Behandeling van het wetsvoorstel:  Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met het vergroten van de effectiviteit van de uitvoering en de verbetering van de handhaving van die wet (27022)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 5106-5136

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-06-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 79, pagina 5106-5136

24-05-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27022Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 24 mei 2000)Pagina 5077-5078
Behandeling van het wetsvoorstel: Gemeentelijke herindeling in de Over-Betuwe (26903)Pagina 5092-5106
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 april 2000 over de Hoofdlijnennotitie structuurschema regionale en kleine luchthavensPagina 5084-5092
Behandeling van het wetsvoorstel: Wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met het vergroten van de effectiviteit van de uitvoering en de verbetering van de handhaving van die wet (27022)Pagina 5106-5136
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 24 mei 2000)Pagina 5136-5137
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 10 mei 2000 over de capaciteit van het gevangeniswezenPagina 5078-5084
Presentie en opening (woensdag 24 mei 2000)Pagina 5077-5077

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 140 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet arbeid vreemdelingen in verband met het vergroten van de effectiviteit
van de uitvoering en de verbetering van de handhaving van die wet (27022).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Kamp (VVD):Mijnheer de voorzitter! De VVD-fractie is verheugd dat de regering uit
de evaluatie die is ingesteld van de Wet arbeid vreemdelingen, de conclusie
heeft kunnen trekken dat dit een adequate wettelijke regeling is die conform
de doelstelling restrictief wordt uitgevoerd. Dat ligt niet voor de hand,
want deze wet regelt het moeilijke spanningsveld tussen aan de ene kant werkgevers
die in hun personeelsbehoefte willen voorzien en aan de andere kant de overheid
die wil dat de beschikbare arbeidsreserve wordt ingeschakeld.Die beschikbare arbeidsreserve wordt gevormd door een aantal groepen die
onze bijzondere aandacht hebben en ook verdienen. Ik denk aan de mensen in
de WW, de mensen in de bijstand en de allochtonen die voor een onevenredig
groot deel werkeloos zijn. Aandacht verdienen ook de ouderen boven de 55 jaar,
waar nog maar een op de drie mensen werkt, de herintreders en herintreedsters
en de gedeeltelijk arbeidsgeschikten. Wij willen dat al die groepen worden
ingeschakeld in het arbeidsproces en dat roept de vraag op of wij andere groepen
voor willen gaan. De voorwaarden waaronder die andere groepen mogen worden
ingeschakeld, worden in de Wet arbeid vreemdelingen geregeld.De VVD-fractie stemt in grote lijnen in met het wijzigingsvoorstel dat
door de regering aan de Kamer is voorgelegd. Dit wijzigingvoorstel beoogt
een aantal verbeteringen in de WAV aan te brengen. Het eerste element van
het wijzigingsvoorstel dat op onze instemming mag rekenen, is de mogelijkheid
die wordt geschapen om aan de tewerkstellingsvergunning het voorschrift te
koppelen dat de werkgever moet meewerken aan scholing of omscholing van prioriteitgenietend aanbod. Het lijkt ons verstandig dat dit voorschrift
wordt gekoppeld aan de tewerkstellingsvergunning.Wij kunnen ook instemmen met de nieuwe facultatieve weigeringsgrond die
wordt ingevoerd. Deze grond maakt het mogelijk om werkgevers die zich schuldig
hebben gemaakt aan illegale tewerkstelling van vreemdelingen, een tewerkstellingsvergunning
te weigeren. Wij vragen ons wel af wat de betekenis is van die facultatieve
weigeringsgronden. In het systeem van de wet zijn een aantal imperatieve weigeringsgronden
die moeten worden toegepast en een aantal facultatieve weigeringsgronden die
toegepast kunnen worden, opgenomen. Onlangs al die weigeringsgronden is het
aantal aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning snel gestegen. Tot 1997
schommelde het aantal aanvragen rond de 10.000 per jaar. In 1998 is dit aantal
tot 18.000 gestegen en in 1999 tot 24.000. Dit jaar komt dit aantal vermoedelijk
zelfs uit op zo'n 30.000. Het overgrote deel van die aanvragen, 86%, wordt
gehonoreerd.Of de Wet arbeid vreemdelingen echt restrictief wordt uitgevoerd, wordt
vooral bepaald door de mate waarin de facultatieve weigeringsgronden worden
toegepast. Kan de minister de Kamer hierover informeren? Kan hij aangeven
waaruit het beleid voor de toepassing van die weigeringsgronden precies bestaat?
Welke voorschriften en richtlijnen worden toegepast en hoe worden die uitgevoerd
door de arbeidsvoorziening?Er is bijzondere aandacht nodig voor de handhaving van de Wet arbeid vreemdelingen.
De Rekenkamer heeft vorig jaar namelijk vastgesteld dat die handhaving ernstig
tekortschiet. De inspecteurs van de arbeidsinspectie geven aan dat hogere
straffen voor overtreders van de WAV-bepalingen nodig zijn. De rechters en
de officieren van justitie stellen daarentegen dat hogere straffen slechts
dan effect hebben als de handhavingsactiviteiten van de inspecteurs worden
verbeterd en de pakkans groter wordt. Wij denken dat zij allebei gelijk hebben:
de straffen moeten verhoogd en de pakkans moet vergroot. Volgens de regering
gaat dit ook gebeuren. Wij vragen de regering om de Kamer een jaar na de invoering
van de wetswijziging te informeren over dit voor de effectiviteit van de handhaving
essentiële punt, het punt ook waar de ernstige kritiek van de Rekenkamer
zich op richtte.Voorzitter! Het gaat om substantiële aantallen: 24.000 tewerkstellingsvergunningen
die aangevraagd zijn in het jaar 1999, mogelijk 30.000 vergunningen die dit
jaar worden aangevraagd en voor het overgrote deel worden verleend. Je hoort
regelmatig pleidooien voor een apart loket in Nederland voor economische migranten.
Op die wijze zou het grootschalige oneigenlijk gebruik van de asielprocedure
door economische migranten kunnen worden tegengegaan. Wij kunnen met elkaar
vaststellen dat het aparte loket waarom wordt gevraagd, er al jaren is. Er
wordt steeds meer gebruik van gemaakt. Wat de asielprocedure betreft verandert
er helemaal niets. Dit werkt dus niet.Gelijktijdig met het in werking treden van de gewijzigde Wet arbeid vreemdelingen
wil de regering per algemene maatregel van bestuur de mogelijkheden verruimen
tot werken voor asielzoekers. Laten wij even teruggaan in de geschiedenis
om na te gaan hoe dat is gelopen. Tot medio 1997 mochten asielzoekers geen
enkele vorm van werk verrichten, geen vrijwilligerswerk en geen betaald werk.
Medio 1997 kregen asielzoekers – mensen die asiel hebben gevraagd en
in afwachting zijn van de beslissing op die aanvrage – voor het eerst
toestemming om vrijwilligerswerk te verrichten. Conform het regeerakkoord
waarin op dit punt een afspraak was gemaakt, kregen in september 1998 asielzoekers
die al langer dan zes maanden in de opvang verbleven toestemming kortdurende
betaalde werkzaamheden te verrichten gedurende 12 weken per jaar. Bovenop
wat in het regeerakkoord is afgesproken en bovenop wat toen is geregeld wil
de regering nu toestemming geven voor alle werkzaamheden en dan niet meer
voor 12 weken per 52 weken, maar voor 12 weken per periode van 39 weken. Dat
is naar de overtuiging van de VVD-fractie onverstandig. Wij zijn helemaal
ongelukkig met de voorspelbare pleidooien van sommige organisaties om iedere
keer weer een stap te verder te gaan en uiteindelijk de arbeidsmarkt helemaal
vrij te geven voor asiel- zoekers. Wij hebben tegen het voornemen van de regering
een aantal bedenkingen. Ik noem er zes.De eerste bedenking is dat het overgrote deel van de asielzoekers geen
vluchteling is, maar economische migrant. Een economische migrant gaat het
niet om bescherming, maar om verblijf en werk in Nederland. Hoe eerder en
hoe meer die economische migranten krijgen wat zij willen, hoe meer van hen
zich als asielzoeker zullen melden in Nederland. Dat heet aanzuigende werking.
Een asielaanvrage in Nederland geeft kans op een verblijfsvergunning asiel,
een verblijfsvergunning regulier, bijvoorbeeld ingeval van verblijf bij een
partner, en als het voorstel van de regering wordt gevolgd de mogelijkheid
om een halfjaar tegen CAO-loon te werken. Op die rekensom van het halve jaar
kom ik nog terug.Een tweede bedenking is, dat de regering op 1 januari 2001 een nieuwe
Vreemdelingenwet in werking wil laten treden. Daarin wordt de zaak zo geregeld
dat binnen zes maanden op een asielaanvrage zal worden beslist. Dat betekent
dat asielzoekers die dan na zes maanden nog in de opvang verblijven door de
IND zijn afgewezen. Daarvan is vastgesteld dat zij geen recht hebben op een
verblijfsvergunning voor Nederland. Juist die mensen mogen in een jaar tijd
24 weken werken, zonder enige beperking tegen CAO-loon. Dat is precies het
verkeerde signaal.Nu die optelsom. Het is 13 weken per 39 weken. Dat betekent in de praktijk
dat zodra die zes maanden voorbij zijn, men 13 weken gaat werken. Men wacht
dan 26 weken. Vervolgens is die periode van 39 weken voorbij. Men kan weer
13 weken gaan werken. In het eerste jaar na die zes maanden heb je in totaal
bijna een halfjaar de gelegenheid gehad om te werken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Kamp is bang voor aanzuigende werking en misbruik van de asielprocedure
door economische migranten. Hij vindt dat daarom arbeid beperkt moet zijn.
Nu kennen wij de 48-uursprocedure. In die procedure voorafgaande aan de reguliere
procedure wordt uitgefilterd wie economische motieven en wie politieke motieven
heeft. Heeft de heer Kamp helemaal geen vertrouwen in die 48-uursprocedure?De heer Kamp (VVD):Niet veel. Op dit moment wordt aan minder dan 20% van de asielzoekers
een verblijfsvergunning gegeven. Dat betekent dat meer dan 80% economische
migrant is. Het aantal mensen dat in de aanmeldcentra wordt afgewezen ligt
op ongeveer 15%. Er worden daar veel te weinig afwijzingen gerealiseerd. Het
aantal mensen dat wordt afgewezen, moet in de aanmeldcentra drastisch omhoog.
Ik vind in ieder geval dat er geen enkele reden is om soepel te zijn als het
hierom gaat.Voorzitter! De derde bedenking die de VVD-fractie heeft tegen dit voorstel
tot wijziging van de Wet arbeid vreemdelingen is dat werken leidt tot integreren.
Hoe meer iemand deel van de samenleving is gaan uitmaken door te werken des
te groter het verzet vanzelfsprekend zal zijn als hij uiteindelijk afgewezen
wordt en des te groter de weerzin tegen terugkeer zal zijn. Op dit moment
is al een van de grootste problemen die wij in Nederland hebben als het gaat
om het asielbeleid dat mensen die afgewezen zijn niet meer weg willen. Hoe
krijgen wij hen weg, hoe krijgen wij de beslissing van de overheid geëffectueerd?
Wat wij op de voorgestelde manier gaan doen, is dat probleem nog groter maken.De vierde bedenking is dat nieuwkomers met een verblijfstitel een inburgeringsprogramma
van 600 uur krijgen. Men moet zich dat voorstellen. Iemand vraagt asiel of
iemand komt hier voor gezinshereniging of gezinsvorming of iemand krijgt regulier
om een of andere reden een verblijfsvergunning, en gedacht wordt dat een achterstandssituatie
dreigt. Dan bestaat de verplichting om een inburgeringsprogramma van maar
liefst 600 uur te volgen. Critici leggen ons iedere keer weer opnieuw uit
dat een inburgeringsprogramma van 600 uur nog veel te weinig is om mensen
een reële kans op de arbeidsmarkt te geven. Ik vraag mij af: kunnen asielzoekers
die nul komma nul uur inburgeringsprogramma hebben gevolgd op de arbeidsmarkt
terecht? Natuurlijk niet. Ook als men het meest eenvoudige werk aan de lopende
band doet, moet men kunnen luisteren naar de chef, moet men begrijpen wat
de veiligheidsmaatregelen inhouden en moet men met anderen kunnen communiceren.
Dus zowel de werkgever als de werknemer zal moeten investeren in kennis om
het mogelijk te maken dat iemand die in het bedrijf een functie gaat vervullen
dit ook daadwerkelijk kan. Dit betekent dat, als er geïnvesteerd wordt
door de werkgever en de werknemer op dit punt, er bij beiden nog minder bereidheid
zal zijn om als de asielzoeker definitief afgewezen is en het land moet verlaten
alles op te geven en te betrokkene te laten vertrekken.De vijfde bedenking is dat volgens het CPB 60% van de ongeveer 120.000
asielzoekers die in de jaren negentig een verblijfsstatus kregen – mensen
die vanaf dat moment als statushouder kunnen worden aangemerkt – afhankelijk
is van een uitkering. Hun kansen op de arbeidsmarkt zijn kennelijk erg slecht
en verslechteren verder als zij met asielzoekers moeten gaan concurreren.De zesde bedenking is deze. Op de dag van de arbeid, 1 mei, opende een
landelijk ochtendblad met de kop dat een werknemer die in de WAO wil, daar
ook inkomt. Dat is voor iedere werknemer een verkeerde verleiding, denk ik.
Dat mag absoluut niet zo zijn, natuurlijk. Het is vind ik helemaal niet verstandig
om asielzoekers aan die verleiding bloot te stellen. De meeste mensen die
in de WAO komen na een ziekteperiode doen dat vanwege psychische redenen.
Ik kan mij allerlei redenen voorstellen op grond waarvan juist asielzoekers
op dit punt risico's lopen. Men werkt een periode van 12 weken, na een aantal
weken wordt men ziek en aan het eind van de ziekteperiode komt men in de WAO.
Ik denk dat wij daar een groot risico mee lopen.Wat de VVD-fractie betreft, moet het vanwege de zes bedenkingen die ik
net heb geuit blijven bij de verruiming tot betaald kortdurend werk gedurende
12 weken per jaar. Dat is de verruiming waartoe al eerder besloten is. Wij
stemmen met die verruiming slechts in, omdat er nu eenmaal op dit punt een
afspraak is gemaakt in het regeerakkoord. De VVD-fractie wil korte asielprocedures,
het weren van economische migranten en het aanscherpen van het terugkeerbeleid.
Bovendien willen wij dat werkloze statushouders van wie nu dus 60% afhankelijk
is van een uitkering aan de slag gaan. Wij vragen daarom de regering zo verstandig
te zijn af te zien van het voornemen om de mogelijkheden te verruimen tot
12 weken per 39 weken voor alle werkzaamheden. Ik overweeg de Kamer op dit
punt een uitspraak voor te leggen.Voorzitter! Asielzoekers die na zes maanden nog steeds in een opvangcentrum
verblijven, moeten zich naar de mening van de VVD-fractie op hun terugkeer
voorbereiden. Zij zijn in de regel al een keer afgewezen. Voor hen komt het
tijdstip snel in zicht dat zij het land moeten verlaten. Daarop zullen zij
zich moeten voorbereiden. Aanvullend kunnen zij wat ons betreft nog een deel
van het vele werk dat gedaan moet worden in en rond de opvangcentra in Nederland,
waarin op dit moment zo'n 70.000 mensen verblijven, voor hun rekening nemen.Tot slot, mijnheer de voorzitter, wees ik al op de door ons betreurde
pleidooien om na deze derde stap een vierde stap te zetten, uiteindelijk uitmondend
in het helemaal vrijmaken van de arbeidsmarkt voor asielzoekers. Als wij deze
wetswijziging aannemen, kan de regering bij algemene maatregel van bestuur
daartoe besluiten. Wij vragen de minister toe te zeggen dat niet te doen dan
na consultatie van de Kamer.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Toen ik op de lagere school zat, zo'n 35 jaar geleden, had
Nederland ongeveer 12 miljoen inwoners. Wij zijn nu al de grens van 16 miljoen
gepasseerd en volgens berekeningen van het CPB stopt die groei niet, ondanks
de vergrijzing. Nederland is met een zo groot aantal inwoners een van de dichtstbevolkte
landen ter wereld. Wanneer je met vakantie gaat en boven Nederland vliegt,
zie je overal steden, dorpen, asfalt enz. Ongerepte natuur is er nauwelijks
meer. Wie in het weekend naar het strand of een bos gaat, loopt als het ware
in een colonne. Overal zijn mensen, overal is bebouwing; de stilte is verdreven.Ik constateer dat veel ministeries op hun terrein worstelen met onderwerpen,
die in meer of minder direct verband staan tot de dichtbevolktheid van Nederland:
Landbouw met het terugdringen van de varkens en de kippen; Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer met de vraag waar nieuwe woningbouwlocaties
kunnen worden gevonden; Verkeer en Waterstaat met de files en het asfalteren
van Nederland; Justitie met het vreemdelingen- en asielbeleid. Zo kan ik nog
een tijdje doorgaan.Mij valt op dat al deze ministeries hun best doen, maar dat er geen totaal
concept is. Hoe willen wij dat Nederland er over 25 jaar uitziet? Hoeveel
inwoners streven wij na, hoeveel groen, hoeveel omgevingslawaai? Elk groot
commercieel bedrijf heeft zijn gewenste toekomst uitgestippeld en past daar
zijn bedrijfsstrategie op aan. In het bedrijfsbeleid worden dwarsverbanden
gelegd en doelstellingen afgesproken en wordt er tussentijds geëvalueerd,
maar in het besturen van Nederland lijkt dat totaalconcept niet aanwezig te
zijn. Er is geen geïntegreerd beleid, waarbij een visie bestaat over
hoe Nederland er over 25 jaar uit zou moeten zien.Het zou een uitdaging voor dit kabinet moeten zijn om een dergelijke politiek
te voeren, gevoed door de bijdragen van alle ministeries. Ik noem dit een
toekomstpolitiek. Ik versta daaronder een geïntegreerd concept, gevoed
door alle departementen, waarin het aantal inwoners centraal staat. Van daaruit
wordt op elk deelterrein geschetst hoe Nederland eruit zou moeten zien. Ik
zeg dit alles omdat ik tegen die achtergrond dit wetsvoorstel wil behandelen.De heer Kamp (VVD):Wat ik nu niet hoor, voorzitter, is waarschijnlijk waar het om gaat. De
heer Dittrich pleit mijns inziens voor een bevolkingspolitiek.De heer Dittrich (D66):Neen, een toekomstpolitiek waarbij het aantal inwoners als uitgangspunt
wordt genomen voor het beleid dat per departement wordt gevoerd in een geïntegreerde
context.De heer Kamp (VVD):In mijn ogen is dat een bevolkingspolitiek en die kan men op verschillende
manieren vormgeven. Men kan trachten, het aantal kinderen te beperken; men
kan trachten de immigratie te beperken; men kan die politiek vertalen in de
toepassing van de Wet arbeid vreemdelingen en in het asielbeleid. Wenst u
al deze opties te verwezenlijken of heeft u een voorkeur voor bepaalde mogelijkheden?De heer Dittrich (D66):Ik wil dit wetsvoorstel behandelen tegen de achtergrond van mijn inleiding
en ik nodig de heer Kamp uit om later met nadere interrupties te komen.Voorzitter! Zouden we over uitgestrekte ruimten beschikken, zoals Canada,
Australië en Nieuw-Zeeland, dan zou deze wet er anders uitzien. Van de
mensen die hier wonen, staan ruim 700.000 mensen aan de kant, terwijl zij
wel zouden kunnen werken. D66 steunt dan ook van harte de centrale gedachte
van de Wet arbeid veemdelingen: als er vacatures zijn, ga dan eerst na of
ze vervuld kunnen worden door mensen die in Nederland wonen en zouden kunnen
werken; lukt dat niet, kijk dan naar mogelijkheden binnen de Europese economische
ruimte (EER); leidt dat niet tot het gewenste resultaat, dan pas moet worden
nagegaan of een werkgever toegestaan kan worden, een tewerkstellingsvergunning
aan te vragen ten behoeve van een werknemer uit een ander deel van de wereld.Ik richt mij vervolgens op een belangrijk onderdeel van dit wetsvoorstel:
het werken door asielzoekers die nog met een procedure te maken hebben.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Uw inleiding stemt tot nadenken en verbaast mij ook enigszins. U stelt
dat de Wet arbeid vreemdelingen beoordeeld moet worden in het licht van de
bevolkingsomvang in Nederland. Heb ik dat juist?De heer Dittrich (D66):Nee, dat hebt u niet juist. Ik behandel de Wet arbeid vreemdelingen in
het licht van de omstandigheid, dat Nederland een van de dichtstbevolkte landen
ter wereld is. In een land als Australië of Canada, waar veel ruimte
is, zou je een heel ander soort wet dan de Wet arbeid vreemdelingen kunnen
hebben. Op bepaalde onderdelen wil ik nu aangeven waarom wij de regering al
dan niet steunen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U had het wetsvoorstel ook kunnen behandelen in het licht van bijvoorbeeld
de vergrijzing. Daar hebt u schijnbaar niet voor gekozen.Is er ook een grens? U zegt dat Nederland dichtgroeit. Je kunt nergens
meer rustig wandelen. Wanneer is Nederland vol naar uw idee? Of is het al
vol?De heer Dittrich (D66):Ik vind dat Nederland een van de dichtstbevolkte landen ter wereld is.
Dat is ook een feit. Ik heb er net voor gepleit dat de regering een soort
totale visie voor de toekomst ontwerpt, uitgaande van de berekeningen die
u ook gekregen hebt. Daarin is te zien dat wij over een x-aantal jaren met
20 miljoen inwoners op hetzelfde oppervlak zitten. Dat betekent nogal wat
voor allerlei beleidsonderdelen. Ik ga echt niet zeggen dat het hier vol is
als er 20 miljoen mensen zijn en dat er dan niemand meer bij mag. Ik wil de
Wet arbeid vreemdelingen juist benaderen vanuit de optiek dat Nederland een
dichtbevolkt land is. Misschien hebt u een heel andere optiek. Dat hoor ik
dan straks wel.Asielzoekers die in procedure zijn mogen gaan werken. De afgelopen jaren
in de asielcentra waren voor vele asielzoekers haast ondraaglijk. Zij werden
gedwongen om niets te doen. Hun talenten werden zo vergooid. Van het gedwongen
niets doen werden velen apathischDe eerste zes maanden moet de asielzoeker zich volgens de regeling beschikbaar
houden voor de IND en andere overheidsdiensten. Hij moet zich concentreren
op de asielprocedure. De fractie van D66 is het daarmee eens. Het is in het
belang van de asielzoeker dat die procedure ook goed gevoerd wordt en dat
de asielzoeker zijn aandacht daarop kan richten. Bovendien is deze wachttijd
van zes maanden een zekere rem op diegenen in het buitenland, die de werking
van de Wet arbeid vreemdelingen zouden willen omzeilen, die geen machtiging
voorlopig verblijf willen aanvragen en die uit economische motieven een asielverzoek
zouden willen doen. Zij komen hier eigenlijk niet zozeer naartoe als vluchteling,
maar om te werken. Wij steunen de regering, maar dat neemt niet weg dat er
een aantal problemen zijn.Enkele jaren geleden heeft de Kamer de Wet ongedocumenteerden aangenomen.
De bedoeling van die wet is om asielzoekers te stimuleren hun identiteitsdocumenten
en reispapieren te presenteren als zij zich aanmelden. Die wet heeft nauwelijks
effect. Uit de cijfers blijkt dat meer dan 80% van de asielzoekers helemaal
naar Nederland weet te komen via allerlei grenzen en controles. Bij het aanmeldcentrum
heeft men echter opeens geen enkel papier meer bij zich. De
fractie van D66 vindt dat ongewenst. Wij vonden dat al toen de Wet ongedocumenteerden
werd besproken. Wij vinden dat, wil het asielbeleid hanteerbaar blijven, er
een trendbreuk te zien moet zijn.De regering maakt het met de voorgestelde Wet arbeid vreemdelingen mogelijk,
dat alle in procedure zijnde asielzoekers na zes maanden mogen gaan werken.
Wij denken dat dit toch beperkt zou moeten worden. Wij zoeken naar een mogelijkheid.
Is het mogelijk te onderzoeken of de arbeidsmogelijkheden voor asielzoekers
beperkt kunnen worden tot de asielzoekers die in de asielprocedure hun documenten
hebben laten zien? Daardoor stimuleer je dat mensen in de beginfase van de
asielprocedure hun documenten niet kwijt maken. Uit de audits weten wij dat
veel asielzoekers graag willen werken. Dat vinden wij ook prima. Het verhoogt
de kwaliteit van hun bestaan, maar het belang van de overheid mag ook niet
worden vergeten.Er is natuurlijk een lastig aspect. Sommige mensen vluchten zonder dat
zij überhaupt papieren kunnen hebben en kunnen laten zien. Daarom vraag
ik de regering te onderzoeken welke mogelijkheden er zijn om mensen die geen
papieren hebben, die ook geen aannemelijk verhaal hebben, maar die wel door
het aanmeldcentrum zijn gekomen, niet voor betaalde arbeid in aanmerking te
laten komen.De heer Kamp (VVD):De heer Dittrich zegt dat veel asielzoekers graag willen werken. Het is
nog sterker: velen vragen alleen maar asiel om hier te kunnen werken. Dat
weten wij ook van de audits. Het is namelijk een mogelijkheid om Nederland
binnen te komen om asiel te vragen en vervolgens hier de gelegenheid krijgen
om te werken en om een beter leven dan thuis te hebben. Hij wil dat ontmoedigen?
Door deze maatregel te steunen, geeft hij die mensen wat zij willen: werk
in Nederland, terwijl zij daar eigenlijk geen recht op hebben.De heer Dittrich (D66):Ik ben het niet met uw uitgangspunt eens, dat heel veel mensen hier komen
om te werken en dan nog even een asielverzoek indienen. Ik weet dat er ontzettend
veel asielzoekers zijn die een reden hebben om te vluchten uit hun land. Als
zij hier in de procedure zitten waarvan u en ik vinden dat die veel te lang
duurt, vind ik het een goed idee om mensen, natuurlijk onder bepaalde voorwaarden,
te laten werken. Ik probeer mensen die in die asielprocedure geen enkel document
meer laten zien, te stimuleren om daar wél mee te komen. Dat kan door
de arbeidsmogelijkheden te onderzoeken. Ik vraag de regering dan ook om dat
te doen. Daarbij kan worden nagegaan of die mensen zonder documenten niet
werken. Ik ga er namelijk van uit dat veel meer mensen mét papieren
zich in het aanmeldcentrum aanmelden.De heer Kamp (VVD):Ik vind het jammer dat de heer Dittrich de feiten ontkent. Hij weet namelijk
net zo goed als ik dat minder dan 3% van de asielzoekers als verdragsvluchteling
kan worden aangemerkt. Hij weet toch ook dat minder dan 20% van de asielzoekers
op dit moment een verblijfsvergunning krijgt? Een groot deel van dat percentage
krijgt dat alleen maar vanwege het overschrijden van de driejarentermijn.
Het is dus toch bekend dat 80% en misschien 90% van de asielzoekers economisch
migrant is? Nu zouden zij juist met dit voorstel beloond worden, terwijl zij
juist gestraft zouden moeten worden.De heer Dittrich (D66):Ik ben het dus niet eens met die aanname van u. Dit geldt overigens ook
voor de cijfers die u hier nu produceert. Op zichzelf hebt u wel gelijk als
u zegt dat een aanmerkelijk deel van het aantal mensen die zich hier melden,
op een gegeven moment door de rechter wordt afgewezen. Dit zal iedereen ook
onderkennen. Vervolgens moeten die mensen het land verlaten. Als zij geen
documenten hebben, is het voor Nederland bijna onmogelijk om ze weg te sturen.
Vandaar dat wij proberen creatief te zijn en voorstellen om na te gaan of
via de arbeidsmogelijkheden de asielprocedure beter in kaart kan worden gebracht.Mevrouw Verburg (CDA):Hanteert de heer Dittrich bij de asielprocedure het uitgangspunt dat een
asielaanvrager moet meewerken aan zijn procedure en aan de beoordeling van
zijn aanvraag?De heer Dittrich (D66):Ja, dat staat zelfs in de wet.Mevrouw Verburg (CDA):Ik ga ervan uit dat dit uw vertrekpunt is. Ik hoor u evenwel zeggen dat
het een soort beloning is voor mensen die wél met hun papieren komen
en dus meewerken aan de asielprocedure dat zij na een halfjaar betaalde arbeid
kunnen verrichten. Dat vind ik omkering van een en ander. Dan accepteer je
namelijk de mensen die niet meewerken; de mensen die wel meewerken worden
beloond met de mogelijkheid om na een halfjaar betaalde arbeid te verrichten.
Dit is een heel merkwaardige redenering.De heer Dittrich (D66):Ik denk dat mevrouw Verburg de Vreemdelingenwet niet helemaal in haar
hoofd heeft.Mevrouw Verburg (CDA):Dat klopt en daar ben ik blij om.De heer Dittrich (D66):Dat verraadt uw vraag ook, die niet helemaal accuraat is. De mensen melden
zich aan bij de aanmeldcentra. Heel veel mensen zonder documenten worden daar
ook afgewezen, als hun verhaal flinterdun is. Maar dat is maximaal 48 uur
en uit onderzoeken blijkt dat ontzettend veel mensen, bijvoorbeeld omdat er
geen taaldeskundige beschikbaar is, met een flinterdun verhaal en zonder documenten
wél de verdere procedure ingaan. Daar heb ik het dus over. Immers,
die mensen kunnen na zes maanden ook gaan werken. Als wij willen stimuleren
dat mensen hun documenten presenteren, is dat wellicht mogelijk via de onderzoeksvraag
die ik stel.De heer Santi (PvdA):Het lijkt erop dat wij de discussie over de invoeringswet van de Vreemdelingenwet
overdoen. U brengt bij de behandeling van de Wet arbeid vreemdelingen (WAV)
de positie van de ongedocumenteerde mensen ter sprake en hiermee probeert
u langs een omweg die kwestie nu aan de orde te stellen. Je kunt wel zeggen
dat wij dat nu ook kunnen regelen, maar volgens mij had de discussie dan op
een ander moment moeten plaatsvinden, bijvoorbeeld op maandag. Het is vreemd
dat het nu ter sprake wordt gebracht om een middel voor de ongedocumenteer den te zoeken in het kader van de WAV.De heer Dittrich (D66):Ik ben dat niet met u eens. De regering stelt voor dat alle asielzoekers
die al meer dan zes maanden in een procedure zitten, als zij dat zelf willen,
kunnen werken. Welnu, daar plaats ik vraagtekens bij en die moet ik bij de
behandeling de Wet arbeid vreemdelingen naar voren brengen. Ik kan verklappen
dat ik misschien wel een Kameruitspraak ga vragen, als de reactie van de regering
niet inhoudt wat ik zou willen horen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik begrijp dat de heer Dittrich zegt dat het enkele feit dat iemand ongedocumenteerd
is, bestraft wordt met een verbod op werken.De heer Dittrich (D66):Dan begrijpt u mij niet goed. Ten eerste heb ik de regering gevraagd om
de mogelijkheden te onderzoeken. Ten tweede wil ik niet straffen met een werkverbod.
Ik vind dat je moet kijken naar die asielzoekers die in procedure zijn en
die door het aanmeldcentrum heen zijn gekomen, terwijl zij geen documenten
hebben. Wij weten allemaal dat een deel daarvan een flinterdun verhaal heeft,
maar...Mevrouw Halsema (GroenLinks):Neen, als zij een flinterdun verhaal hadden gehad, dan waren zij niet
door...De voorzitter:Wilt u de heer Dittrich laten uitspreken?De heer Dittrich (D66):Dat flinterdunne verhaal kan in tamelijk veel situaties niet in het aanmeldcentrum
worden afgedaan, terwijl dat toch de bedoeling was van de Wet ongedocumenteerden.
Dat is bijvoorbeeld niet mogelijk, omdat er een taalanalyse moet plaatsvinden.
Als iemand zegt dat hij uit Afghanistan komt en men gelooft dat niet, dan
moet er een deskundige komen luisteren om te bepalen of die persoon uit dat
land komt. Iemand zonder documenten en met een dun verhaal kan niet worden
afgedaan in het aanmeldcentrum. Die komt ook in de gewone asielprocedure.
Aan dat soort zaken denk ik. Ik vraag de regering gewoon om dat te onderzoeken,
niet meer en ook niet minder.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is interessant om te horen hoe u na de heer Kamp ook de 48-uursprocedure
failliet verklaart. Wij zijn daar altijd tegen geweest, maar dat is een ander
probleem.De heer Dittrich (D66):U legt mij woorden in de mond...De voorzitter:Mijnheer Dittrich, wilt u ook mevrouw Halsema laten uitspreken?Mevrouw Halsema (GroenLinks):De heer Dittrich heeft zich er altijd tegen verzet dat er een rechtstreekse
relatie zou worden gelegd tussen het feit dat mensen ongedocumenteerd zijn
en een asielrelaas hebben dat misschien niet klopt. De VVD zei altijd al dat
ongedocumenteerd zijn ook betekent dat men geen juist asielrelaas heeft. De
heer Dittrich doet nu via een omweg min of meer hetzelfde. Hij zegt namelijk
dat iemand die ongedocumenteerd is, waarschijnlijk ook een onjuist asielrelaas
heeft en dus niet mag werken. Iemand wordt dus drie keer bestraft voor het
feit dat hij geen documenten heeft. Ik vind dit wel een heel rare verschuiving
naar rechts van D66.De heer Dittrich (D66):Het is heel vreemd dat u niet goed geluisterd hebt. Ik heb zelf aangegeven
dat er ook mensen zonder documenten door de aanmeldcentrumprocedure heen komen
en dat zij er echt niets aan kunnen doen dat zij geen documenten hebben. Daarom
heb ik aan de regering gevraagd om dat verder te onderzoeken. U verwijt mij
dat ik opeens een heel ander standpunt inneem, maar dat is helemaal niet het
geval. Ik probeer het aspect van de ongedocumenteerden via de Wet arbeid vreemdelingen
hier aan de orde te stellen. De heer Santi heeft er gelijk in dat die dingen
onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik wilde u verwijten dat u een verkeerd standpunt inneemt. Ik moet u nu
echter gaan verwijten dat u een half standpunt inneemt. U bent begonnen met
te zeggen dat ongedocumenteerden niet mogen werken, maar nu vindt u dat eigenlijk
niet meer. U wilt nu alleen maar dat de regering daar onderzoek naar doet.
Ik neem echter aan dat u wilt dat zij daar onderzoek naar doet, omdat u die
mening bent toegedaan. Er zijn mensen die er niets aan kunnen doen dat zij
geen documenten hebben, bijvoorbeeld omdat zij bij nacht en ontij hebben moeten
vluchten. Ik vind het opvallend dat u vindt dat dit in de jaren die daarop
volgen, als zij in procedure zitten, bestraft moet worden door een verbod
op arbeid, terwijl u wel erkent hoe belangrijk werk is.De heer Dittrich (D66):Dat vind ik dus niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Waarom wilt u dan dat de regering daar onderzoek naar doet?De heer Dittrich (D66):Misschien kunt u even in de Handelingen nalezen wat ik net gezegd heb.
Ik wil dat de regering onderzoek doet naar asielzoekers die de periode van
zes maanden voorbij zijn en die geen documenten hebben. Op die manier kan
bekeken worden wat de mogelijkheden zijn om te zeggen dat bepaalde mensen
niet in aanmerking komen voor arbeid. U zegt nu dat ik mensen die bij nacht
en ontij gevlucht zijn, wil straffen door te zeggen dat zij niet mogen werken.
Ik zeg heel luid en duidelijk dat ik dat niet wil. En daarom wil ik dat de
regering hier onderzoek naar doet.Ik vervolg mijn betoog. De beperkingen op de arbeidsduur worden opgeheven.
Asielzoekers en degenen met een vergunning voor bepaalde tijd, nu nog de mensen
met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf, zullen 12 weken van een periode
van 39 weken, dus drie maanden van negen maanden, mogen werken. Ook de beperking
seizoenarbeid is opgeheven. Alle soorten betaald werk mogen worden verricht.Daar is D66 het mee eens, zij het dat wij ons kunnen voorstellen dat die
periode in de toekomst wellicht kan worden uitgebreid. Wij zien veel in een
combinatie van werk en scholing, waarvoor de 12-wekengrens nog een zekere
belemmering vormt. Ik stel niet voor om die grens nu al te verleggen, maar
ik vraag de regering of zij bereid is zo'n uitbreiding in de toekomst te overwegen,
gelet op de reacties van maatschappelijke organisaties. Soms kan men stagevergoedingen
krijgen. Worden deze verrekend met de kosten van de opvang?
Zo ja, in welke mate?Er bestaat onduidelijkheid over de vraag waarom het beleid voor asielzoekers
wordt verruimd. De regering zegt in de stukken dat de reden is dat de kwaliteit
van het bestaan van de asielzoeker moet worden verhoogd. Ik heb gelezen wat
ex-minister De Vries heeft gezegd in een toespraak op de Katholieke Universiteit
Brabant, in september 1999. De Vries sprak over een arbeidsplicht voor asielzoekers.
Werken voor de kost zou volgens hem minder aanzuigende werking hebben dan
het perspectief van jarenlang niets doen met een uitkering tijdens de asielprocedure.De fractie van D66 is tegen een arbeidsplicht voor asielzoekers. Ik hoor
graag van deze minister van Sociale Zaken of hij afstand neemt van de woorden
van de vorige minister over die arbeidsplicht.De voorzitter:Ik maak de heer Dittrich erop attent dat minister De Vries nog steeds
minister is. Hij is geen ex-minister, maar hij zit alleen op een ander departement.De heer Dittrich (D66):U hebt gelijk.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! De heer Dittrich is het eens met de verruimingsvoorstellen
voor asielzoekers en pleit zelfs voor een verdere verbreding. De Wet arbeid
vreemdelingen heeft tot doel om de arbeidsmarkt te ondersteunen. De weging
van de vraag of er prioriteitgenietend aanbod is, wordt in dit voorstel losgelaten.
Zijn er langdurig werklozen? Zijn er toegelaten vluchtelingen beschikbaar
die op zoek zijn naar een baan?De heer Dittrich (D66):Ik kom nu op het hoofdstuk "geen prioriteitgenietend aanbod". De situatie
lijkt zich steeds vaker voor te doen dat er vacatures zijn en dat werkgevers
geen werknemers in Nederland kunnen vinden die dat werk doen, zoals bij banen
voor hoger ICT-personeel. Werkgevers hoeven hun vacatures dan niet te melden
en zij mogen in het buitenland werven.Op dit punt vraagt de fractie van D66 om uiterste behoedzaamheid. Het
moet werkgevers niet al te gemakkelijk worden gemaakt om in het buitenland
te werven. Zovelen in Nederland hebben nu nog geen werk en zouden aan de slag
kunnen. Een werkgever zou veel beter kunnen investeren in het aantrekkelijker
maken van werk in Nederland dan uit te wijken naar het buitenland om daar
arbeidskrachten vandaan te halen. Zo zouden vrouwen veel meer aan het arbeidsproces
deel kunnen nemen, wanneer er bijvoorbeeld betere voorzieningen voor kinderopvang
worden gecreëerd.Arbeidskrachten uit het buitenland halen is volgens mijn fractie in het
algemeen een kortetermijnoplossing. Stimuleert de arbeidsvoorziening dat er
afspraken worden gemaakt met ICT-werkgevers, zodat zij er bij de werknemers
op aandringen dat zij Nederland vrijwillig verlaten na ommekomst van de termijn
waarvoor de tewerkstellingsvergunning werd verstrekt?Ook bij verpleegkundigen komt de vraag naar buitenlandse arbeidskrachten
voor. Wij vinden dat ook hier voorzichtigheid past. Het voorbeeld van het
werven in Zuid-Afrika door het VU-ziekenhuis spreekt ons in het algemeen meer
aan dan de ICT-voorbeelden. Door het VU-ziekenhuis worden contracten gesloten
met verpleegkundigen uit Zuid-Afrika, die tijdens hun werk een opleiding volgen
die zij in hun eigen land goed kunnen gebruiken. De terugkeer wordt na twee
jaar geregeld met een baangarantie in Zuid-Afrika. Dat land krijgt dan goed
ingewerkte en opgeleide verpleegkundigen terug die daar anders werkloos waren
geweest. Daar snijdt het mes aan twee kanten. Maar mijn fractie vraagt de
regering toch om specifiek te kijken naar arbeidskrachten in Midden-Europese
landen als er hier geen prioriteitgenietend aanbod is. Deze landen, zoals
Tsjechië, Polen en Hongarije, zullen in de nabije toekomst deel gaan
uitmaken van de Europese Unie. Het ligt dus voor de hand om daar te werven,
omdat de burgers in die landen na aansluiting bij de Europese Unie vrij kunnen
reizen en vrij kunnen werken.De wettelijke beslistermijn is vijf weken. De minister heeft de arbeidsvoorziening
opdracht gegeven die termijn te halen, zo heeft hij ons verzekerd. Internationaal
gezien is die termijn overigens nog veel te lang. Wij krijgen brieven van
bijvoorbeeld universiteiten, die schrijven dat in die periode van vijf weken
andere landen, als kapers op kust, de mensen die in aanmerking komen voor
een plek weten aan te trekken. Is het mogelijk om per sector te bekijken waar
de nood het hoogst is en vervolgens daar de vergunningen het eerst te verlenen,
zodat een kortere termijn dan vijf weken bereikt wordt?Waarom wordt er ten aanzien van trainees en praktikanten een soepeler
beleid gevoerd dan bij andere werknemers? Ook voor de laatste categorieën
werknemers geldt toch dat wel degelijk prioriteitgenietend aanbod in Nederland
aanwezig kan zijn? Zijn er niet erg veel toegelaten vluchtelingen met een
goede opleiding die werkloos zijn? Waarom wordt die vereiste voor deze groep
losgelaten? Ik wil van de regering graag een overzicht van de bedrijfssectoren
waarvoor tewerkstellingsvergunningen worden afgegeven, wegens het ontbreken
van prioriteitgenietend aanbod. Zijn er ook cijfers bekend van het aantal
werknemers dat na afloop van de termijn niet terugkeert, maar in Nederland
wil blijven wonen? Kan de regering aangeven of in die sectoren van werkgevers
verlangd wordt dat zij scholings- of omscholingscursussen organiseren en bekostigen,
zodat het prioriteitgenietend aanbod aan de slag kan? Om hoeveel gevallen
gaat het en om wat voor soort scholingsactiviteiten gaat het? Mijn fractie
vindt het noodzakelijk dat in deze kwestie veel meer inzicht komt, om te kunnen
beoordelen of niet te snel gegrepen wordt naar het naar Nederland halen van
buitenlandse arbeidskrachten.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Waarom meet de heer Dittrich met twee maten als het gaat om
de werving buiten de Europese economische ruimte? Hij zegt dat er dan eerst
een toets gedaan moet worden inzake het prioriteitgenietend aanbod. Maar met
betrekking tot het werven van asielzoekers na een halfjaar heb ik hem die
eis niet horen stellen. Hij heeft zelfs ruimhartig ingestemd met het voorstel
van het kabinet.De heer Dittrich (D66):Mevrouw Verburg stelt een terechte vraag. De D66-fractie vindt dat in
beginsel asielzoekers moeten kunnen werken tijdens de procedure, omdat dit
de kwaliteit van hun bestaan in Nederland in die periode verhoogt. Dat is
een andere grondslag. Wij hebben gezien hoe talentvolle mensen apathisch worden
in de lange proceduretijd. Wij vinden het daarom terecht dat
de regering voorstelt om daar de toets inzake het prioriteitgenietend aanbod
los te laten.Kan de regering aangeven hoe vaak het voorkomt dat een werknemer voor
wie een tewerkstellingsvergunning aan de werkgever is afgegeven, door een
opvolgende werkgever wordt ingeschakeld in het arbeidsproces op basis van
een nieuwe tewerkstellingsvergunning? De heer Van der Staaij heeft een amendement
inzake hetzelfde onderwerp en ik ben benieuwd hoe de regering daarop reageert.
Hoe vaak heeft dit tot een verblijf van langer dan drie jaar van de werknemer
geleid en hoe vaak heeft het geleid tot de aantekening "arbeid is vrij toegestaan"
in het verblijfsdocument?Over het "working holiday scheme" bereiken mijn fractie geluiden dat er
voor Australische jongeren nog steeds veel beletsels zijn om een jaar in Nederland
te kunnen werken. Het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat daarover, maar
ik hoor graag van deze minister of er naar zijn mening nog beletselen zijn.
Zo ja, welke beletselen zijn dit en hoe gaat hij die wegnemen?De voorzitter:Mijnheer Dittrich, ik neem aan dat u nu gaat afronden?De heer Dittrich (D66):Ik heb van tevoren aan de griffie gemeld dat ik langere spreektijd nodig
heb dan de vijftien minuten die oorspronkelijk waren opgegeven. Ik kan u wel
verklappen dat ik bijna aan mijn afronding begin, maar eerst wil ik nog iets
zeggen over leeftijdsdiscriminatie.Een tewerkstellingsvergunning kan worden geweigerd, als de buitenlandse
arbeidskracht ouder is dan 45 jaar. De ratio voor de regering is dat werknemers
ouder dan 45 bij verlies van arbeid in het algemeen moeilijk weer aan het
werk kunnen komen en daardoor blijvend ten laste van het socialezekerheidsstelsel
zouden komen. Dat begrijp ik niet. Kan de werknemer die bijvoorbeeld voor
ICT-werk uit India naar Nederland is gehaald, zijn werk niet meer doen vanwege
RSI, dan kan hij toch gewoon naar het land van herkomst teruggestuurd worden?
Zijn verblijfsvergunning is toch afgegeven met het doel om arbeid in Nederland
te verrichten? De opmerking over blijvend aanspraak maken op het socialezekerheidsstelsel
begrijp ik dan ook niet.Wat het punt van de leeftijd betreft, is het rare dat Nederlandse werknemers
en mensen uit de Europese economische ruimte wel ouder dan 45 jaar kunnen
zijn, maar anderen niet. Het wetsvoorstel inzake verbod op leeftijdsdiscriminatie
zegt dat de bestaande regelingen in het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid
vooralsnog gehandhaafd blijven. Met die bestaande regelingen wordt echter
gedoeld op regelingen voor het bestrijden van jeugdwerkloosheid en het verhogen
van de arbeidsparticipatie van ouderen, dus specifieke instrumenten die juist
gericht zijn op het tegengaan van inactiviteit. Dat is iets geheel anders
dan hetgeen de regering op dit punt in de stukken naar voren brengt. Met de
betreffende bepaling in de Wet arbeid vreemdelingen en de ministeriële
regeling die daaruit voortvloeit, wordt dan ook volgens ons wel degelijk het
verbod op leeftijdsdiscriminatie geschonden. Ik hoor graag de reactie van
de minister hierop. Ik heb op dit punt een uitspraak van de Kamer voorbereid.Het heeft mijn fractie verbaasd in de stukken te moeten lezen dat het
komende Europese voetbaltoernooi zo'n grote invloed heeft, zelfs zó
groot dat de vreemdelingenpolitie gedurende de periode van Euro 2000 geen
controles meer kan uitvoeren samen met de arbeidsinspectie. In de praktijk
kan dat ook enige tijd daarna nog niet, omdat dan alle verlofdagen worden
opgenomen. Dit betekent dat illegale arbeid gedurende een periode van ongeveer
twee maanden gewoon kan plaatsvinden en mijn fractie vindt dat ongewenst.
Wij krijgen graag de toezegging van de minister dat hij maatregelen treft
om ervoor te zorgen dat de controle op het werk op een aanvaardbaar niveau
doorgaat. De Wet arbeid vreemdelingen heeft immers alleen een reële betekenis
als de wet consequent wordt gehandhaafd.Ten slotte het punt van het verhaal van de kosten van uitzetting op de
werkgever. De fractie van D66 is het niet met de regering eens, dat de kosten
van uitzetting nooit op de werkgever kunnen worden verhaald. De regering zegt
in de stukken dat het allemaal heel moeilijk te bewijzen is, maar dat is niet
zo. Lang niet in alle gevallen is de bewijslast moeilijk. Veel werknemers
zijn namelijk bereid om te getuigen. Vaak hebben ze nog achterstallig salaris
of vakantiegeld te goed en kunnen ze aantonen hoe lang ze ergens gewerkt hebben.
Bovendien ontvangen ze tijdens de procedure gratis rechtshulp, ook al zijn
ze illegaal in Nederland. Dit alles kan dus leiden tot een goede opbouw van
een dossier tegen de werkgever.Kortom: de fractie van D66 stelt voor dat in de Wet arbeid vreemdelingen
of in de nieuwe Vreemdelingenwet een facultatieve bepaling wordt opgenomen,
dat de kosten van uitzetting van de illegale werknemer op de werkgever verhaald
moeten kunnen worden. Ook op dit punt heeft mijn fractie een motie voorbereid.De heer Van der Staaij (SGP):Mijnheer de voorzitter! De wetswijziging die wij vandaag bespreken, beoogt
de doelmatigheid en doeltreffendheid van de Wet arbeid vreemdelingen te verbeteren.
Ook worden een aantal onduidelijkheden weggenomen die door de evaluatie aan
het licht zijn getreden. Op hoofdlijnen kan de SGP-fractie zich vinden in
dit wetsvoorstel. Wij hebben bij de behandeling van dit wetsvoorstel evenwel
uitdrukkelijk de vraag onder ogen te zien of de Wet arbeid vreemdelingen mét
de voorgestelde wijzigingen voldoende toegesneden zal zijn op de eisen van
deze tijd. De arbeidsmarkt wijzigt zeer snel. Nog maar enkele jaren geleden
werd in het kader van de totstandkoming van de Wet arbeid vreemdelingen door
de toenmalige minister van SZW, de heer Melkert, de nadruk gelegd op het belang
van bestrijding van de werkloosheid. Zoals bekend, hebben wij nu echter te
maken met een zeer krappe arbeidsmarkt en kampen tal van sectoren met grote
problemen bij het vinden van geschikte werknemers.Ik meen dat wij ons in deze context ook uitdrukkelijk moeten herbezinnen
op de inzet van vreemdelingen op de Nederlandse arbeidsmarkt. Collega Kamp
wees zojuist al op het stijgende aantal aanvragen om tewerkstellingsvergunningen.
Is de inschatting juist dat, als de arbeidsmarkt zo krap blijft, wij de komende
jaren een grote toevloed van nieuwe gastarbeiders mogen verwachten die doet
denken aan de situatie van de jaren zestig? Willen wij grote
aantallen vreemdelingen permanent tot de arbeidsmarkt toelaten? Zo nee, is
de Wet arbeid vreemdelingen dan toegesneden om dit te voorkomen? De SGP-fractie
heeft hierover in het verslag een aantal vragen gesteld en daarbij een aantal
opmerkingen gemaakt. Zij zal dat opnieuw doen in de verwachting dat de minister
er uitgebreider op ingaat.In de nota "In goede banen" is aangegeven dat er nog een groot potentieel
aan Nederlands arbeidsaanbod is dat op termijn de Nederlandse arbeidsmarkt
wil betreden. De SGP-fractie vindt het dan ook van groot belang dat veel inspanningen
worden gepleegd om juist nu de werkzoekenden in ons eigen land aan het werk
te helpen. Zij steunt in dit verband het voorstel van de regering om werkgevers
die een tewerkstellingsvergunning aanvragen, binnen de grenzen van de redelijkheid,
te laten meewerken aan het omscholen van werkzoekenden die vrij tot de Nederlandse
arbeidsmarkt zijn toegelaten. De vraag is echter of dit aanbod daadwerkelijk
op korte termijn inzetbaar is en of het kwalitatief voldoende aansluit bij
de grote vraag die er op dit moment is. Ik heb de indruk dat dit onvoldoende
het geval is en dat voorlopig de vraag naar buitenlandse arbeidskrachten groot
blijft. Naar de mening van mijn fractie blijft het van belang dat de inzet
van buitenlandse werknemers tijdelijk is en dat structurele toelating zoveel
mogelijk wordt voorkomen. Dat past ook bij het restrictieve uitvoeringskader
van de Wet arbeid vreemdelingen.In Elsevier van 29 april jl. stond een interessant artikel getiteld "Nieuwe
gastarbeiders", waarin onder andere de personeelsproblematiek in de zorgsector
aan de orde kwam. Zowel het ministerie van VWS als de arbeidsvoorziening doet
pogingen om de eventuele toegang van verpleegkundigen van buiten de Europese
Unie zoveel mogelijk op tijdelijke basis te laten plaatsvinden. Niet alleen
de Nederlandse zorginstelling wordt dan uit een acuut personeelsprobleem geholpen,
maar ook het land van herkomst kan winst hebben bij deze tijdelijke toelating
wanneer de verpleegkundige, met de nodige hier opgedane ervaring, haar werk
weer kan hervatten in het land van herkomst. In het wetsvoorstel is de mogelijkheid
van afgifte van een niet verlengbare tewerkstellingsvergunning uitgebreid.
Dit soort vergunning zou goed ingezet kunnen worden in de gezondheidszorg,
maar ook elders. Tegelijkertijd wordt echter uit het artikel duidelijk dat
deze tijdelijke toelating op een buitengewoon eenvoudige manier kan worden
ontlopen doordat een andere werkgever in dezelfde sector een nieuwe tewerkstellingsvergunning
kan aanvragen voor de tijdelijk toegelaten vreemdeling, waardoor hij gemakkelijk
de aantekening "arbeid is vrij toegestaan" op het verblijfsdocument kan krijgen
en hij alsnog permanent tot de Nederlandse arbeidsmarkt wordt toegelaten.
Graag willen wij een reactie van de minister op dit punt. Een mogelijke oplossing
zien wij in het opnemen van een weigeringsgrond in de WAV, inhoudende dat
voor een vreemdeling voor wie een tijdelijke tewerkstellingsvergunning is
afgegeven pas een nieuwe tewerkstellingsvergunning mag worden aangevraagd
als de vreemdeling tenminste één jaar zijn hoofdverblijf buiten
Nederland heeft verplaatst. Daartoe hebben wij op stuk nr. 6 een amendement
ingediend. Ik wijs erop dat het hier gaat om een facultatieve weigeringsgrond.
De minister kan dus nader bezien in welke gevallen de toepassing van deze
weigeringsgrond aangewezen is.Voorzitter: Van ZuijlenDe heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik wil graag van de heer Van der Staaij weten wat de gedachte
is achter de termijn van één jaar hoofdverblijf buiten Nederland.
Voor het overige begrijp ik precies wat hij zegt.De heer Van der Staaij (SGP):De gedachte daarachter is dat op die manier wordt voorkomen dat iemand
hier drie jaar ononderbroken verblijft. Immers, dat is de termijn die geldt
voor vrije toegang tot de arbeidsmarkt. Ik meen dat de termijn van één
jaar ook op andere plaatsen in de Wet arbeid vreemdelingen voorkomt.De heer Dittrich (D66):De ICT-sector is als voorbeeld genoemd. Die sector haalt mensen uit India.
Het zou toch mogelijk moeten zijn dat mensen na afloop van hun contract teruggaan
naar India en vervolgens na een maand of twee weer door een andere werkgever
worden ingehuurd op basis van een nieuwe tewerkstellingsvergunning. Dan zou
zo iemand toch niet een jaar lang in India behoeven te verblijven?De heer Van der Staaij (SGP):De gedachte erachter is juist om met een substantiële termijn te
voorkomen dat via een omvang gemakkelijk structurele toegang tot de arbeidsmarkt
kan worden bereikt.De heer Dittrich (D66):Dat begrijp ik, maar ik wil nog één keer proberen te achterhalen
waarom u de termijn van één jaar hebt gekozen en niet een veel
kortere periode.De heer Van der Staaij (SGP):Ik kan er niet meer over zeggen dan dat dit is voortgekomen uit wat onzes
inziens voor de hand ligt in de systematiek van de Wet arbeid vreemdelingen.
Wij gaan uit van een aanzienlijke periode van verblijf buitenslands om duidelijk
te maken dat er echt sprake moet zijn van een daadwerkelijke beëindiging
van het verblijf hier.Voorzitter! Het zal duidelijk zijn dat de kerngedachte achter het amendement
is dat degenen die hier welbewust tijdelijk tot de Nederlandse arbeidsmarkt
zijn toegelaten, niet via een andere weg structureel toegang tot diezelfde
arbeidsmarkt mogen krijgen.In haar bijdrage aan het verslag heeft mijn fractie aandacht gevraagd
voor de positie van de Midden-Europese landen. Nu evident is dat er in enkele
sectoren grote tekorten aan prioriteitgenietend aanbod bestaat, wil ik nogmaals
vragen of het niet verstandig aan onderdanen van deze landen een zekere voorrang
te verlenen boven vreemdelingen van buiten de EU en de toekomstige lidstaten
de status van "subprioriteitgenietend aanbod" te geven. De regering zou met
toekomstige lidstaten afspraken kunnen maken over tijdelijke tewerkstelling
van werkzoekenden uit deze landen in sectoren waaraan in Nederland een tekort
aan arbeidskrachten is. Op basis van afspraken tussen sectoren, betrokken
vakdepartementen en arbeidsvoorziening kan vervolgens in het kader van de
uitvoering van de WAV bezien worden in hoeverre de inzet van vergunningsplichtige
arbeidskrachten nodig is en kan een beroep worden gedaan op de afspraken
die met Midden-Europese landen zijn gemaakt.Voorzitter! Het wetsvoorstel creëert de wettelijke grondslag voor
een verruiming van de arbeidsmogelijkheden voor asielzoekers. In de concept-AMvB
is een nadere uitwerking van die verruiming gegeven. Duidelijk is dat het
gaat om een uitbreiding van de aard en de duur van de werkzaamheden. De SGP-fractie
vindt dit een moeilijke afweging. Aan de ene kant dient voorkomen te worden
dat de mogelijkheid om arbeid te verrichten een aanzuigende werking heeft
of dat verwachtingen worden gewekt ten aanzien van toekomstig verblijf die
niet kunnen worden waargemaakt. Aan de andere kant is het van groot belang
dat door het bieden van arbeidsmogelijkheden aan asielzoekers inactiviteit
en hospitalisering worden voorkomen en zelfredzaamheid wordt gestimuleerd.
De argumenten in de stukken voor de verruiming vind ik echter niet helder
en daarom hoor ik graag een nadere toelichting van de minister op zijn voornemen
om de arbeidsmogelijkheden voor asielzoekers te verruimen.Voorzitter! Hoewel het in het kader van dit wetsvoorstel niet rechtstreeks
aan de orde is, wil ik wel beklemtonen dat het eerst en vooral van belang
is de duur van de procedure terug te brengen en zo snel mogelijk duidelijkheid
te bieden over het verblijfsrecht. Ook nu een verruiming van arbeidsmogelijkheden
aan de orde is, wil ik de vinger leggen bij de handhaving. Illegale arbeid
door asielzoekers moet met kracht worden tegengegaan. Daarmee is niet alleen
een financieel overheidsbelang gediend. In het kader van de inburgering zou
het wel een heel slecht signaal zijn als gemakkelijk de hand kan worden gelicht
met onze rechtsregels. Het zou een ongewenste aantrekkingskracht op de Nederlandse
asielprocedure kunnen hebben als het beeld postvat dat via de asielpoort gemakkelijk
gewerkt en verdiend kan worden. Illegale arbeid onder asielzoekers ondermijnt
ook het draagvlak voor de opvang van asielzoekers. Ons bereiken signalen uit
AZC's dat in toenemende sprake is van asielzoekers die zonder een tewerkstellingsvergunning
werken. Juist in tijden van krapte op de arbeidsmarkt ligt het gevaar op de
loer dat asielzoekers illegaal worden ingezet voor arbeid. Daaraan draagt
bij dat de tewerkstellingsvergunning veelal het aanknopingspunt is voor AZC's
om de REBA (de regeling die betrekking heeft op de verrekening van de inkomsten
van de asielzoeker met zijn uitkering) toe te passen. Daardoor wordt het financieel
niet erg aantrekkelijk om legaal arbeid te verrichten. Als een asielzoeker
legaal arbeid verricht, houdt hij – afhankelijk van de gezinssamenstelling –
van een maand werken soms een paar honderd gulden over. Een asielzoeker die
zonder een tewerkstellingsvergunning werkt en zich niet beperkt weet tot een
bepaalde termijn, kan een veel hoger bedrag verdienen. In kleine gemeenschappen
als de AZC's zijn die verschillen natuurlijk snel bekend en is de verleiding
om ook maar illegaal te werken wel groot. Op zichzelf is de REBA zeer redelijk;
zij heeft dezelfde normen als die welke gelden voor een bijstandsgerechtigde
die arbeid verricht. Het verschil is echter dat er in de ABW sancties staan
op het zwart werken, terwijl dat in de REBA voor asielzoekers niet het geval
is. Naar mijn mening zou dan ook moeten worden overwogen om ook tegen het
illegaal werken door asielzoekers sancties in de regeling op te nemen. Ziet
de regering hiervoor mogelijkheden?Mevrouw de voorzitter! Een specifiek punt van zorg is voor onze fractie
nog de gevolgen van EK 2000 voor de beschikbare handhavingscapaciteit. Ik
sluit mij aan bij de opmerkingen van collega Dittrich daarover. Ook wij waren
onaangenaam verrast door de passage in de nota naar aanleiding van het verslag.
Wij zouden het zeer betreuren indien de naleving van de WAV in het gedrang
komt doordat de vreemdelingenpolitie bij het EK moet worden ingezet. Hoe staat
het met het overleg dat overigens nog zou volgen met de betrokken ministeries?Voorzitter! Wij waarderen het positief dat illegale tewerkstelling wordt
ontmoedigd, doordat een tewerkstellingsvergunning voortaan kan worden geweigerd
als een werkgever eerder is veroordeeld wegens illegale tewerkstelling. De
SGP-fractie vraagt zich evenwel af waarom de regering de eis stelt dat de
veroordeling onherroepelijk moet zijn. Waarom kan de vergunning pas worden
geweigerd, indien een werkgever in hoger beroep is veroordeeld, of de termijn
waarbinnen hoger beroep kon worden ingesteld heeft laten verlopen? De minister
geeft aan dat conform het EVRM eenieder tegen wie een vervolging is ingesteld
voor onschuldig wordt gehouden totdat zijn schuld in rechte is komen vast
te staan. Is echter ook al niet bij een eerste veroordeling door de rechter
al "in rechte vastgesteld" dat iemand schuldig is? Biedt een rechterlijke
veroordeling in eerste aanleg niet al voldoende basis voor bestuursrechtelijke
maatregelen, zoals die hier in het geding zijn? Ik hoor daar graag nog een
gemotiveerd antwoord van de minister op, ook omdat er mijns inziens een dringend
belang mee is gediend dat al na een eerste veroordeling een aanvraag om een
tewerkstellingsvergunning kan worden geweigerd. Het gevaar lijkt namelijk
niet denkbeeldig dat hiermee als het ware een premie wordt gezet op het in
hoger beroep gaan en bovendien pas lange tijd na overtreding een sanctie kan
worden opgelegd.Tot slot nog een opmerking over de toepasselijkheid van de WAV voor arbeid
in de prostitutie. In de concept-AMvB, die we eerder deze week voor een ander
doel kregen toegezonden, worden ook wijzigingen voorgesteld als gevolg van
de opheffing van het bordeelverbod. Kan de minister bevestigen dat de voorgestelde
wijzigingen in de AMvB op dit vlak geen inhoudelijke betekenis hebben? Spoort
de nu gekozen benadering met de toezegging van de minister van Justitie in
het debat over het bordeelverbod, dat het verbod op de afgifte van een tewerkstellingsvergunning
ook na de opheffing van het bordeelverbod gehandhaafd zal blijven en dat de
beslissing over eventuele afschaffing ten principale pas na de toekomstige
evaluatie van de opheffing van het bordeelverbod zal worden genomen? Ter voorkoming
van verwarring zou ik op dit punt nog graag een uitdrukkelijke bevestiging
van de minister zien.De heer Santi (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Mijn fractie heeft zich al eerder in de stukken
positief uitgelaten over het onderhavige wetsvoorstel, maar mede naar aanleiding
van het afgelopen maandag gevoerde debat over de invoeringswet Vreemdelingenwet
en de concept-AMvB die gelijk met de WAV zal worden ingevoerd –
ik heb dat concept pas vandaag ontvangen – hebben wij toch nog enkele
vragen.Een van de punten is de verruiming van de mogelijkheden van asielzoekers
om te werken. Degenen die hier met uitvoerige feiten over de status van asielzoekers,
cijfers en andere wetenswaardige zaken, in het bijzonder de heer Kamp, wil
ik wel zeggen dat ook uit onderzoek is gebleken dat ondanks de toepassing
van de WAV in de afgelopen jaren de instroom van asielzoekers alleen maar
is toegenomen. Het verband dat hij legt, zie ik niet zo sterk als hij, maar
ik denk dat wij daarover wel van mening zullen blijven verschillen.De heer Kamp (VVD):Een lid van de PvdA-fractie in de Eerste Kamer heeft gesuggereerd, een
apart loket te openen voor economische migranten, omdat dat een einde zou
maken aan het oneigenlijke gebruik van de asielprocedure. Er is nu een apart
loket waar dit jaar waarschijnlijk 30.000 aanvragen worden ingediend die voor
het grootste deel worden gehonoreerd en toch blijft het aantal asielzoekers
stijgen. Blijkt dus dat de asielzoekers gewoon blijven komen, ongeacht de
maatregelen die worden getroffen voor de economische migranten.De heer Santi (PvdA):Blijft staan dat de WAV los moet worden gezien van de vreemdelingenwetgeving
en de asielwetgeving. Ik wil verder tegenspreken dat er een aanzuigende werking
uit zou gaan van de verruiming van de WAV. Ik blijf erbij dat dit niet hard
is te maken. Andere factoren spelen hier een rol. Uit onderzoek van mevrouw
Klaver, gepubliceerd in het Sociaal Maandblad Arbeid, blijkt dat er wel degelijk
een restrictieve werking is uitgegaan van de WAV en dat slechts een klein
gedeelte van de aanvragen voor een tewerkstellingsvergunning mensen betreft
van wie nog niet duidelijk is of zij wel of niet zullen worden toegelaten.
Veel tewerkstellingsvergunningen gaan namelijk naar ICT'ers en dergelijke.De heer Kamp (VVD):Een economische migrant die naar Nederland wil komen en weet dat hij niet
op een normale manier zal worden toegelaten, kan proberen oneigenlijk gebruik
te maken van de asielprocedure. Als hij in die procedure zit en in beroep
gaat tegen zijn afwijzing, mag hij op grond van de WAV gedurende een jaar
een halfjaar lang tegen een CAO-loon werken. Zo'n economische migrant krijgt
dan toch zeker wat hij hebben wil? Dit moet toch een aanmoediging zijn voor
economische migranten om naar Nederland te komen en oneigenlijk gebruik te
maken van de asielprocedure?De heer Santi (PvdA):Gelukkig heb ik maar weinig verstand van de vreemdelingenwetgeving. Ik
weet echter wel dat in de aanloop naar de invoering van de nieuwe Vreemdelingenwet
uitvoerig is gesproken over arbeidsmigranten. De heer Kamp probeert die discussie
nu opnieuw te voeren. Ik vind dat niet goed, want dit debat is niet bedoeld
om de discussie over de aanzuigende werking opnieuw te voeren. Ik wijs hem
er verder op dat over dit onderwerp afspraken zijn gemaakt tussen de coalitiefracties
en in het regeerakkoord. In het regeerakkoord wordt een verruiming niet uitgesloten,
sterker nog: er zijn in het regeerakkoord afspraken gemaakt over een verruiming.De heer Kamp (VVD):Bij die afspraken werd uitgegaan van de situatie dat asielzoekers alleen
maar vrijwilligerswerk zouden mogen verrichten. Op grond van deze afspraken
is een maatregel in het leven geroepen die inhoudt dat asielzoekers 12 weken
in het jaar kortdurende arbeid mogen verrichten. Hiermee waren die afspraken
ingevuld. De regering komt nu met een wetsvoorstel dat nog verder gaat dan
het regeerakkoord en dat betreurt de VVD-fractie.De heer Santi (PvdA):Blijkbaar lezen wij het regeerakkoord op een verschillende manier.Mevrouw Verburg (CDA):De heer Santi haalt een interessant onderzoek aan waaruit blijkt dat van
de Wet arbeid vreemdelingen tot nu toe wel degelijk een restrictieve werking
is uitgegaan. De voorliggende wetsvoorstellen beogen een aanzienlijke verruiming
van de mogelijkheden om te werken voor asielzoekers die een halfjaar in Nederland
verblijven. Hoe verhoudt dit zich tot de restrictieve werking van de WAV die
hij zojuist zo benadrukte?De heer Santi (PvdA):Mevrouw Verburg krijgt van mij hetzelfde antwoord als de heer Kamp. De
wetgeving die de toelating van asielzoekers tot Nederland regelt, was al goed
en wordt binnenkort nog verbeterd. De invoeringswet is maandag al behandeld.
Uit mijn eerdere interrupties bleek al dat ik vind dat er dan een ander middel
is om een en ander te reguleren. Mevrouw Verburg weet dat de regering in de
nota naar aanleiding van het verslag en in de toelichting heeft aangeven dat
de uitbreiding van de mogelijkheden voor asielzoekers ook is ingeven door
de wens de kwaliteit van het leven van deze mensen te verbeteren. Het eerste
uitgangspunt van de regering is en blijft echter dat er voorrang moet worden
gegeven aan mensen uit Nederland en Europa. Hieruit blijkt evenwel dat deze
verruiming een ander doel heeft dan louter en alleen de regulering van de
instroom van asielzoekers.Mevrouw Verburg (CDA):Dat is niet de doelstelling. De heer Santi vergist zich. In de nota naar
aanleiding van het verslag zegt het kabinet dat het arbeidsargument –
zijn er langdurig werklozen die ervoor in aanmerking komen, prioriteitgenietend
aanbod – wordt losgelaten voor het werken van asielzoekers. Sterker
nog: de regering ontkent dat het voorstel is ingegeven door dat argument.De heer Santi (PvdA):Ik heb niets anders gezegd. Als het gaat om werk voor asielzoekers moeten
wij niet gaan discussiëren over toelating van asielzoekers en aanzuigende
werking.Ik heb nog wat vragen over de verruiming van de mogelijkheid voor asielzoekers
om te werken. Waarom niet meer dan 12 weken? De regering geeft argumenten
en wijst op de opbouw van socialezekerheidsrechten. Ook de FNV brengt argumenten
naar voren als het gaat om opgebouwde rechten. Iemand met een WW-uitkering
die niet meer in dit land kan verblijven is niet meer beschikbaar voor de
Nederlandse arbeidsmarkt. Je hebt dan geen recht op WW. Terzake van de Ziektewet
en de WAO geldt voor teruggestuurde asielzoekers – het gaat meestal
om mensen uit landen waarmee wij geen verdrag hebben – dat de uitkering
niet naar het land van herkomst kan worden geëxporteerd. Ik denk in dit
verband aan de Wet beperking export uitkeringen. Kan de minister
een nadere toelichting geven?Als asielzoekers kunnen werken, wordt gekeken naar de mogelijkheden die
wet geeft. Werkgevers kunnen mensen aannemen. Dan blijft staan de positie
van de asielzoeker-werknemer. Hij heeft natuurlijk dezelfde rechten als iedere
andere werknemer. Hoe zit het dan met de arbeidsomstandigheden, loon en opbouw
van pensioenrechten? Hoe moet dat worden gecontroleerd? Als je zegt dat mensen
kunnen werken, dan moet je op de een of andere manier zekerheid geven dat
recht wordt gedaan aan de asielzoeker-werknemer. Zij moeten dezelfde rechten
en plichten hebben als anderen.Een ander punt betreft het bevorderen van werken. Asielzoekers kunnen
een probleem in het land van herkomst hebben gehad. Zij hebben misschien met
een trauma te maken als gevolg waarvan moeilijk tot werk kan worden gekomen.
Hoe wordt in de praktijk bevorderd dat asielzoekers gaan werken? In de stukken
wordt ook gezegd dat het naar twee kanten werkt. Het is goed voor de asielzoeker
en het centrum. Voor de werkgevers kan het ook goed zijn. Op welke wijze zal
het worden bevorderd, los van de inburgering? Als asielzoekers gewend zijn
samen te werken, moet dat in de praktijk ook zo worden omgezet. Ik denk aan
projecten van uitzendbureaus die weten dat deze wet eraan komt.Mijn fractie is het eens met de uitbreiding van de arbeidsmogelijkheden
van asielzoekers. Ik heb nog een vraag over de doelmatigheid en de doeltreffendheid.
Het gaat dan over de organisatie. De ARK heeft in het kader van illegale arbeid
een rapport uitgebracht waarin aanbevelingen aan de regering worden gedaan.
Als je ziet wat de nieuwe wet teweeg zal kunnen brengen, is de vraag aan de
orde welke gevolgen dit heeft voor de organisatie.Mevrouw Verburg (CDA):Voorgesteld wordt de arbeidsmogelijkheid voor asielzoekers uit te breiden.
Daarin zit niet de toets of voldoende langdurig werklozen beschikbaar zijn
voor deze arbeid. Dit betekent dat asielzoekers geworven worden en aan het
werk gaan, waardoor langdurig werklozen daardoor geen kans krijgen. Verdringing
noemen wij dat. Hoe weegt de heer Santi dat?De heer Santi (PvdA):Ik heb enkele weken geleden een goed artikel gelezen van de hand van twee
van uw fractiegenoten waarin de vraag nadrukkelijk aan de orde wordt gesteld:
waarom worden niet meer asielzoekers ingezet voor seizoenarbeid? Kennelijk
is uw fractie het daarmee eens. Nu wij te maken hebben met krapte op de arbeidsmarkt
denk ik niet dat dit het probleem is. Het probleem is eerder dat wij zoveel
inactieven hebben. Dat zal denk ik een grotere rol spelen in zeg maar de middensegmenten
en de hogere segmenten dan in de segmenten waarin de asielzoekers plegen te
werken.Voorzitter! In 1997 was er sprake van 12.000 aanvragen, in 1998 van 20.000
en in 1999 van 24.000. De vraag is hoe dit zich verder zal ontwikkelen, zeker
na invoering van deze wetswijziging. Hoe denkt de regering te waarborgen dat
ten aanzien van deze toename tijdig adequate maatregelen in de sfeer van de
uitvoering worden genomen om te voorkomen dat opnieuw onredelijke achterstanden
in de behandeling ontstaan of dat de zorgvuldigheid van de beoordeling in
het geding komt en in het ergste geval beide? Gebleken is dat er nog heel
wat problemen zijn in de sfeer van de uitvoering.Destijds is door de vorige minister van SZW, nu baas van de politie zal
ik maar zeggen, gesteld: ik garandeer dat het goed komt; ook tijdens het EK
zal er worden gecontroleerd. Hij zou anders zelf naar de boeren gaan om mee
te helpen. Ik denk dan ook dat hij nog heel wat overuren zal moeten maken.
De regering zegt blijkens de nota naar aanleiding van het verslag: wij kunnen
het niet voor 100% garanderen. Gaat het dan om 70%, om 60% of om nog minder?
Het is natuurlijk van belang dat er gecontroleerd wordt, ook in de sfeer van
de handhaving.Er is gesproken over het pas weigeren van een vergunning bij een onherroepelijke
veroordeling. Dat is toegelicht. Het gaat om twee verschillende dingen. Er
kan sprake zijn van een strafrechtelijke veroordeling en er kan sprake zijn
van een administratieve sanctie. Ik kan mij voorstellen dat sancties pas geëffectueerd
kunnen worden als een vonnis onherroepelijk is. Het kan ook gaan om het weigeren
van bijvoorbeeld een tewerkstellingsvergunning. Als je eenmaal met justitie
op de een of andere manier fout zit, wordt een vergunning geweigerd. Het zou
te gek voor woorden zijn dat een vergunning niet geweigerd kan worden omdat
iemand in beroep gaat of zegt: ik heb iets misdaan, maar ik ben het niet eens
met de hoogte van de boete. Mijn fractie verschilt van mening met wat de regering
op dit punt naar voren heeft gebracht.Wat de omscholing betreft is gesteld dat een verplichting kan worden opgelegd
in verband met het prioriteitgenietend aanbod. De vraag is en blijft hoe dat
wordt geconcretiseerd. Men kan hierbij aan een bepaalde variëteit denken:
kleine bedrijven, grote bedrijven, duur van de arbeid, zwaarte van de vacature
enz. Hoe wordt dit gecontroleerd? Gesteld wordt dat een en ander in verslagen
wordt opgenomen en wordt gerapporteerd, maar dat lijkt mij niet zo effectief
als men het doet voorkomen. Graag verkrijg ik hierop een toelichting.Collega Van der Staaij heeft een amendement ingediend in verband met artikel
9. Ik vraag mij af of dit amendement nodig is omdat anders ondergraven wordt
wat is aangegeven in verband met de niet verlengbare tewerkstellingsvergunningen.
Men kan zich overigens voorstellen dat zich situaties voordoen waarin een
werkgever, die aanvankelijk dacht bijvoorbeeld een ICT-werknemer voor slechts
drie maanden nodig te hebben, in de praktijk als gevolg van externe omstandigheden
constateert dat het wat langer gaat duren. Wat zijn dan voor hem de mogelijkheden?
Ik neem niet aan dat de wet zó stringent is dat onder dergelijke omstandigheden
een verlenging niet mogelijk is. Van belang is dat men flexibel inspeelt op
de behoefte van de markt. Ik denk hierbij niet aan langdurige verlengingen,
maar aan situaties waarin de werkgever valide argumenten kan aanvoeren.Voorzitter! Afgelopen maandag heb ik geluisterd naar het debat dat werd
gevoerd over de invoeringswet Vreemdelingenwet, waarbij ook over de WAV werd
gesproken. De vraag is hoe de passages die in deze invoeringswet over de WAV
zijn opgenomen, zich verhouden tot datgene wat wij vandaag behandelen. Hebben
die passages bepaalde consequenties voor de voorstellen van
de regering waarover wij nu spreken? Gesteld wordt wel dat het om twee los
van elkaar staande zaken gaat, maar natuurlijk is er een bepaalde samenhang.Mevrouw Verburg (CDA):Mevrouw de voorzitter! Bij de vervanging van de Wet arbeid buitenlandse
werknemers (WABW) door de Wet arbeid vreemdelingen (WAV) per 1 september 1995,
is nadrukkelijk gesteld dat aan de doelstellingen van de oude wet niet zou
worden getornd. Doelstellingen van de WAV zijn derhalve: restrictieve toelating
van arbeidsmigranten; bestrijding van de illegale tewerkstelling; het bieden
van een zo groot mogelijke vrijheid van arbeidskeuze aan eenmaal duurzaam
tot Nederland toegelatenen. Nu, bijna vijf jaar later, ligt een wetswijziging
voor, die beoogt de WAV doeltreffender en doelmatiger te maken, de handhaving
te verbeteren en de juridische grondslag te verduidelijken. In mijn bijdrage
ga ik in op elk van deze doelen en ijk ik die aan de oorspronkelijke doelstellingen
van de WAV.Allereerst ga ik in op de doeltreffendheid, de doelmatigheid en de juridische
grondslag. De arbeidsvoorziening is verantwoordelijk voor de uitvoering en
de controle op naleving van de WAV. Het aantal aanvragen om tewerkstellingsvergunningen
is de afgelopen twee jaar bijna verdubbeld van ongeveer 18.000 in 1998 tot
naar verwachting meer dan 30.000 dit jaar. Dit geeft een goed beeld van de
spanning op de Nederlandse arbeidsmarkt. Bij de huidige stand van 200.000
vacatures, waarvan 75% moeilijk vervulbaar blijkt, is het te verwachten dat
werkgevers sneller een aanvraag in het kader van de WAV indienen. Cruciaal
bij de behandeling van deze aanvragen is het antwoord op de vraag of er geen
werkloze in eigen land te vinden is die de baan zou kunnen vervullen; het
betreft hier het prioriteitgenietend aanbod.Dat is een van de pijlers van de wet. Het versoepelen hiervan zal tot
gevolg hebben dat langdurig werklozen of mensen met een vlekje op de eigen
arbeidsmarkt wel erg gemakkelijk voorbijgelopen worden. Juist nu de arbeidsmarkt
zo gespannen is, moet het een uitdaging zijn voor zowel overheid als werkgevers
en werknemers om ook de meest hardnekkig langdurig werklozen aan een baan
te helpen. Ik merk daarbij op dat een groot deel van de categorie langdurig
werklozen op dit moment bestaat uit langdurig werkloze allochtonen, terwijl
ook de werkloosheid onder vluchtelingen met een verblijfsvergunning de schrikbarende
omvang heeft van meer dan 70%.In dat licht is het vreemd dat het kabinet stelt, dat de mogelijkheden
voor betaalde arbeid door asielzoekers verruimd zouden moeten worden, zonder
overigens opbouw van rechten in het kader van de sociale zekerheid, met name
van de Werkloosheidswet en dat het kabinet daarbij niet de vraag stelt of
er langdurig werklozen beschikbaar zijn voor deze banen en dat het kabinet
het voornemen onderbouwt met het argument, dat het gaat om de kwaliteit van
verblijf voor de asielzoekers. Daarbij wordt het arbeidsmarktargument dus
zelfs ontkend. Mijn fractie maakt daar bezwaar tegen, want de huidige lengte
van de asielprocedure levert inderdaad problemen op voor de asielzoeker.Is het dan niet logischer de procedure te versnellen en de asielaanvrager
sneller zekerheid te verschaffen over blijven of uitgewezen worden? Niet ten
onrechte hebben werkgevers en werknemers in de Stichting van de arbeid hierop
gewezen. Het niet stellen van de vraag of er werklozen in eigen land zijn
die de baan zouden kunnen vervullen, leidt al snel tot verdringing. Daarmee
druist dit voorstel van het kabinet feitelijk in tegen de doelstelling van
de Wet arbeid vreemdelingen. Deelt de minister deze analyse?Nu blijkt dat het de regering niet zozeer gaat om de arbeidsmarktdoelstellingen,
is dat eveneens een argument om een dergelijk voorstel in het kader van deze
wet af te wijzen. De fractie van het CDA pleit sinds mensenheugenis voor snelle
en zorgvuldige procedures in het kader van de Vreemdelingenwet. Nu al zijn
er gedurende de procedure mogelijkheden tot vrijwilligerswerk, opleidings-
en werkstages. Die leveren niet alleen een bijdrage aan de verhoging van de
kwaliteit van het verblijf, maar vergroten bovendien het perspectief bij terugkeer.
Dat is de beste garantie voor de kwaliteit van het verblijf van asielzoekers.De heer Dittrich (D66):Hoe reageert u op het geluid van de Raad van kerken en andere christelijke
organisaties, die zich sterk maken voor de kwaliteit van het bestaan van de
asielzoeker door te pleiten voor de verruiming van mogelijkheden om betaalde
arbeid te verrichten? Hoe staat het CDA tegenover die oproep aan de Kamer?Mevrouw Verburg (CDA):Het CDA vindt dat de kwaliteit van het verblijf van asielzoekers zolang
zij in procedure zijn zeer goed gewaarborgd moet zijn. Ik heb net gezegd dat
het erom gaat dat de mensen snel zekerheid hebben, door een voortvarende en
zorgvuldige procedure. De mensen zijn er niet mee gediend om hier jarenlang
te wachten en dan een aanbod voor betaalde arbeid voor een beperkte periode
te krijgen. Zij zijn er veel meer bij gebaat om te weten waar zij aan toe
zijn: blijven, inburgeren en ook participeren op de arbeidsmarkt of weten
dat men terug moet en niet ellenlang hoeft te wachten op de uitkomst.De heer Dittrich (D66):Wij zijn het er allemaal over eens dat er kortere procedures moeten komen,
maar mijn vraag is nog niet door u beantwoord. De Raad van kerken en andere
christelijke organisaties zeggen dat zij tijdens de procedure betaalde arbeid
zouden moeten kunnen verrichten. Ik vraag het CDA heel simpel of het dat advies,
die oproep, weggooit of overneemt.Mevrouw Verburg (CDA):Wij luisteren heel goed naar organisaties in het middenveld, zeker naar
christelijke organisaties, maar ook naar andere organisaties. De heer Dittrich
heeft mij horen zeggen, dat wij de vergroting en de verbetering van de kwaliteit
van het bestaan van asielzoekers tijdens de procedure veeleer geborgd zien
in het aanbieden van werkstages en opleidingen en vrijwilligerswerk, dan dat
wij een schijnoplossing kiezen door mensen na een halfjaar betaalde arbeid
te laten doen, overigens zonder opbouw in het kader van de sociale zekerheid.Voorzitter! Het gaat om zorgvuldigheid, snelheid en een goede kwaliteit
van het bestaan voor de liefst zo kort mogelijke periode dat
de asielzoeker in onzekerheid is. Dat heb ik al twee keer geantwoord op de
vragen van de heer Dittrich en dat is waar wij voor staan.Het gaat dus om duidelijkheid. Mag iemand blijven, dan moet dat gebeuren
aan de hand van de regelgeving. Dat is inburgeren en toegang tot de arbeidsmarkt.
Mag iemand niet blijven, dan moet ervoor gezorgd worden dat de asielzoeker
het land verlaat en niet zijn heil moet zoeken in de illegaliteit en/of op
de illegale arbeidsmarkt. Daarom heb ik een amendement ingediend tegen de
uitbreiding van de arbeidsmogelijkheden voor asielzoekers.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik vind dat u zich er toch wel erg gemakkelijk vanaf maakt. U creëert
namelijk een tegenstelling tussen snelle procedures en verhoging van de kwaliteit.
U zegt: als wij die procedures nu maar versnellen, wat iedereen graag wil,
kan het zo snel gaan dat er niet meer gewerkt hoeft te worden. Maar met de
beste wil van de wereld kunnen de procedures niet zo kort worden dat mensen
niet lang in de opvang moeten verblijven. Die periode loopt toch snel op tot
in ieder geval een jaar. U vindt dus dat, ook als de procedures veel korter
duren, de betrokkenen een jaar niets moeten doen.Mevrouw Verburg (CDA):U hebt niet goed geluisterd. Het zal u niet onbekend in de oren klinken
dat volgens ons bij een probleem over de lengte van de procedure – dat
delen u en ik, alsook anderen in deze Kamer – daar iets aan gedaan moet
worden. Er moet geen schijnoplossing gekozen worden, iets wat het kabinet
doet. Dat probleem kan niet worden opgelost, omdat, met alle respect, de Paarse
coalitiepartijen elkaar wat dat betreft in een klemmende omarming c.q. wurggreep
houden. Dan wordt als oplossing gekozen het laten verrichten van betaalde
arbeid. Dat vinden wij echter geen juiste oplossing. U hebt mij dan ook horen
zeggen dat wij het veel meer zoeken in opleiding, stages en participatie in
vrijwilligerswerk met als doel een snelle en zorgvuldige procedure.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Het is niet aan mij om hier de nieuwe Vreemdelingenwet te verdedigen,
maar u zei al dat u daar niet zoveel over wist. Dan zal het u waarschijnlijk
ontgaan zijn dat er erg veel maatregelen worden genomen om de procedure te
verkorten. Maar desondanks is er een periode waarin asielzoekers wachten.
U sluit daar gewoon de ogen voor, als u zegt: dat kan ons verder niets schelen;
dan moeten zij maar gewoon wachten en niets doen.Mevrouw Verburg (CDA):Ik heb zojuist gezegd dat ik de nieuwe Vreemdelingenwet gelukkig niet
in mijn hoofd heb. Anders zou ik veel papier in mijn hoofd hebben. Ik weet
er echter wel voldoende van en ik weet dat daarin ook een aantal voorstellen
worden gedaan om de procedure te bekorten. Mevrouw Halsema moet echter ook
weten dat onze fractie een- en andermaal heeft aangegeven er niet gerust op
te zijn dat de huidige voorstellen inderdaad tot verkorting van die procedures
leiden. Sterker nog, wij vrezen dat de voorstellen, als die zo worden doorgevoerd,
een aanzuigende werking hebben. Dan weten wij zeker dat de asielprocedure
langer zal duren, met alle gevolgen van dien voor degenen die moeten wachten
en voor degenen die hier uiteindelijk wel een vergunning tot verblijf krijgen.De heer Dittrich (D66):Dit is toch in strijd met uw principiële standpuntbepaling? Een aantal
jaren geleden was de CDA-fractie voor de Wet arbeid vreemdelingen. Die is
dus aangenomen en nu is er een mogelijkheid dat mensen tijdens hun asielprocedure
betaald werk verrichten. Dat wordt in een voorstel uitgewerkt en dan keert
u zich tegen het voorstel met de opmerking dat dit niet goed is en dat de
procedures verkort moeten worden. U was indertijd echter zelf voor die wet.
U kan dit nu niet als een principieel bezwaar hanteren, terwijl u er zelf
voorstander van was dat asielzoekers konden werken tijdens hun procedure.Mevrouw Verburg (CDA):Voordat wij aan dit debat begonnen, heeft de heer Dittrich mij toevertrouwd
dat hij aanwezig was, toen de Wet arbeid vreemdelingen werd aangenomen. Hij
zou dus moeten weten dat betaalde arbeid voor asielzoekers er toen niet in
zat. Dat is er later ingevlochten.Voorzitter! Ik kom op het verbeteren van de handhaving van de wet. De
arbeidsvoorziening moet meer middelen in handen krijgen om fraude en misbruik
te voorkomen. Dat geldt evenzeer voor de tewerkstelling van personeel van
buiten de Europese economische ruimte. Daarvoor kan een rapportageplicht worden
opgelegd. Ook kan een verplichting worden opgelegd om mee te betalen aan de
opleiding of omscholing van een werkloze om er zo voor te zorgen dat na verloop
van tijd de baan wel door een langdurig werkloze kan worden vervuld. Onduidelijk
blijft echter, ook in de nota naar aanleiding van het verslag, wanneer een
rapportageplicht wordt opgelegd en waarom. Tegelijkertijd is niet duidelijk
wat het gevolg is van het niet, niet tijdig of niet juist indienen van de
rapportage door de werkgever. Leidt dit in alle gevallen tot weigering van
een volgende werkvergunning? Kan de minister aangeven in hoeveel gevallen
hiervan naar schatting sprake is of zal zijn?Een ander doel van de wijzigingsvoorstellen is de nadrukkelijke koppeling
van een werkvergunning aan het betalen of meebetalen aan de opleiding van
een langdurig werkloze in desbetreffende sector. Uit cijfers blijkt dat nu
slechts aan 1,5% van de aanvragen – vorig jaar waren dat er 315 uit
20.000 – een dergelijke opleiding is verbonden. Wat verandert deze wetswijziging
daaraan? Kan de minister een percentage geven voor de toekomst? Een werkgever
kan immers bezwaar aantekenen en zelfs bij de beroepsrechter in beroep gaan
tegen de opleidingseis die wordt gesteld bij verstrekking van de tewerkstellingsvergunning.
Zal dat niet leiden tot veel bezwaar en weinig opleidingen? Is de arbeidsvoorziening,
mede gelet op de ingrijpende veranderingen in het kader van SUWI, voldoende
toegerust om hier slagvaardig mee om te gaan? Kan de minister een aantal noemen
en aangeven welk aantal wordt beoogd?De nota naar aanleiding van het verslag is niet duidelijk over de vraag
is in hoeverre misbruik en fraude op dit gebied met deze voorstellen effectiever
kunnen worden tegengegaan. Omdat illegale arbeid nog steeds loont en de pakkans
en de boete voor de werkgever het royaal afleggen tegen het economische voordeel
dat hierdoor wordt genoten, is een zwaarder sanctieregime
nodig. De arbeidsinspectie heeft al aangegeven zwaardere sancties nodig te
vinden. Het openbaar ministerie houdt dat echter tegen. De vraag is waarom
en hoe lang het OM dat nog kan doen. In dit kader heeft mijn fractie ook de
vraag gesteld wat er gebeurt, als de werkgever personen illegaal te werk stelt
of na afloop van de tewerkstellingsvergunning illegaal in dienst houdt. De
minister heeft daarop geantwoord dat de kosten voor uitzetting van bijvoorbeeld
de illegaal verblijvende en werkende werknemer niet voor rekening van de werkgever
kunnen worden gebracht. De vorige minister van SZW heeft de Kamer trouwens
al gemeld dat de omvang en de venijnigheid van het probleem van illegale arbeid
nog steeds toeneemt. Het probleem wordt dus groter, terwijl de arbeidsinspectie
niet meer kan en zal doen dan controleren op verzoek van de arbeidsvoorziening
en bij notoire overtreders.De menskracht van de arbeidsinspectie zal niet toenemen, het openbaar
ministerie kampt met een grote werkdruk en de vreemdelingenpolitie is ook
overbelast. De minister heeft zelf reeds aangegeven dat zich inzake de handhaving
al tijdens het EK voetbal een probleem zal voordoen. Leidt de optelsom van
de krapte van personeel bij de arbeidsinspectie, het openbaar minister en
de vreemdelingenpolitie in combinatie met de sterke toename van het aantal
tewerkstellingsvergunningen en de voorgenomen uitbreiding van arbeidsmogelijkheden
voor asielzoekers niet tot grote handhavingsproblemen en als gevolg daarvan
tot vrij spel voor illegale en malafide koppelbazen? Het is immers kinderspel
om uit te rekenen dat de handhavingscapaciteit niet alleen tijdens, maar ook
voor en na het Europees kampioenschap niet op volle sterkte zal zijn. Hier
geldt: als de kat van huis is, dansen de muizen... Een volgend evenement dat
veel capaciteit vergt, tekent zich daarna vast en zeker alweer af, of het
nu de Elfstedentocht is of een andere internationale happening die veel vraagt
van de politie en het openbaar ministerie. Wat denkt de minister te doen om
de handhaving structureel te verbeteren, ook preventief? Onze fractie is er
niet gerust op. Onze vragen over de restrictieve toelating en de bestrijding
van illegale arbeid worden in de voorstellen en in de toelichting in de nota
naar aanleiding van het verslag onvoldoende beantwoord. Die punten zijn voor
ons onvoldoende helder om hier zomaar mee te kunnen instemmen.Ik heb nog drie kleine punten. Al eerder heb ik gewezen op de noodzaak
om juist bij deze spanning op de arbeidsmarkt alles op alles te zetten om
langdurig werklozen, gedeeltelijk arbeidsongeschikten en toegelaten vluchtelingen
aan een baan te helpen om hun uitkeringsafhankelijkheid te kunnen beëindigen.
Betaalde arbeid is daartoe een goed middel. Het is ook een middel voor ontplooiing
en het vergroten van zelfvertrouwen en zelfrespect. In dat licht heb ik ook
ons bezwaar gesteld tegen het loslaten van het toetsingscriterium inzake prioriteitgenietend
aanbod bij asielzoekers.Wij vragen ons af welke inzet de minister heeft bij het erkennen van diploma's
en verworven competenties van toegelaten vluchtelingen. De minister zegt dat
er een onderzoek loopt naar de positie en het opleidingsniveau van toegelaten
vluchtelingen. Wanneer kan de Kamer dit onderzoek verwachten?In onze schriftelijke inbreng hebben wij aandacht gevraagd voor de positie
van geestelijken en zendelingen die verbonden zijn aan een kerkgenootschap.
De minister gaat in de nota naar aanleiding van het verslag slechts summier
op deze vraag in. De Wet arbeid vreemdelingen eist ook voor geestelijken en
zendelingen een tewerkstellingsvergunning en houdt geen rekening met het bijzondere
regime waaronder deze beroepsgroep in de maatschappij staat. De wet gaat uit
van een inkomensvereiste waaraan de meeste geestelijken en zendelingen niet
kunnen voldoen. Zij worden vaak financieel gesteund door hun kerkelijke of
religieuze achterban. Zij komen thans niet in aanmerking voor een tewerkstellingsvergunning
en derhalve ook niet voor een verblijfsvergunning.De leden van de CDA-fractie pleiten er nogmaals voor om de bijzondere
positie van geestelijken en zendelingen te erkennen, binnen het kader van
volledige garantstelling door de aanvragende en ontvangende instantie, ook
voor uitkeringsonafhankelijkheid. De aanvraag voor verblijf van deze categorie
moet niet langer worden beoordeeld op grond van het inkomensvereiste.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Geldt dit pleidooi voor geestelijken en zendelingen ook voor imams die
naar Nederland willen komen?Mevrouw Verburg (CDA):Ja, in het verband van de Wet arbeid vreemdelingen. Voor de volledigheid,
in het kader van de Wet inburgering nieuwkomers kunnen nog eisen worden gesteld
aan de inburgering en het spreken van de taal.Internationale bedrijven, zoals Philips en Ahold, hebben laten weten dat
zij problemen ondervinden als zij werknemers van een buitenlandse vestiging
van het bedrijf tijdelijk in Nederland willen laten werken of een bedrijfsopleiding
willen laten volgen. De beslissing op de vergunningsaanvraag duurt in veel
gevallen zo lang, dat er geen noodzaak meer is tot verblijf in Nederland tegen
de tijd dat de vergunning er eindelijk is.Ook in het jaarverslag van de directie toezicht van het ministerie wordt
melding gemaakt van de kwetsbaarheid van het tijdig afhandelen van aanvragen
in het kader van de Wet arbeid vreemdelingen bij de arbeidsvoorziening. In
de nota naar aanleiding van het verslag wordt gemeld dat door de arbeidsvoorziening
in dit soort gevallen doorgaans binnen ongeveer drie weken een tewerkstellingsvergunning
wordt afgegeven. Wat moeten wij als Kamer geloven? Ik vraag de garantie van
de minister dat achterstanden en vertraging, zoals hier aangegeven, niet langer
zullen voorkomen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Wij spreken hier vandaag over enkele wijzigingen
in de Wet arbeid vreemdelingen, die zijn aangekondigd als vooral technische
wijzigingen ter vergroting van de effectiviteit van de wet en ter verbetering
van de handhaving. Lezing van de stukken geeft echter een ander beeld. De
voorliggende wetswijziging heeft wel degelijk inhoudelijke consequenties voor
de werkgevers, maar ook en vooral voor de betrokken werknemers.De wet interfereert niet, zo staat in de stukken, met de nieuwe Vreemdelingenwet.
Ik betwijfel dat en ik zal bij een aantal punten de relatie met de
Vreemdelingenwet dan ook wel degelijk leggen. Ongemerkt ontstaan er ook, als
de nieuwe Vreemdelingenwet in werking treedt, twee soorten tewerkstellingsvergunningen:
één waaraan de eis van prioriteitgenietend aanbod is verbonden
en één waarvoor dat niet geldt. Wij hebben in het wetgevingsoverleg
al aangegeven dat wij vraagtekens zetten bij de voorwaarde dat ook statushouders
voldoen aan de eisen van de tewerkstellingsvergunning en daarmee worden opgenomen
in de Wet arbeid vreemdelingen. Tijdens het plenaire debat over de Vreemdelingenwet
zal ik hier inhoudelijk dieper op ingaan, maar niet nadat ik heb opgemerkt
dat ik het ten principale onjuist vind dat statushouders hier worden behandeld
als vreemdelingen en niet als Nederlanders of als verdragsvluchtelingen oude
stijl.Veel aandacht gaat vanavond uit naar de verruiming van de mogelijkheden
voor asielzoekers om te werken. In de memorie van toelichting, in de nota
naar aanleiding van het verslag bij het wetsvoorstel en in de algemene maatregel
van bestuur, wordt nadrukkelijk gewezen op het feit dat de verruiming van
de mogelijkheden voor asielzoekers om te gaan werken niet voortkomt uit de
krapte op de arbeidsmarkt. De achterliggende reden voor deze wijziging –
en met die achterliggende reden zijn wij het eens – is namelijk dat
de kwaliteit van het verblijf van vreemdelingen verbeterd moet worden. Wel
vinden wij dat daarbij de vraag gesteld mag worden waarom nu pas deze verruiming
wordt geregeld, terwijl het besluit ter uitvoering van de Wet arbeid vreemdelingen
al sinds 1995 bestaat. Zoals de minister weet, pleiten wij er al sinds 1995 –
eigenlijk al veel langer – voor dat de mogelijkheden voor asielzoekers
om te werken worden verruimd. Waarom is eigenlijk niet eerder gekozen voor
verbetering van de kwaliteit van het verblijf van asielzoekers door hen meer
mogelijkheden te geven om arbeid te verrichten?In de algemene maatregel van bestuur wordt voorgesteld om het aantal weken
dat asielzoekers mogen werken, te verruimen van 12 weken per jaar naar 12
weken per 39 weken. Hoewel wij blij zijn met deze relatieve verruiming, blijven
wij het erg mager vinden. Kortgeleden heeft ook de Stichting van de arbeid
zich gebogen over de verruiming van de mogelijkheden voor asielzoekers om
te werken. De stichting koos voor een periode van 25 weken per 39 weken. Het
kabinet heeft dit advies niet opgevolgd en ik wil graag een toelichting op
dit besluit. De regering kiest voor de meest minimale uitbreiding en wil met
alle macht voorkomen dat asielzoekers WW-rechten kunnen opbouwen. Nu komt
een werknemer in het algemeen pas in aanmerking voor WW als hij ten minste
26 weken heeft gewerkt. Maar omdat door middel van het besluit verlaagde wekeneis
Werkloosheidswet er voor werknemers die bepaalde werkzaamheden verrichten,
lagere referte-eisen worden gesteld en omdat de laagste eis 13 weken per 39
weken is, komt het kabinet uit op 12 weken. Voor hoeveel werknemers geldt
dit eigenlijk? Immers, als het maar om een beperkt aantal sectoren gaat, zou
toch minimaal voor de uitgebreidere regeling van 25 weken kunnen worden gekozen,
zoals de Stichting van de arbeid heeft gedaan. Waarom zouden asielzoekers
eigenlijk niet onbeperkt mogen werken en WW-rechten mogen opbouwen? Een werknemer
bouwt toch immers ook alle andere socialezekerheidsrechten op, zoals WAO en
volksverzekeringen. Wat gebeurt er eigenlijk met die rechten bij asielzoekers?
Bestaat het gevaar niet dat een asielzoeker door beperkte inzetbaarheid en
geringe opbouw van rechten een speelbal voor de werkgever kan worden?De heer Dittrich (D66):Mevrouw Halsema wil dat asielzoekers onbeperkt kunnen werken. Vindt de
fractie van GroenLinks niet dat er in elk geval een periode van zes maanden
moet zijn, waarin de asielzoeker zich op de procedure kan richten en op zijn
acclimatisering in Nederland? Of vindt GroenLinks dat asielzoekers meteen
vanaf de eerste dag al moeten kunnen werken?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik kom zo aan de periode van zes maanden, die ik niet rechtvaardig vind.
Een asielzoeker moet ook volgens mij in de gelegenheid zijn om zich te concentreren
op de procedure, dus ik zou geen voorstander zijn van een werkplicht. Wij
hebben het nu echter over de uitbreiding van réchten, dus over wezenlijk
iets anders, en dan ben ik niet op voorhand overtuigd van de juistheid van
de beperkingen die nu alsnog worden aangebracht.Een belangrijke reden om de termijn van 12 weken niet verder te willen
uitbreiden is verder de angst dat aan arbeidsrechten verblijfsrecht zou kunnen
worden ontleend. Ik vraag mij af waar die stelling op gebaseerd is. De treurige
geschiedenis van de witte illegalen leert ons nu juist het omgekeerde. Noch
aan het verrichten van arbeid, noch aan de opbouw van rechten zelf hebben
zij enige zekerheid kunnen ontlenen. Als al een relatie gelegd zou kunnen
worden tussen arbeidsrechten en verblijfsrecht, kan die relatief eenvoudig
door de opname van een wettelijke bepaling worden doorgeknipt. Wij zijn dan
ook blij met de relatieve verruiming, maar teleurgesteld over de beperkingen
die opnieuw zijn aangebracht. Vooralsnog zouden wij zeggen: laat mensen onbeperkt
of in ieder geval 26 weken werken.Ik kom nu op de zes maanden: pas na zes maanden opvang mogen asielzoekers
beginnen. Wij vinden dit een onnodige en onredelijke beperking en de argumentatie
vinden wij niet overtuigend. In de 48-uursperiode die elke asielzoeker na
binnenkomst doorloopt, wordt namelijk vastgesteld of het asielverzoek grond
heeft. Mensen die met het enkele motief om hier werk te verrichten naar Nederland
komen, worden eruit gelicht en hun asielverzoek wordt kennelijk ongegrond
verklaard. Asielzoekers wiens verzoek grondiger bestudering verdient en van
wie wordt aangenomen dat er grond kan zijn, gaan daarna naar de centrale opvang.
Het lijkt ons logisch om hen bij binnenkomst in die opvang, dus nadat zij
de eerste toets hebben doorstaan en de flinterdunne asielverzoeken eruit gelicht
zijn, de mogelijkheid te geven om te werken. Nog eens zes maanden wachten
getuigt volgens ons van weinig vertrouwen in de werking van de 48-uursprocedure.De heer Dittrich (D66):Ik vind het opmerkelijk dat de fractie van GroenLinks voorbijgaat aan
het welzijn van de asielzoeker. Mensen hebben een vreselijke reis achter de
rug, hebben allerlei belemmeringen bij het ontvluchten van hun land weten
te ontkomen, komen in het aanmeldcentrum waar zij in de eerste 48 uur hun
verhaal moeten vertellen, en mogen vervolgens door, de opvang
in. Dan wilt u zeggen dat ze meteen moeten kunnen gaan werken? Je krijgt dan
werkgevers die gaan werven. Laat die mensen toch eerst een beetje tot zichzelf
komen en zich richten op de procedure; dat is in hun eigen belang. Waarom
gaat u daaraan voorbij?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar waar u zelf voorstander van uitbreiding bent, is het wel grappig
dat u het welzijn van asielzoekers gelijkstelt aan niet-werken. U gaat er
steeds aan voorbij dat niet wordt gesteld dat asielzoekers móéten
werken; de stelling is dat asielzoekers mógen werken. Er wordt hen
dus geen verplichting opgelegd. U wilt die zes maanden niet-werken toch niet
verdedigen vanuit het welzijn van asielzoekers? In uw eerste termijn heb ik
daar niets over gehoord. Toen hebt u alleen maar gesproken over aanzuigende
werking en over misbruik van de procedure. Dat waren heel andere argumenten
die helemaal niet in het verlengde van het welzijn van de asielzoeker lagen.
De algemene onderliggende redenering is dat het juist het welzijn van asielzoekers
dient om te kunnen werken – dus niet om te móéten werken –
en daarom vind ik de beperking van de eerste zes maanden geen grond hebben.Met die termijn van zes maanden doet zich trouwens iets wonderlijks voor,
althans als het huidige wetsvoorstel Vreemdelingenwet 2000 ook wet wordt.
De regering wil namelijk de periode waarin de eerste beslissing door de IND
wordt genomen, nog maar maximaal zes maanden laten duren. Dit betekent dat
alleen de asielzoekers die na een eerste negatieve beslissing in beroep gaan,
het recht krijgen om te werken. Tegelijkertijd stelt de regering in de stukken
dat voorafgaand aan het verlenen van een tewerkstellingsvergunning navraag
wordt gedaan bij de IND en de vreemdelingendienst naar de status van het verblijf
van de asielzoeker. Wat bedoelt de regering hier eigenlijk mee? Kan dit betekenen
dat een asielzoeker die een negatieve beslissing heeft gehad, het recht wordt
ontzegd om te gaan werken? Als dat het geval zou zijn, zou de groep die nog
wel in aanmerking komt om te werken piepklein worden.De heer Dittrich (D66):Maakt mevrouw Halsema niet een denkfout? Degenen die binnen zes maanden
wel een vergunning voor bepaalde tijd krijgen, hebben volgens deze regeling
gewoon recht – geen plicht, maar recht – om te werken. Mevrouw
Halsema kan hier toch niet samen met de heer Kamp volhouden dat alleen mensen
over wie een negatieve beslissing is genomen, na zes maanden het recht krijgen
om te werken en de anderen niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Nu is de vraag wie hier een denkfout maakt, want de heer Dittrich gooit
statushouders en asielzoekers op één hoop. Ik spreek hier nu
over de regeling die wordt getroffen voor asielzoekers. Ik kom straks op de
regeling die wordt getroffen voor tijdelijke statushouders. Vanzelfsprekend
gelden daar andere regels voor. Die mensen zijn ook toegelaten. Het is echter
interessant dat, door die beperking van zes maanden, iemand pas het recht
krijgt om te werken nadat een negatieve eerste beslissing is gevallen. Pas
als iemand in beroep gaat tegen een negatieve beslissing, krijgt hij het recht
om te werken. Ik vind dat, ook vanuit een oogpunt van systematiek, een beetje
gek.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik luister geboeid naar het betoog van mevrouw Halsema. Het
is toch een beetje merkwaardig. Zij zegt dat asielzoekers eigenlijk volledig
de mogelijkheid moeten krijgen om zonder beperkingen te werken, maar dat zij
daar wel vrijwillig voor moeten kunnen kiezen. Dan is er toch sprake van ongelijke
behandeling? Voor werklozen in Nederland die een uitkering genieten, bestaat
een sollicitatieplicht, maar met betrekking tot asielzoekers zegt zij dat
werken vrijwillig moet zijn. Ik vind dat in die redenering met twee maten
gemeten wordt.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik introduceer hiermee niets nieuws in het wetsvoorstel. Ik heb mevrouw
Verburg ook niet horen pleiten voor een arbeidsplicht voor asielzoekers. Zij
had dat dan in haar eigen termijn moeten doen. Ik verschuif alleen maar de
termijn. Ik vind dat die verruimd moet worden. Het gaat in alle gevallen,
zowel in de voorstellen van de regering als in de door mij gewenste verruiming,
om het vrijwillig verrichten van arbeid en niet om een arbeidsplicht. Het
verwijt van mevrouw Verburg aan mij houdt überhaupt geen stand.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik probeer de lijn van mevrouw Halsema's betoog te volgen.
Het is niet mijn lijn, maar dat weet zij. Als zij zegt dat er een mogelijkheid
moet zijn om aan betaalde arbeid deel te nemen en om rechten op te bouwen
in het kader van de sociale zekerheid, hoort daar ook iets bij. Als iemand
in staat is om betaalde arbeid te verrichten, moet hetzelfde gelden als voor
autochtoon langdurig werklozen in Nederland. Daarbij hoort een sollicitatieplicht.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat is misschien een vraag die u aan de regering zou moeten stellen en
niet specifiek aan mij, want die vraag geldt voor alle voorstellen. Wij willen
een verruiming van de mogelijkheden om te werken, maar hoe je het ook wendt
of keert, zij bouwen wel degelijk een deel van de rechten op, maar zij bouwen
geen WW-rechten op. Ik vind het eerlijk gezegd enigszins krom dat je het ene
recht wel mag opbouwen en het andere niet.Wat is de achterliggende reden om asielzoekers te laten werken? Dat is
om de kwaliteit van hun bestaan te verbeteren. Ik denk dat zij niet alleen
zes maanden niet mogen werken. Als zij pech hebben, mogen zij volgens mijn
berekening in totaal zelfs tweeënhalf jaar niet werken. Als hét
argument om hen te laten werken, is de verbetering van de kwaliteit van hun
bestaan, dan zijn zulke uitermate arbitraire beperkingen niet echt gerechtvaardigd.
Het ontbreken van de sollicitatieplicht geldt voor de hele groep en ook voor
de voorstellen gedaan door het kabinet.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik krijg een heel uitgebreid antwoord, maar dat slaat niet
op mijn vraag. Ik zeg het nog één keer. Als mevrouw Halsema
pleit voor uitbreiding en voor het weghalen van beperkingen, maar daaraan
absolute vrijwilligheid verbindt, dan meet zij volgens mij met twee maten.
In dit land staan tegenover rechten altijd ook plichten. Tegenover rechten
van langdurig werklozen in het kader van de sociale zekerheid, staat de verplichting
te proberen arbeid te verwerven.Mevrouw Halsema (GroenLinks):U stelt nu dezelfde vraag en ik heb daar al een antwoord
op gegeven. Misschien hebt u het niet goed begrepen. Ik wijs u er nog wel
op dat ik de vrijwilligheid niet introduceer, maar dat dat is gegarandeerd
bij wet. Er is geen arbeidsplicht voor asielzoekers.Voorzitter! Als het wetsvoorstel wet wordt, mag een asielzoeker pas na
een negatieve beslissing gaan werken. Tegelijkertijd stelt de regering dat
navraag wordt gedaan bij de IND en de vreemdelingendienst omtrent de status
van het verblijf. Kan dit inhouden dat een asielzoeker die een negatieve beslissing
heeft gehad, het recht wordt ontzegd om te gaan werken? Dan wordt de groep
die nog wel in aanmerking komt voor het verrichten van arbeid wel erg klein.
Voor mij is ook onduidelijk hoe het zit met de huidige en toekomstige UVV'ers
en de mensen die in de toekomt in een besluit- of vertrekmoratorium terechtkomen.
Mag iemand met de UVV-status of een asielzoeker, die in een besluitmoratorium
terecht komt, gaan werken? Als dat niet het geval is, moet iemand straks anderhalf
jaar wachten totdat hij mag gaan werken. En hoe zit dat aan het einde van
de keten? Mag iemand die uitgeprocedeerd is maar wiens land van herkomst niet
veilig is zodat hij in een vertrekmoratorium terechtkomt, gaan werken? En
wat als iemand in een vertrekmoratorium heeft gezeten, daarna in een besluitmoratorium
terechtkomt om vervolgens weer in de procedure te worden opgenomen? Mag zo
iemand tweeënhalf jaar niet werken? Dat soort situaties gaat zich ongetwijfeld
voordoen. Landen blijven immers over het algemeen over een langere periode
onveilig. De situatie kan zich voordoen dat een uitgeprocedeerd iemand een
jaar moet wachten, vervolgens opnieuw moet gaan wachten voordat hij opnieuw
in procedure mag en ten slotte weer in de procedure terechtkomt. Dat houdt
in dat hij ruim tweeënhalf jaar niet mag werken.In de toekomst krijgen asielzoekers en houders van een vergunning, die
al dan niet voorlopig is, altijd niet verlengbare tewerkstellingsvergunningen.
Ik vind het "al dan niet voorlopig" een nogal schimmige omschrijving. Mij
is onduidelijk voor hoe lang deze vergunningen worden afgegeven. Kunnen houders
van een tijdelijke status duurzame werkverbanden aangaan voor een periode
van bijvoorbeeld drie jaar, of zijn zij gedwongen om gedurende die periode
van werkgever te veranderen? De vraag is ook waarom nu ongelijkheid wordt
geschapen tussen de mensen met een voorwaardelijke vergunning tot verblijf
in het eerste en tweede jaar en mensen met een andere status. VVTV'ers mogen
maar 12 weken in 39 weken gaan werken en worden dus behandeld als asielzoekers
in procedure. Waarom wordt niet vooruitgelopen op de nieuwe wet op grond waarvan
de VVTV'ers als statushouders nieuwe stijl wel degelijk onbeperkt mogen gaan
werken? De niet verlengbare tewerkstellingsvergunningen hebben tot doel het
recht op werken tegelijkertijd te laten vervallen met het recht op verblijf.
Voor veel asielzoekers start echter als het recht op verblijf vervalt opnieuw
een procedure. Waarom zouden zij dan niet mogen doorwerken? Of moeten zij
eerst weer in de opvang worden opgenomen waarna zij zes maanden of, als zij
pech hebben, tweeënhalf jaar moeten wachten om vervolgens een tewerkstellingsvergunning
te moeten aanvragen? Hoe stelt de minister zich dat eigenlijk voor? Zijn er
overigens ook reguliere vreemdelingen die te maken krijgen met niet verlengbare
tewerkstellingsvergunningen?Voorzitter! Wij begrijpen het streven van de regering om illegale arbeid
onaantrekkelijker te maken voor werkgevers. De regering kiest ervoor om in
de wet op te nemen dat een tewerkstellingsvergunning wordt geweigerd als deze
volgt op de constatering van illegale arbeid waardoor het OM vaker tot vervolging
zal overgaan. De behoefte aan vervolging onderschrijven wij. De constatering
van de regering echter dat een werkgever die illegaal arbeid heeft laten verrichten,
niet beloond dient te worden met een tewerkstellingsvergunning, heeft een
donkere keerzijde. De werknemer die hij in dienst had, blijft hiermee aangewezen
op illegale arbeid. De werkgever die de tewerkstellingsvergunning is geweigerd
en zijn boete vervolgens heeft betaald, lijkt daarmee gemakkelijker te worden
verleid tot het in dienst nemen van illegalen. De opname van een wettelijk
voorschrift kan met andere woorden ook het onvoorziene gevolg hebben van het
intact laten van de carrousel van illegale arbeid. Zou de regering daarop
eens willen reageren?Van werkgevers gaat verwacht worden dat zij bijdragen aan de scholing
van prioriteitgenietend aanbod, een ambitie die wij ondersteunen. In de nota
naar aanleiding van het verslag wordt gesteld dat dit nu al in enkel geval
plaatsvindt, maar niet erg vaak. Dat biedt niet zoveel hoop voor de toekomst.
Wat zal opname in de wet van deze bijdrage van werkgevers concreet veranderen?
Op welke wijze kan een werkgever gedwongen worden om voor die scholing in
de toekomst te gaan zorgen? Wordt van hem verwacht dat zij in de toekomst
gaan bijdragen? De tewerkstellingsvergunning is dan naar mijn idee al verleend.
Dat lijkt werkgevers toch niet echt een prikkel te geven! Is het mogelijk
om van de werkgever te eisen dat hij juist uitkeringsgerechtigden en mensen
met weinig kansen op de arbeidsmarkt gaat ondersteunen in scholing en in dienst
gaat nemen?Nog een opmerking over de leeftijdsgrens van 45 jaar. De heer Dittrich
heeft al enkele opmerkingen gemaakt over de strijdigheid met het verbod op
leeftijdsdiscriminatie. Gemakshalve sluit ik mij daarbij aan.De regering stelt dat voor vreemdelingen ouder dan 45 jaar geldt dat zij
bij verlies van arbeid moeilijk aan het werk zullen komen en daardoor blijvend
ten laste van het socialezekerheidsstelsel komen. Beide argumenten lijken
mij eerlijk gezegd onjuist. Werkloosheid staat haaks op de huidige arbeidsmarktkrapte
maar belangrijker is dat oudere vreemdelingen waarschijnlijk niet blijvend
ten laste kosten van het socialezekerheidsstelsel. Dat geldt dan niet voor
de werknemersverzekeringen. Voor de volksverzekeringen wordt men gekort voor
de jaren dat men niet in Nederland heeft verbleven. Als de minister nog eens
na zou willen denken over die leeftijdsgrens van 45 jaar, zou hij dan ook
deze argumenten erbij willen betrekken?De heer Kamp (VVD):Voorzitter! Heeft mevrouw Halsema al eens gehoord van de bijstandswet?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ja, daar heb ik van gehoord, mijnheer Kamp!De heer Kamp (VVD):Als men op een gegeven moment geen inkomen meer heeft en men doet een
beroep op die bijstandswet, dan komt men toch ten laste van
het collectief?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dat klopt, maar dan nog blijft mijn relativering staan, lijkt mij!De tewerkstellingsvergunning moet eigenlijk binnen vijf weken worden afgegeven.
De afgelopen jaren is dat met een toenemend aantal vergunningen niet gehaald.
Inmiddels is er een uitbreiding geweest met een aantal FTE's. Is dat wel voldoende
voor het toenemend aantal vergunningen dat moet worden afgegeven als de nieuwe
Vreemdelingenwet wordt aangenomen? Bestaat niet de kans dat die vijf weken
opnieuw gaan oplopen? Graag zou ik van de minister willen weten hoever in
het verleden die vijf weken zijn opgelopen.Er wordt op dit moment een onderzoek verricht naar de positie van vluchtelingen
in Nederland. Door wie wordt dat onderzoek verricht en wanneer kan de Kamer
dat tegemoetzien?De vergadering wordt van 19.10 uur tot 20.40 uur geschorst.Minister Vermeend:Mevrouw de voorzitter! Ik bedank de leden voor hun inbreng. Er zijn, bijvoorbeeld
over de tewerkstellingsvergunningen, een groot aantal technische en feitelijke
vragen gesteld. Met het oog op de tijd zullen de schriftelijke antwoorden
op die vragen tijdens mijn inbreng worden uitgedeeld. Ik zal mij nu beperken
tot een aantal grotere thema's.Het is mij opgevallen dat de doelstelling van het wetsvoorstel door de
woordvoerders over het algemeen positief wordt bejegend en dat er vrij veel
aandacht is besteed aan de algemene maatregel van bestuur. Ik heb de tijd
op mijn horloge bijgehouden en volgens mij is zelf het grootste deel van de
eerste termijn besteed aan discussies over de AMvB die in conceptvorm aan
de Kamer is toegestuurd. De wet biedt de basis voor deze AMvB en ik heb er
dan ook alle begrip voor dat hierover uitgebreid is gediscussieerd. Uit die
discussies bleek dat sommige woordvoerders de AMvB onwenselijk vonden, maar
dat anderen hem wenselijk vonden of niet ver genoeg vonden gaan.De heer Kamp heeft een zestal bedenkingen geformuleerd tegen de AMvB,
waarbij andere leden op hun beurt kanttekeningen hebben geplaatst. Met het
oog daarop is het misschien goed dat ik nog eens inga op de achtergrond van
de AMvB. Deze achtergrond is de wens te komen tot een kwaliteitsverbetering –
dit is overigens helder geformuleerd in het verslag – en heeft niets
te maken met de problemen op de arbeidsmarkt. Overigens is door de Kamer niet
opgemerkt – ik zeg dat met nadruk tegen mevrouw Halsema – dat
de Stichting van de arbeid een verdeeld advies heeft uitgebracht. Een deel
van de stichting vond dat het kabinet met die 12 weken erg ver ging, maar
nog net binnen aanvaardbare grenzen bleef. Daarentegen vond bijvoorbeeld het
MKB dat het kabinet verder had moeten gaan. Het MKB liet zich daarbij vooral
leiden door de problemen op de arbeidsmarkt. Daarmee gaat het MKB voorbij
aan de bedoeling van de wet, want die staat los van de arbeidsmarktproblematiek.
Het gaat om een sociale maatregel die de kwaliteit van het bestaan van de
asielzoekers moet verbeteren. De idee is dat het met het oog op hun mogelijke
toekomstige verblijf in Nederland goed is dat asielzoekers in ieder geval
iets kunnen doen. Verder kunnen asielzoekers op deze manier straks voor een
deel hun eigen kost verdienen.De heer Kamp wijst op de aanzuigende werking van de wet. Daar kunnen een
aantal argumenten tegenin worden gebracht. Zo zijn de eerste zes maanden een
drempel. Die drempel wordt nog verhoogd door het feit dat de asielzoekers
een deel van hun inkomen moeten inleveren. Ik heb dat zelf gezien bij de asielzoekers
die werken in de aspergeteelt. Er kunnen vraagtekens worden gezet bij de aanzuigende
werking en de mate waarin zich dat zal voordoen. Als je onbeperkt alles toelaat –
de suggestie van mevrouw Halsema – loop je het gevaar van een sterk
aanzuigende werking. Je kunt dan gelegitimeerd in Nederland werken.Mevrouw Halsema (GroenLinks):De minister gaat eraan voorbij dat degenen die mogen werken, al getoetst
zijn, namelijk in de 48-uursprocedure. Of heeft hij daarin weinig vertrouwen?Minister Vermeend:Ik heb in alles wat het kabinet voorstelt vertrouwen. Als je na de toetsing
onbeperkt kunt werken, kan ik mij wel iets voorstellen bij die aanzuigende
werking.Mevrouw Verburg heeft terzake van de algemene maatregel van bestuur nog
een ander argument naar voren gebracht. Als je kijkt naar de doelstelling
van de wettelijke regeling, zou je uitsluitend moeten toetsen aan het prio-aanbod.
Ik vat het kort samen. Er zit wel wat in. Eerst kijken naar de problematiek
op de Nederlandse arbeidsmarkt. Wie biedt zich nog aan? Ik denk aan de langdurig
werklozen en mensen in de bakken. Het is ook de achtergrond van de tewerkstellingsvergunning.
Ik ben het eens met mevrouw Verburg, dat het hier niet gebeurt. Dat heeft
een achtergrond. Waarom maken wij hierop een inbreuk? Dat komt vanwege de
sociale achtergrond, de verbetering van de bestaansvoorwaarden, kwaliteitsverbetering.
Het is een afweging geweest tussen de doelstelling van de wet en de wenselijkheid
om te komen tot kwaliteitsverbetering.Voorzitter! Ik ben globaal ingegaan op de algemene maatregel van bestuur
en de bezwaren die eraan kleven. De heer Kamp heeft er recht op dat ik al
die zes bedenkingen van hem naloop. Ik zou een procedurevoorstel willen doen.
De algemene maatregel van bestuur ligt in concept voor. Wij behandelen hier
formeel de wet. Ik stel voor in een aparte procedure, een apart overleg, de
algemene maatregel van bestuur te behandelen, met al zijn voors en tegens.De voorzitter:Als de commissie hiermee instemt, kan de algemene maatregel van bestuur
worden geagendeerd voor de procedurevergadering van de vaste commissie voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid.De heer Dittrich (D66):Wat mij verbaast, is dat in de stukken zelf staat dat voor de plenaire
behandeling de algemene maatregel van bestuur naar de Kamer wordt gestuurd,
zodat die plenair tezamen met het wetsvoorstel besproken kan worden. De minister
zegt nu dat het beter apart kan worden besproken. Ik begrijp dat niet goed,
behalve dat het heel pragmatisch is. Ik hoor graag een echte reden.Minister Vermeend:Voorzitter! Ik begrijp het bezwaar van de heer Dittrich. Ik wijs er wel
op dat de AMvB pas een dag geleden naar de Kamer is gestuurd. Ik kan mij voorstellen
dat de fracties daarover intern nog van gedachten willen wisselen. Bovendien
merk ik op dat het gaat om een concept-AMvB en dat het niet ongebruikelijk
is dat zo'n concept eerst in de commissie aan de orde komt. Uit puur pragmatische
overwegingen stel ik dit voor.De heer Santi (PvdA):Ik heb het stuk ook als concept gelezen. Bij het voorstel om het wetsvoorstel
plenair te behandelen, was al aangegeven dat de AMvB in concept ons zou worden
toegezonden. De wet is een kader waarin een en ander aangegeven wordt en de
invulling kan op andere momenten behandeld worden. Ik kan mij in deze procedure
dan ook wel vinden. Ik heb nog wel een vraag. Is, juist omdat dit hoort bij
de wet, geen nota van wijziging noodzakelijk in het kader van een voorhangprocedure?Minister Vermeend:Ik stel voor om de zaak in de commissie te behandelen. Dat betreft een
procedure waarin de Kamer al haar rechten behoudt. De AMvB kan niet eerder
in werking treden dan nadat de Kamer uitvoerig van gedachten heeft gewisseld
over die AMvB.De voorzitter:Ik handhaaf mijn voorstel. De commissie kan zelf bekijken of er behoefte
is aan een nadere behandeling.Minister Vermeend:Voorzitter! Er zijn door de heer Kamp een aantal vragen gesteld die te
maken hebben met het onderscheid tussen de weigeringsgronden die in de wet
staan. Ik ben hem dankbaar voor zijn positieve bejegening van een aantal onderdelen
van de wet zelf. Hij vroeg onder meer: hoe wordt de facultatieve weigeringsgrond
toegepast door de Arbvo. Meer in het algemeen hebben alle woordvoerders gesproken
over de stijging. Ik ben het eens met het pleidooi voor het betrachten van
terughoudendheid. Wij moeten alle maatregelen uit de kast halen om mensen
die zich nu buiten het arbeidsproces bevinden te begeleiden naar de arbeidsmarkt.
Van mij mag men een terughoudende opstelling in alle opzichten verwachten,
dus ook ten opzichte van de werkgevers. Ik heb dit al eerder opgemerkt in
antwoord op Kamervragen. Ik zal uitdragen, ook in de richting van de Arbvo,
dat wij de regeling buitengewoon stringent zullen toepassen. Zolang er nog
sprake is van een relatief groot aanbod van mensen die aan de slag moeten
komen, vind ik dat wij een terughoudend beleid op dit punt moeten voeren.
Wij moeten ook komen tot een stringente toepassing als het gaat om alle verplichtingen
van de werkgever. Ik denk aan vacatures melden, voldoende aan werving doen
en voldoende inspanningen plegen.Dan nog is de vraag: waarom is er op dit moment sprake van een stijging?
Deze doet zich vooral voor in de ICT-sector. Wij hebben gezegd dat wij ook
in dit kader met aanscherpingen komen en dat wij voorwaarden zullen stellen.
Scholing bijvoorbeeld moet aan een aantal voorwaarden voldoen en dat moet
getoetst worden. Ook in dit opzicht ben ik dus bereid een stringent beleid
te voeren. Het mag niet gebeuren dat men zegt: ik bel even met de Arbvo en
wij laten weer wat mensen invliegen. Dat is absoluut niet mijn bedoeling.
De werkgever moet duidelijk worden gewezen op zijn verantwoordelijkheid. Het
is al te gemakkelijk wanneer men, geconfronteerd met een knelpunt, even een
vergunning haalt. Men moet zich realiseren dat men inspanningen heeft te doen,
vooraf, alvorens men kan aankloppen. Ik heb dit al eerder kenbaar gemaakt.Mevrouw Verburg (CDA):Ik ben het met u eens, maar hoe denkt u over de huidige praktijk waarop
de heer Dittrich heeft gewezen? Bijvoorbeeld voor ICT-medewerkers geldt dat
men een en ander niet meer vooraf behoeft te melden bij het arbeidsbureau;
men kan rechtstreeks een tewerkstellingsvergunning aanvragen. Betekenen uw
woorden dat toch weer, vanaf nu, melding bij het arbeidsbureau moet plaatsvinden?Minister Vermeend:Wij weten dat op dit moment het prio-aanbod er voor die sector gewoon
niet is. Wij moeten ook realistisch naar de markt kijken. Ik ben in mijn vorige
functie samen met minister Zalm bij Philips op werkbezoek geweest en ook daarbij
bleek dat er gewoon niet voldoende aanbod is. Dat geldt overigens ook voor
Duitsland. Welnu, in zo'n situatie moet men zich tegenover de werkgevers redelijk
opstellen en mag men niet allerlei barrières opwerpen. Als het er niet
is, is het er niet. Meer in het algemeen geldt dat wij heel stringent moeten
zijn. Er moet maar meer worden geschoold; er moeten meer inspanningen worden
geleverd; het moet niet al te gemakkelijk worden gemaakt; de mensen moeten
aan de slag.De heer Kamp heeft een vraag gesteld over de weigeringsgronden. De cijfers
van de arbeidsvoorziening geven het volgende aan: 10% van de weigeringen op
basis van de facultatieve weigeringsgrond heeft te maken met arbeidsvoorwaarden,
wervingsinspanning van de werkgever en leeftijd. De grote klap, 90%, wordt
geweigerd op basis van dwingende gronden, het prio-aanbod, verblijf en minimumloon.
Met andere woorden: er wordt wel degelijk heel stringent opgetreden. De stijging
heeft dan ook te maken met die gedeelten van de arbeidsmarkt waarvan gewoon
feitelijk moet worden vastgesteld dat er geen sprake is van prio-aanbod.De heer Dittrich heeft gevraagd om een onderzoek naar mogelijkheden om
de regeling te beperken tot asielzoekers die volledig gedocumenteerd naar
Nederland komen. Alleen zij zouden in aanmerking moeten komen voor het gestelde
in de AMvB. Ik wil dit punt graag betrekken bij de discussie over de AMvB,
maar ik wijs erop dat een ruime meerderheid, 80%, van de asielzoekers ongedocumenteerd
het land binnenkomt. Als deze lijn zou worden aangehouden, zou de regeling
dus niet zoveel meer voorstellen. Bovendien rijst de vraag hoe zo'n onderzoek
zou moeten worden uitgevoerd. Graag verneem ik van de heer Dittrich op wat
voor onderzoek hij doelt, zodat ik mij daarop kan voorbereiden met het oog
op de discussie over de AMvB en hierover overleg kan voeren met mijn collega
van Justitie.De heer Dittrich (D66):Hoeveel vertrouwen u en ik ook hebben in het aanmeldcentrum en de 48-uursprocedure,
wegens gebrek aan tolken en andere taaldeskundigen worden ongedocumenteerde
mensen daar vaak niet afgewezen, ook al hebben ze maar een flinterdun verhaal.
Ze gaan dan door in de gewone procedure en vervolgens zouden
ze, als gevolg van de voorstellen van de regering, kunnen gaan werken. Ik
kan mij heel goed voorstellen dat in het onderzoek waarom ik vraag, wordt
bekeken hoe een soort scheiding wordt aangebracht tussen ongedocumenteerden
die echt een goed verhaal hebben waarom zij geen documenten hebben en anderen.
De werkvergunning kan daaraan worden gekoppeld. Ik kan mij voorstellen dat
u dit graag bespreekt met de staatssecretaris van Justitie, omdat dit heel
erg op het terrein van Justitie ligt. Ik hoop hiermee een zekere richting
te hebben aangegeven.Minister Vermeend:Ik neem het mee naar het gesprek met de staatssecretaris van Justitie.
Ik heb wel aangegeven dat bij een strikte toepassing de maatregel niet veel
meer voorstelt, omdat het grootste deel er dan buiten valt. De opvatting van
de heer Dittrich kan wat mij betreft betrokken worden bij de gedachtewisseling
rondom de AMvB.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar kom je goed mee weg, Boris!Minister Vermeend:Ik weet niet of hij er goed mee weg komt, maar het komt terug.Verschillende leden spraken over de leeftijdsdiscriminatie door de grens
van 45 jaar. Mij is gevraagd de voors en tegens nog eens op een rijtje te
zetten, gelet op het risico van discriminatie in dezen. Ik heb goed naar de
Kamer geluisterd. Ik ben bereid het nog eens op een rijtje te zetten.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Wat betekent dat?Minister Vermeend:Ik zie voldoende aanleiding om eens naar de juridische complicaties te
kijken. Is er sprake van leeftijdsdiscriminatie? Is er juridisch strijd? Dat
is een interessant punt.De heer Dittrich (D66):Het is inderdaad een interessant punt, dat de vraag oproept waarom de
regering niet eerder in de stukken daarop is ingegaan. De argumentatie van
de regering in de stukken klopt niet. Daarom spelen verschillende woordvoerders
erop in. Ik ben blij met de toezegging, maar het had eerder in de stukken
zelf, in de nota naar aanleiding van het verslag, moeten staan.Minister Vermeend:Ik ben ook Kamerlid geweest. Het aardige van een gedachtewisseling met
de Kamer, ook na het wisselen van stukken, is dat er een minister zit te luisteren.
Die wil de argumenten wel even wegen. Dat vind ik het mooie van een behandeling
in de Kamer. Als ik dan vind dat er wat zit in de argumenten van de Kamer,
zet ik die liever zelf op een rijtje dan dat ik vasthoud aan hetgeen eerder
is neergezet. Het is een kwestie van afwegen.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Is er enig idee wanneer dat rijtje de Kamer bereikt?Minister Vermeend:Zo spoedig mogelijk. Ik vind leeftijdsdiscriminatie een serieus punt.
Het leeft breed in het kabinet en de Kamer. Wij zijn bezig om leeftijdsdiscriminatie
uit te bannen.De heer Dittrich vroeg, naar aanleiding van het antwoord van mijn voorganger,
of er een arbeidsplicht voor asielzoekers is. Dat antwoord is hier eigenlijk
niet aan de orde. Wij praten niet over een arbeidsplicht voor asielzoekers.
Wij praten in het kader van de regeling voor tewerkstellingsvergunningen over
een sociale maatregel buiten de arbeidsmarkt om. Het gaat niet over het arbeidsmarktbeleid,
maar om verbetering van de kwaliteit van het verblijf van de asielzoekers.
Tegen die achtergrond verdedig ik deze maatregel hier ook.De heer Dittrich (D66):Ik heb nog specifiek gevraagd of u wilt reageren op de uitspraken van
minister De Vries, uw voorganger, over arbeidsplicht en werken voor de kost
door asielzoekers. Nu legt u terecht uit dat het wetsvoorstel niet over de
arbeidsmarkt gaat, maar hoe waardeert u die uitspraken van uw voorganger?Minister Vermeend:Ik weet niet in welke context mijn voorganger dat heeft gezegd. Ik acht
hem zeer hoog, dus ongetwijfeld zal hij passende uitspraken gedaan hebben.
Mijn voorganger heeft dit wetsvoorstel ook ingediend tegen de duidelijke achtergrond
van een sociale maatregel. In de stukken staat bovendien uitdrukkelijk dat
dit een kwaliteitsverbetering betekent voor asielzoekers. Het gaat dus niet
om het wegwerken van de knelpunten op de arbeidsmarkt. Het bedrijfsleven kan
wel die indruk gewekt hebben, maar dat is niet mijn benadering en evenmin
van de indiener van het wetsvoorstel.Voorzitter! De heer Dittrich heeft gevraagd of wij willen kijken naar
het arbeidsaanbod in de toekomstige lidstaten in Midden-Europa in plaats van
bijvoorbeeld in Zuid-Afrika. Ik heb al gezegd dat de hoofdregel is dat de
arbeidsvoorziening (Arbvo) aan het prio-aanbod toetst. Daarbij wordt natuurlijk
ook gebruik gemaakt van het netwerk van de EU-landen. Als er onderscheid wordt
gemaakt tussen de verschillende niet-EU-landen moet de arbeidsvoorziening
tegelijk ook het aanbod van een aantal landen in Midden-Europa bezien. Mede
vanwege het beperkte netwerk zie ik niet in dat de Arbvo dat kan doen, omdat
die dienst daartoe niet over voldoende mogelijkheden beschikt. Die dienst
is niet ingericht om een deskundigheid te ontwikkelen terzake van eventueel
toekomstige lidstaten. Natuurlijk wil ik best over de suggestie van de heer
Dittrich nadenken, want als het ervan komt, moet het toch een keer gebeuren,
maar, nogmaals, ik denk niet dat de Arbvo dat nu kan. Ik wil dan ook niet
meer verwachtingen wekken dan de Arbvo kan waarmaken.De heer Van der Staaij heeft een amendement ingediend dat, huiselijk vertaald,
ertoe strekt om oneigenlijk gebruik c.q. een vrije toegang tot de arbeidsmarkt
te voorkomen. Overigens is dit amendement moeilijk te doorgronden, vooral
wat het ene jaar betreft. Ik wil dit amendement dan ook eerst zorgvuldig bekijken,
maar mijn voorlopige reactie is dat er wat in zit. Ik zal daartoe met de Arbvo
de consequenties zorgvuldig op een rijtje zetten en daarover kan ik de Kamer
morgen of overmorgen schriftelijk informeren. Ik sta dus vooralsnog redelijk
positief tegenover een dergelijke benadering. Het zou al te gemakkelijk zijn
om het amendement af te wijzen en dat doe ik ook niet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Eerlijk gezegd, verbaast mij dit wel een beetje. De minister heeft namelijk
in de nota naar aanleiding van het verslag gezegd dat aanscher pingen
van de wet er vooral toe dienden om malafide werkgevers tegen te gaan en dat
hij absoluut niet de bedoeling had om daarmee ook het verlengen van werk door
werknemers tegen te houden. Hij heeft de schriftelijke inbreng van de SGP
terzake uitermate overtuigend bestreden.Minister Vermeend:Mijn gedachtevorming komt vervolgens echter niet stil te liggen. Nadat
dit punt bij ons was binnengekomen, hebben wij informatie ingewonnen. Vanuit
de praktijk is toen gemeld dat het niet ondenkbaar is dat er op dat punt oneigenlijk
gebruik kan voorkomen. Nu ik die waarschuwing heb gekregen, kies ik even de
voorzichtige kant. Ik wil dus dat dit nog een keer uitgezocht wordt. Ik wil
die vorm van oneigenlijk gebruik van steeds weer verlengen waar werkgevers
op kunnen inspelen enzovoort, voorkomen. Dat is het enige wat ik hier zeg.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daarbij geef ik u wel in overweging dat uw eigen stellingname, die ik
ook een correcte acht, is dat het voor werknemers wel degelijk mogelijk moet
zijn om een arbeidsverleden op te bouwen en dat dit een uitdrukkelijk door
de wetgever gewenste situatie is.Minister Vermeend:Dat is juist. Als er evenwel vormen van oneigenlijk gebruik mogelijk zijn,
is het belangrijk dat de Kamer dat weet. Wij kunnen namelijk beter voorkomen
dat zich in de praktijk oneigenlijk gebruik voordoet. En dat wil ik getoetst
hebben, overigens met inachtneming van wat u zei.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ja, want u geeft tegelijkertijd aan dat, als u gaat toetsen, dit niet
kan betekenen dat werknemers vervolgens uitgesloten zijn van het opnieuw aanvaarden
van tewerkstellingsvergunningen.Minister Vermeend:Dat hangt van de feitelijke situatie af. Ik geloof dat de heer Dittrich
een voorbeeld heeft gegeven aan de hand waarvan bekeken kan worden of het
binnen de wet past.De heer Dittrich (D66):Ja, daarom vraag ik de minister of hij in zijn schriftelijke beantwoording
ook zijn gedachten wil bepalen over dat ene jaar.Minister Vermeend:De heer Van der Staaij heeft in zijn toelichting aangeven dat dat ene
jaar wel vaker wordt gebruikt. De vraag is evenwel of dat ene jaar noodzakelijk
is. Maar goed, ik kan het amendement alleen maar recht doen als ik voldoende
gelegenheid krijg om er even goed naar te kijken.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter! Het gaat om het amendement van mijn fractiegenoot Van der
Staaij. Hij had vanavond een harde verplichting en daarom ben ik hier nu voor
de fractie en neem ik de verdediging van het amendement even over. Ik dank
de minister voor zijn toezegging om hier in alle rust even naar te kijken.
Ik heb niets van hem vernomen waar de SGP-fractie, de indieners van het amendement,
het qua intentie niet mee eens zouden zijn.Minister Vermeend:Ik wil gewoon even zorgvuldig naar het amendement kijken, alvorens daarover
een advies te geven aan de Kamer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Voorzitter! Nu de heer Van der Vlies heeft gezegd dat de SGP-fractie bij
de minister niets heeft beluisterd waar zij het niet mee eens is, is mijn
onrust vergroot. Ik wil dan ook graag weten op welke termijn de minister ons
schriftelijk zal antwoorden. Ik wil dat antwoord namelijk bij de stemmingen
kunnen betrekken.Minister Vermeend:Voordat er gestemd wordt, krijgt u hier bericht over. Ik ben lang genoeg
Kamerlid geweest om te weten dat u voor de stemmingen ook nog een debat met
mij kunt voeren over dat schriftelijke antwoord. U hebt dus alle gelegenheid
om nog eens rustig naar mijn argumenten te kijken.De heer Santi heeft gesproken over de 12 weken van de 39 en het voornemen
om de vergunning van asielzoekers niet te verlengen. Ik wil die punten betrekken
bij de algemene maatregel van bestuur. Ik wil het grote aantal vragen dat
over de AMvB gesteld is, meenemen bij het overleg daarover.Net als enkele andere woordvoerders heeft de heer Santi een vraag gesteld
over de scholing. De deelname hieraan kan betrekking hebben op scholingsprojecten
van de arbeidsvoorziening, projecten van de sector of scholing in het bedrijf
van de werkgever zelf. Een werkgever kan een werkzoekende in dienst nemen
en hem vervolgens de opleiding aanbieden of een baangarantie geven aan een
werkzoekende die de opleiding volgt.Er is gezegd: dat is allemaal mooi opgeschreven, maar hoe wordt het gecontroleerd.
Controle vindt in de huidige situatie bij uitstek plaats als de werkgever
na een jaar een aanvraag om verlenging van de tewerkstellingsvergunning indient.
Na een jaar moet hij aantonen dat hij die inspanning heeft verricht of bezig
is die te verrichten. In de nieuwe situatie kan de scholing of de omscholing
een periode van meer dan een jaar in beslag nemen. Dan ligt het in de rede
dat de Arbvo de werkgever verplicht om periodiek te rapporteren over de naleving
van het scholingsvoorschrift. Bij de scholing wordt nadrukkelijk gecontroleerd
of die inspanning wordt geleverd.Kamerbreed is gevraagd naar alles wat te maken heeft met handhaving en
controle. Iedereen heeft hierover gesproken en mijn voorganger aangehaald,
die een toezegging heeft gedaan dat hij persoonlijk de controle op zich zou
nemen. Ik ga niet zover dat ik deze persoonlijk op mij neem, tenzij alle woordvoerders
meegaan. Ik was er al bang voor dat dit van mijn voorganger ook al mocht.Mijn voorganger heeft in het AO van 16 maart gezegd dat er sprake is van
knelpunten bij de samenwerking met de politie, gelet op Euro 2000. Hij heeft
vervolgens toegezegd met de politie op regionaal niveau te overleggen over
de wijze waarop de controles tijdens Euro 2000 kunnen plaatsvinden. Volgens
hem zou de opsporing dan gewoon voortgaan, omdat de capaciteit van alle diensten
uiteindelijk bepalend is voor wat er kan gebeuren. Ik heb dat ook gelezen
en ik ben er net als de Kamer niet gerust op. Het overleg daarover is nog
niet afgerond. Ik wil toch met mijn voorganger rond de tafel gaan zitten,
omdat ik het met de Kamer eens ben dat er in die periode niet een soort vrijhaven
moet ontstaan. Dat kan niet.Ik kan hierover nog geen concrete toezeggingen doen. Ik zal open kaart
spelen. Het is de vraag of ik wel voldoende toezeggingen kan krijgen om 100%
garantie te kunnen geven. Mijn inzet zal zijn dat de handhaving
ook tijdens de oogstperiode moet plaatsvinden. De suggestie moet niet worden
gewekt dat er een soort controlevrije periode ontstaat. Ik streef ernaar om
voldoende toezeggingen te krijgen van mijn ambtgenoot van BZK, zodat de controles
doorgaan op de wijze waarop ik dat wil, maar ik ben hier wel enigszins sceptisch
over.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Wij zitten geen twee weken meer af van de eerste wedstrijd,
dus het is op zeer korte termijn. Op welke termijn denkt de minister te weten
of het garanderen van de handhaving lukt? Het EK is een evenement, maar verschillende
leden hebben ook hun ongerustheid uitgesproken over de handhavingscapaciteit
op zichzelf. Het is niet alleen een probleem van een evenement, maar het is
een structureel probleem.Minister Vermeend:Dat ben ik met u eens. De controles die niet zonder risico kunnen worden
uitgevoerd, zijn wat makkelijker uit te voeren, maar er zijn ook controles
die risico kunnen opleveren voor de veiligheid van de inspecteurs. De veiligheid
van de inspecteurs gaat wat mij betreft voor. Die controles kunnen tijdens
de EK 2000 niet worden uitgevoerd zonder voldoende basiszorg door de vreemdelingenpolitie
en de politie. De zorg voor de veiligheid moet aan die controles gekoppeld
zijn. Wij moeten die mensen een bepaalde veiligheid kunnen bieden. Ik ga die
mensen daar niet heen sturen zonder dat er sprake is van een voldoende veiligheidskader
van de vreemdelingenpolitie en de politie. Als die veiligheid er niet is,
zullen de inspecteurs daar onder mijn verantwoordelijkheid niet naar toe gestuurd
worden. Ik zit wat dat betreft met een probleem. Ik probeer voor de wedstrijden
beginnen op dit punt in ieder geval zekerheid te krijgen. Ik wil voldoende
garantie dat het veiligheidsrisico is afgedekt. Dan kunnen de meer risicovolle
controles doorgaan. Als dat niet het geval is, zullen deze controles niet
kunnen plaatsvinden.De heer Dittrich (D66):Ik vind het onbegrijpelijk dat, terwijl de regering allang wist dat dit
wetsvoorstel vandaag behandeld zou worden, wij vanavond nog te horen krijgen
dat er garanties moeten komen. Waarom is dat niet eerder met de minister van
Binnenlandse Zaken, die verantwoordelijk is voor de politie, besproken, zodat
u hier vanavond met een concreet antwoord had kunnen komen?Minister Vermeend:Dat is vrij simpel. Dat komt doordat er overleg moet plaatsvinden en doordat
niet elke regio hetzelfde is. Er zijn procedures, er moet een inzet komen
voor het EK 2000 en daarom is men momenteel nogal terughoudend. Het overleg
neemt gewoon tijd in beslag. Daarnaast blijkt dat men hier niet al te hoge
prioriteit aan geeft. Op dat punt moet ik maar open kaart spelen. Het is mijn
taak om te zorgen dat de veiligheid van de inspecteurs wel prioriteit krijgt
en dat tijdens het EK 2000 ook de risicovolle controles kunnen doorgaan.Mevrouw Verburg (CDA):Ik wil toch graag een wat specifieker antwoord op mijn vraag. Binnen twee
weken start het EK...Minister Vermeend:Ik probeer natuurlijk om in ieder geval voor het einde van volgende week
zekerheid te krijgen. Ik ben het met u eens dat snelle zekerheid geboden is.
De inspecteurs hebben een bepaalde planning voor hun onderzoeken en zij moeten
daar zekerheid over kunnen krijgen. Ik probeer die in overleg met mijn collega
van Binnenlandse Zaken in elk geval voor het einde van volgende week te kunnen
bieden.Mevrouw Verburg (CDA):Ik vraag de minister de Kamer daarover te informeren.Minister Vermeend:Dat spreekt voor zich.Mevrouw Halsema heeft gevraagd waarom asielzoekers niet onbeperkt kunnen
werken. Ik heb al aangegeven dat hierop nader zal worden ingegaan bij de AMvB.
Hetzelfde geldt voor de genoemde minimumperiode van zes maanden en voor de
vragen die betrekking hebben op het al dan niet opbouwen van sociale rechten
in die periode. Mevrouw Halsema sprak onder meer over de opbouw van WW-rechten.
Ik stel voor, alle regelingen die betrekking hebben op de AMvB dan in de discussie
te betrekken. Alle zeven vragen van mevrouw Halsema komen dan aan de orde.
Ook haar vraag waarom ik het STAR-advies inzake de verruiming van het asielzoekersbeleid
niet opvolg, komt dan aan bod. Idem dito voor de opmerkingen van haar en de
heer Santi over de FNV. In het kader van het STAR-advies is een aantal suggesties
gedaan, onder andere in een brief van de FNV, om andere regelgeving te volgen.
Ik stel voor, ook die suggesties te betrekken bij de AMvB en dan tevens de
juridische consequenties te bekijken.Ik ben al ingegaan op de vraag van de heer Santi inzake de scholing. Ik
ga er wel van uit dat naarmate de arbeidsmarkt krapper wordt, de arbeidsvoorziening
meer vergunningen onder voorwaarden gaat afgeven. De vergunningverlening hangt
ook een beetje samen met de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Ik verwacht
daarom dat het aantal vergunningen onder voorwaarden substantieel hoger zal
zijn.Mevrouw Verburg heeft gevraagd of ik de bijzondere positie van geestelijken
wil erkennen en niet langer meer wil toetsen aan het inkomenscriterium. Punt
is in de eerste plaats dat mijn medewerkers mij hebben gezegd dat er geen
grote problemen op dit vlak bekend zijn. Verder is achtergrond van het inkomenscriterium
het uitgangspunt, dat de vreemdeling zelfstandig moet beschikken over voldoende
middelen van bestaan, om te voorkomen dat een beroep wordt gedaan op de openbare
kas. Als ik voor geestelijken een uitzondering daarop zou maken, zou dat wel
een inbreuk op het algemene systeem zijn. Dat gaat wel erg ver.Mevrouw Verburg (CDA):Ik kom daar in tweede termijn op terug, maar het gaat erom of mensen die
een verblijfsvergunning krijgen of toegelaten worden in het kader van de Wet
arbeid vreemdelingen, een beroep zullen doen op het socialezekerheidsstelsel
of de Algemene bijstandswet. Voor zendelingen of imams – mevrouw Halsema
voegde dat terecht toe – gaat het dus om de vraag of zij afhankelijk
worden van voorzieningen in Nederland. Als dat niet het geval is, zien wij
geen belemmering en vinden wij dat er ook geen belemmering moet worden opgeworpen.Minister Vermeend:Het is mogelijk dat ik u niet goed begrijp, maar uw voorstel houdt toch
eigenlijk in dat ik het inkomenscriterium niet zou moeten
laten gelden voor geestelijken?Mevrouw Verburg (CDA):Het zou ook uitgebreid kunnen worden tot mensen die bijvoorbeeld in het
kader van een uitwisseling of het lopen van een stage in Nederland komen,
maar het doet zich specifiek voor bij geestelijken of imams of studenten daarvoor.
Daar wordt het inkomenscriterium als harde voorwaarde gesteld.Minister Vermeend:Het inkomenscriterium is gewoon een algemeen criterium dat voor iedereen
geldt, ongeacht het beroep dat wordt uitgeoefend, en geestelijke is volgens
mij gewoon een beroep, een functie. Uw voorstel betekent toch, hoe je het
ook wendt of keer, dat daarop voor geestelijken een uitzondering gemaakt zou
moeten worden.De voorzitter:Wij vervallen nu in herhaling, mevrouw Verburg. Misschien kunt u de tweede
termijn gebruiken om het nog eens uit te leggen.Minister Vermeend:Ik wil het graag begrijpen, maar vooralsnog zie ik dit voorstel als een
inbreuk op het inkomenscriterium dat voor iedereen geldt. Daar moet dan wel
een goede rechtvaardigingsgrond voor zijn.De heer Kamp heeft gesproken over een hogere straf en een grotere pakkans.
Het gaat in dit geheel inderdaad vooral om de pakkans. De heer Kamp weet daar
alles van, vanuit zijn vroegere functie. In mijn vorige functie ben ik het
daarover vaak met hem eens geweest. Ook nu ben ik het met hem eens dat hier
nog het nodige aan schort, gelet op het rapport van de Algemene Rekenkamer.
Het betekent in feite dat hier een zekere prioriteit aan gegeven moet worden.
Ik voel wel voor zijn suggestie om dit punt te monitoren en over een jaar
verslag daarvan te doen, waarin wordt aangegeven hoe het in de praktijk gaat
met de handhaving van de Wet arbeid vreemdelingen.De heer Santi (PvdA):Met betrekking tot de pakkans is gezegd dat er sprake moet zijn van een
onherroepelijke veroordeling als een aanvraag door een werkgever wordt gedaan.
De minister heeft daar in de nota op geantwoord, maar het blijft een moeilijk
verhaal. De heer Van der Staaij is er ook op ingegaan. Hij zei dat als in
rechte vaststaat dat iemand het gedaan heeft, dat al genoegzame weigeringsgrond
is.Minister Vermeend:Voorzitter! Ik begreep het betoog van de heer Santi als volgt: de Arbvo
moet ook kunnen weigeren, indien duidelijk sprake is van illegale werkzaamheden
of overtredingen. Hij ging ervan uit dat er talloze situaties denkbaar zijn
waarin overduidelijk sprake is van overtredingen die moeten leiden tot weigering
door de Arbvo. Ik zal dat nagaan en ik kom er in tweede termijn op terug.De heer Kamp (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beantwoording in
eerste termijn. Hetgeen hij heeft gezegd, kan in grote lijnen op instemming
van de VVD-fractie rekenen. Hij stelt terecht, dat het bij dit onderwerp niet
gaat om het tegemoetkomen aan de problemen op de arbeidsmarkt, maar om sociale
overwegingen met betrekking tot mensen die langdurig in de opvang verblijven.
Dat is onze fractie met hem eens. Wij stellen het verder op prijs dat de minister
ruimte biedt voor een nadere discussie over de voors en tegens van de voorgenomen
verruiming van mogelijkheden voor asielzoekers om te werken. De VVD-fractie
stelt vast dat er voorlopig geen sprake is van verruiming en dat zij de gelegenheid
krijgt, in die nadere discussie, om te proberen de andere fracties te overtuigen
van de onwenselijkheid van dit voornemen.De minister heeft toegezegd dat deze AMvB aan de Kamer wordt voorgelegd.
Daarna biedt de wet, zoals die nu voorligt, mogelijkheden tot verdere verruiming.
Als de wijziging van de wet tot stand is gekomen, kan de minister op basis
van die wet bij AMvB ervoor zorgen dat het aantal weken alsnog naar 12 van
39 weken gaat of de volgende keer misschien zelfs naar 26 van 52 weken. Hij
kan het zelfs volledig vrijmaken en hij kan de termijn van zes maanden verkorten
of laten vervallen. Dat vindt de VVD-fractie niet wenselijk. Wat ons betreft,
zijn er twee mogelijkheden. Of wij steunen het amendement van mevrouw Verburg
waarbij de AMvB-bepaling uit de wet verdwijnt óf wij vragen de minister
bij nota van wijziging in de wet vast te leggen dat iedere wijziging van de
AMvB via een voorhangprocedure aan de Kamer wordt voorgelegd, zodat wij met
hem van gedachten kunnen wisselen over deze belangrijke inhoudelijke zaken.De minister heeft gezegd dat hij gemotiveerd is om deze wet buitengewoon
stringent toe te passen. Wij stellen dat op prijs, omdat wij denken dat dit
noodzakelijk is. Wij stellen ook op prijs dat hij van plan is de facultatieve
voorwaarden eveneens stringent toe te passen. Hij wil daarbij overigens bij
de bedrijven geen barrières om de barrière opwerpen. Dat lijkt
ons ook volkomen zinloos. De minister zegt dat als er geweigerd wordt, dat
in 90% van de gevallen gebeurt op basis van de imperatieve weigeringsgronden
en in 10% van de gevallen op basis van de facultatieve weigeringsgronden.
In 1999 zijn er 24.000 aanvragen ingediend, waarvan er 21.000 zijn gehonoreerd
en 3000 zijn geweigerd. Er werden 300 aanvragen geweigerd op facultatieve
gronden en 2700 op imperatieve gronden. Het gaat er natuurlijk om of bij de
21.000 aanvragen die zijn gehonoreerd, de facultatieve weigeringsgronden niet
behoefden te worden toegepast omdat aan de voorwaarden was voldaan, of dat
er gewoon geen gebruik van is gemaakt. Ik verzoek de minister dat nog eens
na te gaan en te bezien of er reden is om informatie daarover aan de Kamer
te doen toekomen.De minister staat sympathiek tegenover hetgeen is opgemerkt over de mogelijke
leeftijdsdiscriminatie en wil bezien of de leeftijdsgrens van 45 jaar moet
worden losgelaten. Ik heb hierover niets gezegd omdat wij ons wat dit betreft
in het wetsvoorstel kunnen vinden. Ik wil wijzen op de volgende situatie:
een Tsjech van 52 jaar, IT-deskundige, voldoet nog net aan de eisen van de
arbeidsmarkt en kan in Nederland werk krijgen; hij blijft hier drie jaar waarna
hij hier mag blijven werken; op 56-jarige leeftijd voldoet hij echter niet
meer aan de eisen van de arbeidsmarkt en raakt hij werkloos. Van mensen ouder
dan 55 jaar heeft één op de drie een betaalde arbeidsrelatie.
Dat betekent dat de arbeidsmarktkansen van de door mij bedoelde Tsjech gering
zijn en dat hij afhankelijk wordt van een bijstandsuitkering. Als hij
65 jaar is geworden, krijgt hij een bijstandsuitkering die gelijk is aan de
AOW-uitkering van degenen die daar 40 jaar lang premie voor hebben betaald.
Het risico is wel degelijk aanwezig dat de Nederlandse samenleving op deze
manier met omvangrijke verplichtingen wordt geconfronteerd. Er is dus naar
mijn mening wel degelijk een goede reden om de leeftijdsgrens van 45 jaar
te hanteren, en ik vraag de minister om daarmee bij zijn heroverweging rekening
te houden.Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn toezegging met betrekking tot
de rapportage over de handhaving. Ik hoop met hem dat daaruit zal blijken
dat het goed gaat met de handhaving. Ter ondersteuning van zijn woorden wil
ik opmerken dat mevrouw Verburg ongelijk heeft als zij zegt dat het daar slecht
mee gaat. Het aantal inspecteurs bij de arbeidsinspectie is immers in enkele
jaren tijd verdubbeld, en ook daaruit mag worden afgeleid dat het de minister
menens is met een stringente maar redelijke toepassing van deze wet. Wat dat
betreft kan hij rekenen op de steun van de VVD-fractie.De heer Dittrich (D66):Voorzitter! Ik had mij voorbereid op een lang debat, maar ik heb er begrip
voor dat het hart van dit debat wordt doorgeschoven naar een aparte bespreking
van de AMvB. Dat houdt tevens in dat ik voor mijn tweede termijn slechts enkele
kleinere punten heb.Voorzitter! Wat betreft de stemming over het wetsvoorstel zou ik willen
zeggen: eerst zien en dan geloven! Dat houdt in dat ik eerst wil praten over
de AMvB en de toegezegde brieven om vervolgens te bezien wanneer wij gaan
stemmen. Ik vind het een te grote stap om te zeggen dat er slechts een beperkt
aantal wijzigingen in het voorstel zit en dat daar dus alvast over kan worden
gestemd.Voorzitter! Ik ben blij met de toezegging van de minister voor wat betreft
arbeid voor gedocumenteerde asielzoekers. Hopelijk zal het onderzoek op korte
termijn kunnen worden afgerond, zodat wij er met de minister over kunnen praten.
Ook ben ik blij met de toezegging van de minister met betrekking tot het verruimen
van de leeftijdsgrens. Ik heb kennisgenomen van hetgeen collega Kamp hierover
heeft gezegd. Mijn fractie vindt dat er wel degelijk sprake is van een spanning
met het verbod op leeftijdsdiscriminatie en wij adviseren de minister dus
om de leeftijdsgrens te verhogen.De opmerkingen van de minister over de invloed van het EK voetbaltoernooi
vond ik nogal mager. De regering had moeten zien aankomen dat wij vanavond
over dit wetsvoorstel zouden debatteren en van de minister van BZK, die de
coördinerend bewindspersoon is, had mogen worden verwacht dat hij de
nodige regelingen zou hebben getroffen. Vanavond moeten wij echter horen dat
BZK tijdens de voetbalkampioenschappen geen prioriteit geeft aan de handhaving
in het kader van de wet die wij nu bespreken. Ik hoop dat de minister in het
overleg met zijn collega van BZK resultaat zal boeken en ons daarover de nodige
mededelingen zal kunnen doen.Het spijt mij dat ik een antwoord heb gemist op een punt waar mijn fractie
bijzonder aan hecht, maar misschien heb ik het niet gehoord, en dat is het
verhalen van de kosten van uitzetting op werkgevers die doelbewust illegale
arbeid naar Nederland halen en zich niets gelegen laten liggen aan de Wet
arbeid vreemdelingen. Ik had al gezegd dat de kosten van uitzetting op die
werkgevers verhaald zouden moeten kunnen worden, maar omdat ik de minister
daar niet over gehoord heb, wil ik de volgende motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat werkgevers, die in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen
werknemers zonder tewerkstellingsvergunning laten werken, ontmoedigd dienen
te worden;overwegende, dat de overheid hoge kosten moet maken om werknemers, die
illegaal in Nederland verblijven en illegaal arbeid verrichten, het land uit
te zetten;overwegende, dat het niet meer dan redelijk is dat de betreffende werkgevers
de kosten van uitzetting voor hun rekening nemen;verzoekt de regering de Kamer op korte termijn een plan voor te leggen
hoe de kosten van uitzetting aan deze werkgevers worden doorberekend,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Dittrich. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (27022).De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Bij interruptie heb ik al uitgelegd waarom niet
de heer Van der Staaij maar ik hier namens de SGP-fractie sta. Ik hoop dat
de heer Van der Staaij hiermee afdoende is verontschuldigd. Het kon dus even
niet anders!De SGP-fractie kan zich op zichzelf wel vinden in het procedurele voorstel
van de minister om de concept-AMvB separaat te behandelen, maar de interventie
van collega Dittrich bracht mij wel tot de vraag of het nu wel zo nuttig en
nodig is om eerst die AMvB te bespreken en pas dan over de wet te stemmen.
Ik weet niet hoe de komende vergaderweken eruitzien, maar het zou wel eens
kunnen leiden tot een behoorlijke vertraging. Is het wel zo nuttig en nodig?
Ik hoop dat de minister wil antwoorden op deze neutrale procedurele vraag.De minister heeft gezegd dat er nog wat verklarende brieven komen, maar
pas over enkele dagen. Normaal gesproken zal de voorzitter straks voorstellen
om aanstaande dinsdag over het wetsvoorstel te stemmen. Ik had het zo begrepen
dat die brieven ruim voor dat moment hier zouden kunnen zijn.Ik ben de minister erkentelijk voor zijn voorlopige positieve reactie
op het amendement van collega Van der Staaij. Hij wil er nog eens goed naar
kijken en dat is een verstandige route. Over enkele dagen komt hij met een
schriftelijke reactie, waarbij hij ook nog de termijn van een jaar als in
het amendement voorgesteld tegen het licht zal houden. Dat is op zichzelf
natuurlijk arbitrair, maar het kan niet al te kort zijn. Een periode van een
of twee maanden zou volgens de nieuwe Vreemdelingenwet kunnen betekenen dat
een hier tewerkgestelde die op vakantie gaat naar zijn thuisland of zijn familie
in die categorieën zou vallen. Dat is natuurlijk niet
de bedoeling, het gaat echt om een nieuwe periode van tewerkstelling. Dan
moet je dus een langere periode hebben dan wat gangbaar is als vakantietermijn.
Of het nu per se een jaar moet zijn, horen wij dan wel van de minister. Als
dat nodig is, zijn wij altijd bereid om het amendement op dat punt bij te
stellen, maar vooralsnog ligt het er zoals het er ligt! Inderdaad, het gaat
om het tegengaan van het oneigenlijk gebruik!Ik kom op de kwestie van de handhaving en de controle. Geen vrijhaven
tijdens het Europees kampioenschap 2000. Daarin valt de SGP-fractie de minister
volstrekt bij, maar mevrouw Verburg heeft wel een punt als zij zegt dat er
natuurlijk ook een structurele component aan zit. Ook wij hebben die natuurlijk
onderkend en daar zal ook het een en ander moeten worden gedaan. Je kunt wel
een wet schrijven, maar die moet ook op een voldoende en gezaghebbend niveau
kunnen worden gehandhaafd.Er is een vraag blijven liggen en wel mijn vraag over de tewerkstelling
van illegale werknemers. Een werkgever die zich hieraan heeft bezondigd, zou
niet opnieuw een tewerkstellingsvergunning kunnen krijgen. De minister stelt
dat die vergunning pas kan worden geweigerd als de veroordeling van de werkgever
onherroepelijk is. Het was echter onze gedachte dat dit al mogelijk zou zijn
als er een rechterlijke veroordeling ligt. Een dergelijke veroordeling kan
natuurlijk nog door de werkgever worden betwist, maar wij meenden dat die
veroordeling voldoende reden zou moeten zijn om niet opnieuw een tewerkstellingsvergunning
af te geven. Mocht het hoger beroep van een werkgever leiden tot een vrijwaring
voor de werkgever, dan kan hij natuurlijk opnieuw een tewerkstellingsvergunning
aanvragen. Ik begrijp het argument van de minister dus niet helemaal, ook
niet als ik het EVRM daarbij betrek. Het EVRM biedt immers de mogelijkheid
om bepaalde zaken met een rechterlijke veroordeling af te dekken.Voorzitter! Ten slotte vraag ik de minister alsnog zijn oordeel te geven
over het amendement-Verburg op stuk nr. 7.De heer Santi (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Ik bedank de minister voor zijn beantwoording.Er is nu de procedurele keuze gemaakt om de AMvB korte tijd aan te houden.
De wet zal echter wel worden afgehandeld. Het lijkt mij beter om eerst de
beantwoording af te wachten van de vraag van de woordvoerder van de SGP over
hoe een en ander vorm zal worden gegeven. Op het eerste gezicht lijkt het
mij wel mogelijk om de behandeling van de wet af te ronden. De toelichting
van de minister heeft immers duidelijk gemaakt dat de wet niet alleen bedoeld
is om de mogelijkheden voor de asielzoekers te verruimen, maar ook om de handhaving
te verbeteren. Verder maakt de wet het mogelijk om voorwaarden te verbinden
aan de tewerkstellingsvergunningen voor de duur van meer dan één
jaar. Een spoedige afhandeling is ook nodig, want voorkomen moet worden dat
een en ander op de lange baan wordt geschoven.De minister is ingegaan op mijn vraag over de problemen voor de handhaving
die worden veroorzaakt door het EK 2000. Hij geeft aan dat het een stuk ingewikkelder
ligt dan misschien op het eerste gezicht zou kunnen worden gedacht. Ik was
aanwezig bij de behandeling van het ARK-rapport dat handelt over de bestrijding
van de illegale arbeid, en gezien hetgeen daar naar voren werd gebracht, valt
het antwoord van de minister mij zwaar tegen. Ik zal niet zeggen dat de oorzaak
hiervoor bij de minister ligt, maar wel dat men hier al maanden geleden op
had kunnen inspelen. De opmerking van de minister dat hij nog overleg moet
voeren, bevreemdt mij, omdat wij hierover al in maart en april van dit jaar
hebben gesproken. Het lijkt mij dat de minister tijd genoeg heeft gehad. Verder
is het een verkeerd signaal dat een Europees kampioenschap reden kan zijn
om te zeggen dat niet kan worden voldaan aan de eisen die aan de handhaving
en de controle mogen worden gesteld. Hieraan wordt niets afgedaan door de
opmerking dat het alleen die aspecten betreft waar de veiligheid een rol speelt.De minister zegt dat de capaciteit niet 100% zal zijn, maar hij zegt niet
welk percentage hij wel denkt te kunnen bereiken. Overleg met de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zou niet meer kunnen opleveren
dan een capaciteit van 30%. Als dat zo is, dan is dat zeker niet acceptabel.
Als het percentage in de richting van 100 zou gaan, dan zou ik echter een
stuk meer gerustgesteld zijn. Overigens is het een goede zaak dat de minister
aangeeft dat de controle en de handhaving die niets heeft te maken met veiligheidsrisico's,
gewoon zal worden uitgevoerd. De meeste zaken zullen op die manier kunnen
worden afgehandeld, omdat er niet altijd sprake is van veiligheidsrisico's.Wij zien op dit moment een toename van het aantal aanvragen. Als de wet
wordt aangenomen, kan de controle worden versterkt. Het gaat om het toezien
op de rapportage. Verwacht wordt dat er meer aanvagen zullen komen, mede gezien
de krapte op de arbeidsmarkt. Ik heb hierover drie vragen gesteld waarop de
minister niet is ingegaan. Zal de trend van toename van het aantal vergunningen
doorzetten? Hoe denkt de regering te waarborgen dat tijdig en adequaat op
die toename wordt ingespeeld in de uitvoering? Het is van belang te weten
of de organisatie daarop goed is voorbereid en goed zal worden ingericht.Ik ben zeer benieuwd naar de reactie van de minister op het amendement
van de heer Van der Staaij. Er moet sprake zijn van een stringente toepassing,
aldus de minister. Een werkgever moet natuurlijk langs een omweg er geen misbruik
van maken. Ik wil graag op korte termijn een schriftelijk commentaar van de
minister.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik dank de minister voor de vrij uitvoerige beantwoording
die niet op alle punten naar onze tevredenheid was. Wij blijven het oneens
met de beargumentering van de verruiming van de mogelijkheden van betaalde
arbeid van asielzoekers en de wijze waarop dat geregeld wordt. De minister
is onvoldoende ingegaan op ons amendement. Wij handhaven het. Ik ben het niet
eens met collega Dittrich dat wij straks alles gaan behandelen bij de behandeling
van de algemene maatregel van bestuur.Ik ben niet voldoende gerustgesteld als het gaat over het toezicht en
de handhaving. Terecht is de minister ongerust als het gaat over het
EK. Ik heb het breder aan de orde gesteld. Ik doel op de samenwerking met
het OM en met de vreemdelingenpolitie. Het is een structureel probleem, dat
te maken heeft met de pakkans en met de vraag of illegaliteit en fraude lonend
zijn. Het is gewoon een platte rekensom die wordt gemaakt. Vernieuwing van
de wet gebeurt op grond van de eisen die ten grondslag liggen aan de Wet arbeid
vreemdelingen. De minister heeft het restrictieve karakter ervan onderstreept,
waarvoor ik hem erkentelijk ben. Hij geeft ook aan dat illegaliteit en fraude
zoveel mogelijk voorkomen moeten worden. De CDA-fractie vraagt meer ambitie
en een meer stevige inzet van de minister. Ik ben het absoluut oneens met
collega Kamp, die zegt: mevrouw Verburg moet niet klagen want de capaciteit
van de arbeidsinspectie is de afgelopen jaren toegenomen. Ik wijs op het jaarverslag
van het ministerie, waarin op bladzijde 52 een staatje over de arbeidsinspectie
staat waaruit blijkt dat het aantal inspectiebezoeken afgenomen is. Weliswaar
is het aantal inspecties in het kader van de Wet arbeid vreemdelingen toegenomen,
maar het heeft geen gelijke pas gehouden met het aantal tewerkstellingsvergunningen.
De oploop is van 751 naar 789. Het aantal tewerkstellingsvergunningen is bijna
verdubbeld. De heer Kamp heeft dat in eerste termijn zeer terecht aangegeven.De heer Kamp (VVD):Als de minister dat constateert, vervolgens zegt dat het aantal inspecteurs
bij de arbeidsinspectie moet toenemen en hij maakt een plan om het tot 100
uit te breiden – hij is halverwege die uitbreiding – dan kun je
wel zeggen dat hij het verkeerd doet, maar je kunt ook een keer je zegeningen
tellen.Mevrouw Verburg (CDA):Voorzitter! Ik tel graag mijn zegeningen, zoals de heer Kamp zich kan
voorstellen. Het gaat erom dat ik mij een beetje gerust moet voelen. Als de
doelgroep wordt uitgebreid, moet ik er zeker van zijn, vooral met het oog
op de toenemende venijnigheid en omvang van het probleem van illegale arbeid,
dat de arbeidsinspectie zich daarop kan instellen. In het jaarverslag staat
dat het aantal bezoeken lager is, omdat zoveel extra aandacht is besteed aan
de handhaving van de Arbeidsomstandighedenwet. Als je extra inzet pleegt op
het een, kun je het dus niet doen op het ander. Wij hebben hier een zeer belangrijk
punt bij de kop, hetgeen de heer Kamp niet zal bestrijden. Kortom, ik ben
er niet helemaal gerust op.De heer Dittrich (D66):Hoe verhoudt zich uw amendement, beogende de verruiming die de regering
voorstelt te niet te doen, tot het artikel dat in het Brabants Dagblad is
geschreven door de CDA-leden Stroeken en Van Ardenne, waarin zij pleiten voor
meer en langduriger inzet van asielzoekers in de land- en tuinbouw? Dat is
toch niet met elkaar in overeenstemming te brengen? Met welke CDA-visie hebben
wij nu te maken?Mevrouw Verburg (CDA):Het CDA heeft één visie. Mijn collega's hebben in het Brabants
Dagblad en wellicht ook in andere regionale bladen gewezen op de op zichzelf
grote problematiek in de land- en tuinbouw. Zij hebben benadrukt dat die problematiek
opgelost moet worden. Zij hebben erop gewezen dat de problemen ieder jaar
terugkomen en gesteld dat gevraagd mag worden van de Arbvo en alle andere
betrokken instanties, ook van LTO Nederland, om daarop beter te anticiperen,
aangezien de nood groot is.De heer Santi (PvdA):Ik heb dat artikel gelezen net nadat wij een overleg hadden gehad over
seizoenarbeid. In dat artikel is het verwijt gemaakt aan de regering dat zij
niet met maatregelen komt en is nadrukkelijk tegen de boeren gezegd: wij durven
wel. Nu vertelt u een ander verhaal.Mevrouw Verburg (CDA):Ik denk dat ik precies hetzelfde verhaal vertel. Ik denk dat de heren
Santi en Dittrich dat artikel nog eens moeten lezen. Er is door mijn collega's
aandacht gevraagd voor de problematiek en voor de regeling die LTO Nederland
heeft ontwikkeld en die uiteindelijk onvoldoende succesvol is gebleken. Verder
is benadrukt dat het noodzakelijk is dat het ministerie, in combinatie met
de Arbvo en LTO Nederland, nadrukkelijk kijkt naar een meer structurele en
substantiële oplossing.De heer Santi (PvdA):U weet dat de boeren tevreden zijn over de inzet van asielzoekers als
seizoenarbeiders. Uw collega's hebben gezegd: gebeurde dat maar meer. Bent
u het daarmee niet eens? Wilt u niet voldoen aan de behoefte van de boeren,
een groep waar het CDA altijd hoog van opgeeft?Mevrouw Verburg (CDA):Volgens mij hebben de heer Santi en ik het over verschillende zaken. Wij
stellen vast dat er op dit moment sprake is van de mogelijkheid in het kader
van seizoenarbeid om 13 weken per 52 weken betaalde arbeid door asielzoekers
te laten verrichten. Maar daar hebben wij het vanavond niet over. Waarover
wij het vanavond hebben, is de verruiming van de mogelijkheid en het loslaten
van het criterium van toetsing aan prioriteitgenietend aanbod. Dat is wat
anders dan de noodklok die van tijd tot tijd zeer terecht door de land- en
tuinbouw wordt geluid.Voorzitter! De minister is ingegaan op mijn vraag in welke mate er sprake
zou zijn van een toename van een combinatie van het verlenen van een tewerkstellingsvergunning
en opleidingsvereisten. De minister heeft tot mijn grote spijt alleen maar
gezegd dat er sprake zal zijn van een substantiële toename. Nou, voorzitter,
bij een verdubbeling heb je al 100% toename, maar dan nog zitten wij op 3%.
Wij gaan ervan uit dat er sprake is van een zodanig substantiële verhoging,
dat men aan ten minste 50% komt. Die doelstelling is immers ingebracht en
door de voorganger van deze minister gepresenteerd als een van de belangrijke
punten van de wetswijziging. Mijn vraag is dus of de minister een percentage
wil noemen waarnaar in de komende jaren gestreefd wordt.In verband met de bijzondere regeling voor geestelijken wil ik graag enkele
citaten geven uit een brief die wij ontvingen van het aartsbisdom Utrecht:
"Enige maanden geleden heeft de pers aandacht besteed aan het zogenaamde imamtekort.
Dit tekort wordt een nijpend probleem omdat het voor buitenlandse imams moeilijk
is geworden in Nederland een tewerkstellingsvergunning te krijgen. Dit is
het gevolg van de Wet arbeid vreemdelingen uit 1995. De voorganger van deze
wet, de Wet arbeid buitenlandse werknemers, kende een uitzonderingspositie
voor geestelijk leiders. Deze groep werd in het verleden beoordeeld door de
IND. In de nieuwe wet is alleen nog een uitzonderingspositie opgenomen voor
sporters. De WAV eist ook voor geestelijk leiders een tewerkstellingsvergunning.
Deze vergunning kan eerst worden verkregen indien de werkgever kan aantonen
dat er in Nederland en in de EU, binnen de EER, geen geschikte kandidaten
te vinden zijn en dat hij minimaal het minimumloon betaalt. Dezelfde procedure
geldt ook voor buitenlandse priesters." Het gaat vooral om de volgende passage:
"Een van de problemen hierbij is dat onze wetgeving niet meer is ingesteld
op het bijzondere regime waaronder geestelijk leiders van welke denominatie
dan ook in de maatschappij staan. De wet gaat uit van de werknemer met al
hetgeen daarop juridisch etc. betrekking heeft."Voorzitter! Ik vraag de minister om hierop te reageren en in te gaan op
de mogelijkheid om ten aanzien hiervan de weigeringsgrond op te heffen. Ik
dien tegen deze achtergrond een motie in. In tweede termijn zal ik nagaan
of ik deze motie moet handhaven of kan intrekken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat buitenlandse geestelijken en zendelingen, verbonden
aan Nederlandse kerkgenootschappen, niet kunnen voldoen aan het inkomensvereiste
en daarom niet in aanmerking kunnen komen voor een tewerkstellings- en verblijfsvergunning;overwegende, dat kerkgenootschappen volledig financieel garant staan voor
deze groep van geestelijken en zendelingen;van oordeel, dat deze groep van geestelijken en zendelingen in aanmerking
dient te komen voor een tewerkstellings- en verblijfsvergunning zonder dat
zij kan voldoen aan het inkomensvereiste;verzoekt de regering, binnen de kaders van volledige garantstelling door
de aanvragende/ontvangende instantie, hun aanvraag voor werk en verblijf niet
langer te weigeren op grond van het inkomensvereiste,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Verburg. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 9 (27022).Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Verder
loop ik niet vooruit op een nog te houden overleg over de AMvB. Wél
veroorloof ik mij een reactie op de opmerkingen van de minister over asielzoekers.Naar aanleiding van mijn voorstel om de mogelijkheden van werk voor asielzoekers
verder te verruimen, stelde de minister dat hij er geen voorstander van zou
zijn asielzoekers onbeperkt te laten werken. Dit zou wellicht een aanzuigende
werking hebben. "Onbeperkt werken" is niet aan de orde, voorzitter, omdat
ze altijd eerst de 48-uursprocedure moeten doorlopen. Echter, belangrijker
vind ik het gemak waarmee de minister veronderstelt dat het werken in Nederland
door asielzoekers een aanzuigende werking zou hebben. Waar baseert de minister
zich op? Wij hebben daar in Nederland vrij weinig ervaring mee. Ik ben een
beetje bang – ik wil de minister daartegen waarschuwen – dat hij
enigszins bezweken is voor retoriek van het CDA en de VVD. Die veronderstellen
namelijk al vaak dat de huidige asielprocedure een aanzuigende werking zou
hebben voor economische migranten. Wellicht vindt de minister het dan aardig
om te weten, dat in de toptien van herkomstlanden van asielzoekers het voornamelijk
gaat om landen als Afghanistan, Irak en Somalië. Dat zijn geen landen
die traditioneel economische migranten leveren, maar landen die vooral een
langdurige en bloedige burgeroorlog en schendingen van mensenrechten kennen.Ik snap de wens van de minister om de lastige discussie over asiel niet
hier in alle details te voeren. Ik vind dat hij gelijk heeft, dat de Nederlandse
arbeidsmarkt wel degelijk een rol speelt bij de bespreking van de Wet arbeid
vreemdelingen, maar dat juist bij asielzoekers een ander argument de doorslag
behoort te geven, namelijk de verbetering van de kwaliteit van hun bestaan.
Ik ben het ook eens met de minister over een terughoudende omgang met de Wet
arbeid vreemdelingen. Mensen moeten in Nederland aan het werk kunnen komen.
De Wet arbeid vreemdelingen mag niet een gemakkelijk excuus worden voor werkgevers
om snel, laagdrempelig en misschien ook goedkoop personeel elders te werven.
Daar ben ik het mee eens, maar toch wil ik wijzen op een andere kant.In een interruptie aan het adres van de heer Dittrich sprak ik al over
de toenemende vergrijzing, die in de toekomst wellicht voor Nederland een
structureel tekort op de arbeidsmarkt tot gevolg zal hebben. Ook stip ik aan
dat niemand van ons zal kunnen ontkennen dat migratie in de moderne samenleving
een permanent verschijnsel is geworden. Het sluiten van de grenzen en het
tegenhouden van migratie als politiek ideaal is voor mij gelijk aan het vechten
tegen vliegtuigen, tegen internationaal verkeer van goederen en tegen flitskapitaal.
Wat naar mijn idee nog in onze politieke macht ligt, is het reguleren van
dat internationale verkeer. Wij leven in een internationale samenleving. Ik
zou deze sociaal-democratische minister willen meegeven dat dit wat mijn fractie
betreft ook wel mag leiden tot nieuwe noties van internationale solidariteit
en daarmee tot het welkom heten van mensen die hier tijdelijk willen werken
en zich daarmee tijdelijk willen verrijken, zowel materieel als geestelijk.De heer Dittrich (D66):Het is een nabrander, maar ik hoorde mevrouw Halsema zeggen dat het wat
haar fractie betreft gelijk stond aan vechten tegen vliegtuigen. Is niet juist
de fractie van GroenLinks als het over Schiphol gaat heel erg gericht op het
beperken van het vliegverkeer?Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daar ben ik het mee eens. Het was een aardige woordspeling op het vechten
tegen de komst van de stoomtrein. Wij zullen nooit vechten tegen de komst
van het vliegtuig. Daar hebben wij ons lang geleden mee verzoend. Eerlijk
gezegd stellen wij de geneugten van vliegen ook op prijs,
als dat binnen milieugrenzen gebeurt.Aangezien het grootste deel van mijn vragen zich richtte op de concept-AMvB,
zal ik geduld betrachten en de antwoorden van de minister in een nog te houden
overleg afwachten. Ik hoop wel dat hij daarbij de vragen wil betrekken die
ik heb gesteld over de nieuwe verblijfstitels, die een gevolg zullen zijn
van de nieuwe Vreemdelingenwet, en de betekenis daarvan voor het werken door
asielzoekers.Ik steun het verzoek van de heer Kamp om bij nota van wijziging de algemene
maatregel van bestuur in een voorhangprocedure op te nemen. Ik begrijp van
de minister dat hij daar wel voor voelt.Wat betreft het al dan niet uitstellen van de stemmingen sluit ik mij
aan bij de vragen van de heer Van der Vlies.Ik sluit af met een paar opmerkingen over de amendementen. Zoals de minister
wellicht al heeft begrepen, heeft mijn fractie grote moeite met het amendement
dat is ingediend door de heer Van der Staaij, hoewel wij begrip hebben voor
de behoefte om malafide werkgevers aan te pakken. Degenen die naar ons idee
door dit amendement het hardst worden getroffen, zijn echter de werknemers,
die de mogelijkheid van het opbouwen van een arbeidsverleden wordt ontnomen.
Daarmee wordt hun de mogelijkheid van structurele toegang tot de arbeidsmarkt
ontnomen. Met de regering, althans in de stukken, vinden wij die toegang juist
een beoogd en wenselijk gevolg van de wet. Wij gaan akkoord met het bestrijden
van oneigenlijk gebruik, maar niet door het benadelen van de werknemers. Ik
hoop dat de minister dit betrekt bij zijn overwegingen. Voor ons definitieve
oordeel over de wet is namelijk de beoordeling door de regering van het amendement
van de heer Van der Staaij van belang.Als mevrouw Verburg naar mijn betoog in eerste en tweede termijn heeft
geluisterd, hoef ik waarschijnlijk mijn oordeel over haar amendement niet
meer toe te lichten.De heer Dittrich (D66):Nu ik hoor dat mevrouw Halsema het oordeel van de regering over het amendement-Van
der Staaij zo belangrijk vindt, vraag ik mij toch af of zij het niet veel
te simpel voorstelt: werkgevers en niet werknemers moeten aangepakt worden
als zij in strijd handelen met de Wet arbeid vreemdelingen. Bedenken werkgevers
niet vaak in samenwerking met werknemers constructies voor het hoppen van
werkgever naar werkgever opdat zij voor onbepaalde tijd in Nederland kunnen
blijven? Dat is in het belang van de werkgever én de werknemer.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Dit is een aanname. De situatie is volkomen onduidelijk en ik vraag mij
dan ook af hoe de minister, voordat er gestemd wordt, wil onderzoeken of er
inderdaad sprake is van malafide werknemers. Formeel handelen deze werknemers
keurig volgens de wet: zij krijgen een tijdelijke tewerkstellingsvergunning
en als die verloopt, hebben zij de mogelijkheid om opnieuw in dienst te treden
bij een andere werkgever. Wij vinden dat, evenals de regering, een beoogd
gevolg van de wet. Immers, na drie jaar kan men een stempel of iets dergelijks
op het verblijfsdocument krijgen.Natuurlijk kan niet uitgesloten worden dat er gefraudeerd wordt, maar
de fraude van een enkeling mag nooit leiden tot het benadelen van een hele
groep. U zult dat met mij eens zijn als het gaat om bijvoorbeeld de bijstand.
De fraude van een enkeling mag daarbij niet leiden tot het duperen van alle
bijstandsgerechtigden.De heer Dittrich (D66):De heer Van der Staaij en ik hebben gesteld dat het gaat om niet verlengbare
vergunningen. De achterliggende constructie is dat nadat de vergunning is
verlopen, de werknemer teruggaat naar het land van herkomst. Dat gebeurt nu
niet, omdat een nieuwe werkgever voor dezelfde persoon in Nederland een tewerkstellingsvergunning
aanvraagt. Zo hopt de werknemer van de ene naar de andere werkgever en die
consequenties waren niet beoogd bij het opstellen van de onderhavige wet.Mevrouw Halsema (GroenLinks):In antwoord op precies dezelfde vragen van de SGP-fractie staat in de
nota naar aanleiding van het verslag dat die wél beoogd waren.Wat de niet verlengbare werkvergunningen betreft hebt u er geen bezwaar
tegen als de betrokkene een jaar of een andere periode teruggaat en vervolgens
opnieuw een tewerkstellingsvergunning aanvraagt. U hebt er dus geen bezwaar
tegen dat iemand terugkeert. U wilt echter gaten laten ontstaan, omdat u meent
dat daaraan geen rechten mogen worden ontleend. Dat vind ik nu onterecht.
Als je namelijk gedurende langere periodes in Nederland werkt, moet je wel
degelijk de mogelijkheid hebben om meer definitief in de Nederlandse samenleving
te integreren. Daar handelt dit over. Nogmaals, u construeert verblijfsgaten,
zodat tijdelijke werkvergunningen niet gepaard kunnen gaan met de opbouw van
rechten. Welnu, dit vind ik ten principale onrechtvaardig! Dat moet wél
mogelijk zijn, als mensen hier langer werken. Daarom blijf ik mij tegen dit
amendement keren.Minister Vermeend:Voorzitter! Ik neem het voorstel van de heer Kamp graag over om door middel
van een nota van wijziging voor elke verruimende AMvB een voorhangprocedure
te laten gelden. Als die nota van wijziging er is, evenals de door mij toegezegde
schriftelijke informatie, staat niets de stemmingen meer in de weg. Hiermee
heb ik gelijk een reactie gegeven op het amendement van mevrouw Verburg, en
ik meen dan ook dat zij het kan intrekken. Het voorstel van de heer Kamp houdt
namelijk de waarborg in dat elke wijziging bij het parlement aan de orde komt
en dat het parlement het laatste woord heeft. Ik zie dus niet wat haar amendement
hieraan toevoegt, tenzij zij het om puur principiële redenen wil handhaven.
Ik ontraad dan ook de aanvaarding van het amendement van mevrouw Verburg.De heer Dittrich (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik heb zelf gesuggereerd om de stemmingen uit te
stellen. Nu ik de minister zo hoor, denk ik dat wij toch kunnen stemmen.Minister Vermeend:Voorzitter! De heer Kamp heeft gevraagd of ik voor de stemmingen nog schriftelijk
kan ingaan op die 21.000 gevallen. Hij wil weten of er een uitsplitsing van
de weigeringsgronden mogelijk is. Ik zal bekijken of wij daar gegevens over
hebben. Als dat zo is, zal ik de Kamer daarover berichten. De heer Kamp is nog ingegaan op de leeftijdsgrens van 45 jaar. Daarbij
gaf hij het voorbeeld van die Tsjech van 52 jaar. Ik vind dat een buitengewoon
spitsvondige casuspositie, maar ik weet of dat wel allemaal voorkomt. Ik heb
al gezegd dat ik in het licht van leeftijdsdiscriminatie nog naar die leeftijdgrens
van 45 jaar zal kijken. Wij zijn hier immers bezig met wetgeving. Wetgeving
moet nu eenmaal een juridische toets kunnen ondergaan. Ik zal de Kamer hier
nog over berichten.Ik ben de heer Kamp erkentelijk voor zijn steun op het punt van de handhaving.
Er is inderdaad sprake van een substantiële uitbreiding. Mevrouw Verburg
heeft hier echter nog haar zorg over uitgesproken. Er wordt al veel aandacht
besteed aan de arbeidsomstandigheden, hetgeen ook de CDA-fractie van belang
acht. Ik wil nagaan of er in de praktijk een risicoanalyse gemaakt wordt.
Gezien de substantiële uitbreiding, denk ik dat het met enige nuancering
mogelijk moet zijn om de handhaving op een verantwoord niveau te realiseren.
Ik heb in een interruptiedebatje met de heer Kamp al gezegd dat ik zijn suggestie
om verslag te doen van de hele handhavingsprocedure, overneem. In zoverre
wordt mevrouw Verburg op haar wenken bediend. Zo kan gecontroleerd worden
of datgene wat wij graag willen, ook in de praktijk kan worden gerealiseerd.
Ik zal proberen om op dit punt de vinger aan de pols te houden.Mevrouw Verburg heeft gevraagd naar een percentage voor het aantal vergunningen
dat onder voorwaarden zal worden afgegeven. Nu ben ik gek op percentages en
cijfers, maar hier wil ik absoluut niet op ingaan. Ik durf op voorhand geen
percentage te noemen, want een en ander is mede afhankelijk van de situatie
in de verschillende sectoren van de arbeidsmarkt en de wijze waarop die verplichting
aan de werkgever wordt opgelegd. Ik heb wel gezegd dat ik, gezien de krapper
wordende arbeidsmarkt, verwacht dat er stijging zal optreden. Wij zullen dit
echter moeten afwachten. Ik ga dus geen percentage of doelstelling formuleren.De heer Santi heeft de uitvoerende Arbvo aan de orde gesteld. In dat verband
heeft hij net als enkele anderen gevraagd hoe de regering denkt te kunnen
waarborgen dat de aanvragen voor tewerkstellingsverguninngen bij een eventuele
toename adequaat worden afgehandeld. Ik heb eerder gezegd dat dit allemaal
binnen vijf weken moet gebeuren. Die termijn is in feite bedoeld om mensen
enige zekerheid te geven dat zij niet langer behoeven te wachten. Immers,
vaak zijn er nogal wat belangen mee gemoeid. Wij hebben de Arbvo in het verleden
ook al aangesproken op de afhandelingstermijnen en uitdrukkelijk kenbaar gemaakt
dat die te lang waren. De algemene directie heeft een soort afhandelingsduur
neergelegd bij het team tewerkstellingsvergunningen dat de aanvragen afhandelt.
Wij worden nu regelmatig nauwgezet geïnformeerd of men die termijn haalt.
Door de voorziening die wij hebben getroffen, kunnen mijn mensen nagaan of
de aanvraag binnen een redelijke termijn kan worden afgehandeld. Als wij zien
dat dit problemen oplevert, kunnen wij daarover overleggen en op bespoediging
aandringen, met behoud van kwaliteit. Niemand heeft er wat aan als er wordt
gestempeld. Ik zal erop toezien dat er geen onredelijke achterstanden ontstaan.
Tegelijkertijd moeten wij ervoor staan dat er een waarborg wordt gecreëerd
van kwaliteit.De heer Santi vraagt of de trend in het aantal TWV's zich zal voortzetten.
Ik heb al gezegd dat er bij de huidige arbeidsmarktproblematiek door de mogelijkheid
van verlenging van vergunningen sprake kan zijn van een uitbreiding bij de
asielzoekers. Je hoeft geen voorspellende gaven te hebben om te verwachten
dat er een aanmerkelijke toename zal zijn van het aantal TWV's. Er is ook
overleg nodig of men door het stellen van prioriteiten binnen dit personeelsbestand
die termijn kan halen.De heer Dittrich heeft gevraagd naar het verhalen van de kosten van uitzetting
op de werkgevers. Hij is bij uitstek deskundig als het gaat om de rechtspraak
op dit punt. Ik vind dit een sympathieke gedachte, omdat er veel kosten mee
zijn gemoeid bij de overheid, maar mijn mensen vertellen mij dat het buitengewoon
moeilijk is om die kosten te verhalen Als een werkgever in overtreding is,
ben ik wel geneigd om te zeggen dat hij bij moet dragen, maar de rechter blijkt
daar anders over te denken. Gevoelsmatig vind ik dat je dat verhaal wel moet
kunnen doen. Ik heb geen probleem met een motie om dat te onderzoeken, maar
ik kan niet toezeggen dat er een waterdichte regeling komt, zodat ik de uitzetting
kan verhalen op de werkgevers. Er is altijd nog een rechter die dat op een
bepaald moment gaat toetsen.Mevrouw Verburg en anderen hebben gesproken over de problematiek van Euro
2000. Het is allemaal wat laat en het had allemaal eerder gemoeten. Ik heb
een lijstje gekregen van mijn buitengewoon gemotiveerde medewerkers van de
acties die de AI heeft ondernomen om politieondersteuning te krijgen tijdens
de Euro 2000. Het gaat dan om brieven van 10 juni 1999, 11 juni 1999, 24 augustus,
zomer 1999, tweemaal overleg met BZK, november 1999, 21 december 1999, een
brief van de minister van SZW en de minister van BZK, 14 februari 2000, 19
januari 2000, 29 januari 2000, 8 april 2000 en 10 april 2000.Kortom: ik heb een hele lijst van acties die zijn ondernomen om dat te
realiseren. Er is bepaald wel wat gebeurd. Ik geef toe dat het resultaat er
nog niet is in de mate die de Kamer en ik zouden willen. Ik zal erover berichten
of het mij uiteindelijk lukt om dicht bij 100% te komen, zoals de heer Santi
wil. Een aantal onderzoeken die daar los van staan, kunnen natuurlijk wel
doorgaan.Verschillende leden hebben vragen gesteld over de onherroepelijke veroordeling.
Bij de voorbereiding op dit debat met mijn medewerkers heb ik die vraag ook
doorgenomen. De heer Van der Vlies verwees naar het EVRM. De juristen hebben
mij verteld dat een onherroepelijke veroordeling nodig is op grond van nationaal
en internationaal recht. Er moet dus echt sprake zijn van een onherroepelijke
veroordeling. Het is niet mogelijk om daarvan af te wijken. Ik heb juridisch
dus geen ruimte op dit punt. De heer Van der Vlies heeft gezegd dat volgens
hem het EVRM wel ruimte biedt. Mij is echter verzekerd dat ik mij op buitengewoon
glad ijs beweeg als ik op dit vlak een ander standpunt zou innemen. Voorlopig
leg ik mij dus neer bij het advies van mijn juristen.De heer Van der Vlies (SGP):Wie ben ik dan om vol te houden dat het anders kan? Ik heb de teksten
gelezen en gewogen. Mijn inschatting was dat het moest kunnen. Maar goed,
het zij zo. De consequentie ervan kan evenwel zijn dat een en ander
heel lang gaat duren in het geval van een hardnekkige werkgever die de zaak
tot het einde toe bevecht. In die situatie moeten er gewoon tewerkstellingsvergunningen
worden afgegeven terwijl de zaak nog hangende is.Minister Vermeend:Dit is ook al aangegeven in de stukken. Ik moet mij hierbij houden aan
het internationaal recht. Ik deel met de heer Van der Vlies dat er bepaalde
consequenties zijn die ik wil voorkomen. Ik kan echter geen concessies doen
als het gaat om de internationale verplichtingen van ons land. Daaraan houd
ik mij gewoon. Ik begeef mij dus niet op glad ijs en ga af op de adviezen
van mijn juridische adviseurs.Mevrouw Halsema heeft gesproken over de aanzuigende werking. Ik ben daarop
ingegaan. Zij heeft terecht een nuancering aangebracht op dit vlak. Ik heb
gezegd dat het aanzuigend kan werken. Ik zeg daarbij uitdrukkelijk dat men,
bij het laten vallen van de termijn van zes maanden, vrijwel onmiddellijk
tot de arbeidsmarkt kan toetreden. Het kan niet ontkend worden dat dit een
rol speelt. De nuancering van mevrouw Halsema – de vraag waar deze mensen
vandaan komen – neem ik echter graag tot mij.De heer Dittrich (D66):Komt de minister nog toe aan het amendement van de heer Van der Staaij?
Mevrouw Halsema en ik hebben daarover een discussie gevoerd. Kan de minister
daarover een oordeel geven?Minister Vermeend:Dat oordeel krijgt de Kamer. Ik wil dit punt echter goed bekijken. Ik
heb goed geluisterd naar mevrouw Halsema. Niemand in de Kamer is voor oneigenlijk
gebruik. Dat geldt ook voor mevrouw Halsema. Er kan echter ook sprake zijn
van een opzetje tussen werknemer en werkgever. Daar heeft de heer Dittrich
een punt. Werknemers gaan immers ook niet altijd vrijuit. Ik moet dus beoordelen,
met de mensen uit de praktijk, of het daadwerkelijk kan voorkomen en of het
in strijd is met onze bedoelingen. Ik zal naar beide elementen kijken. De
Kamer zal hierover schriftelijk op de hoogte worden gesteld.Als laatste kom ik te spreken over de motie over de geestelijken. Mijn
probleem met die motie is dat ik een inbreuk moet maken op een algemene inkomensverdeling.
Daarvoor moeten goede gronden bestaan. Ik vraag mij af, zonder al te veel
kennis op dit vlak te hebben, waarom de kerkgenootschappen geen minimale inkomensgarantie
bieden. Waarom geven zij niet zelf een inkomensgarantie af? Mevrouw Verburg
zegt dat zij het kunnen. Waarom doen zij het dan niet? Ik leg deze vraag voor.
Vervolgens kan bekeken worden of dat een oplossing biedt.Mevrouw Verburg (CDA):Voor sommige kerkgenootschappen is dat natuurlijk geen probleem, voor
andere kan het wel een probleem zijn. Kan het ook in overdrachtelijke zin
worden uitgelegd, in die zin dat mensen die in het kader van de Wet arbeid
vreemdelingen hier komen en een tewerkstellingsvergunning vragen, in het geheel
geen beroep zullen doen op de sociale zekerheid en de Algemene bijstandswet
en de organisatie zal zorgen voor kost, onderhoud enz.?Minister Vermeend:Ik maak liever geen inbreuk op het algemene systeem van de wet. Er is
een generiek toetsingscriterium en dat wil ik graag handhaven. Als de betreffende
organisatie erin kan voorzien, geef ik daar de voorkeur aan, want dan hoef
ik geen inbreuk op de wet te maken.Mevrouw Verburg (CDA):Ik wijs erop – ik zag u knikken toen ik de betreffende zinsnede
noemde – dat er voor sporters wel een bijzondere regeling is, terwijl
het zeker voor sommige sporters ook geen enkel probleem zou hoeven te zijn.
In de eerdere wet was het wel geregeld zoals ik bepleit, en werd het oordeel
van de IND gevraagd.Minister Vermeend:Wij hebben nu een andere regeling voorgesteld.Mevrouw Verburg (CDA):Maar het kan toch niet de bedoeling zijn dat een nieuwe regeling dit soort
voor grote groepen in de samenleving belangrijke elementen blokkeert?Minister Vermeend:Ik blijf bij mijn opmerking dat ik hecht aan het algemene inkomenscriterium.
Dat wil ik graag handhaven. Als er op enigerlei wijze kan worden voorzien
in een garantie, wil ik wel bekijken of die mogelijkheid kan worden geboden.
Ik laat dat nagaan en zal hier vóór de stemmingen nog schriftelijk
op reageren.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ervan uitgaande dat de toegezegde stukken en de nota van wijziging op
tijd bij de Kamer zijn, stel ik voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.35 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-5106-5136.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl