Debat over de Voorjaarsnota 2005 met bijbehorende suppletoire begrotingen (30105)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 5776-5804

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

08-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 96, pagina 5776-5804

28-06-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30105Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de Raming der voor de Tweede Kamer in 2006 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (30095), te weten de motie-Vendrik over een contract voor klimaatcompensatie van vliegreizen (30095, nr. 6)Pagina 5770-5770
Geboorte prinses AlexiaPagina 5757-5762
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Wet maatschappelijke ondersteuning (29538), te weten: - de motie-Tonkens c.s. over concrete en meetbare criteria voor pilots (29538, nr. 23); - de motie-Tonkens c.s. over het onderwerpen van het wetsvoorstel WMO aan een emancipatie-effectrapportage (29538, nr. 24); - de motie-Verbeet/Tonkens over beoordeling van pilots op de mate van ontschotting (29538, nr. 26)Pagina 5775-5775
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de WTO-onderhandelingen, te weten: - de motie-Douma/Dezentjé Hamming over verdere hervorming van het EU-landbouwbeleid (25074, nr. 90); - de motie-Douma over niet akkoord gaan met het wederom instellen of verhogen van exportrestituties (25074, nr. 91); - de motie-Douma/Jonker over Non Trade Concerns (25074, nr. 92) en 2 andere moties (de nrs. 93 en 94)Pagina 5769-5770
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over ontruiming van het asielzoekerscentrum in Groningen, te weten de motie-Klaas de Vries over het rekening houden met de gevoelens en belangen van de bewoners van centra die ontruimd moeten worden (30167, nr. 1)Pagina 5768-5769
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de bevordering van actief burgerschap en sociale integratie en van de Wet op het primair onderwijs in verband met het bieden van meer ruimte voor het invullen van expressieactiviteiten en het invoeren van de mogelijkheid dat het onderwijs mede de Duitse of Franse taal omvat (29959)Pagina 5774-5774
Debat over de Nederlandse inzet bij de VN-MillenniumtopPagina 5807-5836
Presentie en opening (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 5757-5757
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met het treffen van een regeling inzake het verhoor van afgeschermde getuigen en enkele andere onderwerpen (afgeschermde getuigen) (29743)Pagina 5767-5768
Benoeming van de Nationale ombudsmanPagina 5775-5776
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Toezicht accountantsorganisaties (29658)Pagina 5773-5773
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 25 mei en 16 juni 2005 over subsidiëring door het ministerie aan in Nederland gevestigde particuliere organisaties tegen duurzame armoedebestrijding, het nieuwe medefinancieringsstelselPagina 5804-5807
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het uitlekken naar Congolese autoriteiten van vertrouwelijke gegevens van uitgeprocedeerde Congolese asielzoekers, te weten: - de motie-De Wit over opheffing per direct van de vreemdelingenbewaring ter fine van uitzetting van Congolezen (19637, nr. 946); - de motie-De Wit over onderzoek naar status en taken van de DGM (19637, nr. 947); - de motie-De Wit over opschorting per direct van presentaties in persoon waarbij de DGM een rol speelt (19637, nr. 948) en 2 andere moties (de nrs. 949 en 950)Pagina 5774-5775
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren in verband met de intrekking van het kortingensysteem van artikel 86, tweede lid (29354)Pagina 5772-5772
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het wetsvoorstel Toezicht accountantsorganisaties (29658), te weten: - de motie-Vendrik/Gerkens over het consultatierapport (29658, nr. 62); - de motie-Van Egerschot/Douma over het in rekening brengen van gemaakte kosten door de Autoriteit Financiële Markten (29658, nr. 70); - de motie-De Haan over het maximeren en jaarlijks indexeren van de vergunningskosten (29658, nr. 71)Pagina 5773-5774
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de wet van 27 juni 2002 (Stb. 374) in verband met de invoering van een evaluatieverplichting van het vijfbanenstelsel van de luchthaven Schiphol (29395)Pagina 5771-5771
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Europese Top van 16 en 17 juni 2005, te weten: - de motie-Karimi/Van der Laan over het scheppen van nieuwe eigen middelen voor de Europese Unie (21501-20, nr. 282); - de motie-Timmermans/Van Baalen over de inzet bij vervolgbesprekingen over financiële perspectieven 2007-2013 (21501-20, nr. 283); - de motie-Herben over de welvaartspositie van individuele lidstaten (21501-20, nr. 284) en 1 andere motie (nr. 285)Pagina 5770-5770
Debat over de Voorjaarsnota 2005 met bijbehorende suppletoire begrotingen (30105)Pagina 5776-5804
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het voortbestaan van de Regeling schoonmaakdiensten particulieren, te weten: - de motie-Bussemaker c.s. over handhaving van de RSP en gebruikmaking van de afbouwregeling (29544, nr. 25); - de motie-Van Gent over het opplussen van de regeling en het laten voortbestaan ervan totdat er een alternatief is (29544, nr. 26)Pagina 5769-5769
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over coëxistentie van gg-gewassen, conventionele gewassen en biologische gewassen, te weten: - de motie-Van Velzen over de toepassing van het principe 'de vervuiler betaalt' op het coëxistentiebeleid (29404, nr. 9); - de motie-Van Velzen over een wettelijke basis voor juridische aansprakelijkheid bij schade door de genetisch gemodificeerde gewassen (29404, nr. 10); - de motie-Rouvoet c.s. over het niet verlenen van medewerking aan de introductie van ggo-teelten op het vrije veld (29404, nr. 11) en 9 andere moties (de nrs. 12 t/m 20)Pagina 5771-5772
Opmaken van een voordracht van drie kandidaten ter vervulling van een vacature in de Hoge Raad (30163)Pagina 5775-5775
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over het wetsvoorstel Wijziging van de wet van 27 juni 2002 (Stb. 374) in verband met de invoering van een evaluatieverplichting van het vijfbanenstelsel van de luchthaven Schiphol (29395), te weten de motie-De Krom/Haverkamp over de uitvoering van het plan van aanpak (29395, nr. 12)Pagina 5771-5771
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de Veteranennota (brief van de staatssecretaris van Defensie d.d. 1 juni 2005) (30139), te weten: - de motie-Aasted Madsen-van Stiphout over gevolgen van de WIA/WAO voor veteranen, in het bijzonder het militair invaliditeitspensioen (30139, nr. 3); - de motie-Eijsink c.s. over een integrale uitwerking van de zorgplicht ten aanzien van veteranen (30139, nr. 4); - de motie-Eijsink/Veenendaal over een integrale regeling met maatwerk voor uitgezonden veteranen (30139, nr. 5) en 3 andere moties (de nrs. 6 t/m 8)Pagina 5770-5771
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het arbeidsmarktbeleid, te weten: - de motie-Bussemaker/Koser-Kaya over het reserveren van middelen tot uiterlijk 31 december 2008 voor een project om vluchtelingen aan werk te helpen (27223, de nrs. 67); - de motie-Bussemaker/Weekers over een actief vervolgingsbeleid van discriminatie op de arbeidsmarkt (27223, nr. 68); - de motie-Bussemaker/Van Gent over de ervaringen in Frankrijk en België met 'anoniem solliciteren' (27223, nr. 69) en 1 andere motie (nr. 70)Pagina 5769-5769
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 5836-5839
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 28 juni 2005)Pagina 5764-5767
Vragen van het lid Depla aan de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over het mogelijk bevoordelen van eigen personeel bij de verkoop van woningen door projectontwikkelaars (Het Parool, 25 juni 2005) (Mondelinge Vragenuur)Pagina 5762-5764
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Postwet (wijziging van de grenzen van het voorbehouden postvervoer) (29913)Pagina 5774-5774
Stemmingen in verband met de Raming der voor de Tweede Kamer in 2006 benodigde uitgaven, alsmede aanwijzing en raming van de ontvangsten (30095)Pagina 5770-5770
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de organisatie van een regionaal veiligheidsbestuur (veiligheidsrisico's), te weten: -de motie-Cornielje c.s. over handhaving van de aanwijzingsbevoegdheid en de verantwoordelijkheidsverdeling (29517, nr. 5); -de motie-Slob c.s. over afwijking van de regel dat een deel van het lokale brandweerpersoneel in regionale dienst wordt genomen (29517, nr. 6)Pagina 5769-5769

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 294 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het debat over de Voorjaarsnota 2005 met bijbehorende
suppletoire begrotingen (30105).De beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Zoals u weet, doen wij vanmiddag de eerste termijn van de kant van de
Kamer.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Het is plezierig om weer eens met de minister te spreken over
hoe de economische ontwikkeling ervoor staat. Uiteraard nemen wij in de Voorjaarsnota
niet alleen het lopende jaar 2005 onder de loep, maar ook een voorschot op
de economische ontwikkeling en het beleid voor 2006 dat wij het liefst zouden
willen hebben. Ik moet vaststellen dat de woordvoerders vanochtend in de kranten
over elkaar heen rolden met beloften aan de burgers over lastenverlichting
en andere uitgaven. Ik ben wel benieuwd hoe dit debat afloopt, want er zaten
beloften in die de coalitiepartijen soms al twee jaar doen, bijvoorbeeld over
het schoolgeld of kinderopvang. Dit is op z'n minst de derde keer, dus ik
zou zeggen: belofte maakt schuld.De kern van het debat in deze periode is het vertrouwen. De economie zal
alleen kunnen herstellen als de burgers vertrouwen hebben. Dat veronderstelt
dat de overheid zekerheden en een heldere, aansprekende toekomstvisie biedt,
maar het ontbreekt bij dit kabinet helaas aan beide. Het achterblijvende herstel
van de economie kan niet alleen worden geweten aan de internationale conjunctuur,
want Nederland is voor het derde opeenvolgende jaar hekkensluiter in Europa.
Wij moeten op z'n minst pogen om in de middenmoot te komen en dat vergt toch
echt een actief overheidsbeleid. De economie dreigt nu in langdurige stilstand
terecht te komen.Natuurlijk zijn de mensen onzeker, omdat er veel hervormingen tegelijk
op hen afkomen. Dat is niet verwonderlijk. De komende maanden zal er heel
veel op de mensen afkomen: de invoering van de Awir, die ziet op herziening
van regelingen voor huursubsidie, kinderkortingen, zorgtoeslag en kinderopvang,
de WAO, de WW, VUT, prepensioen- en levensloopregelingen. Daarna komen ook
nog de WMO en de studieregelingen. Iedereen begrijpt dat zoveel hervormingen
tegelijk de onzekerheid aanwakkeren.Als je hervormingen hebt, is het voor een deel onvermijdelijk dat er een
tijdelijke onzekerheid is, maar ik wil de minister voorhouden dat er een fundamentele
onzekerheid insluipt en dat mensen bij al deze voorstellen ook fundamenteel
onzeker zullen blijven. Door de terugtredende overheid, die door de minister-president
altijd eigen verantwoordelijkheid wordt genoemd en door de liberalen meer
marktwerking, is het steeds duidelijker dat mensen bij eventualiteiten minder
gedekt worden door voorzieningen die vroeger geregeld waren in de verzorgingsstaat.
Het is volstrekt logisch dat mensen denken: ik ga maar wat extra sparen, want
dan heb ik een buffer, als mij iets overkomt.Ik houd de minister graag voor dat de mensen niet dom zijn en de boodschap
van het kabinet heel goed hebben begrepen. Zij anticiperen op wat het kabinet
van ze verwacht. Meer marktwerking betekent meer onzekerheid. Iedere liberale
markteconoom zal dat begrijpen. Ik zie minister Zalm al bijna glimmen, want
hij zal dit beeld in zijn antwoord moeten bevestigen.De tucht van de markt betekent dat je soms op de blaren moet zitten. Je
kunt goed kiezen en dan heb je een voordeel, maar je kunt ook pech hebben,
als je niet het goede verzekeringspakket hebt afgesloten of je niet voldoende
hebt ingedekt voor een WW- of levensloopvoorziening. Dan moet je op de blaren
zitten. Een liberaal zal zeggen: dat hoort zo, dat is de tucht van de markt.
Ik ben benieuwd of het CDA langzamerhand nog wel gelukkig is met deze lijn.
Dat is een fundamentele onzekerheid die veel dieper zit en langer zal duren
dan de tijdelijke onzekerheid die je altijd hebt bij hervormingen. Dat veroorzaakt
dat wij nog vele jaren, zeker de komende twee of drie jaar, met die onzekerheden
zullen zitten.Toch kan het ook anders. Het kabinet, de premier voorop, verwijst vaak
naar hoe het onder premier Lubbers ging. Hij slaagde er in de periode 1982-1984
in om fors te snijden in de overheidsuitgaven en zelfs in de portemonnee van
de burgers door kortingen op uitkeringen en ambtenarensalarissen, maar toen
was er kennelijk wel vertrouwen bij de burgers dat dit zou leiden tot een
betere en sterkere economie en sociale zekerheid op langere termijn. Mensen
gingen toen wel extra consumeren en minder sparen, terwijl zij ook toen in
de portemonnee werden geraakt. Men durfde toen wel een voorschot op een betere
toekomst te nemen en bij dit kabinet juist niet. Natuurlijk speelt ook een
rol dat dat kabinet succesvol probeerde om een sociaal akkoord te sluiten.
Dit kabinet heeft alleen maar ruzies gemaakt met de sociale partners. Vervolgens
is een sociaal akkoord gesloten waarvan de werkgeversvoorman gisteren in de
krant heeft gezegd dat het sociaal akkoord en alle cao-onderhandelingen eigenlijk
alleen maar waren gericht op het repareren van het slechte beleid van het
kabinet en van het geschonden vertrouwen in het kabinet. Het was dus een sociaal
akkoord dat, in tegenstelling tot het akkoord van Wassenaar, geen vernieuwing
heeft opgeleverd, maar het wantrouwen in het kabinet alleen maar heeft bevestigd.
Dat werkt allemaal door in negatieve consumptie, extra besparingen en gebrek
aan vertrouwen van de burgers in de economische toekomst.Uiteraard speelt bij de toegenomen besparingen c.q. bij de achterblijvende
consumptie ook een belangrijke rol dat de mensen eenvoudigweg ook in hun portemonnee
geraakt zijn. De portemonnee was eenvoudig leeg, zeker bij de lage inkomens
en de middeninkomens, door de lastenverzwaring door het kabinet,
die is opgelopen tot € 8 mld.Deze minister verdient in ieder geval respect. Hij heeft niet het juichende
optimistische verhaal van de heer Wellink gehouden, maar heeft nog kort geleden,
nadat de economische groei naar beneden was bijgesteld, gezegd dat 2005 een
rotjaar wordt. Hij heeft eerlijk gezegd: "2005 wordt een rotjaar voor de mensen".
Waar haalt de minister echter het idee vandaan dat, gegeven die onzekerheid
en het gebrek aan vertrouwen in al die hervormingen, het vertrouwen zich zal
herstellen?De loonkosten zijn het laatste punt waarbij ik op dit punt aanhaak. Niet
alleen de particuliere consumptie leidt tot een achterblijvend herstel; ook
de loonkosten zijn nog steeds een probleem. Weliswaar is er na de grote loonstijgingen
van rond de eeuwwisseling nu een stilstand in de loonontwikkeling, althans
in de loonkosten, maar wat gaat het kabinet over anderhalve week aanbieden
in het overleg met de sociale partners om in ieder geval te proberen om de
loonmatiging in stand te houden? De loonkostenpositie ten opzichte van de
buurlanden is immers nog altijd aan de hoge kant. Wat gaat het kabinet aanbieden
om de loonmatiging vol te houden? De PvdA-fractie heeft een voorstel om voor het totaalpakket van vertrouwen
en voorjaarsoverleg een aantal dingen te doen. Wij roepen het kabinet ertoe
op om de stapeling van hervormingen te voorkomen en in ieder geval te vermijden
dat per hervorming de onzekerheid toeneemt, nieuwe bureaucratieën worden
opgericht – waardoor mensen extra onzeker worden – en onnodig
geld wordt rondgepompt. Wij weten allemaal dat uit de puntenwolken blijkt
dat heel veel mensen rond januari in de min zullen komen en dus nominale loondalingen
zullen merken. Dat is natuurlijk een extra reden voor mensen om te proberen
om loonstijgingen te krijgen en om onzeker te blijven in hun consumptiegedrag.
Vandaar ons tweede voorstel: verlichting van de belastingdruk om de economische
groei rechtstreeks te stimuleren, maar ook om de koopkracht van de lage inkomens
en middeninkomens te steunen, zodat onder al die wijzigingen die het kabinet
doorvoert, in ieder geval een steviger koopkrachtbeeld ligt.De heer Blok (VVD):Ik neem aan dat hiermee een eind is gekomen aan het betoog over het uitstel
van hervormingen. Dat betoog intrigeert mij zeer, want de wereld staat natuurlijk
niet stil. China en Oost-Europa gaan niet op ons wachten als wij de hervormingen
uitstellen. Er zijn landen om ons heen die de hervormingen die wij hier doorvoeren,
wel uitstellen. Frankrijk en Duitsland zijn natuurlijk de meest relevante
voorbeelden. Daar is het consumentenvertrouwen toch ook niet juichend?De heer Crone (PvdA):U hebt niet goed geluisterd, want ik heb niet gezegd dat de hervormingen
moeten worden uitgesteld. Ik heb gezegd: kijk of de stapeling van de hervormingen
niet te groot is en of binnen de hervormingen zelf de bureaucratie, het rondpompen
van geld en de onzekerheden niet kunnen worden teruggedrongen. Ik noem als
voorbeeld het zorgstelsel. Iedereen krijgt straks een nominale premie van € 1200;
zes miljoen mensen krijgen het geld teruggesluisd via een ander loket, het
nieuwe Awir-loket. Dat betekent dat mensen een groot bedrag moeten betalen
aan het ene loket, wat zij nog nooit hebben hoeven te doen, en dat zij maar
moeten hopen dat zij het geld elders terugkrijgen. Er hoeft maar een beetje
mis te gaan en veel mensen krijgen het geld niet op tijd, wat zal leiden tot
grote onzekerheden. Hoe zal het dan gaan in de najaarsvergaderingen van de
vakbonden en in januari en februari? De mensen zullen hun onzekerheid vertalen
in bijvoorbeeld extra looneisen, maar ook in het afzien van extra uitgaven,
want het geld is weer weg. Hervormingen moeten dus doorgaan, maar dat moeten
goede hervormingen zijn. Dit zijn geen goede hervormingen.De heer Blok (VVD):De heer Crone brengt nu een belangrijke nuancering aan. Dit is een ander
betoog dan het betoog dat hij zojuist hield, want die hervormingen zijn wel
degelijk nodig. Zojuist stelde de heer Crone deze retorische vraag: "Bezie
of het stapelen van hervormingen niet vermeden kan worden." Dat wekt de suggestie
dat de wereld stilstaat. Daar neem ik afstand van. Nederland moet wel degelijk
hervormen. CroneJe kunt een politiek debat hebben over de inhoud van die hervormingen,
maar er kan niet de suggestie gewekt worden dat er geen hervormingen nodig
zijn.De heer Crone (PvdA):Ik ben ook voor hervormingen, maar wij gaan hier niet het
hele zorgstelsel bespreken. Dat komt morgen terug. Ik heb er een puntje uitgepakt.
Hetzelfde geldt voor de hervormingen van de WAO. Er komt een extra lastenverzwaring
om de WAO te kunnen invoeren. Als je de huidige praktijk laat doorlopen en
op een aantal onderdelen aanscherpt, kun je zelfs een lastenverlichting tegemoet
zien. Het kabinet stapelt hervormingen en lastenverzwaringen. Het wordt voor
de mensen onoverzichtelijk en duurder. Ik begrijp niet waarom de VVD-fractie
al die lastenverzwaringen slikt. De hervormingen moeten dus wel doorgaan,
maar inhoudelijk kunnen zij veel beter. Dan kunnen zij het vertrouwen van
de burgers herstellen.Mijn volgende punt is dat een aantal knelpunten in onderwijs, verpleeghuiszorg,
jeugdwerkloosheid en de kinderopvang moet worden aangepakt. De minister legt
een pakket op tafel dat in ieder geval het begin van herstel van vertrouwen
van de sociale partners tot gevolg kan hebben. Wat mijn fractie betreft, kan
dit zonder het financieringstekort te verhogen. In de nieuwste ramingen van
het CPB vallen de aardgasbaten aanzienlijk hoger uit dan eerder voorzien.
Het financieringstekort is in de laatste ramingen niet meer 2,3%, zoals in
de Voorjaarsnota, maar 2,1%. Dat is een verschil van 0,2%, dat zich kan vertalen
in een lastenverlichtingspakket van 1,5 mld. tot 2 mld.Wij steunen graag de fractie van D66 die in deze orde van grootte een
lastenverlichtingspakket voorstelt met onder meer een impuls voor de kinderopvang
en de afschaffing van het schoolgeld. Wij horen dat straks in de eerste termijn
van de heer Bakker. Wij zullen hem op alle punten steunen om het eens te worden
over een pakket dat zelfs zonder verhoging van het financieringstekort mogelijk
is. Ik heb het nu over het feitelijke financieringstekort. Het onderliggende
structurele financieringstekort is al gedaald tot 0,9%. Dat blijkt uit het
Centraal-Economisch Plan en uit de stukken van de minister. De structurele
ontwikkeling van de economie is dus vele malen beter en laat ook toe om het
conjuncturele herstel een steuntje in de rug te geven.Wanneer is een lastenverlichting eigenlijk bevorderlijk voor het consumentenvertrouwen?
Niet iedere lastenverlichting is goed. Sterker nog, ik zou bijna tegen iedere
lastenverlichting zijn als de burgers geen vertrouwen hebben in de economie.
Dat is paarlen voor de zwijnen. Het is deze maand geanalyseerd in het Kwartaalbericht
van De Nederlandsche Bank. Als er lastenverlichting komt terwijl burgers er
geen vertrouwen in hebben, zullen zij ook dat geld extra sparen.De heer Blok (VVD):Na het succes van de vorige nuancering probeer ik het nog een keer. Nu
gaat het over de dekking van de tegen-Voorjaarsnota, om het zo maar eens te
noemen. U zegt dat dit niet leidt tot een oplopend tekort. Uw dekking uit
de extra aardgasbaten leidt er echter wel toe dat deze baten niet kunnen worden
gebruikt voor een afname van het tekort. Nu constateert hetzelfde Centraal
Planbureau waarnaar u verwijst in het laatste CEP dat de staatsschuld zich
op een niveau beweegt dat niet houdbaar is en dat niet de garantie biedt dat
wij de vergrijzing zonder lastenverzwaring tegemoet kunnen zien. Dat is een
doel van zowel uw partij als van die van mij. Het Centraal Planbureau zegt
dus eigenlijk dat wij deze schuld helemaal niet kunnen handhaven. Er is dus
ook geen ruimte om het aardgasgeld niet te gebruiken voor aflossing van de
schuld.De heer Crone (PvdA):U gebruikt nu cijfers van het Centraal Planbureau om uw betoog te ondersteunen.
U kunt nergens vinden dat het CPB zegt dat er geen ruimte meer is om te stimuleren.
Dat is ook niet de rol van het Centraal Planbureau. Het CPB zegt ook niet
dat de staatsschuld moet worden afgelost. Ik stel zelf vast dat onze economie
nu voor het zoveelste jaar de minst groeiende van Europa is. Wij komen bijna
tot stilstand. De beste manier om de vergrijzing tegemoet te treden, is door
ervoor te zorgen dat er meer mensen aan het werk zijn zodat het economisch
draagvlak wordt versterkt. U hebt gelijk: als de gasbaten niet in het financieringstekort
worden gestoken maar zoals ik voorstel in lastenverlichting, kan het financieringstekort
niet worden verlaagd. Ik stel wel vast dat wij het tekort ook niet hoeven
te verhogen. Ik kies er liever voor om de economische ontwikkeling een steun
in de rug te geven. Economische groei is de beste manier om de vergrijzing
in de toekomst op te vangen. Zonder economische groei en werkgelegenheid nemen
de werkloosheidslasten alleen maar toe.De heer Blok (VVD):Ik citeer het Centraal Planbureau uit het laatste CEP:Daarmee is in deze kabinetsperiode geen sprake van netto aflossing van
de staatsschuld in een tempo dat vereist is om de collectieve kosten van de
vergrijzing te zijner tijd te kunnen opvangen zonder nieuwe lastenverzwaringen
of uitgavebeperkingen.Dat zijn de letterlijke woorden van het Centraal Planbureau. Als u bestaande
inkomsten niet gebruikt voor aflossing van de staatsschuld, zegt u eigenlijk:
"deze zin accepteer ik, laat het maar zo blijven, wij lossen onvoldoende af
om de vergrijzing tegemoet te zien."De heer Crone (PvdA):Dat is een leuke boodschap voor D66 en het CDA, maar ook voor mijzelf
en voor alle burgers. Wij gaan dus door met het aflossen van het financieringstekort
totdat wij in de plus zitten, want de langetermijnberekeningen van het CPB
leiden tot een overschot van 1%. Uw eigen plannen van de laatste weken over
lastenverlichtingen en verlaging van het schoolgeld zijn dan allemaal gratuit.
Ik kies ervoor om de economie te versterken. Dat is de werkelijke basis voor
het opvangen van de vergrijzing. Daarbij gaat het financieringstekort bij
ons ook omlaag. Ik heb al gewezen op het structurele tekort van 0,9%. Een
verstandige econoom kijkt meer naar de structurele ontwikkeling, die er goed
uitziet. De lastenverlichting die ik voorstel, bijvoorbeeld het verhogen van
de arbeidskorting, versterkt het structurele groeivermogen van de economie.De heer Blok (VVD):Ik constateer in ieder geval dat u niet aan die noodzakelijke aflossing
kunt werken. Uw stelling dat er geen lastenverlichting mogelijk zou zijn,
is natuurlijk onzin. Dat kan altijd door elders bezuinigingen te zoeken. Daarvoor
hoef je de schuld niet op te laten lopen.De heer Crone (PvdA):U geeft mensen een sigaar uit eigen doos. U weet prachtige verhalen te
houden dat mensen € 1200 gemiddeld per persoon aan
impuls voor de economie kunnen geven. Daar mogen mensen hun eigen spaarrekening
voor plunderen. Dat is een mooie lastenverlichting! Dat is een sigaar uit
eigen doos. Mensen hebben dat geld al en reserveren dat voor uitgaven op langere
termijn. U zegt dat zij dat geld een jaartje eerder mogen uitgeven. U kunt
alleen maar feestvieren op kosten van een ander. Ik zeg dat de economische
groei daardoor niet wordt versterkt, want het is een sigaar uit eigen doos.
Laten wij ons hier tot de hoofdzaken beperken.Het heeft namelijk geen zin als er geen vertrouwen in de toekomst is en
mensen denken dat het financieringstekort omhoog gaat waardoor er later een
lastenverhoging terugkomt voor een lastenverlichting, want de staatsschuld
is eigenlijk niets anders dan een uitgestelde belastingverhoging, de Ricardiaanse
equivalentietheorie. Daarom ben ik het ook eens met de conclusies van De Nederlandsche
Bank. Wil je lastenverlichting gebruiken als instrument voor economische groei,
dan moet je dat in een goed kader doen. Je moet het kader hebben van vertrouwen
in de economie en de economische politiek van het kabinet. Ik moet daarom
toegeven dat onze lastenverlichting met dit kabinet misschien paarlen voor
de zwijnen is. Als mensen bij dit kabinet geen vertrouwen in de toekomst hebben,
dan heeft dat ook geen zin.De heer Vendrik (GroenLinks):Begrijp ik de heer Crone goed dat lastenverlichting in de ogen van de
PvdA-fractie alleen maar wenselijk is als dit kabinet opstapt?De heer Crone (PvdA):Zowel lastenverlichting als het opstappen van het kabinet is wenselijk.
Ik legde een oorzakelijk verband. Als je nu lastenverlichting geeft, terwijl
mensen denken dat dit kabinet niet deugt en verkeerde hervorming doet, dan
loop je een grote kans dat mensen zeggen: die lastenverlichting zet ik op
een spaarrekening, want dat geld heb ik nodig als appeltje voor de dorst aangezien
het kabinet met allerlei verslechteringen komt. Als een kabinet hier met betere
hervormingen zou zitten – en dat zou ongetwijfeld zo zijn met de PvdA
in het kabinet – dan zou een lastenverlaging inderdaad effectiever zijn.
Toch ga ik het proberen. Daarom is mijn lastenverlichtingspakket vooral gericht
op structureel en maximaal effect. Het gaat mij niet in eerste instantie om
verhoging van de consumptie. Met een werkbonus door verhoging van de arbeidskorting
oplopend tot € 500 bij modaal pakken wij de armoedeval aan en verbeteren
wij tegelijkertijd de werking van de arbeidsmarkt. Vooruitlopend op een structurele
maatregel zou het bijvoorbeeld al per 1 oktober a.s. mogelijk zijn om
in één keer € 150 extra uit te betalen als belastingkorting.Ik noemde al het voorbeeld van het vermijden van het rondpompen van onnodig
veel geld naar zes miljoen mensen in het kader van het zorgstelsel. De REA
heeft het volgende punt genoemd en ik begrijp dat de CDA-fractie dit straks
eveneens zal voorstellen. De pensioendekking is zeer procyclisch. Bij economische
tegenslag en een lage rente moeten de fondsen de premies extra verhogen en
ook nog risicomijdend gaan beleggen. De pensioenfondsen snijden zich daarmee
twee keer in het vlees. Ik zou graag de reactie van de minister horen op de
opvatting van de REA dat er een wat langzamere aanpassingstijd van pensioenpremies
nodig is om het procyclische beleid te beperken.Wij stellen voor om de koppeling per 1 juli a.s. te herstellen. Wij
willen graag dat de ouderenkortingen worden verzilverd. Dit probleem is hier
vaker aan de orde gesteld. Technisch zal dat waarschijnlijk pas per 1 januari
kunnen. Wij willen op korte termijn – en dat kan onmiddellijk –
de ruimte voor de verpleeghuiszorg vergroten met € 150 mln. structureel
en € 50 mln. incidenteel, conform een plan dat collega Verbeet vorige
week heeft gelanceerd. Wij willen het schoolgeld dat ouders voor hun schoolgaande
kinderen moeten betalen, graag ten dele compenseren. Wij nemen de groep van
zestien- en zeventienjarigen, want die is populair met het schoolgeld, maar
wij overwegen zeker ook om het schoolgeld af te schaffen. Wij geven er echter
de voorkeur aan om een boekenbonus in te voeren. Mensen krijgen dan per 1 oktober
een boekenbonus van € 330 voor alle kinderen van zestien en zeventien
jaar. Dat kost evenveel als afschaffen van het schoolgeld, maar levert een
iets eerlijkere verdeling op van de middelen over alle burgers.Ik sluit mij aan bij het pleidooi om de kinderopvangtabellen aan te passen.
Daarover is onlangs een motie ingediend en in januari hebben wij gedebatteerd
met minister Brinkhorst. Toen kregen wij nog geen steun van de fractie van
D66, althans voor de motie. Ik hoop dat de D66-fractie nu de motie die wij
overwegen in tweede termijn in te dienen wel zal steunen.Dit pakket levert ook een enorme impuls op aan de werkgelegenheid, in
directe en indirecte zin, van ongeveer 19.000 personen. Dit aantal is berekend
conform de standaardformules. Wij zullen uiteraard met aanvullende voorstellen
komen in de tegenbegroting in september. Ik heb echter een aantal voorstellen
genoemd die nu al zouden kunnen worden ingevoerd. Die zouden het vertrouwen
van de burgers in de economie enigszins kunnen ondersteunen, zeker wanneer
zij worden ingebed in het aanpassen van het kabinetsbeleid bij een aantal
hervormingen dat ik heb genoemd.Voorzitter: Ten HoopenDe heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzitter. Wij hebben het vandaag over hoe het gaat met de uitvoering
van de begroting voor 2005. Het wil nog niet echt vlotten met de economie,
maar toch heeft het kabinet ook dit jaar weer extra geld beschikbaar gesteld
voor onderwijs, innovatie, kennis, veiligheid en zorg. Dat zijn toch allemaal
gebieden waarover in het strategisch akkoord en het hoofdlijnenakkoord is
overeengekomen dat daarop het nodige moet gebeuren. Het geld is extra, dus
er is niet extra voor bezuinigd. Dit kabinet heeft moeten bezuinigen om de
wensen en middelen met elkaar in overeenstemming te brengen. Laten wij eerlijk
zijn, een groot deel van het huidige begrotingstekort is door economische
omstandigheden conjunctureel van aard. Dit kabinet heeft het afgelopen jaar
nog altijd € 50 mld. meer in de samenleving gepompt dan het binnenkreeg.De extra bezuinigingen en de lastenverzwaringen zijn voorbij. Met het
oog op het structurele tekort, het verschil tussen wat de economie presteert
en wat de economie structureel zou kunnen presteren, is dat niet meer nodig.
Dit kabinet heeft een omvangrijke hervormingsagenda bijna afgerond. Er zijn
maatregelen genomen die niet altijd direct de populariteitsprijs krijgen,
maar die wel noodzakelijk waren voor later. De hervormingen in de zorg, de
introductie van de levensloopregeling, een doorbraak van eindeloze discussies
rond de WAO en de modernisering van de WW zijn allemaal voorbeelden van de
durf van het kabinet om aan te pakken en te werken aan de agenda van de toekomst.
Daarnaast heeft het kabinet ook de lasten voor het bedrijfsleven van klein
tot groot verlaagd met ongeveer € 1,5 mld. Dat was ook nodig, want
wij waren te duur geworden. Deze lastenverlaging werkt mee aan het creëren
van de nodige werkgelegenheid.Dit alles leidt tot een Nederland waarin ook onze kinderen en kleinkinderen
weten dat voor hun ouders en kinderen goed onderwijs, betaalbare zorg en adequate
voorzieningen mogelijk zijn.De heer Crone (PvdA):U zegt, volgens mij zelfs tot twee keer toe, dat het kabinet klaar is
met de hervormingen. Tel uit uw winst. Opkrassen dan, zou ik zeggen. De economische
groei is immers lager dan ooit. Als de hervormingen dan klaar zijn, moet het
kabinet wegwezen. Wat gaat u doen om dat herstel eindelijk te realiseren?
U hebt nu toch niets te bieden, behalve trage economische groei, een hoge
werkloosheid en een koopkracht die plat ligt?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als u even wacht tot ik wat verder ben, zult u zien wat wij te bieden
hebben en wat wij vragen aan het kabinet.De heer Crone (PvdA):Dus het kabinet is niet klaar?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U zou natuurlijk graag hebben dat het kabinet nu gaat, want dan kunt u
rustig profiteren van de resultaten van al deze hervormingen. Zo zit het niet
in elkaar. Dat zullen wij zelf doen.De Voorjaarsnota 2005 markeert de start van een volgende fase van de coalitie.
Wij kunnen vaststellen dat de keuze om de moeilijke maatregelen meteen te
nemen zich nu terugbetaalt. Ondanks de nog tegenvallende economische groei,
zijn extra bezuinigingen immers niet nodig en kan zelfs worden gesproken over
lastenverlichting. Als de hervormingsagenda niet meteen zo krachtig ter hand
was genomen, hadden wij het nu gehad over bezuinigingen en lastenverzwaringen.
Dan hadden wij nu aangekeken tegen een EMU-saldotekort van 6%.De basis voor herstel is gelegd, maar voor een doorzetten van het herstel
is nog veel nodig. Ik noem drie zaken, namelijk een vertrouwenwekkende invoering
van de door de Kamer aangenomen hervormingen, het bieden van perspectief door
duidelijk te laten weten dat er geen verdere bezuinigingen komen en het verzekeren
dat er geen verdere lastenverzwaringen komen in verband met de koopkracht.De heer Vendrik (GroenLinks):U suggereert op zijn minst dat betere tijden op komst zijn. Nu hebt u
ongetwijfeld net als wij allemaal de junicijfers van het Centraal Planbureau
gezien die de actuele stand geven van de economie in 2005. Die cijfers zijn
nog slechter dan de cijfers die de Voorjaarsnota al bevatte. Dus waar komt
het vertrouwen van de heer De Nerée vandaan dat het nu allemaal beter
gaat in dit land?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Bekend was wat ook het Centraal Planbureau heeft voorspeld, namelijk dat
het in de eerste helft van dit jaar in ieder geval zou teruglopen. Dat is
gebeurd, wellicht in sterkere mate dan aanvankelijk gedacht. Dat komt ook
door de slechte economische situatie, veroorzaakt door een afname van de uitvoer,
door buitenlandse factoren et cetera. Wij zijn niet alleen afhankelijk van
wat er in Nederland gebeurt.De heer Vendrik (GroenLinks):Het kan niet zo zijn, dat het aan het kabinet te danken is als het goed
gaat met Nederland en dat het aan het buitenland te wijten is als het slecht
gaat met Nederland. Zo doen wij dat niet. Ik constateer dat de allerlaatste
gegevens van het Centraal Planbureau laten zien dat het met de economie in
Nederland anno 2005 nog slechter is gesteld dan gedacht en nog slechter dan
ook de minister bij de behandeling van de Voorjaarsnota dacht. Ik vraag daarop
het commentaar van de CDA-fractie. Is er paniek uitgebroken? Is het geloof
in de eigen hervormingen gaan wankelen? Wat is de reactie van de grootste
regeringspartij op die aanhoudende onheilstijdingen, op het feit dat de economie
in Nederland niet loopt?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het zal de heer Vendrik toch bekend zijn dat de economie in Nederland
niet op zichzelf staat, maar dat Nederland voor 80% afhankelijk is van buitenlandse
economieën waardoor de Nederlandse economie wordt beïnvloed? In
Duitsland was er in het eerste kwartaal gelukkig wat meer groei. De economische
groei in Duitsland is nog steeds miniem, maar er gloort in meerdere opzichten
hoop, ook in politiek opzicht. Wij kunnen dus wat meer verwachten. Het Centraal
Planbureau gaat nog uit van een groei met 0,5% dit jaar en van een groei met
2% volgend jaar. Dat is een iets lagere groei dan aanvankelijk was voorspeld,
maar de groei komt er weer aan. Ik herhaal dus dat het niet alleen aan Nederland
te wijten is; het is slechts voor een klein gedeelte aan Nederland te wijten.De heer Vendrik (GroenLinks):De groei komt eraan. Dat zeiden ze vorig jaar ook. De groei komt er dus
niet aan. 2005 is alweer een verloren jaar. De groei is nog geringer, de werkloosheid
loopt op enzovoort. Ik begrijp dat de CDA-fractie op dit moment alleen de
politieke conclusie kan trekken dat het aan het buitenland ligt. Moet ik het
zo zout eten, mijnheer De Nerée?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het ligt aan het buitenland en het ligt aan de hoge olieprijs. Als de
heer Vendrik een middel weet om die naar beneden te krijgen, dan hoor ik het
graag van hem. Dat middel heeft hij alleen ook niet. Het ligt ook aan de terugval
van de economische groei in het Verre Oosten. Daar hebben wij vorig jaar van
geprofiteerd. Daar ligt een aantal dingen aan. Verder is de groei in Nederland
ook niet sterk. Dat herhaal ik. Ook in Nederland neemt de groei niet voldoende
toe.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. De heer De Nerée zegt dat het buitenland invloed heeft
op de Neder landse economie. Dat is allemaal waar. Nederland
heeft namelijk een open economie. Toch doet Nederland het gemiddeld slechter.
Er is dus meer aan de hand. De heer De Nerée kan het beleid van het
kabinet toch niet uitvlakken? Er wordt alom geconstateerd dat het consumentenvertrouwen
aangetast is. Dit houdt verband met het kabinetsbeleid. Daar kan de heer De
Nerée zijn ogen toch niet voor sluiten?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik sluit mijn ogen niet voor het feit dat de particuliere consumptie in
zowel het eerste als het tweede kwartaal van dit jaar teruggelopen is. Er
staat € 200 mld. op spaarrekeningen. De CDA-fractie hoopt inderdaad
dat de burger het vertrouwen in de economie terugkrijgt. Ik herhaal dat dit
niet alleen aan Nederland ligt, maar ook aan het totale beeld in Europa en
de rest van de wereld.Mevrouw Kant (SP):Ik vraag of u uitsluit wat mijn veronderstelling is en die van vele andere
deskundige economen, namelijk dat mede in verband met het kabinetsbeleid mensen
door de enorme opeenstapeling van hervormingen die hun koopkracht aantasten,
het vertrouwen verliezen en gaan sparen. Zij zijn bang. Daardoor is het consumentenvertrouwen
mede aangetast. Deelt u die analyse?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als je op een gegeven moment hervormingsmaatregelen moet nemen die een
breuk vertonen met wat er is, worden mensen afwachtend, zeker. Dat kan ik
mij ook voorstellen. Dat wil alleen niet zeggen dat je die maatregelen niet
moet nemen. Het is gemakkelijker om maatregelen te nemen in goede tijden dan
in tijden die economisch toch al zo wankel zijn. Ik besef en begrijp dat mensen
de hand op de knip houden, omdat zij bang zijn en eerst eens willen zien wat
er van alle maatregelen terechtkomt. Dat neemt niet weg dat het noodzakelijk
was om al die maatregelen te nemen. Wij hopen dat, nu deze maatregelen zijn
genomen en wij een andere fase ingaan, de economie in ieder geval weer een
klein beetje bijtrekt. Maar nogmaals: wij zijn daarbij ook afhankelijk van
het buitenland.De voorzitter:Eén keer nog, mevrouw Kant.Mevrouw Kant (SP):Het CDA vindt deze hervormingen noodzakelijk. Wij denken er natuurlijk
anders over, en veel mensen in Nederland eveneens. De heer De Nerée
tot Babberich erkent in ieder geval dat de opeenstapeling van hervormingen
bij mensen tot onzekerheid leidt, wat het consumentenvertrouwen verder aantast.
Daarmee bijt dit kabinet zichzelf in de staart ten aanzien van de groeikansen
voor de economie.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik zei net al dat als hervormingen moeten plaatsvinden, dat ook een factor
is die meetelt bij het consumentenvertrouwen. Het is niet de enige factor.
Een samenspel van factoren heeft ervoor gezorgd dat de economische groei helaas
nog steeds lager is dan wij hoopten.Ik wil nog een vraag over de economie aan de minister stellen. Hij heeft
de verwachting geuit dat de economie zich weer zal herstellen. De regering
baseert zich daarbij op het beeld dat wordt geschetst door het CPB, de Europese
Commissie en het IMF. De OESO is iets minder optimistisch, maar voorziet niettemin
voor 2006 de sterkste groei sinds 2000. De regering maakt ook melding van
de ontwikkeling in een aantal andere indicatoren zoals het aantal vacatures
en de verwachte omzetontwikkeling in de zakelijke dienstverlening. De in het
Paasakkoord overeengekomen uitgaven hebben in 2006 een positief effect van
0,2% op de economische groei. Er is dus licht aan het einde van de tunnel.
Ik verzoek de minister ons een update te geven van de laatste ontwikkelingen
op het gebied van de economie.Ik ga door met een ander onderwerp: het EMU-saldo en de lagere overheden.
Ik ben al vaker op dit onderwerp ingegaan. Er doet zich nu iets anders voor.
Het EMU-saldotekort dat wordt veroorzaakt door de lagere overheden is nog
steeds erg groot, namelijk € 3 mld. Het kabinet heeft gemeld dat
de werkgroep evaluatie normeringssystematiek is ingesteld, die een structureel
regiem zal uitwerken voor de beheersing van het EMU-saldo. Waaraan denk het
kabinet hierbij?De reden dat ik dit onderwerp opnieuw opwerp, is dat er een probleem bestaat
ten aanzien van de koppeling tussen ruimtelijke ordening en milieu in relatie
tot de luchtkwaliteit. Nederland is een van de weinige landen in de Europese
Unie die deze koppeling in de regelgeving tot stand heeft gebracht. Wij weten
wat de gevolgen ervan zijn. Nederland dreigt op slot te gaan. Dankzij deze
koppeling zitten de gemeenten en andere lagere overheden met de gebakken peren.
Naar verluidt ligt er voor een bedrag van € 7,5 mld. aan bouwplannen
en andere plannen op de plank die door deze koppeling niet of nauwelijks kunnen
worden uitgevoerd.De fractie van het CDA is van oordeel dat hard moet worden ingezet op
de problematiek van de luchtkwaliteit. Ten gevolge van de plannen van staatssecretaris
Van Geel gebeurt daaraan intussen al het nodige. Het nieuwe besluit over de
luchtkwaliteit heeft gelukkig wat meer flexibiliteit ingebouwd dankzij de
zogenaamde saldobenadering.De CDA-fractie vraagt zich af of dit wel voldoende is en of niet moet
worden gestreefd naar maatregelen die verder gaan, bijvoorbeeld het vergroten
van de regio voor het bepalen van de regionale niveaus. Dan kan het bedrag
van € 7,5 mld. eindelijk worden besteed. De extra opbrengsten die
daarmee worden gegenereerd, kunnen deels worden ingezet voor het milieu. Er
zijn nu geen extra opbrengsten en evenmin is er voldoende geld om een extra
inzet voor het milieu te kunnen plegen.De CDA-fractie zal het niet laten gebeuren dat er door een wurgende koppeling
tussen ruimtelijke ordening en milieu in relatie tot de luchtkwaliteit, dadelijk
100.000 werklozen zijn in de bouw. Hierop vernemen wij graag de reactie van
de minister.Wij moeten vooruitkijken. Ik kom nu te spreken over de maatregelen voor
2006. Namens mijn fractie heb ik al een vurig pleidooi gehouden om aan twee
dingen wat te doen. Allereerst zijn dat de hoge kosten voor gezinnen met kinderen.
Eén van de punten daarbij is de kinderopvang. Met de inwerkingtreding
van de Wet kinderopvang is de vraagfinanciering in deze sector ingevoerd.
Voor grote groepen ouders betekent dit helaas nog niet het einde van de hoge
kosten van de kinderopvang. De aanpassingen in de nieuwe wet gaan uit van
koopkracht in plaats van draagkracht. Mijn fractie wil dat ook deze wet meer
rekening zal houden met het besteedbaar inkomen van de huishoudens. Vooral
voor de middelhoge en de wat hogere inkomens betekent de bestaande
wet een negatieve impuls voor de deelname aan het arbeidsproces. Dit raakt
de inkomensgroep van de doorgaans hoger opgeleiden. De huidige regeling werkt
in de hand dat een van de partners niet gaat werken of stopt met werken. Bij
een bepaald gezamenlijk gezinsinkomen kost de kinderopvang zelfs meer dan
de verdiensten van de partner die gaat werken. In een recent ESB-artikel wordt
dit nog eens helder uiteengezet. Ook het kabinet zelf geeft aan dat de kosten
van kinderopvang erg hoog zijn. Ik verwijs in dit verband naar het antwoord
op vraag 12 naar aanleiding van de Voorjaarsnota. Aan die kinderopvang moet
dus wat gebeuren. Mijn fractie gaat ervan uit dat het kabinet in de Miljoenennota
2006 met een oplossing komt van het probleem waardoor de tegemoetkoming in
de kosten een beter en meer geleidelijk verloop krijgt dan in de huidige wet.
Mijn fractie roept ook de werkgevers op, hun bijdrage te leveren aan de kinderopvang.De heer Vendrik (GroenLinks):U hebt het over 2006. Zou dat niet 1 juli 2005 moeten zijn? Het probleem
doet zich immers nu voor en daarom moet het nu worden opgelost. Begrijp ik
het goed dat u er geen geld bij wilt doen, maar dat de mensen die nu een tegemoetkoming
krijgen dat geld wellicht moeten inleveren ten gunste van hogere inkomens?
Dat zou ik erg vreemd vinden. U doet een oproep aan de werkgevers, maar tijdens
de behandeling van het wetsontwerp heeft het kabinet de werkgevers talloze
malen opgeroepen om een bijdrage te leveren. De linkse fracties hebben toen
al te kennen gegeven dat dit echt niet gaat gebeuren. En nu gaat u opnieuw
een oproep doen! Ik vind het fijn dat u het probleem serieus neemt. Dat werd
tijd, maar zullen wij dan nu maar een bindende premie voor werkgevers als
bijdrage aan de kosten van kinderopvang regelen? Als wij het willen, is het
morgen geregeld!De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik neem dit probleem al heel lang serieus en ook daarom heb ik al tijden
gepleit voor een verandering van de kinderopvangregeling. Er moet een meer
geleidelijke schaal komen. Er mogen geen marginale drukverschillen van 110%
meer zijn. Het kan niet de bedoeling zijn dat men bij bepaalde inkomensconstellaties
meer geld kwijt is aan de kinderopvang dan er aan salaris binnenkomt. Wat
de werkgevers betreft, meen ik dat hierover overleg wordt gevoerd in de Stichting
van de Arbeid. Ik vind dat de werkgevers ook hun verplichtingen op zich moeten
gaan nemen. Wij zullen zien wat er wordt gedaan met deze duidelijke oproep
en ik vraag ook wat het kabinet ervan vindt dat zij in onvoldoende mate hun
steentje bijdragen.Ten slotte heeft de heer Vendrik gevraagd het nu al te regelen. Dit is
niet mogelijk. Er is op dit moment onvoldoende geld om die zaken te doen en
wij bevinden ons niet in de positie van de PvdA-fractie, die overal geld vandaan
haalt, aardgasbaten opmaakt, ergens een grote buidel neerzet en zegt: hier
hebt u 20.000 werkgelegenheidsplaatsen voor één jaar. Vorig
jaar bij de tegenbegroting was dit ook al het geval. Dat zijn banen die voor
één jaar worden gecreëerd. Als ik ergens een grote schep
geld heb, kan ik ook allerlei mensen inhuren, maar het gaat om de lange termijn
en de structurele effecten. Nu is er geen geld. Wij willen dat het kabinet
voorstellen doet om met ingang van 1 januari 2006 die regeling aan te
passen. Wij zien de voorstellen daarvoor tegemoet in de Miljoenennota 2006.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat betekent dus dat de CDA-fractie wil dat het kabinet er extra geld
bij doet. Anders kan het niet. Men kan niet hoge inkomens sneller in de prijzen
laten vallen bij een tegemoetkoming zonder er geld bij te doen. Om welk bedrag
gaat het dan?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij kijken met vertrouwen uit naar de plannen van het kabinet. Ik heb
destijds al eens aangegeven wat de kosten voor die kinderopvang kunnen zijn.
Die liggen tussen de 150 mln. en de 200 mln. Daarnaar zal moeten worden gekeken.
Het kabinet is beter in het vinden van geld dan de Kamer op korte termijn
kan doen. Daarom roep ik het kabinet op om dat in de Miljoenennota 2006 te
regelen. Ik ga ervan uit dat het kabinet dit zal doen. Ik heb de bewindsman
gehoord, maar ik vraag hem nogmaals om een reactie. Hij heeft gezegd dat dit
heel serieus zal worden bezien.De heer Bakker (D66):De werkgevers moeten gaan bijdragen aan de kinderopvang. Nogal wat werkgevers
deden dat al. Na de invoering van de nieuwe wet is de situatie bekend. Een
aantal werkgevers heeft zijn bijdrage teruggedraaid. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid verwijst altijd naar het cao-overleg. Ik weet niet
of de heer De Nerée dat volgt, maar het gaat altijd over pensioenpremies,
ziekengeld en herstel van prepensioen en nooit over kinderopvang. Hoe plausibel
is het om te verwachten dat werkgevers het vanwege een oproep van de heer
De Nerée, van de Kamer of van het kabinet alsnog gaan doen? Moeten
wij daar niet wat meer voor doen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik stel het punt aan de orde en ben bepaald geen roepende in de woestijn.
Op een gegeven moment zal dat tot gevolgen leiden. Laat ik het anders zeggen.
Ik vind dat werkgevers hun verantwoordelijkheid moeten nemen en ik hoop dat
zij er in overleg met werknemers uitkomen. Zo niet, dan moeten wij bekijken
wat er dan moet gebeuren.De heer Bakker (D66):Stel dat het niet lukt. Berust u daar dan in of moeten wij dan toch gaan
nadenken over een verplichte werkgeversbijdrage? Kinderopvang is cruciaal
voor de arbeidsmarkt, voor de personeelsvoorziening en voor de economische
groei.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Bakker heeft volstrekt gelijk. Ik ben niet zo'n berustend type.Ik kom op de afschaffing van het lesgeld. Het punt is al uitvoerig aan
de orde geweest tijdens de financiële beschouwingen in 2004. Daarin zijn
de beperkende parameters aangegeven. In het huidige systeem worden gezinnen
onder modaal volledig gecompenseerd. Dat is eigenlijk het rondpompen van geld
met de nodige administratieve rompslomp. Daarnaast veroorzaakt het systeem
dat meer gaan werken door de partner leidt tot een kleinere tegemoetkoming
dan wel het geheel wegvallen ervan. De afschaffing van het lesgeld past ook
in de wens dat jongeren langer blijven leren. Mijn fractie
wil dat er dit jaar wat aan het lesgeld gedaan wordt. Het afschaffen van het
totale lesgeld is gezien de financiële consequenties misschien een brug
te ver, maar wellicht kan wel gekomen worden tot een halvering van het lesgeld
in 2005, vooruitlopend op afschaffing in 2006. Namens mijn fractie overweeg
ik daartoe een amendement in te dienen met een dekking voor 2005, maar ik
wacht graag de reactie van het kabinet af. Mijn fractie gaat ervan uit dat
het kabinet in de Miljoenennota 2006 met voorstellen komt om deze problematiek
buiten de onderwijsbegroting te regelen. Daarnaast gaat mijn fractie ervan
uit dat in die Miljoenennota ook voorzieningen getroffen worden om het lesgeld
in 2006 definitief af te schaffen. Het is dus een tweetrapsraket: gezien het
ontbreken van financiële middelen komt er dit jaar een halvering en volgend
jaar een afschaffing.Mevrouw Kant (SP):Hoe gaat de heer De Nerée dit dekken? Als hij denkt aan afschaffing
van de tegemoetkoming, is er wel een probleem. Immers, de tegemoetkoming is
niet alleen bedoeld voor het lesgeld, maar ook voor andere onderwijskosten.
Een deel van de mensen zou dan een probleem hebben.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Voorzover de tegemoetkoming tegenover het lesgeld staat, heb je haar niet
meer nodig bij afschaffing van het lesgeld.Mevrouw Kant (SP):Een deel van de tegemoetkoming betreft andere schoolkosten.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij zullen kijken hoe het gaat lopen. De WTOS-regeling zullen wij zeer
nauwkeurig bekijken, maar eerst hoor ik graag hoe het kabinet denkt over deze
wens, die ook buiten dit huis een aantal keren naar voren is gekomen.Mevrouw Kant (SP):Ik wil uw wens wat duidelijker geformuleerd hebben. U wilt het lesgeld
afschaffen, maar mag dat ten koste gaan van mensen met lagere inkomens?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij willen van het lesgeld af. Dat heb ik duidelijk gezegd. Dit jaar nog
niet, want er is geen geld voor. Daarom stel ik voor het bedrag te halveren.
Wij zullen dan zeker kijken naar de problemen die aan de onderkant kunnen
ontstaan.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer De Nerée tot Babberich zegt het zelf al. De afschaffing
van het lesgeld is leuk en goed voor de bovenmodale gezinnen met kinderen
van 16 en 17 jaar. Ik weet niet of het een nieuwe gezinspolitiek van de CDA-fractie
is om vooral te kijken naar de bovenmodale gezinnen. Vooral zij trekken er
profijt van.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij hebben altijd al gezegd dat wij iets willen doen voor de middeninkomens.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit was slechts de constatering van een feit. Formuleert de CDA-fractie
een conditie waarin met voorrang iets moet gebeuren voor de gezinnen die het
echt moeilijk hebben, zoals de minima, de minima-plus en de alleenverdiener
met twee kinderen? Daar hoor ik de heer De Nerée tot Babberich niet
over. Ik dacht dat de CDA-fractie voorstander is van een evenwichtige inkomenspolitiek.
Waar blijft de opdracht aan het kabinet om in combinatie met het lesgeld een
ander voorstel te doen, dat vooral iets betekent voor de gezinnen met een
minimuminkomen, waar de klappen het hardst vallen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb een pleidooi gehouden voor de afschaffing van het lesgeld. Dat
pleidooi houd ik staande en ik hoop dat het kabinet ook tot voorstellen komt
om het lesgeld af te schaffen.De heer Vendrik (GroenLinks):Hoe reageert de heer De Nerée tot Babberich dan op mijn conditie?
Ik ga ervan uit dat de CDA-fractie voorstander is van een evenwichtige inkomenspolitiek.
In 2006 komt het nieuwe zorgverzekeringssysteem van minister Hoogervorst.
Ook dat is weer een bonus voor de gezinnen met een inkomen van twee maal modaal.
Zij lopen fors binnen. Er is sprake van een koopkrachtvoordeel van 6%. Het
voorstel van de CDA-fractie over lesgeld levert ook weer een voordeel op voor
deze gezinnen. Waar blijft de evenwichtige inkomenspolitiek? Ik vind het logisch
dat ik een tweede voorstel mag verwachten om iets te doen voor de gezinnen
die het echt moeilijk hebben, mede dankzij dit kabinet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben al blij als er aan dit voorstel kan worden tegemoetgekomen, voordat
wij gaan kijken naar verdere voorstellen en naar de consequenties voor het
jaar 2006 van de andere maatregelen die worden genomen. Wij willen graag dat
het lesgeld wordt afgeschaft en de reden daarvoor heb ik genoemd.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan is de conclusie dat het nieuwe CDA kennelijk eerst kijkt naar de bovenmodale
gezinnen. Ik vind dat merkwaardig. Ik had de discussies van de laatste tijd
binnen deze partij anders begrepen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Deze aantijging laat ik niet tot mij komen. Wij hebben geprobeerd de minima
en de ouderen te sparen. De middeninkomens zijn het kind van de rekening geworden.
Om die reden proberen wij daar iets aan te doen.De heer Crone (PvdA):Als ik het goed begrijp, wil de CDA-fractie iets doen aan het schoolgeld,
maar zij vindt het moeilijk dat in een keer te financieren. Het geheel zal
in 2006 plaatsvinden. Misschien dat het bedrag nu kan worden gehalveerd, omdat
de ruimte minder is. Als ik die redering volg, dan is juist de dekking uit
de gasbaten zeer solide. De gasbatenmeervaller ligt in het lopende jaar naar
verluidt tussen de € 1,5 en € 2 mid. Die cijfers heb ik
niet verzonnen, maar zij komen van het CPB. Zij zijn af te lezen in het verschil
van de CPB-ramingen rond de Voorjaarsnota en die van anderhalve week geleden.
Dat is een solide dekking. Als de structurele dekking volgend jaar komt, hebben
wij twee maal gedekt. Ik stel voor de CDA-fractie over de brug te helpen met
haar beloften over het schoolgeld. Ik las vanmorgen nog in de krant dat het
zo snel mogelijk moet gebeuren. Dat trekt de CDA-fractie in haar eerste termijn
al in. Waarom kiest zij zelf niet? Politiek is kiezen en niet vragen aan het
kabinet.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij kiezen voortdurend. De heer Crone doet een graai in de gasbaten,
maar het is duidelijk wat er met de gasbaten gebeurt. 41% van de gasbaten
gaan naar het FES voor zaken als innovatie en dergelijke. De rest is voor
de aflossing van de staatsschuld. Wij komen nog steeds een bedrag van € 10
mld. per jaar tekort. Daarvan willen wij graag af. Wij moeten daarom zorgen
dat de staatsschuld naar beneden wordt gebracht.De heer Crone (PvdA):Moet ik dan vaststellen dat niet alleen de VVD-fractie, maar ook de CDA-fractie
zegt dat de meegevallen gasbaten grotendeels in het FES terechtkomen en dat
het overige deel altijd en geheel ten bate komt van het financieringstekort?
Ik kan dat in principe wel begrijpen, maar de heer De Nerée tot Babberich
heeft zich nu klem gezet voor dit debat en ook voor de augustusbesluitvorming
van het kabinet over lastenverlichting. De gasbaten gaan dan nergens naartoe,
behalve naar het financieringstekort. De burgers hebben hogere gasbaten opgebracht
via een hogere gasprijs, maar zij krijgen het niet terug. Het financieringstekort
gaat natuurlijk versneld omlaag. Er wordt echter niet gekozen voor het waarmaken
van de beloftes die de CDA-fractie hier al maanden maakt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Als de staatsschuld terugloopt, betalen we minder rente, wat wij dan weer
kunnen gebruiken om andere dingen mee te doen. Wij hebben als coalitiepartijen
afgesproken hoe wij omgaan met bepaalde zaken. Wij zijn in die coalitie betrouwbare
partners. Als u als oppositie denkt dat u het geld overal vandaan kunt halen,
is dat uw zaak, wij hebben daarover strikte afspraken gemaakt, en wij staan
voor onze handtekening. Dat wil niet zeggen dat er niets kan gebeuren. Nogmaals,
er gaat 42% naar het FES, en wij moeten eens zien of daar wat uit kan worden
gehaald. Maar niet op de manier waarop u dat doet: de Dutch disease, maak
het geld maar op, dan zien wij wel waar wij uitkomen. Zo zitten wij niet in
elkaar!De heer Crone (PvdA):In al onze tegenbegrotingen is het financieringstekort lager dan bij minister
Zalm. U moet ons dus niet verwijten dat wij dat tekort laten oplopen. Het
gebruiken van gasmeevallers is een lastenverzwaring die de burgers hebben
betaald. Dat terugsluizen naar de burgers betekent geen verhoging van het
financieringstekort. Maar ik stel vast dat u zich houdt aan de regel dat meevallers
in de gasbaten helemaal naar het financieringstekort gaan, waarmee u zichzelf
volkomen schaakmat hebt gezegd voor het augustusdebat over de lastenverlichting.
Al uw beloften over lastenverlichting hebben dus geen enkele waarde. Ik ben
erg benieuwd wat D66 straks zal zeggen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat is uw constatering. Het is jammer dat u toe moet zien dat de regeringspartners
staan voor dat wat zij hebben afgesproken. Als u dat betreurt, is dat jammer.
Ik ga ervan uit dat de dingen gebeuren die ik net naar voren heb gebracht,
en ik roep het kabinet daartoe op.De heer Rouvoet (ChristenUnie):De argumentatie rondom de afschaffing van het lesgeld deel ik volledig.
Het is een enorme last voor gezinnen met schoolgaande kinderen, dus wij willen
hetzelfde bereiken. Dat pleidooi pleit voor wat u vanmorgen in de krant zei,
namelijk zo snel mogelijk afschaffen. Wij zijn het volgens mij eens over wat
wij willen. Maar u gebruikte één zinnetje waarvan ik mij afvroeg:
waarom? U zei dat het nu voor het komend jaar wellicht net een brug te ver
is. Als wij hetzelfde willen bereiken, moeten wij kijken of wij die brug samen
over kunnen. Ik nodig u daarom uit gezamenlijk dekking te vinden.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb gezegd dat dat financieel erg moeilijk is. Ik heb uw amendement
gezien. Ik was verbaasd dat daarin dezelfde fout staat als het amendement
waarmee wijzelf bezig zijn, maar ik wil graag kijken hoe wij eruit kunnen
komen. Helemaal afschaffen gaat mij te ver, omdat wij daarvoor de financiering
niet rond kunnen krijgen. Vandaar dat ik ben gekomen met het voorstel om het
voor de helft af te schaffen. Ik vraag het kabinet om een reactie op een volledige
afschaffing, en op afschaffing voor de helft. Wij overwegen daarover een amendement
in te dienen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dit antwoord geeft mij hoop. Ik begrijp dat u bezig bent geweest met een
amendement tot afschaffing van het lesgeld. Ik heb er één. U
zegt dat daar een foutje in zit dat u ook hebt gemaakt, dus wij zitten op
hetzelfde spoor, en ik blijf daar graag op zitten. Ik begrijp nu dat u eerst
van de minister een reactie wilt hebben op het geheel afschaffen in 2005,
en anders halverwege. U bent bereid om in de rest van het debat met mijn fractie
na te denken over afschaffing van het lesgeld op een verantwoorde manier,
al in dit jaar. Mag ik u daaraan in tweede termijn houden?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):De heer Rouvoet begrijpt mijn opmerking over het amendement verkeerd.
Wij proberen dingen altijd pro-actief te doen, en dan kijk je wat je zou kunnen
doen als je ruimte vindt voor volledige of gedeeltelijke afschaffing. Ik wilde
slechts zeggen dat men bezig was met het opstellen van een amendement. Daarin
waren verkeerde bedragen opgenomen en ik was verbaasd dat ik één
van die foute bedragen in het amendement van de fractie van de ChristenUnie
aantrof. Wij willen graag zo snel mogelijk van dat lesgeld af, maar wij moeten
nagaan of daarvoor financiële ruimte is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Is de heer De Nerée tot Babberich bereid om in dit debat met mij
na te gaan of die financiële ruimte er is en of het mogelijk is om gezamenlijk
een amendement op te stellen met als doel tot afschaffing van het lesgeld
voor zestien- en zeventienjarigen te komen? Kennelijk is daarvoor ook steun
te vinden bij andere fracties. Wij spreken over de gezinnen met schoolgaande
kinderen waarvan wij de lasten willen verlichten. Is de heer De Nerée
tot Babberich bereid om in dit debat met mij na te gaan op welke wijze dat
mogelijk is?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb antwoord gegeven op de vragen van de heer Rouvoet en wacht de reactie
van de regering af op de punten die ik naar voren heb gebracht.Het UWV heeft recent zijn juninota uitgebracht. Daarin wordt geconstateerd
dat de reserves en de belangrijke WAO- en WW-fondsen eind 2005 van een dermate
omvang zullen zijn dat de premies in 2006 omlaag kunnen. Door de maatregelen
die het kabinet heeft genomen, neemt de instroom in de WAO
sterk af. Ook het aantal WW-uitkeringen neemt minder snel toe dan werd verwacht.
Voor het volgend jaar wordt misschien zelfs een daling verwacht. De CDA-fractie
is van mening dat, wanneer de instroom in de werknemersverzekeringen als gevolg
van maatregelen van het kabinet structureel afneemt, dit ook in de premies
tot uitdrukking dient te komen. Dat houdt in ieder geval in dat deze premies
zeker niet hoger dienen te worden vastgesteld dan kostendekkend. Uit de diverse
stukken maakt mijn fractie zoals gezegd op dat er in 2006 en 2007 een forse
toename van het vermogen van de fondsen wordt voorzien. Kostendekkende premies
gaan ook niet ten laste van het EMU-saldo. Bovendien komt een verlaging van
de WAO-premie het mkb ten goede dat wel een steuntje in de rug kan gebruiken.
Ik verzoek de minister om een reactie op dit punt.De heer Crone (PvdA):Ik meen dat de heer De Nerée tot Babberich dit niet goed weergeeft.
Het aanpassen van de premies is namelijk wel degelijk EMU-relevant. Ik begrijp
dat de CDA-fractie de premies wil verlagen. Welke belastingen zullen daardoor
stijgen?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb zojuist opgemerkt dat de premies kostendekkend moeten zijn. Dat
wil zeggen dat er niet meer in hoeft dan eruit gaat. Dat is niet EMU-relevant.
Als de vermogens van de fondsen toenemen, wordt daarmee inderdaad een buffer
voor het EMU-saldo gecreëerd. Het UWV zegt dat het niet goed is om de
vermogens nu al af te romen. Daar ben ik het niet mee eens, maar wij zijn
van mening dat er ook geen aanleiding is om die te laten toenemen. Als de
instroom inderdaad afneemt als gevolg van de maatregelen van het kabinet,
dient dat naar onze mening ook tot uitdrukking te komen in de premies.De heer Vendrik (Groenlinks):Ik zag de minister enige tijd geleden ook al knikken. Ik meen dat de heer
De Nerée tot Babberich het niet helemaal goed weergeeft. De premies
zijn wel degelijk EMU-relevant. Als de premies worden verlaagd, zal het EMU-tekort
stijgen. Dan moet de belastingbijdrage dus elders omhoog. Als ik gelijk heb
en de minister dat bevestigt, mag ik dan aannemen dat het voorstel van tafel
is?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij zullen naar de minister luisteren en dan horen wij waar dat allemaal
toe leidt.Op 1 februari is eindelijk uitvoering gegeven aan de eind 2003 met
ruime meerderheid aangenomen motie-De Nerée c.s. tot het instellen
van een raad van economische adviseurs. De raad heeft inmiddels twee adviezen
uitgebracht; een spontaan advies en een advies naar aanleiding van de Voorjaarsnota.
Mijn fractie heeft daar met grote interesse kennis van genomen. In het advies
over de Voorjaarsnota gaat de raad ook in op de pensioenfondsen, het financieel
toetsingskader en de hoge premies die daaruit voortvloeien. De raad constateert
dat de methodiek die schuilgaat achter het toetsingskader, de pensioenfondsen
in feite dwingt om zich als excessief voorzichtige spaarders te gedragen.
Een vooruitziende, prudente spaarder zal niet iedere verandering van inkomen
direct vertalen in zijn spaargedrag. De raad vervolgt dat een conjuncturele
daling van het beschikbare inkomen bijvoorbeeld niet pro rato wordt vertaald
in een lagere consumptie. Een deel van de daling wordt opgevangen door lagere
besparingen die in goede tijden weer worden gecompenseerd. Op die manier wordt
het effect van de conjunctuur op de consumptie in de tijd uitgesmeerd. Met
het financieel toetsingskader wordt echter het omgekeerde bewerkstelligd.
In plaats van dat de negatieve gevolgen van de daling van het inkomen in de
tijd worden uitgesmeerd, worden de fondsen niet alleen gedwongen om de daling
van het inkomen direct te vertalen in een lagere consumptie, maar ook om alle
verwachte toekomstige inkomens te verdisconteren.Het is inderdaad moeilijk uit te leggen dat de buffers voor slechte tijden,
die in goede tijden zijn opgebouwd, onmiddellijk aangevuld moeten worden als
zij moeten worden aangesproken. Mijn fractie maakt zich dan ook zorgen over
de hoge pensioenpremies. Bij sommige bedrijven bedragen die al bijna 19% van
het brutoloon. De hoge premies zijn deels het gevolg van de te lage premies
vroeger. Dat wordt nu erkend en die fout moeten wij niet opnieuw maken. Voor
de nieuwe opbouw moet worden gewerkt met kostendekkende premies. De ruimte
zit met name in de snelheid waarmee de buffers van de oude rechten hersteld
moeten worden. Mijn fractie denkt daarbij aan een verruiming van de hersteltermijn
van één jaar naar vijf jaar bij een dekking onder de 105%. Het
is goed om meer tijd te nemen voor het herstel van de buffers. De marktrente
wordt geacht het gemiddelde te zijn van de voorspellingen van alle marktpartijen.
Dit wordt echter verstoord door vraag en aanbod. Mede door de invoering van
het financieel toetsingskader worden de pensioenfondsen gedwongen om de duur
te verlengen. Dat stimuleert de vraag, doet de koersen van de obligaties oplopen
en dus daalt de effectieve rente, terwijl er geen visie op toekomstige ontwikkelingen
aan ten grondslag ligt. Als de rente in de toekomst stijgt, gaat dit ten koste
van de waarde van de onderliggende schuldpapieren, waardoor het vermogen weer
daalt. Het financieel toetsingskader tast in feite de beleggingsvrijheid van
de pensioenfondsen aan en dat wil mijn fractie niet. Een recent artikel in
het kwartaalbericht van De Nederlandsche Bank, tevens toezichthouder, maakt
melding van dit probleem. Graag een reactie van de minister.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is een goed punt, maar ik denk dat u hier 2,5 jaar te laat mee komt.
Toen werd het nieuwe toetsingskader van de PVK bekend met de strenge eisen
aan pensioenfondsen met onderdekking als gevolg van de sluipende beurskrach.
Ik herinner mij erg goed dat de toenmalige minister Hoogervorst nergens van
wilde weten. Waarom hebt u op dat moment niet ingegrepen? Nu is het meeste
leed al geschied.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ook toen vond ik al dat een fonds niet verplicht kon worden om de buffers
voor slechte tijden onmiddellijk weer aan te vullen als er een beroep op moest
worden gedaan. Ik kom er nu op terug omdat de pensioenfondsen bij hun beleggingen
buitengewoon ontwijkend te werk gaan en dat is uiteindelijk slecht voor de
vermogensvorming. Fondsen met een dekking tussen de 105% en 130% zijn zo bang
onder de grens van 105% te komen, dat zij alleen maar zekere
lange waarden in portefeuille nemen. Dat is buitengewoon slecht en kan op
den duur de zekerheid van het hele pensioenstelsel aantasten. Om die reden
breng ik dit nu op.Ik ben het met de heer Vendrik eens dat het destijds te snel is gegaan.
Ik kom er nu op terug, omdat wij worden geconfronteerd met een andere situatie.
Door het financiële toetsingskader van de toezichthouder zijn de pensioenfondsen
hun beleggingsvrijheid gedeeltelijk kwijtgeraakt, zodat zij zijn gedwongen
tot bepaalde vastrentende waarden. Ik weet niet of er een oplossing is. In
Frankrijk worden indexleningen uitgegeven. Ik weet dat de minister daar geen
groot voorstander van is, maar ik vraag toch of dat niet een mogelijkheid
is om een gedeelte van het probleem op te lossen. Zoals wij nu bezig zijn,
is het een moeilijke zaak.De heer Vendrik (GroenLinks):Als gevolg van dat financiële toetsingskader dat in september 2002
is geland en wel iets is versoepeld, maar niet heel erg, zijn de pensioenpremies
in Nederland in een paar jaar tijd met grofweg € 10 mld. toegenomen.
Dat is een zeer fors bedrag. Zegt de heer De Nerée dat het uit conjunctureel
oogpunt heel onverstandig was om in een periode van recessie nog eens € 10
mld. extra uit de economie te trekken als gevolg van dat financiële toetsingskader?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Er zijn destijds ook niet altijd kostendekkende premies in rekening gebracht.
Dat is vooral bij de overheid gebeurd, als ik mij goed herinner. Wat daar
ook van zij, ik constateer dit nu. Ik ben blij dat de Raad van Economisch
Adviseurs dit punt heeft opgebracht. Om die reden breng ik het nog eens duidelijk
naar voren.Ik heb nog twee punten. De REA heeft eveneens advies uitgebracht over
deregulering en vermindering van administratieve lasten. Hoewel de cijfers
van deze minister over de administratieve lasten verbeteren, ziet mijn fractie
dat de burger er nog weinig van merkt. In gesprekken met ondernemers en particulieren
hoor je nog steeds dezelfde klacht over het gevoel van regeldruk. De CDA-fractie
is enthousiast over het advies van de REA over deregulering en vermindering
van de bureaucratie. De departementen zijn in het kader van De andere overheid
bezig met een taakanalyse, soms met behulp van externen. Is deze exercitie
voor de Miljoenennota 2006 gereed? Wat kunnen wij verwachten?De CDA-fractie volgt dit scherp en zal niet schromen om in lijn met het
REA-advies mee te denken, als er uit de taakanalyse weinig komt. Deregulering
en minder bureaucratie geven economische groei en dynamiek. Ik denk dat de
hele Kamer daar voorstander van is.De heer Vendrik (GroenLinks):De REA heeft een heel interessante conclusie getrokken, namelijk dat minder
bureaucratie twee departementen minder is, namelijk het departement van LNV,
waar uw partijgenoot Veerman zit, en het departement van EZ, waar uw partijgenote
mevrouw Van Gennip zit. Neemt u dat deel van het REA-advies ook serieus?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb gezegd dat ik wacht op de taakanalyse die wordt uitgevoerd op de
departementen. Ik vraag de minister of wij daarover iets kunnen horen voor
de Miljoenennota 2006. Wij kijken naar die taakanalyse. Als daar niets uitkomt,
moeten wij bekijken hoe wij omgaan met die deregulering en administratievelastenverlichting.
Dat kan op de wijze die de Raad van Economisch Adviseurs naar voren heeft
gebracht. Of dat leidt tot het opheffen van departementen, zullen wij zien.De heer Vendrik (GroenLinks):U staat er op zichzelf wel voor open om daarover wat grondiger na te denken?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het CDA staat open voor een effectievere overheid, waar de burgers zelf
wat van merken, en liefst zo snel mogelijk. Als dat niet linksom kan, gaat
het rechtsom, of door het midden, maar daar geef ik geen politieke duiding
aan.Mijn collega Nicolien van Vroonhoven heeft namens mijn fractie bij de
begroting voor Cultuur afgelopen najaar twee moties ingediend over de monumentenzorg,
waaronder een motie over de kanjermonumenten. De Kamer heeft deze moties aangenomen.
Ik vraag de minister hoe het kabinet de moties over de monumenten in volledigheid
gaat uitvoeren, want mijn fractie gaat er zoals altijd vanuit dat aangenomen
moties worden uitgevoerd.Namens mijn fractie heb ik bij de financiële beschouwingen gesproken
over een 10%-tarief tot een maximum van € 10.000 voor 65-plussers
die op vrijwillige basis nog iets willen doen. De staatssecretaris heeft destijds
een notitie toegezegd, ook over het blijven ondernemen na het bereiken van
de leeftijd van 65 jaar. Wanneer komt die notitie? Mijn fractie wil geen opsomming
van wat er voor 65-jarigen en ouderen allemaal al op dit punt gebeurt. Dat
werkt immers niet; dat hebben wij toen aangegeven. Staatssecretaris Van Hoof
heeft advies gevraagd aan de SER om werken boven de 65 jaar van een positieve
stimulans te voorzien. Misschien kan de SER dit plan meenemen, los van de
binnenkort nog te ontvangen notitie waarom ik heb gevraagd.Mevrouw Kant (SP):Ik heb een vraag over een onderwerp waarover u het niet hebt gehad en
dat mij – en ooit ook het CDA – zeer aan het hart gaat, namelijk
de koopkracht van de mensen met de laagste inkomens. Zij zijn er door dit
kabinet nu drie keer op rij op achteruitgegaan. Acht het CDA het denkbaar
dat dit volgend jaar weer gebeurt?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Daar ben ik naar aanleiding van een vraag van de heer Crone wel op ingegaan.
Ik heb al een paar keer gezegd dat wij nu inzetten op een groep die tot nu
toe zeer zwaar getroffen is, namelijk de groep van de middeninkomens. Daarom
heb ik die twee dingen, namelijk het lesgeld en de kinderopvang, aangegeven.
Wij zullen bekijken wat er volgend jaar gebeurt. Ik kan dat nog niet overzien.
Misschien kan de minister dat overzien. Dat hangt ook af van datgene wat in
de Miljoenennota 2006 wordt opgenomen.Mevrouw Kant (SP):Ook ik vind de middeninkomens belangrijk; daar gaat het niet om.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat doet mij deugd.Mevrouw Kant (SP):Dat zal u misschien verbazen, maar dat is echt zo.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Dat hoor ik graag.Mevrouw Kant (SP):Begrijp ik het nou goed dat het CDA vandaag wel een garantie geeft voor
de middeninkomens, maar niet voor de mensen in Nederland die niets meer kunnen
missen en die in armoede moeten leven?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb dat in antwoord op vragen van de heer Crone al naar voren gebracht.
Wij hebben geprobeerd om de minimuminkomens en de ouderen zo veel mogelijk
uit de wind te houden. Ik heb daarbij gezegd dat de middeninkomens zwaar geleden
hebben. Daar proberen wij iets voor te doen. Voor de rest zullen wij bekijken
hoe de zaak volgend jaar uitpakt.Mevrouw Kant (SP):Tjonge, de ouderen hebben er van u € 3 in de maand bij gekregen.
Dat durft u hier nog te noemen. U kunt dus geen garantie geven dat de armen
in dit land niet nog armer worden. Het CDA is diep gezonken.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Mevrouw Kant zegt dat de armen armer worden. Dat is haar conclusie, niet
de mijne. Laat zij die conclusie maar trekken. Wij zullen kijken wat er volgend
jaar gaat gebeuren in het koopkrachtgebouw. Wij zullen kijken wat wij daaraan
zullen moeten doen.De heer Vendrik (GroenLinks):De FNV heeft een concreet voorstel gedaan om de koppeling per 1 juli
a.s. te herstellen. Dat gaat dus over dit jaar, over 2005. Herstel van de
koppeling zou € 115 mln. kosten. Nu heeft de vice-fractievoorzitter
van het CDA, mevrouw Gerda Verburg, afgelopen zaterdag iets gezegd in Trouw.
Een vice-fractievoorzitter is volgens mij ook bij het CDA iets hoger dan een
financieel woordvoerder. Ik ga ervan uit dat Trouw juist citeert. Mevrouw
Verburg zegt: "Het is een heel bedrag, maar herstel van vertrouwen mag best
iets kosten. En de positie van de minima ligt zwaar bij het CDA." Ik ga er
vanuit dat mevrouw Verburg meent wat zij zegt. De vraag is dus of de heer
De Nerée de woorden van mevrouw Verburg hier letterlijk overneemt.
Zo ja, waar blijft dan het voorstel voor de begroting van 2005? Je kunt niet
zeggen dat de positie van de minima zwaar ligt en er vervolgens niets mee
doen voor 2005 of, voorsorterend, voor 2006. Dat ging alleen maar over de
goed verdienende gezinnen met kinderen. Hoe zit het nu, mijnheer De Nerée?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Het is ongelooflijk dat de heer Vendrik spreekt van de goed verdienende
gezinnen met kinderen. Ik heb net geprobeerd om aan te tonen wat voor enorme
rem dit vormt op de deelname aan het arbeidsproces. De "goed verdienende gezinnen
met kinderen" worden door het systeem verhinderd om te gaan werken of om langer
te gaan werken. De heer Vendrik citeerde zojuist mevrouw Verburg. Mevrouw
Verburg heeft mij daarop aangeschoten, zo werkt dat binnen onze fractie.De heer Vendrik (GroenLinks):Aangeschoten of aangesproken?De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Aangeschoten. Het ging gelukkig net naast!Mevrouw Verburg heeft mij gezegd dat dit zaterdag aan de orde was gekomen
en noemde daarbij het bedrag. Toen heb ik ook gezegd dat het een heel bedrag
was. Dat is het verschil tussen een financieel woordvoerder en een vice-fractievoorzitter
die sociale zaken doet. Een financieel woordvoerder moet kijken wat er allemaal
aan mogelijkheden ligt. De boodschap is aan mij doorgegeven. Ik denk niet
dat wij dit jaar voldoende geld hebben om hieraan iets te kunnen doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat vind ik vreemd, maar daar zal ik zo direct in mijn termijn iets over
zeggen. Ik begrijp dat het voor de CDA-fractie ook volgend jaar niet aan de
orde is. De heer De Nerée heeft een paar voorstellen gedaan voor volgend
jaar waarover de minister in de zomer mag piekeren. Een voorstel voor de minima
zit er echter niet bij. Ik hoor de heer De Nerée niet zeggen dat de
koppeling moet worden overwogen. Of herstelt hij dat bij deze gelegenheid?
Ik vind het anders zo jammer dat mevrouw Verburg dat in de krant laat weten
terwijl het CDA het eigenlijk niet meent. Dat vind ik toch wel heel zonde.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik dacht dat de ontkoppeling er dit jaar nog is en aan het einde van het
jaar afloopt. Dat zou ik moeten nakijken. De heer Vendrik vraagt mij of wij
op dit moment de koppeling moeten herstellen. Hij heeft geciteerd uit een
artikel uit Trouw. Mevrouw Verburg heeft tegen mij gezegd dat het onderwerp
aan de orde is geweest. Zij had ook toegezegd dat zij dat aan mij zou doorgeven.
Zij heeft daarbij gezegd dat het erg veel geld is. That's it!De heer Rouvoet (ChristenUnie):Voorzitter. Opnieuw voeren wij een debat over de overheidsfinanciën
onder een minder gunstig economisch gesternte, al ontwaart het kabinet reeds
het ochtendgloren van in economisch opzicht zonniger tijden. Waar het kabinet
zijn optimisme precies vandaan haalt, is mij niet geheel duidelijk. Het lijkt
op zijn minst een tikkeltje voorbarig. Ik ken natuurlijk ook de diverse ramingen,
zoals de onlangs verschenen kortetermijnraming van het CPB, die trouwens een
neerwaartse bijstelling van de verwachte economische groei voor 2006 aangaf.
Feit is dat wij reeds zeventien kwartalen een laagconjunctuur meemaken. Dat
is de langste periode van laagconjunctuur sinds de Tweede Wereldoorlog. Er
zijn ook zeker al zeventien tussentijdse neerwaartse bijstellingen geweest
die de steeds weer te optimistische ramingen hebben gelogenstraft.Naast de olieprijs als verklarende factor is een dalend consumentenvertrouwen
en dalend vertrouwen in het kabinet daar debet aan. Aan het herstel van vertrouwen
kan het kabinet een bijdrage leveren. Bij het verantwoordingsdebat heb ik
er al op gewezen dat het kabinet zich niet alleen druk moet maken om de dingen
goed te doen, maar vooral ook om de goede dingen goed te doen. Een voorbeeld
van zo'n goed ding dat gedaan moet worden en dat ook een bijdrage aan het
herstel van vertrouwen zal kunnen leveren, is het afschaffen van het lesgeld.
In hetzelfde verband is wat mij betreft tevens de vraag opportuun wat zich
er principieel tegen verzet om de koppeling per 1 juli a.s. te herstellen.
Graag een reactie.Bij velen is de indruk ontstaan dat het kabinet te veel een boekhouders mentaliteit tentoon spreid. Het kabinet veegt zijn eigen straatje
schoon. De overheidsfinanciën zijn ondanks de moeilijke tijden redelijk
op orde. Maar veegt het kabinet dat vuil niet te gemakkelijk zijn eigen straatje
uit en de samenleving in? Ik heb daar al vaker op gewezen bij het ter sprake
komen van de verschillende maatregelen waartegen wij ons hebben verzet. Ik
hoop dat de minister mij enigszins gerust kan stellen op dit punt, dat overigens
ook door de REA in zijn advies is gemaakt.De REA heeft in zijn advies bij de voorjaarsnota flinke uitspraken gedaan
over de procyclische uitwerking van het kabinetsbeleid. En passant wordt het
invoeringstijdstip, 1 januari 2006, van de diverse stelselherzieningen
door de REA gekraakt. Het kabinet onderkent het procyclische effect van een
stelselherziening, maar is het overigens niet eens met de algemene kritiek
van de REA op de procyclische effecten van het kabinetsbeleid. Wij hebben
natuurlijk een open economie waarin wij de invloed van het overheidsbeleid
niet moeten overschatten. Zo zijn de invloeden van de volatiele olieprijs
en de groei van de wereldeconomie groot, maar overduidelijk is wel dat er
in ieder geval sprake is van een verschil in economische visie tussen REA
en kabinet. Zonder daar gelijk positie in te kiezen, leg ik de vraag aan het
kabinet voor hoe het komt dat wij ons eind jaren negentig wél positief
konden onderscheiden – bijvoorbeeld vergeleken met de situatie in Duitsland –
maar dat wij ons de laatste jaren ergens in de onderste regionen van de Eurozone
bevinden qua economische groei en ons dus in negatieve zin onderscheiden.
Graag een verklaring en een visie daarop van het kabinet.Ik pik er in mijn beperkte spreektijd een enkel onderwerp uit dat mij
zwaar op de maag ligt. Om te beginnen de manier waarop wij als politiek omgaan
met reële knelpunten in de samenleving. Ik heb het dan onder andere over
de verpleeghuiszorg en de koopkracht van chronisch zieken en gehandicapten
en veel ouderen. Over dat laatste onderwerp hebben wij al vaak gesproken en
mijn ervaring is dat wij voortdurend nieuwe cijfers krijgen, steeds zeggen
dat wij nog niet het volledige beeld hebben en dat wij het zetten van concrete
stappen om tot verbetering te komen, steeds voor ons uit schuiven. Wij schuiven
steeds maar door totdat wij nieuwe rapporten hebben.Verpleeghuiszorg is daar het meest recente voorbeeld van. Wij hebben een
rapport gevraagd van de staatssecretaris en zij heeft daartoe iemand opdracht
gegeven. Vorige week hebben wij hierover een pittig debat gevoerd. En opnieuw
moeten wij zeggen dat de vraag die wij stelden nog niet is beantwoord, zodat
wij ook nog niet kunnen bezien of er echt geld naartoe moet. Wat ons betreft
was die conclusie al duidelijk. Wij zijn er niet de partij naar om te zeggen:
stop er maar meer geld in, dan komt het wel goed. Het is namelijk ook een
kwestie van organisatie, goed management en bedrijfsvoering. Sprekend over
de verpleeghuiszorg hebben wij sterk de indruk dat wij met elkaar een concrete
investering in die sector moeten doen. Mijn fractie is dan ook geneigd om
met de PvdA-fractie te zoeken naar mogelijkheden om al in het voorjaarsdebat
maatregelen te treffen en niet te gemakkelijk te verwijzen naar de begroting
2006 als zou dat de eerste gelegenheid zijn waarbij wij als Kamer wat kunnen
doen. Nee, de eerste gelegenheid is nu, want bij de voorjaarsnota kunnen wij
ook al iets doen. Wat ons betreft gaat dat dan ook gebeuren.Vorig jaar was het gezinsbeleid een majeur punt bij onze inbreng bij het
debat over de toenmalige voorjaarsnota. Uit onderzoek van de University of
York bleek dat Nederland toen onderaan bungelde op de lijst van 22 welvarende
landen met betrekking tot gezinsvriendelijkheid. Alleen Griekenland stond
nog lager. Ik weet niet hoe wij er inmiddels bijstaan, maar ik ben bang dat
het er niet veel beter op is geworden. Of heeft het kabinet misschien positief
nieuws op dat front te melden? Ik roep ook graag ons pleidooi voor een kindgebonden
budget in herinnering. Toen wij dat bij de behandeling van het Belastingplan
2005 voor de zoveelste keer inbrachten, werd er dit keer positief gereageerd
door de bewindslieden. Wat is er intussen van geworden? Is er serieus naar
gekeken en kunnen wij wellicht zelfs voorstellen tegemoet zien? Graag een
heldere reactie.Hetzelfde geldt voor de kinderkorting per kind in plaats van per gezin.
Ook dat heb ik vorig jaar aan de orde gesteld. De staatssecretaris van Financiën
heeft toen gezegd dat hij zou kijken hoe dat vormgegeven zou kunnen worden.
Ik vraag naar de concretisering van die toezegging en wanneer wij voorstellen
tegemoet kunnen zien.Nauw verwant hiermee is het afschaffen van het lesgeld voor zestien- en
zeventienjarigen. Wij pleiten hier al jaar en dag voor. Wij hebben de daad
bij het woord gevoegd en een amendement rond laten gaan dat ertoe strekt om
met ingang van het komende cursusjaar het lesgeld af te schaffen. Inmiddels
hebben ook de coalitiepartijen dit voornemen kenbaar gemaakt. Ik ben er op
zich verheugd over dat daarmee een ruime Kamermeerderheid lijkt te zijn ontstaan
om hier daadwerkelijk een stap in te zetten. Dat moet wat ons betreft per
direct gebeuren. De heer De Nerée zei dat een verkeerd bedrag wordt
genoemd in het amendement en wil het voor de helft ervan doen. Hij noemde
in de kranten een bedrag van € 150 mln. In ons amendement gaat het
om € 93 mln. Dat bedrag komt in de buurt van de helft van het bedrag
dat de heer De Nerée uit zou willen geven voor afschaffing dit jaar.
Dat betekent dat ik in elk geval reken op de steun van de CDA-fractie voor
dit amendement.Ik heb al gezegd dat ik bereid ben om over de verdere invulling na te
denken met anderen. Volgens mij ben ik echter tegemoet gekomen aan de opmerkingen
van de CDA-fractie. Dat zou kunnen betekenen dat wij nu een concrete stap
kunnen zetten om de lasten voor gezinnen met schoolgaande kinderen te verlichten.
Dat is dringend noodzakelijk. Het amendement zal verder worden behandeld bij
de suppletoire begroting voor OCW. Het leek mij toch goed om het ook hier
aan de orde te stellen. Ik neem aan dat het kabinet bereid is om zijn woorden
over de bestudering van de mogelijkheid om het lesgeld voor zestien- en zeventienjarigen
af te schaffen per direct om te zetten in daden. Daarmee zou ook het kabinet
laten zien dat aan het veel gebezigde "investeren in kennis, innovatie en
onderwijs" ook daadwerkelijk handen en voeten wordt gegeven.Afschaffing van het lesgeld staat voor mijn fractie in een tweeledig kader.
Ten eerste dient funderend onderwijs uit principe te gratis te zijn.
Dat is geen nieuw standpunt van mijn fractie. Het was bekend dat wij er zo
over denken. Het is ook vastgelegd in het internationale ECOSOC-verdrag dat
door Nederland is ondertekend. Ten tweede staat afschaffing in het kader van
een goed gezinsbeleid. Voor dit cursusjaar moeten de ouders van zestien- en
zeventienjarigen maar liefst € 936 ophoesten. Er is dus een zware
financiële belasting voor gezinnen. Het afschaffen van het lesgeld is
een goede stap om de financiële positie van gezinnen met kinderen te
verbeteren. Wij beëindigen hiermee ook in belangrijke mate het rondpompen
van geld.Mevrouw Kant (SP):Ik wil toch graag een toelichting op het amendement omdat ik goed wil
begrijpen wat u precies wilt. Als de tegemoetkoming gelijk wordt afgeschaft
en het rondpompen van geld dus ook, worden ook gezinnen getroffen die al een
tegemoetkoming krijgen in andere schoolkosten dan het lesgeld. Lost uw amendement
dat probleem op?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb het amendement samen met onze onderwijswoordvoerder de heer Slob
opgesteld. Wij stemmen eerst af voordat wij publieke uitspraken doen over
wat wij willen, in tegenstelling tot bij de CDA-fractie. Voorzover onze informatie
reikt, is dit een adequate oplossing die dus niet raakt aan de overige vergoedingen.
Uiteraard zijn wij bereid om bij de behandeling van de suppletoire begroting
OCW details uit te werken met de andere onderwijswoordvoerders. Volgens mijn
informatie komt deze dekking, die maar voor een deel uit de WTOS komt, tegemoet
aan de bezwaren die u al eerder bij interruptie hebt geuit.Mevrouw Kant (SP):Dat is mooi. Dat maakt het goed om het amendement te steunen. U bent daarmee
echter niet van de hele bureaucratische rompslomp af. U zou, zo begreep ik
net, liever nog verder willen gaan en ook de kosten voor het onderwijs tot
nul reduceren voor ouders. Dan zijn wij er helemaal vanaf.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het verminderen van het rondpompen van geld en bureaucratie is een belangrijke
doelstelling. Het dragende motief voor dit amendement is echter het verlagen
van de lasten voor gezinnen met schoolgaande kinderen. Daar is het lesgeld
een ongelooflijk belangrijk element in. Het verminderen van bureaucratie en
het rondpompen van geld is daarbij een mooie bijkomstigheid.Mevrouw Kant (SP):De eerste doelstelling betreft alleen de mensen met hogere inkomens. Mensen
met lagere inkomens krijgen het lesgeld immers nu al terug.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het gaat om gezinnen met schoolgaande kinderen van zestien en zeventien
jaar. Daar richt het amendement zich op.Mevrouw Kant (SP):Boven een bepaald inkomen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik heb over het amendement gezegd wat ik erover kan en wil zeggen in dit
debat. Verdere detailvragen over de uitwerking met betrekking tot de precieze
vormgeving van de WTOS moeten bij de behandeling van suppletoire begroting
OCW worden gesteld. Mijn collega Slob zal u dan graag te woord staan. Ik heb
de informatie gegeven die ik heb en volgens mij is daarmee tegemoet gekomen
aan uw bezwaren. Als het anders is, kunt u dat donderdag bespreken.De heer Crone (PvdA):Het gaat om ouders met een inkomen boven € 28.000. Mensen met
een lager inkomen krijgen al een compensatie. Voor de laagste inkomens is
het vestzak-broekzak en door uw amendement wordt het broekzak-vestzak, dus
dat maakt niets uit.U dekt het amendement uit verwachte onderuitputting. Daarmee loopt u nogal
ver voor de troepen uit, want de hoogte daarvan kan pas in december worden
vastgesteld. Een principiëler punt is dat dit een structurele maatregel
is. Ik vind dat je dan toch eerlijk moet zeggen dat je het dekt uit de gasbaten,
het financieringstekort, bezuinigingen of lastenverzwaring. Onderuitputting
is voor zoiets als dit niet zo erg solide. Dat had ik zeker niet van iemand
met uw achtergrond verwacht.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Wij hebben hiervoor gekozen bij de behandeling van de Voorjaarsnota 2005.
Voorzien was inderdaad al dat wij dat met ingang van schooljaar 2006-2007
konden doen. Daar had het kabinet eerder toezeggingen over gedaan. Aangezien
wij al heel lang vinden dat dit moet gebeuren, hebben wij de koe bij de horens
gevat en de wens geuit om het voor het komende cursusjaar al af te schaffen.
Wij hebben in het kader van de Voorjaarsnota voor een bepaalde dekking gekozen.
Ik mag wel zeggen dat u in het kader van allerlei voorstellen vrij automatisch
kiest voor een dekking uit de aardgasbaten. Wij hebben daar niet voor gekozen.
Wij hebben ons uiteraard laten adviseren door de betreffende diensten. Wij
denken dat dit voor 2005 en goede dekking kan zijn. Wij willen best nagaan
of die tegemoetkomt aan de wens van een brede meerderheid van de Kamer. Zo
kent u ons ook. Wij zijn ook best te porren voor eventuele adequatere dekkingen
die op de steun van de meerderheid van de Kamer kunnen rekenen en welwillend
door de minister worden bejegend, of desnoods tegen de wil van de minister
in door een Kamermeerderheid worden gesteund; dat kan natuurlijk ook. Daar
willen wij altijd wel over spreken. Ons leek deze combinatie van een deel
uit de Wet tegemoetkoming onderwijsbijdrage en studiekosten, waarvan dan een
verlaging voor de hand ligt, gelet op de afschaffing van het lesgeld, en een
deel uit de eindejaarsmarge, nominaal onvoorzien, een acceptabele dekking.De heer Crone (PvdA):U gebruikt erg veel woorden om geheel langs mijn vraag heen te gaan.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik ga niet langs uw vraag heen.De heer Crone (PvdA):Je kunt toch niet nu al maatregelen dekken uit een onderuitputting? Die
kan nooit structureel zijn. U zegt dat het al structureel is gedekt voor 2006,
omdat er een toezegging van het kabinet is. Die toezegging wil ik wel eens
zien. In de tweede plaats heeft de heer De Nerée eigenlijk duidelijk
gemaakt dat zelfs die toezegging voor 2006 niet binnen is. Hij zit dus met
een dubbel probleem. Hij vraagt zich af hoe hij het voor dit jaar en voor
volgend jaar kan dekken. Dan heb ik toch liever eerlijkheid. Zoals ik zei,
heeft de CDA-fractie wel een zeer razendsnelle draai gemaakt. Vanochtend
stond in de krant dat het dit jaar moest gebeuren. Nu hoeft het al niet meer.
U hebt geen enkele dekking, dus ik ben zeer verrast en een beetje teleurgesteld.
Ik haal het overigens niet automatisch uit de gasbaten. Ik stel vast dat het
Centraal Planbureau constateert dat de gasbaten meevallen. Ga daar nu dus
geen rare woorden over bezigen, want dat is gewoon een feit.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik was even bang dat wij weer een toelichting op het gehele PvdA-plan
kregen. Zo kent u ons ook. Binnen de beperkte mogelijkheden van een kleine
fractie doen wij wat mogelijk is om voor ons belangrijke doelstellingen te
realiseren. Afschaffing van het lesgeld is voor ons een zeer belangrijke politieke
doelstelling. Als wij daarvoor een politieke meerderheid kunnen vinden, zijn
wij daar zeer voor te porren. Kunnen wij met elkaar een adequatere dekking
vinden waar een meerderheid van de Kamer zich in kan vinden, dan zijn wij
daartoe bereid en willen wij daarover praten. U mag ons alleen niet kwalijk
nemen dat wij dat op een op zichzelf voor ons acceptabele manier proberen
te dekken in het amendement. Dit is geen nieuwe wens van ons, mijnheer Crone.
U kunt dus niet zeggen dat wij te snel hebben gereageerd. Wij hebben eerder
amendementen ingediend. Volgens ons is het adequaat. Als er een betere dekking
denkbaar is, staan wij open voor overleg. Laten wij ons alstublieft focussen
op de vraag wat wij aan doelstellingen voor het jaar 2005 willen bereiken
met deze voorjaarsnota. Het gaat mij in de eerste plaats om wat wij willen
bereiken in politieke zin. Wat mij betreft is de dekking daaraan ondergeschikt.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik heb twee korte vraagjes. De heer Rouvoet zei dat hij eerst wilde overleggen,
geloof ik. Ik heb niet gehoord wat hij precies zei. Dat doet er verder ook
niet toe.In zijn amendement staat dat het bedrag dat ontbreekt, taakstellend wordt
opgelegd aan de begroting van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Dat gaat dus ten koste van de begroting van het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap. Dat wil de CDA-fractie absoluut niet. Het volledig
afschaffen van het lesgeld is voor haar een brug te ver. Uitgesloten moet
zijn dat juist het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, dat toch
al een krap budget heeft, een taakstelling krijgt om bepaalde dingen te doen.
Dat was ook de reden van mijn verzoek aan het kabinet.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het amendement ligt ter inhoudelijke bespreking ook voor bij de suppletoiren.
De heer De Nerée maakte al duidelijk dat zijn fractie er op dit moment
nog niet in is geslaagd om een amendement in te dienen. Ik ben geïnteresseerd
in het samen zoeken naar een manier waarop wij onze gemeenschappelijke doelstelling
om het lesgeld af te schaffen, liefst helemaal en liefst al in 2005, te verwezenlijken.
Ik ben geïnteresseerd in de reactie van het kabinet en natuurlijk in
het debat met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van aanstaande
donderdag. Daarin zal dit aspect absoluut aan de orde komen. Dat kunt u zowel
de minister als de onderwijswoordvoerders onder wie de heer, Slob absoluut
toevertrouwen. Ik ben natuurlijk ook geïnteresseerd in welke steun dan
ook van de CDA-fractie voor het vrijmaken van dit bedrag voor de verlichting
van lasten voor gezinnen met schoolgaande kinderen. De CDA-fractie heeft duidelijk
gemaakt, dit belangrijk te vinden, net als ik. Dit debat is er volgens mij
voor bedoeld om de politieke doelstellingen uiteen te zetten. De suppletoiren
zijn voor de "fine tuning", zoals dat in goed Nederlands heet, van de verwerking
in de onderscheiden begrotingen. Zo kennen wij die procedure beiden.De voorzitter:Zou u tot een afronding kunnen komen?De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat zal ik doen, voorzitter. Ik heb nog twee heel kleine puntjes ter afronding.
De gemeentelijke financiën dienen natuurlijk op orde te zijn. Door een
decentralisatie van taken stijgen de kosten voor de gemeenten voortdurend.
Dat is de achterliggende periode het geval geweest en er komt ook nog wat
aan. Onze vraag is, of de rijksbijdrage aan het gemeentefonds nog wel in lijn
is met de taken en verantwoordelijkheden die de gemeenten erbij hebben gekregen.
Wat ons betreft is de vraag stellen, haar beantwoorden. Ik krijg echter graag
een reactie van de minister van Financiën op mijn vraag hoe die twee
zich tot elkaar verhouden.Mijn laatste punt betreft duurzaamheid en vergroening. Wat is op dit moment
bekend over de vrijstelling van accijnzen op biobrandstoffen? Kan er eindelijk
zekerheid over de hoogte en duur ervan worden gegeven aan de bedrijven die
hierin willen investeren? Wij weten dat wij al op een achterstand liggen ten
opzichte van de ons omringende landen. Hoe en wanneer gaan wij die inlopen?
Ik wijs erop dat de EU-richtlijn biobrandstoffen ons daartoe noopt. De vraag
is dus niet of, maar wanneer wij de nodige stappen gaan zetten. Ik hoor dat
graag in de reactie van de minister.De heer Blok (VVD):Voorzitter. Er zijn deze zomer nog maar weinig zwaluwen te zien als het
gaat om de economie. Voor mij hebben anderen daarover ook al gesproken. Er
is sprake van een tegenvallende groei. Het consumentenvertrouwen keert onvoldoende
terug. Wij hebben te maken met stijgende olieprijzen.In de verte zien wij wel zwaluwen vliegen. Zowel het CPB als De Nederlandsche
Bank wijst erop dat 2006 en 2007 betere jaren moeten worden. Dit jaar levert
ons onvoldoende economische groei op. Daarbij komt dat het Centraal Planbureau
in het laatste sociaal-economisch plan een harde conclusie trekt over de ontwikkeling
van de staatsschuld. Ik ben daarop tijdens het interruptiedebatje met de heer
Crone ook al ingegaan.Het CPB zegt met zoveel woorden dat in deze kabinetsperiode onvoldoende
op de staatsschuld wordt afgelost om ervoor te zorgen dat de collectieve kosten
van de vergrijzing te zijner tijd kunnen worden gedragen zonder nieuwe lastenverzwaringen.
De staatsschuld neemt zelfs toe. Dat is een heldere, maar tegelijkertijd ook
heel sombere uitspraak. De hele Kamer zou hem zich aan moeten trekken.Wanneer wij deze uitspraak zetten naast de economische ontwikkeling in
dit jaar, waarover ik net heb gesproken, is het de vraag of de overheid zwaluwen
kan kweken zonder het tekort te laten oplopen. Met korenwolfjes lukt dat redelijk,
al worden die vervolgens wel allemaal opgevreten. De economische
zwaluwen vormen de kern van dit debat.De VVD-fractie voelt er in ieder geval niet voor om het tekort te verhogen
en evenmin om aardgasbaten die volgens de geldende afspraken gebruikt kunnen
worden voor de broodnodige aflossing van de staatsschuld, hiervoor te gebruiken.Ik voel mij in dit standpunt gesteund door de recente kwartaalrapportage
van De Nederlandsche Bank. Deze heeft in zeventien landen en over een lange
periode een zeer uitgebreid onderzoek gedaan naar het effect van een groter
tekort op de consumptie. De Nederlandsche Bank komt tot de conclusie dat geen
duurzaam effect op de consumptie is te verwachten bij het verhogen van het
tekort in landen met een hoge staatsschuld. Dat is een zeer boeiend rapport.Het is zeker een boeiend rapport, wanneer wij het plaatsen naast het rapport
van de REA. Deze Voorjaarsnota is eigenlijk het eerste feestje van de REA.
Het is de eerste keer dat wij een advies krijgen van onze nieuwe adviseurs.
De REA pleit voor een structureel begrotingsbeleid. Ik moet zeggen dat de
REA dat op een veel minder onderbouwde manier doet dan het kwartaalrapport
van De Nederlandsche Bank. Natuurlijk kun je op zich niet tegen een structureel
begrotingsbeleid zijn, maar het is geen uitgebreid onderbouwde conclusie van
de REA.Ik moet dan toch vaststellen dat ik een gratis kwartaalrapportage van
De Nederlandsche Bank, die wij overigens al jarenlang gratis hebben gekregen,
en een advies van de REA dat € 100.000 kost, naast elkaar kan leggen.
Ik had tevoren al gezegd, dat de REA ons rapporten zou gaan leveren, die wij
ook al gratis kregen. Mijn ergernis op dit punt gaat nog verder.De heer Crone (PvdA):Voorzitter. Ik wil hierover graag een vraag stellen aan de heer Blok.De voorzitter:Misschien is het beter dat de heer Blok zijn opmerking over dit onderwerp
eerst afmaakt, dan kan uw vraag mogelijk alleen nog maar gerichter zijn.De heer Blok (VVD):Ik zal de REA even helemaal masseren. De REA stelt ook voor om een aantal structurele hervormingen voor ons
uit te schuiven. Ik ging daarover al even met de heer Crone in debat. Bij
die gelegenheid heb ik gezegd dit nu niet bepaald een geniaal idee te vinden,
omdat China en de nieuwe Europese landen echt niet gaan wachten tot Nederland
het ook eens nodig vindt om te gaan hervormen.Ook op dit gebied hebben wij van een ander adviescollege een rapport gekregen.
Het Internationaal Monetair Fonds stuurt ons, overigens ieder jaar, een artikel-4-consultatie.
Het gaat daarin ook uitgebreid in op het belang van economische hervormingen
en roept het kabinet op dat juist sneller te doen. Het aardige van dit IMF-advies
is dat het ook al gratis is. Dit is nog een onderstreping van het punt dat
wij gratis goed onderbouwde adviezen krijgen waarmee wij uitstekend uit de
voeten kunnen.Ook de verwachting dat consumenten gerustgesteld worden door uitstel van
hervormingen is uitgebreid onderzocht. Ondermeer de Harvardeconoom Alesina
heeft onderzocht hoe consumenten aankijken tegen hervormende maatregelen waarvan
zij eigenlijk wel weten dat die noodzakelijk zijn, maar die een overheid niet
durft te nemen. De voorbeelden die ik net heb genoemd van Duitsland en Frankrijk
zijn reuze boeiend. Ook deze Harvardeconoom komt tot de conclusie dat het
boven de markt laten hangen van hervormingen, waarvan de inwoners van een
land wel kunnen inschatten dat ze noodzakelijk zijn, echt niet leidt tot een
hogere consumptie. Het advies stond, opnieuw gratis, deze keer in Het Financieele
Dagblad. Kortom, ik had mij helemaal gratis goed kunnen laten bijpraten. Tot
zover de REA.De heer Bakker (D66):Op de inhoud van het REA-advies zal ik nu niet ingaan, maar wel op het
aspect "gratis". Het is natuurlijk niet gratis en dat weet de heer Blok net
zo goed als ik. De contributies aan die organisaties zijn fors.De heer Blok (VVD):Bij het woord "gratis" slaat de Nederlander aan. Dat is terecht.De heer Bakker (D66):De heer Blok ook kennelijk. Ik geloof dat er per jaar vijf of zes REA's
gaan in één directeur van De Nederlandsche Bank. Wat dat betreft
moet de heer Blok wel oppassen. Het eerste rapport van de REA moet hem wel
aanspreken, want dat gaat over minder ministeries, minder regels enzovoort.
Als dat één ambtenaar minder oplevert, hebben wij het al terugverdiend.
Het valt mij op dat de heer Blok hier wel erg als een kruidenier naar deze
toch behartigenswaardige woorden kijkt.De heer Blok (VVD):Ik constateer dat de heer Bakker de REA weer armer rekent, want die € 100.000
zijn niet de enige inkomsten van de REA; dat is voor het werk dat de raad
voor ons doet. Ik ben het met de heer Bakker eens dat al die andere instellingen
wel geld kosten, maar dat zijn kosten die wij al hebben betaald. Ik hoef niets
te betalen voor dat rapportje dat ik iedere keer krijg en dat wist ik ook
tevoren. Dat was ook de reden waarom de VVD-fractie heeft gezegd dat wij al
rapporten krijgen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Wij krijgen al zoveel. Weet de heer Blok hoe duur een rapport is van de
Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid? Weet de heer Blok hoe duur
het is voor het IMF om een rapport te produceren? Weet de heer Blok hoe duur
het is als De Nederlandsche Bank dit soort rapporten maakt? Hij noemt ze allemaal
gratis. Ik heb het laatst eens uitgerekend. De Wetenschappelijke Raad voor
het Regeringsbeleid kost per rapport € 300.000. Dat leest de heer
Blok gratis, dat ben ik met hem eens, maar het moet wel worden opgebracht.
Er is al gezegd dat in het salaris van de directeur van De Nederlandsche Bank
viermaal een REA gaat. Ik ben absoluut gelukkig met de adviezen van de REA,
ook al komen ze mij af en toe niet goed uit. Ze jagen echter de discussie
aan en discussie hebben wij nodig. Ik vind het erg makkelijk van de heer Blok
om te zeggen dat wij gratis rapporten kunnen krijgen. Wij hebben inmiddels
twee rapporten van de REA ontvangen, waardoor het niet meer € 100.000,
maar € 50.000 per rapport is, en er komen er nog meer. Op deze wijze
probeert de heer Blok een karikatuur te maken van vijf topeconomen plus een
secretaris. Dat vind ik hem niet waardig.De heer Blok (VVD):Uit dat lange betoog neem ik het punt "karika tuur". Dat
maak ik er juist niet van. Ik noem bewust een aantal uitgebreide analyses.
Dat kwartaalrapport van De Nederlandsche Bank heeft de heer De Nerée
tot Babberich ongetwijfeld gelezen. Het is een zeer doorwrocht onderzoek over
een lange tijdreeks in meerdere landen. Zo kan men een conclusie trekken!
Daar heb ik wat aan. Dat is wat anders dan het REA-advies. Omdat de VVD-fractie
tevoren om die reden heeft gewaarschuwd voor de REA en heeft gezegd dat wij
al goede adviezen krijgen waarvoor wij niet extra hoeven te betalen –
natuurlijk, die instellingen kosten geld – vind ik dat de VVD-fractie
bij uitstek het recht heeft nu te vragen of deze adviezen wat toevoegen en
of ze, gelegd naast andere adviezen, het geld waard zijn. De behandeling van
de Voorjaarsnota is het moment om dat aan de orde te stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp de heer Blok wel. Net als de VVD-fractie was de GroenLinksfractie
tegen de instelling van de REA. Er was een Kamermeerderheid voor, het was
een dingetje van de heer De Nerée tot Babberich en de raad is er gekomen.
Het is toch ook een beetje zuur. Nu schrijft de REA eens een advies en dan
krijgt de heer Blok geen gelijk en wordt niet de boodschap maar de boodschapper
de kop afgehakt. Kan het niet iets sportiever?De voorzitter:Ik maak de Kamerleden erop attent dat het rapport van de REA nog wordt
geëvalueerd en in die zin terugkomt.De heer Blok (VVD):Het is een goede zaak als wij stof voor die evaluatie hebben. Die wordt
hier ter plekke gevormd.De heer Vendrik zou een punt hebben als ik geen onderbouwing voor mijn
kritiek kon geven en als ik niet kon verwijzen naar andere uitgebreide onderzoeken
die op hetzelfde vlak liggen. Ik kan dat echter wel. Ik kan ook terugverwijzen
naar de waarschuwing die de VVD-fractie heeft gegeven, namelijk dat wij al
uitgebreid onderzoek krijgen.De heer Vendrik (GroenLinks):Het punt is natuurlijk dat je kunt zeggen: zoveel economen, zoveel meningen.
Dat is altijd lastig bij de Raad van Economisch Adviseurs. Het toeval wil
dat dit clubje economen een breed gezelschap is dat zich op een aantal hoofdpunten
kan vinden, zoals het begrotingsbeleid en het verkeerd financieel toetsingskader
voor de pensioenen. Dan is het wel iets te gemakkelijk te zeggen dat je nog
een onderzoekje in de kast hebt liggen of een krantenberichtje uit Het Financieel
Dagblad hebt waarmee de conclusie is weerlegd. De heer Blok moet met meer
argumentatie komen waarom hij het zo grondig oneens is met deze economen.
Dan hebben wij tenminste een debat.De heer Blok (VVD):Ik verwijs niet naar een rapportje of een artikeltje, maar naar stukken
die iedereen krijgt. Ze verschijnen ieder jaar en zijn uitgebreid onderbouwd.
Zowel De Nederlandsche Bank als het IMF zijn niet zomaar instellingen. Harvard
trouwens ook niet. Met uitzondering van het laatste artikel wisten wij van
de eerste twee echt dat wij die ieder jaar krijgen.De heer Crone (PvdA):Ik vind het jammer dat de heer Blok het rapport van de REA volkomen verkeerd
citeert. In het rapport staat niet dat je geen structurele hervormingen moet
doorvoeren. Er staat letterlijk: "Structurele hervormingen met grote en moeilijk
voorzienbare inkomensrisico's voor de burger moeten beter worden ingevoerd."
Dat wil zeggen dat de spreiding van de inkomens in de tijd meer aandacht verdient.
Hervormingen moeten juist wel worden ingevoerd, maar beter. Ik heb daarop
gewezen. Het veroorzaakt natuurlijk veel onzekerheid bij mensen als je de
puntenwolken per hervorming ziet. Als je alles bij elkaar optelt, gaan veel
mensen een nominale koopkrachtdaling tegemoet. Je hoeft toch geen econoom
te zijn om te weten dat dit leidt tot onzekerheid. Dat moet serieus worden
genomen. De heer Blok moet hier geen verhaal houden over wat het kost. Dit
is een normale discussie, die de mensen in het land voeren. Hoe reageert de
heer Blok op de onzekerheid van de burgers? Zegt hij misschien dat ze dom
zijn?De heer Blok (VVD):Het is ideaal om het dak te repareren als de zon schijnt en economische
maatregelen te nemen op het moment dat het goed gaat met de economie. Dan
kan ik de heer Crone als PvdA'er ook rechtstreeks aanspreken. Zowel Blokbij
de WAO als bij het ziektekostenstelsel, heeft mijn fractie concrete voorstellen
gedaan tijdens de laatste hoogconjunctuur in het jaar 2000. Ik vond zijn partij
toen niet thuis. Ik ben het met de REA eens dat dat het juiste moment voor
verandering was. Ik constateer echter dat er geen politieke meerderheid was,
mede dankzij de fractie van de heer Crone, om op het moment
dat er maatregelen moesten worden genomen, ze ook te nemen.De heer Crone (PvdA):Ik vind het flauw om terug te komen op een periode van vijf jaar geleden.
De WAO is aangepast onder leiding van de VVD'ers, onder andere minister Hoogervorst.
Het CPB heeft aangetoond dat dit zeer effectief is geweest. Als wij dat nog
iets aanscherpen, is dat meer dan € 1mld. goedkoper dan dat wat
het kabinet nu doet. Het kabinet maakt nu iets duurder, het past lastenverzwaring
toe en organiseert nieuwe bureaucratie rond de WIA. Nu zegt de PvdA-fractie
dat dit onze schuld is. Ik vroeg de heer Blok niet te reageren op wat de PvdA-fractie
vijf jaar geleden wel of niet heeft gedaan, maar op dat wat de REA nu zegt.
Wat zegt de heer Blok nu tegen de burgers die worden geconfronteerd met een
stapeling van inkomensrisico's per 1 januari? Gaat hij zeggen dat iedereen
gek is en dat dit allemaal nodig is? Of volgt hij een globale spreiding van
inkomens en misschien zelfs koopkrachtondersteuningen? Zo kan hij zijn hervormingen
in ieder geval binnenhalen.De heer Blok (VVD):De REA heeft geconstateerd dat de maatregelen die bij de laatste hoogconjunctuur
hadden moeten worden genomen, niet zijn genomen. Men had ook kunnen constateren
dat de VVD-fractie dat concreet had voorgesteld, maar dat de PvdA-fractie
daar niets voor voelde.Dat is geen flauw terugkijken, maar een vergelijking van de laatste hoogconjunctuur
met de huidige laagconjunctuur. Als je dat niet doet, houd je een puur theoretische
economische exercitie op, waarmee iedereen het eens is. Het is altijd prettiger
in een hoogconjunctuur maatregelen te nemen. Maar het gaat niet alleen om
de economische theorie, maar om de mensen in het land. Daarvan weten wij iets
meer dan uit dit rapport blijkt.De heer Crone (PvdA):U heeft dus niets te bieden aan de mensen die per 1 januari door
een stapeling met nominale inkomensdalingen te maken kunnen krijgen en die
in verwarring raken, u zet gewoon de blik op oneindig. U neemt daarmee het
advies van de REA niet serieus, dat zegt dat de inkomensgevolgen moeten worden
gespreid.De heer Blok (VVD):Wat er per 1 januari moet gebeuren, wordt verderop in mijn betoog
weergegeven. Het is feitelijk onjuist dat er per 1 januari geen lastenverlichting
plaatsvindt. Dat is wat kunstig aan de REA toegevlochten!De VVD is en blijft overtuigd van de noodzaak van lastenverlichting, en
van de maatregelen van volgend jaar, zoals de afschaffing van het gebruikersdeel
in de ozb. Deze komen rechtstreeks uit het VVD-verkiezingsprogramma. Tijdens
de financiële beschouwingen van vorig jaar heb ik het inmiddels veelbesproken
onderwerp schoolgeld aan de orde gesteld. Ik heb gezegd dat dat relatief eenvoudig
is af te schaffen, met dekking. Er ligt een uitstekend IBO-rapport van de
Werkgroep harmonisatie inkomensafhankelijke regelingen, die aangeeft dat het
mogelijk is dat schoolgeld gedekt af te schaffen, gedekt uit de WTOS, en zo
nodig uit een klein stukje kinderbijslag. Ik was blij dat het kabinet op dat
moment reageerde met de mededeling dat het dit een sympathiek idee vond, maar
eigenlijk pas in 2007 de mogelijkheid zag om dat echt door te voeren. Ik blijf
bij dat financieringsvoorstel, want ik vind dat dit soort voorstellen moet
zijn gedekt, maar vraag het kabinet wel met klem om meer haast te maken dan
2007. Ik ben zeer benieuwd naar de reactie van de minister.Mevrouw Kant (SP):Het idee van afschaffing is bijzonder sympathiek, maar de dekking is bijzonder
onsympathiek. Mensen met de lagere inkomens gaan dat namelijk betalen.De heer Blok (VVD):Wanneer je het schoolgeld afschaft en voor hetzelfde bedrag de compensatie
daarvoor uit de WTOS haalt, gaat er natuurlijk niemand op achteruit.Mevrouw Kant (SP):Zeker wel, omdat in die tegemoetkoming ook andere onderwijskosten zitten.
Voor mensen met lagere inkomens is dat een heel vervelende kostenpost, waarvoor
ze dan niet meer worden gecompenseerd.De heer Blok (VVD):Dat is een kwestie van goed luisteren. Ik zei namelijk: als je de schoolgeldcomponent
eruit haalt, gaat niemand erop achteruit. Het is overigens een rapport dat
iedereen heeft gekregen, of het nu gratis was of niet. In dat rapport is een
aantal scenario's uitgewerkt, en dit was er één van.Mevrouw Kant (SP):Dan blijft de andere fiscale maatregel bestaan, die wel degelijk mensen
met lagere inkomens treft, als u daar de dekking vandaan wilt halen.De heer Blok (VVD):U gebruikt te grote woorden. Er is een keurig overzicht voorhanden, waarin
staat dat het met zeer gematigde koopkrachteffecten mogelijk is.De heer Vendrik (GroenLinks):Begrijp ik u nu goed dat u pleit voor afschaffing van het schoolgeld,
plus de dekking zoals genoemd? Dat zou moeten per 1 januari 2006. Of
is de VVD gevoelig voor het voorstel van de heer Rouvoet om dat eventueel
dit jaar al te doen? Verder noem ik de ongelijksoortige dekking: je haalt
geld bij anderen weg, en geeft het aan een heel specifieke groep gezinnen,
en dat was toen ook al een struikelblok. Heeft dit de VVD niet op nieuwe gedachten
gebracht? Gaat het nu om het verschuiven van koopkracht, of om het ongedaan
maken van het rondpompen van geld?De heer Blok (VVD):Ik heb destijds een gedekt voorstel gedaan voor de afschaffing van het
schoolgeld. Tot nu toe is dat het enige gedekte voorstel. Gezien de ontwikkeling
van de staatsschuld vind ik dat een wezenlijk punt. Zou ik dat liever willen?
Ja, dat wil ik, maar de discussie gaat niet over wat wij willen, maar hoe
wij het dekken. Aangezien het kabinet heeft aangegeven dat de technische dekking
in 2007 mogelijk is, is het logisch om te vragen of dat niet naar voren kan
worden gehaald. Maar als ik het amendement van de heer Rouvoet lees –
laat ik het nu eens gewoon eens zijn met de heer Crone – moet ik constateren
dat de dekking daarvan niet mooi is.De heer Bakker (D66):De heer Rouvoet kan misschien wel zwaluwen uit de lucht toveren.De heer Blok is consistent, want hij presenteert het voorstel zoals hij
dat vorig jaar ook heeft gedaan. Hij geeft aan op welke wijze
een en ander kan worden gedekt. Per saldo stopt hij dan met het rondpompen
van geld. Dat is winst, want het is ook de bedoeling dat dit stopt. Vroeger
spraken wij in dat geval van balansverkorting. De heer Blok kwam echter met
dat punt nadat hij had gezegd dat hij zou ingaan op de lastenverlichting.
Zijn voorstel behelst dus per saldo niet een vorm van lastenverlichting. Beoogt
de heer Blok ook niet om daartoe te komen, of is hij van mening dat dit in
ieder geval niet op korte termijn moet gebeuren?De heer Blok (VVD):Ik heb al eerder aangegeven dat ik uiteindelijk graag tot lastenverlichting
wil komen en dat dit mogelijk is door elders besparingen te vinden. Of dat
lukt, is altijd een kwestie van politieke wil. Ik kan mij nog herinneren dat
wij vorig jaar op een goede manier hebben samengewerkt om € 1,3
mld. te vinden. Als het mogelijk is om een bedrag van € 1,3 mld.
te vinden binnen een begroting van meer dan € 100 mld., behoort
het ook tot de mogelijkheden om € 150 mln. te vinden voor het dekken
van het schoolgeld. Dat is een kwestie van politieke wil en daarin zouden
wij verder kunnen gaan dan de dekking die ik nu voorstel. De door mij voorgestelde
dekking is in ieder geval technisch mogelijk.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als ik het goed heb begrepen, sluit het in ieder geval aan bij het voorstel
van de heer Blok om een en ander vanaf 1 januari 2006 structureel te
dekken. In het kader van de eindejaarsmarge is het goed om erop te wijzen
dat wij niet alleen spreken over het vooruitlopen op de eindejaarsmarge 2005,
maar dat wij het ook hebben over de doorgeschoven eindejaarsmarge 2004.De heer Blok (VVD):Een ander speerpunt van de VVD-fractie op het terrein van de lastenverlichting
is de kinderopvang. Volgens de huidige tabel worden ouders met lage inkomens
fiscaal vrijwel volledig ondersteund. Slechts 3,5% komt voor eigen rekening.
Vanaf anderhalf keer modaal betalen ouders vrijwel het volledige bedrag. Deze
progressie is geen stimulans voor arbeidsdeelname door vrouwen. Mijns inziens
is op dit terrein al veel te bereiken met een bedrag van ongeveer € 100
mln. De heer Weekers heeft in navolging van volprezen kwartaalrapporten van
De Nederlandsche Bank voorgesteld om een klein deel van de kinderbijslag te
gebruiken voor het afvlakken van de toename in deze tabel. Ook hiervoor geldt
dat een andere dekking in de vorm van bezuinigingen voor mij bespreekbaar
is. Ik roep het kabinet op om bij de begroting voor 2006 met voorstellen hieromtrent
te komen.De heer Vendrik (GroenLinks):Een deel van het probleem dat de heer Blok zojuist heeft geschetst, is
het gevolg van het feit dat werkgevers voor een grote groep werkende ouders
niet meer bijdragen in de kosten voor de kinderopvang. Is het dan niet logisch
om die oude situatie tenminste ten dele te herstellen? Ik stel dus voor om
de dekking van de extra bijdrage voor de kinderopvang niet uit de kinderbijslag
te halen, maar die te zoeken bij degenen die daarvan nu profijt hebben. Ik
doel daarmee op de werkgevers in Nederland die steeds minder bijdragen aan
de kinderopvang. Zij veroorzaken toch het probleem? Moeten zij dan niet betalen?De heer Blok (VVD):Ik vind het terecht dat de heer Vendrik ingaat op het feit dat er te veel
bedrijven zijn die geen bijdrage betalen. Naar mijn idee spelen daarbij overigens
meer partijen een rol. Het zijn namelijk cao-onderhandelingen. Werkgevers
willen kennelijk niet bewegen, maar de werknemers slaan kennelijk ook niet
met hun vuist op tafel. Er staan namelijk veel vragen centraal in de cao-onderhandelingen,
zoals de compensatie van het vroegpensioen, de compensatie van de tweede ziektewet
gedurende een jaar enzovoort. Het is ook mogelijk te vragen om een bijdrage
in de kinderopvang. Sociale partners spelen hun rol inderdaad niet goed, maar
dat probleem doet zich niet voor aan één kant van de onderhandelingstafel.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat neemt niet weg dat de werkgevers hiermee weg komen. Een groot deel
betaalt dus niet mee aan de kinderopvang. Het is toch logisch dat het Rijk
dan zegt dat het daar een deel van het geld haalt dat nodig is voor een goede
kinderopvang. Het is immers van belang dat ouders kunnen blijven werken. Dat
is goed voor de arbeidsparticipatie. Dan is dat toch de eerste financieringsbron?De heer Blok (VVD):Het is de bedoeling van een debat dat je op elkaars argumenten ingaat.
Ik heb duidelijk aangegeven dat ik het inderdaad niet fraai vind van de werkgevers,
maar dat ik ook zeer teleurgesteld ben in de werknemers die eveneens deelnemen
aan de cao-onderhandelingen. Als ik nu zeg dat dit wettelijk afgedwongen moet
worden, komen de vakbonden erg gemakkelijk weg met het feit dat zij niet met
de vuist op tafel hebben geslagen. Dit mag niet eindeloos zo voortduren, maar
wij moeten goed bedenken dat er twee partijen aan tafel zitten.Een zeer praktische bestedingsimpuls kan op korte termijn gegeven worden
door dit jaar nog deblokkering van het spaarloon toe te staan. De tegoeden
op spaarloonrekeningen bedroegen ultimo vorig jaar ongeveer € 4,5
mld. Wij moeten afwachten welk deel hiervan daadwerkelijk wordt besteed, want
bij deblokkering bied je mensen de keuze of zij dit geld uitgeven of niet.
Zo hoort het ook. Het bedrag is echter zo hoog dat er sprake zal zijn van
een bestedingsimpuls. Een dergelijke maatregel kan op korte termijn genomen
worden, waardoor er 2005 nog een bestedingsimpuls mogelijk is zonder de staatsschuld
te belasten. Dit is een opmaat naar de lastenverlichting voor 2006 door de
afschaffing van de ozb. Op die manier kan de overheid dan wel geen zwaluwen
kweken, maar kan zij ze wel loslaten.De heer Vendrik (GroenLinks):Uit het begin van uw betoog leidde ik af dat u het rapport van de Nederlandse
Bank had gelezen over de betekenis van bestedingseffecten op het welzijn van
de economie. Dit was een gratis, maar toch zeer degelijk rapport. Daarmee
fakkelde u het advies van de REA af. Nu hoor ik echter dat u er ook niet vies
van bent om tegen het advies van De Nederlandsche Bank in een bestedingsimpuls
in 2005 uit te delen, die natuurlijk ten koste gaat van mogelijke bestedingen
in latere jaren. U stelt in feite een soort omgekeerde staatsschuld voor.
Is dat nu niet een beetje goedkoop, mijnheer Blok?De heer Blok (VVD):Ik ken u als een deskundig collega en, in sommige gevallen, tegenstander.
Het onderzoek van De Nederlandsche Bank betreft de vraag of het oplopen van
de staatsschuld tot meer consumptie leidt. Het antwoord is: nee, omdat dit
niet leidt tot meer vertrouwen bij de consument. Met deze maatregel neemt
de staatsschuld niet toe. Er wordt alleen maar geblokkeerd geld vrijgegeven.
Het blijft natuurlijk de eigen keuze van mensen of zij dit willen besteden
of niet.De heer Crone (PvdA):U citeert het onderzoek helaas verkeerd. Het gaat niet altijd op dat burgers
geen vertrouwen in de toekomst hebben als de staatsschuld omhoog gaat. De
Nederlandsche Bank toont aan dat president Clinton in de VS de staatsschuld
zo ver omlaag had gebracht dat burgers de lastenverlichting van Bush accepteerden.
Daarmee bleef de staatsschuld binnen veilige marges. Lastenverlichting heeft
zin als de burgers denken dat zij die later niet hoeven terug te betalen via
lastenverhoging. Mijn punt is dat onze overheidsfinanciën dusdanig op
orde zijn – het structurele financieringstekort bedraagt 0,9% –
dat het verantwoord is om de aardgasbaten terug te geven. Burgers zullen niet
denken dat de regering dit straks zal terughalen.De heer Blok (VVD):Uit het onderzoek blijkt inderdaad dat er een verband is tussen de staatsschuld
en het consumentengedrag. In Nederland is de staatsschuld de laatste jaren
echter niet afgelost. Ik heb gezegd dat deze schuld zich op een onhoudbaar
hoog niveau bevindt. Dus is het logisch om het DNB-rapport, waarin expliciet
wordt verwezen naar landen met een hoge staatsschuld, ook in dit debat te
gebruiken. Er wordt duidelijk in aangegeven dat de Nederlandse situatie verschilt
van die in de VS. Daar was sprake van een staatsschuld die een stuk lager
was dan die in Nederland.De heer Crone (PvdA):Het structurele tekort in Nederland bedraagt 0,9%. Dat biedt ruimte voor
het voeren van een structureel begrotingsbeleid. Dat tekort blijft laag als
wij nu de economie een steuntje in de rug geven.De heer Blok (VVD):U noemt wel het tekort, maar niet de staatsschuld. Onze staatsschuld bedraagt
geen 0,9%.De heer Crone (PvdA):Maar die is wel ver beneden de schuld van landen zoals Italië en
België.De heer Blok (VVD):Dat zijn de laatste landen waar ik op dit gebied een voorbeeld aan zou
willen nemen.De heer Crone (PvdA):Dat vind ik een beetje flauw, want dat zeg ik nu juist.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Ik ben het met de heer Blok eens dat het een stimulans is die niet leidt
tot verhoging van de staatsschuld, als je dat spaarloon vrijgeeft. Op voorstel
van het CDA hebben wij dat in 2003 twee jaar laten vrijvallen, toen de spaarloonregeling
omlaag ging. Toen wij dat bij het belastingplan deden, liep iedereen te hoop
en zei dat dit niet uitgevoerd kon worden. Wat zijn de plannen van de heer
Blok? Wanneer denkt hij dat te kunnen uitvoeren, in die zin dat banken en
dergelijke instituten dat vrij kunnen laten vallen, zoals de bedoeling is?De heer Blok (VVD):Ik ben een eenvoudige volksvertegenwoordiger en geen uitvoerder. Het lijkt
mij een vrij technische operatie die op korte termijn kan gebeuren door een
beslissing van de belastingdienst dat er geen blokkade meer op rust. Vervolgens
is het signaal aan de banken en vooral aan de inwoners van Nederland dat het
bedrag vanaf pakweg 1 september zonder problemen opgenomen kan worden.
Voor de uitvoeringskant kijk ik natuurlijk verwachtingsvol naar de minister,
maar ik kan mij niet voorstellen dat zo'n beslissing erg veel tijd hoeft te
kosten.De heer Vendrik (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter. Het algemene beeld in de Voorjaarsnota die de
minister van Financiën ons heeft toegezonden, is eigenlijk vrij simpel.
De boekhouding van de minister van Financiën ligt op koers, nu de rest
van Nederland nog. De Voorjaarsnota laat zien dat het begrotingstekort 0,3%
lager uitkomt dan bij de Miljoenennota door kabinet en coalitiefracties acceptabel
werd gevonden. Er is dus 1,5 mld. ruimte en de begroting knapt wat op. Uit
de laatste gegevens van het Centraal Planbureau in de junibrief blijkt dat
het feitelijke EMU-saldo nog verder daalt; naar 2,1%. Er is in het afgelopen
jaar dus 2,5 mld. ruimte ontstaan. De begroting is op orde, maar de mensen
in het land kijken meer hoe het zit met de inkomens, de banen, de economie
en het vertrouwen. Daar gaat het niet goed mee. Nederland is nog net geen
krimpeconomie, maar wij hebben wel een krampeconomie. Het zoet blijft uit.Toen de junibrief van het Centraal Planbureau beschikbaar was, waarin
de economische voorspellingen voor dit jaar nog een slag somberder waren,
was het fascinerend om de minister-president op de televisie te zien verklaren
dat zij niets doen en niet gaan bezuinigen, want dat is niet nodig. Is er
voor een keer door het kabinet geluisterd naar de linkse oppositie? Om de
economische crisis niet te verergeren zou je het kabinetsbeleid radicaal moeten
omgooien. Mag ik deze reactie van de minister-president als een koerswijziging
verstaan?Er is al veel over gesproken in verschillende debatten, maar het is evident
dat Nederlandse burgers geen vertrouwen hebben in de economie van vandaag.
Dat is een van de belangrijkste factoren die zich wreken. Dat leidt tot uitstel
van bestedingen, overmatig spaargedrag en een afwachtende houding bij investeringsbeslissingen.
In de economie hangt alles met alles samen, zoals wij weten. Die cruciale
factor, vertrouwen, is weggeslagen.De vraag aan de minister van Financiën is opnieuw waardoor dat uitblijvende
vertrouwen nu eigenlijk komt. Zou dat iets te maken kunnen hebben met het
feit dat het kabinet-Balkenende I, maar het kabinet-Balkenende II bracht daar
ondanks de coalitiewisseling geen verandering in, keer op keer op keer in
alle soorten en maten de boodschap de wereld in heeft geslingerd dat dit land
aan de rand van de afgrond staat? Dat was de boodschap. Zonder structurele
hervormingen van dit kabinet, waarvoor geen alternatief was, zouden wij over
die afgrond heen gaan. Naarmate zo'n boodschap er meer in geramd wordt, moet
je niet gek staan te kijken dat burgers die perceptie op een
gegeven moment serieus nemen, en denken dat er iets heel ernstigs aan de hand
is in Nederland.Wij verwijten dit kabinet dat het van een in hoofdzaak conjuncturele crisis,
zoals in ons systeem altijd kan optreden, een structurele crisis heeft gemaakt.
Ik vraag de minister van Financiën ook hoe hij zijn eigen beleid beoordeelt.
Bij de presentatie van het regeerakkoord van het kabinet-Balkenende II zei
hij: eerst het zuur en dan het zoet. Maar er komt geen zoet. Hoe zit dat?
Is dat een mistaxatie?Het rapport van de Raad van Economisch Adviseurs is interessant. Ik zeg
het de heer De Nerée ronduit: wij waren tegen die club, maar nu er
een rapport ligt, moet je er ook wat mee doen. Ik heb er helemaal geen bezwaar
tegen – ik geef het de heer Blok toe dat het een paar centen kost –
dat alle opvattingen die ik de afgelopen jaren vanaf deze kansel namens mijn
fractie heb gedebiteerd, nog eens compact en netjes in het advies van de REA
staan. Wij lopen het even langs. Toevallig liet de heer De Nerée het
begrotingsbeleid liggen in zijn bijdrage. Het was chique geweest als hij daarover
ook nog iets had gezegd. Wat zegt de REA? Politiek hou op je te fixeren op
die feitelijke tekorten en ga een werkelijk structureel begrotingsbeleid voeren.
Ik draag deze boodschap al jaren uit. Verlaat de hitsigheid van het jaarlijkse
tekort en kijk werkelijk structureel naar je begroting. Het advies van de
REA luidt idem dito.Ik kom nu op het punt van de structurele hervormingen. Dit staat nog los
van wat die structurele hervormingen feitelijk zullen betekenen voor de Nederlandse
economie. Ik dacht dat het Centraal Planbureau bijvoorbeeld heel duidelijk
was over de nieuwe WAO: het doet bijna niets. Wij hebben keer op keer gewaarschuwd
voor de stapeling van die structurele hervormingen die allemaal landen op
1 januari 2006: WAO, zorgstelsel, Awir, Walvis. Wat ben ik nog vergeten?
Misschien de omroep ook nog. Ook dat staat in het rapport en ook dat is ondermijnend
voor het vertrouwen van burgers. Er verandert zoveel tegelijkertijd en geconcentreerd
op één moment. Dit kabinet is een slecht gevoel voor timing
verweten en de REA schrijft het op. In een interruptiedebat met de heer De Nerée sprak ik al over de
pensioenfondsen. Mijn fractie was een van de eersten die bij het uitkomen
van het nieuwe financiële toetsingskader zeer sterk heeft geageerd tegen
de voorstellen van de heer Witteveen, de toenmalige chef van de PVK die inmiddels
is opgegaan in de DNB. Wij zagen toen dat dit een enorm procyclisch effect
heeft en hebben dit ook de toenmalige minister van Financiën Hoogervorst
voorgehouden. In de goede jaren van Paars is er een grote fout gemaakt door
pensioenfondsen de ruimte te geven om met premieholidays te werken of lagere
pensioenpremies te financieren uit tijdelijke overschotten die mede waren
ontstaan door de gekte op de aandelenbeurs. Die fout moet je niet in een periode
van laagconjunctuur spiegelbeeldig corrigeren door een sterke lastenverzwaring
af te dwingen. Dat is helaas wel gebeurd. Het kabinet Balkenende I wilde daarin
niet interveniëren. Later is dat onder druk van sociale partners enigszins
versoepeld. Ik ben echter blij dat de heer De Nerée dat punt nu weer
oprakelt, want dat punt is nog steeds niet voorbij. Ik vraag dus met de heer
De Nerée aan de minister van Financiën: geef meer ruimte aan pensioenfondsen
om, indien zij in de buurt komen van de gevarengrens van 105% van de dekking,
daarin wat ruimhartiger te kunnen opereren. Het is niet zo dat het pensioenstelsel
in elkaar stort als wij dat niet zouden doen.De REA stelt bovendien voor om het ministerie van EZ op te heffen. Dat
voorstel hebben wij al eens eerder gedaan. Ik kan het alleen maar verwelkomen,
maar ik had het rapport van de REA natuurlijk ook niet nodig. In die zin heeft
de heer Blok gelijk en is het overbodig besteed geld. Misschien wil de CDA-fractie
het. Laat dat dan de les zijn van dit rapport: ik heb het niet nodig, maar
misschien heeft de CDA-fractie het nodig. Wij moeten veel meer naar een trendmatig
begrotingsbeleid en een trendmatig pensioenbeleid. Wij moeten bovendien een
eind maken aan alle procyclische effecten van het begrotingsbeleid en het
pensioenbeleid van dit kabinet door lastenverzwaring en bezuinigingen in de
slechtst mogelijk denkbare tijd. Laten wij het omdraaien. Als het zoet de
komende jaren uitblijft – al weet je niet wat er in 2007 gebeurt –
dan gaan wij in goede jaren ook geen lastenverlichting doorvoeren, want dat
hoort er ook bij. Structureel begrotingsbeleid betekent ook dat je in goede
jaren tijdelijke inkomensmeevallers in het kader van de verkiezingen niet
nog eens weggooit.Dit leidt tot een volgende vraag aan de minister van Financiën. Er
staat namelijk een pikante zin op pagina 4 van het advies van de REA. De minister
heeft het ongetwijfeld gelezen. De REA schrijft: de verleiding om het conjunctuurbeleid
te manipuleren voor electorale doeleinden is zowel begrijpelijk als verwerpelijk.
Dat lijkt mij een klein affront aan de minister van Financiën. Ik vraag
dan ook om zijn reactie.Dan de begroting 2005 zelf. Er is volgens mij ruimte. Wie in september
2004 genoegen neemt met een EMU-saldo van 2,6% van het bruto binnenlands product,
vervolgens een voorjaarsnota voorgeschoteld krijgt met een EMU-saldo van 2,3%
en de laatste stand van het CPB – ik neem aan dat de minister daar ook
van uitgaat – op 2,1% staat, dan is er toch ruimte. Voor volgend jaar
zie ik die ruimte echter nog niet. Zijn opmerking die hij vanaf deze plaats
maakte dat hij vooral voorstellen doet voor volgend jaar begrijp ik daarom
niet. Er is dan immers minder ruimte dan vandaag. Die ruimte is er. Dat is
ook een politieke keuze. Ik maak die keuze graag namens mijn fractie. In die
keuze past een aantal voorstellen.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):U zegt dat er ruimte is. In uw optiek is dat het geval. Laat het financieringstekort
maar weer vollopen. Daar komt het immers in feite op neer. U zegt dat het
tekort keurig naar beneden gaat en dat het volgens het CPB op 2,1% zit en
volgens de Voorjaarsnota 2005 op 2,3%. Er is dus nog steeds een tekort. U
zegt dat het naar beneden gaat en dat wij het dus gewoon weer kunnen laten
vollopen. Dan zit u bijna op de lijn van de heer Crone die een greep doet
in de aardgasbaten.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp er helemaal niets van. Ik denk vrij simpel. De CDA-fractie
heeft in september 2004 bij monde van de heer Verhagen ingestemd met een saldo
van 2,6%. Dat moest het zijn, dat mocht het zijn. Als zich
dan vervolgens een halfjaar later een aantal meevallers aandient – er
was ook een aantal tegenvallers, maar het gaat om het saldo – is er
dus ruimte. Of zegt de CDA-fractie ineens met terugwerkende kracht dat zij
ook niet tevreden was met de begroting en met de Miljoenennota 2005?Er is ook nog een andere manier om naar ruimte te kijken, meer in technische
zin. Wij pakken het hoofdlijnenakkoord erbij en wij kijken wat de uitgavenkaders
doen. Daar zit nog heel veel ruimte onder, want er is sprake van een structurele
onderschrijding doordat het structurele begrotingsbeleid in de prullenbak
ligt als gevolg van de keuzes van dit kabinet. Hoe men het ook bekijkt, feitelijk,
technisch of politiek, er is ruimte. De politieke vraag in dit debat is of
wij die gaan gebruiken of niet. Ik zou zeggen dat wij dat wel moeten doen.
Laten wij eens beginnen met het herstel van de koppeling.De heer Bakker (D66):U hield net een vurig pleidooi voor een structureel begrotingsbeleid en
om op te houden met de hitserigheid van elke keer weer het feitelijke tekort.
Vervolgens zegt u dat er ruimte is doordat het feitelijke tekort wat lager
wordt. Dat is met elkaar in tegenspraak.De heer Vendrik (GroenLinks):U brengt mij op een punt dat ik net in mijn bijdrage had moeten noemen
met betrekking tot mijn eigen positie. Ik had het er nu over dat de CDA-fractie
zegt dat er geen ruimte is. Ik zit alleen maar op het speelveld van het kabinet.
Als ik de afspraken van dit kabinet volg, moet er ruimte zijn. De junibrief
en de Voorjaarsnota 2005 laten een sterke verbetering van het structurele
saldo zien, namelijk van -1,4 naar -0,9. Dat is een half procentpunt en dat
is heel fors. Het is een structurele verbetering. Ook vanuit mijn positie
kan ik dan zeggen dat er ruimte is. Ik zou dus niet weten waar ik inconsistent
ben. Vanuit mijn eigen positie kan ik zeggen dat er ruimte is en ook als meekijk
op het speelveld van het kabinet is dat het geval. Ook als ik kijk naar wat
er over is van het politieke akkoord, dat de Miljoenennota toch is, constateer
ik dat er ruimte is.Ik kan het kort houden. Ik ben het met mevrouw Verburg eens dat ook bij
de fractie van GroenLinks de minima zwaar op de maag liggen. Er moet echt
iets gebeuren. De minima vormen de groep die keer op keer inkomensnadeel heeft
ondervonden als gevolg van de kabinetsplannen. Dat nadeel is behoorlijk opgelopen,
wij spreken over procenten. Het wordt tijd om eens een klein slagje te maken.
Wij hebben het over een koppeling van 0,3%. Die kost ongeveer € 115
mln. Wij kunnen dat per 1 juli doen. Dan doen wij eindelijk een keer
iets voor de groep die het het moeilijkst heeft. Ik zeg ook tegen de heer
De Nerée dat er op dit moment 300.000 kinderen in Nederland opgroeien
in armoede. Dat zijn namelijk de kinderen van de gezinnen die dat inkomen
hebben. Daar ligt onze politieke prioriteit. De eerste euro die ik kan besteden
uit de vrije ruimte gaat daarheen. Vandaar dat ik dit voorstel doe.Ik heb bij interruptie al gezegd dat het ons mateloos irriteert dat wat
er nu rond kinderopvang gebeurt, namelijk oplopende kosten en afhakende werkgevers,
precies is wat er in het debat erover is besproken. Om die reden was de fractie
van D66 volgens mij ook tegen de Wet kinderopvang. Dat hebt u goed gezien,
mijnheer Bakker. Laten wij het dan ook vandaag oplossen, want het wordt van
kwaad tot erger.In april heeft de minister van "milieu", Brinkhorst, een stop afgekondigd
op winning van windenergie op zee. Hij nam nieuwe projectaanvragen niet meer
in behandeling. Hoe hebben wij het nu? Het moratorium dat minister Brinkhorst
ineens heeft afgeroepen op dit type projecten moet er wat ons betreft af.
Er moet ruimte voor komen. Duurzame energie is belangrijk. Wij spraken net
al over de hoge olieprijzen. De vraag is hoe wij ons land daar minder gevoelig
voor kunnen maken. Wij hebben niets te zeggen over die olieprijzen. Daarom
moeten wij zorgen voor een snelle omschakeling naar een duurzame energievoorziening.Ik steun het voorstel van de heer Crone voor de verpleeghuizen zeer. Ik
heb ook nog een heel bescheiden amendement. Het gaat om € 1 mln.
Daar is denk ik ook in de gedachtevorming bij de CDA-fractie ruimte voor.
Dat denk ik, vermoed ik, hoop ik. Ja, heb ik u vast, mijnheer De Nerée?
Wij gaan het proberen. Wij zijn voor een amendement bij de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid ter introductie van een kinderclubcard, die kinderen
uit arme gezinnen in staat stelt om te gaan sporten. Het idee wordt gesteund
vanuit de sportwereld. Het voorstel zou de begroting van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid dit jaar met 1 mln. belasten. Het idee wordt gesteund door
mevrouw Ank Bijleveld, oud-CDA-Kamerlid, en anderen, zoals oud-VVD-Kamerlid
Terpstra. En mevrouw Terpstra, zo heb ik altijd begrepen, weet pas echt wat
sporten is.De heer Crone (PvdA):Ook alle oud-PvdA-Kamerleden staan erachter.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Vorige week raakte ik zomaar verwikkeld in een heel spannend
debat met de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de WIA. Er
was van alles aan de hand. In het debat bleek dat het hybride model van de
minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid één jaar is uitgesteld
tot 2007. Er moet nog één keuze worden gemaakt, namelijk over
de periode waarover de werkgever het eigen risico voor de WGA kan dragen.
Dat houdt verband met de kapitaalopslag, die in het kader van het level playing
field geïntroduceerd moet worden. Het is nog een hele kwestie tussen
de VVD en de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. De minister zegt
dat de keuze valt in een periode van vijf tot tien jaar. Van de VVD heb ik
dat niet gehoord en in de brieven van het kabinet staat het niet. Ik had het
idee dat de minister van Financiën ook een soort betrokkenheid had bij
het hele hybride gedoe. Misschien kan hij ons vertellen hoe het zit.Wat ik niet begrijp, is dat deze minister van Financiën een blanco
cheque in dit dossier heeft gestoken. Om de VVD binnenboord te halen in het
hybride model is afgesproken dat de kapitaalopslag, die tot lastenverzwaring
leidt – dat is bij de VVD erg populair – automatisch gecompenseerd
wordt door een lastenverlichting die vanuit de begroting wordt gefinancierd.
Hoe heb ik het nou? Met deze minister is in budgettaire zin nooit over de
toekomst te spreken. Dat zien wij dan wel weer, zegt hij meestal. En nu is
er ineens een cheque afgegeven om een dossiertje te redden voor een model,
waarvoor deze minister te slim is om erachter te staan. Voor
het afrondend debat over de WIA morgen is het handig als hier helderheid over
ontstaat. Het is jammer dat wij pas donderdag verdergaan met de behandeling
van de Voorjaarsnota, maar goed, de agenda laat niet anders toe. Deze vragen
dienen door de minister van Financiën beantwoord te worden, want bij
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid kom ik op de een of ander
manier niet verder.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Dit kabinet is op een aantal punten zeer consistent. Ik noem
bijvoorbeeld het lage vertrouwen in het kabinet. De lijn is stabiel laag.
De laatste NOVA-peiling gaf aan dat 72% van de Nederlanders weinig of geen
vertrouwen in het kabinet heeft. De Nederlanders hebben ook geen vertrouwen
in de toekomst. In de afgelopen maanden is zowel het producenten- als het
consumentenvertrouwen schrikbarend gedaald. Dit komt volgens mijn fractie
voor een groot deel door de angst en de onrust onder de burgers voor alle
veranderingen die er al zijn en die nog op hen afkomen. Ik noem de veranderingen
in de WAO en de zorg, ik noem de Wet Walvis, de Awir, de levensloopregeling
en de koopkrachtontwikkeling in het algemeen. Hoe gaat het uitpakken? Mensen
maken zich daar zorgen over, en terecht.De Raad van Economisch Adviseurs geeft aan dat dit kabinet de hervormingen
slecht getimed heeft. De grote hervormingen die ingaan per 2006 zorgen ervoor
dat burgers gaan sparen om de onzekerheid op te vangen. Dat is dus een gevolg
van het kabinetsbeleid zelf. De raad zegt ook dat een procyclisch begrotingsbeleid
tot problemen leidt. Tijdens de economische neergang wordt bezuinigd en dat
is niet verstandig. Wat is het commentaar van de minister op deze stellingen?
Vindt hij ook dat het kabinet een belangrijke bijdrage levert aan het schaden
van het consumentenvertrouwen?Natuurlijk, Nederland is een open economie. Dat zei ik net al tijdens
een interruptie. De internationale economie oefent daar een sterke invloed
op uit. Toch kun je niet zeggen dat het feit dat de economie in ons land tegenvalt,
alleen toe te schrijven is aan het buitenland. Het komt ook door het kabinetsbeleid.
Een voorbeeld geeft het kabinet er zelf van. Particuliere consumptie neemt
af als gevolg van het neerwaartse effect van de Wet kinderopvang. Er zijn
veel meer van dit soort voorbeelden en effecten die invloed hebben op de portemonnee
van de burger.Nu kom ik op de koopkracht. Mensen hebben gewoonweg minder te besteden
door de koopkrachtdaling. De contractloonstijging in de marktsector ligt sinds
halverwege 2004 op het laagste niveau sinds 15 jaar. Die ligt momenteel substantieel
onder de inflatie. Daarnaast wordt alles duurder. Denk maar aan de energierekening,
de genoemde kinderopvang, eigen betalingen voor zorg, schoolkosten en schoolgeld.
Daardoor is de nullijn van het kabinet voor de meeste mensen in Nederland
een "minlijn" geworden. Gek hè, dat mensen dan minder kunnen uitgeven?
Dat ook de koopkracht van mensen wordt aangetast die echt niets meer kunnen
missen, is natuurlijk het meest storend. Dat gebeurt al jaren achtereen. Al
drie keer op rij moeten ook de mensen met de laagste inkomens bij dit kabinet
inleveren. En het is niet eens uit te sluiten dat dit nog eens gebeurt! Bij
interruptie wil zelfs de CDA-fractie niet zeggen dat zij kan garanderen dat
dit niet nog eens gebeurt. Dat kan toch niet mogelijk zijn? Zelfs het Centraal
Planbureau verwacht dat deze mensen er nogmaals op achteruitgaan, al trekt
de economie aan. Dat kan toch niet waar zijn? Kunt u niet duidelijk maken
dat dit niet meer kan en dat de grens bereikt is voor deze mensen? Garandeert
u dat de mensen die niets meer kunnen missen, dus de mensen met de laagste
inkomens, er volgend jaar niet meer op achteruitgaan? De armoede neemt toe
en verdiept zich. Het gaat dus echt niet meer voor deze groep. U kent allen
de verhalen over de voedselbanken waar steeds meer mensen een beroep op moeten
doen. Je kunt je dat ook wel voorstellen van mensen met bijvoorbeeld alleen
een AOW-uitkering van € 834 per maand. Als je bepaalde woonlasten
hebt, is dat niet meer te doen. Ik vind het ook schrikbarend dat naast alleenstaande
gezinnen die het moeten doen van een bijstandsuitkering, wat al veel voorkwam,
steeds meer AOW'ers een beroep moeten doen op de voedselbank. Hoe diep is
dit land gezonken, denk ik dan? Steeds meer mensen die voor een laag loon
moeten werken, doen ook een beroep op de voedselbank. Ik doe daarom een dringend
appèl op dit kabinet om de mensen met de allerlaagste inkomens of een
uitkering niet nog verder door de bodem te laten zakken dan zij al gezakt
zijn. Sterker nog: mijn fractie wenst dat hier wat aan wordt gedaan, dat dit
wordt hersteld. Waarom niet bijplussen, zoals net al gezegd? Waarom niet koppelen,
zo snel mogelijk? Dat zou een klein beetje helpen. Waarom niet gewoon het
wettelijk minimumloon en de uitkeringen bijplussen? Deze mensen hebben het
kei- en keihard nodig. De ruimte is er.Denk bijvoorbeeld ook eens aan de kinderen die moeten opgroeien in armoede.
Dit kabinet heeft de mond vol van eigen verantwoordelijkheid, ook met betrekking
tot het inkomensbeleid. Hoezo moet die man of vrouw met alleen AOW en dus € 830
in de maand zijn of haar eigen verantwoordelijkheid nemen? Die heeft zijn
leven lang al de verantwoordelijkheid genomen voor de opbouw van dit land,
van de welvaart waar wij nu van genieten. Hoezo eigen verantwoordelijkheid?
En hoezo eigen verantwoordelijkheid van die kinderen die opgroeien in armoede?
Kunnen zij daar iets aan doen? Nee, maar door opgroeien in armoede lopen zij
wel een achterstand in hun ontwikkeling op die zij hun hele leven niet meer
kunnen inlopen.Om deze reden hebben wij al verschillende keren bepleit dat de kinderbijslag
inkomensafhankelijk wordt. Dat doen wij vandaag ook. U zegt: wij hebben geen
geld om de armoede op te lossen of om daar iets aan te doen. Dat begrijp ik
niet. Verdeel dan op zijn minst het geld dat u voor de kinderbijslag hebt,
beter. Dan kunnen de gezinnen die de kinderbijslag echt het hardst nodig hebben,
er meer van profiteren. Er zijn mensen in Nederland die een dusdanig hoog
inkomen hebben dat zij niet eens merken dat de kinderbijslag binnenkomt. Daarnaast
zijn er gezinnen die met smart wachten op de kinderbijslag om een nieuwe jas
te kopen of om weer eens warm eten op tafel te kunnen zetten.
Ik hoor graag een reactie op dit voorstel.Nu ga ik het hebben over het voorstel om het lesgeld af te schaffen, dat
inderdaad ook op mensen hun budget drukt. Ik vind het prima om het lesgeld
af te schaffen. Dan stop je immers inderdaad met het rondpompen van geld.
Er is echter een maar. Dat is de vraag, hoe je het gaat betalen. Ik vind niet
dat het ten koste mag gaan van de mensen met de laagste inkomens, die nu een
deel van het geld via de regeling terugkrijgen. Afschaffen is prima, maar
dan niet op een zodanige manier dat mensen met de laagste inkomens er de dupe
van worden. Zoals ik al zei, worden met de WTOS-bijdrage immers ook andere
schoolkosten gedekt.Laten wij eerlijk zijn: het is natuurlijk ook maar een klein deel voor
een kleine groep. De andere schoolkosten, zoals de ouderbijdrage en de boekenkosten,
drukken heel zwaar op veel meer gezinnen.Als je echt iets wilt doen, voer dan gratis onderwijs in. Zorg dat de
boeken via de school worden geleverd. Dan worden ouders er niet door op hoge
kosten gejaagd. Doe iets aan de ouderbijdrage door hem af te schaffen, of
op zijn minst door hem aan een maximum te binden. Dan doe je echt iets voor
deze gezinnen.Er is nog een andere nood in deze samenleving, waarvan ik vind dat wij
niet kunnen wachten om hem te lenigen. Ik doel op de verpleeghuiszorg. Wanneer
kan de verpleeghuiszorg eindelijk op iets extra's rekenen van dit kabinet?
Er zijn maar weinig terreinen waarop de nood zo hoog is en waar men zo lang
moet wachten op een beslissing om deze noden eindelijk te leningen als de
verpleeghuiszorg.Er moeten gewoon extra mensen komen om de werkdruk in de verpleeghuiszorg
te verlagen. Daarvoor is nu eenmaal extra geld nodig. Wat kunnen wij op dit
terrein op zo kort mogelijke termijn van het kabinet verwachten?Ik kom nu te spreken over de lage Nederlandse productiviteit. Ik zou daarover
wel eens een analyse van het kabinet willen ontvangen. In mijn ogen hebben
bijvoorbeeld de bezuinigingen aan het onderwijs en de loonmatiging hieraan
bijgedragen. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister van Financiën. Daarmee kom ik op het onderwijs. Het kabinet stelt dat als gevolg van
het Paasakkoord gemiddeld € 248 mln. extra op de begroting komt
voor onderwijs. Dat is natuurlijk maar een deel. Dit deel dekt niet eens de
stijgende kosten in het onderwijs die het gevolg zijn van het feit dat er
meer leerlingen en studenten komen. Op de langere termijn is dit bedrag hiervoor
niet eens toereikend. Hoezo dus extra geld? Het geld dat in de Voorjaarsnota
komt, is gewoon geld dat vrijkomt in de begroting zelf. Ook dat is dus geen
extra geld.Als je echt de innovatie wilt stimuleren en als je echt wil investeren
in de toekomst, zul je toch echt ook iets moeten doen aan het onderwijs. Het
kabinet laat dit steevast na.De heer Van As (LPF):Voorzitter. Als je als zevende spreker hier staat, moet je natuurlijk
oppassen dat je niet steeds hetzelfde gaat staan vertellen als je voorgangers
al hebben gedaan. Ik zal proberen de hoofdlijnen een beetje vast te houden.Het centrale thema van dit kabinet en van deze Voorjaarsnota zou moeten
zijn "vertrouwen", in de zin van het herstel van vertrouwen. Herstel van vertrouwen
in de overheid zowel als herstel van vertrouwen in de economie: het consumentenvertrouwen.De economie in ons land wil zich maar niet verbeteren. Daaraan liggen
voor een deel natuurlijk externe factoren mede ten grondslag. Voor een ander
deel is het ook van belang wat de overheid uitstraalt. Dat bepaalt voor een
groot deel hoe het staat met het vertrouwen van de burger in de overheid.De laatste tijd kun je constateren dat het vertrouwen van de burger in
de overheid en in het kabinet niet al te hoog is. Wij hebben dat bijvoorbeeld
ook kunnen zien bij het referendum over de Europese Grondwet. Ik ben van mening
dat gewerkt moet worden aan herstel van dit vertrouwen.De burger vraagt zich af, of de AOW nog wel betaalbaar blijft en of de
ziektekosten wel betaalbaar blijven. Hij wil weten of wij niet nog meer banen
kwijtraken, vooral aan mensen uit de nieuwe EU-lidstaten. Er komen heel veel
mensen deze kant op. Wij zien dat zij allerlei arbeidsplaatsen in beslag gaan
nemen.De burger wil weten of er nog geld in zijn portemonnee overblijft na betaling
van alle gemeentelijke lasten en de hoge energielasten. Hij wil weten of de
hypotheekrenteaftrek niet verder zal worden aangetast. Het vertrouwen van
de consument is ernstig geschaad door luchtballonnetjes van het kabinet en
door het gemorrel aan de hypotheekrenteaftrek, met name door de linkse partijen
in deze Kamer.In het kader van de nieuwe wet over de luchtkwaliteit constateren wij
nu al dat zelfs de woningbouw ernstig in de problemen dreigt te komen. Als
de nieuwbouw van woningen in de problemen komt, dan heeft dat enorm negatief
effect op de bouwnijverheid op zich, maar ook voor alle toeleveringsbedrijven.
Dat heeft ook weer te maken met inkomsten uit de onroerendzaakbelasting, gronduitgifte,
grondprijzen enzovoort. Wij vinden dus dat het kabinet eens aan de knoppen
moet draaien en structureel wat lijnen moet uitzetten. Ik begrijp ook wel
dat waar niet is, de keizer zijn recht verliest. Op zijn minst kan het kabinet
echter een lijn inzetten. Ik noem een aantal voorbeelden. De aardgasbaten
zijn door de koppeling aan de olieprijzen behoorlijk toegenomen. Wij hebben
daarbij allen baat. Het is in onze samenleving volledig merkbaar dat de mensen
die laag aan de inkomenskant of de uitkeringskant zitten, de grootste klappen
krijgen. Daaraan kan men tegemoetkomen door bijvoorbeeld met een deel van
de aardgasbaten iets te doen. Aan de hand van de beantwoording door minister
Zalm zal mijn fractie de balans opmaken. Een aantal zaken spreekt ons aan.
Men kan overwegen via de energieprijzen iets tegemoet te komen aan de energielasten.
Men kan overwegen iets aan het schoolgeld te doen.Men kan zelfs aan een aantal andere zaken denken. Wat is er gebeurd met
het kwartje van Kok? In 2002 hebben wij daarover gesproken. Het is op de lange
baan geschoven. De Kamer heeft het helaas afgestemd, maar ook dat kwartje
van Kok is nooit gecompenseerd. Het zou het kabinet sieren als de minister
daarover een duidelijke uitspraak zou doen. Is hij ooit van plan dat terug
te geven of vindt hij dat dit op een andere manier dient te
worden gecompenseerd, bijvoorbeeld door het al of niet verlagen van de motorrijtuigenbelasting?
Dat zou een reëel voorstel zijn.Is het kabinet met ons van mening dat herstel van vertrouwen van de consument
prioriteit verdient? De koopkracht van vooral de middeninkomens moet toenemen.
Hoe is het kabinet van plan daaraan iets te doen? De Raad van Economisch Adviseurs
heeft een mooi advies geschreven. De raad stelt dat de overheid meer procyclisch
moet gaan werken. Wij kunnen ons daarin vinden. Wat is de mening van de minister?
Is hij van plan maatregelen in die richting te nemen, ook bij de behandeling
van de nieuwe begroting op Prinsjesdag? Zal hij dit meenemen of handelt hij
meer vanuit een verkiezingscampagnestrategie: eerst het zuur en dan het zoet,
in de hoop dat de kiezers in het stemhokje de eerste twee jaar wel zullen
vergeten? Dat lijkt mij niet in het belang van de burger en ik meen dat de
burger haarfijn aanvoelt wat er aan de hand is. Wij willen dat het kabinet
een structurele lijn inzet.De pensioenen moeten in moeilijke economische tijden zeer snel worden
aangevuld. Waarom wordt dit niet geleidelijker gedaan en wordt het zwaartepunt
van het aanvullen niet gelegd in economisch betere tijden? Dit zou de economie
uit het dal kunnen helpen. Wat is de mening van de minister?Zo zijn er ook enorme UWV-fondsen van maar liefst 10,5 mld. Het geld is
van de burgers die het hebben betaald. Bouw deze fondsen in economisch moeilijke
tijden af door middel van lagere premies. In goede tijden kan men die weer
iets laten toenemen. Dat betekent ook een enorme lastenverlichting voor werknemers
en werkgevers. Dit is zeer welkom in economisch moeilijke tijden. Het helpt
de koopkracht van burgers te vergroten en de economie weer aan te zwengelen.
Of gebeurt het niet omdat er dan weer een EMU-probleem ontstaat? Ik vraag
hierop de reactie van minister Zalm.Waarom wordt eigenlijk gesproken over het verhogen van de AOW-leeftijd
naar 67 jaar als de 55-plussers nog nauwelijks aan het werk zijn of aan het
werk kunnen komen? Stop nu eens de discussie over het gemorrel aan de AOW-leeftijd
en zorg eerst dat mensen langer blijven werken. Het helpt ook niet als de
overheid in de persoon van minister Remkes zelf het slechte voorbeeld geeft
door de oudere ambtenaren als eersten uit te faseren met een goudgerande regeling.De overheid moet betrouwbaar zijn en heeft zorgplicht voor de burgers
en de koopkracht. Het symbool van onbetrouwbaarheid van de overheid is het
tijdelijke kwartje van Kok, waarover ik al eerder iets heb gezegd. Ik wil
van de minister weten of het kabinet van plan is nog met maatregelen te komen
of alles zal doorschuiven naar Prinsjesdag.De VVD-fractie heeft iets gezegd over de deblokkering van het spaarloon.
Dat zou een behoorlijke impuls kunnen geven. Wij kunnen ons in een dergelijk
voorstel vinden. Wat is de mening van de minister? Ik heb al eerder gesproken
over de gasbaten. Hoe denkt de minister over compensatie via verlaging van
de energielasten? Wij wachten de beantwoording af. Afhankelijk daarvan zullen
wij eventueel met een tweetal moties komen.De heer Bakker (D66):Voorzitter. De boel staat een beetje stil in Nederland en dit keer komen
de vakbonden er niet eens aan te pas. Heel het raderwerk staat stil als uw
machtige arm het wil, en inderdaad stonden de treinen stil, maar dat is thans
niet de kern van het probleem. De problemen hebben veel te maken met internationale
factoren, met name de hoge olieprijs, maar er zijn ook nationale factoren.
Die factoren komen tot uitdrukking in het consumentenvertrouwen dat van maand
op maand daalt. Het rare is dat het consumentenvertrouwen, net als de economie
in het algemeen, veel meer psychologie is dan een exacte wetenschap. Hoewel
het voor de economie niet veel doet, leidde zelfs de uitslag van het referendum
nog weer tot een negatieve impuls voor het consumentenvertrouwen. Minister
Brinkhorst zei dat het licht zou uitgaan, maar ik kan mij niet voorstellen
dat dat zich één op één heeft vertaald in het
consumentenvertrouwen. Het geeft wel aan dat het een moeilijk grijpbaar geheel
is.Er zijn in de wereld veel onzekere factoren, politiek en militair, maar
er zijn ook onzekerheden in Nederland rond de hervormingen. Alles draagt bij
aan de daling van het consumentenvertrouwen, ook de pas op de plaats die de
inkomens dezer jaren maken. Er zijn op zichzelf goede gronden voor de loonmatiging,
bijvoorbeeld de versterking van de concurrentiepositie, maar het inkomenseffect
is helder. Als internationaal de economie wat zou aantrekken, zou de loop
erin blijven, maar ook dat gebeurt niet. Ook nationaal ligt de zaak redelijk
stil.Er wordt wel gezegd dat wij die hervormingen niet moeten stapelen. Daar
ben ik het niet mee eens. De analyse van de REA begrijp ik: je moet de hervormingen
doen op een moment dat het conjunctureel kan. De praktijk leert dat het dan
niet gebeurt. De heer Vendrik pleit voor een structureel begrotingsbeleid
als het slecht gaat, maar als het goed gaat pleit hij voor extra uitgaven.De heer Vendrik (GroenLinks):Dit is echt grote kul. Ik ben Kamerlid voor GroenLinks sinds 1998, dus
ik heb economisch gesproken goede jaren meegemaakt. In die jaren heb ik keer
op keer gepleit voor een begrotingsbeleid gebaseerd op het structurele saldo.De heer Bakker (D66):Ik heb u keer op keer pleidooien voor extra uitgaven horen doen, ook in
die jaren.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb keer op keer pleidooien gehouden om lastenverlichtingsoperaties
in goede jaren tegen te houden. Daar heb ik D66 heel erg in gemist, want D66
ging wél akkoord met de lastenverlichting in 2001: ƒ 8 mld.
terwijl de hoogconjunctuur bijna op zijn top was. Wij waren op dat punt echt
consistenter dan de heer Bakker nu suggereert.De heer Bakker (D66):Het gaat mij om het volgende. Wij zijn allemaal voor een structureel begrotingsbeleid.
Het is volgens mij ook de kern van het begrotingsbeleid van het kabinet. Tegelijkertijd
is er vooral een ondergrens aan gesteld. Op het moment dat het tekort dreigt
op te lopen tot boven een bepaalde norm, is het verstandig daaraan iets te
doen. Dat is dan inderdaad een correctie op een structureel begrotingsbeleid,
maar dat is noodzakelijk. Het politiek bedrijf luistert nu eenmaal niet naar
wat het papier van het structurele begrotingsbeleid vraagt, namelijk het verder
laten oplopen van het tekort. Ik spreek nu niet over Europese
regels.In goede tijden moet je het overschot flink laten oplopen. Dat gebeurt
in de praktijk echter niet. Door de jaren heen zit een vertekening. Wij cirkelen
niet keurig rondom de structurele nul, maar doen daaraan steeds iets af. Het
saldo heet staatsschuld.Voor hervormingen bestaat in goede tijden geen draagvlak. Ik denk daarbij
aan het ziektekostenstelsel, dat vier jaar geleden met veel minder pijn had
moeten worden ingevoerd. Daarvoor bestond toen echter geen politiek draagvlak.
Wij constateren dat dit nu wel het geval is.Conjunctuur en structuur zijn in deze tijdspanne begrippen van een paar
jaar. Er zijn grote binnenlandse uitdagingen zoals de vergrijzing en buitenlandse
uitdagingen vanuit bijvoorbeeld China en India. Weten wij de zaak op orde
te krijgen? Daar moeten wij ons op richten. Zelfs als je probeert de conjunctuur
te sturen, zit je niet goed. Je kunt dat immers niet vooraf voorspellen? Je
kunt het hooguit achteraf vaststellen.Hervormingen en ingrepen zijn nodig en deze moeten niet worden uitgesteld.
Daarmee wordt de structuur geschapen om in de toekomst het groeivermogen van
de Nederlandse economie te versterken. Wij zien momenteel echter veel zaken
in Nederland stagneren, behalve het financieringstekort. Dat gaat de goede
kant op. Als je de zaken structureel aanpakt, mag je je conjunctureel enige
ontspanning veroorloven. Er wordt gezegd dat mensen bovenop hun knip zitten.
Dat is voor een deel waar. Zij sparen als zij wat te sparen hebben. Er zijn
natuurlijk ook mensen die niets meer te sparen hebben. Hun knip is leeg. Dat
zijn niet alleen de minima, maar ook de mensen met een middeninkomen, die
door het kabinet veel minder worden ontzien. Zij gaan overigens wel dag in
dag uit naar hun werk. Er wordt loonmatiging van hen gevraagd en zij moeten
ook de economie er bovenop helpen. Ondertussen stijgen de lasten, terwijl
zij nergens voor in aanmerking komen. Zij betalen wel overal aan mee. Die
boodschap zit de mensen tot hier. De secretaris-generaal van het ministerie
van Economische Zaken gaf eerder dit jaar het signaal dat het tijd wordt boter
bij de vis te leveren. Wij moeten laten zien dat hervormingen ook ergens goed
voor zijn en ergens toe leiden. Dat signaal moeten wij zeer serieus nemen.Mijn fractie heeft dan ook nagedacht over een signaal van vertrouwen.
Wij hebben voor een belangrijk deel invloed op het vergroten van het vertrouwen
van de burgers in de economie. In de eerste plaats spreken wij dan over het
lesgeld.De heer Crone (PvdA):De heer Bakker zegt dat het structurele financieringstekort de goede kant
opgaat en dat de hervormingen nodig zijn. Daarmee is hij impliciet onduidelijk
over het feitelijk financieringstekort. Voelt hij met mijn redenering mee
dat een verdere verlaging van het tekort niet zo urgent is? Je zou dan kunnen
zeggen dat de gasbaten niet alleen maar aangewend hoeven te worden voor verlaging
van het financieringstekort.De heer Bakker (D66):De gasbaten worden aangewend voor het FES en voor het financieringstekort.
Ik voel met de heer Crone mee. Ik markeer echter ook dat wij hierover al jarenlang
debatteren. De heer Crone wilde altijd het hoge financieringstekort. Ik was
daar nogal allergisch voor, omdat wij het uiteindelijk niet moeten hebben
van een al maar hoger opbouwen van het financieringstekort. Dat levert een
probleem op. Als wij op dit moment kijken naar het financieringstekort en
de staatsschuld die daarvan het resultaat is, moeten wij constateren dat er
niet alleen een teller aan zit, maar ook een noemer, die stagneert. Dat heeft
voor een deel te maken met het vertrouwen, een binnenlandse factor. Wij kunnen
een debat voeren over de exacte timing, maar ik vind het in deze tijd verantwoord
om, voordat wij naar de laatste tiende procenten van het financieringstekort
te kijken, ook te kijken naar een signaal van vertrouwen in de economische
ontwikkeling van Nederland. Dat is op dit moment het allerbelangrijkste.De heer Crone (PvdA):U zegt dat ik altijd maar kom met hogere financieringstekorten, maar u
weet dat dat niet zo is. Ik wil dat volhouden. Daarom was ik verrast dat u
hier twee weken geleden mee kwam, gevolgd door Boris Dittrich, vrijdagavond
in Nova Politiek, die zei dat de economie moet worden gesteund, en daarbij
actief steun zocht bij Wouter Bos. Ik breng u namens Wouter Bos over dat hij
die steun graag geeft, niet om het financieringstekort te verhogen, maar om
de economie een impuls te geven. Als wij dat uit de gasbaten doen, hoeft het
tekort juist niet omhoog. Ik ben meer uw kompaan dan dat wij samen het financieringstekort
gaan opjagen.De heer Bakker (D66):Waar het vandaan komt, daar kun je over twisten, maar een euro is een
euro. Als je de aardgasbaten aanwendt voor uitgaven of voor lastenverlichtingen,
kun je ze niet meer aanwenden voor het financieringstekort. Mensen gaan gebukt
onder de hoge olieprijzen, waarvoor zij veel geld kwijt zijn. Dat maakt de
knip nog leger, en dat is een probleem. In die zin is er een inhoudelijke
relatie met de binnenstromende gasbaten. Zoals gezegd is dat het enige wat
stroomt in dit land, en misschien moet er maar eens wat terugstromen! Ik ben
zeer voor een snellere aflossing van het financieringstekort. Maar op dit
moment maak ik mij vooral zorgen over de stroperige economie van ons, waarin
heel veel zand zorgt voor stilstand.De heer Crone (PvdA):Maar u kunt niet drie dingen tegelijk beloven. En het financieringstekort
sneller aflossen, en...De heer Bakker (D66):Ik heb al gezegd dat ik het versterken van het vertrouwen, via een lastenverlaging,
op dit moment het belangrijkste vind.De heer Crone (PvdA):Dat vind ik een belangrijk politiek feit.De heer Blok (VVD):Het versterken van het vertrouwen is vandaag eerder aan de orde geweest,
waarbij ik heb verwezen naar het uitgebreide onderzoek van DNB, waarin staat
dat dat vertrouwen niet terugkomt als de consument ziet dat de schuld hoog
is en hoog blijft. Hij gaat dan sparen. Graag uw reactie hierop.De heer Bakker (D66):Ik heb die analyse niet zo snel kunnen lezen. Maar op zichzelf is er een
relatie tussen de hoogte van de staatsschuld, en de neiging bij de consumenten
om te sparen. Tegelijkertijd moet je naar de werkelijkheid
om je heen kijken. Ik geloof er helemaal niets van dat die vertrouwensbreuk
in de Nederlandse economie op dit moment te maken zou hebben met grote zorgen
over de staatsschuld. Men maakt zich grote zorgen over de positie op de heel
korte termijn, en over de eigen portemonnee. Die ervaart men namelijk als
leeg. Die wordt van alle kanten leeggehaald door ons en door gemeenten, en
tegelijkertijd komt er niets meer in. Daar gaat het wringen, en daar hebben
wij nu mee te maken. Ik zou zeggen: laten wij dan gezamenlijk het signaal
geven dat het niet nodig is om zo somber te zijn. Het zijn moeilijke jaren,
maar die hervormingen zijn er niet voor niets, mensen mogen daar ook iets
voor terugverwachten. Daar moet je niet lang mee wachten, want het loopt nú
vast.De heer Blok (VVD):Die zorg over het besteedbaar inkomen deelt de VVD-fractie met de heer
Bakker, maar dat inkomen kan men ook verhogen door lastenverlaging niet te
baseren op het oprekken van de schuld, maar op het verminderen van de uitgaven
van de overheid.De heer Bakker (D66):Op zichzelf zou dat kunnen. Naar mijn idee hebben wij daar overigens al
flink aan getrokken, maar er is ongetwijfeld nog ruimte. Ik doel bijvoorbeeld
op het eerste REA-advies met de suggestie om na te gaan of het aantal regels
niet fors omlaag moet. De voorstellen die de heer Blok zojuist over de kinderopvang
en het lesgeld heeft gedaan, vallen vooral onder de lastenverschuivingen.
Per saldo komt het op nul uit. Er is naar mijn idee dan ook geen sprake van
een lastenverlichting.Wij hebben al vele malen over het lesgeld gesproken. Ik heb een voorkeur
voor afschaffing daarvan nog dit jaar en het liefst in één klap.
Wat dat betreft, moeten wij het hoofd niet te snel in de schoot leggen. Anders
kunnen wij het voordeel van vermindering van bureaucratie niet inboeken. Daarbij
komt dat ik van mening ben dat wij daarvoor op de begroting van 2005 nog dekking
kunnen vinden, als wij daarvoor wat moeite doen. In het amendement-Rouvoet
wordt gewezen op de kasschuiven bij de onderwijsuitgaven. Het gaat dus niet
ten koste van de onderwijsuitgaven, maar het is gewoon doorgeschoven naar
volgend jaar. Ook op andere begrotingsonderdelen zijn nog wel posten te vinden.
Ik doel bijvoorbeeld op de invoering van de WMO, waarvoor € 52 mln.
op de rol staat. Naar mijn idee wordt die wet niet op 1 januari 2006
ingevoerd. Zo kan ik er nog een paar noemen. Er kan ook worden gekeken naar
de extra frictiekosten die elk jaar voor het UWV op de aanvullende posten
worden ingeboekt.Ik vraag het kabinet daarom om op dit punt creatief te zijn, zowel in
de overweging als in de beantwoording. Naar mijn idee is dat het enige punt
dat wij nu echt zouden moeten regelen. Wij moeten nu een keuze maken. De eerste
mogelijkheid is om het lesgeld nu af te schaffen. Dan ontvangen betrokkenen
volgende week een brief waarin staat dat het ondanks de brief van vorige week
niet meer hoeft. Dan behoudt men natuurlijk wel de vergoeding van een aantal
aanvullende studiekosten. Daarop wijst mevrouw Kant steeds terecht. De tweede
mogelijkheid is dat het een jaar later wordt.Wij hebben al vele malen over de kinderopvang gesproken, maar de vraag
is of een en ander dit jaar geregeld kan worden. Op dit moment is het primair
een technische vraag.De heer De Nerée tot Babberich (CDA):Is de heer Bakker met ons van mening dat het geen begaanbare weg is als
andere programma's op de onderwijsbegroting moeten worden ingekrompen? Heb
ik het goed begrepen dat de heer Bakker de andere mogelijkheden onderzoekt?
Wij zitten naar mijn idee op dezelfde lijn, maar de vraag is alleen waar wij
het geld vandaan halen.De heer Bakker (D66):Het nieuws kan morgen zijn dat de helft eraf gaat. Dat zou goed zijn,
maar ik ben er voorstander van om met nog beter nieuws te komen. Het glas
is bij de heer De Nerée half vol, waarvoor hulde. Dat glas is helaas
echter ook nog half leeg. Mij lijkt dat wij daarover deze week nader van gedachten
zullen wisselen.De tabellen met betrekking tot de kinderopvang moeten veranderen en hetzelfde
geldt voor de werkgeversbijdrage. Daarover hebben wij al gesproken. Het plan
van de heer Blok betrekking voor het deblokkeren van het spaarloon is goed.
Daarbij merk ik echter wel op dat het spaarloon voor het doel van de kinderopvang
al mag worden gedeblokkeerd en dat uitgerekend minister Remkes die mogelijkheid
al maandenlang openhoudt voor de rijksambtenaren. Ik vraag de minister om
ons daarover aanstaande donderdag duidelijkheid te verschaffen. Ik heb daarover
trouwens al schriftelijke vragen gesteld.De heer Vendrik (GroenLinks):De heer Bakker heeft een technische vraag gesteld over de kinderopvang.
Ik stel hem vervolgens de politieke vraag wat wij op zo kort mogelijke termijn
kunnen doen om ervoor te zorgen dat werkgevers wel bijdragen aan kinderopvang.De heer Bakker (D66):Alle werkgevers zouden naar mijn mening moeten bijdragen aan de kinderopvang.
Op dit moment wordt dit gedaan door driekwart van de werkgevers, maar dit
aantal loopt terug. De andere werkgevers vertonen free-ridersgedrag of willen
er helemaal niet over nadenken. Ik ben bang dat wij tot sint-juttemis moeten
wachten tot alle werkgevers hieraan mee zullen doen. Daarom zijn wij voor
een verplichte werkgeversbijdrage. Ik merk dat werkgevers zelf, zeker die
in het mkb, langzamerhand ook die mening zijn toegedaan. Ik vind ook dat dit
zo snel mogelijk moet gebeuren, maar de weerzin bij het kabinet en sommige
Kamerleden om dit nu alweer te veranderen, is bekend. Wij waren tegen die
wet en Groenlinks ook, maar een meerderheid van de Kamer was ervoor.De heer Vendrik (GroenLinks):Misschien is er vandaag een meerderheid te bereiken. Ik nodig u uit om
aanstaande donderdag een gezamenlijk voorstel te doen. Het kabinet heeft inmiddels
ook ervaren dat de nieuwe wet niet werkt, met alle consequenties voor de arbeidsparticipatie
van dien.De heer Bakker (D66):Voorzitter. De afgelopen jaren zijn de lokale lasten sterk opgelopen.
Dat zal ook gebeuren in het jaar waarin het gebruikersdeel van de ozb wordt
afgeschaft. Ik stel voor om de lokale lasten voor de komende twee jaar te
bevriezen. Gemeentelijke belastingen gaan in goede tijden en in slechte tijden
altijd 7% à 8% per jaar omhoog. Dit jaar is het weliswaar 2% lager,
maar gemiddeld is dit de praktijk van de afgelopen twaalf jaar.Daar komt wat mij betreft de vraag aan het kabinet bij om in 2006 naar
verdergaande vormen van lastenverlichting te zoeken. Ik denk daarbij vooral
aan de premies, waarbij uiteraard telt dat de premies EMU-relevant zijn. Dit
is echter dé manier om de middengroepen te laten blijken dat de hervormingen
ergens goed voor zijn geweest.Het moratorium op de MEP zit ons niet lekker, maar ik wijs erop dat de
consument er nu twee keer voor moet betalen. De consument betaalt via de ecotaks
voor vuile energie en via de MEP voor schone energie. Ik vraag mij af of er
geen andere financieringssystematiek gezocht moet worden. Dan kan ook het
moratorium weer worden opgeheven. Uiteindelijk is het steven om zo snel mogelijk
over te gaan op duurzame energie.De heer Vendrik (GroenLinks):Is voor u denkbaar dat een oplossing wordt gezocht in de almaar groeiende
aardgasbaten in het FES?De heer Bakker (D66):Ik wacht het antwoord van de minister af, maar er is in ieder geval een
intrinsieke relatie tussen aardgas en duurzame energie.Het komt heel vaak voor dat ministeries, en soms ook de Kamer, bovenop
alles wat er al is om aanvullende rapporten vragen. De heer Blok sprak over
de adviezen en de rapporten van De Nederlandsche Bank, maar daar heb ik het
niet over. Dat soort instituten en adviesraden wordt gefinancierd. Berenschot,
McKinsey, de Boer & Croon Groep, Deloitte &Touche, enzovoort: ze worden
allemaal ingeschakeld. De ene na de andere. Dat kost heel veel geld. Het is
moeilijk om daar een vinger op te leggen, maar ik meen dat werd geraamd dat
het vorig jaar meer dan € 0,5 mld. was. De toegevoegde waarde van
al die rapporten is inderdaad heel vaak discutabel. Vaak wordt een rondje
langs de wethouders gemaakt, een rapportje geschreven en hup, je hebt weer € 50.000
binnen. Ik zou willen dat de minister mij toezegde dat telkens als zo'n rapport
naar de Kamer wordt gestuurd, de rekening erbij zit. Ik overweeg om dat in
tweede termijn in een motie vast te leggen. Op die manier wordt niet alleen
inzichtelijk gemaakt waar het geld naartoe gaat, maar gaat er ook een preventieve
werking van uit. Dan moet je met de billen bloot als je een paar miljoen,
een paar honderdduizend of een paar ton naar dat soort bureaus stuurt zonder
dat je daar een goede reden voor hebt.De heer Crone (PvdA):Uit het debatje van zojuist bleek dat het goed is om het vertrouwen in
de economische omstandigheden te versterken en daarvoor al dan niet de gasbaten
aan te wenden. Twee of drie weken geleden heeft de heer Bakker in de publiciteit
ook al voorstellen gedaan. Nu heeft hij alleen maar het schoolgeld, de kinderopvang
en het gezinsdeel – en dus niet het werkgeversdeel – genoemd.
Hij sprak toen ook over het verlagen van de sociale premies om in de sfeer
van de werknemers/werkgevers nog iets te doen. Hij noemde toen bedragen van € 1,5
tot € 2 mld. Die kunnen toevallig ook net uit die gasbaten; het
financieringstekort hoeft daar dus niet voor omhoog.Die dingen noemt hij nu niet meer. Ik ben hem nog wel dankbaar, want hij
noemt ten minste nog wat, terwijl het CDA en de VVD alles hebben laten vallen
wat zij vanmorgen nog in de krant hebben geëist.De heer Bakker (D66):Ik ben de heer Crone ook dankbaar, want mij blijkt nu dat ik er wat te
snel doorheen ben gegaan.Ik heb gesproken over het lesgeld en over de kinderopvang naar aanleiding
van de vraag van de heer Vendrik over het werkgeversdeel. Maar ik heb het
wel degelijk ook over de tabellen. In de bijdragen voor de mensen met de middeninkomens,
rondom modaal, zit een veel te hoge stijging. Daardoor treden mensen uit de
arbeidsmarkt. Dat is slecht voor de arbeidsmarkt, slecht voor de economische
groei, slecht voor de werkgever en slecht voor iedereen. Toch gebeurt het.
Dus moeten wij er wat aan doen. Mijn technische vraag is wanneer je dat kan
doen. Dat soort dingen zou naar mijn mening op jaarbasis moeten gebeuren,
al was het maar omdat daar een kinderopvangtoeslag op jaarbasis tegenoverstaat.
Ik hoor graag hoe het kabinet daartegenover staat. Deze twee punten zou ik
graag gerealiseerd willen zien.Ik meen dat mensen zich heel veel ergeren aan de lokale lasten. Zonder
dat men het gevoel heeft dat het ergens goed voor is omdat het naar een zichtbaar
doel gaat, zien zij dat die lasten steeds maar omhooggaan. Op die manier wordt
het in de knip ook steeds minder.Ik denk verder dat het kabinet voor 2006 een verdergaande lastenverlichting
in het vooruitzicht moet stellen, maar dat moet het kabinet in de komende
weken tot aan Prinsjesdag bespreken.Volgens mij heb ik in dit opzicht toch geleverd. Dat kan dus in die orde
van grootte zitten.De heer Crone (PvdA):Het opleggen van een plafond aan de lokale lasten is, met alle respect,
een sigaar uit de doos van anderen. Dat kost u niets en het financieringstekort
ook niet. Maar goed, dat debat voeren wij morgen. Bij de overige lastenverlichting
hebt u het nu over 2006, terwijl ik uit eerdere publiciteit had begrepen dat
Boris Dittrich zei dat het nu al moet kunnen, bijvoorbeeld in de sfeer van
de sociale premies. Ik begrijp dat het nu naar 2006 wordt verschoven.De heer Bakker (D66):Er wordt niets verschoven, maar wij moeten er nu een begin mee maken.
Wij moeten een signaal geven, dus moeten wij nu wat mij betreft beginnen met
het lesgeld. Wij moeten iets in het vooruitzicht stellen bij de kinderopvang
en verdere lastenverlichting. Als die kinderopvang eerder kan, moeten wij
bekijken of wij dat kunnen doen, maar daarvoor wacht ik het technische antwoord
af. Dat is allemaal niet om de man met de lange baard van 5 december
te spelen, maar dat is allemaal gericht op dat vertrouwen.De heer Vendrik (GroenLinks):Met de heer Crone ben ik heel blij dat de heer Bakker anders dan zijn
rechtse vrienden toch even voet bij stuk houdt. Dat vind ik mooi.De heer Bakker (D66):Hervormingsgezinde vrienden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik houd het op rechtse vrienden, maar ieder zijn tekst, daar gaat het
nu niet om. De heer Bakker heeft een aantal voorstellen op tafel gelegd en
daarover vragen gesteld. Wij zullen dat donderdag verder zien. Mag ik het
zo opvatten dat de heer Bakker een signaal wil geven aan de Nederlandse
samenleving over de kramp, het gebrek aan vertrouwen, de portemonnee die in
de klem komt? Houdt hij de optie open dat het EMU-saldo van 2,3% dat de minister
presenteert, terwijl het tekort volgens het CPB op 2,1% uitkomt, eventueel
moet wijken voor het signaal dat hij vandaag wil geven?De heer Bakker (D66):Of wij het eens zijn over de mate waarin dat zou kunnen gebeuren, weet
ik niet, maar voor het overige is het antwoord "ja".De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Aanstaande donderdag zal de minister antwoorden op de vragen die gesteld
zijn.De vergadering wordt van 19.15 uur tot 20.25 uur geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-5776-5804.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl