Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart ter implementatie van richtlijn nr. 2003/42/EG inzake melding van voorvallen in de burgerluchtvaart (29977)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 95-99

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-11-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 3, pagina 95-99

17-10-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29977Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart ter implementatie van richtlijn nr. 2003/42/EG inzake melding van voorvallen in de burgerluchtvaart (29977)Pagina 108-115
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent de ruimtelijke ordening (Wet ruimtelijke ordening) (28916)Pagina 115-122
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent de ruimtelijke ordening (Wet ruimtelijke ordening) (28916)Pagina 99-108
Lijst van besluiten (dinsdag 17 oktober 2006)Pagina 122-122
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 17 oktober 2006)Pagina 122-124
Presentie en opening (dinsdag 17 oktober 2006)Pagina 81-81
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet luchtvaart ter implementatie van richtlijn nr. 2003/42/EG inzake melding van voorvallen in de burgerluchtvaart (29977)Pagina 95-99
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 17 mei 1994 te Parijs tot stand gekomen verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Franse Republiek inzake personencontrole op de luchthavens op Sint-Maarten (Trb. 1994, 144) (24074), het wetsvoorstel Wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek ter bevordering van het gebruik van elektronische communicatiemiddelen bij de besluitvorming in rechtspersonen (30019), het wetsvoorstel Wijziging van de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940-1945 en de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940-1945 in verband met de vereenvoudiging van de systematiek toeslag premie ziektekostenverzekering, alsmede tot het aanbrengen van wijzigingen van andere en ondergeschikte aard (30454) en twee andere wetsvoorstellenPagina 81-82
Behandeling van het wetsvoorstel Nieuwe regels omtrent de ruimtelijke ordening (Wet ruimtelijke ordening) (28916)Pagina 82-95
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 in verband met de eenmalige uitbetaling van de tegemoetkoming voor het tarief voor de milieukwaliteit van de elektriciteitsproductie in 2006 (30675)Pagina 122-122

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 38 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van de Wet luchtvaart ter implementatie van richtlijn nr. 2003/42/EG inzake
melding van voorvallen in de burgerluchtvaart (29977).De beraadslaging wordt geopend.De heer Doesburg (PvdA):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel beoogt de veiligheid in de luchtvaart
te verbeteren. Middel daartoe is het structureren van de incidentenmelding
op Europees niveau. Door een overal in Europa vergelijkbare aanpak ontstaat
uit een veelheid aan gegevens informatie die kan worden gebruikt voor het
nog verder verbeteren van de veiligheid in de luchtvaart. En daar kan natuurlijk
niemand tegen zijn.Ook de PvdA-fractie is voor het bevorderen van de veiligheid in de luchtvaart,
en dat zeker niet alleen uit eigenbelang. De Europese richtlijn heeft dan
ook onze warme steun. Wij vragen ons echter af of het voorliggende voorstel
bijdraagt aan die veiligheid. Het toevoegen van nationale regelingen aan Europese
richtlijnen is weliswaar een Haagse hobby, maar het verbetert deze doorgaans
niet. Integendeel, ze leiden doorgaans tot minder duidelijkheid en problemen
in de uitvoering.Een mooi voorbeeld daarvan is het ESF. Al jaren zijn er problemen met
de uitvoering van deze stimuleringsmaatregelen. Ik had daar zelf twaalf jaar
lang mee te maken. Een ervaring die de diepe waarheid van een uitspraak van
Bismarck nog eens benadrukt: "Keine Erfarhung so schön wie die eines
Anderen." Wie nagaat waarom men met het ESF zo vaak in de fout ging,
stuit op een veelheid aan extra controle- en verantwoordingsregels, opgesteld
door Nederlandse ministeries, met het doel de controleerbaarheid van het geheel
te verbeteren.Eenieder die ook maar enige leidinggevende ervaring heeft, weet dat dit
soort acties doorgaans het tegendeel bewerkstelligt. Als voor één
enkel project – en dit weet ik uit de eerste hand – vier verschillende
accountantsverklaringen nodig zijn, dan gaan administrateurs doen wat gegeven
deze omstandigheden nog haalbaar is, hetgeen zelden of nooit overeenkomt met
wat is voorgeschreven. Al was het maar omdat er altijd wel een of twee bepalingen
strijdig zijn. Het gevolg: bij controle vindt men altijd fouten.Nu zal de minister misschien zeggen dat de genoemde administraties wel
heel ver afstaan van de veiligheid in de luchtvaart – en tot op zekere
hoogte is dat zo – maar dat is niet mijn punt. Wat ik wil zeggen is
dit: indien bij het geven van een opdracht sprake is van een helder doel,
duidelijke bevoegdheden, toereikende middelen en verantwoording afleggen op één
punt, dan is de kans groot dat de opdracht slaagt. In het geval van het ESF
was alleen het doel helder en dus ging het regelmatig mis. Nu is dat bij het
ESF niet zo erg. Het is hooguit jammer van het geld dat teruggaat naar Brussel.
Maar hetzelfde mechanisme kan in de luchtvaart levens kosten. Daarom staan
wij zeer kritisch tegenover dit wetsvoorstel.Werknemers leggen verantwoording af aan hun chef, die op zijn beurt rapporteert
aan de directie, die, als orgaan van de onderneming, verantwoording aflegt
aan overheid en maatschappij. Een justitieel onderzoek verbreekt deze "chain
of being". Een organisatie of liever de mensen in een organisatie die
met een dergelijke ingreep worden geconfronteerd, reageren daarop. Bij de
implementatie van de onderhavige richtlijn is in Denemarken op voorbeeldige
wijze rekening gehouden met de wijze waarop mensen omgaan met gebeurtenissen
in hun omgeving. Ik citeer: "to attain a high rate of reporting, it is
important that persons being cognisant and thereby capable of reporting any
operational interruption or other irregular circumstance do not risk to be
punished." Met andere woorden: als sprake is van een gerede kans op strafrechtelijk
onderzoek, denken mensen wel drie keer na voordat zij een incident melden
waarbij zij zelf of een sympathieke collega betrokken zijn. En dan daalt natuurlijk
het aantal meldingen.Voor de bevordering van de veiligheid in de luchtvaart is dat misschien
niet goed, maar zo werkt het wel. Mijn fractie is daarom van mening dat het
onverstandig is om strafrechtelijke bepalingen toe te voegen aan een regeling
die beoogt om zo veel mogelijk informatie boven water te halen over nalatigheden,
fouten en vergissingen. Want net zoals beschreven in mijn ESF-voorbeeld, zullen
ook hier de medewerkers van de betrokken maatschappijen eigen oplossingen
gaan hanteren om voor hen de situatie werk- en leefbaar te houden en het risico
voor henzelf en hun collega's te minimaliseren.Als gevolg van een interventie van de Tweede Kamer is afgesproken dat
de inspectie Verkeer en Waterstaat alleen informatie zal doorgeven aan het
Openbaar Ministerie indien er sprake is "van een vermoeden van opzet
of grove nalatigheid". Stelt dat mijn fractie gerust? Nee, integendeel.
De term "een vermoeden" legitimeert namelijk bijna
alles en zal zeker afbreuk doen aan de bereidheid te rapporteren en daarmee
aan de doelstelling van de richtlijn. En mijn fractie steunt, zoals gezegd,
de doelstelling om de veiligheid in de luchtvaart te verbeteren, van harte.
Wij zouden alles willen doen om de kans op ernstige ongevallen zo veel mogelijk
te verkleinen.Aan het einde van de memorie van antwoord merkt de minister op dat de
richtlijn op 28 juni jongstleden geïmplementeerd had moeten zijn.
Bij achterwege blijven moet de Staat een dwangsom betalen. Ik lees dit toch
zo dat de ministers eigenlijk van de Kamer vragen om maar even zo spoedig
mogelijk conform te besluiten, want anders volgt er een boete van 4 mln. Kan
de minister ons uitleggen hoe het mogelijk is dat hier een situatie is ontstaan
waarin de Kamer voor het blok wordt gezet? Wie is eigenlijk verantwoordelijk
voor het feit dat de Staten Generaal dit voorstel voorgelegd kreeg op een
zodanig tijdstip dat afwijzen leidt tot een boete?Als ik het goed heb begrepen, is er zelfs een probleem als de Eerste Kamer
besluit om het wetsvoorstel aan te houden. Heeft de minister duidelijk gemaakt
dat het niet aangaat, de beslissingsruimte van het parlement in te perken
en zijn er maatregelen genomen om herhaling te voorkomen? De minister kan
toch zeker niet zeggen dat er onvoldoende tijd was, gezien de tijd die gemoeid
is met het opstellen van een Europese richtlijn. Waarom heeft de minister
deze slotmededeling eigenlijk opgenomen? Toch zeker niet om druk uit te oefenen,
hoop ik? Dat is in zijn algemeenheid al weinig fraai, maar hier, waar het
gaat om een regeling die rechtstreeks de veiligheid van vliegtuigbemanningen
en hun passagiers beïnvloedt, is dat echt onacceptabel.Mijn fractie heeft vooral problemen met het opnemen van strafrechtelijke
bepalingen in het wetsvoorstel. Wij steunen de richtlijn namelijk van harte.
Wij hebben ons dus afgevraagd of het opnemen van strafrechtelijke bepalingen
in het wetsvoorstel nodig is. Onze conclusie luidt dat dit volstrekt overbodig
is. Indien er sprake is van opzet bij het veroorzaken van gevaarlijke situaties
of wanneer er sprake is van grove nalatigheid, kan de werkgever overgaan tot
ontslag op staande voet, hetgeen op zich al een niet geringe sanctie is. Bovendien
kan hij, indien daartoe aanleiding zou bestaan, ook aangifte doen. Aan die
mogelijkheden voegen de toegevoegde bepalingen niets toe. Het implementeren
van de richtlijn zonder deze bepalingen doet er tezelfdertijd niets aan af.
Het wetsvoorstel is dus niet alleen overbodig, maar ook schadelijk, want al
te nadrukkelijk dreigen met strafrechtelijk ingrijpen doet afbreuk aan het
doel waar wij allen zo van harte achter staan. Mijn fractie zou graag weten
hoe de ministers zich voorstellen om onze zorg op dit punt weg te nemen.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Dit is een wetsvoorstel dat vele paradoxen kent. De luchtvaart
in Nederland is een van de veiligste ter wereld. Wij implementeren een meldingsplicht
teneinde de veiligheid te bevorderen op basis van een Europese richtlijn die
teruggaat op internationale afspraken die er eigenlijk vooral op gericht zijn
om de veiligheid in andere delen van de wereld en op andere delen van dit
continent te bevorderen. Een andere paradox is dat de sector naar aanleiding
van dit wetsvoorstel, dat eigenlijk niet eens zozeer is geschreven voor de
Nederlandse luchtvaart, buitengewoon veel zorgen etaleert over de verhouding
tot politie en justitie, ook in de richting van deze Kamer. Als ik hoor hoe
het zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld, kan ik mij daar ook wel iets
bij voorstellen. Ik denk dat wij het erover eens kunnen zijn dat de luchtvaartsector
voorbeeldig is als het gaat om veiligheidsbewustzijn, het bewaken van de veiligheid,
interne procedures tot het melden van incidenten teneinde daaruit lering te
trekken, zeker in dit land, maar ook in de Europese Unie.Ik denk dat de luchtvaartsector vergeleken met andere sectoren in de Nederlandse
samenleving, inclusief de medische en chemische industrie, voorbeeldig is
als het gaat om het lerend vermogen met betrekking tot incidenten waaruit
mogelijk gevaren zouden kunnen opdoemen. Desondanks constateert men in die
sector dat de belangstelling van politie, luchtvaartpolitie en justitie voor
wat er gebeurt is toegenomen. Er worden steeds vaker onderzoeken ingesteld.
Er wordt ook steeds vaker strafvervolging gestart. Dat is natuurlijk vreemd.
Het strafrecht is een ultimum remedium. Daarom zou men verwachten dat er juist
minder aanleiding is om politie en justitie te laten optreden in een sector
met een dergelijk hoog veiligheidsbewustzijn.Men zou kunnen zeggen dat het op een misverstand berust dat dit zo wordt
ervaren in de sector. Ook kan men zeggen dat de sector dat optreden verkeerd
interpreteert. Voorts kan men zeggen dat de statistieken iets anders leren.
Dat mag misschien zo zijn. Zelfs als dat zo is, zou ik toch de stelling willen
verdedigen dat wij ons er zorgen over moeten maken dat men deze zorg heeft
in de sector. Dat is een feit op zichzelf. Dat is waarschijnlijk de reden
dat wij dit debat in deze breedte voeren. Veel fracties hebben ook zeer kritisch
gereageerd tijdens de schriftelijke voorbereiding, met name op de vraag wat
strafrechtelijk en strafvorderlijk aan de orde is met betrekking tot de positie
van melders. Dat heeft voor een deel te maken met ontwikkelingen die zich
kennelijk ook los van dit wetsvoorstel hebben voorgedaan. Herkennen beide
bewindslieden dit? Als zij dat herkennen, moeten wij dan geen stappen zetten
om daaraan iets te doen? Aan de hand van hun antwoord zal ik hierop in tweede
termijn terugkomen, omdat ik hier bepaalde ideeën over heb.Met betrekking tot de juridische kant van dit wetsvoorstel kunnen wij
constateren dat de Tweede Kamer in ieder geval een zeer serieuze poging heeft
gedaan om het vertrouwen zo groot mogelijk te maken bij de sector, en dus
bij individuele melders, dat van meldingen niet te snel gebruik zal worden
gemaakt om tot onderzoek en strafrechtelijke vervolging over te gaan. Dat
heeft er uiteindelijk toe geleid dat er een extra beveiliging is opgenomen
in het wetsvoorstel, namelijk dat vóór de officier van justitie
zich toegang kan verschaffen tot informatie die krachtens die meldingen is
verzameld bij de Inspectie Verkeer en Waterstaat, hij eerst aan de rechter-commissaris
toestemming moet vragen. Daarbij zal worden gekeken naar de maatstaf zoals
deze in de aanwijzing van de minister van Justitie voor het Openbaar Ministerie
zal gelden. Dat is een belangrijke waarborg waar de CDA-fractie van harte
achter staat. Ik denk namelijk dat piloten, luchtverkeersleiders en anderen
die werkzaam zijn in de luchtvaartsector, daaraan de zekerheid mogen ontlenen
dat er niet lichtvaardig gebruik zal worden gemaakt van de vorderingsbevoegdheid
met betrekking tot die informatie.Van de zijde van de sector heb ik daarbij de vraag gekregen of zo'n rechter-commissaris
wel voldoende feeling heeft voor wat er in de luchtvaartsector aan de orde
is. Heeft hij wel voldoende kennis van zaken? Dat brengt mij dan ook tot de
vraag of de minister van Justitie met de Raad voor de rechtspraak afspraken
wil maken, zodanig dat de rechter-commissaris – naar ik aanneem bij
de rechtbank Haarlem – die hier een rol zal hebben te vervullen, een
vaste rechter-commissaris zal zijn en dat eraan gewerkt kan worden dat deze
op den duur de nodige expertise opbouwt met betrekking tot de rol die hij
of zij zal moeten vervullen. Ik denk dat dit een extra vertrouwenwekkende
maatregel zou kunnen zijn in de richting van de sector.In het kader van dit wetsvoorstel is ook artikel 5.3 van de Wet luchtvaart
aan de orde. Deze bepaling staat sinds jaar en dag in de wet. In tegenstelling
tot wat de heer Doesburg zei, praten wij bij dit wetsvoorstel niet echt over
nieuwe strafrechtelijke bepalingen. Behalve dat er een strafbedreiging bij
komt met betrekking tot het niet-melden, worden er geen nieuwe strafbepalingen
toegevoegd aan het wetsvoorstel. In dat opzicht kan ik het betoog van collega
Doesburg dan ook niet geheel volgen. Er is wel een probleem met betrekking
tot artikel 5.3, omdat het een soort achtervangbepaling is die zo ongeveer
is overgenomen van het oude artikel 25 Wegenverkeerswet. Het is een stoplapbepaling
om toch iets te hebben als zich situaties voordoen die niet in specifieke
wetsbepalingen zijn omschreven. Tegen de achtergrond van het hoge veiligheidsbewustzijn
in de luchtvaartsector kan men zich afvragen of er überhaupt wel behoefte
is aan een overtredingsbepaling in de zin van artikel 5.3. Ik heb begrepen
dat hierover naar aanleiding van een verzoek van de Tweede Kamer overleg heeft
plaatsgevonden met de sector en dat hierover op ambtelijk niveau uitvoerig
overleg is geweest, ook met het Openbaar Ministerie. Naar aanleiding van onze
vragen over het resultaat van dat overleg, hebben wij de brief van de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat van 15 augustus gekregen. Deze brief heeft
mij toch wel wat teleurgesteld.De heer Doesburg (PvdA):Toen ik zei dat het toevoegen van dit artikel overbodig was, bedoelde
ik onder andere hetgeen mijn gewaardeerde college zonet naar voren bracht.
Het staat namelijk al ergens en je kunt je bovendien afvragen of het überhaupt
nodig is om deze zaak op te nemen. Ik begrijp niet wat hij niet begrijpt.
Zo'n situatie van wederzijds onbegrip is natuurlijk jammer. Misschien kan
de minister het zo uitleggen.De heer Van de Beeten (CDA):Hij is hoogleraar geweest, dus dat zal ongetwijfeld lukken.Ik keer terug over mijn teleurstelling over artikel 5.3 voor wat betreft
de reactie van de zijde van het kabinet. In de brief, die over dit onderwerp
niet veel meer bevat dan één grote alinea, zegt men eigenlijk:
kijk maar naar de expertvisies die erachter zitten. Een aantal zeer deskundige
mensen – ik doe daar niets aan af – hebben hun visie gegeven op
artikel 5.3, maar dat allemaal vanuit een louter juridische invalshoek. Daaruit
blijkt niet van enig debat of overleg met de sector. Daaruit blijkt niet van
enig inzicht in de techniek van de luchtvaartsector en de bijzondere omstandigheden
die zich daar voordoen. Dat vind ik teleurstellend, want ik heb begrepen dat
de sector en het Openbaar Ministerie wel degelijk met enig begrip over en
weer hebben gesproken. Mijn teleurstelling is zo groot dat ik er behoefte
aan heb dat het kabinet zich hier nog eens op beraadt. Ik zou wensen dat er
een werkgroep wordt ingesteld die breed wordt samengesteld, ook met vertegenwoordigers
van de sector. Deze werkgroep moet functioneren onder een onafhankelijke voorzitter
en de taak krijgen om opnieuw naar deze problematiek te kijken en binnen zes
maanden aan het kabinet te rapporteren. Vervolgens moet het kabinet de visie
van de werkgroep op deze problematiek samen met een kabinetsstandpunt aan
beide Kamers van de Staten-Generaal doen toekomen. Gelet op de toezegging
die aan de Tweede Kamer is gedaan, vind ik de brief namelijk beneden de maat.
De ministers kunnen natuurlijk zeggen dat de toezegging aan de Tweede Kamer
is gedaan. Als de Tweede Kamer zich er niet druk over maakt, wat maakt de
Eerste Kamer zich dan druk? Wij worden echter geacht nu een oordeel te geven
over dit wetsvoorstel. Er wordt verwezen naar toezeggingen die aan de Tweede
Kamer zijn gedaan. Er wordt ons een brief gestuurd waarvan ik alleen kan zeggen
dat deze niet genoegzaam is. Ik vind dat wij als Eerste Kamer gelegitimeerd
zijn om dergelijke vragen te stellen. Ik ben zeer benieuwd naar de reactie
van de bewindslieden daarop.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Mevrouw de voorzitter. Op 13 juni 2003 is Richtlijn 2003/42/EG van
het Europees Parlement en de Raad vastgesteld. De richtlijn gaat over de melding
van voorvallen in de burgerluchtvaart. Het doel van de richtlijn is om bij
te dragen tot verhoging van de luchtverkeersveiligheid door ervoor te zorgen
dat voor de veiligheid relevante informatie wordt gemeld, verzameld, opgeslagen,
beschermd en verspreid. Het enige doel dat met de melding van voorvallen wordt
beoogd, is ongevallen en incidenten te voorkomen en niet de schuld of aansprakelijkheid
vast te stellen. Ik kom daar op terug in mijn betoog.Voordat ik namens de VVD-fractie inga op de inhoud van het voorliggende
wetsvoorstel ter implementatie van Richtlijn 2003/42/EG, wil ik niet voorbijgaan
aan het volgende. De richtlijn is, zoals gezegd, vastgesteld op 13 juni
2003. Volgens artikel 11 van de richtlijn dient deze geïmplementeerd
te zijn op 4 juli 2005. Het is thans 17 oktober 2006 en de richtlijn
is nog niet geïmplementeerd. In de nadere memorie van antwoord van 30 augustus
2006 wijst de minister van Verkeer en Waterstaat daar ook op. Sterker nog,
de minister geeft in klare taal weer dat de Nederlandse staat stevige dwangsommen –
maximaal € 228.000 per dag – en een boete van bijna 4 mln.
te wachten kan staan als de richtlijn niet binnen de door de Europese Commissie
gestelde termijn wordt geïmplementeerd. Kortom, de oproep van de minister
is: Kamer schiet op en zeg "ja", want anders gaat het de staat veel
geld kosten.Mijn fractie wil er geen misverstand over laten bestaan dat zij zich niet
verantwoordelijk voelt voor te late implementatie van de richtlijn, noch voor
mogelijk daaruit voortvloeiende sancties. Het wetsvoorstel ter implementatie
van de richtlijn – dat zoals gezegd is vastgesteld op 13 juni 2003 –
is met koninklijke boodschap naar de Tweede Karnet gestuurd op 31 januari 2005, dat wil zeggen bijna 20 maanden na de datum van vaststelling.
Er is dan nog maar iets meer dan vijf maanden de tijd om de richtlijn te implementeren
en dat is kort dag. De Tweede Kamer heeft het wetvoorstel aangenomen op 13 december
2005. Vervolgens heeft de Eerste Kamer voorlopig verslag uitgebracht op 21 februari
2006. De memorie van antwoord is 3 maanden later ontvangen op 16 mei
2006. Het nader voorlopig verslag is door de Eerste Kamer uitgebracht op 20 juni
2006; de nadere memorie van antwoord is 2 maanden later ontvangen op 30 augustus
2006. Tot de dag van vandaag heeft de behandeling in beide Kamers 20,5 maanden
gekost. Vanaf het moment van het vaststellen van de richtlijn op 13 juni
2003 tot de implementatiedatum op 4 juli 2005 waren er bijna 25 maanden
beschikbaar. Ik noemde het al: beide Kamers hebben in totaal 20, 5 maanden
nodig gehad. Implementatie had dus wel degelijk tijdig kunnen geschieden,
ware het niet dat het wetsvoorstel een voorbereidingstijd op het ministerie
nodig heeft gehad van bijna 20 maanden. Kan de minister informatie verschaffen
over de vraag waarom die voorbereiding zo lang geduurd heeft?En dan nu de inhoud van het wetsvoorstel, voorzitter. Het wetsvoorstel
implementeert Richtlijn 2003/42/EG. Het doel van de richtlijn is – ik
heb het al gememoreerd – bij te dragen tot verhoging van de luchtverkeersveiligheid
door ervoor te zorgen dat voor de veiligheid relevante informatie wordt gemeld,
verzameld, opgeslagen, beschermd en verspreid. Het enige doel dat met de melding
van voorvallen wordt beoogd, is ongevallen en incidenten te voorkomen, niet
de schuld of aansprakelijkheid vast te stellen.Met dat doel voor ogen is het naar de mening van de VVD-fractie niet verantwoord
dat in principe strafrechtelijke vervolging ingesteld kan worden in geval
van de melding van voorvallen die onopzettelijk of uit onachtzaamheid zijn
begaan. De mogelijkheid van strafvervolging werkt contraproductief. Er zal
juist niet of minder gemeld worden, omdat men een mogelijke strafvervolging
vreest.Is die veronderstelling ongegrond? Het antwoord luidt "nee".
Nog onlangs is dat ook naar voren gekomen in het geval van incidentenmelding
in een geheel andere sector, namelijk de gezondheidszorg. Melding en analyse
van incidenten in die sector is uiterst belangrijk voor het verbeteren van
de patiëntveiligheid. Uit een recent onderzoek van de KNMG dat is vastgelegd
in het rapport "Melden van incidenten", blijkt dat de bescherming
van de melder van groot belang is om het melden van incidenten door hulpverleners
in de gezondheidszorg te bevorderen en dus de patiëntveiligheid te verbeteren.De strafbaarstelling in artikel 5.3 van de Wet luchtvaart is zó
ruim dat elk voorval vervolgbaar is. Het is zonneklaar dat ook de minister
ervan doordrongen is dat strafvervolging in geval van overtredingen die onopzettelijk
of uit onachtzaamheid zijn begaan en waarvan het Openbaar Ministerie alleen
op de hoogte is geraakt door het verplichte meldingssysteem, niet wenselijk
is. Om die reden heeft de minister van Justitie een aanwijzing inzake opsporing
en vervolging bij melding van voorvallen in de burgerluchtvaart voor het Openbaar
Ministerie vastgesteld. In die aanwijzing is bepaald dat alleen vervolging
wordt ingesteld indien sprake is van opzet of grove nalatigheid.Met deze beleidsregel is op heldere wijze het vervolgingsbeleid inzake
overtreding van artikel 5.3 van de Wet luchtvaart begrensd, aldus de staatssecretaris
van Verkeer en Waterstaat in haar brief van 15 augustus 2006 aan de Tweede
Kamer. Aanscherping van dat artikel in de zin dat overtreding van het artikel
alleen een strafbaar feit oplevert als er sprake is van opzet of grove schuld,
acht de staatssecretaris dan ook niet nodig.Is dat nu wel zo? Is het zo dat in het geval van meldingen van voorvallen
in de burgerluchtvaart de aanwijzing aan het OM de bescherming oplevert die
nodig is om een zo groot mogelijke veiligheid in de burgerluchtvaart te realiseren?
Dat is per slot van rekening het doel van de richtlijn. Heeft de aanwijzing
kracht van wet? Wat gebeurt er met de aanwijzing c.q. de inhoud ervan bij
de evaluatie na twee jaar? Het is toch juist dat de aanwijzing eenzijdig gewijzigd
kan worden door de minister van Justitie? Deelt de minister van Verkeer en
Waterstaat de opvatting van de leden van de VVD-fractie dat de rechtsbescherming
van de aanwijzing slechts een beperkte is? Vreest de minister niet dat de
rechtsbescherming van de aanwijzing onvoldoende is om het doel van de richtlijn
te realiseren, omdat te voorzien valt dat de meldingsbereidheid afneemt? Wordt
hiermee niet het paard achter de wagen gespannen? Er komt namelijk wél
een mogelijkheid van strafvervolging, maar die gaat ten koste van de veiligheid
in de burgerluchtvaart. Terwijl wij die veiligheid nu juist zo graag wilden
bereiken! Als de minister van Verkeer en Waterstaat nu toch zo duidelijk die
bescherming wil, waarom dan niet artikel 5.3 Wet luchtvaart aanscherpen in
plaats van de bescherming afhankelijk te stellen van een aanwijzing? Dan bereikt
de minister formeel het resultaat dat zij wél bereid is materieel te
realiseren.De minister van Verkeer en Waterstaat wil dat niet, zo blijkt uit de brief
van 15 augustus 2006, in verband met consistentie met veiligheidsmanagementsystemen
in andere sectoren dan de luchtvaart. Naar de mening van mijn fractie is ook
dát het paard achter de wagen spannen. Naar de mening van de VVD-fractie
zal de roep om veiligheid in diverse sectoren meer en meer met zich brengen
dat de melding van incidenten een belangrijk onderdeel vormt van de veiligheidsmanagementsystemen.
Maar dan moet de meldingsbereidheid hoog zijn en dat lukt alleen maar als
melding in geval van onoplettendheid of onachtzaamheid niet tevens het risico
van strafrechtelijke vervolging met zich brengt.De luchtvaart kan en moet daarin leidend zijn. Per slot van rekening is
de veiligheid in de luchtvaartsector al sinds de jaren dertig van de vorige
eeuw gebaseerd op het keiharde principe dat het er bij onderzoek en melding
van ongevallen, bijna-ongevallen en dergelijke om gaat, te leren hoe het volgende
keer anders en beter kan en niet om schuld en strafbaarstelling. Ik verwijs
onder andere naar ICAO annex 13. Het resultaat van dat keiharde principe is
de veilige luchtvaart die wij thans kennen. Ik stel dan ook de vraag: wat
is het rendement van een boete opgelegd vanwege onopzettelijk of onachtzaam
handelen, afgezet tegen de veiligheid van honderden, misschien wel duizenden
passagiers?Voor alle duidelijkheid: ook de VVD meent dat in principe eenieder verantwoordelijk
moet kunnen worden gesteld voor zijn of haar handelen of nalaten. In het geval
van opzet of grove nalatigheid moet dat expliciet, daar is geen twijfel over.
Maar om een groter doel te dienen, namelijk de veiligheid van velen, is het
zinloos en contraproductief om in het geval van onopzettelijkheid en onachtzaamheid
strafrechtelijke vervolging van een individu te laten prevaleren.
Het melden van incidenten en daarmee het bevorderen van de veiligheid van
velen wordt ondergeschikt gemaakt aan de bestraffing van een persoon. Daarmee
is niemand gediend. Wij hebben liever tien veilige vogels in de lucht dan één
wegens onachtzaamheid veroordeeld vogeltje in de hand. De vraag van mijn fractie
luidt dan ook: "Is de minister bereid om alsnog toe te zeggen artikel
5.3 van de Wet luchtvaart aan te scherpen zodat de aanwijzing overbodig wordt
gemaakt?"Artikel 11.26 is dankzij een amendement in de wet opgenomen. Helaas is
de bescherming die in dat artikel wordt geboden, namelijk dat afgifte van
binnen interne bedrijfsveiligheidssystemen verzamelde informatie afhankelijk
wordt gesteld van de beoordeling door de rechter-commissaris, mooier dan zij
lijkt. In gevallen waarin dit artikel van toepassing is, is er namelijk wél
al een verdachte en dát moet nu juist worden voorkomen teneinde een
maximale meldingsbereidheid te bewerkstelligen.De staatssecretaris geeft in haar brief van 15 augustus 2006 een
overzicht van de stand van zaken in de verschillende landen van de Europese
Unie. Dank daarvoor. Het is echter niet duidelijk of in de landen die artikel
8.3 van de Richtlijn een op een hebben geïmplementeerd een wettelijke
bepaling als artikel 5.3 Wet luchtvaart van toepassing is. Dat zou namelijk
een ander licht op het overzicht werpen. Het is wél duidelijk dat onder
andere Denemarken vrijwaring van vervolging biedt.Mevrouw de voorzitter, mijn fractie wacht met belangstelling de beantwoording
van onze vragen door de minister af.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter. In het voorlopig verslag gaven de fracties van de SGP en de
ChristenUnie te kennen dat zij met belangstelling doch tevens met zeer gemengde
gevoelens van het wetsvoorstel kennis hadden genomen. Die belangstelling had
betrekking op het feit dat wij de doelstelling van de Europese richtlijn die
ten grondslag ligt aan dit wetsvoorstel onderstrepen, namelijk de preventieve
verhoging van de veiligheid in de luchtvaart door middel van verplichte melding
van voorvallen die geen ongevallen of ernstige incidenten zijn. De doelstelling
van het wetsvoorstel en het succes van het meldingsstelsel zijn er in onze
ogen bij gebaat dat voorvallen zo veel mogelijk worden gemeld, ongeacht of
er regels zijn overtreden. Indien er wel regels zijn overtreden, is het een
relevant gegeven of er al dan niet sprake is geweest van opzet, onachtzaamheid
of grove nalatigheid in strafrechtelijke zin.De richtlijn noch het wetsvoorstel voorziet in strafrechtelijke bescherming.
Het verschaffen van absolute immuniteit of het bij voorbaat bij wet ongeclausuleerd
vrijwaren van strafrechtelijke vervolging past niet in ons wettelijk stelsel.
Eventuele toepassing van het strafrecht zou in het kader van het onderhavige
onderwerp beperkt moeten blijven tot de ernstige gevallen waarin sprake is
van opzet of grove nalatigheid. Dat onderscheid wordt in het voorgestelde
artikel 11.25 wel gemaakt waar het gaat om bescherming tegen het toepassen
van bestuursrechtelijke of privaatrechtelijke procedures. Dit zou, zo is ons
standpunt op dit moment nog steeds, op analoge wijze geregeld moeten zijn
voor wat betreft de toepassing van het strafrecht.De aanwijzing van het Openbaar Ministerie inzake opsporing en vervolging
bij melding van voorvallen in de burgerluchtvaart brengt een onderscheid aan.
In beginsel wordt alleen vervolging ingesteld bij ongevallen, ernstige incidenten,
bijna-ongevallen, ernstige gevaarzetting en stelselmatige overtredingen die
zijn veroorzaakt door opzet of grove nalatigheid. De cruciale vraag is of
een regeling als deze, dus via een beleidsregel en niet via de wet, betrokkenen
die in de positie verkeren dat zij zouden moeten melden, voldoende zekerheid
geeft dat zij in gevallen waarin niet van kennelijke opzet of grove nalatigheid
gesproken zou kunnen worden, niet voor strafrechtelijke vervolging hebben
te vrezen. Waar die vrees, misschien ten onrechte, bestaat, zou dit een negatieve
uitwerking op de meldingsbereidheid kunnen hebben.De CDA-fractie heeft in het voorlopig verslag onder andere gevraagd hoe
het meldingsstelsel van ongevallen en bijna-ongevallen in de gezondheidszorg
is geregeld. De memorie van antwoord wordt gemeld dat hiernaar onderzoek plaatsvindt
en dat de Tweede zowel als de Eerste Kamer vóór de zomer –
ik neem aan die van 2006 – van de resultaten van het onderzoek op de
hoogte zullen worden gesteld. Ik kan eroverheen gelezen hebben, maar als ik
mij niet vergis wordt over dit onderzoek en de resultaten ervan in de nadere
memorie van antwoord met geen woord gerept. Onze fracties zouden op dit punt
gaarne geïnformeerd worden alvorens een beslissing over het voorliggende
wetsvoorstel te nemen. Wij hebben zojuist van mevrouw Broekers-Knol kunnen
vernemen dat er in elk geval een vrij recent KNMG-rapport voorhanden is dat
op dit punt nadere informatie zou kunnen bevatten.Wij hebben in de nadere memorie van antwoord wel gelezen dat de Deense
overheid ervoor heeft gekozen strafrechtelijke vrijwaring in haar implementatiewetgeving
op te nemen. Nadere bijzonderheden ontbreken echter. Gaat het daar bijvoorbeeld
om geclausuleerde vrijwaring of niet? Wij zouden daar gaarne meer over horen.
In elk geval zullen wij er toch van uit mogen gaan dat de Deense wijze van
implementatie niet strijdig is met de richtlijn. Kan de regering dat bevestigen?Wij zien met bijzondere belangstelling uit naar een reactie van de regering
op onze vragen en opmerkingen en op die van andere woordvoerders.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-95-99.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl