zorg iets gedaan moet worden en ondertussen afwachten,
omdat het meer of minder kan worden? De VVD-fractie heeft daar toch zeker
wel een mening over?De heer Weekers (VVD):Wij hebben daar zeker een mening over, maar we willen eerst precies weten
waar wij over praten en wij willen alles in samenhang bekijken voordat wij
definitieve uitspraken doen. Ik vind het namelijk ook wel heel erg gratuite
om nu al met 85 mln. te strooien als je nog niet alles in samenhang hebt bekeken.
Het kan zijn dat je straks om bepaalde redenen moet terugkomen en dat zou
wel heel erg zuur zijn, want dan heb je de sector een zak snoep voorgehouden
dat je niet kunt geven.De heer Oudkerk (PvdA):Ik heb van de minister begrepen, dat de plannen een dezer weken komen.
Begrijp ik het dan goed, dat wij daar dan wel afspraken over kunnen maken
met de VVD-fractie? Of moeten wij dan weer wachten tot de Voorjaarsnota, een
halfjaar verder met weer meer problemen in de zorg? Het gaat ook een beetje
om die sense of urgency!De heer Weekers (VVD):Ik geloof, dat de heer Oudkerk toch wel erg weinig vertrouwen heeft in
premier Kok, die tijdens de algemene beschouwingen heeft aangegeven, dat hij
zijn uiterste best zal doen om ter gelegenheid van de Voorjaarsnota –
en als het kan iets eerder – een goed verhaal op tafel te leggen. Ik
moet zeggen, dat het vertrouwen in premier Kok op dat punt bij de VVD groter
is dan de PvdA!Voorzitter! Ook een onderzoek onder schoolverlaters zal duidelijkheid
kunnen verschaffen over de factoren die de beroepskeuze bepalen om zo op korte
termijn de instroom te kunnen beïnvloeden. De VVD zou graag willen weten
waarom slechts de helft van de afgestudeerden in de verzorging daadwerkelijk
ook in de verzorging gaat werken.Afgelopen zomer las ik een artikel van de secretaris van gezondheidszorg
van VNO-NCW. Zij vroeg zich af of het negatieve imago in de zorgsector niet
mede werd gecreëerd door het feit, dat de werkgevers in de zorg in hun
onderhandelingen met de overheid zogenaamde onacceptabele werkomstandigheden
benadrukken en breed uitmeten in de publiciteit om zodoende een hoger budget
te krijgen. Wanneer zij de sector immers positief in het nieuws brengen zal
de overheid niet bereid zijn om het kader op te rekken. De vraag komt dan
bij mij op of er niet iets gedaan moet worden aan de systematiek van de totstandkoming
van een CAO, althans wat betreft de rol van de overheid daarin en de loonruimte
die zij daarin beschikbaar stelt. Of brengt het convenant over de nieuwe aanpak
van de OVA al voldoende rust op dat front? Hoe waardeert de minister in dit
verband dat de werkgevers voor de ziekenhuizen, voor de geestelijke gezondheidszorg
en de ambulante zorg het convenant niet ondertekend hebben?Een ander aspect dat mogelijk van invloed is op de instroom is de vraag
of er marktconform betaald wordt. Het beleid is er toch op gericht, dat dit wel het geval moet zijn. Toch meldt de VOG ons, dat het onderzoek
van bureau Bakkenist heeft uitgewezen, dat het loon in de sector jeugdzorg
minimaal 10% lager ligt in vergelijking met vergelijkbare hulpverleningsfuncties
bij andere organisaties in de zorg. Daardoor zou de jeugdzorg het op de toch
al wat krappe arbeidsmarkt wel kunnen vergeten. Er gaat extra geld naar de
jeugdzorg. Wij hechten eraan dat de wachtlijsten in de jeugdzorg worden weggewerkt.
Hoe wil de staatssecretaris dat doen als volgens de geluiden van de VOG er
nu al niemand meer is te vinden voor het belangrijke werk in de jeugdhulpverlening?
Ik vraag de bewindslieden op dit punt om een reactie. Ik zou het verder op
prijs stellen als wij voor de behandeling van de zorgnota een soort vergelijkend
warenonderzoek zouden kunnen krijgen van de arbeidsvoorwaarden in de zorgsector
versus die in andere sectoren. Als wij dat hebben kunnen wij beoordelen of
de zorgsector op de arbeidsmarkt kan concurreren. Het gaat natuurlijk niet
alleen om de primaire arbeidsvoorwaarden, maar ook om de secundaire. Kan de
minister dit onderzoek toezeggen?Niet alleen als het gaat om de jeugdhulpverlening, maar ook als het gaat
om de gehandicapten en de thuiszorg bereiken ons ernstige signalen over het
gebrek aan menskracht. Neem nu de problematiek van de sterk gedragsgestoorden,
de licht verstandelijk gehandicapten en de dagbesteding van ernstig gehandicapten.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter! Ik reageer een beetje laat, maar ik wil nog een vraag stellen
naar aanleiding van de opmerking van de heer Weekers over de arbeidsvoorwaarden.
Hij vraagt om een vergelijkend warenonderzoek op dat punt. Op die manier wil
hij nagaan hoe het staat met de arbeidsvoorwaarden in de zorg. In dat onderzoek
ben ik zeer geïnteresseerd. Ik vind dat de heer Weekers hierom dan ook
terecht vraagt. Ik wijs er evenwel op, dat de praktijk al laat zien, dat de
gezondheidszorg niet zo'n goede plaats heeft op de arbeidsmarkt. Er is op
dit moment namelijk geen personeel voor de gezondheidszorg te vinden. De praktijk
geeft dus eigenlijk al antwoord op de vraag die de heer Weekers stelt. Als
nu uit het onderzoek inderdaad blijkt, dat de gezondheidszorg met haar arbeidsvoorwaarden
achterloopt bij de andere sectoren van de arbeidsmarkt, welke consequenties
zou dat dan moeten hebben? Is de heer Weekers bereid een fikse salarisverhoging
in de gezondheidszorg te bepleiten?De heer Weekers (VVD):Ik ben van mening dat we eerst een vergelijkend warenonderzoek moeten
hebben en dat wij vervolgens moeten bepalen hoe wij met de uitkomst ervan
omgaan. Ik heb aangegeven, dat de VVD het van belang vindt, dat marktconforme
arbeidsvoorwaarden worden geboden. Dat vinden wij al jaren. Wij vinden overigens
dat die in de gehele overheidssector moeten worden geboden. Als wij nu zouden
constateren, dat er daadwerkelijk een probleem bestaat, gelet op alle aspecten
van de zorgsector, dan zullen wij nagaan op welke manier wij het probleem
moeten aanpakken. Wij moeten ons houden aan wettelijke kaders. Helaas groeien
de bomen niet tot in de hemel. Wij moeten niettemin nagaan op welke manier
wij de problematiek kunnen aanpakken. Zoals gezegd, het beeld kan ook eenzijdig
worden belicht en breed worden uitgemeten. Daardoor ben je geneigd om te zeggen:
dan moet er maar extra geld naar toe. Wij willen echter dat vergelijkend warenonderzoek
en ik begrijp dat mevrouw Kant dat ook graag wil.Mevrouw Kant (SP):Dat onderzoek wil ik heel graag, maar ik ken de praktijk, en u ook. Er
worden afdelingen van ziekenhuizen gesloten. Men kan op dit moment gewoon
niet aan personeel komen. Wat dat betreft lijkt mij de uitkomst van het onderzoek
nogal voor de hand liggen. Gelet op het feit dat nu niet voldoende werknemers
voor de zorg zijn te krijgen, vraag ik mij of dat voor de VVD-fractie geen
aanleiding is om te zeggen: wij moeten iets aan de salarissen doen?De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik begrijp de vraag goed, maar je moet toch het totale pakket
bekijken. Misschien moet er wel geschoven worden met de arbeidsvoorwaarden
en moeten de secundaire verschoven worden naar primaire, of andersom. Dat
weet ik niet. Ook de commerciële sector is in beweging. Er worden andere
arbeidsvoorwaarden geboden dan een paar jaar geleden. De vraag is of de collectieve
sector met die beweging is meegegaan.Voorzitter! Ik keer terug naar de problematiek van de ernstig verstandelijk
gehandicapten. Onder Paars I hebben het veld en de Kamer hiervoor nadrukkelijk
aandacht gehad, resulterend in 41 mln. extra, te besteden aan extra dagbesteding
voor deze groep. Het is onverdraaglijk dat wij nu moeten horen dat dat geld
niet of nauwelijks is omgezet in extra uren, maar vooral lijkt te zijn opgegaan
aan andere zaken.De problematiek, zo melden ons de ouders van ernstig verstandelijk gehandicapten,
wordt onhoudbaar. Door een gebrek aan menskracht zouden steeds meer fixaties
en separaties plaatsvinden. Kan de staatssecretaris dat beamen? Of wil zij
toezeggen hier en daar een quickscan uit te voeren? Het kan toch niet zo zijn
dat er meer geld komt of is gekomen voor verbetering van de zorg voor deze
categorie en er alleen maar verslechtering optreedt.Voorzitter! De verpleging en de verzorging is een door vrouwen gedomineerde
arbeidsmarkt. Wij hebben in het afgelopen decennium enorm profijt gehad van
de toegenomen arbeidsparticipatie van vrouwen. Als die er niet was geweest,
hadden wij al veel eerder een arbeidsmarktprobleem in de zorgsector gehad.
Ik vraag de minister te onderzoeken welke gevolgen het belastingstelsel 21ste
eeuw voor het arbeidsaanbod in de zorgsector heeft. Ik vraag mij namelijk
af of dit in de sombere prognoses voor het personeelstekort in de zorg voor
2003 is meegenomen. De emancipatie-effectrappor- tage wijst uit, dat met het
nieuwe belastingstelsel vooral meer vrouwen hun diensten zullen aanbieden
en het is mogelijk dat de zorgsector daarvan extra kan profiteren.Voorzitter: Van NieuwenhovenDe heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ook faciliteiten om arbeid en zorg beter te kunnen combineren,
zoals kinderopvang, kunnen de zorgsector aantrekkelijker maken.Dat brengt mij op het volgende thema, de kinderopvang. De VVD-fractie
constateert met genoegen dat de regering grote inspanningen verricht om het
aanbod van kinderopvangplaatsen fors uit te breiden en een vraag dekkend
aanbod te creëren. Dat is hard nodig, want de wachtlijsten zijn onaanvaardbaar
lang. Willen de ouders zeker zijn van een plek in de gesubsidieerde kinderopvang
als het bevallingsverlof is afgelopen en het werk roept, dan zullen zij hun
kind nog voor de conceptie moeten inschrijven. Als ouders wachten met inschrijven
tot het kind geboren is en een naam draagt, lopen zij tegen een wachttijd
van al snel twee jaar aan. Goede en voldoende voorzieningen voor kinderopvang
zijn dan ook van groot belang in onze veranderende samenleving.De voorzitter:Ik wil de ernst van datgene wat u te berde brengt absoluut niet aantasten,
maar u moet wel een beetje aan uw tijd denken. U bent in ieder geval over
de opgegeven tijd heen.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik wil dit punt afmaken.De VVD-fractie maakt zich grote zorgen, omdat de regering met een ongeclausuleerde
aanbodstimulering via gemeenten een stukje van de oplossing laat liggen. Het
hele potentieel aan particuliere kinderopvang en particulier investeringsvermogen
blijft volgens de VVD-fractie namelijk onderbelicht. In de huidige situatie
is niet verzekerd dat alle aanbieders van kinderopvang onder gelijke condities
kunnen opereren. Particuliere ondernemers in de kinderopvang worden hierdoor
op concurrentieachterstand gezet. In de praktijk blijkt dat het moeilijk is
om bankgaranties en startkapitaal te bemachtigen om hoge investeringen te
doen. Ondernemers en kapitaalverschaffers investeren niet in een markt waarin
oneigenlijke concurrentie plaatsvindt. Reguliere investeerders in onroerend
goed zullen zich niet storten op een branche waarin de ene aanbieder zijn
gebouw om niet gefinancierd krijgt of een exploitatiesubsidie ontvangt en
de andere niet.De heer Middel (PvdA):U zegt dat de gemeenten ongebreideld aan de gang zouden gaan. Is in het
regeerakkoord niet afgesproken dat de gemeenten de regie hebben in het kinderopvangbeleid?
Heeft de VVD dat niet ook onderschreven? Is er niet juist een grote schaarste
in de kinderopvang, doordat de particuliere sector het laat afweten? Ik begrijp
uw klaagzang over de belemmeringen niet zo goed, want men komt zelf niet voldoende
naar voren.De heer Weekers (VVD):Dat hebben wij ook geconstateerd. Wij vragen ons dan ook af hoe het komt
dat particuliere ondernemers niet in die markt springen. Uit het MDW-rapport
van mei 1998 blijkt dat particuliere ondernemers geen gelijke toegang hebben
tot de markt van de kinderopvang en dat er twee economische ordes naast elkaar
bestaan, te weten een gesubsidieerde en een ongesubsidieerde sector. Wij willen
zorgen voor gelijke toetredingskansen. Particuliere ondernemers moeten toegang
krijgen tot subsidiefaciliteiten. Wat ons betreft is het aan de ouders om
uit te maken bij welke opvang het kind terecht komt en moet dat niet door
de gemeente worden bepaald. Je kunt dan denken aan een kindgebonden of kindvolgend
budget dat de gemeente kan uitbetalen aan de instelling waarvoor de ouder
heeft gekozen.De heer Middel (PvdA):Nu begrijp ik het niet meer. U erkent de regiefunctie van de gemeente.
U wijst ook op de verantwoordelijkheid van de werkgever. Wat is dan de status
van zo'n budget? Wat is de feitelijke betekenis van de invloed van de ouders,
als u dat andere niet aantast? Dat kunt u ook niet aantasten, want u hebt
zich daarmee akkoord verklaard in het regeerakkoord.De heer Weekers (VVD):Ik wil niks afdoen aan het regeerakkoord; ik zou er ook niet toe in staat
zijn. Wanneer je geen regels stelt voor de wijze waarop gemeenten subsidie
kunnen doorsluizen naar kinderopvanginstellingen en wanneer je niet regelt
dat die subsidie ook naar particuliere kinderopvanginstellingen kan gaan –
dat kan op dit moment, maar het is niet gegarandeerd; gemeenten hebben een
vrije keuze om dat anders in te zetten – dan schep je ongelijke concurrentievoorwaarden.
Dat is er de oorzaak van dat de commerciële particuliere kinderopvang
niet in de markt springt.Dan iets dat de heer Middel zou moeten aanspreken. Dat heeft betrekking
op de vraag of je met een kindgebonden of kindvolgend budget werkt. Een kindvolgend
budget blijft in handen van de gemeente en wordt min of meer op afroep van
de ouder beschikbaar gesteld aan de instelling waar het kind naar toe gaat.
De mensen die zijn aangewezen op die overheidsbijdrage hebben dan de vrije
keus wat betreft het concept kinderopvang dat hen het meest aanspreekt. Ook
de PvdA zou moeten vinden dat de mensen met de smallere beurs zelf mogen kiezen
voor een bepaalde instelling, mits die voldoet aan de kwaliteitscriteria van
de staatssecretaris.De heer Middel (PvdA):Voorzitter! Ik ben heel blij dat de heer Weekers zich kan inleven in het
gedachtegoed van de sociaal-democratie. Zegt hij nu dat een kindgebonden of
kindvolgend budget inkomensafhankelijk is? Dat betekent dat ouders met lagere
inkomens volop de mogelijkheid krijgen om kinderopvang te regelen, maar dat
ouders met hogere inkomens dit voor een groot deel zelf betalen. Is dat wat
de heer Weekers wil? Dan komen wij een stuk dichter bij elkaar.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik zou daar geen moeite mee hebben als de van bovenaf vastgestelde
ouder- of bedrijfsbijdrage dan niet doorgaat, want dan kun je variëren
met de bijdrage van de overheid. Vervolgens stellen de instellingen hun prijs
vast op basis van de kostprijs van de kinderopvang.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik kan de heer Weekers volgen als het om de verre toekomst
gaat. Hij zegt: haal de overheid er tussenuit en laat de ouders met de instellingen
praten in de zin van vraag en aanbod. Wij willen dat via de fiscale weg.Hoe denkt de heer Weekers dit voor de korte termijn praktisch te realiseren?
De heer Weekers gaat ervan uit dat er grote vraag is naar gesubsidieerde kinderopvang.
Er zou echter plaats zijn in de particuliere kinderopvang. Het verhaal van
de heer Weekers over het inschrijven vóór de conceptie geldt
echter net zo hard voor particuliere instellingen. Hoe gaat de heer Weekers
dit bekostigen? Is het een openeindregeling? Nu is er sprake van een vast
budget. Als de kindplaatsen op zijn, dan...De voorzitter:De vraag is duidelijk.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik werd even van mijn apropos gebracht. Kan
mevrouw Van Vliet haar vragen nog eens stellen, maar dan heel kort?De voorzitter:Laten wij eens kijken of zij dat kan.Mevrouw Van Vliet (D66):Dat kan mevrouw Van Vliet best, maar als ik ietsje langer had mogen spreken,
dan had ik het waarschijnlijk duidelijker gemaakt.De voorzitter:Neen, mevrouw Van Vliet. Dat vind ik een heel vervelende opmerking. U
weet heel goed waar interrupties voor zijn bedoeld, niet voor het ventileren
van een eigen mening, maar voor het stellen van vragen of het maken van een
korte analyse waar de vraag uit voortkomt.Mevrouw Van Vliet (D66):Tot nu toe ging dat prima, dacht ik.Ik stelde twee vragen. Waarom denkt de heer Weekers dat er in de particuliere
kinderopvang meer plaats zou zijn? Ook daar is een wachttijd van anderhalf
jaar. Daar kunnen wij de gesubsidieerde kindplaatsen ook niet kwijt. Ziet
de heer Weekers zijn regeling als een openeindregeling? Nu is er sprake van
een beperkt aantal gesubsidieerde plaatsen. Als die op zijn, dan is het geld
ook op. Dit klinkt alsof je die plaatsen eindeloos zou kunnen aanvragen.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! De vragen zijn mij nu volstrekt helder. Waarom zijn er in
de particuliere opvang wel meer plaatsen? Ik heb betoogd dat er zo weinig
particuliere opvang is, omdat er op dit moment geen sprake is van een gelijke
concurrentiepositie. Daarom wordt er van die kant onvoldoende ingesprongen
op de markt van de kinderopvang. Wanneer er sprake is van gelijke concurrentievoorwaarden,
dan krijg je vanzelf een veel groter aanbod van particuliere opvang. Daarmee
optimaliseer je het aantal plaatsen dat in totaliteit voor kinderopvang beschikbaar
is. Dan benut je die ook optimaal.Wordt het een openeinderegeling? Ik pleit daar niet voor. In het regeerakkoord
is er een bepaalde som geld voor uitgetrokken. Ook bij de algemene politieke
beschouwingen is dat ter sprake gekomen. Het staat mij niet vrij om er een
extra schep bovenop te doen of om extra risico's wat dat betreft te gaan lopen.
De marktconforme inzet als het gaat om de overheidsmiddelen in de richting
van het kindvolgend of het kindgebonden budget kun je echter op diverse manieren
vorm geven. Dat kan ook met gelimiteerde middelen. Overigens is het goed dat
de staatssecretaris in overleg met alle betrokkenen – haar collega's
van Sociale Zaken, van Economische Zaken, de gemeenten, de mensen in het veld,
de particuliere kinderopvang – onderzoekt wat de beste regeling is.
In het MDW-rapport worden enkele voorbeelden genoemd. Ik kan mij voorstellen
dat mensen die zich daar een hele tijd mee beziggehouden hebben, een regeling
kunnen bedenken waar gemeenten mee uit de voeten kunnen. Het lijkt mij het
beste dat die twee economische ordes worden opgeheven en dat er één
economische orde komt voor de totale kinderopvang.Mevrouw Van Vliet (D66):Ik denk dat het probleem eerder is dat particuliere organisaties moeilijk
aan de slag kunnen omdat bijvoorbeeld bestemmingsplannen in gemeenten langzaam
worden aangepast dan dat het gesubsidieerde geld niet verstrekt wordt. De
wachtlijsten voor particuliere opvang zijn ellenlang. Dus dat geld komt er
wel. De organisaties krijgen het alleen niet voor elkaar om de opvang op te
zetten in gemeenten. Wij zouden er gezamenlijk voor moeten vechten dat deze
situatie verbeterd wordt.De heer Weekers (VVD):Mevrouw Van Vliet brengt dit knelpunt terecht naar voren. Het is waar
dat met name de particuliere kinderopvang geen gelijke toegang heeft tot accommodaties
die gemeenten beschikbaar stellen. Daar zal de staatssecretaris ook aan moeten
werken. Ik ga ervan uit dat zij dat ook zal doen. Maar tegelijkertijd zeg
ik hierbij dat ik het niet acceptabel vind dat er twee sectoren dreigen te
blijven bestaan: één sector voor gesubsidieerde kinderopvang,
waar mensen met de smallere beurs terecht kunnen en waar bedrijven plaatsen
kunnen kopen en één sector met plaatsen die of door de werkgever
of door de mensen zelf betaald moeten worden. De VVD is er voorstander van
beide sectoren te integreren en zo één sector te creëren
die toegankelijk is voor iedereen. Er wordt dan naar de draagkracht gekeken
en daarvoor is dan een kindvolgend of kindgebonden budget uitgetrokken. Op
deze wijze is de kinderopvangvoorziening voor iedereen bereikbaar. Mij dunkt
dat een van bovenaf vastgestelde ouder- of bedrijfsbijdrage strijdig is met
het mededingingsrecht en met een goede werking van de markt. Daar zullen wij
op termijn toch op vastlopen, is mijn grote vrees.Voorzitter! Ik ben nagenoeg door mijn tijd heen.De voorzitter:Nee, u bent ver over uw tijd heen.De heer Weekers (VVD):Ik had nog het een en ander willen zeggen over medische letselschade,
jeugdzorg en over onderzoek alternatieve dierproeven. Dat zal ik nu niet doen,
maar ik probeer nog gelegenheden te vinden tijdens dit debat om op deze punten
iets in te brengen.De heer Middel (PvdA):Het bevreemdt mij dat de heer Weekers bij deze opsomming niet noemt het
activerend welzijnsbeleid, waar zijn partijgenote mevrouw Terpstra in de vorige
kabinetsperiode als staatssecretaris een heel mooie nota over heeft geschreven.
Ik hoor ook helemaal niets over sport. Moet ik dat zien als een beleidskeuze
van de VVD?De heer Weekers (VVD):Ik noemde zojuist een aantal onderwerpen die ik nog niet besproken heb.
Ik had daar nog graag bij willen betrekken de sport – een onderwerp
dat ons zeer na aan het hart ligt – en de welzijnssector, maar de tijd
is zeer beperkt...De voorzitter:Nee, mijnheer Weekers, ik bepaal bij begrotingsbehandelingen niet hoeveel
spreektijd u heeft; dat bepaalt uw fractie. Ik probeer u er alleen aan te
houden, zodat u de rest van uw fractie niet in de problemen brengt. Het is
niet zo dat u beperkte tijd wordt opgelegd door de vergadering. Het is uw
eigen keus.De heer Weekers (VVD):Dan is mijn antwoord op de vraag van de heer Middel: als je jezelf beperkingen
hebt opgelegd als politieke partij, dan zul je een keuze moeten maken. Dit
jaar viel de keuze op de onderwerpen die ik besproken heb.
Vorig jaar hebben wij uitvoerig gepraat over sport en over welzijn en ongetwijfeld
zullen deze onderwerpen volgend jaar opnieuw aan de orde komen. Ik kan mij
ook niet voorstellen dat de onderwerpen die de heer Middel niet heeft aangestipt,
onderwerpen zijn die de PvdA niets interesseren.De heer Middel (PvdA):Heeft u iets gemist, mijnheer Weekers?De heer Weekers (VVD):Ik heb tal van zaken gemist, maar ik denk niet dat wij daar nu met elkaar
over in debat moeten gaan.De voorzitter:Het is allemaal uw keuze.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Kant (SP):Mevrouw de voorzitter! Het ministerie van VWS lijkt soms op een stuurloos
schip. De minister staat weliswaar aan het roer, maar stuurt te weinig. Het
is ook lastig sturen als er twee kanten op wordt getrokken, namelijk naar
stuurboord en naar bakboord. Een eindbestemming is zo onmogelijk te bepalen.
Het lijkt er soms op dat de minister meer bezig is met het zoeken van onwerkbare
compromissen dan met het ontwikkelen van een visie op de toekomst van de zorg,
met als gevolg voortdurend bijsturen, dan een beetje naar bakboord, dan een
beetje naar stuurboord, en in toenemende mate maar zien waar het schip strandt.Dit schip moet het overigens doen met onvoldoende brandstof, bijvoorbeeld
voor de gehandicaptenzorg. Wij horen steeds meer verontrustende signalen uit
deze sector over hoge werkdruk, zorgverschraling en vrijheidsbeperkende maatregelen
uit onmacht. Wat is de reactie van de bewindsvrouw op de berichten van vanmorgen
over de Hendrik Boeijenstichting en de 14 instellingen die in financiële
problemen zouden zijn? Is de groei die Paars II toestaat voor deze sector
niet volstrekt onvoldoende? Is het kabinet bereid dit bij te stellen?Beschamend zijn naast de verschraling en de lange wachtlijsten in de gehandicaptenzorg
de wachtlijsten in de ouderenzorg, bij de Riagg's en in de ziekenhuizen, en
de verschraling van de zorg op tal van andere terreinen. Wij horen elke dag
dat het zo goed gaat in Nederland. Als deze zaken nu niet kunnen worden opgelost,
wanneer dan wel? Als wij nu niet het uiterste doen om mensen de zorg te geven
die zij nodig hebben, kan ik mij de angst en ongerustheid van sommige gehandicapten,
ouderen en andere mensen uit de bevolking indenken over immateriële wetgeving,
zoals verruiming van de euthanasie. Mijn fractie staat hier dan ook zeer terughoudend
tegenover. Volgens de voorzitter van het Netwerk palliatieve zorg zal de vraag
naar euthanasie afnemen bij goede pijnbestrijding en stervensbegeleiding.
Hier moet dus eerst maximaal op worden ingezet.Het schip van de zorg dreigt ook te stranden door een tekort aan roeiers.
Hier is sprake van een complexe vicieuze cirkel. Binnen deze cirkel moet de
werkdruk worden aangepakt door extra handen, maar die handen zijn niet te
vinden, mede door de hoge werkdruk. Investeringen in verbetering van arbeidsomstandigheden
en arbeidsvoorwaarden, scholing en opleiding moeten concurreren met noodzakelijke
investeringen in de directe zorg. Mijn fractie stelt voor deze vicieuze cirkel
met een aparte extra financiële injectie op drie punten te doorbreken:
de opleidingscapaciteit, de arbeidsomstandigheden en de arbeidsvoorwaarden.
Graag hoor ik op dit voorstel een reactie van de minister.1. Het aantal opleidingsplaatsen voor geneeskunde moet drastisch omhoog,
evenals het aantal plaatsen voor de opleiding tot huisarts, gezien de hoge
werkdruk, de behoefte aan werktijdverkorting en de noodzakelijke praktijkverkleining
vanwege de toename van taken. De instroom tot de opleiding voor verpleging
en verzorging moet met 20% omhoog. Hoe gaat de minister hiervoor zorgen? Ik
heb de minister al eerder gevraagd, geld binnen het budget te oormerken voor
opleidingen. Het leek haar toen een goed idee. Ik ben benieuwd wat zij met
dat idee heeft gedaan. Moet er niet sowieso meer geïnvesteerd worden
in de kwaliteit van de stageplaatsen? Hoe denkt de minister over het voorstel
van NU'91 om de praktijkbegeleider terug te halen? Is de opleiding niveau
één nu eindelijk geregeld en komt er een verbetering van de
positie van alfahulpen? Dit zijn manieren om te voorkomen dat meer dan de
helft van de mensen in opleiding uiteindelijk toch niet in de zorg gaat werken.2. De arbeidsomstandigheden. Nogal wat instellingen sluiten een contract
voor een koopje, aldus de minister inzake Arbo-diensten. Dat is heel vreemd
voor een sector waarin het ziekteverzuim en de WAO-instroom het hoogst zijn,
maar dat is niet vreemd als je bedenkt dat de Arbo-zorg moet concurreren met
noodzakelijke investeringen in de directe zorg. Het is moeilijk kiezen tussen
een tilapparaat en extra handen aan het bed. Beide moeten natuurlijk kunnen.
En dan moeten die handen vooral iets anders gaan doen dan tillen. Dat moet
dat tilapparaat doen.3. De arbeidsvoorwaarden. Mijn fractie vindt een forse extra loonsverhoging
een noodzakelijke opwaardering van de verzorgende beroepen. Wij kunnen deze
verantwoordelijkheid niet alleen aan de partijen in het veld overlaten. Hier
ligt een maatschappelijk probleem dat zo nijpend is, dat drastische maatregelen
nodig zijn. Wat denkt de minister bijvoorbeeld van ƒ 150 per maand
erbij voor verplegenden en verzorgenden? Die ƒ 150 komt overeen met
de 5% die ik noemde in het interruptiedebatje met de heer Oudkerk. In dat
interruptiedebatje zei de heer Oudkerk tegen mij: ja, 5%, dat is toch nog
niks? Mijn vraag is dan: moeten wij dan helemaal niets doen? Als hij 5% te
weinig vindt, kunnen wij er volgend jaar en de jaren daarna opnieuw steeds
5% bij doen. Laten wij nu in ieder geval beginnen en 5% is zo'n begin. Van
mij mag het overigens natuurlijk méér zijn.Bij verbetering van secundaire arbeidsvoorwaarden moet, behalve op kinderopvang,
vooral ingezet worden op verruiming van toekomstperspectief en meer zeggenschap
voor verplegenden en verzorgenden. Klopt het overigens dat de sector verpleging
en verzorging de werkdrukmiddelen voor 1999 en 2000 moet inzetten om de tekorten
als gevolg van de jongste CAO-uitkomsten te bekostigen? Ik heb dit begrepen
van de sector en krijg er graag een reactie op.Een tweede terrein waar het schip voortdurend dreigt te stranden, wordt
gevormd door de uitgaven voor geneesmiddelen. De minister heeft
eerder gezegd dat overschrijdingen niet ten koste zullen gaan van de extra
groei elders in de zorg. Ik vraag haar nogmaals of zij dit blijft garanderen.
Welke kant wil de minister op dit terrein nu eigenlijk op? Een stevige greep
van de overheid op de prijzen en het beschikbare pakket en sterk inzetten
op doelmatig voorschrijven van huisartsen? Of toch weer de vrije markt op?
Blijkbaar het laatste, want de minister vindt de plannen van De Vries "interessant".
Ik begrijp werkelijk niet hoe het ingezette beleid van een landelijk systeem
van elektronisch voorschrijven van huisartsen te combineren is met verschillende
geneesmiddelenpakketten die door zorgverzekeraars worden vergoed. Hoe voorkomt
de minister dat zorgverzekeraars niet op inhoudelijke zorg, maar vooral op
financiële overwegingen gaan selecteren? Wie moet er straks nog iets
van begrijpen? Het wordt een jungle voor de patiënt. Volgens mij ligt
hier een volle dagtaak voor de ouderenadviseur waar de minister voorstander
van is.Naast geneesmiddelen zijn er ook forse overschrijdingen van het hulpmiddelenbudget.
De minister heeft toegezegd dat zij de gevolgen voor de patiënten van
de aprilmaatregel goed in de gaten zal houden. Hoe staat het hiermee? Ik krijg
nog steeds verontrustende signalen van bijvoorbeeld stomapatiënten.Het wil niet vlotten met de marktwerking in de zorg. Dat is niet zo gek
en misschien maar goed ook. De zorg is meer gediend met samenwerking dan met
mededinging. Ook hier zal de minister duidelijk moeten kiezen, om niet te
stranden in uitspraken van de Nederlandse Mededingingsautoriteit. De veldpartijen
worden nu geconfronteerd met grote hoeveelheden vragen van de NMA over de
in de praktijk bewezen werkbare samenwerkingsconstructies. Hoe kan de minister
de NMA en het Europese vrije verkeer van goederen buiten de zorg houden?Ik kom tot de voorrangszorg, voorzitter. Hier dreigt de zorg niet alleen
te stranden, maar ook door haar basisbeginselen te zakken. Ik ben benieuwd
waar de minister, als zij haar huiswerk heeft overgedaan, nu mee komt. Naar
mijn mening kan het alleen maar een totaal ander voorstel zijn, en wel alleen
initiatieven ingebed in reguliere zorg. De praktijk is echter al een heel
andere. Dat blijkt inmiddels uit het rapport over de omvang van voorrangsinitiatieven
in de geestelijke gezondheidszorg. Tweedeling en voorkruipzorg is hier al
een feit. Ik vraag mij nog steeds af waarom wij in de geestelijke gezondheidszorg
zouden accepteren wat wij in de andere zorg niet accepteren. Ook blijkt uit
hetzelfde onderzoek iets dat wij al kennen van de marktwerking bij thuiszorg
en kraamzorg: de commerciëlen halen de krenten uit de pap. Graag een
reactie van de minister.Hoe staat het trouwens in het algemeen met de waakzaamheid van de bewindsvrouwe
als het gaat om voorkruipzorg? De Kamer en de staatssecretaris hebben in een
debat in de Kamer voorrangspakketten met zorggarantie voor ouderen afgewezen.
Welke acties zijn sindsdien ondernomen om ongewenste initiatieven te beëindigen
en nieuwe de kop in te drukken? Onlangs kreeg ik opnieuw twee berichten over
woningcorporaties die zorggarantie van thuiszorg wilden. Welke maatregelen
neemt het kabinet zelf om de ouderen van nu en straks alle zorg te garanderen
die ze nodig hebben, wat betreft de verbreding van de solidariteit door middel
van draagvlak in de AWBZ en het ziekenfonds, maar ook wat betreft de vergroting
van het aantal gezonde levensjaren door preventie en vroege opsporing van
bijvoorbeeld vormen van kanker, hart- en vaatziekten, depressies, visie- en
gehoorstoornissen en cara, en wat betreft de versterking van de eerste lijn
en de ontlasting van de overbelaste huisarts? Waarom zijn consulta- tiebureaufuncties
in samenwerking met huisartsenpraktijken dan geen goed idee? Ik heb hier al
eerder schriftelijke vragen over gesteld, en was teleurgesteld over het antwoord.De minister ziet veel in de voorstellen van de Raad voor de volksgezondheid
over wijknetwerkzorg. Is zij bereid enkele experimenten te financieren van
wijkzorgnetwerken van huisartsen, sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen,
ouderenconsulent en bijvoorbeeld consultatiebureaus voor ouderen?Van de ouderenzorg in de toekomst ga ik naar de toekomst van de kinderen
nu. De toekomstperspectieven zijn niet voor alle kinderen even rooskleurig.
Omstandigheden uit de jeugd, zoals ziekte en sociaal-economische omstandigheden,
dragen bij aan het ontstaan van sociaal-economische gezondheidsverschillen
op latere leeftijd. Om die gezondheidsverschillen te nivelleren dienen gunstige
sociaal-economische omstandigheden bevorderd te worden, lees ik in het laatste
verslag van de programmacommissie sociaal-economische gezondheidsverschillen.
Welke concrete acties onderneemt de minister op dit punt?De jeugdgezondheidszorg dient wat mij betreft een belangrijke taak te
krijgen in het opsporen van risicogroepen wat betreft armoede. Ik zie ook
een belangrijke taak voor de jeugdgezondheidszorg bij het opsporen van kindermishandeling
in risicogezinnen. Hoe denken de bewindsvrouwen over het aan de jeugdgezondheidszorg
koppelen van opvoedingsondersteuningsbureaus in de wijken?Mevrouw Hermann (GroenLinks):Mevrouw Kant, hoor ik u zeggen dat de jeugdgezondheidszorg een belangrijke
taak moet hebben bij het opsporen van armoede?Mevrouw Kant (SP):Nee, ik heb gezegd, dat de jeugdgezondheidszorg wat mij betreft een belangrijke
taak dient te krijgen bij het opsporen van risicogezinnen wat armoede betreft.
Ik heb het dan over de vraag op welke manier armoede in de gezinnen effect
heeft op de gezondheid. Op het moment dat een consultatiebureauarts, een jeugdarts
of een schoolarts constateert dat door armoede in het gezin kinderen ontwikkelingsproblemen
of gezondheidsproblemen kunnen krijgen, ligt daar volgens mij een taak om
na te gaan hoe dat probleem opgelost kan worden. Er is een aantal interessante
projecten in Brabantse gemeenten, waarbij consultatiebureaus samenwerken met
de gemeentelijke sociale diensten om te bekijken welke oplossing in specifieke
situaties kan worden geboden voor kinderen die gevolgen voor hun gezondheid
ondervinden van het opgroeien in armoede.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Dat lijkt allemaal zo mooi, maar zouden we toch niet uit elkaar moeten
houden wat bedreigingen voor gezondheid en welzijn van het kind zijn en wat
financiële aangele genheden? Ook al hebben die in de praktijk
natuurlijk met elkaar te maken. Kortom, zou de jeugdgezondheidszorg het niet
moeten laten bij gezondheid en welzijn van het kind, punt?Mevrouw Kant (SP):De jeugdgezondheidszorg moet zich inderdaad vooral druk maken over de
gezondheid en het welzijn van het kind. Het gaat mij erom dat er een relatie
is met de omstandigheden en de armoede in een gezin. Als je dat steeds maar
blijft scheiden, zoals hier in Den Haag in het debat almaar het geval is,
komt er niets van de grond. Als armoede gezondheidsproblemen bij kinderen
veroorzaakt, moet je verbanden leggen. Dat is wat ik voorstel. Als u bedoelt
te zeggen, dat dit geen oplossing van het probleem is, maar dat de armoede
in de gezinnen moet worden opgelost, dan heeft u mij natuurlijk onmiddellijk
aan uw zijde.Mevrouw Hermann (GroenLinks):Maar is het niet erg bevoogdend ten opzichte van gezinnen om de jeugdgezondheidszorg
zo'n taak te geven? Want actie ondernemen ten aanzien van de armoede ligt
toch primair op de weg van de ouders of andere betrokkenen van het gezin waarin
het kind zich bevindt?Mevrouw Kant (SP):Daar heeft u helemaal gelijk in, maar het probleem is dat het gezin het
geld niet heeft om voor het kind te doen wat nodig is. Als de jeugdgezondheidszorg
dat constateert, kan men samen met de ouders en bijvoorbeeld de sociale dienst
bekijken hoe in die situatie oplossingen kunnen worden geboden. Natuurlijk
is het wegnemen van de armoede een veel betere oplossing. Daarover zijn wij
het heel snel eens.Wij hadden het over de consultatiebureaus gehad. Ik wil graag weten wanneer
wij een standpunt over de positie van consultatiebureauzorg kunnen verwachten.Voorzitter! Met het lokaal jeugdbeleid is het op veel plaatsen droevig
gesteld. Is het kabinet bereid om nu het ons economisch gezien zo voor de
wind gaat, stevig te investeren in plaatselijke voorzieningen voor alle jeugd,
bijvoorbeeld op dezelfde manier als bij sport gebeurt? Wij zijn ook nog ver
af van het bureau voor jeugdzorg. Wanneer kan de Kamer de Wet op de jeugdzorg
verwachten? Vanwaar de vertraging van de commissie? Wat kunnen de bureaus
en de meldpunten voor kindermishandeling doen als de achterdeur geblokkeerd
is? Ik vind het werkelijk bijna ongelooflijk dat wij in een rijk land leven
waarin het mogelijk is dat er na een melding van kindermishandeling vanwege
financiële tekorten en tekort aan capaciteit geen actie wordt ondernomen,
met alle gevolgen van dien. Is het waar dat er ook sprake is van onderbezetting
in jeugdzorginstellingen vanwege een tekort aan personeel? Is het waar dat
het personeel hier gemiddeld 10% minder verdient dan in de rest van de zorg?
En daar is de betaling al niet zo best. Is het kabinet bereid dit voor het
nieuwe millennium bij te stellen?De heer Oudkerk (PvdA):Voorzitter! Ik heb tot het eind van mevrouw Kants betoog gewacht met interrumperen,
omdat ik haar wilde vragen of zij mijn volgende constatering deelt. Ik mag
als het om de volksgezondheid gaat, constateren dat de SP wat minder oppositie
voert en wat meer de sociaal-democratie aan het steunen is. Want als ik goed
kijk, ondersteunt mevrouw Kant het beleid van de sociaal-democratie op het
niveau van opleidingen, arbeidsomstandigheden in verpleging en verzorging,
hulpmiddelen, voorrangszorg en geneesmiddelen. Op bepaalde punten wijzen wij
gezamenlijke het rapport-De Vries af. Is zij het met mijn constatering eens
dat de verschillen tussen ons wat minder groot zijn dan uit allerlei interruptiedebatjes
tussen haar en mij bleek?Mevrouw Kant (SP):Het verschil is dat ik graag de daden bij het woord voeg en dat het daaraan
bij uw fractie regelmatig ontbreekt.De heer Oudkerk (PvdA):Ik heb het afgelopen jaar toch redelijk goed opgelet en als het gaat om
de punten die ik heb genoemd, wordt de daad vrijwel altijd bij het woord gevoegd.
Als iets niet kan, proberen wij naar oplossingen te zoeken. Ik stel vast dat
de SP veel minder hard oppositie voert en niet telkens roept dat dingen niet
mogen. Ik constateer met vreugde dat de SP op een groot aantal punten onze
fractie ondersteunt.Mevrouw Kant (SP):Ik wil dat graag omdraaien. Sinds de SP deel uitmaakt van de Tweede Kamer
en een zeer oppositioneel geluid laat horen, is de fractie van de PvdA –
en zeker haar woordvoerder Oudkerk – behoorlijk in onze richting opgeschoven.
Dat is tenminste qua woorden gebeurd en nu is het wachten nog op de daden.
Ik heb gepleit voor meer geld voor de zorg en voor een substantiële verbetering
van de arbeidsvoorwaarden. Heb ik daarbij uw steun?De heer Oudkerk (PvdA):Ik zou haast zeggen: laten wij onze gezamenlijke inspanningen maar uitbreiden.Mevrouw Kant (SP):Woorden over inspanningen en dergelijke zijn voor mijn fractie onvoldoende.
Dit geeft duidelijk aan waar u staat en waar mijn fractie staat.De heer Oudkerk (PvdA):Ik ben ook voor resultaatsverplichtingen. Daar houd ik het kabinet aan
en daar mag u mijn fractie ook aan houden.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! De gespannen arbeidsmarkt van dit moment is niet iets wat
louter de zorgsector treft. Maar als je wegens personeelsgebrek wat langer
in de rij bij 's lands grootste kruidenier moet staan omdat niet alle kassa's
open kunnen, is dat weliswaar ergerlijk, maar het raakt je niet zo direct
als het feit dat je demente vader nog maar eens per week onder de douche kan.
Daarom moeten wij de discussie over de vraag hoe er meer werknemers in de
gezondheidszorg aangetrokken kunnen worden, steeds opnieuw blijven voeren,
Ook nu er een convenant arbeidsmarktbeleid zorgsector is gesloten en er een
imagocampagne van start is gegaan.Zowel de inspectie voor de gezondheidsbescherming als de diverse beroepsorganisaties
geven aan dat het personeelstekort onder verplegenden en verzorgenden niet
op de juiste wijze wordt aangepakt. Deze beroepsgroep is van mening dat zij
vaak veel meer kennis bezit dan waarvan in de instellingen gebruikt wordt
gemaakt. Men wil meedenken over de inhoud, meer verantwoordelijkheidstoedeling
en een duidelijk loopbaanperspectief. Op welke wijze gaat het kabinet ervoor zorgen dat de noodzaak tot veranderingen op deze terreinen
niet louter meer met de mond beleden worden maar ook tot hoofd en hart van
directeuren van instellingen doordringt? Als het convenant op dit punt niet
wordt nagekomen, welke sancties zijn er dan?Er blijft een tekort aan huisartsen bestaan. Ook bij tandartsen is een
dreigend tekort. Hoe gaan wij de inhaalslag maken? Uiteraard heb ik de antwoorden
op schriftelijke vragen hierover gelezen, maar desondanks bestaat bij sommigen
nog steeds de indruk dat de aangeboden opleidingsplaatsen niet toereikend
zijn. Daarbij wordt dan met name gerefereerd aan het toenemend aantal deeltijdwerkers.
Bij de huisartsen wordt zelfs gesproken van een toename van 325 naar 495.
Kan de minister hierover helderheid verschaffen?In de motie-Bussemaker c.s. wordt gevraagd om een notitie van het kabinet
over de toekomstige positie van alfahulpen. Ik sluit mij graag aan bij de
woorden van de heer Oudkerk, dat die notitie er dient te zijn voordat wij
over het belastingstelsel 21ste eeuw gaan praten.Hoe staat het nu eigenlijk met de kinderopvang in de zorg? Ontwikkelen
zich naast het inkopen van plaatsen door instellingen nu ook initiatieven
om kinderopvang in bijvoorbeeld een ziekenhuis op te starten? Kan aangegeven
worden hoe actief directies met dit onderwerp omgaan? Hoe creatief wordt er
gereageerd op dit toch heel belangrijke punt dat telkens weer door met name
verplegenden en verzorgenden wordt aangegeven? Overigens heb ik van organisaties
als Boink en FNV gehoord dat de notitie over de kinderopvang die nog niet
in de Tweede Kamer is besproken, in opdracht van het ministerie al ten uitvoer
wordt gebracht. Kan de staatssecretaris dit verklaren?De D66-fractie is geschrokken van de noodkreet van Sigra in Amsterdam
dat er bij de verdeling van de middelen ter bestrijding van het personeelstekort,
geen rekening wordt gehouden met regionale verschillen. Dit terwijl ook de
minister al eerder heeft onderkend dat Amsterdam, Flevoland en Brabant duidelijk
de grootste problemen hebben, terwijl de problemen in het noorden relatief
meevallen. Ook in het convenant kom ik op het eerste gezicht niets tegen over
regionale verschillen. Betekent dit dat hiermee geen rekening meer wordt gehouden?
Indien dit inderdaad het geval is, hebben wij daar grote moeite mee en willen
wij de reden hiervoor graag horen. Ik stel deze vraag ook namens de PvdA-fractie.Er bereiken ons berichten dat de kwaliteit van de stages en de stagebegeleiding
van met name HBO-V-studenten vaak allerbelabberdst is. Als gevolg hiervan
verloopt de stage slecht en wordt er na het eerste jaar afgehaakt. Eigenlijk
verplicht, want de studenten willen dit niet, maar de resultaten zijn te slecht.
Is de minister hiervan op de hoogte en is zij bereid met haar collega van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen hiervoor naar oplossingen te zoeken? Ik
denk dan bijvoorbeeld aan het verbeteren van de stagebegeleiding. Daarvoor
zouden wat meer ervaren verpleegkundigen kunnen worden ingezet. Dan doen wij
ook gelijk iets aan functiedifferentiatie.De D66-fractie wil nog eens aandacht vragen voor de motie Rosenmöller/De
Graaf die is ingediend tijdens de algemene politieke en financiële beschouwingen.
Daarin wordt gevraagd te bezien op welke wijze in de regelingen voor studiefinanciering
faciliteiten kunnen worden gecreëerd waardoor opleidingen voor en werken
in de zorg aantrekkelijker worden. Wij willen de minister verzoeken om –
als zij toch met haar collega van OCW praat – ook deze motie nog eens
onder de aandacht te brengen.Voorzitter! Naast de professionele werkers zijn ook de vrijwilligers van
groot belang in de gezondheidszorg. Of het nu langdurende intensieve zorgsituaties
van dementerenden en chronisch zieken betreft of de zorg voor terminale patiënten,
de vrijwilligers geven ondersteuning aan de vaste verzorgers en dragen ertoe
bij dat betrokkenen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven. Het is dan ook
terecht dat hiervoor een subsidieregeling bestaat. Minder terecht lijkt het
echter dat binnen die subsidieregeling met geld wordt geschoven ten gunste
van de terminale patiënten en ten nadele van de andere genoemde groepen.
Ik weet dat ook de Kamer – inclusief de D66-fractie – heeft aangegeven
dat zij die terminale zorg heel belangrijk vindt, maar het is wel heel triest
dat die opvatting dergelijke gevolgen heeft. Nog triester is dat een steeds
groter deel van die subsidie lijkt te worden besteed aan de loonkostenstijging
van de coördinatiefunctie van het zorgkantoor. Dit is ons tenminste ter
ore gekomen uit de regio. Kan de staatssecretaris de stand van zaken toelichten?
Welke richting zouden wij moeten opgaan met de mantelzorg en het vrijwilligersbeleid
in het algemeen, met name gericht op die rol in de gezondheidszorg?Een tweede groep vrijwilligers houdt zich bezig met de gezondheidszorg
van illegalen. In een interview in het blad van het Leids universitair medisch
centrum concluderen zij samen met een aantal artsen dat de gezondheidszorg
voor illegalen te wensen overlaat. De toegang is nog wel gegarandeerd, maar
artsen blijken er niet altijd van op de hoogte te zijn dat internationale
verdragen illegalen altijd recht op gezondheidszorg geven. Maar ook als zij
dat wel weten, blijkt de medische zorg vaak minder te zijn dan de zorg die
wij krijgen. Zo is er soms geen sprake van nazorg of worden verouderde medicijnen
gegeven. Dit om de kosten te drukken, want het verhalen van die kosten op
het zogenaamde koppelingsfonds levert veel bureaucratische ellende op. Is
de minister op de hoogte van deze problemen? Is zij bereid extra voorlichting
te geven en tevens te onderzoeken hoe het verhalen van die kosten op het koppelingsfonds
wat soepeler kan verlopen? Wij zouden toch niet graag zien dat daar, waar
internationale verdragen zeggen dat illegalen recht hebben op dezelfde medische
zorg, dit in Nederland kennelijk toch niet het geval is.De professionele en vrijwillige werkers in de gezondheidszorg zijn er
om de patiënt en zijn hulpvraag de centrale plaats te geven die hij verdient.
Om dit te bereiken is vooral ook een sterke patiëntenorganisatie noodzakelijk.
Tevens dient er een helder patiëntenbeleid te zijn waarmee de huidige
goed geïnformeerde en mondige patiënt uit de voeten kan. Het is
duidelijk dat het kabinet zich hiervan bewust is, want er is in de afgelopen
jaren een flink aantal maatregelen genomen, zowel wettelijk vastgelegde als
financiële. Toch kan de D66-fractie zich niet aan de indruk onttrekken
dat het patiëntenbeleid en de patiëntenorganisaties
op regionaal niveau zich niet zo goed ontwikkelen als wij allen willen. Wij
baseren die indruk op de volgende punten.In de eerste plaats blijkt uit de evaluatie dat de wet inzake het klachtrecht
nog niet voldoet. Wij zullen hierover nog in debat gaan met de minister en
ik zal er daarom nu niet dieper op ingaan. Wel missen wij in de evaluatie
de rol van de inspectie. Dat is des te opmerkelijker, omdat de inspectie aangeeft
niet effectief te kunnen werken nu zij door het systeem van jaarverslagen
heel laat zicht op de gebeurtenissen krijgt. Wij horen over de rol van de
inspectie graag de mening van de minister. Dient de inspectie toch niet eerder
op de hoogte te worden gesteld? Hebben wij met andere woorden de inspectie
hier niet op een te grote afstand gezet? De D66-fractie neigt naar deze conclusie.
Wij horen graag de mening van de minister hierover, zodat wij die kunnen meenemen
naar het vervolgdebat over de evaluatie van het klachtrecht.In de tweede plaats vraag ik de minister aan te geven op welke wijze de
verder professionalisering van de regionale patiëntenorganisaties kan
worden gerealiseerd. Dit is van het grootste belang, gezien de regionalisering
van de uitvoering van de AWBZ en het ontstaan van FTTO's. Louter geld beschikbaar
stellen – hoe belangrijk dat ook is – is niet voldoende. Er dient
ook ondersteuning te zijn die het mogelijk maakt dit proces van professionalisering
inhoudelijk op gang te brengen.Mevrouw Dankers (CDA):Mevrouw Van Vliet zegt vooral de vrijwilligers te willen ondersteunen.
Hoe verhoudt zich dat tot de door haar voorgestane professionalisering van
de patiëntenorganisatie in de regio? Ondersteuning van die vrijwilligers
vereist volgens mij vooral steun aan de ouderenbonden en de gehandicaptenplatforms
en niet zozeer uitbreiding van de professionele bureaus.Mevrouw Van Vliet (D66):Het was zeker niet mijn bedoeling om dit beeld op te roepen. Ik vind het
namelijk heel belangrijk dat vrijwilligers- en patiëntenorganisaties
op regionaal en op landelijk niveau veel invloed en zeggenschap hebben. Hierop
is ook het kabinetsbeleid gericht, maar in de praktijk blijkt dat deze invloed
op regionaal niveau moeizaam van de grond komt, in tegenstelling tot het landelijke
niveau waar op een professionele manier wordt geopereerd. Het is niet mijn
bedoeling om van de regionale organisaties een soort professionele vakbonden
te maken, maar wel om deze organisaties zoveel gewicht te geven dat zij een
gelijkwaardige gesprekspartner van zorgverzekeraars en dergelijke worden.
Op dit moment zijn de niveauverschillen nog te groot en dat probleem kan niet
worden opgelost door geld alleen. Wij zullen ook bereid moeten zijn om deze
organisaties inhoudelijk te steunen.Mevrouw Dankers (CDA):Kan de macht van de patiënten niet het beste worden vergroot door
hen zeggenschap te geven over hun eigen budget, zodat zij de zorg zelf kunnen
inkopen?Mevrouw Van Vliet (D66):Mevrouw Dankers doelt daarmee op het patiëntenfonds. Dat is ook een
interessante discussie.Mevrouw Dankers (CDA):Ik doel niet op het patiëntenfonds, maar op het persoonsgebonden
budget.Mevrouw Van Vliet (D66):Mevrouw Dankers weet dat ik een groot voorstander ben van persoonsgebonden
budgetten, maar hier gaat het om de partijen die straks in de regio in het
kader van de AWBZ of in het kader van een therapeutisch overleg met elkaar
om de tafel zullen zitten. Uit de experimenten die hiermee tot op heden zijn
gehouden, is gebleken dat de patiëntenorganisaties niet echt aan bod
komen. Dat probleem los je niet op door ze extra geld te geven. Deze organisaties
zullen ook hun vergadertechniek moeten verbeteren, willen zij serieus worden
genomen en zaken kunnen afdwingen. Ik denk dat onze landelijke verantwoordelijkheid
ons ertoe verplicht een aanzet te geven tot deze inhoudelijke versterking
van de patiëntenorganisaties. Dit doet natuurlijk niets af aan het belang
van persoonsgebonden budgetten. Hierdoor geef je patiënten immers de
mogelijkheid om hun zorg individueel te sturen.Voorzitter! Mijn derde punt betreft het patiëntenbeleid. Dit beleid
is op het ministerie verspreid over verschillende directies. Het veld geeft
aan dat dit leidt tot veel extra overleg. Verder kunnen hierdoor dikwijls
geen dwarsverbanden worden gelegd tussen de verschillende sectoren. Herkent
de minister dit probleem en, zo ja, is zij dan bereid te onderzoeken hoe het
de patiëntenorganisaties gemakkelijker kan worden gemaakt? Zijn wij eigenlijk
niet toe aan een sector patiëntenbeleid op het departement?Zowel jongeren als ouderen staan hoog op de agenda van dit kabinet. Dit
leidt tot veel nieuw beleid in de 21ste eeuw en tot vele goede voornemens.
Op onderdelen van dit toekomstige beleid zal ik nu nader ingaan. In de begroting
van VWS voor het jaar 2000 staat de volgende zinsnede: "De toenemende welvaart
voor grote groepen in de samenleving leidt ertoe dat velen onder eigen verantwoordelijkheid
allerlei nieuwe combinaties van zorg en wonen arrangeren. De overheid heeft
de plicht om onder de gewijzigde omstandigheden de maatschappelijke solidariteit
niettemin te organiseren en te financieren voor wie dat niet op eigen kracht
kan". Wat betekenen deze woorden nu in het licht van de discussie over scheiden
van wonen en zorg? Volgens D66 betekent dit dat de overheid een actieve rol
dient te spelen om scheiden van wonen en zorg verder tot stand te brengen –
het kabinet geeft het dus eigenlijk zelf al aan in zijn notitie – hoe
moeilijk uitvoerbaar ook. Het laatste realiseren wij ons goed. Je moet het
dan ook niet doen door grootse vergezichten, maar door de huidige stand van
zaken te inventariseren, door te kijken tegen welke knelpunten gemeenten en
woningbouwcorporaties aanlopen en door die knelpunten op te lossen. Daar hebben
wij als landelijke overheid, als landelijke politiek een taak. Op dit moment
houdt de staatssecretaris zich naar ons gevoel toch wat te afzijdig van die
uitvoerende taak. Het SER-rapport over vergrijzing toont aan – ik ga
er niet verder op in, want dat heeft collega Weekers al uitgebreid gedaan –
dat dit gewoon niet kan, want anders gaat iedereen het straks zelf regelen.
Dan krijg je op termijn misschien dat de mensen zeggen: die AWBZ-premie hoef
ik eigenlijk niet meer te betalen, want ik doe het zelf. Dat moeten wij voorkomen,
want dan krijgen wij een scheiding tussen groepen in de maatschappij.
Ik heb hierop graag een reactie van de staatssecretaris, en wel in de volgende
vorm. De fractie van D66 wil een inventarisatie van de stand van zaken, gewoon
praktisch kijkend naar de gemeenten. Wij willen die inventarisatie hebben
vóórdat wij de nota Zicht op zorg behandelen, want daarbij gaat
het ook over de AWBZ-financiering. Daar hoort het heel duidelijk bij.Ik stel nog een praktische vraag, ook voortkomend uit de discussie met
de VVD-fractie. Wat moet er gebeuren met woonzorgcomplexen die zeggen dat
zij echt een Wozoco willen zijn, dus die inderdaad scheiding van wonen en
zorg willen? Brengen wij die onder de AWBZ, waarbij wij zeggen dat de zorg
daaronder hoort en dat het wonen maar mee moet gaan? Of houden wij die woonzorgcomplexen
erbuiten, waarbij wij bekijken hoe wij louter de zorg eronder kunnen brengen?
Dat is een moeilijke discussie, want het is helder dat in het deel dat eronder
komt en dat meer als verpleeghuis functioneert, zorg en wonen als geheel van
de AWBZ bij elkaar horen.Staatssecretaris Vliegenthart:Wij hebben in de Kamer afgesproken dat, waar men wil scheiden, dit gewoon
mogelijk is. Het gebeurt ook op heel veel punten.Mevrouw Van Vliet (D66):Het gaat er mij om dat het scheiden van wonen en zorg in de toekomst heel
goed tot stand moet komen. Als wij alles onder de AWBZ brengen – ik
heb net aangegeven dat ik daar geen tegenstander van ben, omdat die zorg gefinancierd
moet worden – moet helder zijn hoe je met het woonaspect omgaat. Dat
blijft een moeilijke technische discussie. Maar, goed, ik heb graag een reactie
op de praktische inventarisatie.Ik kom nog even bij het jeugd(zorg)beleid. Wij hebben het gevoel dat de
stilstand in de uitvoering van het jeugd(zorg)beleid geen goede ontwikkeling
is. De fractie van D66 baseert zich op drie punten.Ten eerste is dat de tergend langzame wijze waarop het advies van de commissie-Günther
over de nieuwe Wet op de jeugdzorg tot stand komt. En dit terwijl het regeerakkoord
gewoon met het woord "verankeren" aangeeft wat er moet gebeuren. Wat in de
afgelopen jaren in het veld is ontwikkeld, moet in de wet komen. En daar waar
de ontwikkelingen uiteenlopen tussen provincies, moet de commissie keuzes
maken. De Kamer moet dan bekijken of zij het eens is met die keuzes. Als wij
de geruchten mogen geloven, is de commissie weer begonnen met de ontdekking
dat jeugdhulpverlening zo licht mogelijk en zo kort mogelijk moet zijn en
zo dicht mogelijk bij huis moet plaatsvinden. Ik zeg dit niet cynisch. Als
dit het geval is, schiet de commissie haar doel voorbij. Verder heb ik begrepen
dat er geen keuzes worden gemaakt waar het de financiële stromen betreft.
De notitie is er nog niet, omdat zij vertraagd is. Kan de staatssecretaris
helder maken waar de commissie-Günther op dit moment mee bezig is? Ik
vind het zonde als wij veel tijd verliezen en als wij straks nog een notitie
hebben waar wij niks mee kunnen doen. Dat geldt ook voor de rol van de gemeenten
daarin. Kan de staatssecretaris in het verlengde hiervan overigens aangeven
hoe zij denkt over de motie-De Cloe over een experimenteerwet jeugd in de
stad? Dat wetsvoorstel is onlangs ingediend.De heer Weekers (VVD):Voorzitter! Ik maak even een zijsprongetje, maar ik kom daarna terecht
bij de vertraging in de...De voorzitter:Dat zou ik niet doen!De heer Weekers (VVD):Dan begin ik meteen met de vertraging in de Wet op de jeugdhulpverlening.De voorzitter:Als ik u was, zou ik vragen stellen aan mevrouw Van Vliet.De heer Weekers (VVD):Wat vindt mevrouw Van Vliet ervan dat je ziet dat landelijk werkende residentiële
jeugdvoorzieningen al jarenlang aan het lijntje worden gehouden als het gaat
om normprijzen? Eerst wordt gezegd: wij wachten op het regeerakkoord om te
bekijken of er extra middelen beschikbaar komen. Vervolgens wordt er gezegd:
wij wachten nog op de nieuwe Wet op de jeugdhulpverlening. Hoe ziet zij deze
opstelling? Wanneer komt volgens haar de nieuwe Wet op de jeugdhulpverlening
er?Mevrouw Van Vliet (D66):Dan heeft u het specifiek over de residentiële instellingen?De heer Weekers (VVD):De residentiële hulpverlening wordt aan het lijntje gehouden, omdat
die wet er nog niet is.Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik zie dat toch wat anders. Er is een brief gekomen waarin
staat dat het normbedrag van de residentiële instellingen omhoog zou
moeten. Die gelden zijn er nog niet. Ik zou dat niet willen relateren aan
de Wet op de jeugdzorg. Ik denk dat we heel eerlijk met elkaar moeten zeggen –
dat zou dan ook een vraag aan de staatssecretaris zijn – dat die gelden
er niet zijn. We kunnen dat normbedrag wel vastleggen, maar kennelijk zijn
de gelden niet beschikbaar. Als daarvoor het excuus van de Wet op de jeugdzorg
wordt gebruikt, vind ik dat niet terecht, want dat heeft niets met elkaar
te maken. Ik zou echter ook niet weten waar we deze gelden op dit moment zouden
moeten vinden. Als de heer Weekers dat weet, ga ik daarin graag met hem mee.De heer Weekers (VVD):Maar zou je moeten werken aan tal van nieuwe zaken, als je de bestaande
voorzieningen nog niet eens kunt financieren?Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Ik vind die nieuwe wet op de jeugdzorg heel wat anders dan
het feit van de financiële problemen van de residentiële instellingen
zoals onder andere de Hoenderloogroep, want daar gaat het, denk ik, om. De
nieuwe wet op de jeugdzorg moet een bestuurlijk kader scheppen, zodat het
duizend-bloemen-bloeienbeleid van dit moment iets meer gestructureerd wordt.
De discussie over hoeveel geld en capaciteit er moet zijn volgens bepaalde
jeugdhulpverleningsinstellingen, staat daar los van. Je krijgt natuurlijk
wel een discussie over de financiële stromen, maar dat laat onverlet
dat je op dit moment de gelden verdeelt om de capaciteit op te hogen. Ik denk
dat het geld van het normbedrag van de residentiële instellingen omhoog
moet. Dat is ook geen nieuws: dat ligt vast; dat is onderzocht. Alleen, daar
is op dit moment gewoon geen geld voor. Ik kan het ook niet vinden, hoe triest
ik dat vind.De heer Weekers (VVD):Maar lopen we nu niet het risico dat er extra geld gaat naar papier in
plaats van naar voorzieningen voor de jeugd?Mevrouw Van Vliet (D66):Voorzitter! Dat is bijna een vraag aan de staatssecretaris. Welnu, ik
denk het niet. Ik denk dat het proces van die nieuwe Wet op de jeugdzorg zeer
noodzakelijk is. Wat ik triest vind, is dat het zo lang duurt. Dat kost draagvlak
in het veld en het zou op zijn tijd geld kunnen gaan kosten. Het één
is even belangrijk als het ander, maar het heeft in mijn visie niets met elkaar
te maken. Ik vind het dan ook terecht dat we de nieuwe wet op de jeugdzorg
gaan opzetten. Echter, als die commissie met een rapport komt waarvan wij
zeggen: dat was nu niet de bedoeling, want dat is weer in abstractie en niet
gewoon het praktisch verankeren van wat we eigenlijk al in het veld zien gebeuren –
dan schiet de commissie haar doel voorbij en dan vind ik dat zondegeld. Als
daar een goed advies uit komt waarmee we een aantal fikse stappen kunnen zetten,
dan is het hoogst noodzakelijk en dat vroeg ik de staatssecretarisVoorzitter! Het tweede punt dat ik aan wilde geven, is de veeg uit de
pan die het kabinet heeft gekregen over de wijze waarop de Nederlandse regeringsdelegatie
zich heeft gepresenteerd bij het VN-comité voor de rechten van het
kind. Ik ga daar niet nader op in; het is allemaal vastgelegd in een brief
van het kinderrechtencollectief. Maar ik zou het ook graag eens van de staatssecretaris
willen horen wat daar nu precies gebeurd is, want het is toch wel gênant
dat de delegatie vaak geen antwoorden kon geven op gestelde vragen, zelfs
als het vragen waren waarop het kabinet al eerder schriftelijk had geantwoord.
Er zou daarbij kennelijk een beeld zijn ontstaan – dat zou ik niet graag
willen – dat wij dat verdrag niet serieus nemen. Een andere interpretatie
van het verdrag vind ik geen probleem – daar kun je over discussiëren –
maar dat we daar niet serieus mee zouden omgaan, vind ik triest.Vervolgens kom ik bij de toch magere beantwoording van de schriftelijke
vragen van D66 en PvdA over de kinderombudsman. Er wordt verwezen naar de
vertrouwenspersoon, de klachtrechtregeling, de rechtswinkels, de kindertelefoon:
allemaal prachtige organisaties, maar als dat allemaal goed zou lopen en zij
hun taak op die wijze konden doen, dan hadden wij als Kamerleden geen stapels
dossiers met problemen en had ook de huidige ombudsman die stapels dossiers
niet. Kennelijk is er toch behoefte – het werd al eerder gezegd –
aan een onafhankelijke bemiddelaar en die kan dan meteen ook eens, net als
de kinderombudsman in Scandinavië, kijken of het verdrag inzake de rechten
van het kind goed uitgevoerd wordt.Voorzitter! Ik wil afsluiten met een belangrijk onderdeel van onze gezondheidszorg,
namelijk het preventief gezondheidsbeleid. Dat richt zich tot nu toe vooral
op het terugdringen van het gebruik van tabak en drugs en het overmatig gebruik
van alcohol. Daar wil D66 zeker geen verandering in brengen, maar wel willen
wij dat het thema "overgewicht en obesitas" net zo hoog op de agenda van het
preventiebeleid komt. Op dit moment is ongeveer 8% van de Nederlanders obees
en komt bij 30 tot 40% overgewicht voor. Ook bij kinderen is een stijging
van overgewicht geconstateerd en dat vinden wij zorgelijk, zeker als ik een
consultatiearts tegen mij hoor zeggen dat hij regelmatig al baby's met overgewicht
krijgt, waarvan de ouders zeggen: ach, het is zo'n gezellig mollig kind. Dat
is het waarschijnlijk ook, maar de eerste tekenen zitten erin en kennelijk
moeten we daar dus toch goede voorlichting geven. De deskundigen wijten de
problematiek aan twee oorzaken, die misschien niet eens zo verrassend zijn.
In de eerste plaats is er wel veel kennis over voeding, maar die bereikt de
consument niet of het zijn heel verschillende berichten en in de tweede plaats
bewegen we gewoon te weinig. Daar komen vele ziektes uit voort en geestelijke
problemen, die bijvoorbeeld weer leiden tot anorexia. Uit onderzoek in België
blijkt, dat obese mensen ook vaker ziek zijn van hun werk. Het zijn alle nadelige
punten die, behalve dat het gewoon zorgelijk voor de mens is, ook geld kosten
en daarom vinden wij het noodzakelijk, dat iets meer de noodklok wordt geluid
dan op dit moment gebeurt in de notitie Goed gevoed. Is de minister daartoe
bereid zonder tot betutteling over te gaan? Dat zou de D66-fractie namelijk
echt niet willen. Is zij bereid om hiermee bij kinderen te beginnen? Dat betekent,
dat er een inventarisatie moet komen van projecten met voorlichting en hulpverlening
aan jeugdigen bij overgewicht en obesitas. Ik noem als voorbeeld het dikkevriendenproject
in het Sint Franciscusziekenhuis in Rotterdam. Als al die projecten worden
geïnventariseerd kan daaruit een beleid worden ontwikkeld, dat speciaal
is gericht op jeugdigen. Dan beginnen we bij de basis. Is de minister bereid
om die inventarisaties te maken en de voorlichting op een wat hoger plan te
zetten?De heer Rouvoet (RPF):Voorzitter! Mag ik namens de fracties van de RPF en het GPV beginnen met
de opmerking, dat ik goed te spreken ben over de nieuwe opzet van de begroting:
een toelichting op hoofdlijnen, een beleidsagenda bij een beleidsbegroting.
Dat maakt, bij een verstandige behandeling, een begrotingsdebat ook in deze
Kamer meer een beleidsdebat, terwijl bij de zorgnota de financiële vertaling
en verdeling centraal kunnen staan.Maar niet over iedere oud-voor-nieuwoperatie ben ik zo positief. Ik noem
de nieuwe sturingsfilosofie, waaraan vele enthousiaste woorden worden gewijd:
het interactieve beleidsconcept. Ik lees over het belang van een goed samenspel
met veldpartijen als cliënten, overheden, zorgaanbieders, financiers,
welzijns- en sportorganisaties. Al deze spelers worden medesturende partijen
genoemd, partners van de rijksoverheid op wie een actief appèl wordt
gedaan, omdat de overheid het ook allemaal niet alleen aankan. Kortom: "In
het publieke domein proberen partijen er gezamenlijk toe te komen doeleinden
en prioriteiten te stellen en de bijbehorende instrumenten te kiezen. (...)
Niet de machtsvraag of het competentiedenken staan voorop, maar het argument,
de deskundigheid en de bereidheid om verantwoordelijkheid te nemen voor de
realisering van gemeenschappelijk onderschreven maatschappelijke doelstellingen",
aldus de memorie van toelichting.Nu erken ik graag dat op het terrein van welzijn en volksgezondheid vele
andere instanties dan de overheid een essentiële rol vervullen en dat
goede verhoudingen van groot belang zijn; ik heb echter grote moeite
met dit soort vage formuleringen die het beeld oproepen van een moderne, communicatieve
overheid maar al snel het zicht ontnemen op haar eigen, zelfstandige competentie
en verantwoordelijkheden. Het "en nu met z'n allen" is mij niet alleen te
gemakkelijk maar ook te riskant. Voor je het weet, heb je je als overheid
afhankelijk gemaakt van anderen, die andere – overigens legitieme –
belangen en doelstellingen hebben en nastreven. En dan verkeert interactiviteit
zo maar in passiviteit en machteloosheid. Zacht gezegd, denken niet alle veldpartijen
gelijk over bijvoorbeeld voorrangszorg, geneesmiddelenbeleid en de verhouding
tussen eigen verantwoordelijkheid en solidariteit. Dan mag de overheid niet
met gebonden handen en een mond vol tanden staan. Zeker in crisissituaties
kan je dat lelijk opbreken. Is dat misschien de achtergrond van die opmerkelijke
passage in de toelichting, waarin zeer verdedigend teruggekeken wordt op de
rol van de overheid in crisissituaties als de Bijlmerramp, legionella-epidemie
en dioxineproblematiek? Hoe zit het in het interactieve beleidsconcept trouwens
met het primaat van de politiek, meer in het bijzonder met de rol van het
parlement? Natuurlijk, het parlement stelt jaarlijks de begroting vast maar
naarmate de beleidsvorming horizontaliseert, heeft het parlement minder in
te brengen. Een duidelijk voorbeeld zijn de meerjarenafspraken. Ik heb daarover
eerder mijn aarzelingen geuit en als ik lees, dat het meerjarenoverleg zich
ontwikkelt tot "het voornaamste instrument voor de strategische agendavorming
van de betrokken partijen over de wenselijke ontwikkeling van de diverse sectoren",
wordt de vraag naar de betekenis van parlementaire betrokkenheid prangend.
En is het wel heel voorzichtige spreken over de toekomst van het verzekeringsstelsel
misschien ook een illustratie van de afnemende beleidsvrijheid van de overheid
als gevolg van de toegenomen interdependentie? Na de blauwdrukken en grootse,
omvattende plannen – ik noem de namen Dekker, Simons en Dunning –
durft men nu niet verder te gaan dan een adviesaanvraag aan de SER over "eventuele
aanpassingen" van het stelsel. Is de minister echt van plan te blijven "lappen"
aan de lappendeken of komt er nog eens een mooi nieuw dekbed? Voorzitter!
Ik zou het op prijs stellen als de minister haar visie op het interactieve
beleidsconcept nader wil inkleuren en vooral ook op de grenzen en risico's
ervan wil ingaan.De eigen verantwoordelijkheid van de overheid, gericht op het bevorderen
van publieke gerechtigheid en het dienen van het publieke belang, impliceert
de bevoegdheid tot het stellen van normen, van grenzen aan de vrijheid en
het gedrag van burgers. Eigen wensen van die burgers, particuliere opvattingen
over wat wel en niet geoorloofd is en zelfs eventuele claims van een vrije
beschikkingsruimte van het individu, moeten onder omstandigheden wijken voor
wat vanuit de optiek van de res publica wenselijk of noodzakelijk wordt geacht.
Het respect voor de verschillende in die samenleving levende opvattingen kan
nooit een excuus zijn om als overheid geen eigen keuze te maken en die vervolgens
normatief aan de samenleving voor te houden. Een misprijzend spreken van betutteling
of moralisme miskent de overheidsverantwoordelijkheid om ordenend en normstellend
in de samenleving op te treden.Ik maak deze opmerkingen niet in de laatste plaats met het oog op de medisch-ethische
kwesties. In plaats van een overheid die heldere normen stelt en handhaaft,
zien we namelijk op medisch-ethisch vlak een overheid die ten aanzien van
sommige urgente kwesties talmt met wetgeving en normstelling – ik denk
aan de experimenten met embryo's, aan kloneren en xenotransplantatie –
en in andere opzichten bestaande wettelijke kaders en normen ter discussie
stelt. In dat verband noem ik: euthanasie en late zwangerschapsafbreking.
Zeker op dit vlak, waar het gaat om leven en dood, om lijden en leed en verlichting
ervan, en om de maatschappelijk-ethische aanvaardbaarheid van technologische
mogelijkheden – de vraag daarbij is: mag alles wat kan? – is het
niet verantwoord wanneer de overheid besluiteloos is of niet verder komt dan
achteraf gegroeide praktijken "regulariseren". Een helder normatief kader
is onontbeerlijk en dat kader behoort niet door de medische beroepsgroepen,
de wetenschap of de techniek te worden gesteld, maar door de overheid.Nu spreekt ook de begrotingstoelichting over een normatief kader. In de
algemene inleiding wordt zelfs gerefereerd aan "ideële opvattingen".
De vraag dringt zich op welke dat zijn, uit welke ideologische bron ze voortkomen
én – en hier wordt het spannend – of deze minister of dit
kabinet het legitiem vindt om de eigen ideologisch gefundeerde opvattingen
via wet- en regelgeving bindend aan de samenleving op te leggen. In een tweetal
interviews, in de Volkskrant van 16 juli en in Trouw van 10 september, heeft
de minister hierover enkele intrigerende uitspraken gedaan. Zo zegt zij in
beide interviews, dat zij met de onderhavige voorstellen tot haar eigen grenzen
is gegaan. Tegelijkertijd baseert zij de voorstellen expliciet op het zelfbeschikkingsrecht
en, zo zegt ze in Trouw, wil ze, mét haar partij, de eigen opvattingen
niet aan derden opleggen. Dat doet ze intussen natuurlijk wel, alleen al door
te stellen dat het zelfbeschikkingsrecht inhoudt, dat het individu de vrijheid
heeft om "tot op bepaalde hoogte" over het eigen leven en de eigen dood te
beslissen. Maar waarin vindt zij dan de legitimatie om op dat zelfbeschikkingsrecht
beperkingen aan te brengen en daarbij haar eigen grenzen als maatgevend te
beschouwen? En waarom ontzegt zij vervolgens in Trouw anderen het recht om
vanuit hun geloof ook grenzen te trekken, zij het eerder dan de minister?Voorzitter! Ik stel deze vragen niet vanuit de behoefte aan confrontatie,
maar uit oprechte interesse in de visie van de minister op de normatieve taak
van de overheid. Verheldering op deze fundamentele punten kan eraan bijdragen,
dat we elkaar beter verstaan, ook in de komende debatten, waarin wij wat meer
specifiek op de voorstellen zullen ingaan.Wat ik werkelijk niet begrijp, is dat over late abortus en euthanasie
bij 12- tot 16-jarigen volgens de minister eerst de politieke besluitvorming
moet plaatsvinden, waarna bezien kan worden of een maatschappelijk debat nog
wenselijk is. Kan deze minister van D66-huize mij dat uitleggen? Overigens
vind ik het onjuist en onzuiver dat in de toelichting euthanasie en late abortus
onder de gemeenschappelijke noemer van "menselijke noodsituaties" worden gebracht.
Is de minister het met mij eens, dat zo wordt verhuld dat bij euthanasie de
noodsituatie en de dood betrekking hebben op een en dezelfde
persoon, terwijl bij abortus de noodsituatie van de ene mens leidt tot de
dood van de andere, namelijk die van het ongeboren kind?In de Volkskrant spreekt de minister over de onderhavige voorstellen in
termen van "wat wij als liberalen willen". Een andere liberaal, dr. Kinneging,
stelt dat de onschendbaarheid van het leven beter past bij de liberale traditie
dan de thans gangbare lijn, die hij omschrijft als utilistisch. Het is precies
dit denken in termen van nuttigheid, zinvolheid en zinloosheid en kwaliteit
van leven, waarvan, hoe onschuldig misschien ook, in de begrotingstoelichting
voorbeelden te vinden zijn, die aanleiding is voor het onder mensen met een
handicap ontstaan van grote verontrusting. Ik kan dat goed begrijpen. De mogelijkheden
van de moderne techniek om de fysieke en genetische eigenschappen al voor
de geboorte in kaart te brengen en te beïnvloeden, roepen bedreigende
visioenen op van "het perfecte kind". Ik denk hierbij ook aan de recente berichten
over eicel- en spermaveilingen via internet. Wat is het oordeel van de minister
daarover? Welke mogelijkheden ziet zij om dergelijke praktijken, die elders
in de wereld kennelijk toelaatbaar worden geacht, in Nederland tegen te gaan?Dergelijke ontwikkelingen voeden gevoelens van onzekerheid over de eigen
plaats van gehandicapten in de maatschappij en angst voor een afnemende tolerantie
ten opzichte van handicaps én de mensen die ze hebben. In al hun verwerpelijkheid
bepalen opvattingen van mensen zoals Singer en Rietdijk ons erbij dat het
misschien niet zozeer de vraag is of mensen kunnen leven met hun handicap,
maar of wíj, de samenleving, kunnen leven met lijden, met gebreken
en met handicaps. Het maakt nogal verschil of ons antwoord bestaat in het
regelen van het doden van ongeboren kinderen met ernstige aandoeningen respectievelijk
van ernstig lijdende zieken of in het versterken van zorg- en hulpverlening
voor gehandicapten en chronisch zieken, in verbetering van palliatieve zorg
en stervensbegeleiding, in opvang en begeleiding van vrouwen voor wie de zwangerschap
moeite meebrengt en in een effectieve regelgeving ter bestrijding van discriminatie
en bevordering van de maatschappelijke participatie van gehandicapten. Wat
dit laatste punt betreft is ons veel beloofd, maar wij hebben nog niets gezien.
Opnieuw wordt uitstel van wetgeving aangekondigd. Het zou mij een lief ding
waard zijn, wanneer het kabinet híér de ambitie had om in internationaal
verband voorop te lopen.Ik vraag de staatssecretaris welke vorderingen er het afgelopen jaar op
het terrein van het gehandicaptenbeleid zijn geboekt. Hoe denkt zij over de
suggestie om samen met Economische Zaken ten behoeve van visueel gehandicapten
een onderzoek te laten uitvoeren naar de ontwikkeling van alternatieven voor
visuele displays in winkels en publieke ruimten? Ik ben overigens ingenomen
met de recente brief waarin de juridische erkenning van de gebarentaal in
het vooruitzicht wordt gesteld, waarvoor dank.Toen ik de staatssecretaris vorig jaar vroeg naar de slechte toegankelijkheid
van het nieuwe departement van VWS voor gehandicapten, sprak zij van "kinderziekten".
Mij bereiken berichten dat die maar niet willen overgaan. Ik hoor graag hoe
het ervoor staat.Ik rond af met enkele losse punten. Tot onze verbazing wordt de extra
bijdrage ten behoeve van de ontwikkeling van alternatieven voor dierproeven
beëindigd, zelfs nog voordat de evaluatie heeft plaatsgevonden. Wat is
de reden voor dit negatieve signaal? Mijn amendement op stuk nr. 13 voorziet
opnieuw in deze extra bijdrage, die met 1,5 mln. iets is opgehoogd, maar op
het totaal van het bedrag dat gemoeid is met onderzoek waarbij dierproeven
aan de orde zijn nog altijd zeer bescheiden mag heten.Er zijn vorige week EU-afspraken gemaakt over de etikettering van GGO-voedsel.
Loopt deze besluitvorming synchroon met het voornemen om een etiket "zonder
biotechnologie geproduceerd" te introduceren? Geldt dit dan alleen voor het
product of voor het gehele productieproces? Is met het accepteren in de EU-voorstellen
van een drempelwaarde van 1% vervuiling met GGO's de eerste slag al niet verloren?De Nationale hoorstichting heeft aanstaande zaterdag uitgeroepen tot de
"dag van het oor". Dan start een campagne, gericht op preventie van gehoorschade.
Samen met collega Van Dijke heb ik in Kamervragen aandacht gevraagd voor dit
ernstige probleem, meer specifiek het gevaar van "discodoofheid" onder jongeren.
Gezien de urgentie wil ik de resultaten van het nog lopende onderzoek zo spoedig
mogelijk bespreken. Ik vraag de minister wanneer we die met een kabinetsstandpunt
mogen verwachten.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! De beleidslijnen die in het eerste jaar van Paars II in gang
zijn gezet, worden in de begroting verder uitgewerkt. Met 3,1 mld. extra in
2000 is er ruimte om een aantal belangrijke knelpunten in de zorg op te lossen:
de wachtlijsten, het personeelstekort en de kosten voor geneesmiddelen. De
SGP-fractie vindt het een goede zaak dat de extra middelen via de meerjarenafspraken
worden verdeeld. Dat móét de efficiency ten goede komen: toegankelijkheid,
bereikbaarheid, doelmatigheid en kwaliteit van de zorg. Daar gaat het om en
dat moet dan ook gebeuren. De SGP-fractie vindt het belangrijk dat patiënten-
en cliëntenorganisaties bij de meerjarenafspraken een volwaardige plaats
aan de onderhandelingstafel hebben. De trend is immers vraaggestuurde zorg.
Ook bij de onderhandelingen op regionaal niveau is het van belang dat deze
stem doorklinkt. Of dat in de praktijk al voldoende het geval is, waag ik
te betwijfelen. In hoeverre zijn patiënten- en cliëntenorganisaties
voldoende geëquipeerd om volwaardig deel te kunnen nemen aan de totstandkoming
van de regiovisies?Het belooft een jaar te worden van intensieve discussies over ons omgaan
met leven en dood. Voor de SGP-fractie is het leven, gezondheid trouwens ook,
een gave van God. Daaruit volgt dat niemand het recht en de mogelijkheid heeft
om in finale zin over de kwaliteit van het leven te oordelen, behalve de Schepper
van ons aller leven zelf. Wie zijn wij als mensen om over het leven van onszelf
of van anderen te beschikken? Bij de liberale ideologie behoort de veronderstelling
dat wij rationele wezens zijn, dat wij onze emoties helder kunnen analyseren
en dat wij ons in alle omstandigheden onder controle hebben. Het is echter
een illusie te menen dat de besluiten van degene die euthanasie pleegt, hulp
bij zelfdoding biedt of een abortus verricht volledig rationeel
zijn en niet ook worden gestuurd door emoties of het verdringen daarvan. Er
wordt hoog ingezet op zorgvuldigheid, procedures en protocollen, maar het
lijkt wel alsof er wordt vergeten dat het over mensen gaat. Getuigt het niet
van zelfoverschatting wanneer artsen, juristen of ethici menen dat zij de
ondraaglijkheid van lijden kunnen vaststellen? De SGP-fractie meent van wel.
Het zal erop neerkomen, uitzonderingen daargelaten, dat iemand die zegt dat
hij ondraaglijk lijdt daadwerkelijk ondraaglijk lijdt. Verder doorredenerend,
vraag ik mij dan ook af wat de rol van de toetsingscommissies uiteindelijk
feitelijk zal inhouden. Vooral als de deur wordt opengezet naar een beleving
van ondraaglijk lijden die losstaat van de terminale fase zal de commissie
op een gegeven moment als overbodig kunnen worden ervaren. Mijn verzuchting
wat dat betreft is dat mijn fractie het, naar ik hoop, niet zal hoeven meemaken
dat over een aantal jaren in dit huis zelfs zal worden gedebatteerd over de
toegevoegde waarde van toetsingscommissies.De SGP-fractie kan zich de vrees voorstellen dat de voorstellen op het
gebied van levensbeëindigend handelen en late zwangerschapsafbreking
ertoe zullen leiden dat de intolerantie voor de afhankelijke mens toeneemt,
of het nu een demente bejaarde of een gehandicapte baby is. Ouders die er
bewust voor kiezen hun zwaar gehandicapte kind geboren te laten worden, kunnen
straks, al dan niet stilzwijgend, worden geconfronteerd met een houding van:
Dat was toch niet nodig geweest? Er was terecht grote maatschappelijke weerstand,
ook van de zijde van de regering, tegen het gedachtegoed van cultuurfilosoof
Rietdijk. Je moet er niet aan denken dat zulk een benadering toch langzaam
in de samenleving doorwerkt. Het is dan ook om die reden dat de SGP-fractie
veel begrip heeft voor het pleidooi van de Gehandicaptenraad om de grond handicap
grondwettelijk te verankeren. Ouders die hun gehandicapte kind geboren willen
laten worden, moeten er te allen tijde op kunnen rekenen dat hun kind gelijke
rechtsbescherming geniet. Tegen de achtergrond van de verruiming van abortus
en euthanasie is die rechtsbescherming letterlijk van vitaal belang. De SGP-fractie
vraagt de regering of zij bereid is de bescherming van het menselijk leven,
geboren en ongeboren, in de Grondwet vast te leggen.Onlosmakelijk verbonden met het euthanasievraagstuk is het onderwerp palliatieve
zorg. Er is inderdaad het een en ander in gang gezet, maar onze vraag is of
de patiënt in de terminale fase daar momenteel daadwerkelijk al de vruchten
van plukt. In hoeverre is de palliatieve gedachte reeds tot de frontlinie
van de zorgverleners doorgedrongen? Is de minister bereid de Kamer daarvan
regelmatig rapportage te doen toekomen, opdat wij de vinger bij deze belangwekkende
ontwikkeling kunnen houden?De inspectie voor de gezondheidszorg signaleerde over 1998 een toename
van het aantal abortussen in ons land met ongeveer 5% ten opzichte van het
jaar daarvoor. Dat is een verkeerde ontwikkeling. Daar komt bij dat volgens
de inspectie in 1340 gevallen de verplichte wachttijd van vijf dagen niet
in acht is genomen. Dit kan toch niet zomaar worden gedoogd? Welke concrete
stappen heeft de minister inmiddels op dit punt voor ogen? In hetzelfde rapport
staat dat ongewenst zwangere tieners steeds meer behoefte hebben aan begeleiding
om hun zwangerschap uit te dragen. Volgens de inspectie vindt zoveel mogelijk
verwijzing naar FIOM en VBOK plaats, maar dit blijkt niet altijd aan te sluiten
op de behoefte van deze jongeren. Er is gebrek aan gestructureerde opvang.
Ook op dit punt stel ik de vraag of de minister bereid is, zich in te spannen
voor verbetering van de opvang en begeleiding van tienermoeders tijdens en
na hun zwangerschap. Hoe denkt zij daaraan vorm te geven?Over de onderwerpen kloneren en xenotransplantatie zullen wij aan het
eind van dit kalenderjaar een indringend debat hebben. Ik doe er wat dat betreft
nu het zwijgen toe.Voorzitter! Belangrijke knelpunten in de zorg zijn de werkdruk, ziekteverzuim
en het personeelstekort. Ons bereiken verontrustende signalen. In de Hooge
Burch wordt niet gekwalificeerd particulier bewakingspersoneel ingezet bij
de zorg voor verstandelijk gehandicapten met ernstige gedragsproblemen, aldus
de Volkskrant van 9 oktober jl. Dat is dan maar één voorbeeld.
Ook in andere voorzieningen is de werkdruk onaanvaardbaar hoog en moet een
minimum aan personeel met veel kunst- en vliegwerk maar zien hoe de meest
essentiële zorg kan worden gegeven. Zijn de bewindslieden van deze schrijnende
situatie op de hoogte? Welke maatregelen nemen zij om dit soort wantoestanden
ten spoedigste tot het verleden te laten behoren?Naar de mening van onze fractie zijn de inspanningen van de regering om
het personeelstekort terug te dringen nog te veel gericht op de voordeur van
de instellingen. Er is meer nodig dan een imagocampagne en extra geld voor
meer handen aan het bed. Binnen zorginstellingen is nogal eens sprake van
gebrekkige organisatie, een falend management, slechte arbeidsverhoudingen,
enz. Als gevolg daarvan is het verloop in de instellingen te groot, spectaculair
groot zelfs. De regering zou haar aandacht meer moeten richten op de achterdeur
dan op de voordeur om de uitstroom van gekwalificeerd personeel te beperken.
Er zijn op dit punt allerlei suggesties over tafel gegaan in dit debat tot
nu toe. Die hoef ik niet alle te herhalen. Ik sluit mij bij al die suggesties
aan en ik zeg erbij dat op dit punt alle hens aan dek moeten.Voorzitter! Wij blijven aandacht vragen voor het onmisbare vrijwilligerswerk.
Daar moeten wij zuinig op zijn. Het is het cement van de samenleving, zoals
de heer Middel terecht zei. Een assertieve benadering ten behoeve van nieuwe
impulsen is van belang. Graag aandacht daarvoor.Het gehandicaptenbeleid bestrijkt veel departementen. In de praktijk blijkt
echter dat de meeste ministeries de verantwoordelijkheid voor een interdepartementaal
gedragen en uitgevoerd gehandicaptenbeleid overlaten aan VWS. Daar komt nog
bij dat het profiel van de staatssecretaris van VWS als coördinerend
bewindspersoon inzake het gehandicaptenbeleid, al of niet terecht, door het
veld als nogal bleek wordt ervaren. Hoe ziet de staatssecretaris haar taak
in dezen? Wat zijn haar ambities?Ik sluit mij aan bij de vraagstelling van één van mijn collega's
over extra geld voor dagbesteding voor ernstig verstandelijk gehandicapten.
Dat geld is niet aangewend. Er is dus sprake van onderuitputting. Dat was
niet de opzet. Dat kan toch niet zo zijn? Ook het PGB is voor de SGP-fractie een aangelegen punt. Daar hopen wij
bij de behandeling van de zorgnota 2000 over een paar weken op terug te komen.
Er zijn overigens twee rapporten over de uitvoeringsproblematiek en de mogelijkheden
van vereenvoudiging van de PGB-regeling aan de staatssecretaris aangeboden
op 7 oktober jl. Ik hoop dat wij daar zo spoedig mogelijk een kabinetsstandpunt
over tegemoet kunnen zien. Haast lijkt geboden.Regelmatig wordt, ook van regeringszijde, gezegd dat juist mensen met
beperkingen of achterstanden moeten kunnen meedoen met technologische ontwikkelingen.
Voor blinden en slechtzienden ontsluit een toegankelijke elektronische snelweg
een wereld van mogelijkheden om zelfstandig informatie te verwerken en te
verwerven en administratieve handelingen en geldzaken te verrichten. Dit verkleint
het beroep dat op goedzienden moet worden gedaan en vergroot de mogelijkheden
van maatschappelijke en sociale participatie. Hiervoor hebben bijvoorbeeld
ernstig slechtzienden en blinde mensen speciale voorzieningen nodig die buiten
de huidige regeling hulpmiddelen vallen. Op dat punt heb ik met grote belangstelling
het amendement van mevrouw Dankers gelezen en zij krijgt op voorhand mijn
steun daarvoor.De moderne media hebben ook een keerzijde. Via Internet worden menselijke
eicellen te koop aangeboden. Ik heb daar vragen over bij de griffie neergelegd.
Collega Rouvoet refereerde zojuist ook aan deze problematiek. De berichten
hierover dateren van 25 oktober jl. Ik heb vragen gesteld naar aanleiding
van de berichtgeving in de Volkskrant. Graag een krachtig verbod, nationaal
en internationaal, op dit punt.De commissie-De Vries heeft haar rapport aan de minister aangereikt. Fris
van de lever is er door het veld en de politiek gereageerd. Bij nadere bestudering
blijken er nogal wat vraagpunten te zijn waarvoor een nader standpunt van
de regering nodig is. De SGP-fractie heeft in elk geval nog veel vragen op
dit dossier.Dan kom ik op het geval van de Veghelse chirurg, die een aantal patiënten
besmet zou hebben met het hepatitis B-virus, en de maatschappelijke onrust
die dat teweeg heeft gebracht. De minister overweegt voor de risicogroep bij
werkenden in de gezondheidszorg een verplichte inenting tegen hepatitis B
te regelen. Dr. P. Honkoop, gepromoveerd op de behandeling van hepatitis B,
meent dat er ook ruimte moet blijven voor niet gevaccineerde werknemers in
de zorg, werknemers die daarvoor principiële redenen kunnen hebben. Hij
noemt voor deze groep als bruikbaar alternatief de periodieke test op de aanwezigheid
van het hepatitis B-virus in het bloed. Ik vraag daarvoor graag de aandacht
van de minister, ter wille van degenen die zich om principiële redenen
niet aan zo'n enting kunnen laten onderwerpen, maar wel heel graag hun diensten
blijven aanbieden in de zorgsector.Eind 1999 zal eindelijk het advies worden uitgebracht over de schippersinternaten.
Een regeringsstandpunt moet nog volgen. Dat duurt toch allemaal wel heel erg
lang, gezien de voorgeschiedenis. Kan dat niet wat sneller goed geregeld worden?Wij steunen het amendement van collega Rouvoet over de dierproeven. Ik
sluit mij aan bij zijn argumentatie daarvoor.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-938-962.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl