Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 1094-1105

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

18-11-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 19, pagina 1094-1105

04-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-VIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 4 november 2004)Pagina 1171-1172
Behandeling van het wetsvoorstel Verandering in de Grondwet, strekkende tot wijziging van de bepaling inzake de benoeming van de commissaris van de Koning en de burgemeester (28509)Pagina 1152-1171
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet inzake de luchtverontreiniging ten behoeve van de uitvoering van de EG-richtlijn nationale emissieplafonds (29422), het wetsvoorstel Modernisering noodwetgeving Verkeer en Waterstaat en Economische Zaken (29514), het wetsvoorstel Wijziging van diverse wetten ter uitvoering van de op 21 juni 1999 te Luxemburg tot stand gekomen Overeenkomst tussen de Europese Gemeenschap en haar lidstaten, enerzijds, en de Zwitserse Bondsstaat, anderzijds, over het vrije verkeer van personen en tot aanpassing van de Wet op de architectentitel aan een uitspraak inzake vrijheid van vestiging van het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen (29607) en het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing van belastingen (implementatie richtlijn nr. 2003/93/EG en aanpassing in verband met verordening (EG) nr. 1798/2003) (29615)Pagina 1083-1083
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)Pagina 1094-1105
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2005 (29800 VI)Pagina 1083-1093
Regeling van werkzaamheden (donderdag 4 november 2004)Pagina 1105-1106
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII)Pagina 1106-1152
Noot bij pag. 1094: antwoorden van minister van OCW op vragen gesteld in de eerste termijn van de begrotingsbehandeling van OCWPagina 1173-1186
Presentie en opening (donderdag 4 november 2004)Pagina 1083-1083

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 133 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2005 (29800 VIII).(Zie vergadering van 3 november 2004.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Wij hadden afgesproken dat staatssecretaris Van der Laan schriftelijk
zou antwoorden.Er zijn schriftelijke antwoorden binnengekomen op een aantal vragen die
gisteren zijn gesteld. Deze antwoorden zijn rondgedeeld en zullen worden opgenomen
als noot bij de Handelingen van deze vergadering.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1Minister Van der Hoeven:Mijnheer de voorzitter. Sinds twee jaar en vier maanden ben ik nu minister
van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Ik heb in die tijd heel veel werkbezoeken
afgelegd en gesprekken gevoerd, ook met bestuurders, maar vooral toch met
docenten, leerlingen, directeuren en onderzoekers. Door die mensen wordt het
onderwijs gegeven, wordt het onderzoek verricht. Daar zit het elan en daar
zit ook de inspiratie. Dat is eigenlijk waar het om gaat: de inspiratie om
te komen tot beter onderwijs en beter onderzoek. Dat moet centraal staan bij
onze, dus uw en mijn, debatten.Ik zou mijn kabinetsperiode graag vergelijken met de tijd die een leerling
doorbrengt in het voortgezet onderwijs. Je begint met een doel. Je wilt de
klus klaren. Je hebt ook een idee over je toekomst en over de richting die
je wilt kiezen, en je schrijft dat op. De staatssecretaris en ik hebben het
opgeschreven in schriften waar "koers" op staat: koers BVE, koers primair
onderwijs, koers voortgezet onderwijs, koers HOOP, koers wetenschapsbudget.Wij zijn nu in zoverre op de helft dat dit onze tweede begroting is van
het kabinet-Balkenende II. Het is tijd om terug te kijken naar wat wij hebben
gedaan, maar ook tijd om vooruit te kijken naar wat wij nog moeten doen en
welke keuzes dat vergt. Het zal niet gemakkelijk zijn de komende jaren, maar
het is allemaal mogelijk. Het is ook van belang aan te geven wie en wat er
nodig zijn en hoe je het wilt organiseren.Dat zijn belangrijke vragen, want de staatssecretaris en ik gaan deze
klus gewoon goed doen, zoals wij dat ook op dit moment aan het doen zijn.
Wij willen niet alleen met de theorie bezig zijn maar die vooral combineren
met de praktijk, want daar gaat het om.Het komt nu aan op de uitvoering van de plannen. Die plannen zijn besproken
met de Kamer in het afgelopen jaar. Misschien is het daarom wel dat men in
deze begroting zo weinig nieuwe plannen terugvindt. Wij hebben met elkaar
dit jaar gebruikt om een aantal zaken op de rails te zetten. De uitvoering
zal een zorgvuldig proces zijn, dat de nodige tijd vergt.Gisteren heb ik van mevrouw Hamer een eigen berekening gekregen van de
intensiveringen en de ombuigingen in het onderwijs. Zij telt daarbij echter
wel ombuigingen mee die geen effect hebben op het onderwijs. Ik wijs bijvoorbeeld
op elementen uit de begroting van Economische Zaken. Om te voorkomen dat dit
een technisch debat wordt, heb ik op dit punt een schriftelijk antwoord gegeven.
De stelling dat er per saldo wordt gekort op het onderwijs onderschrijven
wij niet. Dat is het belangrijkste waar het om gaat.Mevrouw Hamer (PvdA):De minister kan wel zeggen dat het hier anders een technisch debat wordt,
maar het lijkt mij toch wel de kern van het debat of er nu wel of niet netto
wordt bezuinigd op het onderwijs. Wij hebben altijd gezegd dat wij natuurlijk
ook een aantal zaken meerekenen die op de begroting van Economische Zaken
staan. Het is ook kabinetsbeleid om niet alleen naar Onderwijs te kijken maar
ook de zaken erbij te betrekken die kennis bevorderen. Wij menen dus dat wij
het volste recht hebben om die erbij te betrekken. Als wij die zaken ervan
zouden aftrekken, zouden wij overigens nog op een tekort uitkomen, want het
is niet het gehele bedrag.Het tweede wat u zegt, verbaast mij helemaal. U zegt dat wij een aantal
efficiencykortingen meerekenen. Een deel van de efficiencykortingen komt terecht
in het onderwijs. Dat zijn de kortingen op het hoger onderwijs. Zij hebben
dus wel degelijk betrekking op het primaire proces. Als de minister zegt dat
de kortingen die bij het departement terechtkomen, los staan van het onderwijs
heeft zij de beste uitspraak gedaan om een motie, waar ik later mee zal komen,
voor kerndepartementen te ondersteunen. Want dan hebben wij blijkbaar het
departement helemaal niet nodig voor het onderwijs. Ik vind dat dus een vreemde
redenering.U zegt dat het niet waar is, maar gaat niet op mijn cijfers in. U ontkent
ze niet. U schrijft dat ik een paar zaken meereken waarover wij van mening
kunnen verschillen. Ik zie het schriftelijke antwoord eerlijk gezegd als een
bevestiging van de berekening die ik heb voorgelegd.Minister Van der Hoeven:Iedereen moet zijn conclusies trekken uit zijn eigen verhaal, maar het
zal duidelijk zijn dat ik het verhaal van mevrouw Hamer absoluut niet snap.
Ik kan er absoluut geen touw aan vastknopen. Ik deel dus ook haar conclusies
niet.Ik vind dat wij wel een beetje zindelijk over de cijfers moeten blijven
praten. Mij stoort dat zaken bij elkaar worden opgeteld of niet bij elkaar
worden opgeteld, zoals het SBO ook deed in zijn rapport Per saldo. Ik vind
dat niet goed. Ik heb nooit ontkend dat generieke zaken een effect hebben
op de begroting van Onderwijs. Ik heb ook nooit ontkend dat de taakstelling
op het departement van Onderwijs doorgevoerd moet worden.Laten wij het daar echter niet over hebben en kijken naar wat wel gebeurt.
Er komt dik 1,1 mld aan investeringen in het onderwijs bij in de enveloppes.
Er komt 100 mln euro bij op grond van het amendement van de heer Verhagen
en de zijnen bij de algemene politieke beschouwingen. U kunt echt niet volhouden
dat sprake is van bezuinigingen op onderwijs. Als u alle zaken bij elkaar
optelt en aftrekt, resteert nog altijd een netto-investering van 792 mln in
2007. U bent het niet eens met mijn rekensom. Dat begrijp ik. Ik ben het niet
eens met de uwe. Ik vind dat u zaken erbij optelt die er niet bij horen. Ik
ga voor mijn cijfers. Ik vind dat ik voldoende, zowel schriftelijk als mondeling,
heb aangegeven hoe de zaak ervoor staat. En dat is wat hier
ter discussie staat.Mevrouw Hamer (PvdA):Als u zegt dat u niet op mijn cijfers ingaat, hoeven wij hier verder het
debat niet te voeren. Wij hebben ons best gedaan om alles op een rij zetten.
Als u daarover vragen hebt, kunt u die stellen. Dan kunnen wij het toelichten.
Het lijkt mij dat wij wel een serieus debat met elkaar moeten voeren. Als
u zegt dat u mijn cijfers niet begrijpt, kunnen wij wel gewoon naar huis gaan.
Dan hoeven wij hier geen debat te voeren.Wie telt er nu op en wie trekt er nu af? U telt ook allerlei investeringen
bij elkaar op. U doet het voorkomen alsof die 100 mln extra is. Het was echter
eerst een bezuiniging. Het is iets wat achteraf qua geld gelijk is gebleven.
U zondert het steeds van de investeringen af, maar vertelt er niet bij wat
er in het onderwijs allemaal bezuinigd wordt. U vertelt er ook niet bij wat
in de rand van het onderwijs wordt bezuinigd. U zegt dat het niet terechtkomt
in het onderwijs zelf, maar een aantal kortingen en tegemoetkomingen die al
jaren niet worden doorgevoerd, komen natuurlijk wel terecht in het onderwijs.
Ik weet niet welke werkbezoeken u houdt, maar gaat u eens gewoon kijken in
het onderwijs. Loop eens een toilet binnen. Dan ziet u meteen wat er aan de
hand is.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Er is geen vraag aan mij gesteld, maar ik wil hierover nog
wel een opmerking maken. Op dit moment staat de begroting van Onderwijs ter
discussie. Dat betekent dat ik vragen beantwoord over de begroting van Onderwijs.
Het staat iedereen vrij om daar zijn eigen mening tegenover te stellen. Dat
staat de PvdA vrij, dat staat het CDA vrij, dat staat de SP vrij, dat staat
de LPF vrij. Dat staat ons allemaal vrij. Dat neemt echter niet weg dat wij
praten over de begroting van Onderwijs. Ik houd mij aan de cijfers die daarin
gepresenteerd zijn, want ik heb ze gepresenteerd. Daar ga ik voor. Ik heb
al eerder gezegd dat ik van mening ben dat u een aantal zaken optelt, die
niet erbij opgeteld behoren te worden. Ik ga u daarover geen vragen stellen,
ik geef u mijn mening daarover. Ter discussie staat niet uw begroting; ter
discussie staat de mijne.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik stel u er een aantal vragen over, maar uw reactie daarop is dat mijn
vragen niet duidelijk zijn. Ik heb gevraagd of u kunt aantonen waarom mijn
cijfers niet kloppen. Uit het schriftelijke antwoord moet ik concluderen dat
u dat niet kunt aantonen. Anders hoor ik dat graag van u.Minister Van der Hoeven:Mijn schriftelijke antwoorden zijn helder. Ik heb drie voorbeelden gegeven
waaruit blijkt dat uw cijfers niet kloppen. Ik ben niet van plan om het een
voor een na te tellen en na te vlooien. Ik heb gezegd dat het op drie punten
niet klopt. De taakstellingen op het departement telt u mee bij de bezuinigingen,
de fiscale maatregelen presenteert u als ombuigingen en intensiveringen op
de OCW-begroting en de ombuiging/intensivering voor cultuur en media wordt
niet consequent meegenomen. Ik kan nog een aantal voorbeelden geven, maar
dat lijkt mij verder niet relevant. Mijn reactie op u was precies dezelfde
reactie die u vaak geeft in mijn richting: ik begrijp niet waar u het over
heeft. Laten wij kijken waarover wij het wel eens zijn en vragen aan elkaar
hebben. Dan kunnen wij gezamenlijk een heel eind komen.Ik was gestopt bij de opmerking dat ik twee begrotingen heb gemaakt en
nog twee hele begrotingsjaren voor de boeg heb. Die zijn ook nodig. Dat geldt
niet alleen voor mij, maar ook voor beide staatssecretarissen. Deze begrotingsbehandeling
is echt nodig. Het is het moment om te kijken wat wij hebben bereikt, wat
wij nog moeten doen en hoe wij dat gaan aanpakken. Ik wil graag ingaan op
de politieke thema's die gisteren naar voren zijn gebracht. Ik loop ze allemaal
langs.De heer Slob (ChristenUnie):Ik wil graag nog ingaan op de verschillen van mening over de hoogte of
misschien diepte van de investeringen die in het onderwijs plaatsvinden. Ik
heb gisteren aangegeven dat ik het echt onbegrijpelijk vind dat er zoveel
verwarring over is. Dat zie je bij geen enkel departement op deze manier gebeuren.
Hoe taxeert u nu zo'n ontwikkeling? U hebt er schriftelijk al iets over gezegd
en u verwijst weer naar de brief met uw eigen cijfertjes, maar het is toch
een teken op een schoolbord of aan de wand dat het bij Onderwijs op deze wijze
met zulke verschillen gebeurt.Minister Van der Hoeven:Zal ik u dat eens heel eerlijk zeggen? De cijfers die door het kabinet
worden gepresenteerd, zijn de cijfers die op dit moment ter discussie staan.
Ik constateer dat een aantal mensen in mijn en ook uw omgeving daarmee geen
genoegen neemt. Men wil het op een andere manier presenteren en op die manier
de investeringen van het kabinet onderuit halen. Mag ik terug naar het debat
over de 100 mln van een week of zo geleden? Het is ongelooflijk hoe dat door
een aantal mensen rondom ons is neergezet: ja, goh, je draait alleen maar
iets terug. De heer De Vries heeft het gisteren gezegd en u heeft het zelf
in het algemeen overleg gezegd: er is voor gezorgd dat het geld van een bezuiniging
die was ingeboekt bij het regeerakkoord – nu spreken wij over 2003 –
niet alleen opnieuw ter beschikking kwam, maar ook op een andere manier werd
gebruikt. Ik vind het sneu om in de pers te moeten lezen dat dit wordt gebagatelliseerd.
Waar zijn wij dan met elkaar mee bezig? Dat zou ik ook graag een keertje kwijt
willen. Ik presenteer de cijfers van het kabinet. Ik ben met de heer Slob
van mening dat het niet goed is, als er zoveel ruis ontstaat door anderen,
die cijfers gebruiken en optelsommen maken die aantoonbaar niet kloppen. Daar
heeft u last van en ik ook.De heer Slob (ChristenUnie):Ik hoop dat u nog terugkomt op het onderwijsachterstandenbeleid, want
daarover is nog wel wat te zeggen.Minister Van der Hoeven:Ik kom erop terug.De heer Slob (ChristenUnie):U spreekt over degenen die met andere cijfers komen. Ik heb in eerste
termijn het CNV en het SBO genoemd. Ik hoor u zeggen dat u twijfelt aan de
integriteit van dit soort instellingen en de bedoelingen die zij hebben met
het naar buiten komen met andere cijfers. Ik vind dat een heel vergaande uitspraak
voor de minister van Onderwijs.Minister Van der Hoeven:Neen, dat heb ik niet gezegd. Ik waag mij er niet aan om de integriteit
van wie dan ook in twijfel te trekken. Dat doe ik niet, niet hier en ook niet
buiten deze zaal. Ik heb gezegd dat het mij opvalt dat er een
optelsom wordt gemaakt die aantoonbaar niet juist is en die een eigen leven
gaat leiden; ik heb het SBO genoemd. Laten wij het op een vergissing houden,
maar ik vind het jammer. Hierdoor ontstaat namelijk ruis. Daardoor hebben
wij hier een debat dat niet meer gaat over de gepresenteerde cijfers, over
de investeringen of over het onderwijs, maar over de ruis die is ontstaan.
Dat betreur ik. Dat heb ik willen zeggen.De heer Slob (ChristenUnie):Ik ben blij met deze toevoeging. Ik hoorde de minister heel duidelijk
zeggen dat zij wel twijfelt aan de bedoelingen die deze organisaties hadden.
Dan raakt dat toch de integriteit, waarmee we heel voorzichtig moeten omgaan.
Ik ben het met haar eens dat we niet voortdurend over ruis moeten praten,
maar het is ook een opdracht voor haar om te zorgen dat er absolute helderheid
is over de cijfers, zodat we het daarna kunnen hebben over de wijze waarop
het geld moet worden besteed.Minister Van der Hoeven:Daar heeft u gelijk in. Dat is ook de reden dat ik na afloop van het debat
van vorige week de Kamer aanvullende informatie heb verstuurd over de transparantie
op de enveloppe. Daarom heb ik op uw verzoek meteen gereageerd op het rapport
van Per Saldo.Mevrouw Azough (GroenLinks):Organisaties als het SBO zijn duidelijk over de cijfers van het ministerie.
Hoe beoordeelt zij dat?Minister Van der Hoeven:Ik dacht dat ik deze vraag net had beantwoord. Voor alle helderheid: het
SBO heeft een aantal mensen opdracht gegeven om een onderzoek te laten doen,
welk onderzoek is gepresenteerd. Ik heb daarop gereageerd en aangegeven, waar
naar mijn mening een fout in de berekening zit. Ik vind het jammer dat er
hierdoor ruis op de lijn ontstaan, want daarmee zijn wij niet gebaat.Mevrouw Azough (GroenLinks):U zei dat partijen er belang bij zouden hebben om cijfers anders te interpreteren.
Kunt u heel feitelijk aangeven wat het belang van het SBO is om dit onderzoek
te laten verrichten?Minister Van der Hoeven:Nogmaals, het SBO heeft een onderzoek laten doen, waarin naar mijn mening
verschillende foute berekeningen zijn opgenomen. Ik heb dat aangegeven bij
de Kamer. Ik hoop dat, als er onderzoeken plaatsvinden, men rekening houdt
met de juiste cijfers, ter vermijding van dit soort debatten. Ten slotte een
positieve duiding: iedereen binnen het onderwijs heeft er belang bij dat er
veel in wordt geïnvesteerd. Dat gedeelde belang wil ik graag overeind
houden. Daarom hecht ik er zo aan dat, als er cijfers worden gepresenteerd,
deze kloppen. We hebben het tenslotte over één belang, namelijk
goed onderwijs voor kinderen.De heer Tichelaar (PvdA):Ik sluit aan bij de woorden van de minister: laten we er een positief
geheel van maken. Ons positieve verzoek aan de minister is of zij voor de
tweede termijn wil aangeven, waar onze cijfers niet kloppen.Minister Van der Hoeven:U wilt een uitgebreide reactie hebben op uw cijferreeksen. Dat zeg ik
bij dezen toe.Het gaat om drie punten: wat hebben we bereikt, wat moeten we nog doen
en hoe moeten wij dat aanpakken. Deze punten wil ik gebruiken om op een aantal
hoofdthema's in te gaan. De afgelopen periode hebben we nogal wat debatten
gevoerd, waarbij uitgebreid over beleid is gesproken. Verder staan er nog
enkele debatten op de rol. Daarom zeg ik over een paar punten maar heel weinig.
Ik wil mij nu beperken tot een aantal zaken, te weten kwaliteit, autonomie,
deregulering, speciaal onderwijs, achterstanden en het innovatieplatform.
Daarnaast heb ik de Kamer in een eerder stadium toegezegd dat ik haar tijdens
deze behandeling nader zou informeren over de uitwerking van het plan Veiligheid.
Daarover zal ik dus ook nog iets vertellen. Staatssecretaris Rutte zal in
zijn beantwoording met name ingaan op het hoger onderwijs, BVE, mbo, de doorlopende
leerlijnen op dat punt en wat dies meer zij.De voorliggende begroting telt 476 pagina's. Vanuit de Kamer is aangegeven
dat het korter moet en daar ben ik het volledig mee eens. Het kan korter en
het zal ook korter worden. Als je alle franje weglaat, blijven vier woorden
over die op Van der Hoevenelk onderdeel van toepassing zijn, te weten vrijheid
geven, grenzen stellen. Dat ligt aan de basis van alle activiteiten die wij
op dit moment plegen. Dat ligt ook aan de basis van de interactie die wij
hebben opgezet met de praktijk, met instellingen en met professionals. Dat
ligt eveneens aan de basis van de plannen die wij hebben neergelegd
voor alle sectoren binnen OCW, met als richtpunt het jaar 2007, zijnde het
einde van deze kabinetsperiode. Wij moeten nu laten zien dat de slogan vrijheid
geven, grenzen stellen ook in de praktijk werkt. Dat betekent dat wij geen
structurele stelselwijzigingen opleggen in het primair en voortgezet onderwijs.
Wij willen wel veranderingen mogelijk maken. Het stelsel, het gebouw zullen
wij moeten aanpassen aan de eisen van deze tijd. Dat betekent dat instellingen
en individuen hun verantwoordelijkheid moeten nemen voor kwaliteit, hun eigen
ambities, hun eigen missies en hun plek binnen de onderwijssamenleving. Vrijheid
ja, ruimte geven ja, maar wel binnen genoemde grenzen. Dat zijn grenzen die
te maken hebben met het feit dat onderwijs een publieke taak is, dat het om
publiek geld gaat, dat er een publieke verantwoording nodig is en dat de inspectie
haar taak goed moet kunnen uitoefenen.Die vrijheid en die grenzen bepalen wij natuurlijk wel in interactie met
elkaar. Mij valt op dat scholen vaak de vrijheid die ze hebben niet benutten.
Scholen moeten hun eigen ruimte leren vinden en gebruiken. Een klassengrootte
of het gebruik van lokalen is niet voorgeschreven. Met andere woorden: definieer
ook als school wat je wil en kijk of dat kan. Als het vastloopt, dan hoor
ik het graag, maar dan wel op basis van wat een school wil en aan ambities
heeft. Dat vergt van hoog tot laag een mentaliteitsverandering. Dat is geen
sinecure. Wij zijn allemaal toe aan een andere manier van samenwerking. In
de scholen, scholen onderling, tussen de schoolbesturen en het departement,
maar ook tussen de Kamer en mij. Het heeft namelijk consequenties.Het betekent ook dat je moet vertrouwen op de professionaliteit van de
mensen die het onderwijs maken en dat je de kaders aangeeft waarbinnen de
professionals hun verantwoordelijkheid moeten kunnen invullen. Die stijl van
besturen is eigenlijk wat bedoeld wordt als wij praten over governance. Die
term leidt als vanzelf tot een gesprek over besturen, verantwoording en toezicht.
Dan lijkt het erop alsof dat mijlenver van de praktijk staat, maar het gaat
ook om lesgeven, om leren en om kunst maken en beleven, om het doen van onderzoek
en het publiceren. Dat zijn de activiteiten die wij als doel voor ogen moeten
hebben, ook als wij spreken over besturen, verantwoording en toezicht.Dat brengt mij bij de opmerking van mevrouw Kraneveldt over het managen
van processen. Ik ben het helemaal met haar eens dat niet alleen het managen
maar ook het inspireren van processen belangrijk is. Ik vind mijn inspiratie
juist in de dagelijkse praktijk van onderwijs en wetenschap waarbij je de
vertaalslag moet maken ten aanzien van wat dat dan betekent voor het besturen,
zowel vanuit de instelling als vanuit het departement gezien, en ook ten aanzien
van de relatie tussen minister en Tweede Kamer. Je moet het besturingsvraagstuk
altijd benaderen vanuit het perspectief van leerlingen, scholen en instellingen.
Daarom gaat het. Vanuit die opvatting ga je praten met degenen die in dat
hele spel mee moeten doen. Het gaat dan niet om de positie van koepels en
andere organisaties; het gaat uiteindelijk om goed onderwijs. Je moet praten
over besturen, maar wel met dat in het achterhoofd.Mevrouw Kraneveldt (LPF):De minister zegt terecht dat zij vrijheid moet geven, maar ook kaders
moet stellen. Zij moet echter ook inspireren en motiveren. Zij moet niet alleen
geïnspireerd worden, maar zelf ook inspireren. Ik mis in haar pogingen
om het veld de ruimte te geven, haar mening. Wij zouden dan namelijk de mening
van het veld, haar mening en onze mening naast elkaar kunnen leggen en tot
een goed besluit komen. Ik vind haar echter vaak een beetje voorzichtig en
een beetje braaf. Wat mij betreft, mag zij wat meer laten zien wat haar beweegt
en waar zij echt naartoe zou willen. Dat mag wat mij betreft wel met wat meer
enthousiasme en passie naar voren komen. Ik houd haar dat ook regelmatig voor.Minister Van der Hoeven:Wij hebben ieder onze eigen stijl en laten wij het daar maar bij houden.
Ik denk ook dat wij vooral authentiek moeten blijven. Als je iets vindt, dan
vind je dat en dan kom je daar ook voor uit. Ik zal echter een voorbeeld waarom
ik dat niet altijd kan doen. Wij hebben gisteren een VAO gehad. In dat VAO
is in een motie uitdrukkelijk aangegeven dat een bepaald iets in het onderwijs
niet mocht gebeuren. Moet u zich eens voorstellen als ik hier gisteren tegen
u had gezegd: mevrouw Kraneveldt, ik ben er juist een voorstander van dat
gaat gebeuren, dat moeten ze gaan doen. Dan had u gezegd: nee, nee, u had
het over ruimte geven en u wilt dat scholen zelf hun pedagogisch-didactisch
model moeten kunnen kiezen. Dan had u gelijk gehad. Als je dus echt ruimte
wilt geven, betekent dat dat je tegen de scholen zegt: je kiest dus zelf.
Het is niet zo dat, zoals vroeger veel gebeurde, er een blauwdruk wordt opgelegd
over bijvoorbeeld de basisvorming of de middenschool. Als een school zelf
keuzes maakt, waarbij bijvoorbeeld het klassensysteem wordt doorbroken, vind
ik dat prima, mits de kaders van de publieke taak, de publieke verantwoording,
de kwaliteit en het inspectietoezicht overeind blijven. Dat maakt het zo moeilijk
om exact aan te geven wat je wilt. Je moet het wel globaal aangeven, maar
de scholen kiezen zelf en maken hun eigen ambities kenbaar. Dat vergt soms
ook een terugtredende minister.Mevrouw Vergeer (SP):Ik ben het met u eens dat het nodig is om ruimte te geven voor pedagogisch-didactische
inzichten. Daarover zal niemand met u van mening verschillen. Wij hebben gisteren
echter discussie gevoerd over de kaders waarbinnen dat moet plaatsvinden.
Daar zijn wij verantwoordelijk voor. Een van die kaders zou kunnen zijn dat
je vasthoudt aan bevoegdheden van docenten en dat je daar niet losjes mee
omgaat. Een ander kader betreft de stijging van de secundaire lasten in bepaalde
sectoren. Dat is ook niet iets waarbij u zult zeggen: ik geef de ruimte, ga
maar door.Minister Van der Hoeven:U heeft volkomen gelijk. Dat is ook precies de reden waarom wij gisteren,
maar ook al eerder, met elkaar hebben afgesproken dat wij die kaders met elkaar
gaan vaststellen. Daarvoor hebben wij een traject afgesproken. Dit is zo'n
kader. Wij hebben afgesproken dat ik, als het gaat om de vragen waar scholen
hun geld aan besteden en hoeveel zij op de plank mogen laten liggen aan reserves,
bij de Kamer terugkom in het kader van de lumpsumoperatie. Wij gaan dan ook
praten over de vraag hoe het zit met de ratio's, de bandbreedtes
die men aan overhead en onderwijs uit mag geven. U heeft dus gelijk, maar
de afspraken daarover heb ik met de Kamer gemaakt. Die worden ook uitgewerkt.Mevrouw Vergeer (SP):Het is eigenlijk een kader wat u nu aangeeft, maar over de invulling voeren
wij natuurlijk nog debatten. Wij vinden dat u dan toch te weinig kaders aangeeft,
bijvoorbeeld als het gaat om het loslaten van de bevoegdheden. Dat is tamelijk
essentieel. Ik zou dat een grote onderwijsvernieuwing willen noemen.Minister Van der Hoeven:Voorzitter. Ik begrijp niet hoe mevrouw Vergeer dat kan zeggen. We hebben
met elkaar afgesproken dat we hierover gaan praten in het wetgevingstraject
en het traject rond de lumpsum. We zullen dan met elkaar, op basis van mijn
voorstellen, de kaders vaststellen. We moeten dat nu niet doen. Ik zal dadelijk
over een aantal andere punten spreken die de kaders moeten vormen, die wij
hier soms in wetgeving en soms in andere regelgeving vaststellen.Mevrouw Vergeer (SP):Wij geven in dit debat een koers aan. Zoals u een koers aangeeft, wil
de SP ook haar koers aangeven. We praten daar nu over. We kunnen daarover
door middel van een motie een Kameruitspraak vragen, ook al zegt u dat u dit
pas over een half jaar in detail gaat behandelen. De richting wordt nu aangegeven.Minister Van der Hoeven:Die richting is al eerder aangegeven. U moet niet doen alsof we hier niet
eerder over gesproken hebben. U hebt dit onderwerp in het afgelopen jaar te
pas en te onpas minstens vier maal aan de orde gesteld bij het debat, als
het in uw kraam te pas kwam. We hebben met de Kamer tijdens het koersdebat
afspraken gemaakt over de koers van het primair en voortgezet onderwijs. Als
u niet tevreden bent met de afspraken die zijn gemaakt, dan is dat uw zaak.
We hebben de afspraken gemaakt wanneer we daarover gaan praten. U hebt aan
mij meegegeven wat u vindt dat daarin verwerkt moet worden. Die verwerking
loopt. U kunt niet verwachten dat dit binnen een week kant-en-klaar op uw
bord ligt. Zo werkt dat niet.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik heb er opnieuw grote bezwaren tegen dat u, voor de tweede keer in dit
debat de motie die ik gistermorgen heb ingediend, neerzet als een motie die
scholen dingen verbiedt. De essentie van de motie was juist om af te dwingen
dat scholen werkelijk de ruimte zouden krijgen en dat die ruimte niet opgevuld
zou worden met dwingende concepten. Ik vind het heel vervelend dat dit nu
voor de tweede maal wordt neergezet als een verbod aan scholen.Minister Van der Hoeven:Dat is niet mijn bedoeling. Ik heb het als voorbeeld aangehaald in de
richting van mevrouw Kraneveldt. Ik heb gezegd: "stel dat ik gezegd zou hebben
dat", maar ik heb dat niet gezegd. Uw opmerking was heel helder. Ik heb gisteren
precies aangegeven waarom ik uw motie overbodig vond. Wij zijn het op drie
van de vier punten eens. Het vierde punt komt terug in het wetgevingstraject
over de bevoegdheids- en bekwaamheidseisen van de leraren.Voorzitter. We moeten het toezicht dus niet beëindigen en ook niet
halveren. We moeten als overheid echter wel op de juiste momenten terugtreden,
waar mogelijk en optreden, waar noodzakelijk. Als instellingen niet voldoen,
moeten we deze durven aanpakken. De Kamer weet dat een aantal basisscholen
onder de maat presteert. We moeten met die scholen overleg voeren over de
vraag of ze dit kunnen verbeteren. Kunnen ze dat niet, dan zullen andere maatregelen
getroffen worden. Dat is niet leuk, maar het moet wel gebeuren. We moeten
in de praktijk bereid zijn om ruimte te geven aan de professionals. De Kamer
wil dat en ik wil dat ook. Dat is de kern van de zaak. Ik blijf verantwoordelijk
voor rechtmatigheid, doelmatigheid, kwaliteit, toegankelijkheid en continuïteit.
Welke ruimte we ook geven, deze vijf zaken blijven. De Kamer en ik stellen
vast welke resultaten we willen boeken en welke doelen en kaders daarbij horen.
Er zijn zojuist enkele voorbeelden genoemd. De Kamer kan mij daarop aanspreken.De vraag is verder hoe minutieus het toezicht moet zijn. Ik vind het een
goede zet om op stelselniveau informatie te verzamelen en daarover verantwoording
af te leggen. Instellingen verantwoorden zich ten opzichte van het ministerie.
De minister verantwoordt zich vervolgens in de Kamer. Dat lijkt me prima.
Ik wil ook graag ouders, bedrijfsleven, lokale overheid, collega-professionals
meer inschakelen bij de verantwoording die de instelling aflegt. We noemen
dat de horizontale verantwoording. Er is in dat kader ook een mogelijkheid
om meer ruimte te maken voor de collegiale visitatieteams. Dat is gisteren
ook aan de orde geweest. Gisteren bleek overigens ook tijdens het debat dat
de praktijk weerbarstiger is dan de theorie. De heer Slob gaf een aantal mooie
voorbeelden. Ook de commotie rond het blad Expreszo maakt duidelijk waarover
we het hier hebben. De vraag was of de minister op dat punt moest ingrijpen.
Ik vond en ik vind van niet. Dat is gisteren uitdrukkelijk gewisseld. Je moet
wel vragen waarom, maar de scholen bepalen wat ze met materiaal doen en of
ze iets met materiaal doen, wie het ook betaald heeft.De heer Van der Vlies (SGP):Dat laatste ben ik volstrekt met de minister eens, dat zal zij gisteren
uit mijn interventie begrepen hebben, maar over het eerste heb ik nog wel
een vraag. Zij subsidieert de totstandkoming van een blad.Minister Van der Hoeven:Even voor de helderheid, ik heb een project gesubsidieerd en binnen dat
project zat ook een blad.De heer Van der Vlies (SGP):Akkoord, dat is een precisering die nuttig is, dat erken ik. Ik ging te
kort door de bocht. U subsidieert een project. De vraag is dan wat er inhoudelijk,
visualiserend binnen dat project gebeurt. In het blad dat ter discussie kwam
te staan, stonden enkele beelden of associaties die de toets der kritiek van
zeer velen in en buiten het onderwijs niet konden doorstaan. Laten wij het
even fixeren op wat de heer Balkenende werd aangedaan, maar er waren nog een
paar van die dingen. Ik vind dat dit niet kan en weggezeefd had moeten worden.
Wij geven toch niet zomaar geld en zeggen: je bekijkt maar wat je ermee doet?
Zo werkt het toch ook niet? Dat is de andere kant van de medaille. Geen censuur
vooraf, die verhalen ken ik allemaal. Vrijheid van meningsuiting is heden
ten dage een zeer beladen kwestie. Maar dat is toch geen vrijbrief
voor platvloersheid?De voorzitter:Ik merk op dat u in commissieverband al uitgebreid hebt gesproken over
de inhoud van het blad Expreszo. Of vergis ik mij?De heer Van der Vlies (SGP):Dat is wel gebeurd, maar in dat debat is een brief gevraagd van deze minister.
Die ligt nu bij de agenda en daar spreken wij over.De voorzitter:Excuses dat ik de procedure niet helemaal goed in mijn hoofd heb.Minister Van der Hoeven:Ik wil graag drie opmerkingen maken. Er staan bepaalde passages in waar
ik mij voor 100% van distantieer. Die vind ik niet juist en die doen de homozaak
geen goed, laten wij dat met elkaar vaststellen. Het tweede punt is dat er
een aantal dingen worden gesubsidieerd, maar dat wij geen censuur vooraf hebben,
en ook niet achteraf. Als men vraagt of wij dat niet een beetje beter hadden
kunnen doen, zeg ik: oké, maar wij moeten met elkaar vaststellen dat
wij geen censuur hebben. Het derde punt is dat het aan de scholen is wat zij
met het materiaal doen. Daar hecht ik zeer aan. Dat geldt ook voor leermateriaal
van organisaties dat naar de scholen komt, zoals boeken en voorlichtingsmateriaal.
Het is aan de scholen om te bepalen wat zij daarmee doen. In de kerndoelen
staat dat het onderwerp respect voor andersdenkenden of voor andersgeaardheid
ook aan bod moet komen, maar de manier waarop scholen dat doen, is aan hen.De heer Van der Vlies (SGP):Dat laatste ben ik volstrekt met de minister eens; geen censuur vooraf
en ook niet achteraf. Op een gegeven moment zei zij: had het zo gemoeten.
Er zijn toch bepaalde dingen die zij verwerpelijk vindt. Daar heeft zij zich
van gedistantieerd. Deze hadden er dus ook niet in moeten zitten. Nu gaat
het erom of een subsidiërende instantie bij machte is om dat in goed
overleg te voorkomen.Minister Van der Hoeven:Dan gaat het over de subsidievoorwaarden en dan moet je toch wel heel
erg oppassen. Ik denk dat een uitspraak hierover veel verdergaande consequenties
heeft, dus daar waag ik mij niet aan. Ik vind dat wij in Nederland een behoorlijk
goed systeem hebben, als het gaat over verantwoordelijkheden. Als het een
keer uit de bocht vliegt, zoals hier is gebeurd, is er gelukkig het publieke
debat dat ervoor zorgt dat de organisatie die het betreft, een beetje aan
het denken wordt gezet. Als zij het effect willen bereiken van meer respect
voor andersgeaardheid in de samenleving en in het onderwijs, moeten zij toch
even kijken of zij dat wel op de beste manier hebben gedaan. Ik vind dat wij
het zelfreinigend vermogen van onze open samenleving ook een kans moeten geven.
Dat heeft ook gewerkt. Dat laat onverlet dat ik van mening ben dat de positie
van homoseksuelen en lesbiennes in ons onderwijs de nodige aandacht verdient
en een apart aandachtspunt van de inspectie hoort te zijn en ook is. Ik ben
blij dat ik dat heb gedaan.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Ook mijn partij vindt het prima dat er zo'n blad is en dat er aandacht
wordt besteed aan homo-emancipatie in het onderwijs. Dat is hard nodig, maar
de manier waarop bepaalde dingen werden gezegd in dat blad, zijn mijn fractie
ook in het verkeerde keelgat geschoten. Ik deel de verbazing van de heer Van
der Vlies dat een kabinet dat normen en waarden hoog in het vaandel heeft,
dit over zichzelf laat zeggen. Het Expreszo-gebeuren is nu gebeurd. Daar hebben
wij een debat over gevoerd, maar wat doet u in de toekomst? Blijft u zo'n
blad of zo'n project sponsoren – dat zou ik op zich goed vinden –
maar gaat u toch wel even zeggen dat u dit niet leuk vond? Of zegt u helemaal
niets en kan dit nog een paar keer gebeuren?Voorzitter: Ten HoopenMinister Van der Hoeven:Nee, het was een eenmalig project, dat dus één keer gesubsidieerd
is; that's it. Op ambtelijk niveau zijn natuurlijk een aantal gesprekken gevoerd.
Trouwens, binnen het debat dat de Kamer daarover heeft gevoerd met staatssecretaris
Ross, de coördinerend bewindspersoon op dit punt, zijn natuurlijk ook
een aantal zaken gewisseld.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben het met de minister eens dat bepaalde passages niet gelukkig waren.
Ik denk dat achteraf geconstateerd moet worden dat dat contraproductief is
geweest. Dat schuif ik nu echter even ter zijde, want nu wordt al onmiddellijk
de conclusie getrokken dat wij dat niet meer zo doen, terwijl ik juist denk
dat het een grote rol kan spelen. Als wij een beperkt budget aan publiek geld
beschikbaar hebben voor een bepaalde actie en daarmee een project opzetten
omdat wij zien dat dit op dit moment, hoewel hierover dingen in de Grondwet
en in de kerndoelen staan, onvoldoende aandacht krijgt op de scholen, mag
ik toch aannemen dat het de bedoeling is dat alle leerlingen daarmee worden
bereikt.Minister Van der Hoeven:Dan kom ik toch weer terug bij dit punt: hoe vrij is een school om het
materiaal dat die school wordt aangereikt, te gebruiken? Wat mij betreft,
is de school daar 100% vrij in. Dat past binnen de filosofie van het geven
van ruimte. Als een school ervoor kiest om bepaald voorlichtingsmateriaal
of bepaalde folders niet te gebruiken en ander materiaal of andere folders
wel, is dat echt aan die school. Ik denk dat wij dat 100% overeind moeten
houden, want anders komen wij echt in de valstrik dat je als overheid gaat
voorschrijven dat de scholen datgene moeten gebruiken wat de overheid heeft
gesubsidieerd. Dat willen wij toch niet met elkaar?Mevrouw Lambrechts (D66):U legt, gelet op de vrijheid van onderwijs, hiermee de vinger op de zere
plek. Je zou ook met elkaar kunnen afspreken dat de manier waarop een school
ermee omgaat, aan de school is. Elke leerkracht, elke school zal daarbij een
eigen verhaal hebben. Ik ben het ermee eens dat in dit geval bepaalde uitspraken
het niet gemakkelijker maken, maar in het algemeen moeten wij dit niet te
gemakkelijk op zijn beloop laten, wetende dat zich op dit punt in toenemende
mate een probleem manifesteert voor homo's en lesbiennes en ook op het punt
van antisemitisme. Wij moeten er echt voor zorgen dat er iets gebeurt.Minister Van der Hoeven:Ik laat dit zeer zeker niet op zijn beloop. Dat blijkt ook uit de manier
waarop de inspectie en ik daar afspraken over hebben gemaakt,
de manier waarop er hier over wordt gesproken en de manier waarop het in de
kerndoelen is verwoord. Ik blijf echter overeind houden dat ik het echt aan
de school overlaat wat de school aan materialen gebruikt om die kerndoelen,
ook op dit punt, te verwezenlijken en wat de school niet gebruikt. Dat heeft
niets te maken met artikel 23, maar gewoon met de ruimte die een school moet
hebben om een pedagogisch/didactisch model en de daarbij behorende materialen
te kiezen. De ene school gebruikt het materiaal wel, maar de andere gebruikt
ander materiaal. Ik ben het zeer met mevrouw Lambrechts eens dat het niet
voor niets in de kerndoelen staat. Laten wij het daar dus maar bij houden,
als u het niet erg vindt.De heer Balemans suggereert dat er voor de minister van OCW geen enkele
verantwoordelijkheid is voor de kwaliteit van de overblijfkrachten. Op dat
punt hebben wij natuurlijk wel een bepaalde verantwoordelijkheid. Wij hebben
er ook scholingsprojecten op gezet. Ik wil graag tijdens een apart overleg
op dit punt terugkomen; ik heb immers begrepen dat de woordvoerders dat met
elkaar zullen regelen. Dat is de reden waarom ik de vragen over het overblijfprobleem,
de tussenschoolse opvang, meeneem. Ik stel dus voor om die vragen te bespreken
in dat debat dat wij specifiek over die tussenschoolse opvang nog met elkaar
gaan voeren.De heer Balemans (VVD):Dat lijkt mij terecht. Wat mij betreft, hebben wij het daar hier verder
niet meer over.Minister Van der Hoeven:Prima, dan hebben wij die afspraak met elkaar gemaakt. Dat is mooi.Het geheel van toezicht en verantwoording moet wel sluitend zijn. Dat
is ook de basis voor de terugtredende overheid. Wij zijn met de sectoren,
de professors en de Kamer overigens nog volop in gesprek over deze besturingsfilosofie.Het heeft ook gevolgen voor de politieke agenda. In de huidige praktijk
worden politieke prioriteiten vertaald in concrete acties op instellingsniveau.
Dat werkt overzichtelijk als de sectoren niet al te veel instellingen tellen,
zoals bijvoorbeeld in het hoger onderwijs de BVE-sector en de wetenschap.
Ik wil daarmee overigens niet zeggen dat wij in al die sectoren klaar zijn.
Bij lange na niet. Collega Rutte gaat daarop in. Primair in het voortgezet
onderwijs is er een ander probleem. Dat telt namelijk veel meer scholen dan
de zevenduizend basisscholen. Dat ligt een stuk moeilijker. Daar zitten grote
eenpitters bij, een school met een bestuur, en een aantal grote schoolbesturen.
Het zijn er ongelofelijk veel. Zelfs als er een brancheorganisatie zou komen,
die van onderop moet komen, blijft dat lastig.Ruimte geven betekent dat de instellingen bepalen welke prioriteiten zij
stellen in hun specifieke situatie. Mocht dat niet snel genoeg of niet goed
genoeg gaan, dan kan een financiële prikkel helpen. Er blijven dus interventiemogelijkheden,
ook bij het geven van meer ruimte. Als dat niet werkt, is er regelgeving en
toezicht. De inspectie speelt daarbij een belangrijke rol. Daarover is een
aantal vragen gesteld in algemene zin. Het jaarwerkplan 2005 is aan de Kamer
gezonden. Daarin staan de antwoorden op de algemene vragen. De meer specifieke
vragen heb ik inmiddels schriftelijk beantwoord."Governance" is verdraaid ingewikkeld. Ik heb daarvoor tijd nodig. Ik
heb de Kamer toegezegd in november met een notitie te komen. Dat lukt mij
niet, omdat het advies van de Onderwijsraad eind november, begin december
uitkomt. Ik wil dit jaar overleg voeren met het veld en de organisaties. De
Kamer dringt daar ook op aan. Ik organiseer daarvoor een strategische conferentie.
Uiteraard is de vaste Kamercommissie van harte welkom. Dat betekent dat ik
daarna, begin volgend jaar, terugkom naar de Kamer. Dan kan ik de vragen van
de heer De Vries over de initiatiefrijke scholen een plek geven.Mevrouw Kraneveldt vraagt of de hervormingen van de afgelopen veertig
jaar wat hebben opgeleverd. Ik geef een paar voorbeelden. Bij leesvaardigheid,
wiskunde en natuurwetenschappen behoren de Nederlandse leerlingen tot de bovenkant
bij de resultaten op wereldniveau. In Europa zijn de Nederlandse leerlingen
het beste met lezen en wiskunde. Zij staan op de tweede plaats bij de natuurwetenschappen.
Het opleidingsniveau van mensen tussen 25 en 35 jaar ligt net iets boven het
Europees gemiddelde. Tussen 1991 en 2002 is het aandeel met minimale startkwalificatie
gestegen van 67 tot 76%. Het is dus echt niet slecht. Vergeleken met 1960
is het opleidingsniveau aanzienlijk gestegen. In 1960 haalde nog maar 40%
een niveau van mbo of hoger. Zorgelijk is de positie van Nederlanders als
het gaat om uitval. Het percentage uitvallers daalt weliswaar, maar het is
gewoon te weinig. Circa 15% van de 18- tot 24-jarigen heeft in 2003 geen startkwalificatie
behaald. Het percentage uitvallers ligt daarmee hoger dan in omringende landen.
Er zijn dingen bereikt. Ook zijn er behoorlijk wat zaken waarop wij een extra
inspanning moeten leveren.Mevrouw Kraneveldt (LPF):Mag ik daaruit concluderen dat de minister mijn zorg deelt dat de positie
die door een aantal onderwijsvernieuwingen is veroverd langzaam verloren gaat?
Wij dachten van sommige landen misschien dat het ontwikkelingslanden waren
of landen die vast niet zo'n goed systeem hebben als wij. Het niveau blijkt
daar echter met sprongen omhoog te gaan, terwijl het bij ons af en toe met
sprongen achteruit gaat. Ik kijk naar de taalbeheersing van leerlingen, ook
van autochtone leerlingen die van huis uit geen achterstand hebben. Ik kijk
naar wat er van de pabo komt. Ik heb respect voor uitstekende pabo-studenten,
maar de taal- en rekenvaardigheden van sommige studenten baren ons zorgen.
Ik mag toch hopen dat dit u ook zorgen baart.Minister Van der Hoeven:Ja, voor de volle 100%. Ik wil niet zeggen dat wij met sprongen achteruit
gaan, maar ik zie wel dat anderen met sprongen vooruit gaan. Als je dan zelf
stil blijft staan, heb je een probleem. Ik onderschrijf dat dus, maar ik zal
daar dadelijk iets meer over vertellen. Wij hebben misschien wel eens de arrogantie
gehad om te denken dat wij het allemaal goed doen, maar dat blijkt niet altijd
overeen te stemmen met de werkelijkheid. Daar hoef je niet treurig over te
zijn, maar je moet wel wakker worden. Wij zullen een aantal zaken gewoon beter
moeten doen.Voorzitter. Ik begon met vrijheid geven en grenzen stellen. Dat betekent
minder regels en minder gedoe voor scholen en instellingen, zodat
zij meer tijd hebben voor het werk waar ze goed in zijn. Bij die filosofie
hoort ook het verminderen van de regels. Ik vond het wel"mooi", alleen niet
in de positieve zin van het woord, toen ik dit weekend het artikel las over
het luchtballonnetje van de PvdA om de bureaucratie terug te dringen door
50% van de OCW-ambtenaren te ontslaan. Ik ga nu een grapje maken, dus niemand
hoeft in de stress te schieten of naar de telefoon te rennen. Het is een grapje!
Als je de statistieken erop naslaat, dan zie je dat er een opmerkelijke correlatie
bestaat tussen de verkoop van ijsjes en het aantal zonnesteken. Kun je dan
roepen dat er 50% minder ijsjes verkocht moeten worden om het aantal zonnesteken
terug te brengen? Nee, natuurlijk niet. Daarom kun je ook niet roepen dat
je door het ontslaan van 50% van de OCW-ambtenaren de bureaucratie terugdringt.
Er is iets anders aan de hand.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik maak bezwaar tegen het feit dat ons voorstel wordt afgedaan als het
ontslaan van ambtenaren. Dat hebben wij helemaal niet voorgesteld. Ik maak
ook bezwaar tegen het feit dat de minister het meteen een luchtballon heeft
genoemd, terwijl zij nog niet eens de moeite heeft genomen om met een uitleg
te komen.Minister Van der Hoeven:Daarom vroeg ik u om niet meteen in de stress te schieten. Ik ga nog in
op uw verhaal.Mevrouw Hamer (PvdA):Ik schiet niet in de stress.Minister Van der Hoeven:Nee, dat zie ik.Voorzitter. Het terugdringen van de bureaucratie begint natuurlijk met
een analyse van de nieuwe taken, de rol en de verantwoordelijkheden van dat
ministerie van Onderwijs en het onderwijsveld. Daar zijn wij mee bezig in
het kader van het project Andere overheid. Er vindt een takenanalyse van alle
departementen plaats en daar doen wij aan mee. Medio 2005 zal dat tot een
kabinetsbrede afweging leiden van de taken van alle departementen. Ik heb
veel waardering voor mijn ambtenaren, maar als blijkt dat de andere overheid
in deze samenleving met minder ambtenaren toe kan, dan heeft dat natuurlijk
ook consequenties voor de omvang van het ambtenarenapparaat bij OCW. Laten
wij alleen beginnen bij het begin en daaruit de formatieve consequenties trekken.
Dat doen wij op dit moment al bij de invulling van de taakstelling van 19%.
Die gaat gewoon door en dat doen wij op basis van een interne takenanalyse
in relatie tot autonomie en deregulering. Ook daar brengen wij die relatie
aan.Wij zijn bezig met scholen en instellingen meer ruimte te geven. Laten
wij dat nu eerst goed doen en niet meteen met een systeemwijziging komen.
Wij zullen goed moeten kijken wat de gevolgen zijn van het voorstel van mevrouw
Hamer om de studiefinanciering naar de instellingen te brengen. Ik heb eerder
al gereageerd op het voorstel voor een licentiemodel. Ik heb gezegd dat ik
het geen goed model vind. Ik vraag mij af hoe goed het is doordacht en hetzelfde
geldt voor het idee om de studiefinanciering bij de instellingen onder te
brengen. De vraag is of dat niet tot meer bureaucratie en belasting van de
scholen en instellingen zal leiden. Overigens zal de staatssecretaris nog
verder ingaan op dat punt.Mevrouw Hamer (PvdA):Is de volgende tekst daadwerkelijk ondertekend door de minister? Het is
een reactie op het vraagstuk van de investeringen dat wij hier eerder hebben
besproken. De minister – ik dacht althans zij het was – schrijft
daarin het volgende: "Ten eerste telt de PvdA taakstellingen op het departement,
zoals volume- en efficiencytaakstellingen mee bij bezuinigingen op het onderwijs.
Deze taakstellingen dragen juist bij aan vermindering van bureaucratie en
regelgeving." Ik dacht dat dit ongeveer hetzelfde was als wat wij hebben betoogd.
De minister is het blijkbaar gewoon met ons eens, maar zij wil dat niet zeggen.Minister Van der Hoeven:Of u bent het met mij eens.Mevrouw Hamer (PvdA):Als u goed naar mij had geluisterd, had u gehoord dat ik het met u eens
ben. Ik wil alleen dat wij een stapje verder gaan en iets concreter worden.Minister Van der Hoeven:Wij zijn het er dus over eens dat de organisatie van het departement moet
aansluiten bij de ontwikkelingen die je in het veld in gang zet om te komen
tot minder bureaucratie en regelgeving. De conclusie die u hieraan verbindt,
gaat mij echter veel te ver.Wij laten op dit moment een analyse uitvoeren. Verder hebben wij op basis
van de nieuwe taak, rol en verantwoordelijkheid van het departement een aantal
conclusies getrokken. De eerste conclusie is dat wij met minder mensen toe
kunnen. Wij werken dan ook aan de voorgenomen afslanking van het personeelsbestand
met 19%. Dat is niet zo gemakkelijk. U weet daar alles van, want u heeft ook
op het departement gewerkt. Die afslanking gaat echter wel door.Mevrouw Hamer (PvdA):Wat heeft de opmerking over mijn verleden op het departement met deze
discussie te maken?Minister Van der Hoeven:Ik wil alleen maar zeggen dat ook u weet hoe moeilijk het is om het anders
te gaan doen.Het project Andere Overheid is een bredere ambitie. De heer Tichelaar
wees daar terecht op toen hij zei dat hier de vraag aan de orde is hoe de
hele overheid om zou moeten gaan met haar taken. Moeten die taken niet leiden
tot een herverdeling van taken over de departementen? Dat zal zeker niet in
deze kabinetsperiode gebeuren, want dat is iets voor later. Het project Andere
Overheid kan natuurlijk wel tot een aantal veranderingen leiden. Ik kan daar
echter niet op vooruitlopen, want hierover zal het hele kabinet in de tweede
helft van 2005 een afweging moeten maken.Mevrouw Hamer (PvdA):Wat u nu zegt, is precies het probleem waar ik op wees. U schuift het
allemaal gewoon door naar de toekomst.U schreef mij in antwoord op een vraag van mijn kant dat efficiencytaakstellingen
wel degelijk leiden tot minder bureaucratie en minder regelgeving. Overigens
heeft de PvdA-fractie wel voorzien in een sociaal plan. Ik stel alleen maar
voor om aan dit perspectief een duidelijke doelstelling te verbinden. U wilt
dat echter niet en schuift het op de lange baan. Ik weet in ieder geval zoveel
van de gang van zaken op een departement dat de bureaucratie alleen
maar toeneemt als je mensen werk laat doen dat er eigenlijk niet meer is.
Die mensen kunnen daar niets aan doen, maar dat neemt niet weg dat dit wel
het resultaat is. U geeft dat in uw brief ook toe.Eigenlijk komt uw kritiek op het plan van de PvdA erop neer dat u niet
wilt doorpakken en geen einddatum wil noemen.Minister Van der Hoeven:Mijn kritiek is dat u in uw plan wel heel gemakkelijk stelt dat ik wel
met 50% minder ambtenaren toe zou kunnen. Verder vind ik dat er aan uw plan
geen inhoudelijke analyse ten grondslag ligt.U moet het mij verder niet kwalijk nemen, maar ik vind mijn eigen ambities
toch belangrijker dan het plan dat u nu naar voren brengt. Ik sta hier immers
om mijn eigen ambities te verdedigen, waaronder mijn voornemen om aan het
einde van deze kabinetsperiode een departement achter te laten dat met 19%
is afgeslankt. Overigens is er wel degelijk voorzien in een sociaal plan voor
deze afslanking. Ik zeg dat nadrukkelijk, want in een tussenzinnetje maakt
u hierover een opmerking die mij helemaal niet bevalt.Die afslanking kan alleen een succes worden als je een relatie legt met
de plannen voor de versterking van de autonomie van de scholen en deregulering.
Dat is wat ik nu doe. Dat is dan ook mijn verantwoordelijkheid. Het hele kabinet
heeft nog een andere verantwoordelijkheid op dit terrein en die wordt vormgegeven
in het project Andere Overheid. Ik schuif overigens niets door naar de toekomst.
Ik geef alleen maar aan op welke manier ik met mijn takenanalyse en takenafweging
omga. Dat kan inderdaad consequenties hebben voor een volgende kabinetsperiode.Mevrouw Hamer (PvdA):U suggereert dat er aan het plan van de PvdA geen analyse ten grondslag
ligt. Ik wil u dan toch aanraden om mijn bijdrage in eerste termijn nog eens
na te lezen. Ik heb namelijk wel degelijk een analyse gegeven en duidelijk
aangegeven wat wij willen bereiken. Ik heb ook talloze voorbeelden gegeven
van overbodige regelgeving.Mevrouw Lambrechts (D66):Het is doodzonde dat de opmerkingen over het opheffen van het halve departement
dit debat zo overschaduwen. Daardoor verliezen wij namelijk de essentie van
het debat uit het oog en die essentie is dat hier nog wel degelijk een slag
te slaan is. Ik hoor toch nog te weinig van de minister dat ook zij het gevoel
heeft dat er echt een slag te slaan is. De minister zit er nu ruim twee jaar.
Vindt zij zelf niet dat het lijstje met deregulerende maatregelen op dit moment
nog heel mager is? Voeren wij het debat niet te veel vanuit de noodzaak van
een algemene efficiencykorting in plaats van de vraag wat de taken en functies
zijn die kunnen worden overgedragen aan de scholen zelf? In het kader van
de laatste vraag en niet vanuit een soort kaasschaaf-efficiency gaan wij daar
minder ambtenaren neerzetten en het geld anders inzetten.Minister Van der Hoeven:Natuurlijk deel ik het gevoel van urgentie. Ik ben het helemaal met mevrouw
Lambrechts eens en ik denk dat ik dat ook voldoende heb aangegeven. Ik ben
het ook met mevrouw Lambrechts eens dat het debat waarover het eigenlijk gaat,
wordt overschaduwd door andere zaken. Laten wij dat niet doen en laten wij
kijken waar wij elkaar op vinden. Ik denk dat ook de PvdA-fractie en ik elkaar
vinden op het uitgangspunt dat je die slag moet slaan. Onze ambities zijn
alleen iets anders.Wat die 19% betreft zou mevrouw Lambrechts gelijk hebben als de verdeling
puur pondspondsgewijs zou plaatsvinden. Het is echter mijn ambitie binnen
het departement om wel degelijk de verbinding te leggen met deregulering en
autonomievergroting. Dat betekent een reshuffeling voor de toekomst, want
anders is het een kwestie van afslanken door alles te blijven doen, maar dan
een beetje minder. Dat kan niet. Het is juist de bedoeling bepaalde dingen
op een gegeven moment niet meer te doen of aan een ander over te dragen. Dat
is ook wat er gaat gebeuren.Mevrouw Lambrechts (D66):Dit is natuurlijk een heel cruciaal jaar: van woorden naar daden. Het
laatste anderhalf jaar kom je tot niets meer. Dat geldt natuurlijk niet voor
de uitvoering, maar wel voor het maken van nieuwe plannen en het aanpakken
van grote zaken. Het moet dus dit jaar gebeuren. Kunnen wij erop rekenen dat
wij nog dit jaar van de minister te horen krijgen hoe dat eruit gaat zien,
gekoppeld aan de taken en de functies?Minister Van der Hoeven:Laat ik het iets breder neerzetten. Wij hebben er niet voor niets voor
gekozen om juist dit jaar over de grote beleidsplannen te praten. Koers PO,
Koers VO, HOOP, Koers BVE en WBu zijn de grote beleidsplannen die wij met
elkaar hebben afgerond. Daar is een agenda uit voortgekomen en deze moet nu
worden uitgevoerd. Ik ben het met mevrouw Lambrechts eens dat je daar eigenlijk
twee jaar de tijd voor hebt, namelijk 2005 en 2006, want 2007 is het verkiezingsjaar.
Dat betekent dat je aan het einde van 2005 zichtbaar moet hebben gemaakt hoe
de stappen zijn gezet in het verwerkelijken van de ambities. In het jaarverslag
van 2005 kun je de stand van zaken helemaal opmaken. Dat jaarverslag krijgt
de Kamer pas in 2006, maar daar kan ik ook niets aan doen. Ik zeg in ieder
geval graag toe dat wij daarvan in de begrotingsbehandeling van volgend jaar,
alleen niet in de schriftelijke stukken, een behoorlijk stuk laten zien.Het is al vaker gezegd dat het verminderen van het aantal regels een ambitie
is. Die ambitie is gericht op vermindering van een kwart in deze kabinetsperiode.
Dat is veel. Zijn wij er? Nee, wij zijn er niet. Wij hebben wel ontrafeld
hoe de regeldruk ontstaat. Wij hebben ook in kaart gebracht wat wij kunnen
veranderen. In de brief die ik de Kamer heb gestuurd, staan een aantal concrete
maatregelen voor primair onderwijs, BVE, WO, OWB en de podiumkunsten. Ik zal
een aantal voorbeelden noemen. De BVE-sector is niet langer verplicht om jaarlijks
een onderwijs- en examenreglement op te stellen. Wat de circulaires betreft
zijn wij van 283 in 1998 terug gegaan naar 220 in 2003. Die vermindering is
nog niet groot genoeg en daarom wordt het aantal verder teruggeschroefd. Wij
schrappen een aantal wettelijke voorschriften op het terrein van bijvoorbeeld
de lumpsum en het primair onderwijs. Over de kerndoelen basisonderwijs hebben
wij met elkaar van gedachten gewisseld. Wij gaan van enkele honderden kerndoelen
terug naar enkele tientallen. Wij hebben het gehad over basisvorming en de
tweede fase van het voortgezet onderwijs. Met betrekking tot rechtsposities
zijn er een aantal zaken aan de orde. Bij onderzoek en cultuur
gaan wij in ieder geval de verantwoording simpeler maken.Je ziet nu dat uit de eerste meting van vijf sectoren blijkt dat een vijfde
van de totale regeldruk wordt veroorzaakt door het ministerie van SZW. Voor
podiumkunsten komt 40% uit de koker van SZW en 3% uit de koker van OCW. Ik
heb net met mijn collega van Sociale Zaken afspraken gemaakt over de regels
die de meeste irritatie geven, te weten de arboregelgeving, de Arbeidstijdenwet,
de Wet verbetering poortwachter en de Wet arbeid vreemdelingen. Hij ontwikkelt
plannen om die regelgeving te vereenvoudigen.Dit brengt mij bij de vragen van de heer De Vries onder het hoofdstuk
"wat moeten wij nog doen".De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik hoor natuurlijk graag het antwoord op mijn vragen, maar
voordat de minister daartoe overgaat, kom ik terug op het overzicht van de
verschillende sectoren. De minister verwijst naar de brief van 29 oktober
jongstleden. Mij valt op dat daarin nog veel p.m.-punten en veel in te vullen
bedragen staan. Dat zijn niet de geringste bedragen. Ik deel de ambitie van
harte, maar vraag mij bezorgd af of die op tijd tot stand komt.Minister Van der Hoeven:Dat klopt. Op een aantal terreinen zijn nog geen maatregelen genomen.
Over het voortgezet onderwijs, het hbo en cultuur wordt in 2005 een soortgelijke
brief aan de Kamer gestuurd. Daar wordt dat ook weer in vertaald. Wij implementeren
dan vooral de koersdocumenten. Daar zijn wij al mee bezig. Wij benadrukken
eveneens de andere verhouding tussen scholen, organisaties en ministeries.
Voorts komt de aangekondigde nieuwe Wet op het hoger onderwijs. Bovendien
worden maatregelen genomen in het kader van de koers van de BVE-sector. Die
zaken behoeven nadere uitwerking. Ik heb u deze brief gestuurd om u op de
hoogte te stellen van de stand van zaken. Deze zaken worden uitgewerkt. Dan
kunt u zien wat er gebeurt. Misschien mag ik toezeggen dat ik jaarlijks aan
de begroting graag een aparte paragraaf toevoeg waarin staat wat bereikt is
op het vlak van de deregulering. Het is geen gek idee om dat te doen. Dan
heeft de Kamer zicht op wat er is gebeurd met de rapporten en de nota's die
aan haar zijn gezonden.De heer Jan de Vries (CDA):Dat lijkt mij een prima voorstel. Ik wil vooral weten wanneer welke regel
of last wordt afgeschaft. Dan weten scholen waar zij aan toe zijn en kan de
Kamer volgen welke stappen worden gezet in de uitvoering van de voornemens.Minister Van der Hoeven:Ik zal voorbeelden geven van dingen die op stapel staan. Allereerst is
er een behoorlijke dot aan feitelijk achterhaalde ministeriële regelingen.
Die leiden af en toe tot ellende omdat eraan moet worden beantwoord. Wij trekken
ze dan ook in voor het einde van 2004. Voorts moet het regelbestand toegankelijker
worden. Daar zorgen wij in 2005 voor. Er worden digitale toegangspoorten gemaakt
waardoor de instellingen toegang krijgen tot alle relevante bekostigings-
en beleidsinformatie. Daar moet u niet te licht over denken. Zij maken aan
de andere kant elektronische transacties mogelijk tussen onderwijsinstellingen
en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Op dit moment gebeurt
dit nog vaak op papier. Deze twee concrete dingen worden uitgevoerd.Mevrouw Hamer vroeg mij in het kader van het zelfde hoofdstuk om niet
telkens de zelfde gegevens aan te leveren. Zij stelde voor om het zo te regelen
dat één keer volstond. Deze drie zaken staan op de rol. De eerste
voor 2004, de andere twee voor begin 2005.Mevrouw Hamer (PvdA):Het lijkt mij inderdaad zeer praktisch dat scholen toegang kunnen krijgen
tot de toelichting op de bekostigingsregels.Minister Van der Hoeven:Zij krijgen rechtstreeks, on line toegang tot de toelichting en tot de
bekostigings- en beleidsinformatie als zodanig. Op dit moment is dat nog onvoldoende
mogelijk. Deze gegevens kunnen scholen voor hun beleid gebruiken. Op die manier
kom je af van de enorme papierwinkel die nog steeds bestaat.Mevrouw Hamer (PvdA):Is het niet veel handiger om een stap verder te gaan door de regels te
vereenvoudigen? Wat is het nut van alle bekostigingsregels als wij uiteindelijk
willen dat de prestaties worden verantwoord?Minister Van der Hoeven:Dat gaat mij iets te ver. Er zullen altijd regels voor bekostiging bestaan,
wat je er ook mee doet. Je zult altijd moeten verantwoorden. Dat blijft zo.
Ik blijf ook aanspreekbaar op doelmatigheid, rechtmatigheid en dergelijke.
Je moet dus op basis van de met elkaar vast te stellen kaders regelen dat
die informatie ter beschikking komt. Die heb je nu nog niet. Toch hebben de
scholen behoefte aan die bekostigingsinformatie. Je moet het elektronische
verkeer ook zo inrichten dat het mogelijk is om snel duidelijk te maken dat
een bepaalde regel is afgeschaft of veranderd. Je hebt het dus sowieso nodig.
Hoe je het ook wendt of keert, het moet zo worden georganiseerd dat veranderingen
snel kunnen worden ingevoerd en geen maanden in beslag nemen. Dat is de kwintessens
van het gehele project.Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, maar als de scholen nu verantwoording afleggen over de besteding van
hun middelen en de minister hen aan de hand daarvan kan toetsen op doelmatigheid,
waarom moet de minister dan vooraf opleggen waaraan zij die middelen besteden?Minister Van der Hoeven:Daar gaat het niet om.Mevrouw Hamer (PvdA):Ja, want ik neem aan dat de minister daarvoor de bekostigingsregels nodig
heeft.Minister Van der Hoeven:Wij praten langs elkaar heen. Mevrouw Hamer weet dat wij binnen het primair
onderwijs op dit moment nog met een declaratiestelsel werken, op basis van
bevoorschotting, teldata enzovoorts. Als wij dat willen vereenvoudigen, moeten
wij dit soort zaken doen. Straks zal men ook altijd bepaalde regels houden
op basis waarvan dat geld wordt toegekend, want als wij dat niet doen, krijgen
wij situaties die een beetje zouden gaan lijken op een situatie die wij niet
willen. Wij willen graag – dat geldt ook voor mevrouw Hamer –
weten wat er met dat geld gebeurt, op welke manier er goed onderwijs wordt
gegeven, hoe het met innovatie zit enzovoorts. Dat blijf je
dus houden. Mijn insteek en mijn achtergrond om dit hier nu neer te zetten,
is dat wij ervoor moeten zorgen dat die informatie – als die er is –
gemakkelijk en on-line beschikbaar is. Daarmee zijn wij bezig.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik meen dat de minister één poot goed neerzet, namelijk
de toegang tot die informatie, maar ik mis toch ook hier teveel de andere
poot, namelijk dat de ingewikkeldheid van de regelgeving voor scholen een
groot probleem is. Men kan dan scholen wel toegang geven tot een soort horror
vacui en regels die heel moeilijk te begrijpen zijn, maar net als voor het
hoger onderwijs vraag ik de minister in dit geval na te gaan of dit bij het
bekostigingsstelsel niet veel eenvoudiger en flexibeler kan. Dan heb je iets
aan die toegang.Minister Van der Hoeven:Dat hebben wij toch al met elkaar gewisseld en dat heb ik de Kamer ook
toegezegd. Laten wij het primair onderwijs als voorbeeld nemen. Op het moment
dat die lumpsumoperatie er is, leidt die tot een enorme vereenvoudiging, tot
grotere budgetten en dus ook tot een eenvoudiger verantwoording. Dat willen
wij toch ook met elkaar?Dat is het ene punt. Het andere punt is hoe je dat inregelt en hoe je
ervoor zorgt dat datgene wat wij gemakkelijk maken, ook gemakkelijk is in
de uitvoering. Dat zijn twee verschillende zaken, maar ik ben het volledig
met mevrouw Lambrechts eens dat wij moeten stoppen met de ongelooflijke gedetailleerdheid
op een aantal punten. Daar gaan wij vanaf. Wij gaan naar brede innovatiestromen
toe, en naar een bundeling van budgetten. Ook dat hebben wij met elkaar gewisseld.
Het blijft een gegeven dat men die informatie nodig heeft.Mevrouw Lambrechts (D66):Ik ben blij dat wij die visie delen, maar vooralsnog worden scholen eerlijk
gezegd stapelgek van die bekostigingsregels. Dat heb ik gehoord over de voortgang
van de pilots. Dus ook daar is dus een enorme slag te maken om de lumpsumoperatie
werkelijk te laten bijdragen aan een eenvoudiger en flexibeler inzet.Minister Van der Hoeven:Ik ben nog altijd blij dat wij die pilots inderdaad hebben gehouden, want
daaruit komt dat soort zaken naar voren, ook zaken die je hebt bedacht maar
die niet blijken te werken en die je dus anders moet doen. Ik ben ervan overtuigd
dat dit leidt tot een versimpeling van de organisatie van een en ander. Ik
ben het daarmee dan ook volledig eens.De heer Jan de Vries heeft gevraagd of het niet mogelijk is regelvrije
scholen te realiseren en langdurige convenanten met OCW af te sluiten over
de doelen en de kaders. Wij willen toe naar één wettelijk, fors
gedereguleerd systeem voor alle scholen. Laten wij ons niets wijsmaken, niet
een deel van de scholen, maar alle scholen hebben behoefte aan vermindering
van de regeldruk. Wij willen dus de kaders vaststellen waaraan scholen moeten
voldoen. Die moeten wij nog met elkaar vaststellen, want die zijn aan het
veranderen. Binnen die kaders hebben de scholen ruimte. Dat betekent dat in
de nieuwe rolverdeling ook wordt geformuleerd wat wij van scholen verwachten.
Dat geldt voor alle scholen.Voor het toezicht blijft de inspectie verantwoordelijk. Dat is proportioneel.
Scholen die het goed doen, kunnen rekenen op een overheid die daarin ruimte
geeft. Scholen die het niet goed doen, hebben een scherper toezicht van de
inspectie nodig. Op die manier verdien je ook autonomie voor bijvoorbeeld
de kwaliteitsrijke scholen. Het doel en het belang van autonomie, kwaliteit
en het geven van ruimte aan voorlopers op dat punt zie ik wel.Ik wil graag datgene wat de initiatiefrijke scholen hebben opgeleverd
aan innovatie en aan kwaliteitsverbetering meenemen in de voorstellen die
ik zal doen om de kaders neer te zetten. Het model van de convenanten nadat
wij die kaders hebben vastgesteld, vind ik op termijn ook helemaal niet vreemd.
Daarin kunnen wij ook afspraken meenemen op het punt van kwaliteit en prestaties.Binnen het voortgezet onderwijs geldt overigens op het punt van innovatie
als beleidsregel "vooruit". Hieruit blijkt op welke manier men met innovatie
zou kunnen omgaan. Als ik de opmerkingen van de heer Jan de Vries in die zin
mag vertalen, kan ik daar iets mee in het hele traject van governance, kaders
en ruimte geven. Daarover komen wij hopelijk in het voorjaar van 2005 in de
Kamer te spreken, zodat men voor het schooljaar 2005 ook een aantal zaken
kan aangeven. Ik heb begrepen dat de heer De Vries daar graag naar toe wil.De heer Jan de Vries (CDA):Het gaat de CDA-fractie niet zozeer om regelvrije scholen als concept.
Daar zit een doel achter. Wij hopen op die manier te bereiken dat scholen
die daar nu behoefte aan hebben de ruimte krijgen om vorm en inhoud te geven
aan innovatie en kwaliteitsverbetering. Als zij soms moeten wachten tot wij
hier als gezamenlijke wetgever tot een wijziging van de wet hebben besloten,
kan dat nog wel eens te laat zijn om die innovaties ook werkelijk bij de vooroplopende
scholen te realiseren. Daar is het mij om te doen.Minister Van der Hoeven:Ik begrijp uw opmerking dat regelvrije scholen een wetswijziging zouden
vereisen. Men moet dan ook wel definiëren wat dit inhoudt. Scholen kunnen
nu al veel. In de innovatieregeling "vooruit" zitten zaken die wij op projectbasis,
al experimenterend, met elkaar doen. Dat kan dus al. Voordat wij met elkaar
de piketpalen hebben geslagen van de kaders waarbinnen een school zich moet
bewegen, meen ik dat het lastig is van een project voor initiatiefrijke scholen
ook meteen een regel te maken. Het is bij die kaders aan de school zelf om
de ruimte te gebruiken of niet. Er zullen voorlopers zijn die die ruimte volledig
gebruiken, terwijl andere die minder zullen gebruiken. Ik vraag de heer De
Vries of wij er zo uit kunnen komen dat wij de voordelen en de opbrengsten
van die initiatiefrijke scholen meenemen bij het aangeven van de ruimte binnen
de kaderstelling. Ik stel voor dat wij dat in het voorjaar van 2005 doen,
ook binnen het traject van governance. Dan kunnen wij voor 2005 en verder
stappen in deze richting gaan zetten.De heer Jan de Vries (CDA):De CDA-fractie kan leven met het voorstel om dit te betrekken bij de discussie
over governance, kaders en doelen voor het onderwijs. Het lijkt ons ook heel
goed, daar de besluitvorming te laten plaatsvinden. Ik vraag de minister wel
of zij bereid is het concept mee te ontwikkelen waarbij individuele schoolbesturen
aangeven dat zij op bepaalde onderdelen beleidsvrijheid nodig
hebben die de wetgeving op dit moment niet mogelijk maakt maar die wel nodig
is voor de innovatie en de ontwikkeling in de school. Ik vraag verder van
haar of dit mogelijk blijft, ook in het concept dat zij voorstelt.Minister Van der Hoeven:Ik heb al toegezegd dat ik altijd bereid ben, te luisteren als scholen
en schoolbesturen echt een goed verhaal hebben en aanlopen tegen bepaalde
grenzen. Dat wil niet zeggen dat zij altijd hun zin krijgen.De heer Jan de Vries (CDA):Dat is de reden van gezamenlijke afspraken over de doelen en de kaders
die ook horen bij een regelvrije school.Minister Van der Hoeven:Regelvrij zou kunnen impliceren dat scholen alles kunnen. Dat wil de heer
De Vries niet en ik ook niet. Laten wij dit woord daarom niet gebruiken, omdat
het niet helemaal de werkelijkheid weergeeft. Ik meen dat wij van elkaar weten
wat de bedoeling is.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.00 uur tot 13.45 uur geschorst.Voorzitter: WeisglasDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-1094-1105.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl