Behandeling van het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo totstandgekomen Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van anti-personeelsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens (26137, R1620)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3331-3341

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-02-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 50, pagina 3331-3341

10-02-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26137Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 10 februari 1999)Pagina 3366-3366
Behandeling van het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo totstandgekomen Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van anti-personeelsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens (26137, R1620)Pagina 3331-3341
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot opneming van bepalingen inzake het correctief referendum (26156)Pagina 3341-3366
Presentie en opening (woensdag 10 februari 1999)Pagina 3331-3331

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 84 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het voorstel van rijkswet
Goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo totstandgekomen Verdrag inzake
het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht
van anti-personeelsmijnen en inzake de vernietiging van deze wapens (26137, R1620).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Apostolou (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Kortgeleden hebben wij in deze Kamer uitvoerig
gesproken over de antipersoneelmijnenproblematiek naar aanleiding van de goedkeuringsprocedure
van het tweede protocol van het conventionelewapensverdrag. Vandaag debatteren
wij over de goedkeuring van het op 18 september 1997 te Oslo tot stand gekomen
verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie
en de overdracht van antipersoneelmijnen en inzake de vernietiging van deze
wapens. In mijn inbreng namens de fractie van de Partij van de Arbeid zal
ik proberen herhalingen te voorkomen. Ik zal derhalve kort zijn.Allereerst wil ik de regering danken voor de antwoorden naar aanleiding
van het verslag. Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt duidelijk
dat de regering zich zal inzetten om de universaliteit en de effectiviteit
van dit verdrag te vergroten. De fractie van de Partij van de Arbeid steunt
van harte dit streven van de regering.Voorzitter! Op 16 september 1998 ratificeerde Burkina Faso als 40ste land
het verdrag waarover wij vandaag spreken. Daarmee is voldaan aan de voorwaarde
om het verdrag zes maanden na de 40ste ratificatie in werking te laten treden.
Op 1 maart 1999 wordt dit verdrag bindend internationaal recht voor de landen
die de ratificatieprocedure hebben voltooid. Nederland is een van
de landen die het zogenaamde Ottawaproces vanaf het begin hebben gesteund.
Maar Nederland behoort helaas niet bij de eerste 40 landen die de ratificatie
hebben afgerond. De fractie van de Partij van de Arbeid heeft reeds bij de
bespreking van andere verdragen en ook bij dit verdrag opmerkingen gemaakt
over de trage procedure van ratificatie van verdragen. Ook andere fracties
hebben hierover opmerkingen gemaakt. De regering antwoordt dat er momenteel
maatregelen worden genomen om de goedkeuringsprocedure van verdragen zo voorspoedig
mogelijk te laten verlopen. Kan de minister aangeven wanneer deze maatregelen
geëffectueerd worden? Mijn fractie hoopt dat Nederland in ieder geval
zal deelnemen aan de eerste ontmoeting van de partijen bij dit verdrag, die
in mei aanstaande plaatsvindt in Maputo. De regering zal alles in het werk
moeten stellen om de goedkeuring van dit verdrag door de Eerste Kamer vóór
deze conferentie rond te krijgen. Ik hoop dat dat lukt.Voorzitter! Ondanks de tekortkomingen in de procedure is het verheugend
dat wij vandaag debatteren over de goedkeuring van een verdrag dat op een
bijzondere wijze tot stand is gebracht, in een harmonieuze en elkaar ondersteunende
samenwerking van regeringen en particulier initiatief. De verschrikkingen
die landmijnen aanrichten bij onschuldige burgers, waaronder veel kinderen,
hebben politici, niet-gouvernementele organisaties en de publieke opinie nader
tot elkaar gebracht om gezamenlijk in een zeer korte tijd dit verdrag tot
stand te brengen, te ondersteunen en per 1 maart van kracht te laten worden.
Dit verdrag is een belangrijke stap in de richting van een wereld vrij van
antipersoneelmijnen. Het idee van het Ottawaproces is hiermee internationaal
recht geworden.Het antipersoneelmijnenverdrag is misschien een voorbeeld van een gemeenschappelijk
initiatief van regeringen en particuliere organisaties om proliferatie van
wapens tegen te gaan. Ik denk in dit verband aan de proliferatie van kleine
wapens. De regering heeft ons een notitie toegezegd over kleine wapens. Deze
zal voor de zomer de Kamer bereiken. Ik nodig de regering uit na te gaan of
een internationaal verdrag over kleine wapens, het doel, te weten het tegengaan
van proliferatie, dichterbij kan brengen. Welke initiatieven kan en wil Nederland
in dit opzicht ontwikkelen?Een belangrijke lering die uit het Ottawaproces kan worden getrokken,
is het feit dat kleine en middelkleine landen een vuist kunnen maken en de
grote landen onder druk kunnen zetten. Noorwegen, Canada, Oostenrijk en Zuid-Afrika
zijn voorbeelden van landen die dit proces hebben getrokken, en met succes.
Nederland heeft in deze groep een wezenlijke bijdrage geleverd. Ik behoef
deze minister dan ook niet aan te sporen tot een hoger Nederlands ambitieniveau.
In zijn toespraak tijdens de begin dit jaar gehouden ambassadeursconferentie
heeft hij behartigenswaardige uitspraken gedaan die verplichtingen scheppen,
ook op het punt van de implementatie van dit verdrag, alsmede de bevordering
van de universaliteit daarvan.Het is bijvoorbeeld zeer te betreuren – daar moet de regering veel
werk van maken – dat de Verenigde Staten en Turkije, beide NAVO-partners,
dit verdrag niet hebben ondertekend. De NAVO verricht thans een studie naar
de gevolgen van het antipersoneelmijnenverdrag voor het bondgenootschappelijk
optreden. Het is ons dringend verzoek aan de regering om tezamen met Noorwegen,
Canada en wellicht ook andere NAVO-landen binnen de NAVO alle mogelijke pressie
op deze twee landen uit te oefenen, zodat ook zij dit verdrag zullen ondertekenen
en ratificeren.Hetzelfde geldt voor de Europese Unie met betrekking tot Finland en de
ratificatie door Griekenland. Ik verzoek de regering tegen het einde van dit
jaar aan de Kamer te rapporteren wat in NAVO- en EU-verband is gebeurd om
deze landen ertoe te bewegen het verdrag te ondertekenen en te ratificeren.Voorzitter! Nederland besteedt ongeveer 20 mln. uit de OS-begroting aan
mijnenruiming in ontwikkelingslanden. De komende jaren zal een vergelijkbare
bijdrage beschikbaar worden gesteld. De PvdA-fractie pleit ervoor dit bedrag
in ieder geval te handhaven. Wat is de bijdrage van Defensie, met name in
het kader van de West-Europese Unie ten aanzien van mijnenruiming? Zijn er
nieuwe technologieën voor mijnenruiming ontwikkeld die kunnen worden
ingezet in landen met veel mijnen?Een ander punt betreft het bestaan van gemengde systemen van zowel antipersoneelmijnen
als antitankmijnen. Zo'n systeem is de Gator CBU-89. ApostolouDe Koninklijke
luchtmacht beschikt over dit systeem, maar gebruikt het niet meer totdat de
antipersoneelmijnen hieruit zijn verwijderd. Hoe is de stand van zaken
met betrekking tot dit systeem en hoe verhoudt zich deze operatie tot de nieuw
aangeschafte of nog aan te schaffen antitankmijnen en de horizontaaleffectwapens?
Hebben wij als Nederland zoveel antitankmijnen nodig?Dan nog twee opmerkingen. De eerste betreft de sancties bij het niet naleven
van dit verdrag. Die zijn er niet, behalve het publieke verwijt aan het desbetreffende
land dat zich niet aan verdrag houdt. De regering spreekt haar teleurstelling
uit op dit punt en wil aanscherping bepleiten. Aan welke sancties denkt de
regering en hoe wil zij aanscherping bepleiten?De tweede opmerking betreft het grote probleem bij dit verdrag dat de
landen die landmijnen produceren en deze veelvuldig gebruiken, het verdrag
niet hebben ondertekend en zich dus niets van de inwerkingtreding van het
verdrag zullen aantrekken. Landen zoals China, Egypte, India, Israël,
Oekraïne, Pakistan en Turkije dienen het verdrag ook te accepteren. Uit
de evaluatie die in het kader van het Ottawaproces is verricht, blijkt dat
internationale pressie in internationale fora en internationale media de meest
positieve invloed heeft op de houding van landen die onwillig zijn. Er dient
met gelijkgezinde landen opgetreden te worden. Een eerste mogelijkheid hiertoe
is de conferentie in mei aanstaande in Maputo. Ik hoop dat de regering haar
best doet om tijdens die conferentie in ieder geval veel kabaal te maken,
zodat deze landen ook het antipersoneelmijnenverdrag ondertekenen en ratificeren.Het moge duidelijk zijn dat de fractie van de PvdA de ratificatie van
dit verdrag voorstaat. Wij zullen dit bij de stemming over dit verdrag ook
tot uitdrukking brengen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de collega's dat ik even voor mag dringen.
Het is belangrijk dat wij vandaag spreken over het antipersoneelmijnenverdrag.
Het is de hoogste tijd dat Nederland dit verdrag ratificeert. Ik denk dat
het verdrag dat vandaag voor ons ligt van grote betekenis is, omdat jarenlang
zowel door veel maatschappelijke organisaties en internationaal door vele
landen gezamenlijk eraan is gewerkt om via het Ottawaproces tot dit resultaat
te komen. Eerder heeft teleurstelling van vele maatschappelijke organisaties
en het grote publiek in wat landen eerder hadden bereikt, ook geleid tot het
op gang brengen van het Ottawaproces. Ik ben blij dat Nederland in dat hele
proces een actieve en belangrijke rol heeft gespeeld.Ondanks het feit dat wij vandaag het heuglijke feit hebben dat er een
verdrag ligt en dat wij dat gaan ratificeren, is aan de andere kant het probleem
van de antipersoneelmijnen levensgroot aanwezig. Er liggen er nog miljoenen
verspreid over de wereld, met name zeer veel in ontwikkelingslanden. Elk jaar
vallen er nog meer dan 25.000 slachtoffers. Er is dus zeer veel geld nodig
voor het ontmijnen. Het mag niet zo zijn dat het idee "er ligt een geweldige
opgave" tot verlamming zal leiden. Wij moeten voortgaan op de weg van ontmijnen.
Het is van groot belang dat de Nederlandse regering zich hier ten volle voor
inzet. Nederland besteedt hieraan nu 20 mln. per jaar uit de begroting voor
Ontwikkelingssamenwerking. Dat roept al de vraag op waarom alleen die begroting
wordt aangesproken en niet ook de begroting van Defensie. Is het niet van
groot belang dat dat bedrag van 20 mln. wordt aangevuld met een bedrag, wellicht
uit de begroting van Defensie, aangezien er nog een enorme opgave ligt als
het gaat om de opruiming van de mijnen? Hoe staat het overigens met ideeën
om wellicht een fonds van de Verenigde Naties voor het ruimen van mijnen te
ontwikkelen? Zet Nederland zich daarvoor in?Als het gaat om andere zaken die van belang zijn, is natuurlijk een punt
dat een aantal landen niet tekent, waaronder helaas een aantal grote landen,
zoals de Verenigde Staten, China, India en de Russische Federatie. Waarom
tekenen deze landen niet? Wat kan men doen om hen met spoed tot tekenen te
dwingen? De regering zegt dat de Verenigde Staten waarschijnlijk in 2006 zullen
tekenen op het moment dat zij vinden dat zij voldoende alternatieven hebben.
Welke middelen heeft de regering voor ogen om deze landen te stimuleren, te
dwingen tot sneller tekenen van dit verdrag? Zolang veel landen niet zijn
aangesloten, is de effectiviteit minder groot dan zou moeten. Een groot probleem
is dat behalve staten er ook guerrillabewegingen zijn die bij conflicten dit
type mijnen gebruiken. Ziet de regering mogelijkheden om met name gericht
op dit soort groeperingen te zorgen dat dat gebruik van mijnen zal stoppen?Ik heb nog een vraag over de NAVO, waar tot nu toe helaas twee partners
dit verdrag niet hebben getekend, te weten de Verenigde Staten en Turkije.
Ik zie graag dat de regering zich volledig inzet om hen zo spoedig mogelijk
daartoe te brengen. Dat geldt ook voor de Europese Unie, waar ook een aantal
leden nog niet is overgegaan tot ondertekening.Ik wil een aantal vragen stellen over de clusterbommen en de alternatieven
daarvoor. De Nederlandse regering is bezig met vervanging van de antipersoneelmijnen
binnen de clusterbommen. De regering heeft ons gemeld dat dit in de periode
2000 tot 2002 plaats moet vinden en dat hiervoor een bedrag van 21 mln. nodig
is. Kan de minister bevestigen dat dit proces inderdaad doorgaat, dat dit
geld op tafel komt en dat het onder geen beding zal sneuvelen in het kader
van eventuele bezuinigingen? Mijn fractie heeft eerder bezwaren gemaakt tegen
de wijze waarop de clusterbommen en antipersoneelmijnen worden vervangen,
namelijk door de inzet van horizontaaleffectwapens. Landen in het Westen kunnen
overgaan op meer sophisticated systemen die echter wel op hetzelfde principe
zijn gebaseerd. Ons voorstel tot verbod van ook deze wapens heeft echter geen
steun gekregen.Voorzitter! Waarom kan ondertekening van het antipersoneelmijnenverdrag
geen ijkpunt zijn in verband met wapenexport? De regering wijst erop dat een
en ander niet past in de afspraken. Is de minister bereid deze opvatting te
herzien en dit verdrag toch te verbinden met de wapenexport?Voorzitter! Ook wij vinden het jammer dat er geen sancties gelden. De
regering heeft zich daar wel voor ingezet. Ziet de minister mogelijkheden
om de effectiviteit – controle, sancties – te vergroten?De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik spreek mede namens de RPF-fractie.
Veel van hetgeen opgemerkt kan worden over dit goedkeuringsverdrag is enkele
maanden geleden al aan de orde geweest bij de behandeling van het voorstel
tot aanvulling met een tweetal protocollen van het conventionelewapensverdrag.
Ik kan het vandaag dan ook kort houden, al was het alleen maar omdat een aantal
opmerkingen die ik had willen maken, door de heer Apostolou zijn gemaakt.Voorzitter! Ik val hem bij dat de zaak van de antipersoneelmijnen beter
via de werkzaamheden van de Geneefse ontwapeningsconferentie had kunnen worden
geregeld. Om de bekende redenen is dat niet gebeurd en daarom bespreken wij
nu een apart verdrag. Ook ik spreek mijn waardering uit voor de actieve rol
van Nederland bij de totstandkoming van dit verdrag. Met de heer Apostolou
zeg ik dat het des te betreurenswaardiger is dat Nederland er vrijwel zeker
niet in slaagt de ratificatieprocedure te voltooien voordat het verdrag op
1 maart in werking treedt. De minister heeft bij de behandeling van het goedkeuringsvoorstel
tot uitbreiding van de NAVO in reactie op vergelijkbare kritische opmerkingen
van mijn kant al erkend dat de ratificatie van verdragen sneller moet verlopen.
In de nota bij het onderhavige voorstel lees ik dat terzake maatregelen worden
genomen. Waar bestaan die uit? Tevens hoor ik graag hoe het staat met de aangekondigde
kaderwet voor de uitvoering van verdragen inzake wapenbeheersing, wapenbeperking
en ontwapening. Daarover spraken wij vorig jaar al bij de behandeling van
het kernstopverdrag. Ligt er nu een wetsvoorstel bij de Raad van State? Wordt
het een rijkswet die voor alle delen van het Koninkrijk geldt?Over het zeer verwerpelijke karakter van antipersoneelmijnen ontstaat
gelukkig internationaal brede consensus. Zo goedkoop als deze mijnen zijn
en zo gemakkelijk ze zijn te leggen, zo kostbaar is het om ze te ruimen. Dit
zal nog vele jaren vergen en er zullen tientallen miljarden dollars moeten
worden uitgegeven om onze aarde vrij te maken van deze landmijnen. Het is
goed dat Nederland daaraan wil bijdragen, zowel financieel als personeel.
Nederland doet dit al in bijvoorbeeld Cambodja en Bosnië.In de preambule van het verdrag gaat men echter nog iets verder. Daar
is ook sprake van het verlenen van bijstand voor de zorg en de rehabilitatie,
met inbegrip van sociale en economisch reïntegratie, van de slachtoffers
van mijnen. Dat is allereerst een nationale verplichting van de betrokken
landen, maar toch vraag ik of dit type hulp ook deel uitmaakt van de Nederlandse
inzet. Ik neem aan dat deze vraag primair het beleidsterrein van minister
Herfkens raakt, maar toch krijg ik daar vandaag graag een reactie op.Voor de opleiding voor het ruimen van mijnen is het nodig dat een bescheiden
voorraad beschikbaar blijft. Zo zal onze landmacht 5000 AP-mijnen aanhouden.
Het verdrag staat dit ook met nadruk toe. Die noodzakelijke voorraad zal slinken.
Als die te klein wordt, mag een beroep worden gedaan op de resterende voorraden
van andere landen. Hoe groot is de kans dat internationaal de voorraad verdwijnt?
Het zal nog vele tientallen jaren duren voordat wij de aarde vrij hebben gemaakt
van deze landmijnen. Kortom, de expertise op dit gebied moet nog heel lang
in stand gehouden worden.Welnu, als de internationale voorraad wegslinkt, is het dan geoorloofd
uitsluitend mijnen te produceren met het oog op het beschikbaar houden ervan
als oefenmateriaal? Als ik het verdrag goed lees, is dat niet mogelijk. De
artikelen 1 en 3 van het verdrag voorzien hier niet in. Mag ik hier de minister
eens over horen of maak ik mij druk over een vooralsnog hoogst theoretische
zaak?Pijnlijk is en blijft het dat twee NAVO-partners, de Verenigde Staten
en Turkije, zich niet hebben willen binden aan dit verdrag. Het eerste land
is voornemens in 2006 tot het verdrag toe te treden, maar hoe staat het met
Turkije? Je moet er toch niet aan denken dat dit land de vrijheid houdt om
AP-mijnen in bijvoorbeeld Noord-Cyprus te gebruiken? Ik lees in de nota dat
binnen de NAVO een studie wordt verricht naar de gevolgen van het AP-mijnenverdrag.
Wil de minister toezeggen dat in de politieke reactie op die studie een krachtig
pleidooi wordt opgenomen om beide NAVO-partners zo snel mogelijk tot medeondertekening
te dwingen?De principiële betekenis van dit verdrag is dat een belangrijke bijdrage
wordt geleverd aan het verder honoreren van het beginsel van humanitair oorlogsrecht,
namelijk dat de middelen van oorlogvoering in een redelijke verhouding staan
tot het doel en dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen burgers en combattanten.
Deze morele overtuiging vindt men reeds terug in de oudtestamentische oorlogswetten.
Het is goed om op die overtuiging voort te bouwen, al stemt het tot nadenken
dat er in zaken van oorlog en vrede helaas weinig nieuws onder de zon is.
Wie dat beseft en ook de beelden kent van de slachtoffers van deze smerige
wapens – vaak onschuldige kinderen – weet zich eens temeer gesterkt
in zijn verlangen naar een nieuwe aarde.De heer Hoekema (D66):Mevrouw de voorzitter! Het is een jaar van herdenking, ook van het 100-jarig
bestaan van de Haagse vredesconferentie. In dat kader vindt er binnenkort
een belangrijke conferentie in Sint-Petersburg plaats over de oorlog. Vandaag
behandelen wij een belangrijk humanitair verdrag, waarmee een eind wordt gemaakt
aan het gebruik van een zeer inhumaan wapen, antipersoneelmijnen, overigens
in de Vlaamse taal bij mijn weten antipersoonmijnen geheten, want in alle
stukken die ik van het Europees Parlement hierover mocht ontvangen, is sprake
van antipersoonmijnen. Misschien kan de minister mij nog inlichten over dit
linguïstische probleempje.Voorzitter! Ook ik begin met een kritische opmerking over het tempo van
de ratificatie. Het is jammer dat het waarschijnlijk niet zal lukken om voor
1 maart tot de verdragspartijen te behoren. Wij hebben het kabinet vorig jaar
bij de behandeling van het tweede protocol luid geprezen voor de inhoudelijke
inzet en de dynamiek in het proces; de voorganger van deze minister, de heer
Van Aartsen en zijn ambtenaren bij het tot stand brengen van de resultaten
van het tweede protocol en vooral de conferentie van Ottawa, voorafgegaan
door die van Oslo. Nu zit Nederland niet in het kopgroepje van 40 landen en
dat is te betreuren. Het is daarom wenselijk dat nu alles op alles wordt gezet
om de ratificatie snel te doen verlopen. Wellicht kan morgen
over dit verdrag worden gestemd, zodat het snel naar de Eerste Kamer gestuurd
kan worden en zij de behandeling zo snel mogelijk kan afronden. Maar helaas,
de eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat de minister enigszins een recidivist
is. Vorig jaar hebben wij bij een aantal verdragen – de heer Van Middelkoop
herinnerde daaraan – argumenten hierover gewisseld. In theorie kan dit
betekenen dat Nederland als niet volledige verdragspartij aanwezig is bij
de eerste bijeenkomst van partijen. In artikel 11 van het verdrag is daarvoor
een modus gevonden, want die partijen kunnen worden uitgenodigd, maar het
lijkt mij dat in ieder geval de ratificatie op dat moment toch wel voltooid
kan zijn, zodat wij als volledige verdragspartij aanwezig kunnen zijn.Is de verwachting dat andere landen – ik denk aan de Verenigde Staten,
Turkije en alle landen die geen partij zijn of de landen die in de nabije
toekomst partij willen worden – worden uitgenodigd om deel te nemen
aan de eerste bijeenkomst. Worden zij daartoe aangespoord? Het lijkt mij van
belang dat met het oog op een zo groot mogelijke bekendheid en vertrouwdheid
met het verdrag de Verenigde Staten en de andere niet-partijen bij de bijeenkomst
in Maputo aanwezig zijn. Is er al iets te zeggen over het soort thema's dat
daar aan de orde zal komen of is het daarvoor nog te vroeg? Ik denk aan discussies
over de periode van mijnopruiming, de eventuele verlenging van die periode,
feitenonderzoek, missies in dat kader, eventuele klachten en dergelijke. Is
er al iets bekend over de agenda van Maputo?Voorzitter! Ook anderen hebben gesproken over de noodzaak dat meer landen
partij worden bij dit zo belangrijke verdrag. Dat zal voorlopig wel een vrome
wens blijven waar het gaat om landen zoals Rusland en China. Misschien kunnen
wij toch nog wat meer succes hebben bij landen die wij of als bondgenoot of
als verdragspartner kunnen beschouwen. Ik denk daarbij aan de Verenigde Staten,
Turkije en Finland.Voor de Verenigde Staten zal de mogelijkheid van alternatieven voor de
huidige antipersoneelmijnen van belang zijn. Daar wordt natuurlijk aan gewerkt.
Nederland en vele andere NAVO-landen hebben al geconcludeerd dat er alternatieven
zijn. Immers, ook wij willen de functie van de AP-mijnen niet kwijt, maar
wij denken dat die op een andere manier kan worden ingevuld. Is in de NAVO
nu een inhoudelijke discussie gaande teneinde de Amerikanen te overtuigen
van de mogelijkheid dat die alternatieven toch wat eerder dan in 2006 beschikbaar
zullen zijn? Dan zouden de Amerikanen volledig partij kunnen worden.Voorzitter! Mevrouw Vos maakte een interessante opmerking over de mogelijkheid
om bij het wapenexportbeleid ook eens te kijken naar het partij zijn bij dit
verdrag. Dat heeft plussen en minnen. Je spreekt dan immers ook weer over
landen als Pakistan en India, en dat is een discussie wij al op een ander
moment en in een ander verband hebben gevoerd. Ik wil er wel voor pleiten
om eens na te denken over een criterium, bijvoorbeeld "good governance in
arms control". Ik denk aan de mogelijkheid om landen ook te toetsen op hun
positie ten aanzien van een aantal belangrijke wapenbeheersingsverdragen.
Dat is echter een punt dat wij wellicht op een later tijdstip in het kader
van de wapenexport nog eens ten principale moeten overwegen.Ik wil voorts nog een paar korte vragen stellen. In het verdrag wordt
niet voorzien in sancties. Er is wel sprake van een klachtenprocedure in artikel
8. Daarin wordt gesproken over feitenonderzoek en dergelijke. Ik denk dat
het gewoon niet haalbaar is geweest in de onderhandelingen. Dan staat de weg
naar de Veiligheidsraad als ultimum remedium open voor landen die denken dat
zij een serieuze klacht over een ander land te melden hebben.Wij hebben 80 extra mijneninstructeurs opgeleid. Een medewerker van Pax
Christi heeft in een artikel in het Algemeen Dagblad van 9 december 1998 opgemerkt
dat Nederland alleen mijneninstructeurs wil inzetten via de Verenigde Naties,
en niet via particuliere organisaties. Is dat bericht juist? Ik weet dat er
een hele discussie heeft gespeeld over de betrouwbaarheid en het functioneren
van die particuliere organisaties, met name in Afrika. Is dat nu staand beleid?Collega Apostolou heeft al opgemerkt dat er 20 mln. op de begroting staat.
Is dat een veilig bedrag voor de afzienbare toekomst? Blijft dat zo? Ik veronderstel
haast dat Nederland daar niet zo'n slecht figuur mee slaat. Is er sprake van
enige afstemming in de Europese Unie? En is er wellicht ook sprake van enige
aansporing van andere landen om net zoals Nederland goed over de brug te komen?Voorzitter! Ik wil nog twee laatste opmerkingen maken. De eerste gaat
over de termijn van die mijnenopruiming. Mijn gewaardeerde collega in het
Europees Parlement, de heer Bertens, die rapporteur was van de subcommissie
over dit onderwerp van de commissie veiligheid uit het Europees Parlement
en die ook deelnemer was in Ottawa, heeft kort na Ottawa gezegd dat "het op
deze manier nog 1100 jaar zou duren voordat die wapens allemaal zouden zijn
opgeruimd". In het verdrag en in de stukken van de minister wordt gezegd dat
er in tien jaar een aanzienlijke bijdrage aan de opruiming kan worden geleverd.
Ik constateer dus dat er een verschil is van ongeveer 1000 jaar. Wat is nu,
ook gezien de afspraken in het verdrag, een reële verwachting inzake
het tijdstip waarop die mijnen zijn opgeruimd?Ik wil ten slotte nog een vraag stellen over de samenhang tussen het tweede
protocol van het conventionelewapensverdrag en dit verdrag. Wij kennen de
ontstaansgeschiedenis van beide verdragen. Zij gaan niet over precies dezelfde
materie en hebben ook niet dezelfde reikwijdte. Het tweede protocol gaat verder;
dat gaat namelijk over antitankmijnen, valstrikmijnen en dergelijke. Toch
kun je de vraag stellen of niet het risico bestaat dat er een woud van verdragen
en bepalingen zal ontstaan. Bestaat het risico dat je verdragsrechtelijk twee
verschillende instrumenten over voor een deel hetzelfde onderwerp hebt, met
verschillende landen die daar partij bij zijn? Is het niet een taak van de
Geneefse ontwapeningsconferentie om daar eens over te spreken?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie is positief over de totstandkoming van het
AP-mijnenverdrag. Dit type wapens moeten zo snel mogelijk de wereld uit. Die
wapens zijn zeer vernietigend voor de burgerbevolking en frustreren de ontwikkeling
van landen. Inmiddels is duidelijk dat het verdrag in werking is getreden. Het is
pijnlijk dat Nederland – voorheen voortrekker – nu hekkensluiter
blijkt te zijn. Praktisch voldoet Nederland al enige tijd aan de doelstelling
van het verdrag en het is niet duidelijk wat de obstakels zijn voor een snelle
afwikkeling van dit verdrag. Misschien kan de minister daar nog iets over
zeggen.De CDA-fractie dringt aan op meer voortvarendheid als het gaat om dit
type internationale verdragen. Dit komt de geloofwaardigheid van Nederland
internationaal ten goede en dat is weer noodzakelijk om andere landen te overtuigen
van het belang van toetreding tot dit verdrag. De ministers beloven beterschap
op papier. Zij hebben dit voorheen bij de behandeling van het conventionelewapensverdrag
ook al gedaan en de minister zal dit vandaag ongetwijfeld weer doen. Bij voorbaat
dank daarvoor. De CDA-fractie gaat ervan uit dat de kaderwet uitvoering verdragen
over wapenbeheersing, wapenbeperking en ontwapening deze maand naar de Raad
van State zal gaan of misschien al is gegaan en dat we daar als Kamer heel
snel over kunnen beslissen.Mijn fractie is eveneens positief over de bijdrage van Nederland aan het
mijnen ruimen in ontwikkelingslanden. Mijn collega Apostolou meldde al dat
het bedrag dat voor dit jaar is gereserveerd, jaarlijks structureel op de
begroting staat. Hadden we maar zekerheid, zeg ik dan. Het staat er voorlopig
wel op, maar de vraag is of we met elkaar vinden dat we jaarlijks structureel
een bedrag voor mijnen ruimen op de begroting moeten reserveren. Mijn fractie
vindt dat we dat moeten doen. Ik verneem graag van de minister of dat zijn
inzet zal zijn. Het gaat dus niet om een korte periode, maar om de komende
jaren. Collega Hoekema zei al hoeveel jaar we nog bezig zullen zijn met de
problematiek van het mijnen ruimen.De CDA-fractie betreurt het ontbreken van partijen als de Verenigde Staten
en Turkije, NAVO-partners nota bene, en grote landen als China en India. Ziet
de minister mogelijkheden om de toetreding van deze en andere landen te bevorderen?
Is het niet wenselijk om aan het voornemen van het kabinet om deelname van
het VN-wapenregister als voorwaarde te stellen voor vergunningverlening voor
wapenleveranties het partij zijn van het landmijnenverdrag als criterium toe
te voegen? Je gaat nu naar negen criteria en je voegt er nog een tiende aan
toe. Landen moeten partner zijn van het AP-mijnenverdrag en kunnen dan in
aanmerking komen voor leveranties van wapens van Nederlandse zijde.Collega Hoekema noemde net het begrip good governance. Je zou ook kunnen
kijken naar de wapencontrole in landen die je beoordeelt op ontwikkelingshulp.
Ik weet dat de discussie daarover in het Verenigd Koninkrijk al enige tijd
gaande is. Ook in het Europees Parlement hebben Engelse parlementariërs
de Commissie en de Raad daarnaar gevraagd. Voor mijn fractie is dat thema
nog niet weg. Ontwapening is wel degelijk een onderdeel van het buitenlands
beleid. Mij bereiken overigens geruchten dat de functie van VN-ontwapeningsambassadeur
in Genève zou sneuvelen in verband met de bezuinigingen. Daarom vraag
ik de minister die bezuiniging te heroverwegen, want het is belangrijk dat
Nederland in Genève een vooruitgeschoven post behoudt om ontwapening
wereldwijd aan de orde te blijven stellen.Ten slotte houdt de CDA-fractie zorgen over alternatieven die nu in beeld
komen, zoals het horizontaaleffectwapen. Niet naar de letter, zie de definitie
van de landmijnen, maar wel naar de geest, namelijk bruikbaar als niet discriminerend
verdedigingswapen, blijft dit wapen bij de Nederlandse krijgsmacht in gebruik.
Nederland heeft al 822 van die wapens aangeschaft. Dient deze aanschaf in
het kader van deze wet ook gemeld te worden? We moeten natuurlijk open zijn
over de wapensystemen die Nederland op dit punt heeft. Welke alternatieven
worden overigens door andere verdragspartijen aangeschaft? In het verslag
naar aanleiding van onze vragen hebben wij daarover niets gevonden. Ik ben
eigenlijk zeer benieuwd hoe NAVO-partners en andere verdragspartners voorzien
in dit type verdedigingswapen, omdat de AP-mijnen niet meer gebruikt kunnen
worden voor de persoonlijke veiligheid.De heer Hoekema (D66):Is mevrouw Van Ardenne van mening dat een horizontaaleffectwapen kan worden
beschouwd als een antipersoneelmijn? Ik denk dat het goed is om daar helderheid
over te krijgen. Ik heb er zelf ook enige jaren op gestudeerd en daar vragen
over gesteld. Voor de duidelijkheid vind ik het van belang dat mevrouw Van
Ardenne zegt of zij dat ook vindt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Volgens de letterlijke definitie van het conventionelewapensverdrag is
het horizontaaleffectwapen geen landmijn. Ik vind die definitie valide, maar
op die manier kan de wapenbeheersingsthematiek natuurlijk altijd semantisch
worden omzeild door een ander type wapen aan te schaffen dat per definitie
niet discriminerend is (het is immers het horizontaaleffectwapen) en ook nog
lange tijd nadat een conflict is uitgebarsten, gebruikt kan worden. De effecten
van dit type wapen kunnen net zo desastreus zijn als die van de antipersoneelmijnen.
Voor die problematiek vraagt mijn fractie al heel lang de aandacht. Onze vraag
is hoe andere landen in alternatieven voorzien en of daar ook een meldingsplicht
op van toepassing is.Nederland zal nog meer horizontaaleffectwapens aanschaffen. De behoeftestelling
is nog niet gedaan. Waarom duurt het zo lang voordat die de Kamer bereikt?De heer Hessing (VVD):Voorzitter! Namens de fractie van de VVD wil ik de regering complimenteren
met de rol die zij heeft gespeeld bij het tot stand komen van het verdrag.
Nederland heeft vanaf het eerste begin deel uitgemaakt van de kerngroep die
dit verdrag internationaal heeft bevorderd. De regering kan trots zijn op
het behaalde resultaat en mag met tevredenheid constateren dat haar inspanningen
zijn beloond. Met het verdrag gaat ook de wens van de meerderheid van de Tweede
Kamer in vervulling, die reeds in een vroeg stadium heeft aangegeven dat het
tweede protocol bij het conventionelewapensverdrag, dat het verbod op het
gebruik van antipersoneelmijnen regelt, niet ver genoeg ging. Immers, elk
jaar worden nog tienduizenden burgers het slachtoffer van antipersoneelmijnen.
Daarom de vraag aan de minister, welke politieke inzet hij kiest om die landen
die het verdrag nog niet hebben ondertekend, alsnog tot ondertekening
en ratificatie te bewegen.Ook krijg ik graag wat meer duidelijkheid over de in artikel 6 opgenomen
inspanningsverplichting tot het ruimen van mijnen. Bestaan er concrete plannen
om, in samenwerking met de verdragspartners, deze inspanningsverplichting
vorm te geven? Indien hiertoe nog geen plannen bestaan, zou de regering zich
dan willen inzetten om hier op korte termijn toe te komen?De effectiviteit van een verdrag wordt in hoge mate bepaald door de mogelijkheden
die het verdrag biedt voor controle op de uitvoering ervan. Het politieke
gewicht van een verdrag valt of staat daarmee. De VVD-fractie bepleit dan
ook om de toetsingsmogelijkheden die het verdrag biedt ten volle te benutten.Ondanks onze zeer positieve houding ten aanzien van dit verdrag blijft
de VVD het, evenals overigens de regering, betreuren dat de termijnen zoals
genoemd in artikel 8 inzake de controle op de naleving van dit verdrag te
ruim zijn. De VVD pleit ervoor om bij de eerstvolgende toetsingsconferentie
te bezien of dit artikel kan worden aangescherpt. Kan in dit verband de regering
ons informeren welke landen niet bereid waren te komen tot een meer effectieve
controle, en om welke redenen?Ten slotte vraag ik de regering hoe het staat met de uitvoering van de
moties die zijn ingediend bij de behandeling van de wijziging van het tweede
protocol bij het conventionelewapensverdrag en die betrekking hadden op de
mijnenproblematiek.Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter! In november vorig jaar heeft uw Kamer het wetsvoorstel
behandeld tot goedkeuring van het gewijzigde protocol II en het nieuwe protocol
IV van het conventionelewapensverdrag. Beide protocollen zijn belangrijke
instrumenten van humanitair oorlogsrecht, want met name protocol II legt het
gebruik van landmijnen sterker aan banden. Dit was echter niet genoeg. Omdat
er nog geen oplossing was voor de dood en het verderf dat de antipersoneelmijnen
zaaien, is een beweging op gang gekomen om dit soort mijnen geheel uit te
bannen.Uw Kamer heeft eraan herinnerd dat Nederland daarbij vanaf het begin een
belangrijke rol heeft gespeeld. Dat betrof niet alleen een nauwe betrokkenheid
bij het opstellen van de ontwerpverdragstekst maar ook de intensieve samenwerking
ter bevordering van het politieke momentum voor de internationale aanvaarding
van het verdrag. Daarnaast is de lobby van NGO's van aanzienlijk belang geweest;
ik hoef de Kamer nauwelijks te herinneren aan de verlening van de Nobelprijs
voor de vrede aan de leidster van die campagne, Jody Williams. Door deze gezamenlijke
inspanningen kon het verdrag in minder dan een jaar worden ondertekend en
het is goed dat wij dit verdrag kunnen behandelen.Bij al deze positieve geluiden valt echter ook een kritische kanttekening
te plaatsen. De regering betreurt het dat een aantal zeer belangrijke landen
(veelal uit overwegingen van nationale veiligheid) de doelstellingen van het
Verdrag van Ottawa nog niet hebben onderschreven. Op de positie van een tweetal
van die landen, te weten de Verenigde Staten en Turkije, kom ik straks nog
terug. Onze inspanningen moeten erop zijn gericht ook deze landen ertoe te
bewegen het verdrag te ondertekenen.Voorzitter! De conclusie van de regering is overwegend positief. Het is
immers een uniek verdrag, niet alleen vanwege de wijze waarop het tot stand
is gekomen, maar ook omdat het werkelijk zoden aan de dijk zet in het kader
van de beëindiging van de schrijnende landmijnenproblematiek. De heer
Van Middelkoop sprak terecht van "smerige wapens". Het is van groot belang
dat Nederland, dat lid is van de core group, bij de conferentie in Maputo
geen waarnemersstatus heeft, maar als vervangend deelnemer aanwezig kan zijn.Voorzitter! Ik zal nu niet uitvoerig ingaan op de totstandkoming van het
verdrag. Wel wil ik aandacht besteden aan de vraag hoe de ratificatieprocedures
voor verdragen kunnen worden bespoedigd. Bij de behandeling van het Verdrag
van Amsterdam zijn al enkele maatregelen aangekondigd. Met de opstelling van
toelichtingen zal zoveel mogelijk vóór ondertekening van een
verdrag een aanvang worden gemaakt. Het is absoluut niet nodig dat de memorie
van toelichting pas wordt gemaakt als het feest van de totstandkoming van
het verdrag achter de rug is. Verder zal maximale inspanning moeten worden
verricht om de definitieve en ondertekende verdragstekst, nodig voor advisering
door de Raad van State, zo spoedig mogelijk op tafel te hebben. Voorts heb
ik besloten het interne management voor de procedures op dit punt aan te scherpen.
In interdepartementaal overleg is thans een scherpere prioriteitenstelling
van door het parlement goed te keuren verdragen vastgesteld. Het departement
van Buitenlandse Zaken kan dit natuurlijk niet alleen. Het departement heeft
de regierol, maar is wel afhankelijk van andere departementen. Ik zal hiervoor
uiteraard – overigens heb ik dat al gedaan – zowel in de ministerraad
als in de rijksministerraad bij tijd en wijle de aandacht vragen, want dat
blijkt toch wel nodig. Het is voorts van belang dat de bijdragen voor toelichtingen
er ook zo spoedig mogelijk zijn. Inmiddels is de afspraak gemaakt dat ook
binnen de BZ-staf tweemaandelijks met name de voortgang en de goedkeuring
van de prioritaire verdragen – het zal helder zijn dat dit zo'n prioritair
verdrag is – scherp in het oog zullen worden gehouden.In dat kader speelt ook de discussie over de kaderwet voor uitvoering
van de verdragen inzake wapenbeheersing, wapenbeperking en ontwapening. Dat
wetsvoorstel ligt nog niet bij de Raad van State, waar mevrouw Van Ardenne
van uitging. Dat heeft mede te maken met een discussie die is gevoerd over
de vraag of het nu een kaderwet of een ander type wet zou moeten worden om
zo effectief mogelijk te kunnen opereren. Er is gekozen voor een zogenaamde
aanbouwwet waarin naast algemene bepalingen, per verdrag specifieke implementatiebepalingen
worden vastgelegd. Dat wetsvoorstel moet nog door de ministerraad en kan vervolgens
naar de Raad van State. Deze wet zal, althans naar de stand van zaken van
dit moment, geen rijkswet zijn, maar een nationale wet, hetgeen betekent dat
Aruba en de Nederlandse Antillen hiervoor aparte landsverordeningen zouden
moeten opstellen, zoals zij overigens tot op heden gewoon zijn.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! Kan de minister wellicht termijnen noemen wanneer dat allemaal,
de nieuwe procedure en de kaderwet, geëffectueerd gaat
worden?Minister Van Aartsen:Dat durf ik niet te doen. In een algemeen overleg van verleden week waarin
enkele malen ook zeer indringend naar termijnen werd gevraagd – het
ging niet om wetsvoorstellen, dus wellicht zou het dan eenvoudiger zijn om
er een antwoord op te geven – heb ik gezegd dat het mij niet verstandig
lijkt om termijnen te noemen, maar men kan er natuurlijk wel van uitgaan dat
dit ook een van de prioritaire aandachtspunten is, want dat moet geregeld
worden! Niet voor niets heeft de Kamer er al enkele malen de aandacht voor
gevraagd. Zoals ik al zei, er is een vrij intensieve interdepartementale gedachtewisseling
over gevoerd en die heeft geleid tot de conclusie dat het oorspronkelijke
spoor dat de regering volgde, dat van de kaderwet, beter zou kunnen worden
verlaten en er beter aan een aanbouwwet zou kunnen worden gewerkt. Met man
en macht wordt daar nu aan gewerkt en ik hoop dat zo snel mogelijk aan de
ministerraad te kunnen voorleggen.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik blijf het wat lastig vinden om vertrouwen te
krijgen in het wetgevend vermogen van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
Even terug naar de traagheid van de ratificatieprocedures, want binnen een
jaar tijd praten wij er nu zo'n driemaal over. Ik geloof de minister op zijn
woord als hij zegt dat het allemaal beter zal gaan, maar ik zie maar twee
mogelijkheden. Of de minister vergroot onze mogelijkheid tot controle door
ons een brief te schrijven waarin wordt aangegeven waaruit die versnelling
bestaat, of hij schrijft die brief niet, maar dan zullen wij er ook nooit
meer over hoeven te praten. Er mag dan nooit meer een situatie voorkomen waarin
wij gerechtvaardigd het verwijt kunnen uiten dat wij weer de laatsten zijn,
want ik blijf niet begrijpen waarom het uitgerekend in een land als Nederland
altijd maar zo laat gebeurt en het in allerlei andere landen blijkbaar sneller
kan! Maar ik laat het dus aan de minister over of wij daar een beter inzicht
in krijgen via een brief, of dat hij zegt dat dit niet hoeft omdat er geen
fouten meer zullen worden gemaakt!Minister Van Aartsen:Ik voel altijd meer voor het laatste, want dat is ook risicovoller en
dat lijkt mij voor iedereen beter, zowel voor de regering als voor de Kamer.
Het zet ook alles op scherp. Dat lijkt mij dus wel een betere procedure. Het
is in ieder geval nodig om tot prioritaire verdragen te komen, want er moet
natuurlijk wel een zeker onderscheid in worden gemaakt. Ik heb de Kamer daarover
verleden jaar een brief gestuurd. Het is helder dat het onderhavige verdrag
een prioritair verdrag is en was. Er moet met de grootste spoed worden gewerkt.
Ik heb een aantal maatregelen genoemd. Vanaf het moment dat zo'n type verdrag
tot stand komt, wordt er keihard aan gewerkt. De memorie van toelichting wordt
niet geschreven nadat de onderhandelingen tot succes hebben geleid. Dat de
Kamer hier een probleem bij de kop heeft, is helder. Ik heb aangegeven wat
ik eraan doe. Ik geloof niet dat het zinvol is daarover nu weer een brief
te schrijven. Ik voel de dreiging die daarvan uitgaat heel duidelijk.Voorzitter! Ik kom over de VS en Turkije te spreken. In verband met de
bondgenootschappelijke verhoudingen is het voor ons het meest pijnlijk dat
zij de weg hebben gekozen die zij willen gaan. Ik heb al een kritische kanttekening
gemaakt. De VS streven naar de laatste stand van zaken naar ondertekening
in 2006. In het gesprek dat ik met mijn collega in november heb gehad, heb
ik haar erover aangesproken. Binnen al die thema's die ook aandacht verdienen,
vind ik dit een prioritair vraagstuk. De Amerikaanse regering is zich ook
bewust van de situatie die zij heeft gecreëerd. Het land denkt de tijd
nodig te hebben om alternatieven voor AP-mijnen te ontwikkelen. Onder meer
de verdediging van de grens tussen beide Korea's speelt een rol. Het is een
argument dat wordt gebruikt voor het blijven gebruiken van AP-mijnen. Turkije
heeft het verdrag niet eens ondertekend en heeft ook nog geen streefdatum
aangegeven. Wij hebben een actieve rol gespeeld in de campagne de afgelopen
periode om landen zich te laten aansluiten bij het Ottawaproces. Al datgene
wat in de Kamer is gezegd, is een aanmoediging om op dat pad verder te gaan.
De meest effectieve middelen die daartoe tot onze beschikking staan, is naast
het gewoon rechtstreeks aan de orde stellen in allerlei gesprekken het uitvoeren
van demarches bij landen die het verdrag hebben ondertekend. Ik denk aan de
VS en Turkije. Het is ook goed in dit verband overleg te voeren met de partners
in de EU om te bezien of niet alleen Nederland, maar ieder land van de EU
kan opereren. Dat maakt ook indruk. Daarnaast kan Nederland als lid van de
core group van het Ottawaproces in Genève activiteiten en acties ondernemen.Voor het eerst is binnen de Euro-Atlantische partnerschapsraad gesproken
over humanitaire mijnenruiming. Dit onderwerp is daarmee ook binnen de NAVO
geagendeerd. Het is goed dat zowel de VS als Turkije aan die bijeenkomsten
over het humanitair mijnen ruimen deelnemen. Verder heeft Nederland in het
streven naar de universaliteit van het Verdrag van Ottawa een aantal resoluties
gesteund, onder andere die bij de laatste Algemene Vergadering van de VN.De heer Hoekema heeft gevraagd hoe het staat met de Maputoconferentie.
Ik hoop van harte dat wij daaraan kunnen deelnemen als volwaardig lid en volwaardige
deelnemer. Het is moeilijk nu al een totaalbeeld te geven van datgene wat
in Maputo aan de orde zal komen. In ieder geval is het de bedoeling op die
conferentie te spreken over de bevordering van de universaliteit en de uitvoering
van de doelstellingen van het verdrag. Daarbij zijn internationale coördinatie
en ook uitwisseling van informatie van groot belang. Daarom is het ook zo
belangrijk dat de Verenigde Staten bij die conferentie aanwezig zullen zijn.
Verder moet daar een besluit worden genomen over de wijze van voortgang van
de uitvoering van het verdrag en de rapportage daaromtrent. Dit zijn een paar
themata die in ieder geval aan de orde zullen komen op die Maputoconferentie.Voorzitter! Over de bijdrage die Nederland levert aan de humanitaire mijnenruiming
in ontwikkelingslanden is gesproken door mevrouw Vos en de heer Apostolou.
Daarbij gaat het om het bekende bedrag van 20 mln. dat dit jaar voor mijnenruimingsprojecten
is begroot. In de afgelopen jaren zijn in onder andere Angola, Cambodja en
Afghanistan projecten gesteund, alsook in Mozambique en Bosnië-Herzegovina.
De heer Hoekema wees op de termijnen die daarbij een rol kunnen spelen.
Het is duidelijk dat wij te maken hebben met naar verwachting heel lange termijnen.
Een gelukkige omstandigheid is dat een aantal jaren geleden ervan werd uitgegaan
dat de mijnenruiming in Cambodja ongeveer 100 jaar zou moeten duren, terwijl
recent inzicht op dit punt duidelijk maakt dat 30 jaar de waarschijnlijke
streeftermijn zal zijn. Dat is nog een heel lange periode, maar het betekent
dat wij in dat kader ongeveer 70 jaar winnen. Dit maakt duidelijk dat het
van groot belang is bij deze mijnenruimingsprojecten aanwezig te zijn en er
geld in te steken. Dat doet de Nederlandse regering voor een bedrag van 20
mln., zoals bekend is. Ook de bijdrage van Defensie in dit kader, waarop ik
straks terugkom, is significant. Het is voor onze begroting natuurlijk goed
wanneer het draagvlak toeneemt, mevrouw de voorzitter.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mijn vraag was of de minister bereid is om dit bedrag – 20 mln.
is niet zo gek veel, gelet op de problematiek – structureel te reserveren
voor mijnen ruimen. Waar het vandaan komt, is een tweede.Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter! Het bedrag staat op onze begroting. Het betreft
een van de prioritaire projecten binnen de begroting van Buitenlandse Zaken
en meer in het bijzonder binnen het gedeelte dat over Ontwikkelingssamenwerking
gaat. Ik kan mij niet voorstellen dat wij daar tijdens Paars II op gaan bezuinigen.De heer Hessing (VVD):Kan de minister toezeggen dat dit bedrag niet sneuvelt onder de wat strikte,
misschien te strikte interpretatie die mevrouw Herfkens de laatste dagen schijnt
te geven aan de motie-Dijksma in de zin van beperking van ontwikkelingssamenwerkingsgelden
tot de allerarmste 20 landen? Ik denk dat mijnen ook in andere landen opgeruimd
moeten worden.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Ik zou willen afzien van commentaar op datgene wat u in de
pers ziet over wat de opinie van mijn collega zou zijn over deze zaak. Het
gaat daarbij om bilaterale hulp en nu spreken wij over een heel ander aspect
van ontwikkelingssamenwerking, namelijk projecten om mijnen op te ruimen.
Ik heb al gezegd dat die projecten voor ons prioritair zijn. Ik kan mij geen
situatie voorstellen waarin wordt gezegd: daar gaan wij maar eens op bezuinigen.Overigens doet Nederland veel in de zin van hulp aan slachtoffers van
landmijnen, hetgeen een belangrijk onderdeel is van de integrale aanpak van
mijnenopruiming. Dit gebeurt vooral in de vorm van gerichte bijdragen aan
orthopedische programma's van het internationale comité van het Rode
Kruis en door te streven naar een nauwe aansluiting tussen de inspanningen
op het gebied van humanitaire mijnenruiming en de bredere humanitaire en ontwikkelingshulp
die aan het desbetreffende land wordt gegeven. Dit wordt dus zeker niet beperkt
opgepakt.Mevrouw Vos heeft enkele vragen gesteld over de bijdrage van Defensie
aan het mijnen ruimen. Voorzitter! Er is een pool van 80 deskundigen die deelnemen
aan deze operaties. Defensie betaalt het personeel als het wordt uitgezonden
en draagt bij aan het project Humanitair opruimen mijnen 2000, HOM 2000. Daarnaast
heeft Defensie een aantal mechanische mijnenruimmachines aangeschaft en beproeft
men de bruikbaarheid van die machines bij humanitaire operaties. Op dit moment
is in concreto defensiepersoneel ingezet in Cambodja en Bosnië. Het aspect
opleiding vormt in dit kader een van de belangrijke deskundigheden van onze
defensie.De heer Apostolou kan ik zeggen dat op het moment geen nieuwe mijnenopruimtechnologieën
gebruiksklaar zijn. Er zijn echter internationale initiatieven gaande en het
Nederlandse programma HOM 2000 is, naar verwachting, het eerste programma
of een van de eerste programma's die tot concrete resultaten leidt.Verschillende geachte afgevaardigden hebben aandacht gevraagd voor de
afwezigheid van sancties in het verdrag. Die conclusie is juist, maar artikel
9 inzake de nationale uitvoeringsmaatregelen verplicht elke lidstaat om in
zijn eigen wetgeving maatregelen te treffen tegen onder dit verdrag verboden
activiteiten, met inbegrip van sancties. Het vastleggen van individuele aansprakelijkheid
is in het humanitaire oorlogsrecht overigens een erkend middel om overtredingen
van regels te helpen tegen te gaan.Verder wijs ik erop dat artikel 8 van het verdrag is gericht op een ophelderingsprocedure
met betrekking tot de naleving van regels door verdragspartijen. Op grond
van dit artikel kan een onderzoekscommissie worden ingesteld. Naar aanleiding
van haar bevindingen kunnen aan verdragspartijen oplossingsmogelijkheden worden
voorgelegd. Het belang daarvan is dat het langs deze weg mogelijk is om politieke
druk uit te oefenen. Dat is in het kader van een verdrag als het onderhavige
het mooiste middel dat men kan inzetten. Eigenlijk is het debat van heden
daarvan ook een uiting; ik verwijs naar de opmerkingen die zijn gemaakt over
twee NAVO-bondgenoten.De heer Hessing vraagt of het mogelijk is artikel 8 aan te scherpen. Voorzitter!
Dat zou alleen kunnen door middel van een wijziging van het verdrag. Het lijkt
mij niet verstandig om die route te volgen, omdat daarbij het risico bestaat
dat het verdrag weer ter discussie wordt gesteld. Ik denk echter dat het goed
is om ons tijdens de toetsingsconferentie in te zetten voor een goede tenuitvoerlegging
van het verdrag. Wij zullen dat dan ook doen.De heer Apostolou en mevrouw Vos hebben gesproken over het Gatorsysteem.
Nederland heeft steeds het standpunt gehuldigd dat de gemengdemijnensystemen,
waaronder deze clusterbom van de Koninklijke luchtmacht, onvoorwaardelijk
vallen onder de bepalingen van het Verdrag van Ottawa. Reeds in 1996 heeft
de krijgsmacht besloten het gebruik van dit wapensysteem te staken. Daarvoor
is voor de periode 2000 t/m 2002, dus in deze kabinetsperiode, 21 mln. ter
beschikking gesteld. De Kamer heeft daar een brief over ontvangen.De heer Apostolou en mevrouw Van Ardenne hebben gesproken over de antitankmijnen,
die losstaan van de Gatorsystemen. In de nota naar aanleiding van het verslag
is uiteengezet dat er geen juridische of formele beletselen zijn voor de invoering
en het gebruik van deze wapens. De Kamer mag ervan uitgaan dat de Nederlandse
krijgsmacht de strengst mogelijke regels in acht zal nemen als zij in een
situatie komt te verkeren waarin deze wapens zouden moeten worden gebruikt. Mevrouw Van Ardenne vroeg naar de behoeftestelling. Die moet inderdaad
worden opgesteld door mijn collega van Defensie. Ik kan op dit moment niet
zeggen wanneer die behoeftestelling door Defensie naar de Kamer zal worden
gezonden. Ik heb die wetenschap nu niet paraat. Ik wil de Kamer uitdrukkelijk
wijzen op een passage uit de hoofdlijnennotitie van Defensie waarin wordt
gesteld dat de investeringen in antitankmijnen aanzienlijk zullen worden verlaagd.
Ik heb de Eerste Kamer hier ook op gewezen tijdens de behandeling van de protocollen
II en IV.De heer Van Middelkoop heeft naar de oefenmijnen gevraagd. Hij heeft gelijk
dat de productie van deze mijnen is verboden. Ik ga er echter van uit dat
landen daarmee rekening hebben gehouden en zullen houden bij hun beslissing
over de hoeveelheid mijnen die zij aanhouden voor oefendoeleinden. In ieder
geval zullen deze mijnen door Nederland slechts mondjesmaat worden gebruikt,
zodat de Nederlandse voorraad van ongeveer 5000 mijnen voor de voorzienbare
toekomst ruim voldoende is.De heer Hoekema, mevrouw Van Ardenne en mevrouw Vos hebben in relatie
tot dit verdrag gevraagd naar de wapenexportcriteria. In de stukken heb ik
al aangegeven dat het geen goede weg zou zijn om nu bij de EU-lidstaten te
pogen dit criterium vast te leggen als een soort nieuw criterium bij wapenexport.
Ik kan de Kamer melden dat het al een zeer ingewikkelde affaire is om het
zogeheten negende criterium ter discussie te stellen in het kader van de EU.
Ik zou daaraan nu prioriteit willen geven boven dit thema. Mij is in ieder
geval helder dat daar op dit moment geen draagvlak voor zou bestaan, gezien
de manier waarop de discussie nu verloopt.De heer Apostolou heeft geïnformeerd naar de rol van Nederland op
het gebied van de kleine wapens en naar de mogelijkheid om te komen tot een
wereldwijd verdrag om proliferatie van kleine wapens tegen te gaan. Wij zouden
moeten nagaan of wij tot een verdrag zouden kunnen komen dat ook werkelijk
effectief is, want daar gaat het uiteraard om. In eerste instantie kan bijvoorbeeld
ook worden gedacht aan regionale verdragen. Het is onze gedachte dat Nederland
er ook in het kader van de OVSE aan gaat trekken en werken.De heer Hessing heeft geïnformeerd naar de door de Kamer aangenomen
moties over de protocollen II en IV bij het verdrag. In de eerste motie van
de heren Van den Doel en Apostolou werd gevraagd om verdergaande afspraken
te maken in het kader van de ontwikkeling en overdracht van kennis over blindmakende
laserwapens. De Nederlandse onderhandelingsdelegatie in Genève onderzoekt
op dit moment de belangstelling die er bij andere landen is om tot een dergelijke
afspraak te komen.De andere motie handelde over het organiseren van een conferentie over
de technische aspecten van mijnenruiming. Ik heb daarover de vorige week in
de Eerste Kamer gezegd dat wij thans nog bestuderen of het verstandig is om
daarover een aparte conferentie te beleggen of dat het beter en effectiever
is om dit thema in te brengen in het kader van de vele conferenties over dit
onderwerp. Uiteraard zal deze motie, die door de Kamer bij de behandeling
van de protocollen II en IV is aangenomen, worden uitgevoerd.De heer Apostolou (PvdA):Voorzitter! De minister is bijna volledig geweest. Ik heb gevraagd om
een rapportage – wellicht kunnen wij die aan het einde van het jaar
ontvangen – over de resultaten van de pogingen om in ieder geval de
Verenigde Staten en Turkije ertoe te brengen om dit verdrag te ondertekenen.Minister Van Aartsen:Dat dit moet gebeuren, spreekt haast vanzelf. Dat zal ik uiteraard doen.De heer Hoekema (D66):Ik heb nog drie vraagjes. Ik heb geen behoefte aan een tweede termijn.
Ik had een vraag gesteld over de door Pax Christi ingenomen stelling, dat
Nederland alleen maar bereid is om mijneninstructeurs en mijnenruimers aan
te stellen via de Verenigde Naties en niet via particuliere organisaties.
Als de minister deze vraag schriftelijk wil afdoen, vind ik dat ook prima.Het tweede punt heeft betrekking op de onderlinge verdragsrelatie tussen
het tweede protocol – dat gaat ook over mijnen, weliswaar met een andere
strekking en reikwijdte – en het Verdrag van Ottawa. Van AartsenIs het
niet nodig om tot een soort juridische clean-up te komen tussen die twee verdragsinstrumenten?
Zie ik daar wellicht een probleem dat er niet is? Ook die vraag kan schriftelijk
worden beantwoord.Mevrouw Van Ardenne heeft bij de minister geïnformeerd naar een kwestie
die ikzelf bij de begrotingsbehandeling van vorig jaar aan de orde heb gesteld,
namelijk het al dan niet handhaven van de separate functie
van de VN-ontwapeningsambassadeur in Genève. Daar heeft de minister
nog niet over gesproken.Minister Van Aartsen:Dat laatste heb ik niet gedaan omdat daarover de discussie ten departemente
nog gaande is. Ik meen dat het niet goed is om er op dit moment, terwijl het
besluit daarover nog niet definitief genomen is, al mededelingen over te doen.Wat betreft de relatie tussen het Verdrag van Ottawa en de protocollen
II en IV kan ik het volgende opmerken. Zo langzamerhand is er sprake van een
samenstel van verdragen. Ik veronderstel dat de heer Hoekema de vrees heeft
dat men daardoor op een gegeven ogenblik de bomen door het bos niet meer ziet
en dat derhalve de handhaafbaarheid en het toezicht op die verdragen wordt
bemoeilijkt. Ofschoon het sanctiemechanisme ontbreekt, is het gelet op de
artikelen 8 en 9 best mogelijk om een aantal maatregelen te nemen. Het lijkt
mij desalniettemin goed om oog te houden op die ontwikkeling. Ik wijs er wel
op dat het streven naar een veelomvattender verdrag nieuwe onderhandelingen
vergt, waarbij de kans bestaat dat het bereikte in een vorige trek in een
volgende trek ter discussie wordt gesteld. Dat was ook aan de orde bij de
suggestie van de heer Hessing.De vraag met betrekking tot de inzet van mijnenruimers van Defensie in
het kader van of door particuliere organisaties zal ik schriftelijk beantwoorden
omdat ik daar nu geen wetenschap over heb.De heer Hoekema (D66):Ik wil nog een keer de welwillendheid van u misbruiken, mevrouw de voorzitter,
door aan de minister te vragen, maar ik denk dat ik het bijna niet hoef te
vragen, want hij zal het zeker doen, om het resultaat van de afweging ten
departemente, niet alleen over de functie van een ontwapeningsambassadeur,
maar ook van een VN-ambassadeur en de andere zaken die aan de orde zijn geweest
of nog zijn in het kader van de reorganisatie en efficiëntiediscussies,
ten spoedigste aan de Kamer te melden.Minister Van Aartsen:Zodra daar definitief de hamer over is gevallen, zal ik de Kamer daarover
informeren.De voorzitter:Mag ik aannemen dat na deze toch wel uitgebreide beantwoording geen tweede
termijn nodig is? Dat is het geval.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3331-3341.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl