Behandeling van:  - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het beëindigen van de overeenkomst van samenwerking van de elektriciteitsproductiesector en tot het aandeelhouderschap van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet (Overgangswet elektriciteitsproductiesector) (27250)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 613-625

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-01-2001

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 14, pagina 613-625

18-12-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27250Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (25891, R1609); - Goedkeuring van het op 6 november 1997 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake nationaliteit, en voornemen tot opzegging van de op 13 september 1973 te Bern totstandgekomen Overeenkomst inzake beperking van het aantal gevallen van staatloosheid (26990, R1647)Pagina 590-597
Behandeling van de wetsvoorstellen: - aanpassing van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek aan richtlijn nr. 97/7/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 20 mei 1997 betreffende de bescherming van de consument bij op afstand gesloten overeenkomsten (PbEG L 144) (26861); - goedkeuring van het op 17 juni 1999 te Genève tot stand gekomen Verdrag betreffende het verbod en de onmiddellijke actie voor de uitbanning van de ergste vormen van kinderarbeid (Verdrag nr. 182 aangenomen door de Internationale Arbeidsconferentie in haar zevenentachtigste zitting) (27100, R1654); - en enkele andere wetten.Pagina 589-589
Lijst van besluiten (maandag 18 december 2000)Pagina 625-625
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de openstelling van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht (Wet openstelling huwelijk) (26672); - Wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (adoptie door personen van hetzelfde geslacht) (26673)Pagina 597-613
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (maandag 18 december 2000)Pagina 625-627
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het beëindigen van de overeenkomst van samenwerking van de elektriciteitsproductiesector en tot het aandeelhouderschap van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet (Overgangswet elektriciteitsproductiesector) (27250)Pagina 613-625
Presentie en opening (maandag 18 december 2000)Pagina 589-589
Behandeling van: - enkele voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften (EK 2000-2001, nrs. XI t/m XIII)Pagina 589-589

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 69 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regels
met betrekking tot het beëindigen van de overeenkomst van samenwerking
van de elektriciteitsproductiesector en tot het aandeelhouderschap van de
netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet (Overgangswet elektriciteitsproductiesector)
(27250).De voorzitter:Alvorens de beraadslaging over dit wetsvoorstel te openen, geef ik het
woord aan de heer Hofstede, die het woord heeft gevraagd over de orde.De heer Hofstede (CDA):Voorzitter! Ik wil inderdaad graag beginnen met een ordevoorstel.In het voorlopig verslag hebben de leden van de CDA-fractie vragen gesteld
over het mogelijk bestaan van een overeenkomst van de minister met EnergieNed
en de elektriciteitsbedrijven, zulks in verband met artikel 9 van het wetsvoorstel.
Ik citeer uit dat voorlopig verslag op blz. 2 het volgende. "Artikel 9 zou
verband houden met een tussen de minister, EnergieNed en de elektriciteitsbedrijven
gesloten overeenkomst, waarin bepaald zou zijn dat de distributiebedrijven
de kosten van de Protocolbijdrage zouden mogen afwentelen op
de afnemers. De leden van de CDA-fractie wilden in dit verband graag duidelijk
antwoord op de volgende vragen. Bestaat een dergelijke overeenkomst? Zo ja,
wat is daarin exact geregeld? Wanneer is deze overeenkomst gesloten? Is de
Staten-Generaal van deze overeenkomst in kennis gesteld? Zo ja, hoe en wanneer?"In de memorie van antwoord worden op blz. 6 allereerst de vragen van de
CDA-fractie door de minister herhaald. Vervolgens volgt een korte uiteenzetting
van de noodzaak van artikel 9 van het wetsvoorstel. De betreffende alinea
eindigt met de zin: "Daarnaast is er geen overeenkomst gesloten tussen mij,
EnergieNed en de elektriciteitsbedrijven over het afwentelen van de protocolbijdrage."Bij de vaststelling van het eindverslag op 12 december jongstleden had
ik geen aanleiding om te twijfelen. Enkele dagen later echter kwam op mijn
bureau een stuk met als titel "Verklaring ministerie van Economische Zaken,
SEP, TenneT en EnergieNed". Dit stuk begint met de zin: "Met betrekking tot
de invoering van een afstandsonafhankelijk tarief voor het transport van elektriciteit
over alle elektriciteitsnetten in Nederland zijn bovengenoemde partijen het
volgende overeengekomen." Ik citeer vervolgens de derde alinea uit dat stuk:
"Tegelijkertijd zullen TenneT en daarmee ook de distributiebedrijven 400 mln.
aan niet-marktconforme productiekosten uit het Protocol voor 1999 en 2000
doorberekenen via het transporttarief aan eindgebruikers. De afgelopen twee
jaren gebeurde dat via het geïntegreerde tarief en voor de grootgebruikers
via het gesplitste tarief voor levering. Hierdoor blijven alle eindgebruikers
aan de bijdrage meebetalen, ook wanneer zij volgend jaar rechtstreeks vanuit
het buitenland importeren."De overeenkomst, mijnheer de voorzitter, bestaat dus wel en de mededeling
van de minister in de memorie van antwoord is onjuist geweest. Daarmee is,
naar het mij voorkomt, in elk geval de schijn van misleiding gewekt. Er is
zeer expliciet gevraagd naar het bestaan van een overeenkomst en er is zeer
expliciet geantwoord dat zo'n overeenkomst niet bestaat. Daarom vragen we
schorsing van de beraadslaging, totdat deze zaak tot de bodem is uitgezocht
en uiteraard de gehele overeenkomst voor de Kamer beschikbaar is gesteld en
de Kamer daarvan kennis heeft kunnen nemen.Aannemende dat de minister ons schriftelijk zal informeren, inclusief
de toezending van de overeenkomst, en dat vóór morgenochtend
negen uur, heb ik er geen bezwaar tegen dat de beraadslaging morgen wordt
voortgezet, c.q. geopend, mits het om een behapbare hoeveelheid papier gaat.
Behalve door de leden van mijn fractie wordt dit verzoek om schorsing, dit
ordevoorstel, ook ingediend door de heren Van den Berg, Pitstra, Bierman en
Ruers.De voorzitter:Er is derhalve een voorstel van het vereiste aantal leden dat om een schorsing
kan vragen. Ik begrijp het verzoek aldus, dat gevraagd wordt om schorsing
tot morgenochtend 10.00 uur. Alvorens daarover door de Kamer te laten beslissen,
vraag ik aan de minister of zij daarop een reactie heeft.Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Ik heb ook op papier een reactie, waarmee een en ander keurig
wordt uitgelegd, maar ik wil het graag ook mondeling doen omdat ik denk dat
dit misverstand vrij eenvoudig is weg te nemen.De vraag in het verslag was of artikel 9 verband houdt met een tussen
de minister van EZ, EnergieNed en de elektriciteitsbedrijven gesloten overeenkomst,
waarin bepaald zou zijn dat de distributiebedrijven de kosten van de protocolbijdrage
zouden mogen afwentelen op de afnemers. In de memorie van antwoord is gezegd,
dat artikel 9 erin voorziet dat het protocol kan worden uitgediend. Daarbij
is ook aangegeven, dat er daarnaast geen overeenkomst is gesloten tussen de
minister van EZ en de elektriciteitsbedrijven. Naar mijn mening is op dat
punt mogelijk een misverstand ontstaan.Ik begrijp thans, dat de vraag betrekking heeft op het protocol zelve.
Uit de formulering ervan hadden wij evenwel begrepen, dat de vraag was gerezen
of naast het protocol en de wettelijke verankering daarvan nog een overeenkomst
was gesloten. Dat laatste was niet het geval. Het stuk waarover de heer Hofstede
spreekt, is een overeenkomst vooruitlopend op de inwerkingtreding van de wet,
want de wet legt nu de basis daaronder. Wij wijzen wat het protocol betreft
op het volgende. Het protocol is niet gesloten tussen mij, de energiebedrijven
en EnergieNed, maar is alleen gesloten tussen de energieproducenten en distributiebedrijven.
De staat is dus niet betrokken geweest bij de totstandkoming van het protocol,
maar de wetgever heeft in artikel 97 van de Elektriciteitswet 1998 wel geregeld,
dat het protocol kan worden uitgediend. Het protocol geeft aan, dat distributiebedrijven
vier jaar lang jaarlijks 400 mln. moeten betalen ter tegemoetkoming in de
niet-marktconforme kosten. Het protocol laat zich niet uit over de vraag hoe
de distributiebedrijven die 400 mln. moeten opbrengen en zegt dus ook niets
over het afwentelen van de kosten op afnemers. Echter, in de afgelopen jaren
konden de distributiebedrijven dat wel doen, doordat de 400 mln. deel uitmaakte
van de leveringstarieven die zij hanteren. Artikel 9 van het wetsvoorstel
continueert dat voor het jaar 2000 en stelt zeker, dat de distributiebedrijven
ook in 2000 – dus dit jaar nog – hun bijdrage kunnen voldoen en
dat zij dit kunnen doen door de kosten bij de afnemers in rekening te brengen.Voorzitter! Wij waren er overigens van uitgegaan, dat dit bij de Eerste
Kamer bekend was aangezien het in de memorie van toelichting is aangegeven
en ook uitvoerig in het debat in de Tweede Kamer aan de orde is geweest. In
dat licht hebben wij de opmerkingen die in de Tweede Kamer zijn gemaakt over
het protocol en artikel 9 niet nog eens herhaald. Ik vermoed dus echt, dat
hier een misverstand is ontstaan en ik hoop, dat ik het hiermee duidelijk
heb uitgelegd.De heer Hofstede (CDA):Mijnheer de voorzitter! De minister beroept zich op een misverstand inzake
artikel 9 en zij herhaalt het woord "misverstand" enkele keren. De vragen
waren zeer direct en zeer concreet en ook nauwelijks voor misverstanden vatbaar.
Het was de minister overigens bekend, dat in de commissie voor Economische
Zaken was afgesproken, dat bij eventuele misverstanden over vragen door het
ministerie van Economische Zaken rechtstreeks contact met de woordvoerders
zou worden gezocht, gezien de beperkte tijd. Dat is in elk geval niet gebeurd.
Het bericht waar ik op doelde en waarover de minister niet spreekt, spreekt
heel nadrukkelijk enkele keren over een overeenkomst. Ook dat zal wel op een
misverstand berusten, maar het is volstrekt onhelder waarom
er zo'n bericht op de site staat waarin heel nadrukkelijk wordt aangegeven,
dat hier sprake is van een overeenkomst. De wijze waarop artikel 9 is dichtgesleuteld,
geeft mij alle aanleiding om de vraag opnieuw te stellen.De heer Terlouw (D66):Voorzitter! Zoals iedereen hier dat doet, probeer ook ik te begrijpen
wat er nu aan de hand is. De minister heeft gezegd: er is geen overeenkomst
met de overheid. Tussen de partners is een overeenkomst gesloten om het protocol
op een bepaalde manier te versleutelen. Nu spreekt de heer Hofstede over een
overeenkomst waarop hij blijkbaar de hand heeft gelegd. Bestaat die? Weet
de minister daarvan en, zo ja, welke overeenkomst is dat dan?Minister Jorritsma-Lebbink:Voorzitter! Het gaat hierbij om een afspraak die gemaakt is vooruitlopend
op de invoering van de E-wet. De E-wet zou een wettelijke basis leggen voor
dit jaar en de 400 mln. zou zodoende gewoon doorberekend kunnen worden. Daar
is niets geheimzinnigs aan. Dit staat op onze website. Ik zou niet weten hoe
het anders had gemoeten.De heer Terlouw (D66):Met andere woorden, op de vraag van de heer Hofstede hebt u gezegd: er
is geen overeenkomst; het ging om een andere periode. Deze overeenkomst bestaat
echter wel. Is die bekend, is die in te zien en wordt die in de memorie van
toelichting genoemd?Minister Jorritsma-Lebbink:Er is bij de behandeling van de wet in de Tweede Kamer, maar ook in de
memorie van toelichting, uitgebreid over gesproken. Iedereen die de wet behandeld
heeft en haar enigszins heeft gelezen, behoort te weten dat die 400 mln. tot
en met dit jaar gewoon doorberekend kan worden. Daarna is het schluss. Ik
snap dus niet waar het misverstand zit. Gelet op de vraagstelling vermoedden
wij, dat de CDA-fractie in de veronderstelling verkeerde dat er nog een andersoortige
overeenkomst is, bijvoorbeeld een voor de periode hierna, hoewel ik niet kan
overzien voor welke periode die zou moeten gelden. Die overeenkomst is er
echter niet. Nu de heer Hofstede met deze vraag komt, realiseer ik mij pas,
dat hij het heeft over de periode tot nu toe. Daarvoor hebben wij nu juist
deze wet ingediend: om een wettelijke basis te hebben voor iets waarvoor we
eigenlijk al eerder een regeling hadden moeten treffen. Maar aan het eind
van dit jaar komt die te vervallen.De heer Hofstede (CDA):Voorzitter! Voor mij zijn er nu nauwelijks nieuwe elementen ter tafel
gekomen. Natuurlijk heb ik de stukken van deze Kamer, maar ook die van de
Tweede Kamer, zeer aandachtig gelezen. Ik weet dat de minister er mededeling
van heeft gedaan, dat voor die 400 mln. iets geregeld moet worden. Onze concrete
vragen waren of de overeenkomst met de bewuste bedrijven ter tafel kon komen.
Die concrete vragen zijn in die zin beantwoord dat er is gezegd, dat er geen
overeenkomst is. Ik heb geen enkele aanleiding om te retireren. Ik vind dat
de minister ruiterlijk moet erkennen, dat als er al sprake van een misverstand
is, dat is ontstaan door haar wijze van antwoorden. De overeenkomst die op
deze manier op internet staat, kan ik niet anders zien dan als een bestaande
overeenkomst. Tot nu toe ben ik er absoluut niet zeker van dat wij niet op
het verkeerde been zijn gezet.Mevrouw Bierman-Beukema toe Water (VVD):Voorzitter! Ik begrijp dat de heer Hofstede in verwarring is. Die verwarring
was er bij ons niet. In de toelichting op artikel 9 wordt zeer uitvoerig op
dit onderwerp ingegaan. De toelichting van de minister van vanavond is heel
duidelijk, maar voor mij zaten daarin, na lezing van deze artikelsgewijze
toelichting, geen nieuwe elementen. Die toelichting is een van de vindplaatsen
waarin dit onderwerp aan de orde komt. Daarom stel ik voor de beraadslaging
voort te zetten.De voorzitter:Ik wil het voorstel tot schorsing van de beraadslaging in stemming brengen.
Ik merk dat mevrouw Van Leeuwen enkele ogenblikken schorsing wil voor fractieberaad.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Hofstede (CDA):Voorzitter! Ik begrijp dat de minister zich helemaal beroept op een misverstand.
Ik acht dat ook niet geheel uitgesloten, maar ik ben nog niet overtuigd door
de antwoorden van de minister. Ik heb echter niet de behoefte om het vanavond
op een stemming te laten aankomen. Wat mij betreft, kan de beraadslaging voortgang
ondervinden. Ik wil er wel zeer nadrukkelijk de vraag aan verbinden of de
indertijd gesloten overeenkomst, waar de minister het over had, ter kennis
van de Kamer wordt gebracht. Ik zou het zeer op prijs stellen als die morgenochtend
voor 9.00 uur bij de Kamer kan zijn, zodat wij er dan kennis van kunnen nemen.De voorzitter:Ik stel voor, terug te keren naar de agenda zoals wij die voornemens waren
vanavond af te handelen.Daartoe wordt besloten.De beraadslaging wordt geopend.De heer Hofstede (CDA):Mijnheer de voorzitter! Het is vanavond voor de derde keer in enkele jaren
dat wij moeten stilstaan bij de liberalisering van de elektriciteitssector.
In 1997 heeft de CDA-fractie voor de E-wet gestemd. Eind mei, begin juni 1998
was aan de orde de wijziging van genoemde wet ten behoeve van het stellen
van nadere regels ten aanzien van het netbeheer en de levering van elektriciteit
aan beschermde afnemers. Na ampel beraad stemde de CDA-fractie tegen dat wetsvoorstel.
Daarbij speelden drie factoren een hoofdrol, te weten de eigendom van het
hoogspanningsnet, de krakkemikkige regeling van de niet-marktconforme kosten
(verder te noemen NMC's) en de extra belasting van alle gebruikers. Vanavond
moeten wij een oordeel geven over de overgangswet elektriciteitsproductiesector.De minister heeft ons een uitvoerige memorie van antwoord gestuurd, zulks
in reactie op de schriftelijke inbreng van deze Kamer. Daarvoor zeg ik haar
dank. Dat neemt niet weg dat met dat antwoord de grote twijfels van de CDA-fractie
bij dit wetsvoorstel niet zijn weggenomen. Met die twijfels sluiten wij kennelijk
ook naadloos aan bij de zienswijze van de minister. Op 24 november van dit
jaar werd zij namelijk in het dagblad Trouw geciteerd met de
zin: "Liever een slechte wet dan geen wet". Een slechte wet moet voor deze
Kamer onverteerbaar zijn. Ik doe dan ook een dringend beroep op alle fracties
om vanavond zeer kritisch te zijn. De opmerkingen van de CDA-fractie zal ik,
gezien de beperkte tijd, concentreren op enkele hoofdpunten.In de eerste plaats vindt mijn fractie dat de consument van elektriciteit
er slecht van af komt. Oud-collega Van Dijk zei op 31 mei 1999 al: "Alles
gaat over de ruggen van de consument." Dat is ook in dit wetsvoorstel het
geval. Een aantal provincies en veel gemeenten zijn met elkaar vele miljarden
rijker geworden door de verkoop van inmiddels drie van de vier productiebedrijven.
Volgens de memorie van antwoord gaat het daarbij tot nu toe in het totaal
om zo'n 12 mld. Ook het vierde bedrijf zal naar redelijke verwachting worden
verkocht voor zo'n 5 mld. De reserveringen die de bedrijven op instigatie
van de minister moesten plegen, zullen ook wel de 3 mld. benaderen. Ten slotte
wordt voor de aandelen TenneT 2,55 mld. betaald. Met elkaar komen wij dan
op het niet-onaardige bedrag van 22,5 mld. Dat was en is gemeenschapsgeld,
bij elkaar gebracht via de tarieven die de gezamenlijke afnemers gedurende
vele jaren hebben betaald aan de energiebedrijven, in het kader van de publieke
taak van die bedrijven. De prangende vraag rijst of die 22,5 mld. niet meer
dan voldoende was om alle NMC's af te kopen, inclusief Demkolec en stadsverwarming.
Al die NMC's tezamen werden in 1999 toch becijferd op zo'n 8 mld.? Heeft de
minister wel goed onderhandeld en vooral het belang van de consument in de
gaten gehouden? Zo ja, waaruit blijkt dat dan? De productiebedrijven hebben
recht op een betrouwbare overheid, zegt de minister in de memorie van antwoord
terecht. Dat geldt evenzeer voor de burger, aan wie al in 1997, zulks herhaald
in 1999, lagere prijzen werden beloofd als gevolg van de liberalisatie. Dat
was voor de minister toch een zeer belangrijke motivering voor die liberalisatie?
Waar uit blijken die lagere energieprijzen tot nu toe voor de consument?Wat is, gezien de zojuist genoemde miljardenstroom, de ratio van een nog
gedurende tien jaar op te leggen extra last op de gebruiker, zoals is geregeld
in artikel 6? Wordt die aanslag overigens gemaximaliseerd op 4 mld., zijnde
tien keer het bedrag van de naheffingsaanslag over 2000? Oud-collega Van Dijk
heeft in 1999 in dit kader al gewezen op de bepalingen van de Grondwet inzake
zo'n aanslag, zo'n heffing. Vindt de minister dat zij die regels voldoende
in acht heeft genomen door het wetsvoorstel op 28 juli in te dienen, dus nog
net vóór 1 augustus? Is hier de term betrouwbare overheid ook
op van toepassing?Wat gaat er exact gebeuren met de reserveringen bij de productiebedrijven,
die volgens pagina vier van de memorie van antwoord gedeeltelijk zijn geplaatst
op een zogenaamde escrowrekening? Wat moet er worden verstaan onder "gedeeltelijk"?
Wat zijn de "strikte voorwaarden, waaronder deze gelden en, eveneens volgens
de memorie van antwoord, mogen worden aangewend"?Een tweede punt van aandacht is de voorrangspositie die via artikel 13
wordt toegekend aan de productiebedrijven, die inmiddels grotendeels in handen
zijn van buitenlandse multinationale ondernemingen. Naast de twijfels over
de noodzaak van deze reservering van capaciteit heeft mijn fractie nog twijfels
over de houdbaarheid van dit artikel, dat door de acties van de Tweede Kamer
ook nog van plaats 12 naar plaats 13 verschoof. Ik doel hierbij met name op
de houdbaarheid inzake de EG-regelgeving op het gebied van vrij verkeer van
goederen en van het mededingingsbeleid.In de memorie van antwoord tracht de minister een en ander uitvoerig te
weerleggen, maar dat heeft ons niet kunnen overtuigen; integendeel. Naast
de nu genoemde formele gronden zijn er ook andere punten van grote importantie,
welke zich verzetten tegen deze belemmering van het vrije handelsverkeer.
Zo rekent een zevental grootverbruikers ons voor dat artikel 13 hen gezamenlijk
270 mln. per jaar gaat kosten. Daarmee wordt de concurrentiepositie van deze
op export gerichte bedrijven in ernstige mate benadeeld. Ik krijg graag commentaar
van de minister op deze feiten.In het wetsvoorstel wordt vooralsnog 900 megawatt gereserveerd voor de
uitvoering van de SEP-contracten. De vraag die zich hierbij laat stellen,
is of de 400 megawatt ook van toepassing is op de SEP. Zo ja, hoe gaat het
systeem dan werken? Kan de SEP ook meedoen aan de veiling? Begrijp ik goed
dat de vier grootschalige productiebedrijven op basis van het wetsvoorstel
gezamenlijk maximaal 400 megawatt kunnen kopen op de veiling? Zo neen, hoe
moet artikel 31a, lid 2, dan worden gelezen?Door een amendement van de Tweede Kamer is de oorspronkelijke gereserveerde
1500 megawatt voor importcontracten plotsklaps vastgesteld op 900 megawatt.
Er ontstaat voor 600 megawatt aldus een tekort. Immers, de rechter heeft afgelopen
vrijdag bepaald dat het EDF-contract niet mag worden opgezegd. De minister
heeft zich steeds op het standpunt gesteld dat alle bestaande contracten moesten
worden uitgevoerd. Is dat standpunt nu verlaten?Waarom heeft de minister, toen genoemd amendement werd aanvaard, het wetsvoorstel
niet ingetrokken? Dan zou immers het DTE-besluit (00-074) met betrekking tot
de veiling van toepassing blijven. In dat besluit is toch 1500 megawatt gereserveerd?Volgens een ander amendement moet nu ook voor de SEP-contracten de veilingprijs
worden betaald. De uitvoering van de SEP-contracten zal hierdoor worden bemoeilijkt,
misschien zelfs onmogelijk worden gemaakt. Hoe verhoudt dat zich tot het uitgangspunt
van de minister dat alle contracten moeten worden uitgevoerd?De reservering voor de SEP-contracten mag verkocht worden aan derden.
Daarmee wordt naar het oordeel van de CDA-fractie de legitimatie voor het
recht op gereserveerde capaciteit, zijnde een recht dat noodzakelijk is voor
de uitvoering van de SEP-contracten, weggenomen. Wil de minister duidelijk
maken hoe het doorverkooprecht zich verhoudt tot de legitimatie van het recht
op gereserveerde capaciteit?De minister is, volgens de memorie van antwoord in gesprek met de productiebedrijven
over de plotseling ingevoerde veilingprijs voor de invoercontracten. Overweegt
de minister tegemoetkomingen en zo ja, in welke vorm en/of welke financiële
orde van grootte?Laat de inwerkingtreding van de wet en in het bijzonder van artikel 13
de minister ruimte voor tegemoetkomingen? Zo ja, welke? Hoe reageert de minister op het idee om eerst dat overleg af te ronden
alvorens artikel 13 in werking te laten treden, daarbij in overweging nemend
dat het DTE-besluit, zoals eerder aangeduid, vooralsnog van toepassing blijft?Ik ben benieuwd naar de antwoorden van de minister.De heer Wolfson (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De fractie van de PvdA kan instemmen met de grote
lijn van het onderhavige wetsontwerp, dat zorgvuldig is voorbereid en aan
de overzijde nog is verbeterd, met name door het vruchtbare amendement van
de leden Crone en Voûte-Droste. Wat deze Kamer betreft, stel ik met
voldoening vast dat de minister niet alleen – terechte – dank
betuigt voor de snelheid waarmee het verslag is uitgebracht, maar ook boter
bij de vis heeft geleverd met een uitvoerige en informatieve memorie van antwoord;
een compliment dat zij, naar ik aanneem, zal willen delen met haar medewerkers.
In het licht van het uitvoerige beraad dat inmiddels heeft plaatsgevonden,
kan ik nu verder kort zijn met een inhoudelijke standpuntbepaling ten principale
en enkele aanvullende vragen over het netwerkbeheer.Het laatste inhoudelijke discussiepunt lijkt mij de toedeling van een
mogelijk te krappe transportcapaciteit voor de import van elektriciteit. Onze
fractie steunt de minister in haar opvatting dat een betrouwbare overheid
de uitvoering van rechtsgeldige civielrechtelijke contracten niet mag frustreren.
In dat licht achten wij een beperkt en zo snel mogelijk aflopend voorrangsrecht
voor – aanvankelijk – een kwart van de totale transportcapaciteit
een acceptabele overgangsmaatregel in de volumesfeer.Blijft de vraag of daarmee ontoelaatbare schade wordt toegebracht aan
het vrije verkeer van goederen en diensten, als Leitmotiv van de Europese
richtlijn. Naar onze mening is dit niet het geval, nu het al genoemde amendement
voorziet in een veiling van de "vrije" capaciteit en een aan de veilingprijs
gelijkgesteld tarief voor de uitoefening van het voorrangsrecht. Door die
voor iedereen gelijke prijs wordt de discriminatie die nodig is om bestaande
verplichtingen te kunnen honoreren aanvaardbaar, omdat de concurrentieverhoudingen
niet wezenlijk worden aangetast. De veilingprijs eist een voor iedereen gelijk
deel op van de kostenverlaging die van de liberalisering verwacht mag worden
en dan nog slechts tijdelijk. Natuurlijk is het jammer dat dit nodig is, maar
naar ons oordeel kan de hier gevonden oplossing de toets der redelijkheid
doorstaan. Als anderen dan alsnog het oordeel van de onafhankelijke rechter
zouden willen vragen, zoals ik vernomen heb, dan kan dat gelukkig in dit land.
Ik zie dat echter met vertrouwen tegemoet.Overigens heb ik al laten doorklinken dat ik er nog niet zo van overtuigd
ben dat zich inderdaad een tekort aan transportcapaciteit zal voordoen en
dus wellicht ook geen veilingopbrengst. Nog los van de vraag of de flessenhals
niet in Duitsland of België zal blijken te liggen, buiten onze jurisdictie,
en we daarmee al helemaal niet aan een limiet voor de Nederlandse grensoverschrijdende
capaciteit toekomen, zijn er ook andere aanwijzingen dat het wellicht allemaal
wel meevalt. De gasprijs daalt alweer, en de overcapaciteit in Frankrijk en
Duitsland ook. Mocht er toch een substantiële veilingprijs aankomen,
dan wordt deze weer gedempt door de prikkels die daarvan uitgaan om stroom
waarvoor een afnameverplichting ontstaat, buiten Nederland te verkopen.Maar nu mijn vragen. Het zal de minister bekend zijn dat de Partij van
de Arbeid eisen stelt aan de borging van het algemeen belang bij privatiseringen.
Mijn fractievoorzitter heeft dat toegelicht bij de algemene beschouwingen
van het afgelopen jaar en de heer Crone heeft vorige week behartigenswaardige
dingen gezegd in een algemeen overleg over dit onderwerp op de laatste werkdag
van de Tweede Kamer in dit millennium.Ik houd niet van overbodige herhalingen van zetten, maar ik heb nog niet
de beschikking over het stenogram van die bijeenkomst. Daarom wil ik graag
nog even verifiëren hoe behartigenswaardig het mij nog onbekende antwoord
van de minister op zijn inbreng is geweest. Crone wijst er terecht op dat
de infrastructuur van netwerken zich niet doelmatig laat dupliceren en dat
het daarom om efficiencymonopolies gaat. Daar moet de minister als toezichthouder
in het algemeen belang dan ook heel dichtbij blijven.Tegen die achtergrond verbaast mij de argeloosheid waarmee privatisering
van het hoogspanningsnetwerk TenneT in het vooruitzicht wordt gesteld voor
een niet zo verre toekomst. Onze fractie is daar nog niet aan toe, zolang
het bredere debat waar deze Kamer om heeft gevraagd, over het borgen van een
maatschappelijk doelmatig beheer van geprivatiseerde belangen, nog niet heeft
plaatsgevonden.Ik zeg dit niet om mijn gram te halen dat de door het kabinet toegezegde
standpunten nog niet bekend zijn, maar omdat wij op inhoudelijke gronden vinden
dat wij lering moeten kunnen trekken uit de opgedane ervaringen, voordat wij
verdergaan. Wil de minister toezeggen dat zij geen onomkeerbare stappen zal
zetten op weg naar de privatisering van TenneT, althans niet voordat zij ook
deze Kamer in staat heeft gesteld daarover nader met haar van gedachten te
wisselen? Ik wacht het antwoord met belangstelling af.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik voer mede namens de fractie van RPF/GPV het woord. Bij
de behandeling van de wijziging van de Electriciteitswet 1998 in deze Kamer
hebben wij onze bijdrage als volgt afgerond: Het beheer van het hoofdnet is
voor onze fracties een publieke zaak. Daarom is de vijftig-plus-regeling wat
ons betreft wat onder de maat. Een 100%-deelname van overheidswege zou onze
voorkeur hebben.Wij zijn dan ook tevreden dat dit voor nu op een goede wijze is opgelost.
Ik sluit mij aan bij mijn collega van de Partij van de Arbeid. Als er verdere
stappen worden ondernomen, dan graag met een debat in deze Kamer.Tegelijkertijd werd toen duidelijk dat er nogal wat problemen moeten worden
opgelost, voordat er sprake kan zijn van een goede marktwerking, zodat gebruikers
kunnen profiteren van een goede prijs-kwaliteitsverhouding. Vragen zoals:
is de overheid medeverantwoordelijk voor een aantal langlopende verplichtingen
die door SEP in het verleden zijn aangegaan, en hoe gaan wij
om met de niet-marktconforme kosten, moesten in overleg met partijen tot een
oplossing worden gebracht. Om deze overgangswet te kunnen beoordelen, is door
onze fracties nog eens gekeken naar de context waarbinnen verplichtingen zijn
aangegaan en in het verleden beleid is ontwikkeld.De start van het diversificatiebeleid en het aardgasbeleid van de overheid
gaat heel direct terug tot de Energienota van 1974, waarin een en ander werd
vastgelegd. Door de overheid werd de elektriciteitsvoorziening bij uitstek
gezien als instrument tot diversificatie van energiedragers. Dit spoorde op
dat moment ook met het internationale beleid. De overheid kreeg in 1975 directe
invloed door een convenant met SEP en de elektriciteitsproductiesector. Krachtens
dit convenant zouden tijdstip, brandstofgebruik, omvang en plaats van nieuwe
productie-eenheden de goedkeuring van de minister nodig hebben. Niet minder
belangrijk was de indirecte invloed door het diversificatiebeleid, in het
bijzonder door het restrictieve aardgasbeleid, dat met de Energienota van
1979 in gang werd gezet en via de Gasunie, destijds de enige gasleverancier,
kon worden geëffectueerd.Als gevolg hiervan moesten de elektriciteitsproductiebedrijven, die vrijwel
volledig op het gebruik van aardgas georiënteerd waren, overschakelen
op andere brandstoffen. Dit hield voor de korte termijn een gedeeltelijke
overgang in op stookolie en een meer geleidelijke overgang op kolen. Daarnaast
was in de samenleving een behoorlijk heftige discussie ontstaan over kernenergie.
Hierdoor werd de beoogde beslissing over kernenergie – ik heb dat nog
eens nagekeken – keer op keer vertraagd met als gevolg allerlei onzekerheden
voor de sector.Aan het einde van de jaren zeventig, begin jaren tachtig steeg de olieprijs
en de daaraan gekoppelde gasprijs enorm. Toen bleek dat de eenzijdige oriëntatie
op aardgas met stookolie als enig inzetbaar alternatief dé Achillespees
van de sector was. Alleen al het brandstofaandeel in de kosten werd in ons
land hoger dan de integrale kosten van de elektriciteitsproductie in de omringende
landen. In die situatie – ik schets er maar iets van – en tegen
deze achtergrond ontstonden er importcontracten. Parallel hieraan komt heel
nadrukkelijk de milieuproblematiek ten gevolge van het gebruik van fossiele
brandstoffen indringender op de politieke agenda.De commitments op lange termijn die met de betreffende contracten werden
aangegaan, waren noodzakelijk in een situatie waarin de productiebedrijven
en SEP verantwoordelijkheid aanvaarden voor de landelijke elektriciteitsvoorziening.
Daarbij moest rekening worden gehouden met de destijds algemeen verwachte
stijging van de brandstofprijzen en de mogelijkheid van sterke fluctuaties.Toen in 1994 het Elektriciteitsplan 1995-2004 werd goedgekeurd, werd met
de Derde Energienota van 1994 tegelijkertijd ook weer een aanzet gegeven voor
een nieuwe, marktgeoriënteerde structuur. Zo komen wij in een volstrekt
nieuwe fase, waar wij nu volop in zitten. Ik had deze inleiding nodig, voorzitter,
om tot een goede beoordeling van de overgangswet te komen.Voordat er sprake kan zijn van een gereguleerde marktwerking in de elektriciteitssector,
want daar zal het toch op neerkomen, is deze overgangswet noodzakelijk. Daarover
wil ik geen misverstand laten bestaan. Voorwaarde is dat overeenstemming zou
zijn bereikt met de sector. Ik heb even geschetst hoe moeilijk het voor die
sector was gedurende een groot aantal jaren. Dit was geen gemakkelijke opgave.
Iets van die complexe materie heb ik nog eens doorgelezen. Met het feit dat
die overeenstemming bereikt is, willen onze fracties de minister complimenteren.
Er is een aantal jaren overleg gevoerd om tot overeenstemming te komen. Partijen
weten nu waaraan zij toe zijn, ook al is men het er niet altijd mee eens.
Er kan nu een volgende stap worden gezet.Op vragen van onze fracties of de transportcapaciteit mede door het akkoord
te beperkt zou zijn om effectieve concurrentie te bereiken, heeft de minister
uitgebreid geantwoord. Wij hebben er goede nota van genomen. Ook wordt er
op dit moment gewerkt aan een uitbreiding van de technisch beschikbare capaciteit.
Bovendien, zo hebben wij begrepen, is de toegankelijkheid van de Nederlandse
markt, ook na aftrek met de voor SEP-contacten gereserveerde capaciteit vergeleken
met andere Europese landen zeer ruim. Zelfs zo ruim dat in de zienswijze van
de minister de beperkende werking op de concurrentie op de Nederlandse markt
slechts van tijdelijke aard zal zijn. Dit antwoord heeft ons gerustgesteld,
want langzaam maar zeker moeten gebruikers nu eens merken dat er geprivatiseerd
wordt en dat die marktwerking toch enige invloed uitoefent op de prijs en
de kwaliteit. Toch blijven er nog onzekerheden, maar waar zijn die niet, voorzitter.
Zo is het de vraag of de Europese Commissie zonder meer akkoord zal gaan,
ook al is er na amendering door de Tweede Kamer nog slechts een beperkte en
gerechtvaardigde afwijking van het EG-recht. Dat is dus nog ongewis. Zien
wij het goed, zo vragen wij de minister, dat de betaling aan TenneT gedaan
voor de capaciteit op de interconnectors, voor 50% gaat naar de netwerkbeheerder(s)
aan de overkant van de grens? Daar zijn wij nog niet uit. En, zo vragen wij
vervolgens, geldt dit ook voor de betalingen die SEP moet doen uit hoofde
van artikel 12, lid 3?Voorzitter! De privatisering van de energiedistributiebedrijven is op
dit moment zeer actueel. Er gaan, zo heb ik begrepen en zelfs al gezien, weer
grote bedragen rond. Daarbij is ook de belangrijke vraag aan de orde of het
net, de infrastructuur, ook geprivatiseerd moet worden. Onze fracties zijn
van mening dat hierbij grote terughoudendheid moet worden betracht. Graag
vernemen wij de mening van de minister hierover, want als wij het goed hebben
begrepen, moet men voordat tot verkoop kan worden overgegaan toestemming van
de minister hebben.Voorzitter! Met belangstelling wachten wij de beantwoording af.De heer Pitstra (GroenLinks):Voorzitter! Deze overgangswet vloeit voort uit de principiële beslissing
om het openbare nutskarakter van de Nederlandse elektriciteitssector af te
schaffen en te vervangen door wat men noemt een vrije markt. In voorgaande
debatten hier in de Eerste Kamer heb ik de visie van GroenLinks op die wetgeving
mogen verwoorden. Ik ga deze felle kritiek, want die hadden we, vandaag niet
uitgebreid herhalen, maar als ik alle voorgaande inbrengen nog eens overlees,
kom ik tot de conclusie dat veel van die kritiek helaas blijkt te kloppen.
Helaas, omdat het vooral ten koste is gegaan van het realiseren van een groen
energiescenario en omdat ook nog steeds de vraag kan worden gesteld wat de
kleinverbruiker er nu echt mee opschiet.Ik ga deze stellingen nu niet uitgebreid onderbouwen, maar wil wel wijzen
op het feit, dat door de dumping van gesubsidieerde atoomstroom en vervuilende
bruinkoolstroom waarmee ex-monopolisten in met name Duitsland en Frankrijk
een felle concurrentiestrijd voeren op basis van marginale tarieven, allerlei
nieuwe investeringen in wat nu heet niet-marktconform, maar wel milieuvriendelijk
handelen vrijwel onmogelijk worden gemaakt. Wij kunnen aan het ineenstorten
van de warmtekrachtkoppeling denken, maar ook aan Demkolec en de stadsverwarmingscontracten,
die nu zeer oneerbiedig bakstenen worden genoemd. Dat geeft eigenlijk precies
de situatie van de liberalisering aan: milieuvriendelijk investeren is niet
marktconform, want duurder. Het hele spelletje is gebaseerd op lage prijzen
door concurrentie en marktwerking, terwijl iedereen weet dat groene stroom
duurder is. Die fixatie op lage prijzen is trouwens fors in tegenspraak met
wat de maatschappelijk verantwoorde consument zegt en doet: meer willen betalen
voor groene stroom. Ik dacht dat er al zo'n 400.000 mensen zijn die dit doen.De liberale droom die uitgaat van een consument die zo graag maximale
keuzevrijheid op dit terrein zou willen en voortdurend bezig wil zijn met
virtuele stroominkopen, laat ik nu maar even rusten. Ik kom die mensen vrij
weinig tegen. En toen ik gisteren deze tekst uit mijn PC haalde, had ik zelf
ook niet de behoefte om de stroom ergens anders te kopen. Cruciaal vond ik,
dat de stroom uit het stopcontact kwam en dat ik niet naar de supermarkt hoefde
om hem daar te kopen. Heerlijk!Wij zitten nu in de situatie dat drie van onze elektriciteitsbedrijven
voor veel geld zijn opgekocht door Belgische en Duitse ex-monopolisten en
een Texaans bedrijf, dat via UNA de Noord-Europese markt wil veroveren. Door
Peter Wilson, ex-NUON-directeur, wordt heel treffend gezegd wat eigenlijk
de situatie is. Omdat het grootschalig productiebedrijf er niet is gekomen,
was de Nederlandse productiesector een makkelijke prooi voor buitenlandse
investeerders. Kennelijk was er geen Nederlandse industriepolitiek die dit
wilde voorkomen. Kennelijk werd dit niet als een Nederlandse basisindustrie
gezien, die trouwens in het verleden jarenlang technische hoogstandjes heeft
verricht. Nee, kennelijk niet, het marktfundamentalisme, zoals ik dat de vorige
keer noemde, was zo dominant dat deze vragen niet gesteld werden door de paarse
fracties. Voor hen moest die nutssector op de helling. Er was geen plaats
voor wat genoemd werd een gekrenkt oranjegevoel. Het moest afgelopen zijn
met het regenteske gemonopoliseer. Ik las zelfs laatst: weg met dat baarmoederlijke
nutsgevoel. Het is zelfs het ideaal van de sociaal-democraat Crone dat alle
elektriciteit op de dagmarkt zal worden verkocht. Ik las dat ergens in die
vele pagina's Handelingen.De GroenLinks-fractie heeft stevige kritiek geuit op de voorgaande wetten
en zal vandaag dan ook niet met deze overgangswet die logisch voortvloeit
uit voorgaande beslissingen en besluiten, instemmen, hoewel de pijn bij deze
overgangswet minder groot is dan bij de voorgaande principiële besluiten.
In deze overgangswet worden eigenlijk de scherven van het in elkaar gegooide
bouwwerk dat gebaseerd was op onderlinge samenwerking en niet op winstmaximalisatie,
op een meer of minder nette wijze opgeveegd.De overgangswet regelt de overgang van nuts naar vrij. Men probeert dat
op zo'n manier te doen dat het niet een regelrechte puinhoop wordt. Wij vinden
het dan wel ironisch dat opeens blijkt dat daarvoor een woud aan regelgeving
nodig is. Dat moet toch een nachtmerrie zijn voor een minister die gelooft
in de liberale utopie. Sprak men vroeger niet over een MDW-operatie, hetgeen
wil zeggen marktwerking én deregulering? Ik weet wel dat zij hierover
opeens anders denkt, maar het is toch wel zo opmerkelijk dat het de moeite
van het constateren waard is.Een en ander leidt er in ieder geval toe dat wij, wanneer wij deze wet
moeten behandelen, flink in tijd en moeite moeten investeren omdat deze materie
zo complex is. Laat ik de belangrijkste besluiten van deze overgangswet eens
op een rijtje zetten. Dat zijn: het eigendom van het koppelingsnet, de verdeling
van de bakstenen, de verdeling van de importcapaciteit en de oude stroomcontracten
en enige losse onderwerpen als de Demkolec en de Noorse kabel.Bij de eerste twee punten sluit het voorstel nauw aan bij het advies van
de commissie-Herkströter. Er is een definitie opgesteld van bakstenen
en een verdeling van de kosten daarvoor is vastgesteld. In de onderhandelingen
over onder meer de verdeling van de kosten van het hoogspanningsnet is uiteindelijk
een deal gesloten. De angst van de Eerste Kamer dat hiermee vele miljarden
zouden zijn gemoeid en dat het een openeindekarakter had is weggenomen. De
rijksoverheid koopt het koppelingsnet voor ruim 2,5 mld. en draait op voor
de kosten van de stadsverwarming en Demkolec. "De overheid draait op" is wat
genereus geformuleerd, aangezien de kosten hiervan in het stroomtarief worden
doorberekend. Hier werd zojuist al in een ordedebatje gewezen.Dat gebeurde natuurlijk ook voor deze overgangswet, maar nu worden de
kosten van maximaal ƒ 10 per jaar voor een periode van hoogstens 10
jaar inzichtelijk gemaakt. Mijn fractie is hier overigens helemaal niet op
tegen. Ook in de oude situatie konden wij deze politieke keuze maken en verdedigen.
Investeren in milieuvriendelijke technieken mag geld kosten en het is ook
politiek goed te verdedigen dat voor dergelijke investeringen wordt gekozen.
Met de REB gebeurt in feite niet veel anders. Met deze onderdelen van de overgangswet
hebben wij eigenlijk geen problemen.Wij gaan wel een stap verder. Wij stonden en staan namelijk op het standpunt –
in vorige debatten bleek dat de hele Eerste Kamer inclusief de VVD-fractie
te zijn – dat het koppelingsnet niet tijdelijk in de handen van de overheid
moet komen maar permanent. De heer Van den Akker van de CDA-fractie in de
Tweede Kamer merkt in dit verband terecht op dat wij ook de A2 en de Maas
niet verkopen. Door de PvdA-fractie is aan de overzijde goed beargumenteerd
waarom scheiding van producentenbelangen en netbeheer met het oog op de transparantie van de markt van fundamenteel belang is.De regering zal terug moeten komen naar het parlement als zij het koppelingsnet
over een paar jaar wil verkopen. Ik ga er echter vooralsnog van uit dat daarvoor
geen politieke meerderheid zal kunnen worden gevonden. Bovendien kregen wij
door vragen van de D66-fractie van de Eerste Kamer inzicht in het rendement
van deze investeringen. Dat bedraagt pakweg 5 à 6% en dat is niet veel
minder dan het rendement op een staatsobligatie. Het is dus een waardevaste
investeringen en dat roept de vraag op wat nu eigenlijk het probleem is dat
de regering wil oplossen. In deze deal zat ook een verdeling van de bakstenen
over de bedrijven die ons al met al redelijk lijkt.Veruit de meeste aandacht is uitgegaan naar en de meeste discussie betrof
de verdeling van de importcapaciteit en de betekenis en de rol van de oude
inkoopcontracten. Dat is begrijpelijk, omdat vooral de grootgebruikers in
een wonderlijke coalitie met de Consumentbond ageren tegen dit onderdeel van
het wetsvoorstel. Laat ik vooropstellen dat de fractie van GroenLinks dit
debat met enige distantie maar ook met leedvermaak gadeslaat. Wij zijn namelijk
helemaal niet geïnteresseerd in de discussie over deze oude en dure importcontracten.
Integendeel, met name het EDF-contract voor Franse atoomstroom moet volgens
ons zo spoedig mogelijk worden geloosd. Wij willen namelijk niet alleen dat
Dodewaard en Borssele worden gesloten, maar ook dat er afscheid wordt genomen
van de hypocrisie dat er wel Franse en/of Belgische atoomstroom zal kunnen
worden gekocht. Bij regeringsdeelname van GroenLinks zal het zo snel mogelijk
afstand nemen van deze nucleaire optie, waarschijnlijk een hard punt worden.
Bij die contracten moeten wij constateren dat de regering voortdurend beweert
dat deze vertrouwelijk zijn en dat de regering geen contractpartij is, terwijl
ze wel steeds een integraal onderdeel waren van de parlementaire goedkeuringsprocedure
bij de elektriciteitsplannen. Dat is een merkwaardig schimmenspel. Het wordt
nog merkwaardiger nu blijkt dat de SEP druk in bespreking is om die oude en
dure contracten af te kopen en dat de EdF roept ze wel te willen verkopen
in Frankrijk. Wij hebben ze gekocht en de EdF wil ze verkopen in Frankrijk!
Wat een windhandel, roep ik dan spontaan! De minister vindt het ook best als
wij van die contracten afkomen, omdat dan de importcapaciteit wordt verhoogd,
maar zij wenst zich er verder eigenlijk niet mee te bemoeien. Maar feitelijk
doet zij dat wel, omdat zij in artikel 12 van deze overgangswet ervoor zorgt
dat deze oude verplichtingen niet aan de kant worden geschoven. Wie het snapt,
mag het zeggen.Aan de overzijde heeft de GroenLinks-fractie het amendement van het CDA
en D66 gesteund, waarmee deze oude SEP-verplichtingen aan de kant werden geschoven.
Er werd gesproken over een royale voorkeursbehandeling voor de SEP. Mijn houding
is eigenlijk wat laconieker. De politieke hamvraag is in mijn ogen of wij
al die import eigenlijk wel willen. Willen wij wel dat die uitbreiding wordt
vergroot naar 5000 megawatt, als wij weten dat die uitbreiding vooral gericht
zal zijn op lage prijzen, waarbij het milieurendement geen enkele rol speelt?
Wij willen af van die vuile bruinkoolstroom en van de gesubsidieerde Franse
atoomstroom, die natuurlijk alleen maar goedkoper is omdat Frankrijk overcapaciteit
heeft en alle externe kosten niet in de prijs zijn doorberekend. Zolang verschillende
Europese landen een verschillende energiepolitiek voeren en dus heel verschillend
omgaan met bijvoorbeeld kernenergie en de berekening van de kosten hiervan,
kan er natuurlijk helemaal geen sprake zijn van een vrije Europese markt en
van een gelijk level playing-field. Die import is vooral in het belang van
grootverbruikers, die in Nederland nu toch al, gesubsidieerd, lagere tarieven
dan de kleinverbruikers hebben gekregen. Moeten wij bijvoorbeeld de aluminiumindustrie
wel in Nederland houden als in IJsland het warm water gewoon gratis uit de
grond komt of als op andere plekken witte stroom via waterkracht mogelijk
is?Voor alle duidelijkheid: op zich zijn wij niet tegen alle import. Zo kunnen
wij ons wel wat voorstellen bij de investering in de Noorse kabel, die schone
waterkracht transporteert. In een groen elektriciteitsscenario, waarin wij
planmatig toewerken – het woord "planmatig" is natuurlijk helemaal besmet –
naar een duurzaam energiescenario en vervuilende productie en import afbouwen
tegen acceptabele prijzen, is dat heel wel te overwegen. Maar in de huidige
situatie valt niets meer te plannen. De markt is vrij en streeft naar lagere
prijzen, ongeacht de herkomst. De directe bemoeienis van de overheid met de
planning van de productie, de brandstofinzet, de capaciteitsuitbreiding en
de importvraagstukken is afgeschaft. Wat resteert, is monitoring van de manier
waarop het mis gaat en de manier waarop de energiedoelstellingen niet gehaald
worden. Het gaat net als bij de NS, die natuurlijk ook geen OV keer twee –
laat staan drie of vier, zoals wij wilden – kon realiseren, mede door
de onzekerheid die over haar positie werd geschapen. Dat is de situatie waarin
paars ons gemanoeuvreerd heeft.Over die importcontracten heb ik toch een paar vragen. Om hoeveel atoomstroom
gaat het in de Duitse contracten? Wil de regering deze contracten na 2003,
2005 of 2009 verlengen? Of wil zij er zo snel mogelijk vanaf? Is wel eens
uitgerekend wat het zou kosten om het EdF-contract versneld af te kopen? Ik
vond het interessant dat de Duitse regering nu import van Franse atoomstroom
en andere vervuilende stroom wil verbieden. De invloed van de Groenen is op
dit punt in ieder geval wel duidelijk zichtbaar. Wat vindt de minister van
deze lijn? Zouden wij dit ook voor Nederland moeten overwegen? Gelet op de
houding van de Duitse regering zullen zij ons waarschijnlijk graag willen
helpen om van de vervuilende bruinkoolstroom af te komen. Wat is eigenlijk
de houding van de regering inzake de Noorse kabel? Is die investering van
ongeveer 1 mld. de moeite waard? Zo ja, waarom komt die niet voor groene stroom
in aanmerking? Wat is de prognose van de regering wat er met die kabel gaat
gebeuren? Wat heeft de politiek hier nog over te vertellen? Ligt dit volledig
bij TenneT en DTE? Of worden het gestrande kosten, mooie bedoelingen, gestrand
op de harde liberale rotsen van de markt?Ik kom bij de prijs en het kleinverbruik. Ik sprak net al over de wonderlijke
coalitie van de grootverbruikers en de Consumentenbond. Die is wonderlijk,
omdat in mijn analyse deze belangen helemaal niet zo parallel lopen. Als de
grootverbruikers grote dump contracten in het buitenland kunnen
sluiten – en zij zullen dat veel handiger en sneller kunnen regelen
dan de kleinverbruikers – wordt de overcapaciteit in Nederland, die
nu toch al enorm is, nog veel groter. Centrales zullen dan versneld afgeschreven
worden. Maar dat is niet gratis; het wordt uiteindelijk in de prijs doorberekend.
De aangenomen motie-Crone, die om maximumprijzen voor de kleinverbruiker vroeg,
zal daar, denk ik, weinig aan kunnen veranderen.Er is nog een andere reden waarom de Nederlandse prijs niet zoveel zal
dalen. 82% van onze elektriciteit wordt in Nederland met schonere aardgas
opgewekt en de prijs van gas is gekoppeld aan de olieprijs. Die daalt nu wel
weer een beetje, maar een besluit van de OPEC kan dat zo weer veranderen.
Opwekking via gas scheelt een paar cent in de kostprijs en om die paar centen
zal de keiharde concurrentie gaan. Bovendien zal de prijs niet dalen omdat
de agressieve marketing en reclame – ik word er doodziek van –
handenvol geld kosten net als die overnames en de hoge reorganisatiekosten.
Door de regering wordt nu veel verwacht van de Nederlandse export. Dat is
inderdaad wel merkwaardig. In de staatjes lezen wij dat de Nederlandse elektriciteitssector
zeer efficiënt werkte en lagere prijzen heeft dan het buitenland, met
name voor de kleine verbruikers. Wij hebben overcapaciteit. Wat is eigenlijk
de reden dat Nederland niet de overcapaciteit dumpt op de buitenlandse markt,
zo vraag ik de minister, puur uit belangstelling en nieuwsgierigheid.Als laatste wil ik nog iets zeggen over Demkolec. Het was een paradepaardje
in onze elektriciteitssector. Kolenvergassing in plaats van het veel vervuilende
verbranden van kolen. Het is nu weggezet als niet-marktconform, geen drijvende
kurk van innovatie, maar een naar beneden zinkende baksteen. De regering wil
het nu verkopen voor de hoogste opbrengst, alle mooie woorden over biomassa
ten spijt. Ik denk dat de motie-Crone krokodillentranen plengt. Hij zei: een
lagere opbrengst mag ook. Alleen de SP was ertegen. Als het maar in het belang
van het milieu is: de CO2-doelstellingen. Ik vrees dat het nooit
zal worden uitgevoerd. Het staat ook haaks op alle bedoelingen van deze wet.
Crone noemde de oude situatie een vorm van communistische staatsplanning.
Collega Ketting, uitgestroomd bij de SEP, toch een nette liberaal, gaat nog
eens de geschiedenis in als een plancommunist. Die rigide staatsplanning wilde
de heer Crone toch niet meer? De markt moest toch beslissen en kan toch alles
beter? Nou dan. Wij zullen het zien bij Demkolec. Het zinkt als een dure baksteen
naar de bodem omdat de overheid niet meer kan en wil plannen om een verouderde
centrale versneld en dus duurder af te schrijven en duurdere stroom te produceren.
De minister roept dan: wij zijn wel afhankelijk van een investeerder. Wij
gaan er niet meer over. De markt met dan ongetwijfeld de Consumentenbond en
de grootverbruikers voorop zal dan weer roepen dat het goedkoper moet worden.
Zij hebben gelijk; het was ook beloofd en dat was ook de bedoeling. Het groene
energiescenario zal de klos worden want de markt kent geen geweten, kent geen
toekomstige generaties, maar jaagt meedogenloos op een lage prijs.Wij zijn benieuwd naar de reactie van de minister op onze beschouwingen
en de beantwoording van onze vragen.Mevrouw Bierman-Beukema toe Water (VVD):Mijnheer de voorzitter! Driemaal is scheepsrecht. Voor de derde maal overlegt
deze Kamer met de minister van Economische Zaken over de liberalisering van
de elektriciteitsmarkt. Het was goed en noodzakelijk de tijd te nemen voor
een zorgvuldige oplossing van de bakstenenproblematiek. Die tijd is goed besteed.
De wijze mannen van de commissie-Herkströter hebben degelijk werk geleverd
en zien hun aanbevelingen voor het overgrote deel overgenomen in het onderhavige
wetsvoorstel. Maar het is even goed en even noodzakelijk dat er nu een einde
komt aan het gedelibereer, dat voor producten en derden duidelijkheid ontstaat
en dat de overeenkomst van samenwerking beëindigd wordt.Wij hebben het vandaag niet over de Elektriciteitswet, maar over de overgangswet.
Dat betekent dat wij veel punten die bij de vorige behandeling aan de orde
kwamen onbesproken kunnen laten. De fractie van de VVD legt bij de beoordeling
van het wetsvoorstel de nadruk op het zorgvuldigheidsaspect. Verdeling van
de niet-marktconforme kosten over producenten enerzijds en staat anderzijds
dient zorgvuldig te geschieden. Hetzelfde geldt voor de vaststelling van een
door alle afnemers te betalen toeslag. Bestaande contracten moeten zorgvuldig
gehonoreerd kunnen worden en wanneer daartoe voorrang moet worden verleend
bij de verdeling van schaarse importcapaciteit, moet ook dat met de nodige
waarborgen omkleed worden en zorgvuldig geschieden.Mijn fractie kan zich vinden in het voorstel, compensatie te verlenen
voor de niet-marktconforme kosten die samenhangen met de exploitatie van Demkolec
en de stadsverwarmingscontracten. Het gaat hier immers om investeringen die
zijn gedaan in het kader van de publieke taakopdracht van de productiebedrijven
die in een commerciële context niet of mogelijk anders zouden zijn aangegaan.
Het betreft meerjarige verplichtingen, aangegaan in een gesloten markt, gekenmerkt
door afzet- en prijsgaranties en dus met kostenafwenteling. Overigens vindt
mijn fractie het van belang dat de centrale te Buggenum in bedrijf blijft.
Kolenvergassing zal, naar het zich laat aanzien, alleen maar aan belang winnen.
Positief zijn ook de berichten dat deze centrale in ieder geval voor een belangrijk
deel met biogas gestookt zal kunnen worden. Kan de minister hierover nog iets
zeggen?Om de middelen voor deze compensatie te genereren stelt de minister voor
ten hoogste tien jaar een toeslag vast. In artikel 75 van de Elektriciteitswet
1998 wordt nog gesproken van een toeslag tot 2022, die bij AMvB geregeld kan
worden, ten bate van de verevening van de genoemde verliezen. De toeslagperiode
is dus met tien jaar verkort. Wij achten dit goed; hoe korter de nasleep van
dit soort erfenissen van het verleden, des te beter!Het onderzoek naar de draagkracht van de productiebedrijven heeft ertoe
geleid dat de commissie-Herkströter verwacht dat de bedrijven zelf in
staat zullen zijn, de lasten van de bestaande importcontracten te dragen.
De regering stelt dan ook voor, niet tot compensatie voor deze contracten
over te gaan. Een zorgvuldige overgang naar een geliberaliseerde
markt betekent wel dat deze overeenkomsten ook op een economisch aanvaardbare
wijze moeten kunnen worden uitgevoerd.Er is veel te doen over artikel 13. Het bij voorrang toekennen van beperkt
beschikbare importcapaciteit bij verbindingen die de landsgrenzen overschrijden,
belemmert de vrije markt voor elektriciteit enigszins. De omvang van deze
belemmering is echter beperkt, want het gaat om een kwart van de totale importcapaciteit,
zodat ze naar de mening van mijn fractie op dit moment voor lief genomen moet
worden. Verlenen van voorrang, in de ogen van mijn fractie gelegitimeerd,
vereist grote zorgvuldigheid om het voordeel niet onnodig te vergroten. In
dat verband hebben wij aarzelingen bij de bepaling in het eerste en het tweede
lid van artikel 13 dat capaciteit alleen wordt toegewezen ter uitvoering van
SEP-invoercontracten. Is deze capaciteit verkregen, dan kan ze weer voor een
ander doel worden doorverkocht. In de memorie van antwoord schrijft de minister
dat de SEP en de productiebedrijven hiermee zoveel mogelijk gelijk worden
gesteld met andere afnemers. All animals are equal, but some are more equal
than others! Zou het niet zuiverder geweest zijn, de bij voorrang verleende
capaciteit exclusief voor de SEP-contracten te bestemmen?Ook overigens kunnen de productiebedrijven capaciteit verwerven tot een
maximum van 1600 MW en deze ongebruikt laten of vervreemden. Kan de minister
aangeven hoe in dit kader toezicht op non-discriminatoir handelen moet worden
gehouden?Uitbreiding van de importcapaciteit op korte termijn is hoe dan ook essentieel
voor een verdergaande liberalisering van de markt en ik hoop net als de minister
dat er over ongeveer anderhalf jaar 1000 MW zal zijn toegevoegd en er sprake
zal kunnen zijn van een level playing-field. Blijkens de memorie van antwoord
verwacht de minister dat het tekort aan importcapaciteit eveneens zou kunnen
verdwijnen door het afnemen van de prijsverschillen tussen Nederland en het
buitenland, enerzijds door een efficiëntere productie met concurrerende
prijzen in Nederland, anderzijds door het einde van de prijzenslag in het
buitenland. Deze verwachting lijkt tamelijk optimistisch; het ontstaan van
echte marktmechanismen vergt tijd en het is niet onaannemelijk dat het prijsniveau
in het buitenland structureel lager zal blijken te zijn. Dergelijke ontwikkelingen,
hoe desastreus ook voor de Nederlandse productiebedrijven, liggen buiten de
Nederlandse invloedssfeer, maar ze moeten wel tijdig onderkend worden. Zijn
de opbrengsten van de recente veiling van importcapaciteit wat dit betreft
een early warning? Wat kan de minister met deze informatie doen?Zorgvuldige liberalisering waarbij gaandeweg belemmeringen voor een vrijemarktwerking
worden weggenomen, moet voor de Nederlandse gebruiker uitmonden in de beste
prijs-kwaliteitsverhouding. Toch lijkt het verstandig, ten aanzien van de
te verwachten prijsontwikkeling het hoofd koel te houden. Gas en elektriciteit
zijn sinds oktober vorig jaar 18% duurder geworden, zo meldt het CBS ons.
Als wij spreken over prijsverlaging ten gevolge van toegenomen concurrentie,
spreken wij dus vermoedelijk over minder méér. Het is de vraag
of de Nederlandse burger dit zo zal ervaren. Ook het bedrijfsleven heeft luid
en duidelijk ook aan deze Kamer laten weten, de druk van de huidige Nederlandse
energieprijzen te voelen. Wij hopen met hen dat er graduele verbeteringen
te constateren zullen zijn en dat ook zij op niet te lange termijn de vruchten
van liberalisering zullen kunnen plukken.Dan kom ik nu op de eigendom van het Nederlandse hoogspanningsnet. Ingevolge
de Elektriciteitswet 1998 wordt beoogd dat de staat de kleinst mogelijke meerderheid
van de aandelen in TenneT zal houden. De commissie-Herkströter adviseert
overdracht van de aandelen aan een andere organisatie om vermenging van de
toezichthoudende rol met het economische belang bij de exploitatie van het
net te voorkomen. De regering heeft met dit wetsvoorstel gekozen voor 100%
staatseigendom. De VVD-fractie kan zich – in de situatie van dit moment –
goed vinden in deze keuze. De minister geeft aan dat deze eigendomssituatie
wat haar betreft van tijdelijke aard zal kunnen zijn. Evaluatie van Elektriciteitswet
en Gaswet is voorzien in 2002. Op dat moment zal ook de vraag aan de orde
komen of continuering van staatseigendom opportuun is of dat tot vervreemding
kan worden overgegaan. Mijnheer de voorzitter! Mijn fractie wacht die evaluatie
af en neemt thans geen voorschot op een alsdan in te nemen standpunt. Ook
de heer Pitstra moet dus nog even geduld hebben.Tot slot wil ik stilstaan bij de rol van de DTE. In antwoord op onze vragen
geeft de minister aan dat zij een regulerende taak, die verder gaat dan een
reactieve rol, noodzakelijk acht voor de DTE. De VVD-fractie is door de gegeven
antwoorden niet overtuigd. Een mededingingsautoriteit dient zich in beginsel
te beperken tot reactief optreden en het level playing-field te bewaken. Het
geven van aanwijzingen terzake van de door netbeheerders te plegen investeringen
gaat aanzienlijk verder. De stelling dat publieke belangen zoals de handhaving
van de voorzieningszekerheid gewaarborgd moeten worden, onderschrijft mijn
fractie geheel. Mijn fractie maakt zich ernstig zorgen over het feit dat DTE
te veel en te verschillende petten op krijgt. Als tot investeringsaanwijzingen
wordt overgegaan, is er sprake van een instantie die wel de beslissing neemt,
doch daarvan niet de lasten draagt. De toezichthouder gaat een sleutelrol
vervullen in de energiewereld. Of dat op bevredigende wijze de komende jaren
vorm krijgt, moeten we afwachten. Mijn fractie vraagt dan ook met nadruk bij
de toegezegde evaluatie van Elektriciteitswet en Gaswet een evaluatie van
het functioneren van DTE te voegen. Kan de minister dit toezeggen? Kan de
minister dan ook aangeven wat voor haar de ijkpunten bij een dergelijke evaluatie
zullen zijn?Mijnheer de voorzitter! Alles overziend, kan mijn fractie zich vinden
in de overgangsregeling zoals die in dit wetsvoorstel vorm heeft gekregen.
Proces en inhoud getuigen van een zorgvuldige werkwijze en een redelijke verdeling
van de lasten, die we hebben overgehouden uit een niet-geliberaliseerd verleden.
Graag wacht ik het antwoord van de minister af op de door mij gestelde vragen.De heer Terlouw (D66):Mijnheer de voorzitter! Verschillende sprekers hebben het woord complex
in de mond genomen en ik voeg mij bij hen. Zeker als je niet de voorgaande
behandeling in de afgelopen jaren hebt gevolgd, is het heel
wat leeswerk om erachter te komen waar het hier nu over gaat. Die complexiteit
blijkt misschien ook wel hieruit dat toen ik dat allemaal had gelezen, althans
zoveel ik kon lezen, ik dacht: ik heb op een aantal aspecten van de voorgestelde
regeling kritiek, maar als ik nu probeer om zelf een regeling te ontwerpen,
dan kom ik niet tot een waar ik geen kritiek op heb.In de tot dusver gevoerde gedachtewisseling heeft het meest de aandacht
getrokken de beperkende werking op de Nederlandse elektriciteitsmarkt. Dat
is ook geen wonder, want de nieuwe Elektriciteitswet en ook weer deze overgangswet
gaan nu juist over liberalisering van die markt en het woordje beperking staat
op gespannen voet met het woord liberalisering. Maar we moeten het effect
van die beperking ook weer niet overdrijven, zoals andere sprekers impliciet
ook hebben gezegd. We mogen aannemen dat die tijdelijk zal zijn.Er is terecht op gewezen dat, ten eerste, er in anderhalf jaar tijd heel
wat capaciteit bij zal worden gebouwd; ten tweede, het prijsniveau op het
ogenblik in Nederland wel erg hoog ligt, omdat we veel aardgas verstoken en
de aardgasprijs nu eenmaal gekoppeld is aan de olieprijs, die hoog is, zij
het ietwat dalend; ten derde, de voor de SEP-contracten gereserveerde capaciteit
niet meer dan een kwart van de totale importcapaciteit bedraagt en de overige
driekwart niet klein is in vergelijking tot de importcapaciteit van andere
Europese landen. We moeten het dus niet overdrijven. Dat neemt niet weg, dat
de bezwaren van de energie-intensieve industrie in Nederland begrijpelijk
zijn. We zitten in een liberaliseringsproces, waarvan het doel is dat iedereen
zo voordelig mogelijk energie kan kopen op de Europese markt. In deze fase
zijn dat nog alleen de grootverbruikers maar straks kan iedereen dat doen.
En zie, het prijspeil in ons land is hoog en daar kunnen we even niet veel
aan doen. Je zou graag in het buitenland kopen, maar de importcapaciteit is
beperkt.De minister is in het schriftelijke en mondelinge debat tot dusverre niet
erg diep ingegaan op de opvatting van de energie-intensieve bedrijven, dat
de SEP helemaal geen stroom hoeft in te voeren omdat er sprake is van afnamecontracten.
Maar als je op grond van een contract dure stroom moet kopen, wil je natuurlijk
het liefst doorverkopen in een land met een hoog prijspeil. En dat is Nederland.
Is die opvatting ten aanzien van dat niet hoeven invoeren dus een argument
zonder betekenis? Anders gezegd: gesteld dat de overheid zou zeggen, dat je
je contractueel verplichte afname maar moet doorverkopen in het buitenland
en niet in Nederland, dan zou dat vrij aanzienlijke verliezen opleveren die
met de in het wetsontwerp beoogde regeling niet of althans minder optreden.
Dan is er dus niet alleen sprake van een regeling die het de SEP en de productiemaatschappijen
mogelijk maakt om aan hun verplichtingen te voldoen, dan financieren wij die
verplichtingen ook gedeeltelijk. Of zie ik dat verkeerd? Ik heb de indruk
gekregen, dat wij die baksteen toch voor een deel voor onze rekening nemen.De commissie-Herkströter was van oordeel, dat de bemoeienis van de
overheid met de importcontracten niet van een zodanige aard is geweest, dat
medeverantwoordelijkheid moet worden genomen voor de verliezen die zij opleveren.
De minister neemt die opvatting over. Ik kan daar niet in rede een oordeel
over hebben. De contracten zijn gesloten tegen de achtergrond van een langjarig
energiebeleid van de overheid met op de voorgrond een toekomst die niemand
kan voorspellen. Eigen boontjes doppen op dit punt, zo zegt de minister. Maar
dan toch wel met wat hulp via het verstrekken van die importcapaciteit. Als
ik dat verkeerd zie, hoor ik het graag. De prijs die de overheid betaalt voor
TenneT is, zoals de minister in de memorie van antwoord stelt, marktconform.
Maar de price earnings ratio – de prijs gedeeld door de verwachte winst –
heeft de hoge waarde van 20 tegen een gemiddelde waarde van 15 voor bedrijven
met een vergelijkbaar risicoprofiel. Dus is er sprake van een winstgroeiverwachting,
zo constateert de minister optimistisch. Tenzij de prijs te hoog was, want
dan zou dat niet opgaan.Hoe dat ook zij, ik herhaal mijn openingszin: ik kan zelf niet iets verzinnen
wat beter recht doet aan alle betrokkenen. Mijn kritiek is dus beperkt in
zijn waarde.De minister acht het staatsaandeelhouderschap in TenneT tijdelijk. Vele
sprekers hebben daar iets over gezegd. De minister zegt dat keer op keer,
zoals zij ook benadrukt dat zij de aandelen heeft gekocht conform de wens
van de Tweede en de Eerste Kamer, dus kennelijk niet uit eigen aandrift. Is
dat op grond van een liberale filosofie? Ik acht mezelf ook vrij liberaal
maar ik heb er helemaal geen moeite mee dat de staat niet te liberaliseren
infrastructuur in bezit heeft. Integendeel. Als staatsburger heb ik daar een
rustig gevoel bij. Als een typische nutsvoorziening niet goed functioneert,
spreek ik altijd nog liever de eigenaar aan dan de toezichthouder. Maar misschien
kijken de minister en ik verschillend aan tegen de rol van de overheid. In
principe is in onze ogen in een democratie de overheid het toppunt van betrouwbaarheid.
De overheid is beter controleerbaar, gemakkelijker afzetbaar, directer aanspreekbaar
als het gaat om dreigende onrechtvaardigheden. Dan neem ik aan, dat de minister
bang is voor inefficiency van een overheidsapparaat. Die kan er inderdaad
zijn, maar is een feitelijk onafhankelijke monopolist daar dan per definitie
vrij van? Liberaliseren kan voordelen opleveren, zelfs het liberaliseren van
bepaalde nutsfuncties. Als je telecommunicatie als een nutsfunctie beschouwt,
heeft dat beslist voordelen opgeleverd. Daar zijn we het wel over eens. Maar
privatiseren, ook als liberalisering niet mogelijk is, zoals bij de spoorweginfrastructuur
en het hoogspanningsnet, is weliswaar niet te allen tijde onbespreekbaar,
maar ligt lang niet altijd voor de hand. De minister zal nog een harde noot
met ons te kraken hebben als ze de aandelen van TenneT gaat vervreemden.Mevrouw Bierman heeft behartigenswaardige woorden gesproken over de sleutelrol
van DTE. Ik steun haar graag als zij zegt: als de gas- en elektriciteitswetten
worden geëvalueerd, evalueer dan ook de rol van DTE.Mijnheer de voorzitter! Deze overgangswet voor de elektriciteitsproductiesector
is een stap in een proces van liberalisering. Dit is een logische stap en
dus benaderen we haar positief, maar niet zonder zorg. De eerste effecten
die de consument waarneemt, zijn niet bepaald glanzend, zoals mevrouw Bierman ook zei. Zij heeft in dat verband cijfertjes genoemd. Er zijn redenen
voor gegeven, maar toch. Onze zorg betreft vooral en in de eerste plaats de
milieueffecten.De overheid heeft in mijn ogen drie hoofdtaken: veiligheid, rechtvaardigheid
en toekomst. Met veiligheid doel ik op functies als die van het leger en de
politie: niet van toepassing bij de behandeling van dit onderwerp. Rechtvaardigheid
heeft onder andere te maken met het garanderen van een minimumvoorzieningenniveau
voor alle ingezetenen. De overheid moet daarop aanspreekbaar zijn. Met toekomst
bedoel ik het volgende.In de marktstructuur die wij kennen kan een bedrijf zich maar beperkt
iets gelegen laten liggen aan de effecten van ons doen en laten voor de langere
termijn. En dan zeg ik nog heel veel als ik zeg "beperkt". Eigenlijk is het:
niets. Het concurrentiebeding staat dat in een marktmechanisme eenvoudig niet
toe. Nee, de toekomstbewaking is in handen van de overheid. Als we duurzaam
willen gaan produceren, als we de productie van kooldioxide terug willen dringen
en de Kyotodoelstellingen willen halen, kan dat alleen maar door de inspanningen
van de overheid.Bij de behandeling van de Gaswet heb ik al gezegd dat wij ons zorgen maken
en dat wij ons afvragen of het uitoefenen van deze officiële functie
door de overheid niet wordt belemmerd door de liberaliseringsprocessen. Want
wat is het doel van liberalisering? Veel en goedkoop: dat beoog je met liberalisering.
Dat is een mooi doel, maar je moet je altijd afvragen: tot welke prijs? Neem
de Demkolec-centrale. De toekomstige koper mag de brandstofsoort voor deze
centrale straks vrij kiezen, al gaat de minister op grond van de aangenomen
motie-Crone c.s. wel expliciet aandacht besteden aan de biomassavergassingsvariant.
Misschien zal in de toekomst aardgas worden gestookt, wat minder CO2-uitstoot geeft. Als er biomassa wordt bijgestookt, zal de CO2-reductie minder zijn, omdat er dan ook kolen worden vergast en dat
is minder koolstof beperkend. De markt bepaalt echter wat er gebeurt en de
markt interesseert zich niet voor de toekomst. Zij interesseert zich voor
de prijs. Dat is essentieel op de markt. Tijdens de behandeling van de Gaswet
zei de minister, dat de vraag naar groene stroom zo groot is, dat de productiebedrijven
tot in lengte van jaren daaraan niet zullen kunnen voldoen. Denkt de minister
dat deze omstandigheid een rol zal spelen bij de verkoop van de Demkolec-centrale?
En, zo ja, hoe dan? Via welk mechanisme? Ik benieuwd naar het antwoord op
deze vraag.In de memorie van antwoord meldt de minister, dat in de Europese ontwerprichtlijn
duurzame energie de doelstelling voor het aandeel van het elektriciteitsverbruik
uit duurzame bronnen voor Nederland is teruggebracht van 12% naar 9%, te bereiken
in 2010. Dat is realistischer, zegt de minister. Maar is het wel realistisch?
Halen wij dat?Voorzitter! De liberalisering werkt ook niet goed uit voor de warmtekrachtkoppelingcentrales.
Liberalisering van stroom, van elektrische energie loopt voor op de liberalisering
van gas en dat brengt de kosten/opbrengst-verhouding uit balans. Ik las dat
de minister 130 mln. ter beschikking heeft gesteld, te versleutelen via afdrachtskosten
op de ecotaks. Het ministerie verwacht een groei van de 8000 megawatt van
de warmtekracht die nu is geïnstalleerd naar 15.000 megawatt in 2010.
Maar ECN verwacht dat het WKK-vermogen zal dalen tot 4900 à 6800 megawatt
in 2010. Ik wil in dit debat niet strijden over deze cijfertjes. Daar gaat
het mij niet om. Het gaat mij om de algemene constatering, dat de markt zich
weinig of niets gelegen kan laten liggen aan het milieu. Daar kan bijna uitsluitend
de overheid zorg voor dragen. Dat is onze grootste zorg bij dit proces. Zoals
gezegd, ik kan niets beters verzinnen en dus zullen wij het voorstel steunen.De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Ik zal dit late uur nog proberen een bijdrage
te geven aan de discussie vanuit onze invalshoek. Die is overigens twee jaar
geleden al duidelijk geworden bij de behandeling van de Elektriciteitswet
1998. Toen hebben wij ons geen voorstander getoond van liberalisering van
de elektriciteitsmarkt. Wij zullen dat allemaal niet herhalen, maar wij willen
wel kijken naar wat wij de afgelopen twee jaar hebben geleerd. Sommigen hebben
gezegd dat van belang is dat er een goede marktwerking is. Als iets goed is,
kun je daar moeilijk op tegen zijn. Maar is het ook een goede marktwerking?
Anderen hebben gezegd dat wij lering moeten trekken uit ervaringen. Dat is
inderdaad inmiddels mogelijk. Ik vind dat ook belangrijk.Wat zijn voor ons de criteria geweest om de voorstellen van toen en nu
te beoordelen? Dat is onder andere de vraag naar nut en noodzaak. Verder is
dat het gevolg van de liberalisering voor de kwaliteit van het product en
de zekerheid van de levering. Ook denk ik aan de gevolgen voor het personeel
in de sector, de gevolgen voor het milieu en, niet te vergeten, de gevolgen
voor de verbruikers, allereerst de kleinverbruikers.Als wij alles overzien, kunnen wij nog steeds zeggen dat nut en noodzaak
voor deze stap volgens ons nog niet zijn aangetoond. Ik zie dat de regering
er gewoon van uitgaat, voortbordurend op wat twee jaar geleden bij de Elektriciteitswet
naar voren werd gebracht. UNA, een van de drie productiebedrijven, is inmiddels
geprivatiseerd. UNA is een dochter geworden van Reliant, een internationaal
concern dat onder andere belangen heeft in Duitsland. Het aardige is dat de
afgelopen twee jaar een geweldige ontwikkeling binnen dat bedrijf heeft plaatsgevonden.
Ik heb dat via de mensen die daar werken, van dichtbij kunnen volgen.Ik geef een voorbeeld. Twee jaar geleden werkten bij het bedrijf 1130
mensen. Voor 1 januari van het komend jaar is het personeelsbestand gehalveerd.
Let wel: dat zijn de gevolgen voor het personeel geweest. De stemming onder
het personeel is op dit moment behoorlijk slecht. Men maakt zich grote zorgen
over het voortbestaan van het bedrijf. De directeur is begin van dit jaar
naar de Verenigde Staten geroepen, bij de aandeelhouders. Hij kreeg daar een
boodschap mee die hij niet kon verkopen aan het personeel. Drie weken later
was de directeur vertrokken. In de productiesector wordt gewerkt met een tekort
van 100 mensen; er wordt dus zeer hard gewerkt. Aan de andere kant van het
bedrijf wordt grote uitverkoop gehouden en worden de mensen op straat gezet.
Sociaal plan of niet, men gaat eruit. Dat is de situatie bij het personeel.
Is dit nu wat ons voor ogen stond? Zijn dit de garanties die men twee jaar
geleden gaf? Men beloofde het personeel fantastische vooruitzichten,
maar dat is er bepaald niet van gekomen. De kwaliteit van het product is bij
UNA nog steeds goed tot zeer goed. Het personeel, met name de mensen in de
productiesector, vreest met grote vreze dat het straks niet kan concurreren
met hetzelfde bedrijf dat in Duitsland een goedkoper product aanbiedt, met
als gevolg dat men zegt: bij ons zal niet meer worden geïnvesteerd en
wij zullen wel worden gesloten. Dat lijkt mij voor dit bedrijf een zeer reëel
vooruitzicht. Dat was, denk ik, niet de bedoeling.En dan kom ik op de gevolgen voor het milieu. Ik denk inderdaad dat milieu
één van de sluitposten zal worden in het streven van de nieuwe
eigenaar om meer rendement te maken. De Demkolec is genoemd en de biomassa.
Tegen de heer Pitstra zeg ik dat wij inderdaad wel op de biomassa hebben gelet.
Wij hebben er goed naar gekeken en op dit punt tegengestemd, omdat de biomassa
behoorlijk wat kritische kanten kent. Niet alles is groen wat groen genoemd
wordt. In dit geval waren wij dus tegen het biomassagebruik in Demkolec. Voor
het overige hebben wij natuurlijk zeer grote waardering voor het streven om
het milieu in deze sector overeind te houden. Volgens ons wordt namelijk het
milieu het kind van de rekening.En dan is er nog de gebruiker c.q. de tarieven. De regering verwacht een
prijsdaling voor de kleinverbruiker, maar is dat wel reëel? Tot nu toe
hebben wij alleen gezien dat er prijsstijgingen zijn. Ik zie niet waarom de
prijzen zouden dalen. Dat is ook in strijd met de verwachtingen van de eigenaar.
Er is nu een rendement van 6%, maar wij weten allemaal dat een rendement van
zeker 12% wordt nagestreefd. Dat bereik je door de prijs omhoog te brengen,
door in het personeel te snijden, door in de investeringen te snijden en door
de milieueisen lager te stellen. Dat zijn volgens ons de gevolgen die wij
in deze markt gaan zien. Dat is in ieder geval het rendement van de afgelopen
twee jaar. Tegelijkertijd zien wij dat de overheid steeds minder invloed krijgt
op een sector die naar mijn mening voor de samenleving van heel groot belang
is. Dat vinden wij een heel trieste ontwikkeling. De overheid zou daar niet
terug moeten treden, maar juist een stap vooruit moeten zetten.Dan nog een baksteen die volgens mij enigszins is vergeten, namelijk de
tarieven voor de bestaande stadsverwarmingprojecten. In het verleden werden
deze projecten door de overheid gestimuleerd. Er zijn toen ook prijsafspraken
gemaakt, gebaseerd op het principe niet meer dan. Daar wringt op dit moment
de schoen. Het zijn vaak de kleinverbruikers in de oudere stadsverwarmingcomplexen
die worden geconfronteerd met prijzen die momenteel aanzienlijk hoger zijn
dan de prijzen in vergelijkbare woningen met individuele verwarmingen. Dat
komt, omdat in oudere stadsverwarmingcomplexen sprake is van slecht regelbare,
verouderde installaties en het ontbreken van warmtemeters. Vooral installaties
in portiekwoningen, gebouwd in de jaren zestig, hebben een veel hogere prijs
op dit punt dan vergelijkbare installaties met een individuele cv. Dat scheelt
wel ƒ 300 per gezin per jaar. De door de commissie-Herkströter
berekende niet marktconforme kosten houden naar mijn gevoel geen rekening
met die baksteen. Die wordt dus voornamelijk afgewenteld op de huurders met
lagere inkomens. Zij kunnen niet anders. De baksteen komt dus voor hun rekening.
Is de regering bereid door een consumentenorganisatie een onafhankelijke second
opinion te laten uitvoeren naar deze problematiek? Dan moet blijken of het
oude principe van niet meer dan inderdaad overeind wordt gehouden en overeind
blijft staan, nadat de privatisering is doorgevoerd. Met andere woorden, het
gaat mijns inziens niet aan dat deze mensen het kind van de rekening worden.Momenteel is de privatisering van de distributiebedrijven aan de gang.
Dat is een interessante ontwikkeling. Ik hoorde zojuist dat onder andere het
Remu-bedrijf in mijn regio een totale marktwaarde zou hebben van 3 mld. Er
gaan dus forse bedragen over de tafel. Ik heb tot mijn grote vreugde echter
mogen constateren dat er ook in dat opzicht een kentering aan de gang is in
de samenleving, in die zin dat men niet alles meer privatiseert. De Utrechtse
gemeenteraad – ik maakte daar ook deel van uit – heeft vorige
week voor het eerst besloten niet te privatiseren en zijn aandelen in dit
bedrijf te behouden. Dat is een goede ontwikkeling. Ik ben benieuwd naar de
reactie van de regering.De beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De minister zal morgenochtend antwoorden.Sluiting 23.06 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20002001-613-625.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl