Behandeling van de wetsvoorstellen:  - Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639);  - Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 1450-1462

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-05-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 27, pagina 1450-1462

11-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28639Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29030Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand) (28870), te weten de motie-De Rijk c.s. inzake de efficiencymaatregel (28870, J)Pagina 1439-1439
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet bestuursrecht en enige andere wetten in verband met de mogelijkheid om de bezwaarschriftenprocedure met wederzijds goedvinden buiten toepassing te laten (rechtstreeks beroep) (27563)Pagina 1438-1438
Stemmingen in verband met het Voorstel van wet van het lid Dittrich tot wijziging van enige bepalingen van het Wetboek van Strafvordering (invoering van spreekrecht voor slachtoffers en nabestaanden) (27632)Pagina 1438-1439
Presentie en opening (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1419-1419
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639); - Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030)Pagina 1450-1462
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen, alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639); - Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030)Pagina 1476-1493
Voortzetting van het beleidsdebat Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) (onderdeel VMBO) (29200 VIII) (2)Pagina 1466-1476
Behandeling van de volgende Voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - adres van A. Zare te Rotterdam betreffende een verblijfsvergunning; - adres van W.G.C. van Loenen te Wenum-Wiesel betreffende kwijtschelding van een belastingaanslag; - adres van F.S. te E. (België) betreffende het handelen van de belastingdienst; - adres van F. Eeken te Amsterdam betreffende de aftrekbaarheid van kosten verbonden aan alternatieve geneeswijzen; - adres van J.J. Noordijk te Bergen op Zoom betreffende de aftrekbaarheid van scholingskostenPagina 1419-1419
Beleidsdebat over het onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII)Pagina 1420-1438
Lijst van besluiten (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1493-1493
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van de Vreemdelingenwet 2000 aan richtlijn 2001/51/EG van de Raad van de Europese Unie van 28 juni 2001 tot aanvulling van het bepaalde in artikel 26 van de Overeenkomst ter uitvoering van het Akkoord van Schengen van 14 juni 1985 (29016); - Wijziging van de Wet op het notarisambt (Reparatiewet Wet op het notarisambt) (29212); - Aanpassing van het Burgerlijk Wetboek, het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, het Wetboek van Strafrecht en de Wet op de economische delicten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/31/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 8 juni 2000 betreffende bepaalde juridische aspecten van de diensten van de informatiemaatschappij, met name de elektronische handel, in de interne markt (PbEG L 178) (Aanpassingswet richtlijn inzake elektronische handel) (28197); - Aanvulling van de Auteurswet 1912 inzake de thuiskopie tot invoering van verlengde aansprakelijkheid voor verkopers; - Partiële wijziging van de Wet op de rechterlijke organisatie, de Wet rechtspositie rechterlijke ambtenaren, de Wet op de rechterlijke indeling, de Beroepswet, de Wet op de economische delicten en enige andere wetten (Veegwet modernisering rechterlijke organisatie) (28958)Pagina 1419-1419
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 4 november 2000 te Rome totstandgekomen Protocol nr. 12 bij het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (Trb. 2001, 18 en 173) (28100 (R1705)Pagina 1462-1466
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 11 mei 2004)Pagina 1493-1494
Voortzetting van het beleidsdebat over het onderdeel VMBO van de begroting van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (29200 VIII) (1)Pagina 1439-1450

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van de wetsvoorstellen:Wijziging van de Mediawet (het vervallen van de verspreidingsbeperking voor
de programma's van lokale en regionale omroepinstellingen, wijziging van de
doorgifteplicht via omroepnetwerken van de programma's van lokale omroepinstellingen,
alsmede wijziging van bepalingen inzake programmaraden) (28639);Wijziging van de Mediawet met het oog op verbetering van de openheid
en continuïteit van de landelijke publieke omroep (29030).De beraadslaging wordt geopend.De heer Woldring (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik begin met het wetsvoorstel over de programmaraden
en de doorgifteplicht. De CDA-fractie is de staatssecretaris van Cultuur erkentelijk
voor de beantwoording van de door ons gestelde vragen in de schriftelijke
voorbereiding. Er zijn nog twee onderwerpen waarover ik graag meer duidelijkheid
zou verkrijgen.In de eerste plaats wil ik aandacht vragen voor de programmaraden. In
de schriftelijke voorbereiding hebben wij reeds een spanning geconstateerd
tussen enerzijds de programmaraad die de kabelexploitant adviseert welke vijftien
televisieprogramma's en welke vijfentwintig radioprogramma's tenminste moeten
worden uitgezonden en anderzijds de zwaarwichtige redenen die een kabelexploitant
kan hebben om het advies van de programmaraad niet te volgen. Er zijn programmaraden
die een zekere druk ervaren van de kant van de kabelexploitant. Het komt voor
dat een kabelexploitant tegen het advies van de programmaraad in een bepaald
programma niet opneemt in het basispakket; commerciële belangen spelen
daarbij ongetwijfeld een rol. Er volgen dan beroepsprocedures – daar
gaat het mij nu niet om – die voorkomen hadden kunnen worden, als de
programmaraad een sterkere en een meer onafhankelijke positie zou hebben.
Deze sterkere en meer onafhankelijke positie kan onder andere worden bevorderd
door middel van een adequate financiering van de programmaraden. Het komt
voor dat een kabelexploitant de financiering van een programmaraad op zich
neemt en eenzijdig een bedrag per jaar vaststelt, waar de programmaraad het
dan mee moet doen. Met andere woorden: in een dergelijk geval geraakt een
programmaraad in een relatie van afhankelijkheid van de kabelexploitant. Ook
al hebben wij waardering voor de verbetering van de positie van de programmaraden,
waarvan de leden krachtens artikel 82 – ter wille van hun onafhankelijkheid –
door de gemeenteraad worden benoemd, neemt deze verbetering van de positie
van programmaraden niet weg dat over de financiering van die raden niets is
geregeld. Het ligt voor de hand dat gemeenten die financiering op zich nemen,
maar er zijn gemeenten die dat niet of onvoldoende doen. Er zijn programmaraden
die in financieel opzicht een speelbal zijn tussen kabelexploitant en de gemeente
of een groep gemeenten in de regio, hetgeen nadelig is voor de onafhankelijkheid
van een programmaraad en ook voor de hoge kwaliteitseisen die aan het werk
van de programmaraad worden gesteld. Het zou niet terecht zijn om in dit verband
de zwarte Piet alleen toe te spelen aan de kabelexploitant, want in verscheidene
regio's blijken de gemeenten tekort te schieten. Vandaar onze vraag:
onderkent de staatssecretaris dat er in verscheidene regio's een probleem
bestaat met betrekking tot de financiering van de programmaraden? Is de staatssecretaris
bereid – hetzij via de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, hetzij
via een andere weg – het probleem van de financiering van de programmaraden
aan de orde te stellen, opdat een meer bevredigende regeling voor de programmaraden
kan worden bevorderd?Er is nog een tweede punt waar de CDA-fractie graag aandacht voor vraagt,
en dat is nogmaals artikel 31 van de Europese richtlijn betreffende universele
dienstverlening. Dat artikel bevat een expliciete slotbepaling dat de doorgifteverplichtingen
via televisie- en radio-omroepnetten en -diensten aan een periodieke heroverweging
zullen worden onderworpen. In de memorie van antwoord van 6 februari
schrijft de staatssecretaris: "De regering houdt wat dit punt betreft de vinger
aan de pols om te kunnen ingrijpen indien de marktomstandigheden daartoe aanleiding
geven." In het genoemde artikel 31 wordt echter niet gesproken over "marktomstandigheden",
maar over "duidelijk omschreven doelstellingen van algemeen belang". Met het
oog op die doelstellingen moeten periodieke heroverwegingen plaatsvinden.
Dat wil zeggen dat er van tijd tot tijd evaluaties moeten worden verricht.
Op welke termijn zal de volgende periodieke heroverweging plaatsvinden en
welke instantie zal daarmee worden belast?Dit waren mijn opmerkingen over de omroepraden. Ik ga nu in op het wetsvoorstel
over de continuïteit van de publieke omroep. De CDA-fractie dankt de
staatssecretaris voor de uitgebreide memorie van antwoord van 23 maart
jl. In de schriftelijke voorbereiding zijn verschillende argumenten uitgewisseld.
Ik zal die niet herhalen. Ik moet echter wel constateren dat er in de schriftelijke
voorbereiding een diepgaand verschil van inzicht is gebleken tussen het kabinet
en de CDA-fractie. Ik zal dit toelichten.De staatssecretaris schrijft op pagina 2 van de memorie van antwoord dat
na 2000 het ledental van BNN niet meer toenam "terwijl er allerwegen wel veel
maatschappelijke ondersteuning bestond voor deze omroepvereniging". Ook op
de volgende pagina van de memorie van antwoord wordt opgemerkt "dat BNN op
veel sympathie en steun onder grote delen van vooral de jongere bevolking
kon rekenen. Alleen kwam dit niet tot uitdrukking in een groeiend aantal lidmaatschappen".
Die maatschappelijke ondersteuning en sympathie worden nergens aangetoond,
behoudens in de opmerking op pagina 3 van de memorie van antwoord over "deelname
aan (internet)activiteiten, directe inspraak op de programmering en een groot
bereik". Dat is een zwak argument. Die opmerking geldt immers ook voor alle
andere omroepen.De CDA-fractie vindt het niet te rijmen dat er wel over maatschappelijke
ondersteuning en sympathie wordt gesproken, maar dat die betrokkenheid niet
adequaat kan worden aangetoond en zich niet vertaalt in een toename van het
ledenaantal. Bovendien blijkt bij bijvoorbeeld milieugroepen dat die maatschappelijke
ondersteuning en ledenaantallen wel degelijk kunnen samen te gaan, ook voor
jongeren. Blijkbaar gaat die maatschappelijke ondersteuning van en sympathie
voor BNN samen met een grote mate van maatschappelijke passiviteit. Het lijkt
mijn fractie geen goed signaal om die passiviteit te belonen door middel van
het voorgestelde wetsvoorstel.De heer Van der Lans (GroenLinks):De maat voor passiviteit is kennelijk voor de heer Woldring het aangaan
van een lidmaatschap. Dat is een heel ouderwetse opvatting. Men kan toch heel
actief en maatschappelijk bewust zijn en over het internet surfen naar allerlei
belangrijke dingen zonder die binding aan te gaan? Die binding is misschien
van uw generatie, maar niet van die van jongere generaties. Moeten mensen
een lidmaatschap aangaan om aan te tonen dat zij actief zijn en is het een
bewijs van passiviteit is als zij geen lid zijn? Die stelling lijkt mij niet
lang vol te houden.De heer Woldring (CDA):Er zijn geen vaste criteria om te bepalen of een standpunt ouderwets is
of niet. Ik bepaal op dit moment zelf wat adequaat is. Mensen tonen commitment
door het aangaan van een abonnement. Dat gebeurt bij milieuorganisaties en
bij vele andere organisaties. Daar is niets nieuws aan. Als men weet dat een
organisatie afhankelijk is van leden, kan men daar de consequenties uit trekken.
Dat is gewoon het vertalen van engagement en betrokkenheid. Daar is niets
ouderwets aan, dat is zelfs uiterst postmodern en actueel.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het aardige is dat de heer Woldring nu spreekt van "abonnees", terwijl
wij het over ledenorganisaties hebben.De heer Woldring (CDA):Nee, sorry.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het is geen toevallige verspreking.De heer Woldring (CDA):Wie bepaalt dat? Ik zeg dat ik mij versprak.De heer Van der Lans (GroenLinks):Het juist de koppeling van abonnementen en lidmaatschap die de actieve
binding vertroebelt. Dat is juist het probleem. Zonder abonnees hebben omroepen
eigenlijk geen leden meer.De heer Woldring (CDA):Dat is de vraag. Ik kom daar zo op terug. Dit heeft namelijk betrekking
op de vraag wat de maatschappelijke legitimatie van omroepen is. Dat is iets
dat op een breder terrein betrekking heeft dan alleen het gegeven van de ledenaantallen
van omroepverenigingen; dat ben ik met u eens. Waar ik nu over sprak, is alleen
dat ledenaantallen een criterium zijn – geen adequaat criterium –
voor de betrokkenheid waarover wordt gesproken. Dat gaat dan, zoals het in
de memorie van antwoord staat, over maatschappelijke betrokkenheid, maatschappelijke
sympathie. Daarvan zeg ik dat die niet wordt aangetoond. Méér
zeg ik niet. Voor zover het argument wordt gebruikt, zeg ik dat dit ook geldt
voor andere omroepverenigingen; méér zeg ik niet.Mevrouw de voorzitter. Belangrijker overigens dan het voorgaande is dat
het kabinet met het argument van die maatschappelijke ondersteuning en sympathie
de maatschappelijke legitimering van de omroepverenigingen en de publieke
omroep aan de orde stelt. Ledenaantallen staan niet op zichzelf maar maken
deel uit van de maatschappelijke legitimering, waarbij ook kijk- en luistercijfers,
beoordelingscijfers en misschien nog andere criteria kunnen
worden betrokken. In verband daarmee moeten wij ook aandacht besteden aan
het rapport van de visitatiecommissie-Rinnooy Kan,"Omzien naar de omroep",
en aan het dit najaar te verschijnen rapport van de Wetenschappelijke Raad
voor het Regeringsbeleid (WRR). In de nota naar aanleiding van het verslag,
van 3 november 2003 (blz. 2), schrijft de staatssecretaris: "Legitimatie
en vormen van legitimatie zijn dan ook onderwerpen die aan de orde zijn bij
de evaluatie van de publieke omroep en daarna bij de behandeling van het onderzoek
van de WRR."De visitatiecommissie is ingesteld op grond van artikel 30c van de Mediawet,
waarvan lid 5 stelt dat de visitatiecommissie voorstellen kan doen voor de
volgende periode van vijf jaar "omtrent de taakopdracht en doelstellingen
van de landelijke omroep en de wijze waarop daaraan uitvoering kan worden
gegeven". Eén van de aanbevelingen die de commissie doet, op blz. 114
van haar rapport, is: "De commissie zou graag zien dat voortaan het belang
van de kijkende en luisterende burger het leidende principe zou worden bij
de bestuurlijke inrichting van alle geledingen (van de publieke omroep, inclusief
de omroepverenigingen) en hoe zij samenwerken." Hoewel de commissie de ledenaantallen
van de omroepverenigingen van cruciale betekenis vindt, stelt zij met haar
aanbeveling een meeromvattende maatschappelijke legitimering van de publieke
omroep aan de orde.Het kabinet heeft de WRR verzocht een onderzoek te doen naar het totale
medialandschap, waarbij ook de wijze van maatschappelijke legitimering van
de publieke omroep en van omroepverenigingen aan de orde zal komen. In de
genoemde nota naar aanleiding van het verslag schrijft de staatssecretaris
het WRR-onderzoek "te zien als een achtergrondstudie voor de formulering van
het toekomstig mediabeleid". De Raad van State schrijft in zijn advies dat
"de ledenaantallen en de legitimatie van de omroepverenigingen onderwerp zijn
van onderzoek van de Wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid" en dat
onderzoek zal worden verricht "naar de maatschappelijke worteling van de omroepen,
inclusief alternatieven voor ledensystemen". Dit is uiterst modern, zo zeg
ik in de richting van de heer Van der Lans. De Raad van State vervolgt dan:
"Mede tegen de achtergrond van het belang van de uitkomsten van dit onderzoek
bij de uiteindelijke beslissing over de keuze van het ledenaantal, geeft de
Raad in overweging deze studie af te wachten en af te zien van het op dit
moment nemen van een beslissing."De CDA-fractie heeft nota genomen van de memorie van antwoord, die van
het onderhavige wetsvoorstel zegt: "het blijft binnen de kaders van het huidige
bestel", "het heeft niet de strekking een voorschot te nemen op diepgaande
discussies over de taak, plaats en organisatie van de landelijke publieke
omroep" en "het rapport van de Visitatiecommissie publieke omroep en het WRR-onderzoek
(raken) dit wetsvoorstel niet". Omdat ledenaantallen betrekking hebben op
de maatschappelijke legitimering van omroepverenigingen; de staatssecretaris
zelf in verband met het wetsvoorstel spreekt over "maatschappelijke ondersteuning
en sympathie" en dus de maatschappelijke legitimering als argument gebruikt;
het visitatierapport en het WRR-onderzoek onder andere daarover gaan en dit
onderwerp binnenkort op de politieke agenda komt, is het onderhavige wetsvoorstel
naar het oordeel van de CDA-fractie wel degelijk een vooruitlopen op de parlementaire
discussie en besluitvorming in de nabije toekomst. Het is om die reden dat
de CDA-fractie de grootst mogelijke moeite heeft met het onderhavige wetsvoorstel.Mevrouw de voorzitter. De CDA-fractie vraagt de staatssecretaris derhalve
of het niet voor de hand ligt om de behandeling van dit wetsvoorstel, het
wetsvoorstel over de ledenaantallen van omroepverenigingen, uit te stellen
tot het kan worden behandeld als onderdeel van een wetsvoorstel over de maatschappelijke
legitimering van de publieke omroep en de resultaten van het onderzoek van
de visitatiecommissie-Rinnooy Kan en dat van de WRR bij die behandeling kunnen
worden betrokken. Wat zouden daar de gevolgen van zijn? Hoe zou tijdens de
aanhoudingsperiode op de een of andere wijze kunnen worden voorzien in het
opvangen van de consequenties voor BNN?Mevrouw de voorzitter. U begrijpt dat wij met meer dan gewone belangstelling
het antwoord van de staatssecretaris tegemoet zien.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Ik ga heel ver met het voorstel van de heer Woldring mee.
Het lijkt mij heel erg relevant. Straks zal ik ook aangeven wat het belang
is van een uitgebreide discussie over de maatschappelijke legitimiteit van
het omroepbestel en de publieke omroep in Nederland. Echter, wij hebben hier
ook te maken met een praktisch probleem, het probleem van BNN. Eigenlijk gaat
het hier om een BNN-wet. Zo heeft de heer Woldring die wel niet genoemd, maar
het verwijt was dat dit gelegenheidswetgeving is. Stel nu dat de consequentie
van zijn voorstel is dat wij deze wet niet meer op tijd kunnen aannemen. De
WRR zal namelijk pas in het najaar een rapport uitbrengen. Daarna moet het
nog besproken worden door de Tweede Kamer en zal de regering een standpunt
innemen. Het gevolg zou kunnen zijn dat wij pas begin volgend jaar de discussie
over deze wet kunnen voortzetten. Met inachtneming van de huidige spelregels
zou dat betekenen dat BNN buiten de prijzen valt. BNN kan dan namelijk geen
concessie meer krijgen. Zou de CDA-fractie daarvoor de verantwoordelijkheid
willen dragen?De heer Woldring (CDA):Ik heb gevraagd wat de consequenties van mijn voorstel zullen zijn. Verder
heb ik gevraagd of er iets te bedenken is om in het opvangen van die consequenties
te voorzien. Voordat ik uw vraag beantwoord wacht ik de beantwoording door
de staatssecretaris af. In de tweede termijn zien wij verder.Mevrouw Witteman (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Something is rotten in the State of Denmark. Deze
zin uit Shakespeare's Hamlet, door Marcellus geuit in act 1, sc. 4, regel
90, na de ontmoeting van Hamlet met de geest van zijn vader, kwam bij mij
op bij de bestudering van de wetten van de dag. Hamlet ging de confrontatie
met de geest aan. Ik wilde hetzelfde met mijn beleidsgeest doen. Dat mislukte.
Hij sprak een andere taal. De geest in de wetten miste de geest van mijn tijd,
een geest die gekenmerkt wordt door onder andere een razendsnelle
ontwikkeling van de technologie voor elektronische communicatienetwerken en
-diensten, waardoor informatie snel de hele wereld over kan gaan, zelfs de
ruimte kan bereizen. De tijdgeest wordt ook gekenmerkt door wereldwijde verspreiding
van het marktdenken, waardoor commerciële televisie ons dreigt te overrulen
en die verder gekenmerkt wordt door demografische en culturele verschuivingen
tengevolge van oorlog, migratie en EU-uitbreiding. Daardoor moet dé
Nederlander opnieuw worden uitgevonden.Dat is mijn tijd, dat is uw tijd, dat is onze tijd. En waar hebben wij
ons hoofd bij? Bij doorgifteplichten voor de kabel, bij een omroepbestel dat
nog duidelijk de sporen draagt van de verzuiling die ooit, lang geleden, in
de jaren dertig, diende ter emancipatie van nu verdwenen bevolkingsgroepen,
bij geneuzel over leden die gekocht worden door sponsors, bij programmaraden
die door digitalisering al bijna anachronistisch zijn. Ondertussen cirkelen
ver boven datzelfde hoofd satellieten die beelden overal vandaan op kunnen
vangen en overal heen kunnen zenden.Mevrouw de voorzitter. Iets van die geest zou toch uit de mediawetgeving
moeten spreken, maar helaas, mediawetten tuimelen als het ware over elkaar
heen zonder dat blijk wordt gegeven van voortschrijdend, ruimtelijk inzicht.
Ad-hocbeleid, zeiden we in de dagen waarin Latijn nog onze taal bewoonde.
Ad hocracy, zeggen we nu en, met excuses in de richting van mevrouw Van den
Broek: management by impulse. Alsof het er niet toe doet, alsof het niet de
media zijn, de televisie en het internet die, nu de harde leer, de traditie
en de schaarste ons niet meer leiden, een centrale rol spelen in de beeldvorming
van de samenleving en haar leden. Doorgeschoten individualisering en gebrek
aan sociale cohesie doen ons snakken naar de aandacht van de televisie. We
trouwen op de televisie, we scheiden op de televisie, we laten ons verbouwen
op de televisie. Televisie is onze biechtvader, televisie is familie. Je komt
thuis en de televisie verwelkomt je.Nooit eerder in de geschiedenis van de mensheid hebben grootschalige samenlevingen
zoveel mensen en middelen ingezet. Dan heb ik het over de media en het onderwijs –
wij hebben er vandaag een prachtig debat over – om al haar leden voortdurend
te vormen, te onderwijzen en te beïnvloeden. Dat is een verworvenheid,
een uitdaging en soms een gevaar, maar vraagt van een overheid te allen tijde
de verantwoordelijkheid te nemen om bij de tijd te blijven.Het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet valt uiteen in drie delen.
Ik wil elk deel bespreken, te beginnen met het vervallen van de verspreidingsbeperking
voor de programma's van lokale en regionale omroepen. De fractie van de PvdA
acht het vervallen van de verspreidingsbeperking een goede zaak, met name
voor die Nederlanders die wonen in gebieden met distributiemogelijkheid via
kabel en/of analoge ether. Nu hebben zij iets te kiezen. Er zijn echter ook
streken in ons land, zoals in Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Zuid-Holland,
waar distributie via kabel of analoge ether niet mogelijk is. Toen in een
grijs verleden de regionale omroepen de televisie omarmden, kregen alle regio's
op de genoemde na een etherfrequentie toebedeeld, gefinancierd door de landelijke
overheid. Waarom dit onderscheid? Geld was ook hier leidraad van beleid. Limburg
is te lang gestrekt en heuvelachtig, iedere bult behoeft een steunzender en
bovendien is veel buitenland nabij, dus duur. Noord-Brabant en Gelderland
zijn groot, dus duur. En in Zuid-Holland heerst frequentieschaarste. Om de
pijn te verzachten ontvingen in sommige streken de niet-kabelhuishoudens een
deel van hun omroepbijdrage terug. De fiscalisering van de omroepbijdrage
maakte aan deze actie een einde. Dit brengt mijn fractie tot de volgende vraag.Is de staatssecretaris met ons van mening dat, nu de omroepmiddelen uit
de algemene belastinginkomsten worden vrijgemaakt, iedereen in beginsel het
recht heeft om de programma's van de regionale publieke omroep te kunnen ontvangen
of, indien elke distributie-infrastructuur ontbreekt, iedereen in beginsel
het recht heeft daarvoor fiscaal gecompenseerd te worden?Waarom al deze drukte? Distributie van programma's via de satelliet kan
voor die gebieden dan toch een goed alternatief zijn, maar wie zal dat betalen?
De kosten van satellietdistributie zijn immers hoog. Zal ook hier geld weer
leidraad van beleid zijn? Het is mijn fractie bekend dat de staatssecretaris
het niet vanzelfsprekend acht dat de kosten van satellietdistributie worden
gedragen door de rijksoverheid, omdat de primaire verantwoordelijkheid voor
de bekostiging van regionale en lokale omroep ligt bij provincies en gemeenten.
Hoe logisch denkt de staatssecretaris? Ik doe een poging tot reconstructie.
De regionale omroepinstelling wil zoveel mogelijk burgers binnen haar eigen
verzorgingsgebied bereiken. De regionale omroepinstelling kiest in overleg
met provincies en gemeenten de beste distributiewijze van haar programma's:
kabel, analoge ether of satelliet. Omdat de regionale omroepinstelling zelf
de keuze heeft gemaakt, moet zij de financiële gevolgen van die keuze
ook zelf dragen.Het is duidelijk: deze redenering gaat uit van keuzemogelijkheden. Die
keuzemogelijkheid is er echter niet in genoemde slecht bedeelde gebieden.
Dan resteert alleen de satelliet, maar zoals gezegd is die duur, te duur voor
de regionalen, de provincies en de gemeenten. Gevolg is dat veel huishoudens
verstoken blijven van de programma's van de regionale omroep. Dit brengt mij
tot de volgende vragen.Is de staatssecretaris met mijn fractie van mening dat in die gebieden
waar kabel- en analoge-etherdistributie ontbreken en er dus geen sprake kan
zijn van keuze van distributiewijze de overheid mede de verantwoordelijkheid
moet nemen, eventueel via een matchingsysteem met provincies en gemeenten,
voor distributie van programma's van de regionale omroep, bijvoorbeeld door
de getroffen regionale zenders bij te staan bij het huren van een satellietkanaal?Wat gebeurt er met de via de fiscus verkregen omroepgelden?Is de staatssecretaris met mijn fractie van mening dat het geld uit de
omroepbelastingen van mensen zonder kabel- of analoge-etherontvangst geoormerkt
dient te worden, zodat het door de overheid, de provincies of de gemeenten
gericht kan worden gebruikt als bijdrage aan het oplossen van het probleem?
Maar we zijn er nog niet. In de nabije toekomst zullen de regio's zonder kabel,
maar met analoge ether als distributiemogelijkheid, worden
geconfronteerd met het verdwijnen van deze distributiemethode. Deze wordt
dan vervangen door satelliet en digitale ether (Digitenne, onlangs zo sprankelend
in het nieuws gekomen door KPN). Het gevolg hiervan is dat de regionale omroepen
binnenkort komen te staan voor de omschakeling van analoge ether naar satelliet
en Digitenne. Kan de staatssecretaris toezeggen dat zij een inventarisatie
maakt van de technische mogelijkheden en financiële consequenties van
zo'n omschakeling?Nu het tweede deel van de wet, de wijziging van de doorgifteplicht via
de kabel van de programma's van lokale omroepinstellingen. Zo lang de kabel
als distributie-infrastructuur de meeste huishoudens bedient, mag aan de kabel,
hoewel geprivatiseerd en commercieel opererend, een doorgifteverplichting
worden opgelegd. Deze verplichting wordt, als de wet er komt, uitgebreid met
een nieuwe doorgifteplicht van lokale toegangsomroepen. Op de vraag of deze
nieuwe verplichting is getoetst aan het Europese technologieneutrale regelgevingkader,
waardoor alle elektronische communicatienetwerken onder dezelfde regelgeving
gebracht zijn, verwijst de staatssecretaris in haar memorie van antwoord aan
deze Kamer naar artikel 31 van de universele dienstenrichtlijn, waarin staat
dat lidstaten aan die distributie-infrastructuren redelijke doorgifteverplichtingen
kunnen opleggen, indien deze netwerken voor een significant aantal eindgebruikers
het belangrijkste middel zijn om radio- en televisie-uitzendingen te ontvangen.
De vraag is: hoe rekbaar is redelijk?Hoewel het beleid van de regering is gericht op het bevorderen van de
concurrentie tussen de verschillende infrastructuren en daarom de uitrol van
digitale televisie via de ether, Digitenne, mede financiert, zorgt de kabel
in circa 91% van de Nederlandse huishoudens nog steeds voor de distributie.
Dus de kabel is de klos. Althans, dat roept de brancheorganisatie van kabelbedrijven,
de VECAI. Mijn fractie is geneigd hier tegenin te brengen dat een monopolist
als alleenheerser in de polis van infrastructuren stevig in de tang moet worden
genomen en gehouden, opdat misbruik wat betreft abonneegelden (te hoog) en
programmering (te commercieel) wordt voorkomen.De PvdA vindt het goed wanneer de doorgiftteplicht wordt uitgebreid met
de programma's van omroepen voor en door etnische minderheden, met de programma's
van multiculturele omroepen, buurtomroepen, jongeren, kunstenaars en met andere
initiatieven vanuit de lokale bevolking. Maar mijn fractie heeft mitsen. Mits
de doorgifteplicht alleen geldt voor programma's die van algemeen nut zijn
voor de desbetreffende gemeente. En mits de doorgifte van de toegangsomroepen
in beginsel beperkt blijft tot de vier grote steden. Anders wordt "redelijk"
een te rekbaar begrip. Het kan immers niet worden uitgesloten dat buiten de
vier grote steden lokale omroepen twee analoge televisiekanalen gaan claimen
om daarop een kabelkrant door te geven die voldoet aan de eisen voor toegangsomroepen.
Een kabelbedrijf kan voor een lokale omroep een belangrijke inkomstenbron
betekenen, omdat geld kan worden verdiend met het verkopen van reclamepagina's.
"Neen", zegt de staatssecretaris, "het ligt niet in de reden dat als gevolg
van deze wetswijziging ook buiten de grote steden plotseling allerlei toegangsomroepen
zullen ontstaan." En ze vervolgt: "Naar verwachting zal het programmavoorschrift
van artikel 51f van de Mediawet daarbij als extra rem fungeren." Zijn termen
als "in de rede liggen" en "naar verwachting" niet wat vaag als het gaat om
het in evenwicht houden van de belangen van infrastructuurbeheerders, programma-aanbieders
en consumenten? De onzekerheid van de staatssecretaris die hieruit spreekt,
brengt mijn fractie tot de volgende vraagtekens.Onlangs is in deze Kamer de Telecommunicatiewet behandeld en aangenomen
(wetsvoorstel 28851). Artikel 8.7 houdt de mogelijkheid voor een programma-aanbieder
in tot het afdwingen van toegang tot het standaardpakket van een kabelbedrijf
en het tegelijkertijd bedingen van een vergoeding, te voldoen door alle kabelabonnees
gezamenlijk. Mijn fractie is vooral verbaasd over het feit dat doorgifteverplichtingen
zowel in de Mediawet als in de Telecommunicatiewet worden geregeld en dan
nog wel op verschillende manieren. Is de staatssecretaris met mijn fractie
van mening dat dit niet bevorderlijk is voor een samenhangend mediabeleid?Nederland heeft in Brussel ingestemd met een samenhangend regelgevingkader.
Kan de staatssecretaris de toezegging doen om binnen niet al te lange tijd,
bijvoorbeeld in het najaar, met een echt samenhangend mediabeleid te komen
dat ook recht doet aan de Europese verplichtingen?Mediawetten volgen elkaar snel op in het kielzog van technologische ontwikkelingen.
De "always on world" staat voor de deur en eigenlijk is die er al. Het lijkt
mijn fractie zinnig dat de commissie voor cultuur en de commissie voor economische
zaken voortaan gezamenlijk de media- en telecommunicatiewetten bestuderen.
De verkokering te lijf! Wanneer technologie en "content" in samenhang bestudeerd
worden, verhoogt dat niet alleen het inzicht van ons allen in elektronische
communicatienetwerken en diensten, maar vooral de kwaliteit van wetgeving.
En daar zitten wij hier voor.Vervolgens kom ik te spreken over het derde deel van dit wetsvoorstel,
te weten de wijzigingen van bepalingen inzake programmaraden. Met de liberalisering
van de mediawetgeving in 1997 werd de programmaraad wettelijk verankerd. Voor
zover het gaat om de ontvangst van programma's via de kabel is van een echte
keuzevrijheid nog geen sprake. De regering is van mening dat gedurende de
overgangsfase naar marktwerking en individuele keuzevrijheid programmaraden
nodig zijn om invloed van de kijkers en de luisteraars op het programma-aanbod
via de kabel te waarborgen. Aan de andere kant moet er een goede balans gevonden
worden met betrekking tot de positie van de kabelmaatschappijen die een bepaalde
mate van vrijheid nodig hebben om bedrijfseconomisch een interessante situatie
te creëren. Welnu, geconstateerd is dat de bestaande programmaraden niet
overal optimaal functioneren. Er is een aantal artikelen bedacht die de transparantie,
de financiering, de onafhankelijkheid, de slagvaardigheid en de representativiteit
van de programmaraden bevorderen.Inspraak van de burger op het programma-aanbod vindt de fractie van de
PvdA een goede zaak, maar echt lekker loopt het niet. Ons
bereiken verhalen over gemeenten die nalaten representatieve programmaraden
in te stellen, over gemeenten die weigeren de financiële consequenties
te aanvaarden, over kabelbedrijven die op hun beurt weer weigeren de programmaraad
te financieren – "dat moet de gemeente maar doen" – en over programmaraden
die zich daardoor verwaarloosd en gebruikt voelen. Kortom, een soap van misstanden
en wantrouwen over en weer. Deze wetswijziging heldert het financiënvraagstuk
niet op, maar draagt hopelijk wel bij aan een beter functioneren van de programmaraden.
Althans, als hun de tijd gegund wordt, want door het gehele verhaal waart
al de geest van de vrije keuze. Wanneer binnenkort concurrentie tussen en
op infrastructuren mogelijk wordt, zullen stormachtige ontwikkelingen het
gevolg zijn. De vrije keuze is dan daar, de vrije keuze uit honderden zenders.Ik zou de staatssecretaris nog een vraag willen stellen. Moeten wij onze
blik niet vooral op de toekomst richten en ons realiseren dat de publieke
omroep in zwaar weer terecht gaat komen? Maar aan de markt overlaten? Dan
kan mijn fractie de staatssecretaris voorspellen dat de publieke omroep ten
onder zal gaan. De keuze van de meeste kijkers zal voor de commerciële
omroepen zijn. Het vlees is immers zwak. Wat je met storm kwijtraakt, haal
je met mooi weer niet weerom. Onze fractie hecht aan pluriformiteit in nieuwsgaring
en berichtgeving en aan pluriformiteit in culturele uitingen. Hoe waarborg
je die echter, ook als het stormt? Daar ligt onze zorg en hopelijk ook die
van de staatssecretaris.Voorzitter. De fractie van de PvdA sluit zich graag bij het voorstel van
de heer Woldring aan. Ook ik heb nog een aantal opmerkingen over deze wet.
Mijn fractie heeft de noodklok horen luiden voor de publieke omroep en wil
nu meer dan leden tellen. Zoals de staatssecretaris in de benarde positie
van BNN aanleiding zag om de Mediawet aan te passen, zo ziet mijn fractie
in die benarde positie aanleiding om het bestel aan te pakken, bij wijze van
voorschot op de discussie die eerdaags in alle hevigheid zal losbarsten. Eerst hebben wij echter over deze wet. De staatssecretaris heeft bij hoog
en bij laag volgehouden dat het geen gelegenheidswetgeving is. Als dat zo
is, kan mijn fractie onbelast naar deze wet kijken. Dat wil zeggen: zonder
zich gechanteerd te voelen door teksten zoals "wanneer de wet niet doorgaat,
dan valt BNN uit het bestel, terwijl de publieke omroep toch al niet zo populair
is bij de jongeren". Het gaat dus niet om BNN, maar om de vraag of deze wijziging
van de Mediawet de openheid en de continuïteit van de landelijke publieke
omroep inderdaad verbetert. Negen miljoen kijkers dreigen de publieke omroep
de rug terug te keren, vooral jongeren, allochtonen, laagopgeleiden en vrouwen.
Kan deze wet hen tegenhouden? Laten wij de wet even tegen het licht houden.Door de voor erkenning verplichte ledenaantallen te verlagen, zou de openheid
verbeterd worden. Om te beginnen passen ledenaantallen als maatstaf voor toetreding
en zendtijdtoewijzing niet meer in onze geïndividualiseerde samenleving.
Al twintig jaar geleden – een WRR-rapport uit 1982 – bleek dat
de affiniteit met omroepen over het algemeen kleiner is dan het ledenbestand
aangeeft. Wat is nog de waarde van aantallen als zij geen leidraad zijn voor
de inhoud van programma's?De heer Van Raak (SP):U suggereert dat deze gelegenheidswet is ontwikkeld omdat BNN niet genoeg
leden kon krijgen. Ik kan een heel eind in deze redenering meegaan. Volgens
mij gebruikt u echter ook een gelegenheidsargument wanneer u zegt dat het
hele bestel omgegooid moet worden nu de omroepen meer moeite hebben om leden
te werven.Als wij de behandeling van deze wet opschorten tot het moment dat er een
algemeen debat hierover gevoerd kan worden, bent u dan bereid om te aanvaarden
dat BNN verdwijnt of moet er dan weer gelegenheidswetgeving voor deze omroep
ontwikkeld worden?Mevrouw Witteman (PvdA):Als BNN verdwijnt omdat deze wet niet geschikt is, dan moet dat maar gebeuren.
Als BNN echt waarde heeft – naar mijn gevoel heeft deze omroep zeker
een functie – komt zij ongetwijfeld snel weer terug in het bestel. Daar
heb ik alle vertrouwen in. Ik ben voorstander van het aanpakken van het gehele
bestel, maar ik weet dat dit nu niet kan. Als wij tot 2010 moeten wachten,
is het marktaandeel van de publieke omroep tot 20% gedaald en dan kunnen wij
het wel vergeten.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dat vind ik een buitengewoon vreemde redenering. Het is je reinste kapitaalverspilling.
BNN zal niet worden toegelaten en zal opnieuw de toelatingsprocedure moeten
doorlopen. Dat betekent dat gedurende die tijd de met omroepgeld gefinancierde
kantoren van die omroep leeg staan. De brede discussie zal ongetwijfeld tot
gevolg hebben dat de vereiste ledenaantallen omlaag kunnen en dan wordt BNN
weer gewoon toegelaten.Ik doe een ander voorstel. Laten wij principieel discussiëren over
de toekomst van de publieke omroep, terwijl wij dit vuiltje maar even laten
passeren. Dan kan BNN, evenals alle andere omroepen, meedoen aan de discussie.
Dat lijkt mij veel logischer dan de ingewikkelde manoeuvre die u wilt uitvoeren.Mevrouw Witteman (PvdA):Ik ben mij er niet van bewust dat ik een ingewikkelde manoeuvre wil uitvoeren.
Ik licht deze wet door met inachtneming van het huidige bestel. Mijn conclusie
is dat deze wet niet werkt, met of zonder BNN. U loopt al vooruit op mogelijke
consequenties. Wij zijn hier niet om wetten te bezien in het licht van de
vraag of BNN al dan niet in het bestel blijft. Het gaat om een wet waarin
het woord BNN zelfs niet voorkomt. Ik heb daar op dit moment bij de evaluatie
van de wet niet mee te maken, maar misschien wel als we erover gaan spreken.
De staatssecretaris zal ons dan zeker te hulp snellen, want zij is helemaal
voor BNN. Zij is het met ons allen eens. Wij willen BNN houden, maar wij gaan
dat op een andere manier oplossen. Ik heb vertrouwen in de staatssecretaris.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dat doet me deugd. Ik begrijp dat u de staatssecretaris steunt. Dat is
heel handig.Mevrouw Witteman (PvdA):Ik heb vertrouwen in de staatssecretaris. Ik wacht het af.De heer Schouw (D66):Ik probeer met de fractie van de PvdA mee te denken. Ik
begrijp dat uw verzet het punt van de ledenaantallen betreft. Uw hoofdargument
is dat ledenaantallen niet meer voldoen als criterium.Mevrouw Witteveen (PvdA):Dat is mijn eerste argument. Het hoofd blijkt pas als we de leden hebben
gezien.De heer Schouw (D66):Mijn vraag is welk alternatieve model u daarvoor in de plaats stelt. Als
dat zichtbaar is, kunnen we een afweging maken. Als u het alternatief niet
zichtbaar kunt maken, geldt het oude spreekwoord dat je geen oude schoenen
moet weggooien voordat je nieuwe hebt.Mevrouw Witteveen (PvdA):Ik kan niet serieus op deze opmerking ingaan, omdat ik mijn verhaal nog
niet heb afgerond. Ik hoop dat de heer Schouw het goed vindt dat ik mijn verhaal
afrond en in tweede termijn flink met hem ga bakkeleien.Door de aantallen te verlagen, zouden ook kleine groepen een positie kunnen
krijgen in het bestel. Nog meer versnippering dus? Er zijn al 31 omroepen
en omroepjes. Je krijgt deze niet zo snel meer weg. Ze moeten bovendien blijven
vanwege de continuïteit. Er wordt vaak vergeten dat het grootste obstakel
voor openheid het feit is dat omroepen zowel de productie (de programma's)
als de distributie (de zendtijd) in handen hebben. Dit remt de flexibiliteit
af, waardoor nieuwe toetreders geen kans hebben. Ook de bereidheid van de
omroepverenigingen tot samenwerken is binnen zo'n constructie niet te verwachten.
Bij het toneel produceren de groepen/gezelschappen de voorstellingen en zorgen
de theaters voor afname en verspreiding. Op deze manier worden alle partijen
uitgedaagd om hun uiterste best te doen om een goed product te leveren. Kwaliteit
wordt bij de omroepen niet uitgedaagd, maar zelfs onmogelijk gemaakt omdat
programmamakers drie heren moeten dienen: het gezicht van de omroep, de profilering
van het net en het belang van de publieke omroep. Aanpassen en inpassen is
geen weg naar kwaliteit, maar naar saai en compromissen. Deze wet brengt ons
geen stap verder. Zolang we vastzitten binnen het huidige bestel, helpen nieuwe
wetten niet meer.Mevrouw de voorzitter. De fractie van de PvdA weet gezien bovenstaande
bedenkingen niet wat zij met deze wet aanmoet, een wet die dwingt tot achterom
kijken. De rol van Epimetheus ligt ons niet. We wachten met belangstelling
de reactie van de staatssecretaris af. The rest is silence.De heer Van Raak (SP):Mevrouw de voorzitter. De staatssecretaris heeft ons vorige keer blij
verrast met een paar kloeke delen poëzie. Enkele woordvoerders hebben
ervoor gekozen om te laten zien dat wij daar ook gebruik van kunnen maken.
Ik heb gekozen voor de helaas te jong en bovendien op tragische wijze overleden
Jan Arends, die zo mooi een kenschets heeft gegeven van de staatssecretaris,
die ook zo van BNN blijkt te houden. Zij iszo zuiverals de maagd Mariaen als zij traptdan heeft zijloden schoentjes aan.Mevrouw de voorzitter. Wij spreken vandaag over de openheid en de continuïteit
van de publieke omroep. Dat lijkt mijn fractie een contradictie. Openheid
van het omroepbestel betekent dat nieuwkomers een serieuze kans krijgen en
dat ook het verdwijnen van omroepen mogelijk is. Wij vinden dat wat minder
continuïteit wenselijk is. Als de eredivisie voetbal op dezelfde manier
zou functioneren als de publieke omroep, zouden Xerxes, de Volewijckers en
Zwart Wit '28 nog steeds op het hoogste niveau spelen.In de memorie van toelichting stelt de staatssecretaris dat het huidige
omroepstelsel naar beide kanten te hard uitwerkt. Voor nieuwe omroepen is
het te moeilijk om toe te treden, omdat een omroep 50.000 leden nodig heeft
en dat moeten er binnen vijf jaar 300.000 zijn. De staatssecretaris wil dit
aantal met deze wijziging verlagen naar 150.000.Voor bestaande omroepen kent het stelsel geen genade, zo meent de staatssecretaris.
Als omroepen onder de 300.000 leden zakken, is het afgelopen. Ook voor hen
biedt de verlaging naar 150.000 enige lucht. Waarom is het zo erg als een
omroep verdwijnt? Een omroep kan toch haar bestaansrecht verliezen? Er kunnen
toch weer andere omroepen bij komen?Een nieuwe omroep dient te staan voor een brede, maatschappelijke, culturele,
godsdienstige of geestelijke stroming. De maatschappelijke worteling dient
tot uitdrukking te komen in het ledental. De omroep dient de verscheidenheid
van de publieke omroep te vergroten. Als omroepen problemen hebben met het
werven van leden, betekent dit dan niet dat zij geen plaats verdienen in ons
publieke bestel? Waarom hoeven bestaande omroepen niet te voldoen aan de eisen
die aan nieuwkomers worden gesteld?Ik stel deze vraag, omdat het onderscheidend vermogen van de omroepen
niet erg groot is. De publieke omroep heeft internationaal gezien een unieke
positie, omdat een mix van omroepen op levensbeschouwelijke basis een diverse
programmering kan verzekeren. Ik hoef niet te vertellen dat dit uitgangspunt
is verwaterd. Hoe socialistisch is bijvoorbeeld de Verenigde arbeiders radio
omroep? Hoe katholiek de Katholieke radio omroep? In hoeverre onderscheidt
de TROS zich van RTL4? In hoeverre moet de publieke omroep zich aanpassen
aan de wetten van de commerciëlen?De voorgestelde herintroductie van statusverschillen kan niet worden besproken
zonder de staatssecretaris te vragen naar haar visie op de toekomst van de
publieke omroep. Naar de opvatting van mijn fractie betreft het hier gelegenheidswetgeving.
Zou de staatssecretaris deze wet ook hebben ingediend, als BNN niet zoveel
problemen zou hebben om leden te werven?De publieke omroep is volop in discussie. Onlangs is het advies verschenen
van de commissie-Rinnooy Kan en dit jaar mogen wij nog een advies verwachten
van de WRR. Verschillende politieke partijen hebben al gezegd welke kant zij
op willen met de publieke omroep, en ook mijn partij zal niet achterblijven.
Om de schijn van gelegenheidswetgeving af te schudden, waarin deze Kamer toch
een belangrijke taak heeft, kan dit voorstel beter worden besproken bij de
bredere discussie over de publieke omroep.Wat voor gevolgen heeft uitstel van behandeling van deze wet voor BNN?
Moeten wij dan weer met gelegenheidswetgeving werken? Zou uitstel
eventueel gevolgen hebben voor de nieuw toetredende omroepen, zoals De Nieuwe
Omroep of Nutopia?Mijn fractie wil strenger zijn voor bestaande omroepen, maar meer mogelijkheden
bieden voor nieuwkomers. Nieuwe omroepen moeten er in korte tijd in slagen
50.000 leden te werven, zonder dat zij hun leden kunnen tonen waartoe zij
in staat zijn. Zou het niet veel eerlijker zijn om aspirant-omroepen alvast
zendtijd toe te kennen, als zij wat ledental betreft op de goede weg zijn?De staatssecretaris vraagt van omroepen dat zij een serieuze bijdrage
leveren aan de verscheidenheid van het publieke bestel, maar zij rekent de
omroepen ook af op kijkcijfers en Sterinkomsten. Tijdens het debat over de
cultuurbegroting op 16 maart hebben woordvoerders van maar liefst zes
fracties in deze Kamer verklaard dat zij wel voelen voor een reclamevrije
zender. Meent de staatssecretaris met ons dat een reclamevrije zender de pluriformiteit
van de publieke omroep kan vergroten?Bij die andere wijziging van de Mediawet (28639) heeft mijn fractie een
vraag over de programmaraden, waarover de heer Woldring ook sprak. De staatssecretaris
geeft toe dat na de liberalisering van de kabel een overheidsmonopolie is
omgezet in een privaat monopolie. Om de belangen van de kijkers te verzekeren
zijn de programmaraden in het leven geroepen. De staatssecretaris wil de positie
van deze raden versterken. Dat is hard nodig, want kabelbedrijven zoals UPC
blijken in de praktijk erg dominant te zijn. Ondanks afspraken met de gemeente
worden in Amsterdam de tarieven voortdurend verhoogd en is de toegankelijkheid
van zenders beperkt. Is de staatssecretaris het met ons eens dat er een ongelijke
machtspositie is van programmaraden en gemeenten vergeleken met die van kabelbedrijven?
Is de staatssecretaris bereid om landelijke afspraken te maken met kabelbedrijven
over programma's en tarieven?Ten slotte merk ik op dat mijn partij, op het moment dat zij 50.000 leden
heeft, ernstig overweegt om zelf een echte socialistische omroep te beginnen,
om de verscheidenheid van het publieke bestel te versterken.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Het kostte even moeite om het boven water te halen en daarom
herhaal ik mijn voorstel waar deze bloemlezing een plek moet krijgen, en wel
tussen de juridische naslagwerken achterin deze zaal, want anders moeten wij
steeds in de kelders van dit gebouw zoeken waar het boek gebleven is. Ook
ik heb echter een gedicht uitgekozen, in dit geval van de eminente dichter
Bert Schierbeek. Ik zal het gedicht niet helemaal voorlezen, maar alleen een
strofe en die luidt als volgt. Kijk, het is veel erger dan je denktEn als je denkt, is het nog erger!Wij behandelen vandaag twee wijzigingsvoorstellen van de Mediawet. In
mijn eigen woorden vat ik ze samen als de BNN-wet en de lokaleomroepwet. De
BNN-wet verleidt ons het meest tot interessante beschouwingen over de toekomst
van de publieke omroep. Het merendeel van mijn opmerkingen zal op deze wet
betrekking hebben.Over de lokaleomroepwet zal ik kort zijn. Mijn belangrijkste opmerking
is al gezegd door mijn voorgangers en betreft de toekomst en de continuïteit
van de programmaraden die naar onze mening nog niet voldoende verankerd zijn.
Verschillende signalen uit het veld hebben ons er opmerkzaam op gemaakt dat
het instellen van programmaraden wel geregeld is, maar dat het in stand houden
en het financieren ervan nog onduidelijk is.Mijn fractie acht goede, kritische programmaraden van het grootste belang
om kabelexploitanten die in het publieke domein min of meer monopolisten zijn
een plek te bieden waar zij zich moeten verantwoorden, waar zij zich laten
controleren en waar zij de discussie met de lokale samenleving aangaan. Daardoor
kan voorkomen worden dat louter financieel-economische redenen het aanbod
van zenders bepalen.De huidige praktijk laat al zien dat programmaraden als waakhond functioneren
voor de diversiteit van het pakket en zich hard maken voor zenders die voor
bijvoorbeeld allochtone groepen van belang zijn. Juist vanwege die functie
moet er naar de mening van mijn fractie een eenduidige basisfinanciering komen
voor programmaraden, zodat er niet in elke gemeente om de centen gesoebat
moet worden. Ik zie bovendien ook niet goed in waarom kabelexploitanten daar
niet structureel aan zouden moeten bijdragen. Zo'n maatschappelijk podium
lijkt mij juist voor de kabelexploitant van belang. Het moet geen lastige
verplichting zijn, maar een logische voorziening die deel uitmaakt van publiek
verantwoord ondernemerschap.Wij hebben nu wel een landelijk steunpunt programmaraden, hetgeen ik van
harte toejuich, maar nog geen eenduidige basisfinancieringsregeling. Die moet
er naar mijn mening wel komen. Is de staatssecretaris dat met mijn en andere
fracties eens? Zo ja, wanneer wordt die dan geregeld?Ik heb nog een kleine tussenopmerking die niet zoveel met deze wetsvoorstellen
te maken heeft, maar die ik toch even kwijt wil. Het betreft de forse tariefsverhogingen
die kabelexploitanten hun abonnees in rekening hebben gebracht. Ik heb de
minister van Economische Zaken bij de schriftelijke voorbereiding van de behandeling
van de Telecommunicatiewet daar een vraag over gesteld. Hij antwoordde daarop
dat over het transportdeel van de kabelvoorziening de NMa inmiddels een onderzoek
is begonnen naar de tariefstijgingen. Voor de tarifering van het inhoudsdeel
verwees hij echter naar deze staatssecretaris. Ik citeer de heer Brinkhorst
die het volgende schrijft.Om zonodig ook het inhoudsdeel van de kabelkosten aan prijstoezicht te
kunnen onderwerpen, is aanvullende regelgeving nodig. Artikel 82j van de Mediawet
biedt de mogelijkheid om bij algemene maatregel van bestuur een prijsmaatregel
te treffen die betrekking heeft op het inhoudsdeel van de kabelkosten van
het wettelijke basispakket (het pakket genoemd in artikel 82i, eerste lid
van de Mediawet). Met de voorbereidingen voor een mogelijke algemene maatregel
van bestuur is inmiddels begonnen. Einde citaat.Hoe staat het met die voorbereidingen? In feite is de tariefstelling van
de kabelaars heel erg ondoorzichtig. Zou het niet wenselijk zijn, ook programmaraden
in dergelijke kwesties een rol te geven?Ik kom te spreken over de BNN-wet. De hamvraag waarvoor wij vanmiddag
staan, is of wij te maken hebben met een staaltje van gelegenheidswetgeving
waar de Eerste Kamer een stokje voor moet steken. Mijn fractie is daar heel
duidelijk over: natuurlijk is het gelegenheidswetgeving. De voornaamste belanghebbende
is BNN die door deze wet in het omroepbestel kan blijven. Het lijkt mij onverstandig,
daarover een misverstand te laten bestaan. Politici kunnen allerlei omtrekkende
bewegingen maken en zeggen te wachten op het rapport-Rinnooy Kan of het rapport
van de WRR. BNN kan daar echter niet op wachten. Uitstel betekent dat de omroep
op basis van de bestaande Mediawet niet in aanmerking komt voor een concessie.
Dan is het voor BNN einde verhaal.Gelegenheidswetgeving kan naar ons oordeel op zichzelf geen argument zijn
om deze wet de maat te nemen. Heel veel wetten die deze Kamer passeren zijn
immers gelegenheidswetten. Er wordt immers iets gerepareerd of hersteld, ongewenste
effecten worden weggewerkt of verzacht. Zo is de wetgever voortdurend in de
weer om de werkelijkheid naar zijn hand te zetten en de wetten daarop aan
te passen. Daar is op zichzelf helemaal niets mis mee.Laat er geen misverstand over bestaan. Wij zijn geen enthousiaste kijkers
van BNN. Sterker nog, het is vaak dommigheid troef. Toen ik echter gisteren
mijn dochter van twaalf vroeg of zij omroepen kende, was BNN de enige omroep
die in het rijtje RTL4, SBS6, MTV en TMF voorkwam. Toen ik haar vroeg of zij
wel eens had gehoord van VARA, KRO, AVRO of VPRO, zei ze: o ja, die heb ik
op school geleerd. Nu kan men dat zien als bewijs van een mislukte opvoeding.
Ik hoorde al enkele dames iets in die richting mompelen. Voor het debat is
het echter verstandiger om het te duiden als een teken dat de oude vormen
van binding met omroepverenigingen niet meer besteed zijn aan de komende generaties.
Die grasduinen overal en binden zich aan smaken, stijlen en subculturen en
nauwelijks nog aan identiteitsgebonden verenigingen.De heer Van Raak (SP):Zijn de omroepverenigingen, die kleur moeten geven aan het publiek bestel,
niet bij uitstek middelen om kleuren en smaken te bieden waaraan ook jonge
mensen zich kunnen binden? Volgens mij ligt het probleem niet bij de ledenvereniging,
maar bij het niet functioneren van de omroepen als zodanig.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik weet niet of ik dat laatste kan onderstrepen. Het eerste wel. Ik denk
dat zij zeker de smaakmakers kunnen zijn van ons publieke bestel. Ik kom daar
straks op terug.BNN is in zeker opzicht een voorloper van die transformatie en het zou
tragisch zijn als het wordt afgerekend op basis van de regels van de oude,
van de verzuiling geërfde, omroepcultuur. Daarmee zouden wij een andere
doelstelling van ons publieke bestel frustreren, namelijk het bieden van een
pluriform aanbod aan verscheidenheid van de moderne samenleving. Wij kunnen
de argumentatie van de staatssecretaris daarom goed volgen. Sterker nog, bij
de behandeling van de Concessiewet in deze Kamer meldde wij al dat te verwachten
was dat "de omroepgids als traditionele ledenbinder zijn betekenis verliest.
(...) In plaats van kwantitatieve ledentallen zal de toets voor de positie
van omroepverenigingen binnen het publieke bestel meer en meer een kwalitatief
oordeel moeten zijn over het onderscheidende karakter van hun programma's.
In dat opzicht denken wij dat de ledeneis van 300.000 leden in de toekomst
onvermijdelijk verder naar beneden zal moeten".Dit wetsvoorstel onderstreept ons gelijk van 2000. Overigens was dat niet
alleen ons gelijk. Veel meer partijen hadden toen al het idee dat die grens
naar beneden moest. Het was de fictieve grens van dat moment. Terecht verwees
de heer Atsma, CDA-woordvoerder in de Tweede Kamer, tijdens de behandeling
van dit wetvoorstel aan de overzijde naar dit gegeven toen hij opmerkte dat
in 2000 in feite de grondverf voor dit wetsvoorstel werd aangebracht. Kennelijk
is zijn collega Woldring in dit huis dat ontgaan of is hij een andere mening
toegedaan.Hoe je het ook wendt of keert, de ledenlegitimatie van ons publieke bestel
is een langzaam aflopende zaak, zeker als je beseft dat de huidige ledenaantallen
feitelijk enorm vertekend zijn door de historische koppeling aan de omroepgidsen
die krampachtig in stand wordt gehouden door het vasthouden aan het monopolie
op het gebruik van programmagegevens. Het lijkt mij geen boute bewering dat
als wij die lijn zouden doorknippen de omroepverenigingen qua ledenaantallen
een vergelijkbare vlucht naar beneden meemaken als de politieke partijen.
Precies om die reden wordt de koppeling gidslidmaatschap nadrukkelijk beschermd.
Iedereen voelt op zijn klompen aan dat het loslaten van die koppeling voor
een aantal omroepverenigingen het begin van het einde zou betekenen.De heer Woldring (CDA):Waarom verwijt de heer Van der Lans mij iets terwijl ik expliciet zeg
dat het gaat om maatschappelijke legitimering waarbij onder andere ledenaantallen,
luister- en kijkcijfers, beoordelingscijfers en wellicht andere criteria een
rol kunnen spelen? Waarom gebruikt de heer Van der Lans infame bewoordingen
als "dat heeft de heer Woldring blijkbaar niet gehoord of dat is hem ontgaan"?
Natuurlijk is mij dat niet ontgaan! Ik heb zelfs in mijn betoog uitgebreid
verteld wat ik versta onder maatschappelijke legitimering. Ik heb de heer
Van der Lans verkeerd begrepen, of anders stel ik het op prijs als hij zichzelf
corrigeert.De heer Van der Lans (GroenLinks):Of de heer Woldring heeft wat lange tenen. Hij voelt zich heel snel aangesproken
als ik slechts een meningsverschil vaststel. Dan denkt hij dat ik hem infaam
behandel, maar wij zitten hier in een – zoals hij het zelf altijd zo
mooi zegt – "chambre de reflexion". Wij kunnen dus rustig met elkaar
van mening verschillen en krachtige taal tegen elkaar spreken. Ik moet toch
constateren_De heer Woldring (CDA):Maar waarom verwijt de heer Van der Lans mij iets, terwijl ik juist...De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik wil graag even mijn verhaal afmaken. De consequentie van de opstelling
van de heer Woldring is dat het ledenaantal voor BNN de valbijl wordt, want
zij halen die 300.000 niet, zeker niet voor 1 januari. Zijn redenering
heeft dus wel degelijk materiële consequenties. Hij wacht nog wel op
het antwoord van de staatssecretaris, maar dit gevaar dreigt. Wij zijn het
verder helemaal eens, want wij willen dezelfde discussie voeren. Ik wil BNN
 gewoon meenemen, en vervolgens die discussie voeren. De heer
Woldring wil echter wachten, wat ik gezien de maatschappelijke conjunctuur
een onverstandige strategie vindt. Eigenlijk zijn wij het dus eens, maar er
moet nog één klein vuiltje worden weggewerkt.De heer Woldring (CDA):Ik neem het de heer Van der Lans kwalijk dat hij de heer Atsma citeert
en mij verwijt dat mij iets is ontgaan; het gaat niet om de strekking van
de wet. Het is infaam om mij te noemen; dat behoort hij niet te doen. Hij
behoort zichzelf te corrigeren, of te zeggen: ik bedoelde het anders.De heer Van der Lans (GroenLinks):Als de heer Woldring daar prijs op stelt, zal ik mijzelf natuurlijk onmiddellijk
corrigeren; dat is helemaal niet het punt. Zijn collega aan de overkant zegt
echter dat de grondverf van de wijziging die er nu aankomt, al in 2000 is
gelegd. Dat is ook in deze Kamer aan de orde geweest. Ik heb toen zelf gezegd –
heel veel collega's hebben opmerkingen in dezelfde richting gemaakt en het
in ieder geval niet tegengesproken – dat die grens van 300.000 ongetwijfeld
zou moeten worden aangepast. Dat is het enige waaraan ik refereer. Het is
dus niet zo vreemd om die grens naar beneden te brengen en toch die discussie
te voeren. Verder zijn de heer Woldring en ik het helemaal eens.Het valt empirisch aan te tonen dat de ledenbinding sterk aan het vermageren
is. In dat licht vind ik dat de argumentering van deze wetswijziging mager
is onderbouwd. Ook in die zin volg ik dus de heer Woldring.Mevrouw Witteman (PvdA):Met stijgende verbazing hoor ik de woorden van de heer Van der Lans aan.
Ik kan ze goed volgen en ik vind het over het algemeen goede woorden. Mij
valt echter op dat hij de legitimatie van omroepverenigingen via ledenaantallen
relativeert, terwijl hij bezig is een wetsvoorstel te verdedigen dat is gebaseerd
op deze legitimatie zonder dat daaraan andere criteria worden toegevoegd,
zoals bereik en programmakwaliteit. Ik herinner mij nog dat hij mij er kortgeleden
op aanviel dat ik de ledenaantallen niet zo belangrijk vond. Hoe gaan wij
hiermee om in deze Kamer? Bekijken wij het wetsvoorstel in een breder verband,
of is het onze taak om een omroepvereniging binnenboord te houden? In het
laatste geval houden een bestel in stand dat binnen korte tijd de publieke
omroep buitenboord gooit.De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw Witteveen haalt te veel dingen door elkaar. Enerzijds is er het
probleem BNN, en anderzijds het probleem van de toekomst van de publieke omroep.Mevrouw Witteman (PvdA):De heer Van der Lans koppelt deze zaken aan elkaar, ik juist niet.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dan moet mevrouw Witteman gewoon even dit wetsvoorstel aannemen. Dat is
dan toch geen probleem? Dan gaan wij daarna discussiëren over...Mevrouw Witteman (PvdA):Het is een slecht wetsvoorstel! Ik wil deze zaken juist niet aan elkaar
koppelen. Waarom zouden wij BNN belasten met een slechte wet?De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw Witteman zegt zelf dat de ledenaantallen niet zo belangrijk zijn.
Waarom maakt zij dan een punt van 150.000 of 300.000?Mevrouw Witteman (PvdA):Daarvan maken wij wel een punt. Als ledenaantallen niet belangrijk zijn –
daarover zijn wij het eens – moeten wij geen wetsvoorstel verdedigen
waarin de legitimatie van omroepverenigingen via ledenaantallen wordt neergezet.
Dat zou tegen mijn geweten zijn.De heer Van der Lans (GroenLinks):Wij zijn het erover eens dat er andere vormen van legitimatie noodzakelijk
zijn, dat wij er hard aan moeten werken om deze te introduceren en dat zij
richtinggevend zijn voor de toekomst van het publieke bestel. De staatssecretaris
moet ons straks in haar termijn duidelijk maken dat het ook in die richting
gaat. Toch laat dat onverlet dat wij met de Concessiewet zitten, die het aantal
leden als enige legitimatie beschouwt voor een nieuwe concessie. Daar kan
ik op dit moment niets aan doen. Dat probleem moeten wij oplossen. Ik begin
sowieso een beetje raar te worden dat ik hier als enige het regeringsbeleid
sta te verdedigen, dat is mij nog niet eerder overkomen in deze Kamer.Ik had het over de empirische onderbouwing. Laat ik daarmee verder gaan.
In het debat in de Tweede Kamer wordt op dit punt voortdurend verwezen naar
het rapport van de visitatiecommissie onder leiding van de heer Rinnooy Kan.
Beloofd is destijds dat het vraagstuk van de ledenlegitimatie hierin nader
uitgewerkt zou worden. Nu het lijvige rapport er ligt, blijken daar toch niet
veel woorden aan vuil gemaakt te worden. Zoals altijd als het gaat om de toekomst
van de publieke omroep, behandelt ook dit rapport weer vooral de bestuurlijke
reorganisatie en de betere samenwerking en niet specifieke omroepen en hun
leden. Juist met het oog op de discussie over de toekomst lijkt het mij nuttig
als de staatssecretaris wat meer feitelijke gegevens levert over de ledenbinding
aan omroepen. Klopt het echt dat jongeren zich niet meer binden? Geldt dat
voor alle jongeren? Is het bijvoorbeeld waar dat BNN wel enige honderdduizenden
leden heeft ingeschreven, maar er ook steeds grote aantallen moet uitschrijven
vanwege opzeggingen, verhuizingen, wanbetalingen en ander modern jongerengedrag?
Is het aantoonbaar dat de gemiddelde leeftijd van de leden van de oude omroepen
stijgt? Ik zou daar graag wat meer over weten om te beoordelen of de stelling
over afkalvende ledenlegitimatie van de publieke omroep waar de staatssecretaris
dit wetsvoorstel min of meer op baseert, ook echt klopt. Ik denk dat het klopt,
maar bewijzen de feiten dat ook? Als de gegevens er niet zijn, dan zou het
voor de discussie die wij de komende jaren gaan voeren heel verstandig zijn
om de sociologie van de hedendaagse omroepleden op tafel te krijgen. In dat
debat zullen wij ons moeten bezinnen op andere vormen van legitimatie van
de omroepvereniging. Als ledenaantallen niet alles meer zeggen, dan zullen
omroepen op andere wijze hun bestaansrecht moeten bewijzen. Het is jammer
dat daar maar zo weinig woorden aan vuil worden gemaakt, want in feite is
dat de kern waar dit debat en het toekomstige debat om zou moeten draaien.
Die hete aardappel schuiven wij van rapport tot rapport voor ons uit. Dat
lijkt mij struisvogelpolitiek. Ik denk dat het nu het moment
is om driftig te gaan experimenteren met andere vormen van legitimatie. Nederland
kennende, weten wij dat wij nog zeker een decennium vast zullen blijven zitten
aan ledenaantallen als primaire legitimatievorm. Juist daarom lijkt het mij
heel goed om nu ook andere vormen uit te proberen. Laat je programmering toetsen
met behulp van panels, zoals bijvoorbeeld de BBC al jaren doet, met behulp
van nieuwe technologische mogelijkheden, via internetraadplegingen etc.Om maar eens een utopische gedachte te ontvouwen: waarom is het niet mogelijk
om te denken aan formele omroepverkiezingen, op basis waarvan ruimte en budgetten
mede worden verdeeld? Wat is daar mis mee? Het lijkt mij goed om daarover
de discussie te voeren, want als wij op dit punt geen nieuwe impulsen tot
stand brengen, zullen wij steeds nadrukkelijker varen op het kompas van de
kijkcijfers en dat is geen toekomst die wij voor de publieke omroep wenselijk
achten. Wat ik mis – en ik herhaal nu wat ik tijdens de discussie over
de Concessiewet al naar voren heb gebracht en dat is bedenkelijk, want dat
is vier jaar geleden – is gedurfd toekomstgericht denken als het gaat
over de publieke omroep. Vaak wijzen wij erop dat het Nederlandse bestel uniek
is in de wereld, maar tegelijkertijd houdt het ons gevangen in bestuursstructuren
en omroepbelangen. Er is een hoop geld mee gemoeid, dat allemaal keurig wordt
beschermd. Deze belangen zijn weinig innoverend te noemen. Wij swabberen heen
en weer tussen de noodzaak van samenwerking en netprofilering aan de ene kant
en specifiekere identiteiten van omroepverenigingen aan de andere kant. Ondertussen
lijkt alles meer en meer op elkaar.Gedurfd denken zou betekenen dat wij ons echt gaan afvragen wat de onvermijdelijke
versmelting van internet en televisie voor ons publiek bestel zou betekenen
en daar langzaam maar zeker ook naar gaan handelen. Ik zal er heel kort iets
over zeggen. Ik geloof in een paar sterk geprofileerde netten die zijn ingebed
in een interactieve mediaomgeving waar de omroepverenigingen kleur aan moeten
zien te geven zodat zij heel specifieke doelgroepen op basis van identiteiten,
voorkeuren en interessen zo optimaal mogelijk kunnen bedienen. Ziet de staatssecretaris
de komende jaren de mogelijkheid om een discussie hierover leven in te blazen
of blijft zij schipperen in het onoplosbare dilemma tussen meer samenwerking
en aparte identiteiten en het steeds weer naar beneden bijstellen van ledenaantallen?Wij wachten de antwoorden van de staatssecretaris, die lid is van een
partij die altijd in is voor innovatie en echte vernieuwing, zoals altijd
vol verwachting af.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Om een beetje continuïteit aan te brengen in de bijdragen
en om het rendement van het geschenk wat te vergroten, heb ik ook een gedicht
uitgezocht. Het is een gedicht van de heer J. Decker Zimmerman die leefde
van 1785 tot 1867. Het gedicht heet "Omroepontbinding". Ge ontbindt,
jaagt weg Jan, Piet, Klaas, Kees.Het zal weinig baten, naar ik vrees.Gij maakt rondom rumoer, geraas,En krijgt terug Piet, Jan,
Kees en Klaas.Dit gedicht heet natuurlijk niet "Omroepontbinding",
want dat kan helemaal niet. De officiële titel van dit o zo prachtige
gedicht is "Kamerontbinding". Als u het wilt nalezen, kunt u het de komende
tijd vinden in de kelder van dit gebouw.Ik zal het kort houden. Onderwerpen als het opheffen van de verspreidingsbeperkingen
voor regionale en of lokale omroepen, de veranderingen in de doorgifteplicht
en het verbeteren van de openheid van de landelijke publieke omroep kunnen
in beginsel rekenen op de instemming van de fracties van de OSF en D66. Ik
heb wel vier opmerkingen.De eerste betreft de positie van de programmaraden. Wij zien de programmaraden
eigenlijk als een tijdelijk instrument om de schaarste op de kabel te prioriteren.
Tot een paar jaar geleden deden gemeenten dat zelf. Ik heb als voormalig wethouder
mediabeleid in Dordrecht aan den lijve elke maand weer het feest mogen ervaren
van aanvragen van burgers voor nieuwe omroepen op de kabel. Er waren maandelijks
tientallen insprekers die met verve hun eigen voorkeurszendertje verdedigden.
Het was een totaal onwerkbare situatie. De programmaraden functioneren nu
gelukkig veel beter. Ik hoop overigens wel dat zij binnen afzienbare tijd
weer kunnen worden afgeschaft. Wij willen dat mensen zelf kunnen beslissen.
De verdere digitalisering, de digitale ether en de satelliet zullen daarin
van grote betekenis zijn. Overigens was tien jaar terug ook al de voorspelling
dat de schaarste binnen een paar jaar zou zijn opgelost. Ook toen al was digitalisering
het grote toverwoord. Ik kan nu slechts constateren dat het optimisme over
de technologische vooruitgang van toen nu nog steeds even hard bestaat. Echte
keuzevrijheid lijkt nog wel een tijdje weg. Heeft de staatssecretaris op dit
punt een reëel perspectief voor ogen en aan welke scenario's denkt zij?Ik heb een vraag over artikel 28, lid n, over een landelijk orgaan dat
ondersteuning biedt aan de programmaraden. Is het niet te gemakkelijk geweest
om weer een nieuw orgaan te introduceren voor een tijdelijke periode, de Stichting
landelijk steunpunt programmaraden? Dat is toch eigenlijk institutionalisering
ten top. Past deze taak eigenlijk beter bij de VECAI of, als men het wat onafhankelijker
wil zien, bij de VNG? Er zou een steunpunt kunnen worden ingericht dat wat
geld krijgt en waar iedereen wat rendement van heeft. Waarom is er weer zoiets
opgetuigd?Mijn tweede opmerking betreft de omvang van het basispakket. Met het bepalen
van een basispakket hebben de kabelmaatschappijen een paar jaar geleden een
grote slag geslagen. Hierdoor is immers veel ruimte ontstaan voor commerciële
exploitatie van de kabel. De gedachte toen was ook dat het verdienen aan de
kabel uiteindelijk een goedkoper basispakket zou opleveren. Die voorspelling
is niet helemaal uitgekomen, dacht ik. Wat is de visie van de staatssecretaris
op dit punt? Zou de commerciële exploitatie van de kabel bij kunnen dragen
aan het goedkoper maken van het basispakket?Een derde opmerking betreft het belang dat onze fracties hechten aan een
kwalitatief hoogwaardig en pluriform aanbod van radio- en televisieprogramma's.
Door een verdere liberalisering van de markt – een omvangrijker aanbod –
kan de overheid op den duur niet meer via wettelijke bescherming van de publieke
omroep die hoogwaardige kwaliteit garanderen. Immers, men
kan in de toekomst kiezen uit misschien wel duizend zenders, via internet
of satelliet. De consument zal meer zelf bepalen aan welke programma's hij
of zij behoefte heeft in plaats van dat de producenten dit bepalen. Het is
dan ook goed dat deze staatssecretaris de ambitie heeft een aantal veranderingen
door te voeren bij de publieke omroep. Het gaat te ver in dit debat om hier
het rapport van de commissie-Rinnooy Kan te becommentariëren. Kortheidshalve
volsta ik met de opmerking dat onze fracties de conclusies en aanbevelingen
met enthousiasme hebben ontvangen. Wij wachten ook met belangstelling de discussies
af aan de overzijde over de toekomst van de publieke omroep. Alleen door de
noodzakelijke veranderingen doortastend in en door te voeren kunnen de omroepen
de steviger concurrentiestrijd met de commerciële omroepen en het vele
buitenlandse aanbod aan.De vierde opmerking betreft de verlaging van het ledenaantal met zo'n
50% tot 150.000 leden ofwel, in de woorden van de vorige spreker, het BNN-wetje.
Ik kan mij heel goed voorstellen dat vroeger de omvang van het ledenaantal
méér zei over het draagvlak van een omroep in de samenleving
en over de maatschappelijke kleur van een vereniging dan nu. Omroepen brachten
puur identiteitsgerelateerde programma's, maar de samenleving is getransformeerd
van het hebben van duurzame participatieverbanden naar het hebben van tijdelijke
participatieverbanden: geen lid meer voor het leven, maar een zappend lidmaatschap.Daarnaast heeft ontzuiling ertoe bijgedragen dat de causaliteit tussen
identiteit en programma's enkel nog een dun draadje is. Mensen worden geen
lid meer van een omroep om hun belang behartigd te zien op de beeldbuis. Zij
kiezen voor een omroep omdat het iets oplevert: een goedkoop programmablad
bijvoorbeeld. Identiteit is vervangen door imago en de omroepen worden gaandeweg
vervangen door: Net 1, Net 2 of Net 3. Slimme reclameacties zetten ook de
merken "Net 1", "Net 2", "Net 3", "Radio 1" enz. in de markt. En met succes,
want de ledenaantallen van omroepverenigingen dalen. Het is dan ook voor nieuwkomers
een schier onmogelijke taak om door te dringen tot de toppen van de omroep,
omdat zij in geen honderd jaar meer 300.000 leden bij elkaar kunnen krijgen.
In vijf jaar groeien van 50.000 naar 300.000 leden is niet meer van deze tijd.
Volgens mij moeten wij gewoon dit blote feit onder ogen zien.Ook heb ik het idee dat de bestaande publieke omroepen min of meer een
hekel hebben aan nieuwkomers, want die maken de spoeling op de buis dun. Het
is daarom heel verstandig om die achterhaalde bakens te verlaten en een modernere
norm te stellen: kiezen voor een pragmatische oplossing om een principieel
punt overeind te houden. Dit principiële punt betreft het mogelijk maken
dat nieuwe omroepen toetreden tot het publieke bestel. Dat houdt de boel fris,
jong en levendig en komt de kwaliteit ten goede.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Mevrouw de voorzitter. Ik maak drie opmerkingen vooraf. In de eerste plaats
meld ik dat ik het woord mede namens de collega's van de SGP-fractie voer.
In de tweede plaats wil ik uitsluitend iets zeggen over het wetsvoorstel 29030.
In de derde plaats zou ik niet willen onderdoen voor die collega's die zich
poëtisch hebben voorbereid en zou ik de staatssecretaris willen vragen
of zij de zeer bekende woorden van Willem Elsschot wil overdragen aan BNN,
namelijk dat tussen droom en daad wetten in de weg staan en praktische bezwaren.
Daarmee geef ik al een klein voorschotje op de benadering die onze fracties
kiezen.Het wetsvoorstel tot wijziging van de Mediawet dat zich aandient met de
grote woorden "openheid en continuïteit" – dat zijn de woorden
in de titel – is van een verrassende eenvoud. Het verbaast dan ook niet
dat vrijwel alles dat erover gezegd kan worden, reeds is opgemerkt: eerst
in de Tweede Kamer, waarna wij er nog een aanvullende vraag aan wisten toe
te voegen. Wat thans overblijft, is een beoordeling in termen van consistentie
van de wetgever, zorgvuldigheid en redelijkheid.Wie met enige onbevangenheid – voor zover dat mogelijk is –
ons publieke bestel beziet, kan moeilijk tot de conclusie komen dat sprake
is van onvoldoende openheid en continuïteit. Integendeel, veel gemopper
over het bestel richt zich doorgaans op de grote pluriformiteit die een gevolg
is van de wettelijke openheid, waarop dan steevast de aanbeveling volgt dat
er meer moet worden samengewerkt. En van een duiventil is al evenmin sprake,
zodat ook de waarde van continuïteit gewaarborgd lijkt te zijn.Vanwaar derhalve deze wetswijziging? Is er een probleem? Ik meen van niet,
tenminste niet als het omvangrijke werk van de wetgever van nog maar enkele
jaren geleden serieus wordt genomen. Toen werden na een uitvoerige bespreking
enkele majeure structuurwijzigingen ingevoerd, zoals het concessiestelsel
en het afschaffen van de A-, B- en C-status voor de omroepen. Thans heeft
een omroep 300.000 leden nodig om een plek in Hilversum en omgeving te verwerven
en daar heeft vooralsnog geen enkele omroep problemen mee. Dat feit alleen
al relativeert de waarneming, waarmee de staatssecretaris voortdurend mee
op de proppen komt, dat het in onze tijd zo moeilijk zou zijn om leden te
werven of vast te houden. Dat is gewoon niet waar. Evenmin is vol te houden,
om nog een ander argument van de staatssecretaris te noemen, dat het bestel
aan nieuwe omroepen geen reële kansen tot toetreden zou bieden. Alleen
al de slechts korte tijd dat ervaring is opgedaan met het veranderde bestel
rechtvaardigt een dergelijke conclusie niet, althans nog niet.Waar het natuurlijk in werkelijkheid om gaat is dat beide argumenten mogelijkerwijs –
met opzet gebruik ik dit woord – wel van toepassing zijn op BNN. Het
zijn dan ook typische gelegenheidargumenten, hoezeer de staatssecretaris dat
ook wenst te ontkennen. Het zal haar misschien verbazen, maar er zou wat mij
betreft nog wel over een wetswijziging als de onderhavige te spreken zijn
als die ook werd gepresenteerd als echte gelegenheidswetgeving. Dat zou te
rechtvaardigen zijn, bijvoorbeeld in het geval dat nieuwe wetgeving om algemene
redenen zou worden voorbereid, wetgeving waarvan duidelijk zou zijn dat het
de redding zou betekenen voor een kleinere omroep, in dit geval: BNN. In zo'n
geval is het te rechtvaardigen dat die omroep tijd van overleven krijgt tot
het moment van ingang van het beoogde wettelijke regime. Een dergelijk
wetsvoorstel zou dan het karakter krijgen van een overgangsregeling.Daarvan is nu echter geen sprake, zeg ik op goede gronden. Het wetsvoorstel
beoogt opnieuw een wijziging aan te brengen op het punt van de toetredingsvoorwaarden
tot het bestel. De opstelling ervan heeft alleen maar als reden het bijzondere
geval van BNN en geen algemene reden. Dat verbaast zo kort na de vorige besluitvorming
door de wetgever. De huidige regels zijn weloverwogen enkele jaren geleden
in de wet terechtgekomen. Daar kan iedereen goed mee leven, hetgeen ook destijds
de verwachting was. Alleen met BNN is er een probleem dat niet zozeer voortvloeit
uit onredelijke, wettelijke bepalingen, maar simpelweg het gevolg is van onvoldoende
ledenaanwas. Daar ligt dan ook het probleem en niet bij de wetgeving. Ik wijs
er, wellicht ten overvloede, nog op dat reeds eerder met deze omroep in begunstigende
zin rekening werd gehouden. Dat gebeurde toen in het overgangsrecht bij de
Concessiewet een startende omroep – en toen was uitsluitend BNN in beeld –
na het binnenhalen van 100.000 leden 5 jaar de tijd kreeg om aan de algemeen
geldende minimumgrens van 300.000 te voldoen. Onze fracties voelen dan ook
niets voor dit wetsvoorstel.Dat heeft weinig te maken met het karakter van deze zogenaamde jongerenomroep.
Ik loop lang genoeg mee om de niet te bewijzen stelling te betrekken dat een
ander type omroep – laat ik maar geen illustraties geven – vermoedelijk
minder zou mogen rekenen op een dergelijke coulance van de wetgever. Maar
goed, dat mag en zal ik BNN niet voor de voeten werpen. Niet het karakter
van een omroep mag bepalend zijn bij de beoordeling die nu aan de orde is.
Het mooie van ons omroepbestel is onder meer de journalistieke en culturele
breedte en representativiteit. Dan moet men ook rekening houden met de expressie
van de wat meer ranzige compartimenten van onze cultuur.Dat betekent wel dat ook de staatssecretaris zich ver moet houden van
het presenteren van argumenten voor dit wetsvoorstel die ontleend zijn aan
het bijzondere karakter van BNN. Dat heeft zij onvoldoende gedaan en dat valt
haar aan te rekenen. Zo zegt zij in antwoord op vragen van de CDA-fractie
dat het ledental van deze omroep niet groeide, maar dat er wel allerwegen
maatschappelijke ondersteuning voor bestond. Ik ben zo vrij dat aan te vechten,
om daar in elk geval tegenover te stellen dat er ook veel weerzin bestond
en bestaat tegen deze omroep. Ik acht het dan ook niet juist om BNN te kwalificeren
als een echte jongerenomroep. Dat is misschien waar in puberale zin, maar
ik weet zeker dat veel jongeren er welbewust geen steun aan wensen te geven.
Het gaat er natuurlijk om dat wij, als organen van de wetgevende macht, ons
ver moeten houden van het geven van een oordeel over de motieven om al dan
niet lid van een omroep te worden. Ik doe er dus niets mee en verzoek de staatssecretaris
eenzelfde positie te betrekken.In de memorie van antwoord lees ik dat BNN op veel sympathie mocht rekenen,
maar dat de doelgroepen blijkbaar een lidmaatschap "niet als een aansprekende
vorm van betrokkenheid beschouwen". Ik erken dat dit een fraai gevonden wijze
van formuleren is, maar met hetzelfde recht mag een ander zeggen dat de doelgroepen
te beroerd waren om zich een zeer geringe inspanning te getroosten om hun
kennelijke sympathie wat beter zichtbaar te maken. Wat de staatssecretaris
met dit type argumentatie in feite doet, is het positief premiëren van
een cultuur van non-commitment. Het lukt mij echt niet om daar begrip voor
op te brengen en ik weet zeker dat de staatssecretaris zelf dit bij andere
onderdelen van haar portefeuille – denk aan de cultuursector –
ook niet doet.Ik herhaal daarom wat ik al in het verslag heb opgemerkt, namelijk dat
er veel meer te zeggen is voor een tegengestelde wijze van redeneren waarbij
de mediaconsument serieus wordt genomen door hem te verplichten tot een minimuminspanning
om een verwante omroep toekomst te geven. Dat doen wij ook in ons politieke
kiessysteem. De staatssecretaris en ik hebben met elkaar gemeen dat wij lid
zijn van politieke groeperingen waarvoor vaak brede sympathie wordt geuit,
maar waarvan op de verkiezingsdag vaak niet al te veel zichtbaar wordt. Niemand
van ons zal om die reden de Kieswet willen veranderen. Integendeel, het is
een aansporing om toch weer te proberen die sympathie in electorale munt om
te zetten. Dat is dan ook de goede weg, zowel in Den Haag als in Hilversum.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-1450-1462.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl