Behandeling van:de Voorjaarsnota 1995 (24178)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 5554-5585

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-06-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 92, pagina 5554-5585

27-06-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24178Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

92ste vergadering; 27 juni 1995Pagina 5505-5505
Behandeling van:de brief van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer houdende het voorstel de financieel-administratieve kant van de Balansverkortingsoperatie aan te wijzen als groot project (23817, nr. 40).Pagina 5515-5516
Stemming over een motie, ingediend tijdens het debat over het veteranenbeleid, te weten:de motie-Zijlstra c.s. over een vergoeding wegens extra langdurige dienstvervulling (21490, nr. 18)Pagina 5515-5515
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellenPagina 5585-5586
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over house-party's en XTC-gebruik, te weten:de motie-Schutte over een stringent beleid t.a.v. het toestaan van house-party's en dergelijke (23760, nr. 4)Pagina 5514-5515
Behandeling van:de Voorjaarsnota 1995 (24178)Pagina 5554-5585
Regeling van werkzaamhedenPagina 5505-5507
Vragen van het lid Rabbae aan de ministers van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, over de wachtlijsten in de basiseducatiePagina 5512-5514
Heropening van de beraadslaging over de bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake de gewijzigde motie-Marijnissen over het onmiddellijk beëindigen van de herkeuringen WAO (22187, nr. 30);de motie-Schimmel over een individueel trajectplan voor reïntegratie op de arbeidsmarkt (24221, nr. 12);de motie-Rosenmöller over herkeuring van WAO'ers vanaf 45 jaar (24221, nr. 15);de motie-Biesheuvel over herkeuring van WAO'ers vanaf 50 jaar (24221, nr. 16);de motie-Van Dijke over het verlies vanPagina 5516-5527
Voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Regelen omtrent het ter beschikking stellen van organen (Wet op de orgaandonatie) (22358)Pagina 5528-5554
Vragen over een geheime overeenkomst tussen het Rijk en de NS over het afstoten van spoorlijnenPagina 5507-5512
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Milieubeheer (milieuplanbureau) (24031)Pagina 5515-5515
Stemmingen over drie moties, ingediend bij het debat over het ruimtelijk-economisch beleid tot 2000, te weten:de motie-De Jong c.s. over optimale infrastructurele aansluiting van het noorden des lands (24060, nr. 3);de motie-De Jong over een regime van vrije afschrijvingen voor delen van het noorden des lands (24060, nr. 4);de motie-Remkes c.s. over ontwikkeling van de noordkop van Noord-Holland (24060, nr. 5)Pagina 5515-5515

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 158 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de behandeling van:
 
 de Voorjaarsnota 1995
(24178).
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De president van De Nederlandsche Bank heeft zich
in zijn in april jongstleden verschenen jaarverslag in weinig lovende
bewoordingen uitgelaten over het macro-financiële beleid van het kabinet.
Hij had het over een "op zijn minst weinig ambitieus te noemen doelstelling
ten aanzien van het financieringstekort en de staatsschuld", die schraal af
zou steken tegen de prestaties van Duitsland. De bankpresident wees tevens
op de werkloosheidsbestrijding – de topprioriteit van dit kabinet –
die naar zijn mening aanzienlijk drastischer maatregelen vereist dan in het
verslagjaar 1994 werden genomen. Voor zover sprake is van een verbetering
van de overheidsfinanciën zou die in belangrijke mate te danken zijn
aan de opgaande conjunctuur.
 
 Naar onze mening gaat het niet aan deze kritiek zonder meer af te doen
als ritueel gesomber. Na zoveel jaren van bezuinigen is de regering er nog
steeds niet in geslaagd de rentelasten – thans meer dan 14% van de totale
rijksuitgaven – substantieel te verlagen. De hoge rentelasten verdringen
de overige overheidsuitgaven. Zal de rentestand overigens niet opnieuw roet
in het eten kunnen gooien? Ik wijs in dit verband op het oplopende inflatiecijfer
in Duitsland. Bovendien hebben wij te maken met een lage dollarkoers. In hoeverre
werkt die lage koers voor het lopende jaar ongunstig uit op de inkomsten van
het Rijk, met name in de vorm van aardgasbaten?
 
 Diverse kranten hebben begin deze week beslag weten te leggen op de nog
vertrouwelijke tekst van het concept voor de Macro-economische verkenningen.
Het Financieele Dagblad presteert het zelfs om de kerngegevens voor de Nederlandse
economie alvast te publiceren. Wil de minister het CPB er nog eens op attenderen
wat zorgvuldiger met zijn concept-rapportages om te springen?
 
 Nu de gegevens toch op straat liggen, kan ik er niet omheen te vragen
wat nu de budgettaire consequenties zijn voor het volgend jaar. Het CPB zou
een stijging verwachten van het aantal werkloosheidsuitkeringen. Welke gevolgen
heeft dit voor het financieringstekort?
 
 Voorzitter! De regering heeft – in de vorm van de EMU-criteria –
een stok achter de deur om het huishoudboekje van de overheid voor de eeuwwisseling
enigszins op orde te hebben. Zal Nederland klaar zijn voor de EMU, verondersteld
dat die er komt in 1999? Het klinkt misschien wat paradoxaal, maar het beleid
van de Europese Unie zou, gezien de torenhoge netto afdrachten die wij de
komende jaren op zullen moeten hoesten, mede debet kunnen zijn aan onverhoopt
niet slagen voor het EMU-examen.
 
 Voorzitter! De regering heeft in een eerder stadium toegezegd dat indien
sprake is van grotere meevallers dan aanvankelijk voorzien, een eenmalige
extra bijdrage aan de monumentenzorg zal worden gegeven. Alles wat binnenkomt
boven 800 mln. extra zou voor monumentenzorg zijn, aldus staatssecretaris
Nuis op enig openbaar moment. Er is echter sprake van een nieuw addertje onder
het gras. Als gevolg van het sneuvelen van de bezuinigingsplannen met betrekking
tot de prestatiebeurs is op de begroting van OCW plotsklaps een gat ontstaan
dat van 178 mln. in 1995 oploopt tot 378 mln. in 1996. De regering voegt deze
overschrijdingen bij de prestatiebeurs vervolgens toe aan de taakstellende
onderuitputting. Slechts als die gehele taakstelling wordt gerealiseerd, gaat
het kabinet kijken of er nog ruimte is voor een extraatje ten behoeve van
de monumentenzorg. Ik kan dat toch niet anders zien dan dat achteraf nog eens
een extra voorwaarde wordt ingebouwd. Komt de regering daarmee niet impliciet
terug op een eerder gedane toezegging? Komt het er feitelijk niet op neer
dat wij de eenmalige extra impuls ten behoeve van de monumentenzorg waarschijnlijk
wel kunnen vergeten? Dat zou voor de SGP-fractie, verondersteld dat er meer
dan 800 mln. extra binnenkomt, onverteerbaar zijn. Wellicht zouden wij dat
als Kamer moeten voorkomen door daarover een uitspraak te doen. Maar ik hoop
dat dat niet nodig is.
 
 Voorzitter! Vorige week werd overeenstemming bereikt over de arbeidsvoorwaarden
voor het overheidspersoneel. Kan de minister aangeven in hoeverre hiermee
de door het kabinet afgesproken bezuinigingstaakstelling voor het overheidspersoneelsbeleid
wordt gerealiseerd? Het kabinet geeft de voorkeur aan lastenverlichting boven
extra terugdringing van het financieringstekort. Gezien de nog steeds omvangrijke
werkloosheid is die koers begrijpelijk, maar of het op langere termijn verstandig
is, blijft voor ons de vraag. Het kabinet hoopt in de zomer knopen door te
hakken over de precieze invulling van de lastenverlichting voor volgend jaar.
Globaal gesproken gaat de keuze tussen het goedkoper maken van arbeid over
de hele linie of juist het goedkoper maken van arbeid aan de onderkant van
het loongebouw. In welke richting denkt het kabinet? Welke optie levert de
meeste banen zonder dat de laagstbetaalden moeten inleveren?
 
 Het bedrijfsleven zit door de bank genomen momenteel aardig bij kas. Daarnaast
zou uit onderzoek van de OSA blijken dat er beneden het minimumloon een reservoir
aan banen ligt dat erop wacht om aangesproken te worden. Het komt de SGP-fractie
dan ook voor dat vooral geprobeerd moet worden de arbeidskosten van laaggeschoolde
werknemers te verlagen. Graag hoor ik een reactie van de minister op dat punt.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het woord is aan de heer Van Dijke. Dan de heer Terpstra. Het is toch
curieus dat men er niet is. Dan begin ik maar weer opnieuw. Het woord is aan
de heer Ybema.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Dank u wel voor deze herkansing. De Voorjaarsnota 1995 ziet
er in de ogen van de fractie van D66 op zich goed uit. Ik denk dat een van
de verklarende factoren hiervoor is het behoedzame scenario wat ten grondslag
heeft gelegen aan de op te stellen begroting 1995. Dat vertaalt zich dan ook
onmiddellijk in de eerste resultaten.
 
 Op zich hoeft een tussentijds dreigend tekort van 800 mln. niet verontrustend
te zijn. Als je echter wat dieper in de stukken duikt en wat meer analyserend
de verschillende risico's de revue laat passeren, dan is het beeld toch wat
divers. Een aantal risico's in de sfeer van arbeidsvoorwaarden, VUT, wachtgelden,
projecten zoals Maaskades, kunnen ook op termijn nog voor aanvullende budgettaire
tegenvallers zorgen. Wij hebben daar in de schriftelijke procedure een aantal
vragen over gesteld. Wij hebben daar echter geen echte effectieve antwoorden
op gekregen. Ik zou de minister in dit debat dan ook nog eens willen vragen
hoe hij de situatie beoordeelt, als hij ook de aanvullende risico's daarbij
betrekt. 
 
 Ook de besluitvorming in de Eerste Kamer over de prestatiebeurs was natuurlijk
toch een onverwachte tegenvaller voor heel wat participanten in deze discussie.
Opeens kregen we te maken met een aanvullend budgettair gat van ongeveer 160
mln. in 1995. Voor 1995 is dat bedrag toegevoegd aan de taakstellende onderuitputting
die nu vorm moet krijgen. Hoe zijn de budgettaire consequenties voor de besluitvorming
rond de prestatiebeurs nu verwerkt voor de jaren daarna? Wordt de zaak voor
1996 nog meegenomen in de begroting voor 1996 of wordt dat ook doorgeschoven
naar de Voorjaarsnota 1996?
 
 De begroting 1996 waar het kabinet op dit moment mee bezig is, is de eerste
begroting die wordt opgesteld overeenkomstig de nieuwe procedure en de nieuwe
begrotingssystematiek. De procedure wordt gekenmerkt door een hoofdbeslismoment
in april/mei. De afrondende besluitvorming vindt plaats in de tweede helft
van augustus. Ik zou van de minister willen weten wat zijn ervaringen tot
nu toe zijn met de nieuwe procedure. Het eerste moment in april/mei, het belangrijkste
beslismoment, is zo gekozen omdat dan de gegevens uit de Kaderbrief, nu de
Kaderbrief 1996, en de gegevens uit de Voorjaarsnota, nu dus de Voorjaarsnota
1995, samengebracht zouden kunnen worden en in onderlinge samenhang beoordeeld.
Kan de minister aangeven in hoeverre deze werkwijze nu vorm heeft gekregen
en in hoeverre en op welke wijze de Voorjaarsnota een rol heeft gespeeld bij
de beslissingen die over de begroting voor 1996 zijn genomen? Uiteraard kan
het niet in detail worden weergegeven. Daar heb ik alle begrip voor. Het gaat
mij om de eerste ervaringen in het type besluitvorming dat heeft plaatsgevonden
in april/mei.
 
 Het volgende, klassieke, besluitvormingsmoment is tot nu toe steeds het
verschijnen van de hangpuntenbrief. Dat woord is nog steeds met de nodige
dramatiek omgeven. Als ik heb beeld zo taxeer, zou het mij niet verbazen als
van de hangpuntenbrief dit jaar weinig overblijft. Uiteraard hopen wij dat,
omdat het een aanvullend bewijs zou leveren voor de stelling dat de nieuwe
procedure ook wat dat betreft zijn vruchten begint af te werpen. Is dat ook
de verwachting van de minister van Financiën?
 
 De dreigende tegenvaller in de begroting 1995 en uitvoering van de begroting
1995 moet worden "rechtgebreid" door middel van terughoudend kasbeleid. Op
die manier moet er ruimte worden gecreëerd, waardoor toch de begroting
1995 bij de afsluiting aan de hand van de Najaarsnota een sluitend beeld zal
vertonen. Ik vraag de minister in hoeverre er bij het terughoudend kasbeleid
sprake is van beleid. Beleid suggereert een set van maatregelen waarbij je
heel actief, sturend en af en toe ingrijpend, bezig bent om de ontwikkelingen
naar je hand te zetten. Als ik de ontwikkeling van de afgelopen jaren de revue
laat passeren, krijg ik in toenemende mate de indruk dat terughoudend kasbeleid
betekent dat men denkt dat er wel weer wat lucht in de begroting zit als het
om de uitvoering gaat. Wij zullen het verder maar moeten afwachten. Het verleden
heeft geleerd dat het nogal eens exogene, autonome ontwikkelingen zijn die
voor de budgettaire ruimte, in de sfeer van onderuitputting, de resultaten
leveren.
 
 Terugkijkend naar drie, vier jaar, waarin het terughoudend kasbeleid ieder
jaar aan de orde is, kan er wel eens sprake zijn van een structurele component
in de onderuitputting. Nu weet ik best dat je als financiële woordvoerder
altijd heel voorzichtig moet zijn om dat soort dingen te benoemen. In het
verleden heeft men daar wel eens een naam aan gegeven en werd het op voorhand
ingeboekt. Dat is absoluut niet een praktijk waarvoor ik nu zou willen pleiten.
Dan ga je echt aan de verkeerde kant van het risico staan. Ik wil wel van
de minister horen of de structurele ruimte die er misschien toch in zit, uiteraard
ieder keer veroorzaakt door andere oorzaken, een structurele rol zou kunnen
spelen en een plaats zou kunnen krijgen in het budgettair beleid.
 
 Ik heb net gesproken over de aanvullende risico's. Daarbij kan het zijn
dat het totale bedrag dat voor de begroting 1995 moet worden vrijgemaakt om
de zaak sluitend te krijgen, royaal boven de 1 mld. uitkomt. Dat verontrust
mij enigszins. Ik vraag de minister of je wel kunt volstaan met een terughoudend
kasbeleid zoals dat de afgelopen jaren vorm heeft gekregen. Moet je op dat
punt niet een stapje verder gaan en kiezen voor het instrument van het terughoudende
verplichtingenbeleid? Dat instrument is de afgelopen jaren af en toe uit de
kast gehaald, vaak voor een korte periode. Dat gebeurde om aan te geven dat
even, budgettair gezien, alle hens aan dek moesten. In het verleden bleek
dat het soms kan uitmonden in een verplichtingenstop voor een beperkte periode.
 
 Voorzitter! Bij voldoende ruimte door onderuitputting zal de regering
extra middelen beschikbaar stellen voor de monumentenzorg; zo is het verwoord
in de Voorjaarsnota. Die beleidsuitspraak verheugt de D66-fractie zeer, maar
door de extra korting die nu het gevolg is van de besluitvorming in de Eerste
Kamer over de prestatiebeurs, dreigt dat perspectief toch een beetje weg te
glijden. Mijn fractie vindt dat dit niet mag gebeuren. De Kamer heeft niet
alleen in deze, maar ook in de vorige kabinetsperiode herhaalde malen gepleit
voor meer middelen voor de monumentenzorg. Zij heeft ook vele malen uitgesproken
dat er actief moet worden ingestoken op het strategisch plan voor de monumentenzorg
dat is ontwikkeld door de stichting Nationaal restauratiefonds. Ik ken bijna
geen ander plan dat door externen is aangedragen en dat zo grondig is onderzocht
op zijn effecten. Het Centraal planbureau en de Nationale investeringsbank
hebben meermalen allerlei rekenexercities uitgevoerd om te onderbouwen wat
de effectiviteit zou zijn van de besteding van overheidsmiddelen op grond
van de voorstellen in het strategische plan.
 
 Ik wil in dit debat deze prioriteit, die het kabinet in beginsel al heeft
onderschreven, nog eens met nadruk bij de minister bepleiten. Wij moeten er
nu voor zorgen dat deze nu ook materieel wordt ingevuld. Voor mijn fractie
is het eigenlijk niet acceptabel dat wij er in 1995 door budgettaire omstandigheden
toch weer niet in slagen om op dat punt een belangrijke stap vooruit te zetten.
Gelet op het belang van deze zaak overweeg ik om daarover, uiteraard afhankelijk
van het antwoord van de minister, een uitspraak van de Kamer te vragen.
 
 Voorzitter! Bij de individuele huursubsidie zijn ook financiële meevallers
bij de uitvoering van de begroting voor 1995 geconstateerd. Er is sprake van
een financiële meevaller van 179 mln. in 1995, met een
vrij forse, meerjarige doorwerking. Vanuit de financiële invalshoek gezien
is dat natuurlijk verheugend. In het regeerakkoord is in het hele pakket van
18 mld. aan bezuinigingen ook een taakstellende bezuiniging van 200 mln. opgenomen,
te realiseren in de sfeer van de individuele huursubsidie. Deze taakstelling
is inmiddels gekoppeld aan het lopende heroverwegingsonderzoek; naar ik meen
het enige van de tien heroverwegingsonderzoeken waarin een financiële
taakstelling is opgenomen. Hoe verhouden die twee gegevens zich tot elkaar?
Nu er gesignaleerd wordt dat er in de begroting voor 1995 sprake is van onderuitputting,
dus van financiële ruimte in het IHS-budget, met nota bene een meerjarige
doorwerking, ligt het voor de hand dat daarmee ten minste een deel van de
structurele taakstelling uit het regeerakkoord op dit punt kan worden uitgevoerd.
Wil de minister zijn visie hierop aan de Kamer geven?
 
 Voorzitter! In het regeerakkoord is 9 mld. lastenverlichting afgesproken.
Ik kijk nu even vooruit. Volgens de plannen voor 1996, waarvan wij af en toe
fragmenten uit de krant vernemen, zou over de eerste twee jaar van de kabinetsperiode
meer dan 10 mld. aan lastenverlichting zijn verwerkt in het kabinetsbeleid.
Die maatvoering bij de lastenverlichting baart mijn fractie enige zorgen.
Ik licht dat kort toe.
 
 Onze beleidsopvatting is, zoals de minister weet, dat bij een aantrekkende
conjunctuur het accent van het overheidsbeleid moet liggen op tekortreductie.
Bij een afzwakkende conjunctuur moet de overheid vooral aandacht besteden
aan extra lastenverlichtingen; een soort steuntje in de rug vanuit het overheidsbeleid
om een kwakkelende conjunctuur weer wat op de been te helpen.
 
 Gezien de ontwikkelingen die zich nu in de sociale-zekerheidsuitgaven
voltrekken, is het bepaald niet denkbeeldig dat zich de komende jaren ook
daar nog meevallers voordoen. Uiteraard hopen wij dat ook. Dat zijn meevallers
die zich zonder beleidsmatige inspanningen vertalen in premieverlaging en
dus in lastenverlichting. Dat beeld voor ogen nemend, zouden we voor de lastenverlichting
in de komende jaren wel eens royaal boven de 10 mld. uit kunnen komen. Als
dat gebeurt, vindt mijn fractie dat er een onevenwichtige ontwikkeling dreigt
te ontstaan tussen de beleidsdoelstellingen, lastenverlichting, tekortreductie
en economische structuurversterking. Een dergelijke ontwikkeling lijkt mij
niet gezond en ik pleit voor een verdere tekortreductie in de komende jaren
en voor het geven van meer ruimte aan economische structuurversterking. Deze
laatste prioriteiten zijn vooral door mijn fractie in het regeerakkoord opgenomen
en ik wil er graag in de komende jaren materieel inhoud aan geven.
 
 Voorzitter! Ik sluit af met twee vragen over het economisch perspectief.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wilt u dat heel kort doen, want u heeft een minuut geleden toen uw spreektijd
om was, al aangekondigd dat u aan het afronden was.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Voorzitter! Ik wil de heer Ybema nog een korte vraag stellen. Een van
de idealen van het kabinet is meer marktwerking in de sociale zekerheid, waardoor
werkgevers en werknemers zich beter gedragen en waardoor de premies naar beneden
gaan. Dat onderdeel hebben wij steeds gesteund. Is de heer Ybema nu van mening
dat als dit lukt, de lastenverlichting op fiscaal gebied niet moet doorgaan?
Verstoort hij daarmee niet zijn eigen idealen van goed gedrag van werkgevers
en werknemers in de sociale zekerheid?
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Nee, dat hoeft helemaal niet. Als de overheid niets doet, vertalen de
lagere sociale-zekerheidsuitgaven zich uiteraard in lagere premies en dus
in lastenverlichting. Maar de overheid heeft natuurlijk de plicht en de verantwoordelijkheid
om te bezien hoe zich dat verhoudt tot het totale sociale, economische en
financiële beleid waar je mee bezig bent. In dat sociaal-economische
beleid dat is afgesproken en dat nu vorm krijgt, is gesproken over een evenwichtige
mix tussen aan de ene kant lastenverlichting om de werkgeverslasten te verlagen
en de werkgevers een steuntje in de rug te geven, tekortreductie om vooral
de eerste verantwoordelijkheid van de overheid vorm te geven en aan de andere
kant, min of meer in samenhang daarmee, het geven van de nodige aandacht aan
de economische structuurversterking. Het gaat mij erom, het evenwicht te bewaren
in de mix van die drie belangrijke beleidsdoelstellingen en de zaak niet eenzijdig
op de lastenverlichting in te zetten. Dat is mijn zorg die ik in dit debat
naar voren wil brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Die zorg kan ik wel volgen, maar dit betekent dat naarmate werkgevers
en werknemers zich meer inspannen om de premies naar beneden te krijgen, des
te hoger de belasting opgevoerd wordt. Dat is uw stelling wanneer u een betere
mix tot stand wilt brengen.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Nee, het gaat erom dat je bekijkt welke consequenties de verlaging van
de premie heeft voor het beleid. Als er sprake is van een evenwichtige ontwikkeling,
vertaalt zich dat automatisch in lagere lasten voor werkgevers. Wanneer er
daardoor sprake zou zijn van een heel eenzijdige lastenverlichting waarbij
de andere beleidsdoelstellingen onvoldoende uit de verf komen, moet de overheid
actief ingrijpen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 In een interview met het blad De Tijd heeft uw collega de heer Bakker
gezegd dat hij, namens D66, graag de discussie wil heropenen over het nut
en de effecten van de lastenverlichting. Nu heeft u budgettair gezien wel
problemen met de lastenverlichting maar niet met het rendement ervan.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Ik ben volstrekt overtuigd van het rendement van lastenverlichting, zeker
als het een generieke lastenverlichting is. Economisch gezien werkt dat goed.
Maar het duurt wel even, want het effect ervan zie je niet onmiddellijk in
het volgende jaar. Helaas niet, want zo werkt de economie niet. Maar ik ben
absoluut overtuigd van het effect van dat instrument. Ik wil u er echter op
wijzen dat het gaat om de maat die je daarbij hanteert. Wanneer je in de eerste
twee jaar van de kabinetsperiode al tot een bedrag van meer dan 10 mld. inzet,
geef je al een forse impuls aan de verlaging van de werkgeverslasten.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat is kennelijk niet de mening van uw collega Bakker.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Ik geloof niet dat er licht zit tussen de opvatting van mijn collega Bakker
en mijzelf. In de discussie over de effectiviteit van lastenverlichting gaat
het vooral om de vormgeving ervan. Het gaat dan vooral om de vraag of je die
lastenverlichting generiek moet laten zijn of dat je specifiek moet inzetten
op de onderkant van de arbeidsmarkt of dat je een goede mix moet vinden. Ik
denk dat u aan die discussie refereert.
 
 Voorzitter! Ik rond mijn eerste termijn af met twee vragen over het economisch
perspectief. Uit de koninginne-MEV zou blijken, dat de economische groei en
de inflatie en daardoor het bruto binnenlands produkt lager zouden uitkomen.
Kan de minister dat beeld bevestigen en wat zijn daarvan de consequenties
voor het financieringstekort en de schuldquote?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De Voorjaarsnota 1995 bevat over het geheel genomen
een positief beeld van de overheidsfinanciën. Na saldering van mee- en
tegenvallers blijken er compenserende maatregelen nodig van slechts 800 mln.
bij het Rijk en 400 mln. in de zorgsector. Er is sprake van een onverwacht
grote belastingmeevaller van 2,4 mld. en daardoor komt de micro-lastenverlaging
1995 uit op 5,3 mld. Ik heb het nagekeken en het is een ongeëvenaard
hoog bedrag voor één jaar. Het overtreft de micro-lastenverlichting
als gevolg van de Oort-operatie van 4,8 mld. in 1990 en gaat, anders dan in
1990, gepaard aan een daling van het beleidsrelevante financieringstekort
naar 3,6%. Bovendien daalt ook de EMU-schuldquote. Van de veertien voorjaarsnota's
die ik als VVD-kamerlid heb meegemaakt, is de voorliggende Voorjaarsnota wat
mij betreft de beste. Dit debat zal mijn zwanezang zijn. Men heeft mij verteld,
dat ik zelfs 491 keer, inclusief deze keer, het woord heb gevoerd. In deze
zwanezang zal ik dan ook slechts enkele kanttekeningen zetten. Dat is de afgelopen
jaren wel eens anders geweest. De voorzitter kijkt wat peinzend alsof hij
het er niet mee eens is.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het was een neutraal peinzen!
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Bij de kabinetsformatie is vorig jaar een ijklijn vastgelegd voor de collectieve
uitgaven van Rijk, sociale zekerheid en zorgsector. Deze uitgavenlijn staat
los van conjuncturele schommelingen bij de inkomsten en vormt de basis voor
een begrotingsbeleid, dat daardoor aanzienlijk minder "hijgerig" is dan in
voorgaande kabinetsperioden. Bij de algemene financiële beschouwingen
van vorig jaar memoreerde ik, dat voor het eerst in het voorjaar 1995 zou
moeten blijken hoe sterk de budgetdiscipline is. Het behoedzame groei-uitgangspunt
van het regeerakkoord, de zuinigheid en "dijkbewaking" van minister Zalm en
de politieke steun van premier Kok aan zijn minister van Financiën houden
de ijklijn tot nu toe heel goed overeind. Dat is mijns inziens een compliment
aan de meest betrokkenen waard, inclusief de hier bij ons zittende minister
van Financiën.
 
 Ik sprak over enkele kritische kanttekeningen. Hier komt de eerste. De
ijklijnoverschrijding van 800 mln. op de rijksbegroting wordt gecompenseerd
met een niet over de departementen versleutelde taakstellende onderuitputting,
te realiseren door terughoudend kasbeleid. Dit is een instrument uit de boedel
van het kabinet-Lubbers/Kok. Het hielp dat kabinet drie keer – in 1992,
1993 en 1994 – uit de brand. Dat dit lukte, had echter weinig te maken
met het resultaat van terughoudend kasbeleid maar heel veel met exogene meevallers.
De buitenwereld was toen zo vriendelijk voor onderuitputting te zorgen. Het
lijkt ons niet verstandig om daarop te blijven rekenen bij de instandhouding
van de ijklijn. De minister zegt te monitoren met de realisatie. Daarmee houdt
hij de vinger aan de pols. Met vingertjes in een dijk? Dan moet je wel een
heel dikke vinger hebben om op die manier een gat van 800 mln. in de ijklijn –
in de dijklijn – te dichten. Zonder een terughoudend verplichtingenbeleid –
de heer Ybema heeft daarover ook een vraag gesteld – leidt een terughoudend
kasbeleid mijns inziens onvermijdelijk tot hogere kasuitgaven in volgende
jaren. Het is als het ware knijpen in een fietsband. Dat effect heeft het.
Het kan ook leiden tot oneigenlijk meergebruik van de inmiddels tot 1% opgehoogde
eindejaarsmarge, tenzij er natuurlijk sprake is van structureel te ruim ramen
van de uitgaven als een soort ingebakken buffer. Tegen ingebakken buffers
hebben wij geen bezwaar, maar dan dient de Kamer vanwege het budgetrecht en
de afwegingsfunctie daar openlijk van te weten. Het is of het een of het ander.
 
 De overschrijding van 400 mln. in de zorgsector is een serieuze bedreiging
van de ijklijn. Het betreft vooral beleidsmatige besparingsverliezen, die
zich om die reden niet gemakkelijk laten compenseren in dezelfde sfeer. De
regering lijkt het te gaan zoeken in intertemporele compensatie in de jaren
1996 tot 1998, waarbij dan de "task force volumebeheersing en kostenbeperking"
(het klinkt mooi) nieuwe maatregelen moet leveren. Maar op zo'n manier wordt
dat intertemporeel compenseren natuurlijk toch een vluchtbeweging naar voren.
Ik kom daar straks nog een keer op.
 
 Als er dan in 1995 helemaal niets door de zorgsector ter compensatie te
leveren valt, zouden toch krachtens de ijklijnfilosofie, de hoofddijkbewaking,
de sectoren rijksoverheid respectievelijk sociale zekerheid moeten bijspringen.
De sociale zekerheid levert in elk geval een meevaller op van 100 mln. Die
meevaller is wat mij betreft overigens, gezien de meevallende conjunctuur
en het onverwacht gunstige resultaat van het WAO-keuringsbesluit, eigenlijk
zelfs aan de magere kant. Ik zeg dit met het oog op de ijklijn voor 1996,
omdat het kabinet het voor dat jaar voor 100% wil koppelen. Dat geeft extra
structurele uitgaven boven de ijklijn, tenzij je gaat bezuinigen of meevallers
hebt van circa 700 mln.
 
 De overschrijding van de ijklijn 1995 voor de rijksuitgaven van 800 mln.
is in de stukken beperkt gebleven door een te verwachten incidentele meevaller
van bijna 1 mld. bij de afdrachten voor de Europese Unie. Moet ons dit als
muziek in de oren klinken, omdat het tevens de zeer nadelige Nederlands netto
positie althans voor 1994 wat rooskleuriger zou maken? Vooralsnog heeft het
op mij in ieder geval niet dat effect. Want de onderuitputting van de EU-structuurfondsen
in 1994 die dit veroorzaken, leidt tot extra uitgaven vanaf 1996. Die zorgen
dan voor 130 mln. aan meer afdrachten tot en met 1999.
 
 Bovendien bevestigt de regering dat er sprake is van een structurele tegenvaller
bij de EU-uitgaven, die oploopt tot 0,5 mld. Als je dat ook weer cumuleert
tot en met 1999, is dat 1 mld. aan meerafdrachten voor Nederland.
 
 Ten slotte leidt de meevallende groei van het EU-BNP van 0,5% per jaar
naar mijn oordeel beslist tot hogere financiële perspectieven. Want zo
gaat dat nu eenmaal in Brussel. Dit leidt opnieuw tot een hogere afdracht
van circa 60 mln. tot en met 1999.
 
 Als ik die drie posten saldeer, kom ik aan een gecumuleerde tegenvaller
van 1,2 mld. voor de periode tot en met 1999. Dat tegenover die 1 mld. incidenteel
in dit jaar, is dan toch een wat minder rooskleurig beeld. Ik vraag mij ook
af hoe die 1,2 mld. wordt gecompenseerd. Graag een antwoord van de minister.
 
 De intensivering van politie en justitie wordt nu vrijgegeven. Dat is
de bekende 100 mln. voor criminaliteitsbestrijding krachtens de meevallersbepaling
uit het regeerakkoord. Deze 100 mln. zou uitgegeven mogen worden zodra het
financieringstekort onder de plafondwaarde zou uitkomen. Onze indruk was dat
de reële ijklijn vanaf dat moment met 100 mln. opwaarts mocht worden
bijgesteld. Die intensivering blijkt echter, in 1995 althans, in het totaalbeeld
van de rijksbegroting gecompenseerd te worden. Daartoe is dus ook de taakstellende
onderuitputting voor 1995 met 100 mln. opgehoogd, althans zo zie ik het. Dat
zie ik toch goed?
 
 Uit het antwoord 17 blijkt voorts dat deze 100 mln. structureel, dus in
de jaren na 1995, ingedekt is met uitgavenmeevallers tengevolge van een hogere
economische groei. Kan de minister die voor mij benoemen? Want ik ontwaar
vooralsnog alleen structurele uitgaventegenvallers uit dien hoofde, namelijk
110 mln. bij OS (NNI-bijstelling) en 0,5 mld. bij de EU-afdrachten, waarover
ik zoëven sprak.
 
 En dan is er natuurlijk de IHS-meevaller als gevolg van een stringenter
fiatteringsbeleid. Gelukkig dat wij die hebben, want dan is er nog een meevaller
af te boeken van overwegend tegenvallers. Die is ook niet afkomstig van hogere
groei. Overigens lijkt die IHS-meevaller mij geen enkele aanleiding om daarmee
ineens de IHS-uitgaven te gaan ophogen. Ik hoorde dat de heer Duivesteijn
daar weer aan denkt. Dat lijkt mij niet gemotiveerd. Kortom, hoe zit dit alles?
 
 De aanvullende post ziekteverzuim en wachtgelden bedraagt gecumuleerd
3,3 mld. Deze post is tussen de totstandkoming van het regeerakkoord en de
Miljoenennota 1995 in de boeken verschenen. De status ervan is mij eigenlijk
onduidelijk. Al twee keer fungeert de post als stille reserve voor moeilijke
problemen. Allereerst mocht minister Ritzen er 700 mln. van gebruiken ter
gedeeltelijke leniging van de moeilijk in te vullen hoger-onderwijstaakstelling.
Bij deze Voorjaarsnota wordt er vervolgens 160 mln. afgeboekt ter vermindering
van de overschrijding 1995. Voor dit jaar blijft er dus volgens de rekensommen
243 mln. in kas voor "wachtgeldgevolgen van generale ombuigingstaakstellingen".
Maar in de antwoorden 53 t/m 57 staat: "Bij de invulling van ombuigingstaakstellingen
zal zoveel mogelijk de inzet moeten zijn dat nieuwe wachtgeldaanspraken worden
voorkomen." Dus kan mijn conclusie zijn, dat deze 243 mln. grotendeels wordt
doorgeschoven naar latere jaren of nodig is voor verbetering van het generale
beeld 1995, invulling van de taakstellende onderuitputting van 800 mln. Welke
kiest de minister?
 
 Vooralsnog resteert er onder de ijklijn voor de rijksbegroting in deze
kabinetsperiode een stille reserve van 2,4 mld.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 De heer De Korte is begonnen met buitengewoon lovende woorden over de
Voorjaarsnota te uiten. Dit zou de beste zijn in veertien jaar. Daarna brengt
u tien grote vraagstukken naar voren waardoor de Voorjaarsnota minder deugdelijk
zou zijn? Blijft u bij uw beginoordeel, of moet ik de tien punten zien als
een afzwakking van uw eerste stelling?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Ik heb deze kritische kanttekeningen al ingebouwd in mijn betoog. Ik zei
dat het de beste Voorjaarsnota was die ik heb gezien. Daarmee geef ik een
schaalwaardering aan deze Voorjaarsnota. Ik heb echter meteen gezegd, dat
dit mij er niet van weerhoudt nog een enkele kritische kanttekening te plaatsen.
Daarmee ben ik nu bezig. Ik vind dat ook mijn taak. Niemand in deze zaal verwacht
anders van mij en u ook niet, mijnheer Terpstra.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Ik ben dat reeds acht jaar gewend van u, mijnheer De Korte!
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Juist en daar gaan wij dus mee door! Die 2,4 mld. stille reserve intrigeert
mij. Die past mijns inziens uitstekend in een beleid om over buffers te beschikken,
die een veiligheidsmarge verschaffen bij optredende macro-verslechteringen
aan de uitgavenkant. Ik zou er wel op tegen zijn dat het resterende bedrag
van 2,4 mld. nog een keer wordt gebruikt voor het invullen van regeerakkoordtaakstellingen
of voor het compenserende van daarmee samenhangende besparingsverliezen of
voor nieuwe beleidsintensiveringen. Daar zou ik helemaal tegen zijn. Laat
ik dat heel nadrukkelijk zeggen. Is de minister het daarmee eens? Kan hij
zich daarin vinden?
 
 De budgettaire consequenties voor 1995 en daarna van het akkoord over
de arbeidsvoorwaarden van rijksambtenaren zijn mij onduidelijk. Is de veronderstelling
juist, dat er voor de nieuwe CAO in 1995 nog een ruimte is van 0,75% vanaf
1 april 1995, dus 290 mln.? Wordt die vervolgens ten volle benut voor de voorziene
loonstijging van 0,5% per 1 oktober a.s. (kosten 55 mln.) en voor de eenmalige
eindejaarsuitkering, waarvan de kosten 225 mln. bedragen? Als dat zo is, moet
ik constateren dat de nog niet ingeboekte VUT/wachtgeldtaakstelling uit het
regeerakkoord een zekere tegenvaller van 260 mln. voor 1995 gaat betekenen.
De arbeidsduurverkortings- en wachtgeldmaatregelen hebben geen effect in 1995,
dus moet je de taakstellende onderuitputting voor dat bedrag verhogen.
 
 Aan die 260 mln. moeten wij ook nog eens de schadepost van 178 mln. in
1995 toevoegen die wordt veroorzaakt die het afstemmen van de prestatiebeurs.
Verder moeten daaraan toegevoegd worden de hogere uitgaven voor Maaskades.
Ik heb mij laten vertellen dat er een overschrijding is van om en nabij de
50 mln.
 
 Vandaag komt dan nog de besluitvorming binnen rondom de GBA-bezuinigingen.
Ik moet zeggen dat ik het een merkwaardige gang van zaken vind. Oorspronkelijk
was het een bezuiniging van 400 mln. Toen werd het een bezuiniging van 100
mln. Nu wordt er 90 mln. meer uitgegeven door 120 mln. intertemporele verschuiving.
Die intertemporele verschuiving moet nu bij de taakstellende onderuitputting
gevoegd worden. Die tel ik daar straks bij. Ik vind dit toch een teken van
een vlucht naar voren. Dat vind ik jammer. Het beeld van die Voorjaarsnota
zou positiever zijn als dit er allemaal niet zou zijn.
 
 Als ik de saldotegenvallers optel, geeft dat het volgende beeld: reeds
bestaand: 800 mln.; tegenvallers prestatiebeurs: 180 mln.; tegenvaller VUT:
260 mln.; overschrijding Maaskades: 50 mln. en intertemporele compensatie
CBA: 120 mln. Het totaal komt bijna op 1,5 mld. De vraag is dan, of je dit
met terughoudend kasbeleid probleemloos oplost, zelfs wanneer de stille reserve
van 243 mln. in 1995 zou worden ingezet. Dit alles vraagt echt om een uitleg
van de minister. Voor extra taakstellende onderuitputting ten behoeve van
nieuwe prioriteiten – collega Ybema voerde zojuist al de monumentenzorg
op – lijkt mij op dit moment gewoon geen ruimte. Hoe sympathiek het
ook moge zijn, er is geen ruimte voor.
 
 Voorzitter! Volgens de OESO groeit de Nederlandse economie in 1996 minder
dan in 1995. Door minder export en minder investeringen daalt de groei naar
2,7%. Maar dat is altijd nog 1% meer dan de behoedzame groeiraming voor 1996
in het regeerakkoord. Wij mogen dus op belastingmeevallers blijven rekenen,
ook in 1996. De daarvoor opgeschreven passage in het regeerakkoord wordt door
de VVD-fractie gekoesterd. Zolang het financieringstekort conform de definitie
in het regeerakkoord niet beneden de 2,7% BBP ligt, komen de belastingmeevallers
voor 100% ten gunste van tekort- en staatsschuldreductie. Onze staatsschuld
blijft immers een molensteen. De rentetegenvaller over die schuld bedraagt
zo'n 400 mln. Dat is een tegenvaller erbij!
 
 Er is nog een molensteen en die ligt misschien wel het allerzwaarst: de
niet dalende werkloosheid. Dat is de achilleshiel van het kabinetsbeleid van
"werk, werk en nog eens werk". Ook het nabije Frankrijk kampt met dit probleem.
Strekt de methode Chirac/Juppé tot navolging? Het schijnt dat de minister
in Cannes is geweest. Hij heeft er misschien meer van gehoord. Onzes inziens
strekt die methode absoluut niet tot navolging. In Frankrijk verhoogt men
zelfs de BTW-lasten om nieuwe banen te financieren en wordt het minimumloon
extra verhoogd. Toen minister Zalm nog CPB-directeur was, werden de verkiezingsprogramma's
van de grootste partijen door het CPB doorgerekend en met elkaar vergeleken.
Het VVD-programma "Nederland moet weer aan de slag" scoorde met 500.000 extra
banen op termijn het allerbeste op het punt van het werkgelegenheidsbeleid.
Dat kwam door het VVD-voorstel tot invoering van het basisstelsel. De CPB-analyse
van toen was: de combinatie van maatregelen die de VVD voorstelt op het terrein
van de sociale zekerheid zal op lange termijn niet alleen de werkloosheid
fors reduceren, maar ook de arbeidsparticipatie sterk bevorderen. Ook in kringen
van de vakbeweging en in de SER groeit het besef van het belang van invoering
van het basisstelsel en daarmee ook de animo daartoe. Nu onze paarse coalitiepartners
en met name de PvdA nog!
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik wil de heer De Korte een vraag stellen over "werk, werk
en nog eens werk". Kennelijk is het weekblad De Tijd ook bij hem langs geweest.
Hij heeft tegen dat blad gezegd: als de werkloosheid niet daalt, zal de VVD
proberen het regeerakkoord aangepast te krijgen. Het CPB is van mening dat
de werkgelegenheid op haar best gestagneerd kan worden en dat er tussen het
moment van aantreden van het kabinet en nu 100.000 uitkeringsgerechtigden
bij zijn gekomen, dus van 733.000 naar ongeveer 835.000. De vraag is: wanneer
gaat de VVD proberen dat regeerakkoord aan te passen?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Voorzitter! Ik heb dat artikel natuurlijk ook gelezen. Ik kom er ook zelf
in voor. De heer Rabbae citeert ook wat ik daar heb gezegd. Het was voor mij
mede aanleiding om in mijn slotpassage de aandacht te vragen voor dat cruciale
probleem. Ik heb zojuist al gezegd dat het goed is om het verkiezingsprogramma
van de VVD, doorgerekend door het CPB, en de maatregelen daarin in herinnering
te brengen. Waarom scoorde dat VVD-beleid zo goed op dat punt, veruit het
beste van alle politieke programma's? Door de invoering van het basisstelsel.
Ik heb daarvoor een balletje opgegooid: je moet dat punt niet verwaarlozen.
Begin of medio volgend jaar is er een moment dat kwalitatief en kwantitatief
zal worden bekeken hoe het op dit front met de inactiviteit en de activiteit
en met de werkloosheidsontwikkeling in Nederland is gesteld. Daarbij zal ongetwijfeld
de vraag aan de orde zijn: hoe staat het met de sociale zekerheid?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Dit is geen direct antwoord op mijn vraag. De heer De Korte
heeft gezegd dat de VVD het ministelsel in het spel zal brengen als de werkloosheid
niet daalt. Is hij werkelijk van mening dat de werkloosheid in Nederland te
wijten is aan het feit dat de uitkeringen in Nederland niet verlaagd zijn?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Ik denk dat de maatregelen die het kabinet nu neemt, lastenverlichtingsmaatregelen
tot 9 mld. of meer, een uitstekend beleid vormen, dat ook gaat helpen. In
1995 gaat het zelfs om 5 mld. Het beleid zal ook invloed hebben op de I/A-ratio.
Ik noem ook het beleid van minister Melkert. In het beleid van doorsmeren
van de banenmarkt is er heel veel aandacht voor de kwetsbare, laaggeschoolde
en laagbetaalde personen op de arbeidsmarkt. Dat is allemaal heel verstandig.
Het denken mag echter niet stil blijven staan. De werkloosheidsverlaging moet
uiteindelijk gestalte krijgen. Als dat niet lukt, moet je naar andere maatregelen
durven omzien. Dat is mijn pleidooi. Deze mogelijkheid zit in het regeerakkoord
ingebakken. Medio volgend jaar is er een moment van bezinning ingepast.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 De heer De Korte spreekt van een uitstekend beleid, met name gericht op
de I/A-ratio. Vooralsnog geven de cijfers geen aanleiding tot optimisme. Ik
denk dan even aan de geweldige lastenverlichting die wij nu generiek aan het
bedrijfsleven toekennen. Zou het niet meer helpen als wij die zouden inzetten
voor grootschalige infrastructurele projecten?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Op de korte termijn zou dit niet helpen. Op korte termijn zijn er namelijk
geen tekorten op het punt van de infrastructurele projecten die nu allemaal
in behandeling zijn. De tekorten doemen op voor de periode na deze kabinetsperiode.
De financiering voor die tijd is nog lang niet rond. Op dit moment is er echter
eerder sprake van onderuitputting. Men kan het geld eenvoudigweg niet wegzetten.
Ik denk niet dat het verstandig is om tussen nu en 1998 daar ons heil te zoeken.
Wij moeten doorgaan met de infrastructurele voorzieningen. Wij moeten ze letterlijk
en figuurlijk goed op de rails krijgen. Wij moeten echter niet denken dat
het daarvoor inzetten van het lastenverlichtingsgeld nu opeens een hele hoop
werkgelegenheid zou produceren. Dat is de werkelijkheid niet.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Wij zoeken toch juist een oplossing voor de wat langere termijn? Wij willen
toch niet altijd alleen maar op de korte termijn scoren? Als wij oplossingen
voor de langere termijn zoeken, zal het basisstelsel toch niet zoveel heil
brengen? Wij kunnen toch veel beter werken aan een duurzame samenleving waarin
infrastructurele voorzieningen dringend noodzakelijk zijn?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Je moet het één doen en het ander niet laten. Op het punt
van de infrastructuur voert dit kabinet een zeer stevig beleid. Dat weten
wij allemaal. Wij krijgen iedere week wel een infrastructureel project in
de Kamer, waarover dan duchtig wordt gediscussieerd. Dat zit het dus niet
in. Over de hoogte en de duur van uitkeringen mag vooralsnog eigenlijk niet
gesproken worden. In het regeerakkoord is daarvoor pacificatiewerk verricht.
Daarbij geldt de clausule dat als het allemaal uiteindelijk niet tot resultaat
leidt, als meer nodig is, dat ook moet kunnen. Daarop heb ik gewezen. Vanwege
de hardnekkigheid van de werkloosheid op dit moment zou het wel eens zo kunnen
zijn dat wij daarvoor open moeten gaan staan.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 De heer De Korte heeft zeer heldere antwoorden gegeven op de twee vragen.
Mag ik daaruit afleiden dat hij volledig blijft vasthouden aan de lastenverlichting
die in het regeerakkoord is afgesproken, en dat de wens van de heer Ybema
om tot een andere mix te komen, volledig wordt afgewezen? Is die interpretatie
juist?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Wij houden vast aan de omvang van de lastenverlichting en aan de kwaliteit
ervan. Er is een discussie geweest in het kabinet. Daarbij is voor de rest
van de periode een afspraak gemaakt om het te zoeken in loonkostenverlaging,
toegespitst op de onderkant. Daar kunnen wij ons goed in vinden; wij vinden
dat een verstandig beleid. De mix die nu is ingezet, hebben wij ongeveer zo
geraamd in het regeerakkoord. Dat lijkt mij juist. Het lijkt mij niet verstandig
om daarvan af te wijken.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 U maakt zich er geen zorgen over dat de lastenverlichting te groot zou
zijn, waardoor u een andere mix tot stand zou moeten brengen? Die zorg van
de heer Ybema deelt u dus niet?
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Die 5 mld. waarmee wij dit jaar te maken hebben, is meer dan voorzien
bij het regeerakkoord. Het gedeelte dat meer is, zit in de premiesfeer. Het
heeft er niet toe geleid dat er minder in de belastingsfeer gebeurt. Wat dat
betreft heb ik niet zoveel zorg, zeker niet bij deze minister.
 
 
 
 
 
 De heer Schutte (GPV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wie de Voorjaarsnota leest zonder daarbij de recente
prognoses van het Centraal planbureau te betrekken, zal zonder veel moeite
de minister van Financiën een pluim willen geven. Hij heeft de zaken
goed op orde. De belastingopbrengsten vallen mee, het financieringstekort
dus ook. De uitgaven blijven keurig binnen de ramingen. Alleen in de zorgsector
is het beeld wat zorgelijker. Daar dreigt een tekort van 0,4 mld. Maar dat
moet binnen de sector gecompenseerd worden. Wij kunnen dus nog meer postzakken
vol brieven verwachten. Dat is goed voor onze aandelen in de KPN.
 
 Een kunst die de minister ook verstaat, is die van het verhullend taalgebruik.
Ik geef een voorbeeld: de netto uitgaven van de rijksbegroting blijven binnen
de ruimte, mede dankzij de inzet van een taakstellende onderuitputting van
0,8 mld. De werkelijkheid is echter, dat er op de rijksbegroting een overschrijding
dreigt van 0,7 mld. Om dit te voorkomen of te compenseren is die taakstellende
onderuitputting uitgevonden. Zo gezegd, klinkt het toch iets realistischer.
 
 Dat brengt mij bij het fenomeen taakstellende onderuitputting. Dit begrip
heeft twee gezichten. Enerzijds is er de ervaring dat aan het eind van het
jaar allerlei uitgaven blijken mee te vallen. Anderzijds ligt er de noodzaak
dat er zulke meevallers komen. Maar waar raken beide gezichten elkaar nu?
De minister zegt dat 0,8 mld. moet kunnen in het licht van de ervaringen in
het verleden. Ik zal het niet ontkennen. Maar waarom 0,8 mld. en niet bijvoorbeeld
1 of 1,2 mld.? Het antwoord is simpel: omdat de minister 0,8 mld. denkt nodig
te hebben.
 
 Inmiddels weten wij dat een forse tegenvaller als gevolg van het debâcle
met de prestatiebeurs in ieder geval zal moeten worden opgevangen. Betekent
dat nu dat de taakstelling voor 1995 verhoogd wordt met een kleine 0,2 mld.?
Met andere woorden: welk bedrag aan onderuitputting zal moeten worden overschreden
wil er sprake kunnen zijn van een eenmalige dotatie ten behoeve van de monumentenzorg?
Gaat de taakstelling hierdoor omhoog of zal het moeilijker worden de taakstelling
te realiseren? Deze vragen worden uiteraard dringender als ook nog rekening
wordt gehouden met alle tegenvallers en verschuivingen die de heer De Korte
noemde.
 
 Met die eenmalige dotatie vervolgt de regering een weg die zij vorig jaar
is ingeslagen. Toen was de topsport de gelukkige die buiten alle normale prioriteitenstelling
om ineens een flink bedrag uit de onderuitputting kreeg. Nu is de keuze gevallen
op de monumentenzorg. Een prima keuze, daar niet van. Uitgaven voor dit doel
betalen zichzelf. Bovendien is de achterstand groot. Maar moet ik hieruit
nu afleiden dat sommige uitgaven die bij de samenstelling van de begroting
de boot missen, bij de Voorjaarsnota een herkansing krijgen? Als de regering
op die weg wil doorgaan, meen ik dat wij over meer gegevens moeten beschikken.
 
 De aandelen KPN blijken een aantrekkelijke bron van inkomsten. Het Fonds
economische structuur versterking is bij uitstek de plaats
waar de opbrengsten thuishoren. Dat fonds heeft extra middelen zeker op termijn
heel hard nodig. In antwoord op vraag 23 doet de minister of zijn neus bloedt,
als hij opmerkt niet te weten welk flankerend beleid wordt bedoeld. Nu, dat
kunnen zijn collega's Jorritsma en De Boer hem wel vertellen. Hij heeft toch
zelf ook ingestemd met zo'n 800 mln. extra voor de Betuwelijn en met een onbekend
aantal miljarden voor de noordelijke aftakking ervan? Dekking moet plaatsvinden
uit het FES, maar dat is aan het eind van de kabinetsperiode leeg. Wij hebben
deze week de eindstemming over Schiphol. Deze mainport komt er, maar de bijbehorende
infrastructuur zal wel te laat gerealiseerd worden volgens de huidige planning.
Is het dan niet logisch de hele opbrengst van de verkoop van aandelen in het
FES te storten en niet een deel ervan te gebruiken als sluitpost op de begroting?
De belastingmeevaller van dit jaar is groot genoeg om de rol van sluitpost
over te nemen.
 
 De studiefinanciering blijft niet alleen minister Ritzen achtervolgen,
maar ook de minister van Financiën. De minister heeft wel een heel royaal
gebaar gemaakt om de financiële gevolgen voor 1995 van de misrekening
geheel te betrekken bij de taakstellende onderuitputting. Gebeurt dat altijd
als ministers een te groot risico nemen met de invulling van hun bezuinigingstaakstelling?
Dat lijkt mij een geruststellend idee voor tal van collega's van de minister.
 
 Er is niet alleen sprake van een taakstellende onderuitputting, maar ook
van een taakstellende budgetverlaging. De reisvoorziening voor studenten wordt
met ingang van 1998 taakstellend verlaagd. Ik kan mij de wens hiertoe goed
voorstellen. Het kan echter toch niet zo zijn dat de Kamer nu al gebonden
is aan de verlaging over drie jaar, terwijl nog niets bekend is over de vormgeving
van de voorziening in dat jaar. Deze taakstelling beschouw ik dan ook als
een voornemen voor intern gebruik, waarover pas bij de begroting voor 1998
zal worden beslist.
 
 Ten slotte wil ik enige opheldering vragen over de maatregelen inzake
de kinderbijslag. In afwijking van het regeerakkoord zou besloten zijn om
de hele progressie af te schaffen en uit de opbrengst daarvan de kinderbijslag
voor het eerste kind te verhogen. Een sigaar uit eigen doos dus ten gunste
van de kleinste gezinnen. Is deze maatregel nu al in de AKW verwerkt of komt
daarvoor nog een voorstel? Misschien had ik het moeten weten, maar dat is
niet het geval.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het gaat goed met de Nederlandse economie. Er is sprake van
een groei van 3%. De grote bedrijven maken grote winsten. De kleine bedrijven
profiteren daarvan. Kortom, het gaat prima. De minister van Financiën
kan dus tevreden zijn. In tegenstelling tot zijn voorgangers kan hij een beetje
tot rust komen. Zoals de Japanners echter zeggen, heeft elke dag zijn nacht.
Dat is ook het geval met deze economische groei. Dat geldt niet alleen voor
het milieu en de natuurlijke hulpbronnen, maar ook voor de werkgelegenheid.
Tegenover de grote winsten van grote bedrijven staat namelijk nog steeds een
groot aantal uitkeringen: zo'n 835.000 dit jaar. Het CPB – een bekend
orgaan bij onze minister van Financiën – voorspelt dat het in de
toekomst ook niet beter zal gaan. Ik weet wel dat de heer Van Zijl van de
PvdA zegt dat hij die sombere jongens en meisjes van het CPB wel kent en dat
zij eigenlijk niets anders doen dan dit soort sombere prognoses maken, maar
het is toch een serieus planbureau. Wij hebben het planbureau volgens mij
ook allemaal serieus genomen.
 
 Nu het CPB dit zegt, is het natuurlijk de vraag wat dit jaar het rendement
van de lastenverlichting is. Kan de minister dit aangegeven? Als wij het komende
jaar generiek, zij het met enige bijstelling, ook met lastenverlichting willen
gaan werken, wat zal dan het rendement daarvan zijn? Is het niet beter om
deze middelen aan iets anders te besteden? Het is toch water naar de zee dragen.
Bedrijven maken grote winsten, terwijl wij proberen om een als het ware procyclisch
beleid te voeren bij een redelijke groeiende economie. Het is merkwaardig
dat juist deze minister die ontwikkeling kennelijk ondersteunt. Voor de toekomst
is het de vraag of dit kabinet bereid is om de werkloosheid te bestrijden
en dan niet alleen door een aantal projecten van de heer Melkert. De heer
De Korte heeft die projecten onvoldoende verklaard, alhoewel hij hier eigenlijk
een lofzang over de heer Melkert heeft gehouden. Maar goed, bij zijn zwanezang
kan hij waarschijnlijk een andere muziek fluiten.
 
 Voorzitter! Ondanks alle plannen durft het kabinet het blijkbaar nog niet
aan om serieus te kijken naar herverdeling van arbeid, terwijl dat toch een
belangrijk instrument is. Wij constateren dat arbeidsduurverkorting in sommige
bedrijven wel gehanteerd wordt bij een dreigend verlies van arbeid. Wij durven
het echter niet aan om dit met werkgevers in groeiende bedrijfstakken te bespreken.
Daar moeten wij echter juist werkgelegenheid zien te creëren. Is de minister
bereid om samen met zijn collega's met het oog op de begroting voor 1996 te
komen met fiscale maatregelen om arbeidsduurverkorting te stimuleren? Dan
ontstaat ook in de groeiende bedrijven een kans op verdeling van werk en vermeerdering
van arbeid aldaar. Ik wacht even de reactie van de minister af. Is die niet
positief, dan leg ik de Kamer in tweede termijn een uitspraak voor.
 
 Ik kom op de koopkracht. De koopkrachtverslechtering is aanzienlijk lager
dan wij als fractie van GroenLinks en wellicht ook andere fracties gevreesd
hadden. Echter, vijftien jaar kaalslag op uitkeringen heeft zijn werking niet
gemist. En zo hebben wij in Nederland, dat toch een welvarend land is, te
maken met zo'n 200.000 mensen die met hun schulden in de problemen zijn gekomen
en een beroep moeten doen op de gemeentelijke banken om hieruit te komen.
De minister van Sociale Zaken, de heer Melkert, heeft dit beaamd. Hij heeft
toegezegd dat hij in het najaar met een nota over armoede in Nederland komt.
Daarop vooruitlopend, heeft hij gezegd dat hij aankoerst op koopkrachtbehoud
voor de minima in 1996. Mijn vraag aan deze minister en via hem aan het kabinet
is of het kabinet koopkrachtbehoud voor de minima in 1996 kan garanderen.
 
 Dan het aspect van de meerkosten als gevolg van lange asielprocedures.
De minister erkent dit aspect, maar verwijst vervolgens naar een brief van
de staatssecretaris over de kwestie. Mijn fractie is van mening – daar
hebben wij al eerder voor gepleit – dat meer personeel in dienst moet
worden genomen, omdat is gebleken dat dit personeel zichzelf
terugverdient. De staatssecretaris heeft natuurlijk wel wat gedaan op dit
punt, maar het lijkt mij beter als de personeelsformatie wordt versterkt.
Dat is goed voor het beleid, goed voor de vluchtelingen en kennelijk ook goed
voor de financiën.
 
 Mijn laatste punt heeft betrekking op de energieheffing. Het kabinet heeft
vorig jaar aangegeven, op ons verzoek, dat in het voorjaar van 1995 een wetsvoorstel
daarover naar de Kamer zou komen. Tot nu toe hebben wij dat wetsvoorstel nog
niet gezien. Welke factoren verzetten zich tegen het indienen van dit wetsvoorstel
bij de Kamer? Welke compensatie denkt de minister in dit verband te verstrekken
aan bedrijven en burgers? Hoe wil het kabinet verder communiceren met burgers
en bedrijven, zodat deze maatregel een draagvlak krijgt in de samenleving?
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Voorzitter! De eerste Voorjaarsnota die onder het bewind van deze minister
van Financiën is uitgebracht, biedt de gelegenheid voor een eerste beoordeling
van het financiële beleid dat, zoals bekend, deels op nieuwe uitgangspunten
is geformuleerd. Niet langer staan normen als financieringstekort en collectieve-lastendruk
centraal als ijkpunten voor de uitgavenontwikkeling, maar de van te voren
vastgestelde uitgavenkaders zelf.
 
 Een eerste beschouwing leert dat de minister bepaald niet mag mopperen
over het verloop van de gang van zaken tot nu toe. Dat valt af te leiden uit
het feit dat de minister nog maar betrekkelijk zelden in de Kamer verantwoording
heeft hoeven afleggen over het gevoerde beleid. Uiteraard heeft hij daarbij
de economische wind mee, zodat hem grote tegenvallers bespaard zijn gebleven.
Door het gunstige tij is het financieringstekort zelfs dik onder het plafond
uit het regeerakkoord gebleven. Aan de andere kant, het economisch gunstige
tij zegt niet alles als het gaat om het in de hand houden van de uitgavenontwikkeling
zelf. Daartoe is ook een goede budgetdiscipline noodzakelijk. De geraamde
vrij geringe overschrijding, exclusief de prestatiebeurs, van 800 mln. wijst
uit dat de hand stevig op de knip zit.
 
 Qua informatieverstrekking is de Voorjaarsnota weer een stapje vooruitgegaan,
in vergelijking met eerdere uitgaven, nu de Kamer tegelijkertijd is geïnformeerd
over de uitgavenontwikkeling in de sociale zekerheid en de zorg. Daarvoor
dank ik de minister. Overigens is de informatie in de bijgevoegde brieven
wel erg summier, zodat het netto rendement beperkter is dan wellicht had mogen
worden gehoopt. De uitgaven in het kader van de sociale zekerheid geven wat
dit aangaat per saldo geen overschrijdingen te zien; in de zorg daarentegen
wel. Hoewel de inzet er wel is, is op dit moment nog niet in compensatie voorzien.
Ligt het in de bedoeling, compensaties nog te laten terugwerken tot op het
jaar 1995?
 
 Harde compensaties voor de 800 mln. overschrijding zijn er dit jaar niet.
De minister zoekt zijn heil, evenals zijn voorganger, de premier, in taakstellende
onderuitputtingen. Nu lijkt ongeveer 0,5% onderuitputting op het totaal van
de rijksbegroting niet buitengewoon veel. De neiging bestaat dan om te zeggen
dat dit probleemloos moet kunnen. Anderzijds roept het meerjarig gebruik van
dit instrument vragen op naar de accuratesse van de ramingen en de lucht die
er kennelijk in de begroting zit. Nogmaals, 800 mln. acht ik niet overdreven
veel, maar het geeft toch te denken dat zonder veel moeite een klein miljard
op de rijksuitgaven kan worden bezuinigd. De heer De Korte zei dat een buffer
goed is, maar ook ik vind dat de Kamer daarvan wel op de hoogte moet zijn.
Dan kan de Kamer dit in haar afwegingen betrekken.
 
 De problematiek wordt overigens nog verergerd door de prestatiebeurs,
die een extra tegenvaller van een kleine 400 mln. met zich brengt. Hoe schat
de minister de haalbaarheid in van het aparte AKW-wetje om de kinderbijslag
voor 18-plussers te schaffen, nu de Senaat te kennen heeft gegeven juist met
dit onderdeel veel moeite te hebben? Mijnheer de voorzitter! Over de kwaliteit
van sommige ramingen hoeven wij overigens niet zo tevreden te zijn. De populariteit
van de weekkaart is groter dan die van de weekeindkaart en dat was te voorzien.
 
 Bij de AKW doen zich ook merkwaardige ontwikkelingen voor. De verwachte
bezuinigingen vallen tegen. Het antwoord bestaat hieruit dat de progressie
nu helemaal vervalt. Ik hoor graag een toelichting op deze gang van zaken.
Waarom vallen de bezuinigingen precies tegen? Zijn er weglekeffecten of zijn
de verschillende bezuinigingsmodellen eenvoudigweg bij elkaar opgeteld? Wanneer
moeten de nieuwe maatregelen van kracht worden? Worden ook nu compensaties
voorzien? Al met al heeft mijn fractie hieraan geen goed gevoel overgehouden.
Kennelijk is het doel om hoe dan ook 1 mld. op de AKW te bezuinigen en de
rechtvaardiging achteraf wordt dan meer en meer een bijzaak, evenals de fundamentele
bezinning op de kinderbijslag als onderdeel van het sociale stelsel.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Voorzitter! Wij behandelen vanavond de Voorjaarsnota 1995 en wij letten
dus op de vraag in hoeverre de begroting in 1995 wordt nageleefd. Ik heb in
mei jongstleden bij de regeling van werkzaamheden een vraag gesteld over een
lastenverlichtingsvariant voor 1996. De minister van Financiën heeft
toen helder en duidelijk gezegd dat hij daarop pas antwoord zal geven bij
de presentatie van de Miljoenennota. Ik ga er dus ook vanavond van uit, dat
de minister alle vragen die over 1996 gaan op dezelfde wijze zal beantwoorden
als mijn vraag over de lastenverlichtingsvariant. Die beantwoordt hij dus
niet. Mocht dat wel het geval zijn, dan kom ik terug op mijn vraag van mei.
 
 Het beleid van de CDA-fractie op het gebied van de financiering van de
collectieve sector is altijd helder en duidelijk geweest. Dat vinden wij althans
zelf. Wij willen de overheidsfinanciën saneren met het oog op de vermindering
van de staatsschuld, zonder de lasten te verhogen. Daarnaast hebben wij steeds
gestreefd naar een verschuiving binnen de collectieve sector in de richting
van meer investeringen.
 
 Bij de algemene financiële beschouwingen eind vorig jaar heeft de
CDA-fractie ingestemd met het invoeren van een uitgavennorm voor de gehele
collectieve sector. Tevens hebben wij ingestemd met een verlaging van het
financieringssaldo en de lastenverlichting voor 1995. Bij de lastenverlichtingsvariant
hebben wij een voorkeur uitgesproken voor die variant die voor de werkgelegen heid het gunstigst is en die voorkeur houden wij voorlopig.
 
 Meevallers bij de belastingen willen wij gebruiken voor vermindering van
de staatsschuld. Meevallers bij de sociale zekerheid moeten automatisch leiden
tot lagere premies voor werkgevers en werknemers. Indien werkgevers en werknemers
zich op het gebied van bestrijding van het ziekteverzuim en bestrijding van
het gebruik van de WAO zeer goed gedragen en een beter beleid voeren, moet
dat tot lagere premies leiden. De suggestie van de heer Ybema om dan ogenblikkelijk
na te denken over de lastenverlichtingsvariant op andere gebieden, vinden
wij onjuist. Dit werkt naar ons idee averechts op het goede gedrag van de
sociale partners in de maatschappij.
 
 Op al deze punten – verlaging van het financieringstekort, het gebruik
van meevallers voor de reductie van de staatsschuld en gebruik van die lastenverlichtingsvariant
die het gunstigst is voor de werkgelegenheid – hebben wij bij de financiële
beschouwingen moties ingediend, die allemaal zijn verworpen. Uit de Voorjaarsnota
blijkt dat de minister van Financiën de belastingmeevaller heeft gebruikt
voor vermindering van de staatsschuld. Dit vinden wij verstandig, ook gelet
op onze verworpen motie.
 
 Ook op het gebied van de beheersing van de uitgaven ziet de Voorjaarsnota
er goed uit. De overschrijdingen van 800 mln. zijn niet groot. Ik heb een
tegenvaller van de vorige minister van Financiën wel eens verdedigd met
de opmerking dat deze slechts 1% van de belastingopbrengsten bedroeg. Dit
moet ruw bekeken worden. Dat geldt ook voor het bedrag van 800 mln.
 
 Wel kun je vraagtekens plaatsen bij de dekking voor het jaar 1995. De
overschrijdingen bij het Rijk worden alle gedekt door een rem op de uitgaven
te zetten. Dit geldt ook voor de jongste tegenvallers bij bijvoorbeeld de
prestatiebeurs. De vorige minister van Financiën gebruikte deze methode
ook reeds. Vaak is het gelukt, zo blijkt uit de antwoorden op de schriftelijke
vragen, door exogene factoren. Betekent dit nu dat de begroting de afgelopen
jaren steeds te ruim is geweest? Gaat de minister van Financiën ervan
uit dat er elk jaar wel een exogene factor zal zijn? En heeft het gebruik
maken van dit instrument niet steeds meer risico naarmate de tijd vordert?
 
 Voorzitter! Bij de zorg valt het op dat een deel van de bezuinigingen
wordt verschoven naar het Financieel overzicht zorg 1996. Mag ik hieruit afleiden
dat de minister van Financiën er nu reeds van uitgaat dat de minister
van Volksgezondheid, Welzijn en Sport haar zaken in 1995 niet op orde kan
brengen?
 
 Bij meevallende economische groei staat naar ons idee de uitgavennorm
als eerste onder druk. Dat blijkt bijvoorbeeld bij ontwikkelingssamenwerking.
Als de economische groei meevalt, worden de uitgaven automatisch hoger, ook
voor een deel van de afdrachten aan de Europese Unie. Ook bij de koppeling
van de uitkeringen en bij de ambtenarensalarissen zie je dat mechanisme. Naarmate
bepaalde uitgaven zijn gerelateerd aan loonstijgingen, wordt er een opwaartse
druk op de uitgavennorm gezet. Mag ik er ondanks dit systeem van uitgaan dat
de minister van Financiën de komende vier jaar hard vasthoudt aan zijn
reële uitgavennorm?
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Is de heer Terpstra van mening dat de doorwerking van de groei
van het nationaal inkomen op de post voor ontwikkelingssamenwerking geneutraliseerd
moet worden om te voldoen aan de uitgavennorm?
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Dit is een automatisme. Als de overheid zegt dat de collectieve sector
reëel gelijk moet blijven – wat wij als CDA bij de financiële
beschouwingen gesteund hebben, mede omdat het in het rapport van de commissie-Zijlstra
staat – dan betekent dit dat uitgavenposten die automatisch stijgen,
zoals bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking, afdrachten aan de Europese Unie
of de koppeling van de uitkering, op de andere onderdelen van de collectieve
sector in mindering moeten worden gebracht. Dat is een automatisme. Naarmate
het economisch beter gaat, waar ik op zichzelf voor ben, wordt het risico
van de overschrijding van de uitgavennorm groter. Ik vraag nu aan de minister
van Financiën of hij, ondanks dit verschijnsel, de komende vier jaar
keihard vasthoudt aan de ook door ons gesteunde uitgavennorm. Dus als de ene
post stijgt, moet je ergens anders bezuinigen.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 De uitgave voor ontwikkelingssamenwerking mag dus wel stijgen als gevolg
van de automatische doorwerking van het nationaal inkomen bij groei, maar
de compensatie moet gezocht worden bij andere posten? Die moeten omlaag. Is
dat uw redenering?
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Dat is het automatisme van de gedachte dat wij vasthouden aan een uitgavennorm
voor ontwikkelingssamenwerking op het huidige niveau. Dat is inhoud van de
motie-Heerma van vorig jaar. Wij steunen een relatieve beperking van de collectieve
sector via de reële uitgavennorm. Dat betekent dat er, als je die twee
dingen combineert, ergens anders meer moet worden bezuinigd. Wij hebben dat
vorig jaar aanvaard. Wij aanvaarden dat dus vijf maanden later ook.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Het inkomen is nu gelukkig aan het groeien. Waar moet er volgens de CDA-fractie
dan compensatie gezocht worden voor de groei van de post ontwikkelingssamenwerking?
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Het is u hoogstwaarschijnlijk ontgaan dat het CDA sinds de vorige verkiezingen
niet meer in het kabinet zit. Het kabinet heeft deze afspraak gemaakt. Wij
wijzen alleen op een verschijnsel. Wij vragen de minister van Financiën
of hij, ondanks dit verschijnsel, vasthoudt aan zijn reële uitgaven.
Ik ben niet geroepen om alle problemen van de minister van Financiën
voor 1996 op te lossen. In de eerste plaats zit ik in de oppositie. In de
tweede plaats heb ik bij het begin van mijn betoog gezegd dat ik over 1996
helemaal niets zeg.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik weet dat het CDA niet in het kabinet zit. Maar ik neem
aan dat het CDA wel eigen prioriteiten heeft. Als het om de afweging tussen
ontwikkelingssamenwerking en andere posten gaat, ga ik ervan uit dat het CDA
dan ook weet welke post er dan moet bloeden. Maar kennelijk weet het CDA dat
niet.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Wij hebben de motie-Heerma gesteund. Hier staat in dat
het ontwikkelingssamenwerkingspercentage voor de komende vier jaar op het
huidige niveau moet blijven. Aangezien wij ook het idee van de bevriezing
van de reële uitgaven van de collectieve sector hebben gesteund, zijn
wij genoodzaakt ergens anders bezuinigingen te vinden. Alleen, die noodzaak
heeft de minister van Financiën ook. En waarom zou ik mij druk maken
om de problemen van de heer Zalm? Daar ben ik niet voor ingehuurd. De heer
Zalm wel.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat betekent dus dat u blanco bent als het gaat om de afweging van prioriteiten
tussen ontwikkelingssamenwerking enerzijds en het compenseren daarvan bij
een andere post anderzijds. Daar heeft u geen mening over?
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Wij hebben de motie-Heerma ingediend en dus ook gesteund. Daar staat in
dat wij, wat er ook gebeurt, niet willen bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking
ten aanzien van het huidige niveau. Dat is een duidelijke prioriteit. Dat
betekent dat wij het moeten zoeken bij de andere 99,2% van ons nationaal inkomen.
Wij hebben immers 0,8% afgescheiden voor ontwikkelingssamenwerkingsdoeleinden.
Dat vind ik een heldere prioriteit.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De heer Terpstra pleit ervoor, als iemand die jarenlang lid is geweest
van een goede bestuurderspartij, aan het uitgavenkader vast te houden. Tegelijkertijd
zegt hij dat het niet zijn verantwoordelijkheid is om daar een invulling voor
te zoeken. Hoe verhoudt uw pleidooi voor een strak uitgavenkader zich met
het feit dat het CDA talloze voorstellen tot bezuiniging afwijst? Ik wijs
op de vele amendementen bij de prestatiebeurs. Die CDA-amendementen kosten
honderden miljoenen guldens. Ik verwijs naar het feit dat het CDA de bezuinigingen
op de kinderbijslag heeft afgewezen. Ik verwijs naar de heer Dankers, die
in een recent overleg de bezuiniging van 200 mln. op de arbeidsvoorziening
heeft afgewezen. Hoe verhouden al deze dingen zich tot de uitspraak dat het
niet de taak van de heer Terpstra is om plannen te vinden om aan reële
uitgaven vast te houden? Hoe geloofwaardig is dan de financiële soliditeit
van het CDA?
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Ten aanzien van de bezuinigingen op de sociale zekerheid hebben wij een
alternatieve dekking aangegeven voor de kinderbijslag. Ten aanzien van de
bezuinigingen op het CBA is ons idee eigenlijk dat de overheid niet eenzijdig
de afspraken tussen overheid en CBA scheef kan trekken. Wij hebben steeds
bepleit dat de overheid, in de persoon van de minister van Sociale Zaken,
overleg voert met het CBA om de problemen zelf op te lossen. Wij hebben de
indruk dat de minister van Sociale Zaken op dit punt een groot eind in onze
richting is opgeschoven.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Het gaat toch ook het CDA serieus om het handhaven van het reële
uitgavenkader? Dat verhoudt zich niet met het keer op keer afwijzen van bezuinigingsvoorstellen
zonder met een serieus alternatief te komen. Ik heb gewezen op de kinderbijslag.
Ik heb gewezen op de debatten met uw collega's over de prestatiebeurs waar
door die collega's amendementen ingediend zijn die honderden miljoenen guldens
kosten. Wij wachten nog steeds op een goede dekking voor de begroting van
het CDA, die ook een serieus alternatief biedt om aan een strak uitgavenkader
vast te houden.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Over de kinderbijslag hebben wij alternatieven ingediend. Ten aanzien
van alle alternatieven die wij bedenken voor 1996 zullen wij een degelijke
dekking naar voren brengen.
 
 Uit de Voorjaarsnota blijkt dat het Rijk steeds meer gaat bijdragen aan
de sociale fondsen in de sfeer van sociale zekerheid en volksgezondheid. Het
CDA acht dit op zichzelf niet gewenst. Wij zijn voor een kostendekkende premie
in de sociale zekerheid en de volksgezondheid. Meevallers in die sectoren
leiden dan tot premiedalingen, net zoals meevallers bij het Rijk leiden tot
een kleiner financieringstekort. Zijn de grotere rijksbijdragen geen gevaar
voor dit mechanisme en is het op langere termijn geen gevaar voor de budgetdiscipline?
Wij zijn niet zo voor een vermenging van het Rijk en de sectoren sociale zekerheid
en volksgezondheid.
 
 Overeenkomstig de discussies bij de algemene beschouwingen vorig jaar
gaat er 100 mln. naar de versterking van de veiligheid. Waarom is niet gekozen
voor een fifty/fifty-verdeling tussen Justitie en Binnenlandse Zaken? Uit
de stukken blijkt dat Binnenlandse Zaken 51 mln. krijgt en Justitie 49 mln.
Zit daar iets achter? Is daar een redenering voor te bedenken?
 
 Indien de rem op de uitgaven meer opbrengt dan 800 mln., aangevuld met
de nieuwe tegenvallers, gaat een deel naar monumentenzorg. Beschouwt het kabinet
dit als een tegemoetkoming aan mijn aangehouden motie tijdens de vorige algemene
financiële beschouwingen over het reserveren van meer geld voor monumentenzorg?
 
 Een groot deel van de lastenverlichting voor 1995 loopt via de premies
voor de sociale zekerheid. Betekent dit dat zelfstandigen zonder werknemers
er dit jaar qua lastenverlichting slechter voorstaan? Wat betekent dit bijvoorbeeld
voor de gezinsbedrijven in de landbouw zonder werknemers? Is de lastenverlichting
in die sectoren kleiner dan voor bedrijven met werknemers?
 
 Een groot deel van de meevaller in de uitgaven komt voor rekening van
de afdrachten aan de Europese Unie, terwijl de discussie in ons land steeds
meer gaat in de richting van grotere afdrachten. Valt de stelling te verdedigen
dat Nederland automatisch meer bijdraagt, naarmate de landbouw minder zwaar
weegt in de Europese uitgaven en regionaal beleid en andere onderdelen van
het beleid zwaarder wegen? Leidt het ideaal van de regering om minder aan
Europees landbouwbeleid te doen er per definitie toe dat Nederland een grotere
netto bijdrage levert? Is het dan niet een beetje vreemd dat wij herziening
van het landbouwbeleid bepleiten, maar er problemen mee hebben dat wij netto
betaler worden? Zijn beide verschijnselen niet aan elkaar gekoppeld?
 
 Met de vorige minister van Financiën heeft de Kamer al eens gesproken
over het feit dat sommige uitgaven en belastingen aan elkaar worden vastgeknoopt,
zonder dat daar een duidelijk verband tussen bestaat. Wij hebben toen steeds
bepleit dat de Kamer apart discussieert over de uitgaven en over de belastingen.
Anders gaat alles in een grote pot, de begroting van de minister van Financiën,
en wordt alles ook gedekt uit diezelfde grote pot.
 
 In dit licht vragen wij de aandacht van de minister van Financiën
voor zijn staatssecretaris. De opbrengsten uit reparatiewetten worden steeds
meer volgens het hitlijstsysteem verdeeld, terwijl de minister dit systeem
in een antwoord op vragen juist heeft afgewezen. Wij menen dat de staatssecretaris
deze methode wel toepast. Het idee om de opbrengst van de reparatie van een
wet meteen te gebruiken voor andere uitgaven binnen die wet, vindt mijn fractie
principieel onjuist. Vindt de minister van Financiën niet ook dat de
Kamer apart moet kunnen discussiëren over uitgaven en inkomsten en dat
de koppeling tussen die twee factoren niet gewenst is?
 
 Tot slot een vraag over de Voorjaarsnota zelf. Kan de minister nog eens
helder het verschil uiteenzetten tussen voor je uitschuiven en intertemporele
compensatie? Is die intertemporele compensatie een soort uitschuifsysteem,
toegestaan binnen vier jaar? Is daaraan niet het risico verbonden dat de regering
eerder zal vallen, naarmate er meer vooruit wordt geschoven, een soort ingebouwd
risicosysteem dus?
 
 Bij de Voorjaarsnota gaat het om de begroting van dit jaar. Elk jaar werd
echter uitgebreid gesproken over het jaar erna. Ook vanavond is dat weer gebeurd.
Ik zal het in principe ook nu niet doen. Met de minister is afgesproken dat
wij ons niet elke week zullen bezighouden met de economische toestand en wij
zullen ons ook niet elke week bezighouden met de begroting. Dit lukt alleen
indien ook de regering zich aan deze afspraken houdt.
 
 Er is enkele keren uitgebreid in de pers beschreven welk conflict er nu
weer was opgelost. Naar aanleiding van deze lekkages heb ik vragen gesteld.
De stijl van beantwoording van de minister van Financiën stel ik op hoge
prijs. Dat pleit voor de bewindspersoon zelf en voor het zeer grote gevoel
voor humor van het ambtelijke apparaat, met name van de secretaris-generaal.
Uit brieven van de heer Melkert, bijvoorbeeld zijn brief over het voorjaarsoverleg,
blijkt echter dat het lekken gewoon doorgaat. Ondanks het inschakelen van
de loodgieter is het lekken bij het ministerie van Financiën steeds doorgegaan.
Zou de loodgieter niet alleen drie exemplaren van de besluiten kunnen meenemen
voor de regeringsfracties, maar ook nog een vierde exemplaar voor ons, opdat
ook wij kunnen meedoen aan de discussie over voornemens die het kabinet volgens
de pers heeft?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! De Voorjaarsnota geeft, dankzij het behoedzame
ramen en het feit dat we de wind mee hebben, een gunstig beeld van de overheidsfinanciën.
Er is sprake van een onverwacht grote belastingmeevaller van ruim 2 mld.,
een incidentele meevaller in de afdracht aan de EU van ongeveer 1 mld. en
er is een beheerste uitgavenontwikkeling. Het feitelijke en ook het beleidsrelevante
financieringstekort ontwikkelen zich ten opzichte van de raming in de Miljoenennota
gunstig en zij komen ook onder de plafondwaardes van 1995 uit. Het is ook
gunstig gesteld met de staatsschuldquote en met de micro-lastenverlichting.
 
 De belangrijkste meevallers in de netto uitgaven ten opzichte van de Miljoenennota
zijn overigens voornamelijk de IHS, waarop ik straks uitgebreid terug zal
komen, en de afdracht aan de EU. Het probleem is daardoor een stuk minder
vanwege exogene meevallers. De heer De Korte zei al dat de meevaller in de
EU er voornamelijk voor zorgt dat de schade van 800 mln. nog enigszins binnen
de perken blijft.
 
 Om aan het reële uitgavenkader vast te houden zijn in 1995 ombuigingen
nodig van ongeveer 800 mln., 0,5%, op de rijksbegroting en van 400 mln. in
de zorg. Het bedrag van 800 mln. zal misschien wel stijgen tot ongeveer 1,4
mld. nadat rekening is gehouden met de toezegging aan minister Ritzen in verband
met het gat van 180 mln. dat is ontstaan door uitstel van de prestatiebeurs,
met de 260 mln. doordat minister Dijkstal nog niet de besparing heeft gerealiseerd
op VUT- en wachtgeldaanspraken en met ongeveer 100 à 155 mln. hogere
uitgaven voor de Maaskades. Zijn er naast deze drie verwachte overschrijdingen,
die niet in de Voorjaarsnota voorkomen, nog andere waarschijnlijke tegenvallers
bij de regering bekend? Kan de regering duidelijkheid verschaffen over de
totale taakstellende onderuitputting die nu te verwachten is?
 
 Al met al verwacht de PvdA dat er nog een fors bedrag binnengehaald moet
worden door middel van taakstellende onderuitputting en terughoudend kasbeleid.
Hoewel het instrument een relatief pijnloze manier van bezuinigen is –
soms komt het politiek ook goed uit – moet toch de vraag gesteld worden
of deze vorm van structureel bezuinigingsbeleid niet een beetje vreemd is.
De minister zegt desalniettemin in antwoord op de vragen dat het onwaarschijnlijk
is dat het instrument van de verruimde eindejaarsmarge niet in het geding
behoeft te komen. Hij denkt dat het instrument van intertemporele compensatie
in 1995 niet aan de orde is. Mag de PvdA-fractie, gezien de forse problematiek,
hieruit afleiden dat er blijkbaar voldoende ruimte is om de tegenvallers op
te vangen zonder dat het reële uitgavenkader overschreden hoeft te worden?
 
 Boekt de regering wel voldoende voortgang met de uitgavenbeheersing op
alle terreinen? Hoe zit het met de besparing van 300 mln. oplopend tot 1,5
mld. op de ambtenarensalarissen? De bedoeling van het regeerakkoord was, dat
deze taakstelling voornamelijk tot stand moest komen door een versobering
van de secundaire arbeidsvoorwaarden met instandhouding van de werkgelegenheid
onder ambtenaren. De eerste signalen zijn echter dat het voornamelijk om een
ingreep in de primaire arbeidsvoorwaarden gaat en dat een aantal banen op
de tocht staat. De ATV gaat immers niet gepaard met herbezetting? Hoe verhoudt
zich dat met de afspraken die in het regeerakkoord zijn gemaakt? Heeft deze
minister er vertrouwen in dat de taakstelling voor de ambtenarensalarissen
van 260 mln. voor 1995 inderdaad gehaald wordt door zijn collega minister
Dijkstal? De eerste berekeningen van de commissie voor de Rijksuitgaven suggereren
dat nog steeds 130 à 160 mln. op de VUT bespaard moet worden. Harde
afspraken over toekomstige besparingen op de VUT leveren pas op termijn de
vereiste bezuinigingen op. Is de minister van Financiën van plan dergelijke
VUT-besparingen mogelijk te maken door gebruik te maken van het instrument
van intertemporele compensatie? Wordt er bijvoorbeeld gedacht aan het verlengen
van de termijn waarbinnen de bezuinigingen gehaald moeten
worden in ruil voor harde afspraken op langere termijn over de afschaffing
van de VUT, welke dan eventueel vervangen kan worden door een systeem van
flexibele pensionering?
 
 De PvdA maakt zich ernstig zorgen of minister Voorhoeve zijn taakstelling
realiseert. Nu kampt minister Voorhoeve reeds met 200 mln. aan oningevulde
besparingen op Defensie. Deelt de minister deze zorg? De VVD-leider, de heer
Bolkestein heeft in recente uitspraken te kennen gegeven dat de bezuinigingen
op Defensie niet allemaal gehaald hoeven te worden. Deelt de minister deze
mening van zijn partijgenoot?
 
 De minister van Financiën maakt niet echt haast met het beperken
van de aftrekbaarheid van rente op consumptief krediet. Het gaat wellicht
om een bedrag van 600 mln., inclusief 100 mln. aan premies. De PvdA is van
mening dat alle ministers, ook die van het VVD-smaldeel en de minister van
Financiën zelf, de bezuinigingstaakstelling van het regeerakkoord moeten
halen.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Dat consumptief krediet was een verschuiving. De heer Van der Ploeg moet
het regeerakkoord even goed lezen! Het heeft niet te maken met bezuinigingen.
Als er iets met het consumptief krediet gebeurt, wordt dat vervolgens teruggegeven.
Dat is toch iets anders dan het niet halen van bezuinigingen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Zeer zeker, mijnheer De Korte. In het regeerakkoord staat, dat iets wordt
gedaan aan het beperken van de aftrekbaarheid van de rente op consumptief
krediet. Dan is er inderdaad iets om terug gegeven te worden. Dat kan echter
op een manier gedaan worden, die misschien ook goed uitkomt voor bijvoorbeeld
de achterban van de PvdA. Het punt is, dat er op dat terrein nog geen succes
is geboekt. De VVD roept altijd hard, dat bezuinigingen essentieel zijn. Zij
zal daardoor ook haar bijdrage moeten leveren, anders kan het wel eens ten
koste van de lastenverlichting – ook de VVD erg lief – en bovendien
ten koste van de werkgelegenheid gaan. Onze vraag aan de minister van Financiën
is of hij ervoor kan zorgen, dat het principe van "gelijke monniken, gelijke
kappen" zal gelden.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Het consumptief krediet valt toch onder het beheer van de
staatssecretaris van Financiën?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Zeer zeker, maar ook wij spreken onze eigen staatssecretaris van Financiën
aan. Staatsrechtelijk houdt de minister van Financiën natuurlijk toezicht
op de staatssecretaris van Financiën. Ik vertrouw erop, dat in de goede
coalitieverhoudingen onze minister van Financiën voor voldoende daadkracht
zal zorgen bij onze staatssecretaris.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Het is mij bekend, dat u elke week een bewindsliedenoverleg hebt.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Dat lijkt op de BLO! Het is het bewindspersonenoverleg! Het BPO!
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Prima, maar wat is uw kennis over het feit dat uw eigen staatssecretaris
niet begonnen is met deze klus?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 U kunt er zeker van zijn, dat de fractie van de PvdA ook bij onze eigen
staatssecretaris erop aandringt om voortgang te boeken met het dossier van
het beperken van de aftrek van de rente op consumptief krediet.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maar waarom is hij daar nog niet mee begonnen? Weet u dat?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Dat weet ik nog niet. Daarom stel ik het ook hier aan de orde, want de
PvdA hecht er een uitermate groot belang aan dat ook op dit terrein voortgang
wordt geboekt. Het kan niet zo zijn, dat de coalitie op vele gevoelige dossiers –
kinderbijslag, de keuringen voor de WAO en op vele andere terreinen waar keiharde
bezuinigingen geboekt moeten worden – voortgang boekt maar juist bij
de beperking van de aftrek van de rente op het consumptief krediet een slakkegang
heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik heb oog voor uw staatsrechtelijke invalshoek, maar ik vind het toch
vreemd dat u een U-bocht moet maken om uw eigen staatssecretaris via de minister
van Financiën aan te spreken.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ja, dit is het dualisme waar veel van de oppositie dagelijks om vraagt!
 
 Vanuit een puur financieel oogpunt bezien, gaat het goed met de sociale
zekerheid. De netto uitgaven blijven 0,1 mld. onder de gestelde ijklijn. Hieruit
leidt de PvdA af dat het beleid van het vorige kabinet vruchten afwerpt. De
PvdA heeft geen behoefte aan een fundamentele herbezinning over de sociale
zekerheid om puur financiële redenen. Ik ga ervan uit dat dit ook geldt
voor de VVD. Er is sprake van financiële bevrijding op middellange termijn,
zeker nu er ruimte is gecreëerd voor versoepeling van de WAO-keuringen
en de arbeidsvoorzieningen. Het is nu gewenst de genomen en de afgesproken
maatregelen hun effect te laten hebben. De PvdA heeft bijvoorbeeld geen behoefte
aan een discussie over een ministelsel maar wel aan een kwalitatieve discussie
over de vraag hoe de sociale zekerheid gemoderniseerd moet worden in het licht
van de tendens van een toenemend aantal werknemers met een kortdurend dienstverband
en tot individualisering. Het lijkt erop dat de 100 mln., die tijdens de algemene
politieke beschouwingen zijn binnengehaald voor bestrijding van criminaliteit
en veiligheid, in de grote soep van uitgaven zijn meegenomen. Ook de heren
Ybema en De Korte hebben daarop gewezen. Waarom is het reële uitgavenkader
voor 1995 niet met dit bedrag verhoogd? Betekent dit dat het benodigde bedrag
aan taakstellende onderuitputting met 100 mln. verhoogd is? Is de minister
het met ons eens, dat dit in strijd is met de gemaakte afspraken?
 
 De PvdA heeft de stellige indruk, dat miljarden gebruikt worden om het
financieringstekort te verlagen en stelt zich de vraag of het onder alle omstandigheden
goed is om al dat geld simpelweg af te boeken. De voornaamste taak van de
minister van Financiën is, dat economisch beleid financieel goed onderbouwd
moet worden, maar wij van de PvdA vinden het nog belangrijker dat financieel
beleid ook goed economisch onderbouwd moet worden. Dit lijkt niet altijd het
geval te zijn. Het Zalm-kader voor de reële uitgaven – en
dat is belangrijk om te constateren – staat niet in het regeerakkoord.
Het is dus een particulier Zalm-kader. Doch tijdens de behandeling van de
Miljoenennota hebben wij gezegd dat dit kader in principe keihard is. Want
voordat je het weet, is de begrotingsdiscipline naar de knoppen, zie de voorgaande
opmerkingen over de discipline van de ministers, ook ministers van de VVD
in het kabinet.
 
 Maar het Zalm-kader mag geen dogma worden als dit zou uitnodigen tot onverstandig
beleid. Een voorbeeld is van minister Zalm zelf, die tijdens een recent algemeen
overleg zei dat hij liever een overschrijding van het uitgavenkader zou tolereren
dan vanuit een bedrijfseconomisch oogpunt onverstandig beleid zou uitvoeren.
Deze opmerking sloeg op nuttige investeringen met een marktrendement.
 
 Een ander voorbeeld van een ongewenst neveneffect van een strak uitgavenkader,
is de toenemende vlucht in fiscale faciliteiten. Geen probleem als het kinderopvang
of leerlingwezen betreft. Maar wij zetten wel vraagtekens bij de manier waarop
bijvoorbeeld de BTW-verlaging voor de cultuur vormgegeven wordt. Het is de
bedoeling dat de prijskaartjes niet verlaagd worden, maar dat van de opbrengsten
een fonds gecreëerd wordt. Deelt de minister de mening dat dit een wel
zeer omslachtige omweg is om tot een verstandig cultuurbeleid te komen? Hoe
kan de overheid voldoende greep houden op de uitgaven uit dit fonds?
 
 Het regeerakkoord stelt dat we, als we onder het vastgestelde plafond
voor het financieringstekort komen, de afweging moeten maken tussen een verdere
verlaging van het financieringstekort, verdere lastenverlichting en economische
structuurversterking, dit alles onder de garantie van evenwichtige inkomensverhoudingen.
Zoals bekend, kiest de PvdA in deze afweging zonder flauwekul voor die route
welke het meeste bijdraagt aan de werkgelegenheid. Ook het regeerakkoord benadrukt
de belangrijke plaats van de werkgelegenheidstoets. De PvdA heeft al eerder
betoogd dat verdere lastenverlichting gericht op de onderkant van de arbeidsmarkt
meer banen creëert dan verdere reductie van het financieringstekort.
Daarom is het wellicht beter om op deze manier meer te investeren in werkgelegenheid
zolang we onder het afgesproken plafond voor het financieringstekort blijven.
Is de minister het met deze zienswijze eens?
 
 Ook verdere structuurversterking kan een bijdrage leveren aan de werkgelegenheid.
Natuurlijk is het goed het financieringstekort te verlagen, om zo de lasten
van toekomstige generaties te verlagen. Kan de minister zich ook voorstellen
dat toekomstige generaties misschien wel meer gebaat zijn bij investeringen
met een hoog bedrijfseconomisch of maatschappelijk rendement, zeker als dit
ook de werkgelegenheid stimuleert?
 
 Daarom stel ik naast het Zalm-kader het Van der Ploeg-kader. De ruimte
die ontstaat wanneer het financieringstekort onder het plafond komt, moet
niet mechanisch, klakkeloos doorvertaald worden naar een verdere verlaging
van het financieringstekort. Maar een hersenrijke aanwending moet gevonden
worden die het meeste doet voor de werkgelegenheid: als het kan meer lastenverlichting
aan de onderkant en investeringen in scholing, training, kennis en de sociale
en economische infrastructuur in zoverre deze nuttig zijn en de werkgelegenheid
stimuleren. De PvdA constateert ook dat op een aantal van deze terreinen het
kabinet ook voortgang boekt.
 
 Van de verkoop van de tweede tranche KPN wordt ongeveer de helft voor
voeding van het FES gebruikt. De inzet van de PvdA is, een gedeelte van deze
opbrengst te gebruiken voor de grote steden, of daar in ieder geval aan te
denken. Het tafelzilver moet wellicht in klinkende munt omgezet worden in
beleid voor de grote steden, mede omdat de werkloosheid daar het meest acuut
is. Hierbij denkt de PvdA onder andere aan investeringen in gemengde woningbouw,
herinrichting van oude en sanering van vervuilde bedrijfsterreinen, ontwikkeling
van bedrijfsverzamelgebouwen voor het midden- en kleinbedrijf, de bedrijfsomgeving,
de toeristische infrastructuur, waar met name de grote steden grote potentie
hebben, wandel- en fietspaden, en sociale voorzieningen, zoals sociale pensions
voor dak- en thuislozen met zware psychiatrische problemen. Ik constateer
dat ook D66 meer wil investeren in de grote steden. De minister-president
pleit ook voor meer middelen voor het voorkomen van sociale uitsluiting van
mensen die het ook in de grote stad het moeilijkst hebben.
 
 De PvdA pleit daarom voor het versneld uitvoeren van de voorgenomen intensivering
cluster III sociale woningbouw, economische infrastructuur, natuur en milieu
en deze voor te financieren uit het FES. De PvdA verzoekt de minister van
Financiën zijn collega's die over het grote-stedenbeleid gaan te helpen
met de financiering van nuttige projecten op de terreinen van werk, zorg,
veiligheid en leefbaarheid en het benutten van de economische potenties die
in de grote steden beschikbaar zijn. Mijn collega Van Heemst heeft zich gisteren
sterk gemaakt voor meer investeringen in de grote steden. Het spreekt voor
de PvdA vanzelf dat een dergelijke extra rijksbijdrage aan het grote-stedenbeleid
wordt voorzien van prestatie-eisen. Voor de voeding kan eventueel gedacht
worden aan een tijdelijke verplichtingenstop of aan voeding uit het FES. Wij
overwegen hierover in tweede termijn een motie in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Er is nu een soort "hand aan de ploeg"-lijn geformuleerd.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Beter de hand aan de ploeg dan de hand aan de zalm!
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Die "hand aan de ploeg"-lijn houdt in, als ik het goed begrijp, dat méér
naar het FES moet en wel uit middelen die anders voor het afboeken van de
staatsschuld zijn voorzien. Met die middelen wilt u dat soort projecten voorfinancieren.
Daarmee gaan wij dus over de ijklijn heen?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Het Zalm-kader van de reële uitgaven is inderdaad een particulier
Zalm-kader. Het staat niet in het regeerakkoord. In principe houdt de PvdA
vast aan dat Zalm-kader. Het Zalm-kader moet echter geen dogma worden. Het
kan niet zo zijn dat, als het bedrijfseconomisch verstandige beslissingen
zijn, je door strak vast te houden aan zo'n uitgavenkader, deze beslissingen
niet zou nemen. Ik zal u direct een voorbeeld geven voor bijvoorbeeld monumentenzorg.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 De minister heeft volgens u een keer gezegd, dat het beter is te overschrijden
dan onverstandig beleid te voeren.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Precies.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Het allerbeste is niet te overschrijden, want dat is het meest verstandige,
om het met diezelfde bewoordingen te zeggen. Daaraan houd ik u eigenlijk,
ook in het kader van het regeerakkoord. Of u het nu Zalm-kader of Van der
Ploeg-kader noemt, wij hebben iets met elkaar afgesproken en daar kunnen wij
niet omheen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De bijbel daarvoor is het regeerakkoord. Als u het regeerakkoord leest,
hebben wij afgesproken dat wij verder gaan met het verlagen van het financieringstekort
totdat wij de norm van 2,7% hebben gehaald. Dan gaat er 100 mln. naar Justitie.
Daarna komt er een afweging tussen een verdere verlaging van het financieringstekort,
een verdere lastenverlichting en economische structuurversterking, met een
soort garantie voor evenwichtige inkomensverhoudingen. Nergens in het regeerakkoord
staat dat wij hard vasthouden aan een reëel uitgavenkader. Het is een
soort spelregel die wij onszelf opleggen. Die spelregel moet echter niet opgelegd
worden als die zou leiden tot onverstandige beslissingen.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Ik herinner mij uit een eerder debat dat het namelijk zo zou zijn dat,
als die infrastructurele component aan bod zou komen, dit moet gebeuren uit
uitgavenmeevallers uit de groei, anders ga je over die ijklijn heen. Ik zie
die vooralsnog niet. Daarom denk ik dat hetgeen u voorstelt, niet mogelijk
is.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Als je daarvoor méér ruimte wilt creëren en het kan
uit uitgavenmeevallers, is dat prima. Als dat kan uit belastingmeevallers,
is het wat ons betreft ook prima. Je zou een voeding uit het FES ook moeten
kunnen gebruiken voor bijvoorbeeld het beleid in de grote steden. Die mogelijkheid
wordt momenteel niet toegestaan. Wij pleiten voor een verdere injectie voor
de grote steden.
 
 Voorzitter! Door de progressie in de individuele huursubsidie te verminderen,
wordt verloedering in grote steden vermeden en de armoedeval verminderd. Zo
zien bijvoorbeeld alleenstaanden in een Melkert-baan of in een banenpoolplaats
een behoorlijk deel van hun netto inkomensverbetering wegvallen door een lagere
individuele huursubsidie. Meer middelen voor de IHS kunnen leiden tot zowel
een krachtig inkomensbeleid als een ferm arbeidsmarktbeleid. Daarom maak ik
mij samen met de collega's Ybema en Duivesteijn sterk voor de IHS. Bovenop
de voorgenomen bezuiniging van 200 mln. verlaagt de Voorjaarsnota het bedrag
voor IHS in 1995 met 179 mln. Dat loopt in totaal ongeveer op tot 1,35 mld.
De afspraak is echter dat bijstellingen tengevolge van succesvol beleid door
het ministerie zèlf ingezet mogen worden. Het gaat volgens staatssecretaris
Tommel om een bedrag van 140 mln. van de 179 mln. Met de fractie van D66 vragen
wij ons af, waarom de regering heeft besloten alle IHS-overschotten naar algemene
middelen te laten terugvloeien, onder handhaving van de taakstelling. Minister
Zalm haalt voordelen naar zich toe, terwijl hij kan weten dat als gevolg van
nu reeds geaccepteerde beleidscorrecties ten behoeve van de kwetsbare groepen,
de IHS niet goedkoper zal worden. Staatssecretaris Tommel heeft naar aanleiding
van de motie-Duivesteijn, ingediend tijdens het debat over de Wet op de balansverkorting,
toegezegd dat de ontvangers van de IHS beter worden gecompenseerd voor opgelegde
huurverhogingen. Hiervoor is extra geld nodig. Dus dan zeg ik: niet-meevallers
in 1995 afboeken, mede omdat er een nieuw stelsel voor de IHS in voorbereiding
is. De PvdA stelt daarom voor de IHS-meevaller voor dit doel te gebruiken.
Collega Duivesteijn heeft reeds een amendement van deze strekking ingediend
ten behoeve van de behandeling van de suppletore begroting VROM.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 De heer Van der Ploeg is financieel woordvoerder van de PvdA en moet toch
een beetje als schoolmeester fungeren binnen de PvdA-fractie.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Dat doe ik ook!
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 De leerlingen moeten goed bij de les zijn. De heer Van der Ploeg is ook
nog eens professor. Dus hij is echt een bovenmeester. Hij zou het dus in eigen
kring nog eens goed moeten uitleggen. Hij heeft zojuist een vertaling gegeven
van wat er plotseling in eigen kring opborrelt. Maar als wij het zo veralgemeniseren,
bevinden wij ons snel op een hellend vlak.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik kan het u ook uitleggen. Er is een meevaller van 179 mln. De vraag
is: hoeveel van die meevaller is autonoom en hoeveel van die meevaller is
veroorzaakt door beleidswijzigingen van VROM, van de heer Tommel? Het blijkt
dat van die 179 mln. 39 mln. autonoom is en dat 140 mln. het resultaat is
van beleid.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Een stringenter fiatteringsbeleid. Dat is iets anders dan een beleid waarbij
wordt ingegrepen in de tarieven of in de tabellen, waardoor een echte bezuiniging
ontstaat. Neen, dit is het echt goed uitvoeren van het fiatteringsbeleid.
Daardoor ontstaat deze meevaller. Minister Zalm heeft terecht gezegd: ik ga
die meevaller schrappen tegen tegenvallers die ik ook ergens in mijn huishoudboekje
heb staan. Per saldo is het nog altijd 800 mln. in zijn nadeel.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Ik kan mij voorstellen dat u dat wilt doen. Maar wij maken een onderscheid.
Wij vragen ons eerst af welk deel van die meevaller autonoom is. Als dat 179
mln. was, dan was het bedrag geheel aangewend voor algemene middelen of voor
een verlaging van het financieringstekort. Maar 140 mln. van die 179 mln.
is tengevolge van beleidswijzigingen. Tegelijkertijd zien wij dat de Tweede
Kamer heeft besloten dat de positie van de mensen met de laagste inkomens
op het punt van de huren beschermd moet worden. Dat heeft de heer Tommel ook
toegezegd. Dus nu reeds is bekend dat er extra uitgaven zullen komen op het
dossier van de individuele huursubsidie. Of je nu hoogleraar bent of niet,
wat ons voor ogen staat lijkt ons niet meer dan logisch en volstrekt volgens
de regels betreffende goede overheidsbegrotingen. Het lijkt ons ook redelijk
in de richting van de huurders met de zwakste inkomensposities.
Er wordt 140 mln. weggehaald door beleidswijzigingen. Tegelijkertijd is afgesproken
dat er meer moet worden ingezet om de huurders met de meest kwetsbare inkomens
te beschermen. Het kabinet heeft dat ook toegezegd. Het lijkt mij waanzin
om dat bedrag dan eerst weg te halen en om vervolgens geen geld te hebben
om dat uit te voeren.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Dan speelt ook dat er nog een IHS-bezuinigingstaakstelling moet worden
uitgevoerd. Het gaat hier om enkele dossiers. De bezuinigingstaakstelling
moet worden uitgevoerd. Dat vereist gerichte maatregelen. Het beleid dat in
gang is gezet, moet goed worden uitgevoerd. Dat gebeurt bij het fiatteringsbeleid.
Daardoor ontstaan meevallers. Vervolgens heeft de heer Van der Ploeg wensen,
die zich uiten in intensiveringen. Dat zijn drie verschillende dossiers. Die
moet hij goed uit elkaar houden. Ik heb er best begrip voor dat hij dit allemaal
naar voren brengt. Maar ik wil eerst de bezuinigingen ingevuld zien. Dat is
krachtens het regeerakkoord afgesproken. Dan wil ik graag dat de ijklijn in
stand blijft voor 1995. Dat betekent dat de 800 mln. moet worden gevonden.
Als deze post de minister ook weer uit handen wordt genomen, heeft hij nog
meer onderuitputting goed te maken. Zo kunnen wij niet met elkaar werken.
Zo werkt het niet ordelijk. Zo loopt het vast.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Mijnheer De Korte, het zou u sieren, na uw uitvoerige pleidooi, om open
te staan voor een alleszins redelijke analyse. Er is een bedrag van 140 mln.
tot stand gekomen tengevolge van beleidswijzigingen. Dat bedrag moet weer
worden ingezet voor de IHS, zeker omdat het kabinet daartoe al een toezegging
heeft gedaan. U zou de hardheid van uw pleidooi ook moeten gebruiken om uw
eigen ministers van Defensie en van Binnenlandse Zaken hun taakstelling te
laten halen op hun dossiers. Dan gaat het om bedragen die veel hoger zijn
dan 140 mln. Het gaat hier om mensen, vooral ook in de grote steden, met een
slechte inkomenspositie, die door steeds verdere stijging van huren keer op
keer benadeeld worden. Voor de PvdA is het een hard punt dat deze 140 mln.
daar weer voor ingezet kan worden. Dat past ook bij ons in het kader van het
grote-stedenbeleid.
 
 Ik kom nu op een item dat de VVD-fractie wellicht wat vriendelijker in
de oren klinkt: de monumentenzorg. Er is geld beschikbaar gesteld voor de
topsport. Helaas is er echter nog steeds geen beslissing genomen over een
eenmalige dotatie voor de monumentenzorg. Er was wel kamerbrede steun voor
meer geld uit cluster IV. De PvdA-fractie hecht aan een grotere prioriteit
voor de monumentenzorg, omdat aangetoond is dat investeringen in deze sector
een uitermate goede bijdrage leveren aan de werkgelegenheid. Iedere gulden
subsidie lokt bijna twee gulden extra investeringen van de eigenaren uit.
Het zijn prachtige investeringen. Voor de overheid kost het, door extra BTW-inkomsten
en loonbelasting, zelfs als rekening wordt gehouden met minder onderhouds-
en rente-aftrek, slechts 26 cent. Er wordt dus 74 cent teruggehaald. Volgens
het CPB levert elke 100 mln. aan subsidie 2100 mensjaren op. Het is dus ook
nog eens goed voor de werkgelegenheid. Op lange termijn, als je rekening houdt
met de werkgelegenheidseffecten, levert het de overheid zelfs 8 mln. op. Per
baan kost het instrument van de monumentenzorg ƒ 12.900. Als je rekening
houdt met alle werkgelegenheidseffecten, levert het scheppen van werk zelfs
geld op voor de schatkist.
 
 Kortom, investeren in de monumentenzorg is vanuit bedrijfseconomisch,
cultureel, toeristisch en werkscheppend oogpunt bezien een grandioze investering.
Volgens het strategisch plan monumentenzorg is in de periode 1995-1999 224
mln. per jaar nodig, terwijl voor de hele periode een stuk minder, ongeveer
de helft, beschikbaar is. Het gevaar dreigt dat er minder financiële
ruimte is, nu de netto tegenvallers hoger zijn dan verwacht. Anderen hebben
het al gehad over de toezegging voor de prestatiebeurs. De PvdA-fractie maakt
zich, gezien de mogelijke vertraging in diverse FES-projecten, sterk voor
een substantiële tijdelijke bijdrage uit bijvoorbeeld het FES voor de
monumentenzorg. Het kan ook op een andere manier gevonden worden, als er maar
een grotere injectie komt. De heren Ybema, Van der Vlies en ik zelf overwegen
hierover in tweede termijn een motie in te dienen.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Ik hoor hier een warm pleidooi voor de monumentenzorg. Wij hebben daar
natuurlijk allemaal een goed oog voor, maar wij zijn financiële woordvoerders
die zich met een Voorjaarsnota hebben in te laten. Die Voorjaarsnota ziet
er op zichzelf in grote lijnen goed uit. Dat moeten wij ook vooral zo houden.
Op onderdelen weten wij dat er 800 mln. aan tegenvallers is, die oplopen tot
1,4 mld. Wij hebben dat allebei uitgerekend. Wij moeten vervolgens gaan persen.
De minister heeft gezegd dat, indien de onderuitputting op de rijksbegroting
in enge zin de 800 mln. overschrijdt, nader beraad over een eenmalige dotatie
zal plaatsvinden. De heer Van der Ploeg zegt zelf dat het om 1,4 mld. zal
gaan. Hoe kan hij dan nu zo'n vlammend pleidooi houden, zelfs met een motie
ondersteund, om van de minister te eisen dat hij veel verder gaat dan hij
heeft toegezegd? Is dat niet een beetje oneigenlijk?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 "Fladderig" en "oneigenlijk" zijn nogal fraaie complimenten in uw laatste
debat.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Ik ben heel behoedzaam, maar wil het ook wel wat krachtiger zeggen. Vindt
u dit niet onverstandig?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Nee, ik vind het juist heel verstandig en zal uitleggen waarom. Ik ben
mijn verhaal begonnen met de steun van de PvdA-fractie voor het Zalm-kader.
In principe is een strenge begrotingsdiscipline uitermate belangrijk. Het
gaat om investeringen met een zeer hoog rendement die zichzelf op lange termijn
netjes terugverdienen, zoals het Centraal planbureau ook heeft berekend. Ik
heb het dan dus niet over Keynesiaanse inverdieneffecten. Het zou dan toch
onverstandig zijn om je deze investeringen in de monumentenzorg te ontzeggen
door vast te houden aan een jezelf opgelegd uitgavenkader dat niet eens in
het regeerakkoord staat, te meer daar er in de Kamer brede steun is om meer
middelen vrij te maken voor de monumentenzorg? Het is goed voor de werkgelegenheid,
op langere termijn levert het de schatkist zelfs geld op. Het is zeer belangrijk dat de minister van Financiën juist voor zoiets
probeert meer ruimte te vinden via een soort voorfinancieringsconstructie.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Mag ik een vraag stellen over de Van der Ploeg-lijn versus de Zalm-lijn.
Ik kan die twee lijnen wel goed van elkaar onderscheiden. De PvdA heeft bij
de vorige algemene en financiële beschouwingen de Miljoenennota 1995
goedgekeurd en alle toen ingediende amendementen afgewezen. Ik kreeg daaruit
de indruk dat de Van der Ploeg-lijn voor 1995 exact gelijk moet zijn aan de
Zalm-lijn. Voor 1995 is er dan geen verschil mogelijk. Alles wat de heer Van
der Ploeg nu zegt, kan dan alleen maar op 1996 slaan. Of zie ik dat verkeerd?
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De PvdA is gebonden aan wat in het regeerakkoord staat. Het Van der Ploeg-kader
is dus niets anders dan het regeerakkoordkader. Geleidelijkaan worden evenwel
extra kaders of normen in de discussies ingevoerd, soms terecht en soms minder
terecht. Ik wijs bijvoorbeeld op het beleidsrelevante financieringstekort
en op het strakke reële uitgavenkader voor het Rijk en de sociale fondsen.
In principe steunt de PvdA dat. Maar wij zitten nu ook onder het plafond voor
het financieringstekort, zo zeg ik ook tegen de heer De Korte. Met verwijzing
naar de principes van de kapitaaldienst meen ik dan dat wij ons deze investeringen
in de monumentenzorg niet mogen ontzeggen, omdat zij op langere termijn werkgelegenheid
opleveren. Bovendien brengen zij zoveel extra belasting- en premie-inkomsten
met zich, dat zij uiteindelijk voor de schatkist ook nog geld opleveren. Voor
99% zijn wij het eens met het Zalm-kader. Verstandig economisch beleid moet
een goede financiële onderbouwing hebben, maar een verstandig financieel
beleid moet ook een goede economische onderbouwing hebben. Het voorbeeld van
de monumentenzorg is daarvan een prima illustratie.
 
 Tot slot wil ik een korte opmerking maken over de vooruitzichten voor
1996, waarop ook de heer De Korte is ingegaan. De OESO en het Centraal planbureau
hebben hierover recent rapporten uitgebracht. Het stoort ons overigens ook
dat je die eerder in de krant leest dan dat je die rapporten krijgt, maar
dat schijnt zo te moeten. In beide rapporten wordt de voorspelde groei neerwaarts
bijgesteld. De regering voorziet moeilijkheden bij het halen van de bezuinigingstaakstelling
in 1996. De PvdA wijst erop dat nu het moment is om te investeren in de grote
steden en de werkgelegenheid. Wij moeten het eventuele gevaar van een afzwakkende
groei in volgende jaren dan ook nu al tegengaan.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! De Voorjaarsnota 1995 is voor mij als tussentijds document
van groot belang voor de sturing van onze staatshuishouding. Hierin wordt
namelijk ten aanzien van de uitvoering van de rijksbegroting 1995 ingegaan
op de ontwikkeling van de staatsuitgaven, zoals over de manier waarop sociale
zekerheid en sociale zorg uit de specifieke fondsen worden gefinancierd. De
prognoses hiervoor van het CPB vormen terecht een basis. Echter, zij mogen
nooit als finale rekeneenheden worden gehanteerd.
 
 Gelukkig blijkt uit de Voorjaarsnota dat de netto rijksuitgaven als gevolg
van de budgetdiscipline rijksbegroting in enge zin binnen het inspanningskader
van de regering voor 1995 zullen blijven. Hulde! Ik constateer ook dat voor
1995 het financieringstekort van de overheid 2,2 mld. lager zal uitvallen
dan in de Miljoenennota 1995 was voorzien. Prima! Vraag: hoe is dit ontstaan?
 
 Op de begroting nationale schuld staat helaas een rentetegenvaller van
400 mln. genoteerd. De rentestand is toch laag? Hoe is die tegenvaller precies
ontstaan? Daarentegen blijken de rente-ontvangsten bij het ministerie van
VROM tengevolge van vervroegde aflossingen van woningwetleningen 1994-1995
aanzienlijk te zijn, namelijk 384 mln. Mijn advies is om dit bedrag toe te
voegen aan de uitgavenraming voor de individuele huursubsidie; daar is het
hard nodig.
 
 Voorzitter! Ik ben tevreden over de lagere afdracht – ruim 1 mld. –
aan de Europese Unie voor 1995. Ik heb hier vorig jaar bij herhaling voor
gepleit.
 
 De opbrengst van de verkoop van de tweede tranche KPN-aandelen is ingezet
op 5 mld. Van dit bedrag heeft de regering 45% bestemd voor incidentele taakstelling
1995. Wat houdt dit eigenlijk in? Waarom wordt het resterende bedrag van 2,8
mld. bestemd voor het Fonds economische structuurversterking? Ik ben hier
teleurgesteld over. De minister-president heeft mij immers tijdens het vragenuur
van 13 december 1994 voorgehouden dat zijn regering mijn standpunt erkent
dat in een tijd van hoogconjunctuur – daarin leven wij nu gelukkig –
de sociaal-maatschappelijke structuur van onze samenleving moet worden versterkt.
Bekend is dat vooral bij de uitvoering van de Wet voorzieningen gehandicapten,
waar ook veel ouderen onder vallen, zich geldgebrek manifesteert. Meer geld
is hier hard nodig. Bestem dus de 2,8 mld. KPN-opbrengst hiervoor. Dat kan
zonder problemen gedaan worden. Dat sluit ook goed aan op de sociaal-maatschappelijke
intentie van zowel de minister-president als mijzelf en mogelijk de Kamer.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mij lijkt het verstandig om toch te proberen de Voorjaarsnota vandaag,
althans in deze vergadering, geheel te behandelen. Wij kunnen de afhandeling
natuurlijk morgen doen plaatsvinden, maar dat levert geen tijdwinst op. Laten
wij de lasten dus maar over alle dagen spreiden. Ik heb begrepen dat de minister
ongeveer drie kwartier nodig heeft voor zijn antwoord hier in de Kamer. Daar
komen nog wat interrupties bij, maar ik denk dat het mogelijk is om de vergadering
toch nog op een heel redelijk tijdstip te beëindigen.
 
 
 
 
 
 Overeenkomstig het voorstel van de voorzitter wordt besloten.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 22.56 uur tot 23.00 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Op aanbeveling van de heer Terpstra zal ik mij vooral proberen
te beperken tot 1995, want anders krijg ik weer nieuwe vragen. Dat maakt de
beantwoording bovendien iets korter.
 
 Iedereen heeft het thema van de onderuitputting aangeroerd, de 800 mln.
taakstellende onderuitputting. Er zijn ook heel wat vragen over gesteld. Er
is onder andere gevraagd of de onderuitputting een structureel karakter heeft
en of het een degelijke dekking is. De heer Schutte heeft gevraagd of het
niet een soort sluitpost is. De begroting in Nederland kent
een maximumkarakter. Dat speelt een rol. Als alles netjes in orde is, dan
kun je alleen maar overhouden. Dan ga je er niet overheen. Zo zou het budgetrecht
van de Kamer in ieder geval moeten functioneren. Wij zien echter ook dat departementen,
als ze een halfjaar verder zijn dan de opstelling van de Miljoenennota, de
oorspronkelijke begroting, vooral veel oog hebben voor posten waar ze geld
op te kort komen. Meestal heeft men het vermoeden, als men wat achterblijft
met de uitgaven, dat men dit in de loop van het jaar zal inhalen. Dat geeft
een zekere onbalans. In het stadium tussen Miljoenennota en Voorjaarsnota
heb je als regel meer tegenvallers dan meevallers. Vervolgens zie je later
in het jaar de meevallers binnenkomen. Dat maakt het op zichzelf verantwoord
om voor dat jaar zelf rekening te houden met een zekere onderuitputting. De
ervaring geeft daar ook enige steun voor. Het is staatsrechtelijk ook goed
verklaarbaar, vanwege het maximumkarakter. Departementen verlagen hun begrotingsposten
natuurlijk pas als ze zeker weten dat ze het geld niet nodig hebben. Dat vergt
enige tijd. Daardoor wordt dat vaak pas in november toegegeven. Bij de behandeling
van de Najaarsnota vorig jaar was de toenmalig ingezette onderuitputting in
beeld – het ging om 1 mld. – maar daarna bleek er toch nog meer
onderuitputting te komen. Er is dus sprake van een zekere behoedzaamheid,
ook bij de departementen.
 
 Je kunt niet in algemene zin zeggen dat structureel fout wordt geraamd.
Het zit vaak op verschillende begrotingen. De plekken waar de onderuitputting
zich voordoet, wisselen ook van jaar tot jaar. Het is verder geen negatief
verschijnsel dat departementen binnen hun begroting blijven en geld overhouden.
Wat wij niet moeten doen – vanuit de Kamer is daarvoor ook geen aanmoediging
geweest – is die onderuitputting meerjarig inzetten. Je zult elk jaar
zien, als je van Miljoenennota naar Voorjaarsnota gaat, dat nieuwe, eenmalige
tegenvallers boven water komen. Dan is onderuitputting een nuttig instrument
om dat zonder paniek in te zetten. Er wordt in de Voorjaarsnota overigens
niet gesproken over terughoudend kasbeleid, maar over terughoudend uitgavenbeleid.
Dat is toch een slagje anders. Wij zijn niet van plan om allerlei betalingen
over de jaargrens heen te zetten. Het is een mix van terughoudend verplichtingen
en terughoudend betalingen.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 De minister had het eerst over terughoudend betalingenbeleid. Vervolgens
had hij het over terughoudend uitgavenbeleid. Als het gaat om terughoudend
uitgavenbeleid, dan kan verplichtingenbeleid daarin vervat worden. Dan is
het inderdaad veel safer.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ja, dat stel ik ook. Dit kan zich op allerlei manieren uiten. Stel bijvoorbeeld
dat een departement nog ruimte ziet in een bepaalde uitgavenpost. Wij kunnen
dan zeggen dat men dat, vanwege de onderuitputtingstaakstelling, niet mag
benutten om andere uitgaven extra te doen. Daar moet men dan mee wachten.
Die herschikkingen binnen het departement kunnen dus op termijn worden gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Het begrip "terughoudend uitgavenbeleid" zal natuurlijk materieel moeten
worden ingevuld. Met terughoudend kasbeleid kun je bekijken wat op kasbasis
mogelijk is, om dat voorlopig even aan je te houden. Daarnaast is het instrument
van het terughoudend verplichtingenbeleid opgevoerd. Bij het begrip terughoudend
uitgavenbeleid lijkt dat een beetje in elkaar over te lopen. Hoe wordt dat
nu materieel vertaald? Wanneer gaan wij over op het wat stringentere element
van het verplichtingenbeleid?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Zodra ik meen dat het uit de hand loopt en dat wij ver weg
raken van de geplande totale uitgaven, kan ik het kabinet voorstellen om scherper
toe te zien op de verplichtingen. Tot nu toe heb ik daar geen aanleiding voor.
De realisaties tot en met mei duiden erop dat de uitgaven inderdaad keurig
binnen de perken blijven. Ik heb dus geen enkele reden om nu aan de noodrem
te trekken. De uitgaven blijven spontaan achter bij het referentiepad.
 
 De procedure die wij volgen, is dat wij een uitgaventotaal – of
het nu een Miljoenennota of een Voorjaarsnota is – op basis van kaspatronen
proberen uit te zetten. Dat doen wij ook voor iedere maand afzonderlijk. Ik
krijg dus iedere maand gerapporteerd hoe het uitgavenverloop voor het totaal
en per departement is. Daaruit kunnen bepaalde tendenties van onderuitputting
afgeleid worden. Ik heb nu geen enkele aanleiding om het kabinet rigoureuze
maatregelen voor te stellen om de totaalstand van de Voorjaarsnota te realiseren.
Ik denk dat die totaalstand haalbaar is bij een spontane en beheerste ontwikkeling
van de uitgaven.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Dat kan ik mij voorstellen, maar dat betekent eigenlijk een
beleid waarbij de vinger aan de pols wordt gehouden. Er wordt van maand tot
maand aan de minister gerapporteerd. Dat is heel goed. Als het resultaat wat
tegenvalt, is het dus denkbaar dat de minister in het najaar zegt dat er een
tandje bij moet, om het in de termen van zijn voorganger te zeggen. Dan kan
worden overwogen meer de nadruk te leggen op het verplichtingenkarakter.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat is denkbaar, maar ik vermoed dat de Kamer niet zal staan te juichen,
wanneer ik de concrete gevolgen daarvan voorleg. Dit klinkt natuurlijk in
abstracto prima, maar ik heb vandaag, meer dan bij de laatste algemene financiële
beschouwingen, voornamelijk wensen in opwaartse zin gehoord en minder in neerwaartse
zin. Sterker nog, ik heb vandaag helemaal niets gehoord over het terugdringen
van uitgaven. Ik heb alleen gehoord dat wensen op allerlei terreinen onvoldoende
worden gehonoreerd. Als dat onvoldoende tot uitdrukking komt in het bestaande
uitgavenbeleid is er een probleem. De bestaande uitgaven zijn prioritair in
de ogen van het kabinet en dat is bevestigd door de Kamer bij de algemene
politieke en financiële beschouwingen. Als die uitgaven wezenlijk ter
discussie worden gesteld, hebben wij een heel ander soort gesprek dan dat
van vandaag.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Dat is volstrekt duidelijk. Wij leggen ook niet gemakkelijk extra wensen
op tafel. Het gaat erom dat wordt bezien wat er in combinatie met een stringent
uitgavenbeleid in de loop van 1995 mogelijk is. Er moet uiteraard sprake zijn
van een evenwicht. Het is dus van belang dat de minister zeer
strak de vinger aan de pols houdt.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Zeker, maar er moet sprake zijn van een prioriteitenstelling. Met het
"toesleutelen" van bedragen naar departementen en het versleutelen van de
onderuitputtingstaakstelling van departementen maak je niet echt de politieke
prioriteiten duidelijk. Het moment daarvoor is de reguliere begrotingsvoorbereiding.
Verder moet je de begrotingsuitvoering netjes binnen de perken houden en vooral
voorkomen dat er, ondanks de prioriteitenstelling in de oorspronkelijke begroting,
tussentijds allerlei wensen op tafel komen. Als er wensen zijn, moet daarvoor
dekking aangegeven worden. Op dat gebied is er een goede traditie opgebouwd,
zeker met de coalitiepartijen. Ik heb vandaag echter wensen gehoord waarvoor
geen dekking is aangegeven.
 
 Er is gewezen op een aantal ontwikkelingen sinds de Voorjaarsnota. De
prestatiebeurs is afgestemd door de Eerste Kamer. Dat levert een extra probleem
van 180 mln. in 1995 op. Er is ook gewezen op andere factoren. De heren Van
der Ploeg, Ybema en De Korte stelden dat de arbeidsvoorwaarden het Rijk ongeveer
260 mln. zullen kosten. Dit bedrag kan niet worden gekwalificeerd als een
risico voor 1995. Er is nog geen CAO voor de gehele overheidssector. De concept-CAO
beperkt zich tot het Rijk. Dit wil niet zeggen dat het bedrag 260 mln. –
de taakstelling voor 1995 – volledig is verdwenen. Er is beter onderhandeld
dan alleen maar het weggeven van dat bedrag. Maar ik moet daar een beetje
voorzichtig mee zijn. Ik wil mij hier het liefst een beetje toe beperken.
Die onderhandelingen zijn nog niet rond. Er moet ook nog met andere sectoren
worden onderhandeld. Het is op zich juist dat de VUT-taakstelling voor 1995
niet doorgaat, althans als dit concept-akkoord inderdaad definitief wordt.
Maar dat wil niet zeggen dat er dus niets anders is gebeurd.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Daarom heb ik een vraag gesteld. De ruimte is nog ongeveer 290 mln. Op
het arbeidsvoorwaardenfront is voor 225 mln. plus 55 mln. vergeven, althans
volgens de berichten. Er blijft dan nog maar 10 mln. over. Dat is maar een
heel kleine bijdrage om die 260 mln. in te vullen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat is geen goed beeld. Ik denk dat het niet in het financiële belang
is van de Staat die in onderhandeling is, dat ik hier omstandig ga uitleggen
hoeveel schade respectievelijk baten er liggen. Overigens is het niet zo,
zoals door de heer Van der Ploeg is gesuggereerd, dat er in de concept-CAO
geen enkele herbezetting zou zijn. Er is wel degelijk sprake van herbezetting.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Er is sprake van gedeeltelijke herbezetting. Maar baart het u geen zorgen
dat juist daar waar het regeerakkoord zegt dat de bezuinigingen gevonden moeten
worden, de secundaire arbeidsvoorwaarden, de VUT, de eerste signalen zijn
dat hier relatief weinig voortgang geboekt wordt? Ook in de andere sectoren
moet hierover nog onderhandeld worden. In het vervolg daarvan ligt mijn volgende
vraag. Bent u van mening dat minister Dijkstal, als de taakstelling voor 1995
niet gehaald wordt, zelf dat probleem moet oplossen?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Maakt u zich daar geen zorgen over. Minister Dijkstal wordt net zo aan
de spelregels gehouden als andere collega's. Wat dat betreft probeer ik ook
de heren Melkert en Tommel te houden aan dezelfde spelregels die u mij zo
aanbeveelt voor de heren Voorhoeve en Dijkstal. Er wordt dus het adagium "gelijke
monniken, gelijke kappen" gehanteerd, waarbij we natuurlijk wel eerst moeten
kijken of die monniken gelijk zijn.
 
 Voorzitter! De heer Ybema heeft gevraagd naar de ervaringen met de nieuwe
begrotingsprocedure. In één document lagen inderdaad de begrotingsuitvoering
1995 en de vooruitzichten 1996 voor het kabinet op tafel. Dat is naderhand
weer uitgesplitst in de Voorjaarsnota 1995. Dat is op zich heel plezierig
geweest. Je kunt dan de mogelijke problemen 1995 in het perspectief van 1996
en latere jaren zien. Dat heeft goed gewerkt. Wat mij betreft bestaat de zogenaamde
hangpuntenbrief niet meer. De bespreking van het beeld voor 1996 in juni,
juli is meer een verslaggeving van hoe het gegaan is met de invulling van
de afgesproken zaken. Ik heb geen aanleiding om te verwachten dat daar hectische
kabinetsvergaderingen uit voortkomen.
 
 We zouden nog wel moeten kijken in hoeverre nieuwe macro-economische ramingen
in de economische sfeer, waar sommigen over gesproken hebben, het beeld wijzigen.
Maar we hebben daar ook de stellingname dat niet voor iedere nieuwe prognose
de hele begrotingsbespreking weer wordt heropend, behoudens in geval van "majeure
afwijkingen", zoals ik ook in de brief aan de Kamer heb geschreven. Laten
we hopen dat het geen majeure afwijkingen betreft, dan kunnen we allemaal
een rustige en zorgvuldige begrotingsvoorbereiding tegemoetzien.
 
 Voorzitter! Er is nog een ander punt genoemd, namelijk de kades in Limburg.
Die kosten zullen moeten worden opgevangen binnen de begroting van Verkeer
en Waterstaat. Dat zal dus niet het algemene beeld belasten.
 
 Door veel sprekers is ook de monumentenzorg naar voren gebracht. Dit punt
heeft ook gespeeld bij de algemene politieke en financiële beschouwingen.
Er staat ook in het regeerakkoord een passage over, bij cluster IV. Als ik
mij goed herinner is de motie van de heer Terpstra toen aangehouden. De kabinetsvoornemens
zijn toen geaccordeerd. Nieuw is dat het kabinet in de Voorjaarsnota gezegd
heeft dat het, als het nog een gaatje ziet, een dotatie zou doen. Je verwacht
dan dat de Kamer zal zeggen: Dat is toch wel aardig. Dat is meer dan we eigenlijk
verwacht hadden bij de algemene politieke en financiële beschouwingen.
Maar als er eenmaal een beweging is op zo'n onderwerp, moet het blijkbaar
nog wat radicaler. Ik heb de hoop niet opgegeven dat we voor die monumentenzorg
toch een bedrag kunnen doteren aan het fonds. Overigens is het verschaffen
van een dotatie niet de enige manier om het volume van het fonds te vergroten
wat betreft de werking. Wij zijn ook bezig om te kijken naar een bepaalde
achtervangconstructie, zodat ook langs die manier een groter effect kan worden
bereikt. Men kan ook kijken naar het subsidiepercentage. Fiscaal wordt het
ook al gefaciliteerd. Wij zijn dus ook langs andere wegen bezig om te bekijken
in hoeverre wij met de bestaande middelen het volume van de monumentenzorg
kunnen verbeteren. Een bijdrage aan het einde van het jaar zou daar een extra
impuls aan geven. Ik heb nu verder geen mogelijkheid om te
zeggen dat ik een bepaald bedrag garandeer voor de monumentenzorg. Het moet
immers allemaal binnen het uitgavenkader gevonden worden. Ik heb wel redelijke
hoop dat wij de monumentenzorg aan het einde van het jaar nog iets kunnen
bedelen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Vergis ik mij nu, als ik vaststel dat eerder meer concrete uitspraken
zijn gedaan dan nu gebeurt met "als wij een gaatje zien" en "ik hoop dat aan
het einde van het jaar...". Er gebeurt een heleboel en dat is een goede zaak.
Met alle respect, maar er is ooit gezegd dat als er meer extra inkomsten zijn
dan de 800 mln. waarvoor wij al een bestemming hebben, wij die, prioritair,
zullen gaan besteden aan de monumentenzorg. Dat is heel concreet zo naar buiten
gebracht.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 De heer Schutte heeft al opgemerkt dat die 800 mln. het bedrag is dat
nodig is om binnen het kader van de Voorjaarsnota en de Miljoenennota te blijven.
De afspraak was – zo heb ik die altijd opgevat – dat als wij aan
het einde van het jaar merken dat als wij met het uitgaventotaal onder het
plafond voor de rijksuitgaven blijven, er een mogelijkheid is om monumentenzorg
te bedienen. Nu is er concreet, bijvoorbeeld bij de studiefinanciering, een
nadere tegenvaller in beeld gekomen. Ik sluit niet uit dat er ook concrete,
nadere meevallers in de loop van het jaar verder in beeld zullen komen. De
cijferstanden wijzigen met de dag. Het uitgaventotaal dat wij hebben afgesproken,
proberen wij ook te handhaven. Als blijkt dat wij er onder blijven, is er
de mogelijkheid om iets extra's voor de monumentenzorg te doen. Het zal november,
december zijn voordat wij dat beeld goed hebben. Het kabinet zal er dan een
besluit over nemen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Ik wil de minister uitnodigen iets concreter te zijn, natuurlijk onder
bepaalde randvoorwaarden. Het geld moet er eerst zijn voordat het uitgegeven
kan worden. De prioriteit van het geheel zakt toch wat weg bij de minister,
althans, zo beluister ik dat. Dat zou niet moeten kunnen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Het is de eerste beleidsprioriteit bij de uitvoering van de begroting
1995. Het was niet mijn prioriteit om de prestatiebeurs te laten sneuvelen.
Dat is een feit dat je voor de voeten loopt en wat, onder andere, dit iets
moeilijker maakt. Dat ben ik helemaal met u eens. Het is echter de eerste
prioriteit voor een eenmalig bedrag, voor 1995. Bij mijn weten is het ook
het enige bedrag. Ik heb geen andere verzoeken voor dit soort eenmalige steunondernemingen
gehad.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maakt uw constructie en uw stringente aanpak van de reële uitgavenlijn
niet, dat zowel het bedrag voor de monumentenzorg als de 100 mln. voor de
veiligheid op een gegeven moment helemaal kan verdwijnen omdat u er zelf geen
prioriteit aan toekent? Het is u opgelegd door de Kamer en u zegt, conform
uw eigen logica, dat u het wel noteert en dat het kan als er een gaatje valt.
Als er geen gaatje valt, kan de Kamer het wel vergeten. Zo kan het helemaal
tot 1998 lopen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat ligt anders bij de 100 mln. voor politie en justitie. Dat bedrag zit
gewoon in de Voorjaarsnota, ook op verzoek van de Kamer. Overigens is dat
niet vanwege het argument van de 2,7. Ik heb in de stukken althans geen enkel
tekort kleiner dan 2,7 kunnen vinden. Wij hebben dat bedrag wel in de Voorjaarsnota
opgenomen, omdat wij weten dat de Kamer er kamerbreed aan hecht. Monumentenzorg
is wat later op het toneel verschenen. Daarvoor hebben wij een "provisoir".
Als wij de ruimte hebben, zullen wij het bedrag in het fonds storten. Als
blijkt dat de ruimte er niet is, zal het in 1995 niet gaan. Het spijt mij,
maar het is niet anders.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 U bent een man van directe taal. Het is volgens uw logica dus niet uitgesloten
dat het bedrag voor monumentenzorg helemaal verdwijnt als er geen gaatje gevonden
kan worden binnen het uitgavenkader?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voor 1995, ja.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Maar ook voor 1996.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Nee, dan moet er opnieuw een afweging worden gemaakt.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Dat bedoel ik.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Er is onder meer gewezen op cluster IV. De heer Van der Ploeg heeft gevraagd
of niet een groot deel van die cluster daarvoor kan worden bestemd. Ik moet
zeggen, het is dringen in cluster IV. Daarin zitten ook de gewone cultuur,
de jeugdhulpverlening, de inburgering en de bestrijding van de jeugdcriminaliteit.
Maar goed, in de Miljoenennota zullen wij tonen hoe het kabinet over cluster
IV beslist en bij de behandeling daarvan kan er ook over de prioriteitenstelling
van het kabinet voor 1996 worden gediscussieerd. Wij praten nu alleen over
1995. Voor dit jaar was niet voorzien in een extra bedrag voor de monumentenzorg.
Het kabinet meent een gaatje te hebben gevonden in de Voorjaarsnota en je
zou kunnen zeggen dat dit een meevaller is voor de liefhebbers van de monumentenzorg.
Als dat gaatje er niet blijkt te zijn, zal de discussie over de prioriteitenstelling
opnieuw aan de orde zijn bij de bespreking van de Miljoenennota, bij de algemene
politieke en financiële beschouwingen.
 
 Voorzitter! Er is gesproken over de verhouding tussen de tekortreductie
en de lastenverlichting, en over de vraag of het kabinet niet teveel op de
lijn van de lastenverlichting zit. De heer Van der Vlies heeft de president
van De Nederlandsche Bank aangehaald. Ik heb het jaarverslag van de president
niet zo negatief opgevat. Hij vindt de doelstellingen wat weinig ambitieus,
maar volgens hem staat daar tegenover dat de regering voor 1994 heeft besloten,
de feitelijke ontwikkeling zodanig in het tekort te laten neerslaan dat Nederland
op de goede weg lijkt in de richting van afdoende sanering van de overheidsfinanciën.
Het gaat erom dat er in het regeerakkoord is gerekend op basis van een behoedzaam
scenario met vrij matige veronderstellingen voor de economische groei. Ik
hoop dus dat er een stille reserve zit in de veronderstellingen, waardoor
meevallers kunnen ontstaan. Als minister van Financiën zie ik het als
mijn belangrijkste taak om meevallers te creëren. Men denkt misschien
dat je meevallers niet kunt creëren, maar dat kan wel degelijk. Een meevaller
is iets ten opzichte van eerdere verwachtingen. Als je maar niet teveel verwacht,
ontstaan er veel meevallers. Dat geldt in het persoonlijke
leven, maar ook voor de overheidsfinanciën als een goede stelregel: niet
te optimistische verwachtingen, dan valt het altijd mee. Die officieel doorgerekende
cijfers die bij het scenario van een geringe groei behoren – die de
president van De Nederlandsche Bank, naar ik meen terecht, als weinig ambitieus
kwalificeert – moeten wij dus kunnen verslaan. Dat moet op veel terreinen
kunnen, bijvoorbeeld op die van het tekort en, naar ik hoop, van de lastenverlichting
en daarmee ook op dat van de werkgelegenheid.
 
 Ik kom toe aan de mix. In het regeerakkoord is heel weinig verlaging van
belastingen gepland; uit mijn hoofd gezegd een dikke miljard. Voortvloeiend
uit besluiten van het vorige kabinet was echter in 1995 al 2 mld. vergeven,
dus er zit eigenlijk per saldo geen belastingverlaging in de planning. Door
het nemen van bepaalde maatregelen, zoals bestrijding van BTW-constructies,
kun je soms toch wel iets doen, maar voor de belastingen als totaal zit er
na 1995 geen verlichting meer in. Dan kom je dus uit op de lijn die tot nu
toe door het kabinet is aangehouden. Voor de toekomst kun je echter ook een
andere lijn overwegen, bijvoorbeeld die van de heer Terpstra: eventuele meevallers
in de premies gebruiken voor verlaging van de arbeidskosten, met een accent
op de onderkant van de arbeidsmarkt, en eventuele meevallers in de belastingen
gebruiken voor verkleining van het tekort. Dat is in ieder geval voor 1994
en 1995 gebeurd. Uit de Miljoenennota zal blijken hoe het in 1996 gaat.
 
 De heer Ybema oppert dat dit misschien moet worden heroverwogen. Ik sluit
zo'n heroverweging nooit uit, zeker niet als de tekortreductie in de problemen
zou komen. Maar op zichzelf heeft de mix waarover de heer Ybema sprak –
de premies financieren de eigen uitgaven en de belastingen rollen min of meer
automatisch in het tekort – wel enige logica. Het sluit aan op het automatisme
dat beide sectoren kennen. Het is min of meer de normale status quo. Op dit
moment vind ik het nog voldoende evenwichtig. We zouden de belastingtarieven
echt moeten verhogen, willen we de tekortreductie financieren uit premieverlaging,
en dat is toch enigszins bezwaarlijk.
 
 Voorzitter! We proberen natuurlijk zo goed mogelijk de ijklijn te handhaven.
Het blijft natuurlijk altijd bij voornemens en wij moeten zien hoe het concreet
wordt uitgewerkt. Ik doe mijn best om die ijklijn gedurende de hele kabinetsperiode
overeind te houden, want het is een belangrijk punt. Maar garanderen doe ik
het niet. In het verleden is er door veel van mijn voorgangers van alles gegarandeerd
dat niet waargemaakt kon worden.
 
 Ik kom nog even terug op de kwestie van de 100 mln. voor de politie. Ik
meldde zojuist al dat het tekort nog niet beneden de 2,7 zit. Wat dat betreft
is het een geste om in de Voorjaarsnota toch de 100 mln. voor politie op te
nemen. Vervolgens spreekt het regeerakkoord over meevallers in de groei en
die hebben niet alleen betrekking op de inkomstenkant. Wanneer je meer economische
groei krijgt, kun je ook een lager tekort en lagere rentelasten krijgen. Meer
economische groei en een betere inkomensontwikkeling kan ook minder beroep
op IHS betekenen. Het kan ook minder uitgaven betekenen voor de exportkredietverzekering
vanwege stroppen. Het kan ook – en daar zijn we op uit – minder
uitkeringsgerechtigden in de sociale zekerheid betekenen. Dat kan weer leiden
tot lagere premies en ook tot lagere loonkosten bij de overheid. De overheid
betaalt immers ook sociale premies en dus kunnen ook de werkgeverslasten van
de overheid daardoor lager uitvallen. Groeimeevallers kunnen zich ook uiten
in de uitgaven van niet alleen de sociale fondsen maar ook van de rijksbegroting.
Daar staat natuurlijk Ontwikkelingssamenwerking tegenover, waarvoor meer groei
ook meer uitgaven betekent. Toch heb ik het vermoeden dat die andere posten
van groter gewicht moeten zijn bij een meevallende economische groei dan de
bijstelling van Ontwikkelingssamenwerking.
 
 Helaas moet ik tegen de heer De Korte zeggen dat wij geen stille reserve
van 243 mln. hebben. Ik begrijp waaruit hij dit bedrag heeft afgeleid, namelijk
door de staartpost van de Miljoenennota te nemen en daarvan af te trekken
wat in de Voorjaarsnota ervan is afgehaald. Er liggen echter nog claims op
de wachtgeldvoorziening die nog geregeld moeten worden en die zullen worden
toegevoegd aan departementale begrotingen. Dat speelde onder andere bij het
CBA waarover de Kamer recent een brief heeft ontvangen. Zoveel buffer zit
er dus niet meer in.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Inderdaad hebben wij dat voor het CBA gezien in de reeks die wij van de
minister ontvingen. Ik begrijp nu dat die onder andere uit die 243 mln. wordt
gevoed. Dat is dus nog niet verwerkt maar dat gebeurt bij de Miljoenennota.
Maar de intertemporele bijdrage van 120 mln. moet in ieder geval wel geteld
worden bij de onderuitputting.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Wat u over die 120 mln. zegt, is correct. Wat het ook worden moge, want
dat hangt een beetje af van hoe het met de kinderbijslag 18-plus zal gaan
alsmede van de 180 mln. van de prestatiebeurs die ook vaststaat.
 
 Onder anderen de Schutte heeft gesproken over de 0,4 mld. van de zorgsector.
Het zal buitengewoon moeilijk zijn, zo niet onmogelijk, om in de loop van
1995 nog allerlei bezuinigingen in de zorgsector te realiseren. Overigens
gaat het ook in latere jaren niet zozeer om extra bezuinigingen die nog niet
bekend waren. De minister van Volksgezondheid is zo verstandig geweest om
een buffer te maken. De 1,3 uit het regeerakkoord was krap. Dat wisten wij.
De maatregelen die in het regeerakkoord voorzien waren, zijn aangevuld met
additionele maatregelen, waaronder de geneesmiddelenprijzenwet. Dat zou enige
ruimte kunnen geven om de tegenvaller die nu in beeld is te compenseren, voor
zover je dat niet in de eigen regeling kunt terugschroeven. Overigens vergt
het terugschroeven in de eigen regeling ook enige tijd voordat je het op een
ordelijke wijze hebt gedaan. Maar bij de zorgsector zal de intertemporele
compensatie wel degelijk een rol moeten spelen. Ook daarover zullen wij berichten
rond Prinsjesdag.
 
 Voorzitter! Het vorige kabinet heeft afspraken gemaakt over de KPN-aandelen.
Ik ben gesteld op continuïteit van regeringsbeleid, ook al heeft mijn
partij geen deel genomen aan het vorige kabinet. Hier gaat het om deel van
de KPN-opbrengsten, bedoeld om de staatsschuld te reduceren. Het was een incidentele dekking waaraan wij vasthouden. Het additionele
deel is beschikbaar voor het FES en wel voor de financiering van de geplande
uitgaven voor de infrastructuur. Om nu weer allerlei prachtige nieuwe plannen
daarmee te financieren, is niet volgens de afspraken die impliciet in het
regeerakkoord zijn opgenomen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Grofweg de helft van de verkoop van de tweede tranche van
de KPN-aandelen wordt inderdaad gebruikt voor verdere verlaging van het financieringstekort.
De andere helft gaat naar het FES. Ons pleidooi was niet om die afspraak van
het vorige kabinet te schenden...
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Maar van het FES!
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 ...maar om het FES te gebruiken voor nuttige doeleinden, mede omdat in
de eerste jaren tot en met 1997 sprake is van grote ruimte in het FES terwijl
die in latere jaren weer iets minder is.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Er staan grote openstaande rekeningen in het FES. Ik wijs
op de Betuwelijn, welke kosten mede in het verkeer met de Kamer nog met 800
mln. zijn verhoogd, op de hogesnelheidslijn, etc. Tot 1998 hebben wij net
voldoende middelen bij elkaar gesprokkeld maar na 1998 zullen wij de bronnen
nog bij elkaar moeten krijgen. Om dan te zeggen, dat er wel wat leukers is
te vinden voor die opbrengst van de KPN-aandelen... Dat zal toch moeilijk
gaan. Als ik de rekening van de verplichtingen in de infrastructuur heb afbetaald –
de HSL, de Betuwelijn en de investeringsimpuls, die ook de grote steden ten
goede komt – is er discussie over de vraag wat er gebeurt met wat wij
hebben overgehouden. Wij hebben niets over, maar we komen te kort. Daarmee
kan eindelijk een bijdrage worden geleverd om dat fonds wat te vullen. Bovendien
vallen die leuke dingen helemaal niet onder de FES-criteria. Op het lijstje
van de heer Van der Ploeg stonden gemengde woningbouw – hetgeen niets
met nationale projecten voor grote infrastructuur ten behoeve van de economische
ontwikkeling te maken – sociale pensions voor dak- en thuislozen –
ik ben daar niet tegen maar het heeft niets te maken met de criteria van het
FES – en de monumentenzorg, die daar ook niets mee te maken heeft.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Vele uitgaven ten behoeve van de grote projecten zullen pas
in latere jaren plaatsvinden. In de jaren 1995, 1996 en 1997 is er veel ruimte
in het FES. Wat betreft de latere jaren heeft de minister gelijk; dan speelt
het FES quitte. Als wij kijken naar de monumentenzorg...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U heeft geen termijn.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Toen ik aantrad...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U mag wel een vraag stellen en zelfs een kleine toelichting geven...
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De vraag was of de minister het niet met mij eens is...
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Neen! Toen ik aantrad, trof ik een FES-fonds...
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Bent u het niet met mij eens...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Eerst de minister en dan mag u weer reageren.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Het punt was...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De minister lichtte toe waarom hij het niet met u eens was. Daarna mag
u weer reageren. Dan hebben wij ook inzicht in de overwegingen.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Mijn stelling was...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Neen, de minister!
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Bent u het met mij eens dat de minister van Financiën geen goede...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U hebt het woord nu niet! De minister!
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! De filosofie achter het FES-fonds is, dat je het een beetje
uitmiddelt in de jaren. Als er een groot bedrag binnenkomt, mag je dat ook
gebruiken om verplichtingen voor latere jaren te dekken. Daarom is het ook
een stock-benadering en geen flow-benadering, om de heer Van der Ploeg eens
in professorale taal toe te spreken!
 
 Toen ik aantrad, waren er wel verplichtingen in het FES maar geen middelen.
We hebben nu ongeveer 5 mld. door de eerste twee tranches KPN bij elkaar gesprokkeld
en dat is net voldoende om verplichtingen tot en met 1998, die in feite politiek
en maatschappelijk zijn aangegaan – de Betuwelijn, de hogesnelheidslijn
en de investeringsimpuls – te dekken. Dan kan ik niet zeggen dat ik
nog wat over heb. Nee, ik kom alleen nog maar te kort. Want wij moeten de
financiering van die projecten tot 2005 afmaken. Daar zullen wij nog middelen
voor moeten vinden. Common area staat nog op de lijst. Ik heb dus absoluut
nog geen overschot in het FES dat voor andere leuke dingen aangewend kan worden.
Ik maak mij er eerder zorgen over dat de rekening die ten laste van het FES
komt, weer met 800 mln. is opgelopen in verband met de Betuwelijn. De problematiek
van de financiering is dus eerder groter dan kleiner geworden.
 
 Mijn collega van Economische Zaken is de eerste ondertekenaar van het
wetsvoorstel over het FES, dat binnenkort in deze Kamer zal worden behandeld.
In dat FES staan vrij goede criteria. De hele lijst van sympathieke aanwendingen
die de heer Van der Ploeg heeft opgesomd – ik heb er een stuk of tien
geteld – komen volstrekt niet in aanmerking voor die FES-criteria. Wij
moeten het wel zuiver houden. Als wij iets extra's voor bepaalde doelstellingen
willen doen, moet daar gewoon geld voor op tafel komen. Dan moeten wij kiezen
en besluiten wat wij niet doen en wat wij wel doen, omdat wij dat belangrijker
vinden. Maar het geld komt niet uit de hemel vallen.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Mag ik dan een vraag stellen? Heeft de minister wel eens nagedacht
over de grote mogelijkheden die wij in de private sector hebben? U weet, die
is schatrijk. En wij kunnen toch ook gaan privatiseren? Wat denkt u van de
HSL en de Betuwelijn? Dat behoeft toch niet op de schouders van de minst draagkrachtigen
in onze samenleving te rusten?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Het gaat ook niet ten laste van de schouders van de minst draagkrachtigen,
het gaat uit de verkoop van aandelen KPN en van een claim
die de Nederlandse Staat heeft op een aantal grote oliemaatschappijen. Dat
is de financiering.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ik bedoel hiermee dat u de middelen, verworven door verkoop
van KPN-aandelen, voor andere doelen kunt bestemmen en dat juist de private
sector tot grotere mogelijkheden moet worden gebracht dan tot op heden het
geval is. Wij hebben Schiphol politiek gezien nu laten privatiseren. Dat moet
grandioos veel geld opbrengen. Dus ik heb de indruk dat u een bijzonder goede
toekomst tegemoet gaat.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik zal ijverig mijn best doen om alle onnodige staatsdeelnemingen zo snel
mogelijk te verkopen.
 
 De heer Van Dijke heeft opgemerkt dat er een rekenfout gemaakt is in verband
met de Algemene kinderbijslagwet. Er is inderdaad een rekenfout gemaakt. Als
de gevolgen van een aantal maatregelen zoals de bevriezing en de progressie
apart worden uitgerekend, krijg je een bepaald bedrag. Maar als je de maatregelen
allemaal tegelijk toepast, krijg je een lager bedrag. Daarmee is destijds
iets misgegaan. Wat nu gedaan is, is dat nu die misrekening als een tegenvaller
is gekwalificeerd. Daarvoor zijn geen extra bezuinigingen voorgesteld in de
sfeer van de kinderbijslag.
 
 In de richting van de heer Schutte kan ik zeggen dat de maatregelen al
per 1 januari van dit jaar zijn ingegaan. Dat zit ook in de stukken vervat.
 
 
 
 
 
 De heer Van Dijke (RPF):
 
 Het schrappen van die laatste progressie is toch nog niet ingegaan?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ja, die is ook per 1 januari 1995 voor de nieuwe gevallen doorgevoerd.
Dus wat dat betreft is er geen leed meer onderweg, als wij het positief willen
zien.
 
 De heer Terpstra heeft mij vooral hartelijk ondersteund. In mijn ogen
staan rijksbijdrage en budgetdiscipline toch betrekkelijk los van elkaar.
Wat vroeger wel mogelijk was, namelijk de rijksbegroting op orde maken met
mutaties in de rijksbijdrage, is geen instrument meer in de nieuwe benadering,
waarin wij toch de gehele collectieve sector proberen te beheersen. Niettemin
kan er de noodzaak zijn tot rijksbijdragen. Dat zal onder andere ook gaan
spelen rond de nieuwe financieringsvormen van de AAW, vroeggehandicapten etc.
 
 In het regeerakkoord is ook overeengekomen dat er een rijksbijdrage van
2,7 mld. naar het ziekenfonds zal gaan, in samenhang met het verschuiven van
bejaardenoorden naar de AWBZ. Daarbij spelen inkomenspolitieke en werkgelegenheidsoverwegingen
een rol. Het heeft geen negatieve gevolgen voor de budgetdiscipline. Maar
het is duidelijk een economisch-politieke afweging die gemaakt is ten tijde
van het opstellen van het regeerakkoord.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Een minuut of tien geleden hield de minister een waardevolle beschouwing
over het mechanisme waarbij meevallers in de sociale zekerheid kunnen leiden
tot premiedalingen en meevallers bij het Rijk kunnen leiden tot een verlaging
van het financieringstekort. Dat mechanisme vind ik op zichzelf een goed idee.
Heffen de stijgende rijksbijdragen aan de sociale zekerheid dat mechanisme
echter niet voor een deel op?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 In de Voorjaarsnota zit geen wijziging in de voorgenomen rijksbijdragenpolitiek.
Als wij spreken over het regeerakkoord, dan staat bij de rijksbijdrage aan
het ziekenfonds van 2,7 mld. dat er uitgaven van de rijksbegroting verschuiven
naar de verzekeringssector. Dat leek mij redelijk neutraal, hoewel het natuurlijk
wel een bijzondere plek in de sociale verzekeringen is waar die 2,7 mld. terechtkomt.
Dat is namelijk niet precies dezelfde plek als waar de bejaardenoorden terechtkomen.
Daaraan lagen inkomenspolitieke overwegingen ten grondslag.
 
 Voorzitter! Ik denk dat het toelaatbaar is binnen de regels van budgetdiscipline
in de fiscale sfeer, om als er maatregelen getroffen worden die bepaalde mazen
in de wet dichten, gelijktijdig, ook aan de Kamer, aan te geven waarvoor dat
in de fiscale sfeer wordt aangewend. Dat vind ik disciplinair en dat houdt
de inkomstendiscussie apart van de uitgavendiscussie, zoals de heer Terpstra
bepleit. Het zou anders worden als reparatiewetgeving in de fiscale sfeer
vermengd zou worden met beslissingen over de uitgaven.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Tijdens het vorige kabinet hadden wij een discussie over een kwartje accijns
op de sigaar ter bestrijding van de tekorten in de jeugdhulpverlening.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat is voorbij.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Het gaat mij om het principe dat wij de belastingheffing willen stoppen
in de schatkist en daarna een zinvolle discussie houden over uitgavenprioriteiten.
Indien wij nu bepaalde belastingverhogingen meteen weer besteden voor andere
belastingverlagingen, lijkt mij op de langere termijn het hele mechanisme
zo ingewikkeld te worden dat ik liever besluiten over verhogingen en verlagingen
van belastingen apart bespreek en niet in één pakketje, ook
niet in relatie tussen allerlei uitgaven en belastingen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 In het verleden is de regering met voorstellen naar de Kamer gekomen om
bepaalde verzwaringen te realiseren en dat de Kamer dan zei, dat zijn gewoon
ordinaire belastingverhogingen. En dan de regering maar roepen, dat het wel
weer teruggegeven zal worden en de Kamer maar zeggen: dat zien wij nooit!
Er is natuurlijk wel een zekere connectie. In het kader van de disciplinaire
afweging voor de Kamer heeft het wel iets om al die leuke dingen die ermee
gedaan kunnen worden, af te wegen tegen die verzwaringen. Anders kom je al
snel in een situatie waarin verzwaringen grote weerstand wekken en de verlichtingen
op massale sympathie kunnen rekenen. Het kan ook voor de afweging een voordeel
zijn ze naast elkaar te presenteren. Wat het zwaarst weegt, moet dan ook maar
het zwaarst wegen. De vermenging met de uitgavenkant is in ieder geval niet
de bedoeling.
 
 Wat de lekkages betreft, op Financiën lekt het niet. Als er iets
in de krant staat over het CPB, is men al heel snel de mening toegedaan dat
het wel van het CPB zal komen. Uit eigen ervaring kan ik u zeggen, dat dit
niet het geval is en in ieder geval niet hoeft te zijn. Het CPB maakt voor
het kabinet in juni een soort tussenstandje over de economie. Dat gaat naar
een viertal departementen. Vervolgens gaan daar de kopieermachines aan het
werk en dan komen de gegevens al snel ergens naar buiten. Bovendien weten de journalisten ook dat dit rond deze tijd gebeurt. Ze zitten
al bij iedereen te hengelen en te vissen. Het circuit is vrij groot. Er zijn
heel wat mensen betrokken bij de begrotingsvoorbereiding. Ik weet dan ook
niet waar het vandaan komt. Ik kan de heer Terpstra dan ook niet toezeggen,
dat ik de volgende keer een extra exemplaar zal laten draaien, want ik heb
ze niet verschaft.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Het lekt dus bij een van de andere drie?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ja, ik zou het niet anders weten. Ik denk dat het CPB op dit punt niet
anders is geworden dan in de tijd dat ik daar nog zat. Bij het CPB komt het
niet vandaan. Het komt ook altijd pas in de publiciteit als het het CPB heeft
verlaten.
 
 Voorzitter! Dan kom ik bij een aantal punten die de heer Van der Ploeg
naar voren heeft gebracht. Het Zalm-kader is een particulier kader, zo stelde
hij. Ik maak daar ernstig bezwaar tegen. Ik sta hier niet als particulier,
ik sta hier als minister. Dat in de eerste plaats. In de tweede plaats is
de Miljoenennota niet een solo-operatie van de minister van Financiën,
maar van het hele kabinet. Het uitgavenkader, de benadering van het uitgavenkader
en de brief over het uitgavenkader worden gesteund door het voltallige kabinet.
Het betreft hier geen particuliere hobby van de heer Zalm.
 
 De heer Van der Ploeg gebruikte de term "keihard". Dat laatste doe ik
graag. Zijn steun heb ik daarbij. Maar als het concreet wordt, wordt dat keiharde
wat zachter, zo heb ik begrepen. Ik ben het ermee eens dat wij ervoor moeten
oppassen om een vlucht in de fiscale faciliteiten te zoeken. Een zekere accentuering,
ook bij lastenverlichting, kan nuttig zijn en wel ten gunste van een aantal
doelstellingen die ook in deze Kamer breed worden gesteund. Dat is echter
ook niet weersproken. De heer Van der Ploeg maakte kritische kanttekeningen
bij de cultuur. Dat had toch ook brede steun vanuit de Kamer. Wij zouden de
BTW op cultuur moeten verlagen. Ik meen dat dit punt zelfs bij de regeringsverklaring
aan de orde is geweest. Bovendien moet je proberen om de commerciële
cultuur bij te laten dragen voor de niet-commerciële cultuur. Dat slaatje
moet je eruit proberen te slaan. Dat heeft de staatssecretaris van Financiën
samen met de staatssecretaris van Cultuur geprobeerd. Hopelijk levert het
wat op. Ik heb daar geen bezwaar tegen. Dat is een soort goed koopmanschap.
Je moet proberen wat uit de BTW-verlaging te krijgen ten gunste van de niet-commerciële
cultuur.
 
 Over de tweede tranche KPN hebben wij het uitvoerig gehad. Ik neem kennis
van de wensenlijst van de heer Van der Ploeg. Ik zal het doorgeven aan de
collega's, opdat zij daarvoor binnen hun begroting wellicht ruimte kunnen
maken.
 
 De heer Van der Ploeg vroeg mij overigens of de minister van Financiën
zijn collega's wil helpen in de sfeer van het grote-stedenbeleid. Dat is precies
wat ik de afgelopen tijd heb gedaan. Ik heb samen met de staatssecretaris
gesprekken gehad, zowel met de wethouders van de grote steden als met de collega's
in het kabinet, om te bekijken wat van de bestaande middelen kan worden toespitst
op de grote steden. Ik meen dat de staatssecretaris maandag het parlement
schriftelijk heeft bericht. Ik weet niet hoe de reactie van het parlement
is geweest. Ik heb in de krant gelezen wat de reacties van de grote steden
waren. Amsterdam en Den Haag zijn in ieder geval redelijk content met de bedragen
die wij ondanks alle problemen hebben weten vrij te maken voor het grote-stedenbeleid.
Daarin zitten ook middelen van cluster III.
 
 Dan kom ik bij het vooruithalen van uitgaven van cluster III. In het regeerakkoord
wordt alleen gesproken over het achteruit kunnen zetten van intensiveringen,
namelijk als ombuigingstaakstellingen achterlopen. Maar goed, verder zal de
Miljoenennota de uitslag geven, ook wat deze vraag betreft.
 
 Voorzitter! Er is een meevaller op het punt van de individuele huursubsidie.
Het is niet zo, dat er sinds het aantreden van dit kabinet allerlei beleidsmaatregelen
in de sfeer van de individuele huursubsidie zijn genomen. Althans, die zijn
mij niet bekend. Zij zijn ook niet in het kabinet aan de orde geweest. Er
zijn wel maatregelen genomen, maar dan in opwaartse zin. Ik noem de kindertabel
en de reservering normhuur. Die maatregelen heeft dit kabinet tot nu toe genomen
in de sfeer van de individuele huursubsidie. De bijstelling in de raming is
dus een meevaller. Daarover kan geen twijfel bestaan. Een andere kwestie is
of het kabinet in de komende jaren de individuele huursubsidie overeind houdt.
Dat is het geval. Wij hebben een reservering voor de normhuurverhoging. Het
kabinet heeft, bij monde van de minister-president èn bij monde van
staatssecretaris Tommel, aangegeven dat het zal proberen te voorzien in een
oplossing voor de problematiek van het aansluiten van de reële woonlasten
etcetera. Ik noem het kortheidshalve de kwaliteitskorting. Dat is de begroting
1996. Op 1 juli 1995 gaan de nieuwe tabellen in, dus daarover hoeven wij geen
discussie meer te hebben. De tabellen staan vast, inclusief de kindertabel,
die ook door de Eerste Kamer is geaccepteerd. De discussie gaat er dus over
wat wij in 1996 gaan doen. Daar is een ideaal moment voor, namelijk de behandeling
van de Miljoenennota en de begroting. Dit jaar ligt het moment iets later,
omdat wij die heroverweging hebben. Het leek ons efficiënt om bij die
heroverweging van de individuele huursubsidie een aantal zaken te bekijken.
Meer fundamenteel moet de vraag gesteld worden wat wij met het instrument
willen. Wij willen ook naar de ramingen kijken. Ik sluit het niet uit dat
een verdere bijstelling van de raming kan plaatsvinden. Verder willen wij
de hele instrumentatie bekijken. Het rapport moet in oktober, november verschijnen.
Dan zijn wij nog ruim op tijd om beslissingen te nemen die verband houden
met de tabellen voor 1996. Overigens was de bezuiniging op de individuele
huursubsidie in het regeerakkoord aangeduid met twee mogelijkheden. Ten eerste
is er de vermogenstoets. Als de PvdA-fractie daar geen bezwaar tegen heeft,
begrijp ik niet waarom de ombuigingstaakstelling plotseling ter discussie
wordt gesteld.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voor 1995 zijn de tabellen klaar, dus dat is een gelopen zaak. Op grond
daarvan zegt de minister: dat bedrag halen wij terug. In de Voorjaarsnota
staan echter ook meerjarige ramingen, terwijl over latere jaren nog gediscussieerd
zal worden. Het is met name dat punt waar de PvdA-fractie zich zorgen over
maakt.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat is een bijstelling van de raming. Dat betekent niet dat wij vervolgens
niet kunnen besluiten om aan intensivering in de individuele
huursubsidie te doen. Dat staat het niet in de weg. Als de leerlingenaantallen
in het onderwijs meevallen, kun je daarvoor een meevaller in je cijfers zetten.
Vervolgens kun je toch besluiten om de klassen te verkleinen, om maar eens
een hypothetisch geval te noemen. Het is dus niet zo, dat er per definitie
geen enkele opwaartse bijstelling in beleidstermen in de individuele huursubsidie
mogelijk zou zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 De vraag is duidelijk. Zijn de toezeggingen die door de heer Tommel en
het kabinet op het gebied van de individuele huursubsidie gedaan zijn, in
de meerjarencijfers verwerkt?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Die zullen worden verwerkt in de Miljoenennota 1996. Het kabinet komt
altijd zijn toezeggingen na, tenzij zich buitengewoon bijzondere omstandigheden
voordoen. Er is geen enkele reden om te twijfelen aan deze toezegging. Ik
vraag de Kamer, maar zeker de coalitiepartijen, om het kabinet op zijn minst
het voordeel van de twijfel te geven en de discussie weer op te rakelen bij
de Miljoenennota, respectievelijk bij ommekomst van het heroverwegingsrapport
en de formulering van beleidsconclusies die het kabinet daaraan verbonden
heeft.
 
 Ik zeg de heer Hendriks dat het vrij moeilijk is om een tegenvaller die
wij hebben op rentelasten bij VROM, aan te wenden voor een extra bedrag in
de individuele huursubsidie. Je kunt niet met de ene overschrijding de andere
overschrijding dekken, integendeel, ze cumuleren.
 
 Wat KPN betreft gaat het om een eenmalig bedrag. De financiering van iets
als gehandicaptenvoorzieningen kun je niet afhankelijk maken van een eenmalig
bedrag. Dan heb je maar voor één jaar dekking. Dat staat nog
los van het feit dat het de lijn is om opbrengsten van deelnemingen in de
vermogensachtige sfeer aan te wenden voor het FES en voor grote infrastructuurprojecten.
 
 Ik hoop dat ik hiermee volledig ben geweest.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik heb de minister vier vragen voorgelegd en daarop geen enkel antwoord
gekregen. Het kan toch niet zo zijn dat alle fracties behalve die van GroenLinks
recht hebben op antwoord?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! De heer Rabbae heeft gesproken over het rendement van lastenverlichting.
Er is wat mij betreft geen enkele twijfel over de effectiviteit van lastenverlichting
met loonkostenverlaging aan de onderkant. De werkgelegenheid groeit ook fors.
Wat de totale inactiviteit betreft is de ontwikkeling ook veel gunstiger dan
wanneer je alleen kijkt naar de werkloosheid. Ik zie geen reden tot twijfel
op dit punt.
 
 Inzake de herverdeling van arbeid neem ik aan dat de heer Rabbae met enig
genoegen kennis genomen heeft van het concept-akkoord met de rijksambtenaren.
Daarin zit enige verkorting van de arbeidsduur. Dit betekent overigens geen
oplossing in algemene zin voor het werkgelegenheidsvraagstuk. Op zichzelf
leidt de arbeidsduurverkorting, zeker bij de meer gekwalificeerden, tot extra
schaarste en waarschijnlijk dus ook tot een opwaartse druk op hun loon en
niet tot extra werkgelegenheid. Je moet daarbij maatwerk leveren, en dat moet
dan maar per CAO georganiseerd worden.
 
 De heer Rabbae sprak ook over fiscale maatregelen ter bevordering van
de arbeidstijdverkorting. Het systeem is al ATV-vriendelijk of deeltijdvriendelijk.
Bondskanselier Kohl heeft in Cannes Nederland nog eens aan andere landen ten
voorbeeld gesteld op het gebied van de deeltijdarbeid. Een en ander geldt
bijvoorbeeld voor het ziekenfonds: ook een deeltijder zit in het ziekenfonds.
Wij hebben geen deeltijd-belastingvrije voet; ook als je in deeltijd werkt,
heb je de volle belastingvrije voet. Zo zijn er al behoorlijk wat mechanismen
die het makkelijker maken om in deeltijd te gaan werken. De progressie in
de belastingen werkt daar ook aan mee. Als je in uren teruggaat, is de netto
teruggang in inkomen altijd kleiner dan de bruto teruggang. Zo is ons hele
systeem tamelijk deeltijdvriendelijk opgezet.
 
 Voorts sprak de heer Rabbae over de koopkracht voor de minima. Het is
de inzet van het kabinet om zijn uiterste best te doen, de minima hun koopkracht
te laten behouden. Goed, ik mag dat van de heer Terpstra niet zeggen, maar
het blijft toch nog algemeen.
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Het gaat nog net.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Wij kunnen het koopkrachtbehoud niet garanderen. De Miljoenennota zal
op dat punt het resultaat laten zien.
 
 Voor de asielprocedures hebben wij al meer personeel in dienst genomen.
De capaciteit wordt op een hoog niveau gehandhaafd om de achterstanden weg
te werken. De heer Rabbae heeft gelijk, dat dit zichzelf meer dan terugbetaalt.
Er zijn vaak van die plannen die op papier het terugverdienen beloven, maar
hier is dat echt het geval. Dit is een nuttige investering.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik heb nog uw antwoord gemist over het wetsvoorstel met betrekking tot
de energieheffing.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dat wetsvoorstel mag de Kamer nog deze week of anders volgende week verwachten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De spreektijden in tweede termijn zijn een derde van die in eerste termijn
en dat zal nauwkeurig worden gemeten.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor zijn beknopte beantwoording.
 
 Ik wil eerst kort stilstaan bij de bijdrage van collega De Korte aan dit
debat. Ik moet zeggen dat die bijdrage ook vanavond weer zo was als ik de
afgelopen zes jaar heel vaak van hem heb mogen horen: puntig, vasthoudend,
steeds blijven bij de feiten, iedereen wijzen op de budgettaire risico's,
of dat nu een minister van de PvdA of een minister van de eigen partijpolitieke
groepering is, consequent, consistent, al kun je soms over de effectiviteit
discussiëren, heel vasthoudend aan zijn lijn, met als één
centraal thema: soliditeit. Wat dat betreft, is collega De Korte voor mij
de vleesgeworden soliditeit. En dat mag je als een compliment opvatten.
 
 De minister houdt bij het terughoudend uitgavenbeleid de vinger aan de
pols. Dat is heel belangrijk. Het eerstvolgende moment van rapportage is de
Miljoenennota, met de vermoedelijke uitkomsten. Dat is voor de Kamer een moment
om te bezien, hoe wij ervoor staan en of aanvullende maatregelen
nodig zijn.
 
 De minister sprak ook over de individuele huursubsidie. Mag ik zijn antwoord
als volgt begrijpen? In de afgesproken heroverwegingsoperatie wordt ook gekeken
naar de mogelijkheden met betrekking tot de taakstelling van 200 mln. Daarbij
wordt ook betrokken wat nu is afgeboekt op het budget voor de begroting 1995
met een meerjarige doorwerking. Die zaken worden duidelijk in samenhang bekeken
als aan het eind van het jaar over de taakstelling wordt gerapporteerd. Ik
heb ook uit de woorden van de minister opgemaakt dat de toezeggingen van het
kabinet op het punt van het volkshuisvestingsbeleid zullen worden verwerkt
in de begroting 1996. Het gaat dan met name over de brutering, de kwaliteitskorting
en de normhuurcompensatie. Het is in ieder geval de intentie van het kabinet
om die toezeggingen volledig na te komen.
 
 Voorzitter! Ik kom tot slot op de monumentenzorg. Ik denk dat wij het
volledig met elkaar eens zijn over de kwaliteit van het strategisch plan dat
op dat punt is ontwikkeld. De collega's hebben nog eens gewezen op de grote
revenuen en de spin-off van een dergelijk plan. De minister zegt dat hij de
hoop niet heeft opgegeven dat extra middelen mogelijk zijn, te beginnen in
1995. Hij heeft ook gewezen op een andere manier, namelijk de mogelijkheid
om via fiscale maatregelen nog het een en ander te realiseren. Ik twijfel
niet aan de intentie van de minister, maar het lijkt mij toch goed dat de
Kamer de prioriteiten op dit punt nog eens onderstreept. Ik wil op dit punt
dan ook een uitspraak van de Kamer vragen.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 constaterende, dat in de Voorjaarsnota 1995 een eenmalige dotatie ten
behoeve van de monumentenzorg in het vooruitzicht wordt gesteld;
 
 constaterende, dat door de besluitvorming over de prestatiebeurs deze
mogelijkheid lijkt te worden beperkt;
 
 voorts constaterende, dat de Kamer al meerdere malen de prioriteit voor
de monumentenzorg, onder meer in de vorm van het Strategisch plan voor de
monumentenzorg, heeft uitgesproken;
 
 dringt er bij de regering met klem op aan alles in het werk te stellen
om in 1995 een (eerste) substantiële dotatie ten behoeve van de monumentenzorg
te realiseren,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Ybema, Van der Ploeg en Van der
Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 5 (24178).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wie is niet gevoelig voor een compliment? Ik ben
dat dus ook voor het compliment uit de mond van de voorzitter van de vaste
commissie voor Financiën, de heer Ybema. Ik dank hem voor zijn woorden,
waarmee hij mij eigenlijk een waarmerk gaf als vleesgeworden soliditeit. Ik
dank de collegae in deze sfeer ook voor hun voortdurende weerwoord en weerwerk.
Ik zal deze debatten zeker missen. Ik zal echter aan u blijven denken in de
toekomst, omdat het belangrijke debatten zijn. Ik moet zeggen dat die ook
altijd in een zakelijke sfeer worden afgewikkeld. En dat maakt het een extra
genoegen om hier altijd bij te hebben mogen zijn.
 
 In dit debat is helderheid geschapen. Er is geen particuliere Zalm-norm
of een particulier Zalm-kader; er is hooguit een particulier Van der Ploeg-kader
of een particuliere Van der Ploeg-lijn. Welnu, het is niet zo erg, als de
heer Van der Ploeg, die toch van sociaal-democratische huize is, het eens
in de private sector gaat zoeken. Dat mag best. Wij gunnen hem dat ook graag,
zolang hij zich uiteindelijk maar weer laat corrigeren door deze solide minister
van Financiën.
 
 Het lijkt mij nuttig dat de minister mij nog vertelt of ik het goed heb
dat de hoofdaanpak van de ijklijn is dat, als zorgsector de dekking voor die
tegenvaller van 450 mln. niet kan vinden, de dekking in andere sectoren gevonden
moet worden. Dat is toch de ware filosofie of heb ik dat niet goed?
 
 Wat de uitgaven van de EU betreft, heb ik na een optelsom geconstateerd
dat het in feite om 1,2 mld. cumulatief meer gaat tot en met 1999. Kan hier
nog commentaar op volgen, eventueel schriftelijk?
 
 Ten aanzien van de aanvullende post ziekteverzuim en wachtgelden heb ik
geconcludeerd dat er een restpost van 2,4 mld. was, die als een buffer gebruikt
zou worden. Ik begrijp inmiddels dat die post 243 mln. minder is, omdat je
daar voor 1995 niet meer zo over mag praten. Dan is er echter toch nog ruim
2 mld. als buffer voor de jaren 1996 t/m 1998. Dat zie ik toch goed? Ik vind
het juist dat wij dat hebben. Ik hecht eraan om te zeggen dat het goed is
om die post ook als buffer te zien.
 
 De heer Van der Ploeg en ik waren het erover eens dat de optelsom 1,4
mld. bedroeg. De minister zei dat hij op het punt van de VUT niet het achterste
van zijn tong kon laten zien, maar dat hij dacht dat het met die 260 mln.
wellicht mee kon vallen. Ik zie dat vooralsnog niet, maar als het lukt, dan
is het 260 mln. minder dan de heer Van der Ploeg en ik dachten wat betreft
de optelsom. Over de Maaskades zegt de minister dat het geld daarvoor binnen
Verkeer en Waterstaat moet worden gevonden. Dat maakt de onderuitputting daar
al lastiger te vinden. Dan krijgt de minister daar minder bijdragen. Ik handhaaf
dus mijn optelsom in de sfeer van de 1 à 1,5 mld. aan tegenvallers
die ons bedreigt. Dat is absoluut geen reden om nu te komen met moties in
de uitgavenverhogende sfeer. Dat is de conclusie die ik uit dit debat getrokken
zou willen zien. Ik vraag de minister of hij die conclusie met mij deelt.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Voorzitter! De heer De Korte zal het aanpassen door de VVD van het regeerakkoord
hier waarschijnlijk niet meemaken. Hij zal het op afstand meemaken. Het zij
hem vergund. Ik wens hem veel succes in zijn nieuwe baan.
 
 Ik heb twee opmerkingen over het antwoord van de minister. Hij onderschreef
mijn stelling dat het verkorten van de asielprocedure een mes is dat aan drie
kanten snijdt, in positieve zin, namelijk voor het beleid,
voor de vluchtelingen en voor de centen. Ik heb echter niet van de minister
gehoord dat hij zich zal verstaan met zijn collega van Justitie over het extra
toevoegen van personeel aan de bestaande formatie. Daardoor wordt de efficiency
van deze procedure echter nog verbeterd en daardoor komt iedereen er positief
uit!
 
 Dan de arbeidsduurverkorting. De elementen die de minister heeft genoemd,
zijn juist. Toch is het tot nu toe alleen via een CAO gelukt om hier en daar,
meestal in crisissituaties, herverdeling van arbeid mogelijk te maken. De
elementen die de minister noemde, hebben op de individuele werknemer betrekking.
De essentie van mijn gedachte gaat echter uit naar het bevorderen, stimuleren
en aanmoedigen van de werkgever om over te gaan tot herverdeling van arbeid.
Ik weet uit mijn eigen contacten met werkgevers dat zij daartegen meestal
bezwaar maken in verband met de extra kosten. Daarom dacht ik dat een fiscale
bevordering op dit punt voor de werkgevers aantrekkelijk is om mensen toe
te voegen in het kader van de verkorting van de arbeidsduur. Vandaar dat ik
de volgende motie indien, in de hoop dat die steun krijgt.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat het gelet op de blijvende hoge werkloosheid wenselijk
is om tot verdere herverdeling van betaalde arbeid te komen;
 
 constaterende, dat vormen van arbeidsduurverkorting vrijwel alleen zijn
opgenomen in CAO's van bedrijfstakken waar een dreigend verlies aan arbeid
zoveel mogelijk wordt bestreden;
 
 van mening, dat het voor de groei van de werkgelegenheid wenselijk is
om ook in bedrijfstakken die groei laten zien, tot vormen van arbeidsduurverkorting
te komen;
 
 verzoekt de regering bij de presentatie van de rijksbegroting 1996 met
voorstellen te komen die vormen van arbeidsduurverkorting – ook fiscaal –
stimuleren,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Rabbae. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 6 (24178).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van der Vlies (SGP):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor het antwoord. Er zat veel beschouwends
in, in die zin dat het eerst kan neerslaan in de begroting 1996 en verdere
trajecten. Overigens heeft de minister ook veel vragen over 1995 beantwoord.
Dat is mij niet ontgaan, maar toch zal veel neerslaan in komende stukken.
 
 Eén concreet punt heeft betrekking op 1995. Dat is wat er gebeurt
met de extra meevallers die uitstijgen boven de intussen beroemde 800 mln.
Ik was er erkentelijk voor dat in de Voorjaarsnota prioriteit werd gelegd
bij de monumentenzorg. Ook andere bewindslieden hebben er in het openbaar
over gesproken. Daardoor is een zekere verwachting ontstaan. Ik was er wat
ongelukkig mee dat de politieke werkelijkheid van het afwijzen van het wetsvoorstel
inzake de prestatiebeurs daar een schaduw over legde. Ik heb de motie van
collega Ybema medeondertekend. Wellicht is de Kamer op deze wijze in staat
die prioriteit als het ware te herbevestigen. Dat zou voor de minister een
stimulans moeten zijn om al het mogelijke in het werk te stellen om de gewenste
extra impuls aan te brengen. Ik heb uit het vorige debat het standaardgegeven
onthouden dat een investering in die sfeer van ƒ 1, ongeveer ƒ
1,25 oplevert. Als je daar elke dag je werk van zou kunnen maken!
 
 
 
 
 
 De heer Terpstra (CDA):
 
 Voorzitter! Ik heb volgens ruwe berekeningen nog ongeveer vijf minuten
spreektijd. De helft daarvan besteed ik aan de minister van Financiën
en de andere helft aan de woordvoerder van de fractie van de VVD, de heer
De Korte, die vanavond voor de 492ste keer – ook weer volgens ruwe berekeningen –
meedoet aan een debat in deze Kamer.
 
 Ik begin met minister Zalm. Ik dank hem hartelijk voor de antwoorden,
zowel op mijn vragen als op die van collega's. De fractie van het CDA is een
groot voorstander van een structureel begrotingsbeleid, gebaseerd op een behoedzaam
scenario. Dit leidt er automatisch toe dat wij de meevallers in de sociale
zekerheid willen besteden aan premieverlaging en de meevallers bij het Rijk
aan vermindering van de staatsschuld.
 
 Op grond van deze filosofie hebben wij bij de behandeling van deze Voorjaarsnota
als grootste oppositiepartij geen extra uitgaven bepleit. De heer Van der
Ploeg zou ons dan trouwens ogenblikkelijk hebben verweten dat wij te veel
geld ongedekt uitgeven. Het is mij overigens opgevallen dat hij zelf dit wel
doet op basis van de Van der Ploeg-lijn. De vraag of wij door anderen ingediende
moties zullen steunen, zullen wij in de fractie bestuderen. De heer Van der
Ploeg stelde terecht dat behalve financiële argumenten ook economische
argumenten een rol spelen. Behalve economische argumenten spelen echter ook
sociaal-psychologische factoren een rol en die zijn meestal het duurst van
allemaal. Uit mijn CNV-tijd kan ik mij het volgende herinneren. Als je economisch
maar 1% loonsverhoging kon beredeneren, wist de voorzitter van het verbond
er altijd op grond van sociaal-psychologische factoren nog 4% bij te praten.
 
 Ten aanzien van het FES ben ik er principieel op tegen dat de heer Van
der Ploeg het levenswerk van de heer Melkert en mij totaal vernietigt. Ik
zal hem op dit gebied niet steunen.
 
 Ten aanzien van het kader voor de begroting voor 1995 stel ik vast dat
er in de Kamer drie lijnen zijn: een Zalm-lijn, die staatsrechtelijk niet
zo genoemd mag worden, een Van der Ploeg-lijn, die gewoon in de private sector
opereert en een Ybema-mix. Voor 1995 en misschien ook wel voor 1996 –
maar daar spreek ik in principe niet over – kiezen wij voor de lijn
van de minister van Financiën. Wij wijzen de mixen en de private lijnen
dus af.
 
 Dan het hoogtepunt van de avond: het afscheid van Rudolf de Korte, die
vanavond voor de 492ste keer het woord heeft mogen voeren. Namens de gehele
CDA-fractie – dat waren vroeger heel veel mensen en nu wat minder –
dank ik hem voor het naar voren brengen van zijn deskundigheid in alle debatten
in deze Kamer. Tevens prijs ik zijn vasthoudendheid. Ik denk dat de vorige
minister van Financiën veel last heeft gehad van zijn eigenschap dat
hij zes keer dezelfde vraag met geweldige inzet kan stellen. De vorige minister
van Financiën kon daar niet zo goed op reageren.
 
 Verder dank ik de heer De Korte hartelijk voor de vriendschappelijke verhoudingen.
Het meest opgevallen is mij zijn grote inzet als kamerlid, als minister en
als kamerlid na zijn ministerschap. Dat laatste zie je niet zo vaak. De heer
De Korte en de kamervoorzitter zijn uitzonderingen.
 
 Zijn benoeming in Luxemburg bewijst eens te meer dat ons land nog wel
degelijk meedoet bij benoemingen in de internationale wereld. Bij zijn vertrek
is er één ding zeker in Nederland: er komt nooit meer iets terecht
van de kapitaaldienst. Ik wens de heer De Korte het allerbeste.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! De PvdA is verheugd over de bevestiging van de minister van
Financiën dat de meerjarige toezegging van staatssecretaris Tommel betreffende
de motie-Duivesteijn in de Miljoenennota 1996 verwerkt wordt.
 
 Wij hebben gezegd dat monumentenzorg zeer belangrijk is. Wij hebben daarom
ook mede de motie die de heer Ybema heeft voorgelezen, ondertekend.
 
 Ik wil nog even terugkomen op het FES. Onze berekeningen laten zien dat
er inderdaad voor 1995 ruim 5 mld. in zit. Maar deze berekeningen kunnen natuurlijk
fout zijn. De minister heeft al gezegd dat de eerste tranche ruim 2 mld. was
en de tweede tranche eveneens ruim 2 mld. en dat er verder de export van aardgas
was. We komen dan uit op ongeveer 5,3 mld. We zien voor 1995 dan uitgaven
van 1,4 mld. voor het infrafonds verkeer en vervoer, bodemsanering, kennisinfrastructuur
en een aantal andere posten zijn. We komen dan uit op een totaal aan uitgaven
van ongeveer 2 mld. We houden dan over een ruimte van ongeveer 3,3 mld. Deze
cijfers kunnen fout zijn. Ik laat me dan graag corrigeren. Het beeld blijft
echter hangen dat er in de jaren 1995, 1996 en 1997 enige ruimte is. Ik doel
dan met name op ruimte voor een tijdelijke voorfinanciering, waarbij je bijvoorbeeld
zou kunnen denken aan monumentenzorg. Het zou natuurlijk nog mooier zijn als
de monumentenzorg gewoon geregeld wordt wanneer de minister een gaatje kan
vinden, zoals hij ook heeft toegezegd heeft. We zijn daar natuurlijk ook verheugd
over. Maar stel dat het projecten zijn die dienen voor economische structuurversterking
zoals met name in grote steden. Dit geldt natuurlijk in veel sterkere mate
voor de monumentenzorg. Als het projecten zijn waarvan later baten komen,
zoals ook de heer Van der Vlies heeft nog eens heeft benadrukt, dan kun je
dit geld later weer in het FES stoppen.
 
 De PvdA spreekt waardering uit voor de extra inzet die het kabinet heeft
gedaan voor de grote steden. NRC Handelsblad verhaalt hierover ook op de voorpagina
vandaag. Het betreft met name de leefbaarheid en de stadseconomie. Toch vonden
we het nodig om de volgende motie voor te leggen aan de Kamer.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 overwegende, dat in het kader van het grote-stedenbeleid een investeringsimpuls
gewenst is in het kader van economische structuurversterking ten behoeve van
leefbaarheid en werkgelegenheid;
 
 constaterende, dat de steden bereid zijn hieraan zelf een financiële
bijdrage te leveren en hierover prestatie-afspraken met het Rijk te maken;
 
 verzoekt de regering eenmalig een substantieel bedrag toe te voegen aan
het budget dat voor het grote-stedenbeleid beschikbaar is door een herschikking
binnen bestaande middelen waarbij onder meer gedacht kan worden aan voeding
uit het FES,
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Ploeg en Ybema. Naar mij
blijkt wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 7 (24178).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Tot slot nog twee korte punten. OESO/CPB zijn pessimistischer
voor de volgende jaren. De PvdA pleit ervoor juist nu meer ruimte te creëren
voor investeringen. We hebben het al gehad over de monumentenzorg en de economische
structuurversterking in de grote steden.
 
 Ik wil nog even iets zeggen over de particuliere Zalm-norm. Dit is ironisch
bedoeld. Het is natuurlijk een kader dat ook voor het kabinet geldt. Dat is
ook in de Miljoenennota aan de orde geweest. Ik moet overigens wel zeggen
dat dit een norm is die niet in het regeerakkoord staat. We hebben dit in
de Miljoenennota geïntroduceerd hebben om overigens grotendeels goede
redenen.
 
 Een tweede punt is het volgende. Als het kabinet collectief besluit af
te wijken van het uitgavenkader, kan dat bijvoorbeeld verhoogd worden. Ik
probeerde dat punt te benadrukken. De heer Zalm heeft dat bij vorige gelegenheden
ook gedaan. Het kan soms voorkomen dat bepaalde investeringen zo goed zijn
dat je, als er geen gaatje is, desnoods maar een gaatje moet maken. Je zou
echter stom zijn als je die investering dan laat lopen.
 
 Mijn laatste punt gaat over de heer De Korte. In de korte tijd dat ik
in de Kamer zit, heb ik altijd met veel plezier met hem mogen werken. Het
kost mij ook enige moeite om daarvan afscheid te nemen. Ik vraag mij ook af
of ik meer gebaat ben met u dan met uw opvolger. Ik heb u altijd ervaren als
een charmante, kiene, doortastende en consequente collega. U gaat er prat
op de vleesgeworden soliditeit genoemd te worden. Met een beetje aanmoediging
van onze kant bent u er misschien zelfs wel prat op de vleesgeworden solidariteit
genoemd te worden. De heer Terpstra heeft gezegd dat dit het einde van de
kapitaalrekening is in de Kamer. Misschien mag ik in bescheiden vorm in ieder
geval dat stokje overnemen en het pleidooi voor de kapitaalrekening doorzetten.
Het ga u goed in Europa!
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Mijnheer de voorzitter! Tegen de heer Ybema zeg ik dat
het inderdaad zo is dat de Miljoenennota ook een verslag bevat over de ontwikkeling
over 1995. Dat is dus het eerste moment om daar over te spreken. Ik ben blij
met zijn opmerking dat wij er verstandig aan doen om het hele IHS-vraagstuk
op het geëigende moment te bezien. Op het moment dat wij de heroverwegingsrapporten
hebben, komt ook de invulling van de taakstellingen aan de orde, de ramingen,
en komt ook meer principieel het hele instrumentarium aan de orde.
 
 Verder heb ik bevestigd dat de eerder gedane toezeggingen uiteraard blijven
staan. Met de onderstreping van de prioriteit van de monumentenzorg heb ik
op zich niet zo'n probleem. Ik zit altijd een beetje met de formulering "alles
eraan doen". "Alles" is immers wel heel erg normloos! Als bedoeld wordt dat
ook de minister van Financiën zijn uiterste best zal doen om te zorgen
dat het bedrag in 1995 vrijgespeeld kan worden binnen het uitgaventotaal,
kunt u mijn steun daarvoor inboeken.
 
 
 
 
 
 De heer De Korte (VVD):
 
 Betekent dit dat de motie van de heer Ybema en de zijnen gezien moet worden
als een steun in de rug voor de minister van Financiën? Was die motie
nodig?
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 In de brief van de minister van Financiën werd voor het eerst deze
mogelijkheid geopend. Eerder was die nog niet aan de orde. Blijkbaar is het
enthousiasme van de Kamer zo groot geworden dat zij mij daar een motie van
eer en prijs voor aan de broek smeren. Dat vind ik wel leuk. U kunt op mijn
inzet rekenen voor dit onderwerp.
 
 De heer De Korte vroeg of er wat betreft de zorgsector niet elders gecompenseerd
moet worden. Ik vind het belangrijkste dat wij als vertrekpunt houden dat
iedere sector zijn eigen broek op houdt. De zorg wordt dus afgerekend op de
zorg. Daarnaast is er de mogelijkheid om onderling, tussen sectoren, compensatie
te regelen. U zult begrijpen dat het in 1995 allemaal niet meer zo eenvoudig
is. Wat moet je in 1995 nog doen aan maatregelen in de sociale zekerheid?
Dat is wetstechnisch al niet meer mogelijk. Bovendien geldt ook hier dat je
niet van alles in paniek moet raken en alles tot de laatste cent moet willen
regelen. Structureel moet het op orde zijn en iedere sector moet zijn zaakjes
regelen. Daarbij is het middel van de intertemporele compensatie een instrument
om ervoor te zorgen dat een sector er niet aan ontsnapt en dat men de zaak
op orde kan brengen wanneer het geschikt is.
 
 Wat betreft de uitgaven voor de Europese Unie wil ik de heer De Korte
wel een schriftelijke uiteenzetting toezeggen. Het kabinet was bij de invulling
van het praktische beleid veel werkgelegenheidsvriendelijker dan het cynische
ministerie van Financiën ooit had gedacht. Daarom houden wij geld over
bij de wachtgeldvoorziening. Dat is een teken dat het beleid ten aanzien van
de bezuinigingsinvulling over het algemeen veel werkgelegenheidsvriendelijker
is dan wij, althans de rekenaars van Financiën, destijds hadden verwacht.
 
 In de Miljoenennota zullen wij verslag doen van de stand voor de arbeidsvoorwaarden
1995. Als de CAO's echt rond zijn, kunnen wij opening van zaken kunnen geven
over de financiën. Ik heb hier wel de indruk weg willen nemen dat wij
in 1995 "een dijk van een gat" op ons af zien komen.
 
 Tot de heer Rabbae kan ik zeggen dat wij de kwestie van de opvang van
asielzoekers voor 1995 eigenlijk al hebben geregeld. Dit jaar hebben wij te
maken met lagere aantallen: 35.000 of minder, terwijl de instroom in 1994
55.000 was. Niettemin hebben wij de behandelcapaciteit van justitie op dat
niveau gehouden, opdat wij de achterstand kunnen inlopen. De mensen kunnen
dan ook de procedure sneller doorlopen en als ze hier mogen blijven, kunnen
ze ook sneller worden uitgeplaatst naar gemeenten. Wat dat betreft is de heer
Rabbae dus op zijn wenken bediend. Ik heb hier ook hartelijk aan meegewerkt
omdat het uiteindelijk per saldo tot een besparing leidt, niet tot extra uitgaven.
 
 
 
 
 
 De heer Rabbae (GroenLinks):
 
 Ik wil u wel geloven, maar ik krijg ook signalen van een aantal gemeenten
dat het helaas nog steeds lang duurt. Ik verzoek u dan ook of u dit alsnog
aan uw collega van Justitie wil doorgeven, in de hoop dat de achterstand inderdaad
weggewerkt wordt.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Dit punt staat met grote regelmaat op de agenda van de vergaderingen van
een speciaal team van ministers, want het vraagstuk is ook budgettair van
zodanig belang dat de minister van Financiën en zijn ambtenaren hiermee
een bijzondere bemoeienis hebben. Er is ook een aparte groep ambtenaren van
verschillende departementen die zich met deze kwesties bezighoudt.
 
 De heer Van der Vlies refereerde aan de prachtige sommen die al eerder
ter sprake zijn geweest en die overigens van de Nationale investeringsbank
afkomstig zijn. Nu heeft deze bank ook een liaison met dat fonds, in ieder
geval in de sfeer van een personele unie. Ik moet zeggen dat ik wel vaker
sommen heb gezien waaruit zou blijken dat je er alleen maar rijker van wordt,
als je bepaalde uitgaven doet. Ik heb daar toch wat twijfels over. De uitkomsten
zijn in ieder geval niet door het CPB doorgerekend, al is er wel gebruik gemaakt
van het CPB-spoorboekje. Ik heb de stukken gelezen, maar ik moet zeggen dat
ik dit niet het meest overtuigende aspect vond. Dit neemt niet weg dat die
investering in monumentenzorg niet alleen op grond van de cultuurhistorische
waarde wordt gedaan, al geeft die natuurlijk wel de doorslag, maar het ook
economisch bepaald niet slecht uitvalt. Dat is een soort mix die het ook enigszins
sympathiek maakt. Het probleem is alleen dat de vorige minister van toen nog
WVC een prachtig plan naar de Kamer had gestuurd waarover iedereen heel enthousiast
was, terwijl hij daar geen dekking voor geregeld had. Dat achtervolgt de huidige
bewindslieden natuurlijk wel, wat heel vervelend is.
 
 Ik zeg de heer Terpstra weer dank, maar ik geloof niet dat ik verder hoef
te reageren op zijn betoog. Ik zeg alleen dat ook ik de lijn die hij van de
drie lijnen kiest, de beste vind.
 
 
 
 
 
 De heer Ybema (D66):
 
 Ik wil nog even op de monumentenzorg ingaan. De minister weet dat de staatssecretaris
zelf reeds een klein bedrag uit zijn eigen middelen heeft ingezet voor de
monumentenzorg. Ik meen dat het om ongeveer 5 mln. gaat, een klein bedrag
dus. De praktijkervaringen tot nu toe zijn vrij beperkt, maar ik heb toch
begrepen dat zij uitwijzen dat een en ander in grote trekken werkt zoals in
het strategisch plan werd verwacht. De ervaringen zijn dus bemoedigend ten
aanzien van de filosofie achter dat plan.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Ik geloof wel dat het werkt. Financiën is ook heel nauw betrokken
bij de hele vormgeving van die faciliteiten. Het gaat mij nu even om de macro-sommetjes
die suggereren dat je twee gulden terugverdient, als je één
gulden uitgeeft. Als dat waar was, zou ik er natuurlijk 100 mld. aan moeten
besteden en dan zou ik 200 mld. terugkrijgen. Zulke Von Münchhausen-verschijnselen
treden wel eens op, maar ze zijn buitengewoon zeldzaam.
 
 Voorzitter! Ik ga nog even in op het Fonds economische structuurversterking
en de ruimte daarin. Het FES is opgezet als een fonds waarin je à la
de kapitaaldienst "stocks" met elkaar vergelijkt. De totale inkomstenstroom
en die van uitgaven moeten in de tijd overeen komen en als het even kan moeten
de inkomsten voorafgaan aan de uitgaven, dat is ook belangrijk. Nu wij twee
van die tranches verkocht hebben, zit er iets in de pot. Maar wij weten al
dat er allerlei verplichtingen zijn waardoor het geld er weer uitstroomt.
Zelfs in 1998 is de pot weer leeg, en dan moet er nog dekking gevonden worden
voor allerlei uitgaven daarna. Als wij dus spreken over tijdelijke voorfinanciering,
wat is dan de permanente financiering van de wensen van de heer Van der Ploeg?
Die zie ik niet, want hij geeft geen dekking aan. Ik heb die althans niet
gehoord.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Over de monumentenzorg wordt gezegd dat je van elke gulden 76 cent terug
haalt. En als je, op langere termijn, rekening houdt met de werkgelegenheidseffecten,
zonder nu zo pessimistisch te zijn als u zojuist was, dan kun je toch een
fors stuk terug halen? Het is de bedoeling om dat later weer terug in het
FES te stoppen.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Maar van de verhoging met één gulden van de ambtenarensalarissen
krijgen we ook 60 cent en van een bezuiniging op de ambtenarensalarissen met
één gulden raken we ook weer 60 cent kwijt. Als we netto gaan
rekenen dan is de wensenlijst ongetwijfeld buitengewoon lang.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Is de minister van Financiën het met mij eens dat een constructieve
verhoging van de uitgaven, zoals een verhoging van de ambtenarensalarissen,
iets heel anders is dan een investering die zichzelf terugverdient? De minister
heeft zelf gezegd, dat het FES ook gebruikt moet worden als een soort kapitaalrekening
om investeringen die in de toekomst rendement opleveren, mogelijk te maken.
Monumentenzorg en de economische structuurversterking in de grote steden zijn
daar bij uitstek voorbeelden van.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Zeker. Wat wij moeten doen, is prioriteit geven aan investeringen boven
consumptieve uitgaven. Dat is het probleem niet. Wat je niet moet doen is,
nadat die keuze is gemaakt, zeggen dat investeren zo leuk is omdat je voor
die uitgaven geen dekking nodig hebt. Dat is fout. Je moet wel die prioriteit
stellen. Economie is het maken van keuzen, zo vertelde mijn eerste economieleraar
in een notedop het vak. Wat de heer Van der Ploeg probeert, is geen economie
bedrijven maar het ontlopen van keuzes. Je kunt het één doen,
je kunt het ander doen, het kost je niets en het komt wel uit de lucht vallen.
Dat is geen economie bedrijven en geen keuze maken. Dat is ook geen politiek
bedrijven.
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Zo ken ik er nog een paar. De minister mag gerust
weer bij mij en bij veel van mijn collega's economielessen volgen, om hem
goed uit te leggen dat zolang wij onder het plafond van het financieringstekort
zitten, verdere reductie van het financieringstekort, vergeleken met investeringen
in bijvoorbeeld monumentenzorg of in grote steden, heel erg weinig oplevert
voor de werkgelegenheid. Hij weet ook dat investeringen veel meer voor de
werkgelegenheid doen dan het verder verlagen van het financieringstekort.
Daar gaat het ook om. Die economische afweging moet ook gemaakt worden. Dat
moet de minister toch met mij eens zijn.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 En de bestuurlijke en de economische stabiliteit is ermee gediend, dat
we niet als het een beetje meeloopt met de economie en we enigszins onder
het plafond zitten, steeds langs het randje van het financieringstekort lopen.
Wat dat betreft ben ik wel een Keynesiaan. Immers, als het straks een keertje
tegen zit, wat moeten we dan? Dan moeten we weer bezuinigen en belastingen
verhogen, enzovoorts. Laat het tekort zijn bufferfunctie vervullen!
 
 
 
 
 
 De heer Van der Ploeg (PvdA):
 
 Voorzitter! Daarover hebben wij in het regeerakkoord met de paarse coalitie
afspraken gemaakt om ervoor te zorgen, dat het financieringstekort onder bepaalde
plafondwaardes komt. Ik constateer echter, dat wij in ieder geval voor 1995
onder de plafondwaarde zitten. Dat betekent, dat dan de afweging gemaakt wordt.
Ik kijk dan vooral naar de werkgelegenheid, de verdere lastenverlichting,
de structuurversterking of verdere reductie van het financieringstekort. Dan
is bij de minister de bewijslast, dat verdere reductie van het financieringstekort
meer zoden aan de dijk zet voor werkgelegenheid. Ik geloof niet, dat hij dat
kan waarmaken.
 
 
 
 
 
 Minister Zalm:
 
 Voorzitter! Die afweging is gemaakt in de Miljoenennota en in de algemene
financiële beschouwingen voor 1995 gesteund door de heer Van der Ploeg.
Wij zitten nog niet op de 2,7 en wat dat betreft, hoeft hij zich dus ook geen
zorgen te maken. Wij zullen die discussie nog wel eens voeren. Het gaat mij
niet om het bagatelliseren van het belang van investeringen; ik heb er alleen
geen zin in om als minister van Financiën in een kabinet te zitten à
la de vorige kabinetten: in het begin de deuren open om allerlei klussen erbij
te halen en dan hijgerig elke keer weer de begroting moeten bijstellen omdat
je heel kwetsbaar bent voor de macro-economische ontwikkelingen. Een zekere
buffer kan in bestuurlijk opzicht geen kwaad. Over consumptief versus investeringsuitgaven
zijn wij het helemaal met elkaar eens. Die mix moet gewijzigd worden ten gunste
van de investeringsuitgaven. Over het belang van de lastenverlichting zijn
wij het ook eens en vandaar dat dit kabinet, door alledrie partijen gesteund,
dat als belangrijk punt in het vaandel voert.
 
 Ik kan de heer Van der Ploeg overigens meedelen, dat het kabinet altijd
collectief kan besluiten zich niets aan te trekken van eerdere afspraken.
Het kabinet kan besluiten om de Kamer voor te stellen het tekort te verdubbelen,
maar het kan ook besluiten dat het naar nul gaat. Dat kan
allemaal. Het kabinet kan zelfs zijn eigen besluiten herzien. Dat is allemaal
mogelijk. Niettemin zijn in het regeerakkoord een paar spelregels opgenomen,
die in de Miljoenennota verder zijn uitgewerkt. Dat is voorlopig even de status
quo. Dat wil overigens niet zeggen, dat die status quo niet ooit kan worden
herzien.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Ik stel voor, aanstaande donderdag aan het einde van de vergadering te
stemmen over de moties.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Sluiting 0.35 uur
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-92-5554-5585.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl