Vragen van het lid De Pater-van der Meer aan de minister van Justitie en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht 'Escortbureau vrijwel ongrijpbaar' (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 69
 
 
 
 Vragenuur
 Vragen van het lid De Pater-van der Meer aan de minister van Justitie
en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht "Escortbureau
vrijwel ongrijpbaar".
 
 
 Mevrouw
 De Pater-van der Meer
 CDA
 
 Voorzitter. De waarnemend burgemeester van Amsterdam heeft aandacht gevraagd
voor een probleem dat wij al een aantal jaren in Nederland kennen. "De prostitutiebranche
is nog steeds, ondanks de legalisering, een 'broeinest' van zwartwerken, vrouwenhandel,
witwassen en andere vormen van illegaliteit en criminaliteit. Dit dient met
kracht bestreden te worden, maar het huidige instrumentarium schiet daarvoor
tekort. Dus is de noodzaak aan de orde van een robuustere controle en handhaving,
transparantie, en het creëren van meer persoonlijke aansprakelijkheid,
met inbegrip van aanpak van klanten van minderjarige en van illegale prostituees;
waar nodig met nieuwe middelen en gewijzigde wetgeving. Slachtoffers en vrouwen
die uit de branche willen stappen krijgen extra aandacht, bescherming en nazorg.
Aan gemeenten zal een ruimere vrijheid worden gegeven om in hun beleid ter
zake van ruimtelijke ordening rekening te houden met bestaande bordelen, ook
in de regio waarin de betrokken gemeente ligt, inclusief de nuloptie".
 Voorzitter, de waarnemend burgemeester van Amsterdam constateert dat de
escort een vluchtige branche is, waarin zich ernstige misstanden voordoen.
Amsterdam heeft beleid ontwikkeld om escortbedrijven vergunningen te verlenen,
maar, zo constateert de waarnemend burgemeester, bedrijven gaan gewoon opereren
vanuit een randgemeente waar geen vergunningen worden verleend. De kaderwet
prostitutie, die inmiddels bij de Kamer aanhangig is gemaakt, is in behandeling
genomen. De Kamer wacht op de nota naar aanleiding van het verslag. Wanneer
kunnen wij die verwachten? Deze wet is nog niet controversieel verklaard.
In welke mate komt de kaderwet tegemoet aan de problemen die door Amsterdam
worden ondervonden? En wanneer een van de randgemeenten zou kiezen voor de
nuloptie en dus geen vergunning aan seksbedrijven verleent, maar een escortbedrijf
opereert toch vanuit die gemeente, welke sanctie zou daarop dan gezet moeten
worden?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Ik ga graag in op het belangrijke onderwerp dat mevrouw De
Pater aan de orde stelt. Net als zij heb ik natuurlijk ook gevolgd wat er
recentelijk vanuit Amsterdam is gemeld. Daaruit blijkt wel dat het niet zonder
reden was dat we aan het begin van deze kabinetsperiode het initiatief namen
voor een nieuwe wettelijke regeling ten aanzien van seksbedrijven. Daar hoort
de escortbranche bij. Helaas is er een situatie ontstaan waarin escortbedrijven
als een uitwijkplaats zijn gaan functioneren voor de aan vergunningen verbonden
bordelen. Bij de totstandkoming van de wet die het bordeelverbod heeft afgeschaft,
zo'n tien jaar geleden, is er gewaarschuwd tegen bepaalde averechtse gevolgen.
Die hebben zich helaas gerealiseerd, zo blijkt uit de evaluatie. Die zijn
werkelijkheid geworden. Wij hebben daar echter niet in berust, vandaar dat
we een wettelijke regeling op dit punt hebben voorbereid, waarop mevrouw De
Pater overigens zelf ook wees.
 Misschien is het goed om nog even uit te leggen hoe het werkt, hoe deze
ongewenste ontwikkeling in elkaar zit. Zij is er het gevolg van dat sommige
gemeenten, zoals Amsterdam, wel, en andere, waaronder een aantal randgemeenten
van Amsterdam, niet een vergunning eisen voor de escortbedrijven. Omdat escortbedrijven
haast per definitie niet aan een bepaalde plaats zijn gebonden voor het verlenen
van de diensten waarop zij zich richten, is er in feite een ontsnappingsmogelijkheid
aan het vergunningstelsel dat men bijvoorbeeld in Amsterdam heeft ingevoerd.
Bij de tweede evaluatie van de werking van de afschaffing van het bordeelverbod,
in 2007, was de schatting dat ongeveer de helft buiten de vergunning om werkzaam
was. De branche heeft het nu in Amsterdam zelfs over 65%. Mevrouw De
Pater heeft dus gelijk. Dit mag niet zo voortduren. Dat geldt voor de escortbedrijven,
maar ook voor andere misstanden die zich rondom de prostitutie hebben ontwikkeld,
zoals klanten die misbruik maken van minderjarigen. Het zijn allemaal onderwerpen
die worden aangepakt in het wetsvoorstel dat bij de Kamer in behandeling is.
 Dat zal ertoe leiden dat escortbedrijven in alle gemeenten vergunningplichtig
worden. Als er dan een gemeente is met een nuloptie, betekent dat nog niet
dat een escortbedrijf daar zonder vergunning kan werken. Je moet namelijk
een vergunning hebben om te kunnen werken in een gemeente waar geen nuloptie
is. Het verslag over het wetsvoorstel is nog niet zo lang geleden ontvangen.
Mijn medewerkers op beide ministeries, BZK en Justitie, zijn nu hard aan het
werk aan de beantwoording van de gestelde vragen. Ik hoop die beantwoording
binnen enkele weken aan de Kamer te kunnen doen toekomen, zodat de openbare
behandeling van dit wetsvoorstel kan plaatsvinden.
 
 
 
 Mevrouw
 De Pater-van der Meer
 CDA
 
 Ik heb een aanvullende vraag. Ik memoreerde zojuist al dat de escortbranche
naar de waarneming van de waarnemend burgemeester van Amsterdam een vluchtige
branche is, waarin zich ernstige misstanden voordoen, zoals gedwongen prostitutie
en uitbuiting, maar kennelijk ook tewerkstelling van minderjarigen. De minister
weet dat de CDA-fractie voor een verhoging is van de minimumleeftijd naar
21 jaar. De kaderwet geeft de mogelijkheid voor registratie van prostituees.
Denkt de minister dat simpele registratie afdoende is? Of zou het bij voldoende
vermoeden van dwang, uitbuiting of minderjarigheid wellicht beter zijn die
dwang op te sporen en te combineren met een halfjarig zorggesprek in het kader
van de gezondheidszorg in een vertrouwelijke setting?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Tegen uitbuiting van minderjarigen in de seksindustrie wordt nu ook opgetreden.
Wij letten daar op verschillende manieren op. Eén onderdeel is het
vreemdelingentoezicht omdat er vaak gebruik word gemaakt van meisjes en jongens
die hier helemaal niet zouden mogen zijn. Die geef je natuurlijk ook de vereiste
bescherming als slachtoffers van mensenhandel. Dat is de strafbepaling waaronder
dit valt. Degenen die nu op de een of andere manier meewerken aan mensenhandel,
bijvoorbeeld exploitatie van minderjarigen in bordelen, kunnen ook nu strafrechtelijk
worden aangepakt. Soms is de bewijsbaarheid daarvan een probleem. Wij zijn
van plan om daarvoor een voorziening te treffen in het wetsvoorstel
waar al naar gevraagd is. Ik spreek nogmaals de hoop uit dat wij tot de behandeling
van het wetsvoorstel kunnen komen als de nota naar aanleiding van het verslag
er naar verwachting binnen een paar weken is.
 
 
 
 Mevrouw
 Agema
 PVV
 
 Het probleem zit hem in de gedwongen prostitutie. Een van de meest weerzinwekkende
dingen waarmee jonge meiden en hun ouders te maken kunnen krijgen in ons land,
zijn loverboys: totale griezels die die meiden uitbuiten. Daarom heeft mijn
fractie een paar jaar geleden al voorgesteld om de prostitutieleeftijd te
verhogen naar 21 jaar. Dan kunnen wij meiden tot 21 jaar vrijwillig of onvrijwillig
uit de prostitutie halen, ook uit het illegale circuit. Ik vind het mooi dat
de CDA-fractie hier vandaag uitspreekt dat initiatiefvoorstel te steunen.
De fracties van de VVD en de ChristenUnie deden dat ook al. Dat is een Kamermeerderheid.
Het is treurig dat de PvdA-fractie dit nog niet steunt. Als er op dit moment
een Kamermeerderheid is die dat wenst en het CDA het zelfs in zijn conceptverkiezingsprogramma
zet, waarom gaan wij die prostitutieleeftijd dan niet gewoon verhogen naar
21 jaar?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Het komt geloof ik niet zo vaak voor en misschien is dit zelfs wel de
eerste keer dat ik het met mevrouw Agema eens moet zijn bij een vraag die
zij stelt. Als zich dat voordoet, moet het ook maar gezegd worden. Misschien
mag ik ook wel zeggen dat zij het met mij eens is, maar mevrouw Agema zal
zeggen dat dit natuurlijk afhangt van wat mijn standpunt is over die leeftijdsgrens.
 Ik ben het zeer eens met de opmerking dat exploitatie van jonge meisjes
en jongens in de prostitutie en mensenhandel waarvan zij het slachtoffer worden
een weerzinwekkend soort criminaliteit is. Daarom hebben wij in deze kabinetsperiode
van mensenhandel een prioriteit gemaakt. Daarvan is de regulering van de seksindustrie
en de bordelen waarin deze jonge mensen worden geëxploiteerd een belangrijk
onderdeel. Daarop is dit wetsvoorstel gericht.
 Wat betreft de leeftijdsgrens zei ik al dat de nota naar aanleiding van
het verslag binnen een paar weken te verwachten is. Ik laat natuurlijk, zoals
men misschien al een beetje heeft geproefd in mijn antwoorden in eerdere overleggen
over dit onderwerp, alle pleidooien op mij inwerken. Die komen van verschillende
kanten, ook uit de gemeente Amsterdam. Daar pleit men ervoor uit te gaan van
een leeftijdsgrens van 21 in plaats van 18 jaar. Ik kijk nu natuurlijk ook
even vol verwachting naar mevrouw Arib. Misschien heeft zij, gelet op de ontwikkelingen
in haar partij, daar verder geëvalueerde inzichten over. Het gemeentebestuur
van Amsterdam heeft voor de leeftijdsgrens van 21 jaar gepleit. Die pleidooien
laat ik natuurlijk heel goed op me inwerken zodat de Kamer daarop het antwoord
zal vinden in, zoals het hoort, de nota naar aanleiding van het verslag.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Ik wil graag reageren, want ik word door zowel mevrouw Agema als de minister
uitgedaagd. De PvdA is voor een aanpak van gedwongen prostitutie. Uit de rapportage
van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel blijkt dat de overgrote meerderheid
van slachtoffers van gedwongen prostitutie meerderjarige vrouwen zijn. Het
punt is de gedwongen prostitutie. Natuurlijk, wij zijn voor alle maatregelen
waarmee gedwongen prostitutie wordt bestreden. Ik heb onlangs schriftelijke
vragen aan de minister gesteld over wat hij vindt van de leeftijdsverhoging.
Als het effectief zou blijken te zijn, zijn wij de laatsten die daartegen
zouden zijn. Het is dus aan de minister om aan te tonen dat met het verhogen
van de leeftijd de gedwongen prostitutie teruggedrongen wordt. Ik heb ook
gevraagd hoe dit in andere landen zit, maar daar kreeg ik geen afdoende antwoord
op, maar wellicht gebeurt dat in de nota naar aanleiding van het verslag.
 Nu mijn vraag, voorzitter.
 
 
 Maar nu wel snel, mevrouw Arib.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Nu ja, ik heb er niet om gevraagd.
 Voorzitter. Wij hebben eerder gezegd dat escortbureaus locatiegebonden
zijn; de minister erkent dat ook. Zodra ze de druk voelen van de betreffende
gemeente vluchten ze naar een andere gemeente. Dat geeft aan dat er een dekkend
beleid moet komen vanuit de landelijke overheid.
 
 
 Uw vraag.
 
 
 
 Mevrouw
 Arib
 PvdA
 
 Dit staat echter niet in het wetsvoorstel. Mijn vraag is of de minister
bij het wetsvoorstel dat wij straks gaan behandelen echt met een concrete
oplossing komt dat landelijk antwoord geeft op het vluchtgedrag van escortbureaus.
Anders blijft het dweilen met de kraan open.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Dank voor de opmerking van mevrouw Arib naar aanleiding van de uitdaging
die zij van twee kanten kreeg. Daar hoorde ik duidelijk perspectief op een
breed gedeeld inzicht in doorklinken. Daarom begin ik met dit woord van dank.
 Dan de wens dat die escortbedrijven niet meer kunnen uitwijken naar een
gemeente waarin geen vergunningstelsel geldt. Aangezien ons hele land in gemeenten
is ingedeeld, tot en met de Waddenzee, is er een landelijk dekkend netwerk
op het moment dat voor alle gemeenten een vergunningenstelsel geldt. Op de
handhaving en de afstemming die er daarin moet zijn, zal ik bij de behandeling
van het wetsvoorstel ingaan.
 
 
 
 Mevrouw
 Azough
 GroenLinks
 
 Wij gaan het wetsvoorstel nog in behandeling nemen. Wij hebben daar ook
een hoorzitting voor gehad. Er zijn daarbij heel veel deskundigen naar de
Kamer gekomen, deskundigen op het vlak van mensenhandel en op het vlak van
prostitutie, die heel kritische vragen hebben gesteld over het wetsvoorstel.
Een van de vragen die al eerder centraal stond, ook ingebracht door het KLPD,
had er betrekking op dat als de nuloptie blijft bestaan, je het waterbedeffect
behoudt. Daar doet de minister onvoldoende aan. Wat is zijn antwoord op die
kritiek?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Wij hebben in het wetsvoorstel rekening gehouden met de mogelijkheid dat
de gemeenten een nuloptie kiezen, omdat het niet zo moet zijn dat in ons land
gemeenten als het ware worden gedwongen om vestigingsplaatsen voor de prostitutie
te creëren. Het waterbedeffect moet worden tegengegaan, precies door
wat ik zojuist zei in het antwoord op de vragen van mevrouw Arib, namelijk
door een landelijke dekking van vergunningenstelsels volgens
dezelfde standaarden en dus met voldoende afstemming. Daar zal ik ook op ingaan,
want dat is zeker een vereiste in het handhavend optreden ten aanzien daarvan.
 
 
 
 De heer
 Van der Staaij
 SGP
 
 Ook de SGP-fractie juicht een stevige verhoging van de leeftijdsgrens
voor prostitutie toe. Ik zou bijna zeggen dat die wat ons betreft niet hoog
genoeg kan zijn, maar dat is een andere discussie. Het valt mij op dat er
in het wetsvoorstel en in bestaande wetgeving wel een dam wordt opgeworpen
tegen echt gedwongen prostitutie – mensen die met een mes op de keel
in de prostitutie worden gehaald – maar dat er een groot grijs gebied
is van werving in voormalig Oost-Europese landen. Ik denk hierbij aan de toestroom
van vrouwen die soms uit Hongaarse weeshuizen komen, of uit Bulgarije, of
Roemenië. Dat zijn toch werkelijk praktijken die wij hier niet moeten
willen hebben. Is daar ook iets tegen te doen? Helpt het wetsvoorstel ook
daartegen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Het antwoord op de vraag van de heer Van der Staaij is ja. Maar ik begin
natuurlijk met goed te horen dat hij een voorkeur heeft voor hogere leeftijdsgrenzen.
Het wetsvoorstel tot verhoging van de AOW-leeftijd is controversieel verklaard,
maar ik denk dat het goed is om dat ook te weten met het oog op een komende
kabinetsperiode. Dan wat betreft de prostitutie. Jazeker, het wetsvoorstel
is ook bedoeld om effectiever op te treden tegen de slachtoffers die mensenhandelaren
maken. Het gaat dan zowel om slachtoffers uit Oost-Europese lidstaten als
uit nog verder oostelijk gelegen staten die geen of nog geen lid zijn van
de Europese Unie. Het is natuurlijk maar één onderdeel daarvan.
Door de vergunningenplicht en door het bestuurlijk toezicht dat daaraan kan
worden gekoppeld, is er een beter toezicht mogelijk om dat tegen te gaan.
Tegelijkertijd hebben wij natuurlijk de andere inspanningen om de mensenhandel
tegen te gaan. Ik noem hetgeen wij doen in het kader van de Europese Unie.
Ik noem ook bilaterale projecten. In Bulgarije is met onze steun een expertisecentrum
bij de politie ingericht, ten behoeve van het Openbaar Ministerie, om de kundigheid
te versterken voor het ontdekken van de internationale netwerken die Bulgaarse
meisjes slachtoffer maken van mensenhandel. Dat geldt ook voor meisjes die
via Bulgarije naar andere EU-lidstaten komen. De samenwerking in de Europese
Unie en het vormen van gemeenschappelijke onderzoeksteams, joint investigation
teams, en het werk van Europol, zijn ook allemaal nodig om daartegen op te
treden. Ik zie het wetsvoorstel als een belangrijke bouwsteen voor dat beleid.
 
 
 
 De heer
 Anker
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Ik ben blij met de gretigheid waarmee mijn collega's vooruit
willen lopen op de behandeling van het wetsvoorstel. Ik zie misschien wel
een nota van wijziging tegemoet over de leeftijden die daarin worden genoemd.
Ik heb een heel specifieke vraag. De burgemeester van Amsterdam wijst erop
dat de vrouwen zijn gehuisvest in een randgemeente en daarna naar hotels worden
gestuurd. Ik lees dat huisjesmelkers een heel belangrijke rol vervullen. Zij
creëren vaak de afhankelijkheidsrelatie voor de vrouw, want er moeten
heel hoge huren worden betaald. Is er iets te doen zodat de huisjesmelkers
die deze vrouwen huisvesten worden aangepakt, misschien middels het vergunningenstelsel?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Het vergunningenstelsel maakt het voor gemeenten en de Arbeidsinspectie
beter dan nu mogelijk om handhavend op te treden. Er kan op die manier van
meet af aan duidelijkheid zijn over de vraag of er een vergunning is verleend
voor een escortactiviteit. Dat is nu niet mogelijk, doordat het per gemeente
verschilt of men daarvoor een vergunning eist. Op het moment dat die bedrijven
in zicht komen, ontstaat ook de mogelijkheid om hulpverleners en dienstverleners
beter te laten optreden. De heer Anker noemt het voorbeeld van doorrechercheren
voor de aanpak van degenen die kamers verhuren aan vrouwen. Via de lijn van
het vergunningenstelsel kun je scherper in beeld krijgen wat vergund is, wat
legaal is en wat illegaal is. Op die manier kunnen wij ook het doel realiseren
dat de heer Anker omschrijft. Ik voeg daaraan toe dat het feit dat er een
vergunning is afgegeven nog niet betekent dat men alles mag. Ook een vergund
escortbedrijf mag namelijk geen illegalen in dienst hebben, geen slachtoffers
van mensenhandel, geen minderjarigen en geen personen die jonger zijn dan
21 jaar, een leeftijdsgrens die mogelijkerwijs wordt gesteld.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Toorenburg
 CDA
 
 Voorzitter. Kan de minister in de nota naar aanleiding van het verslag
misschien ook ingaan op een andere noodkreet, die wij hebben gehoord vanuit
Alkmaar? Die noodkreet betreft de onmacht in de Wet Bibob en wat er allemaal
gaande is in deze toch behoorlijk kwetsbare branche.
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Voorzitter. Mevrouw Van Toorenburg wijst zeer terecht op het belang van
de Wet Bibob. Die wet maakt het gemeenten mogelijk om met informatie die wordt
verzameld door het Bureau BIBOB over eerdere veroordelingen of over andere
criminele activiteiten, een vergunningaanvraag te weigeren. Beide ministeries
waaraan ik op dit moment leiding geef, BZK en Justitie, zijn bezig met de
betere toepassing van de Wet Bibob. Ook dat vereist een wetswijziging. Er
is op het gebied van de wetgeving zeker nog werk aan de winkel. Dat past allemaal
volstrekt in een beleid dat niet alleen de onmiddellijke criminele activiteit
wil aanpakken, maar ook de onderliggende gedragspatronen. Mevrouw Van Toorenburg
wijst er zeer terecht op dat wij ook gelegenheidsstructuren moeten aanpakken,
om actief te kunnen optreden tegen de exploitatie van minderjarigen en slachtoffers
van mensenhandel in de prostitutie. Die gelegenheid wordt bijvoorbeeld geboden
als men een vergunning heeft voor een bordeel. Daarom willen wij ook het Bibob-instrument
aanscherpen.
 
 
 
 Mevrouw
 Van Velzen
 SP
 
 Voorzitter. De wet waarover de minister steeds spreekt, is niet alleen
een wet die de prostitutie moet reguleren, maar vooral een wet die de mensenhandel
moet bestrijden. Wij hebben een uitgebreid gesprek gevoerd met deskundigen,
onder andere over de verhoging van de minimumleeftijd voor prostituees naar
21 jaar. Daar is veel commentaar op gegeven. Veel deskundigen, met name de
Nationaal Rapporteur Mensenhandel, zijn er namelijk helemaal niet van overtuigd
dat het verhogen van de prostitutieleeftijd naar 21 jaar effectief is tegen
mensenhandel. Tijdens het rondetafelgesprek werd gesuggereerd dat daar nader onderzoek naar gedaan moet worden. Wij zitten nu al drie maanden
te wachten op de reactie van de minister van Justitie. Ik had eigenlijk de
hoop dat hij die drie maanden gebruikt zou hebben om nader onderzoek te doen
naar nut en noodzaak van het verhogen van die leeftijd naar 21 jaar. Ik heb
zo het vermoeden dat hij dat niet gedaan heeft. Kan de minister dat alsnog
doen?
 
 
 
 Minister
 Hirsch Ballin
 
 Ik zei al dat de Kamer de nota naar aanleiding van het verslag zeer binnenkort
zal ontvangen. De periode sinds het uitbrengen van het verslag – nog
even daargelaten of de tijdspanne goed is weergegeven – is door mijn
medewerkers bij Binnenlandse Zaken en Justitie volop gebruikt om grondig na
te denken over een aantal gestelde vragen, waaronder de vragen van de deskundigen.
Inderdaad, een aantal deskundigen zei: doe dit maar niet; laat maar zitten,
want je hebt er niets aan als niet ... enzovoorts. Nou ja, deskundigen zijn
er om op dat soort dwarsverbindingen de aandacht te vestigen. Natuurlijk hebben
we daarover nagedacht. De conclusie om de leeftijdsgrens te verhogen staat
overigens niet los van andere ontwikkelingen die in gang moeten worden gezet.
Daar hoort ook bij de aanscherping van het toezicht gericht op het aan het
licht brengen van alle situaties waarin jonge mensen worden geëxploiteerd
in de bordelen. Daar hoort bijvoorbeeld ook het onderwerp bij dat door mevrouw
De Pater-van der Meer aan de orde is gesteld: het tegengaan van exploitatie
van jonge mensen in de escortbranche. Daar hoort ook bij een beter vreemdelingentoezicht,
inclusief een zo goed mogelijk vaststellen van de leeftijd van de betrokkenen.
Ik ben wel eens met de vreemdelingenpolitie mee geweest bij dat soort controles.
Dan kom je situaties tegen waarin sommigen nog maar net achttien zijn geworden.
Dan is er alle reden om aan te nemen dat zij in het land van herkomst al voordat
zij achttien waren slachtoffer van exploitatie in de prostitutie waren. Ook
dat zijn deskundige inzichten die ik laat meewegen bij de beantwoording van
vragen naar aanleiding van het verslag.