Herdenking oud-fractievoorzitter van de SDAP, respectievelijk de PvdA, jhr. dr. M. van der Goes van Naters
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 3207-3209

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-03-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 50, pagina 3207-3209

22-02-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (dinsdag 22 februari 2005)Pagina 3212-3216
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen 1998 en de Ziekenfondswet in verband met invoering van een identificatieplicht bij het verkrijgen van zorg, invoering van het sofi-nummer in de Wtz 1998, elektronisch berichtenverkeer in de Ziekenfondswet en enige andere wijzigingen (fraudebestrijding en zorgverzekeringswetten) (29623)Pagina 3217-3217
Presentie en opening (dinsdag 22 februari 2005)Pagina 3207-3207
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 29 april 2003 te Berlijn totstandgekomen Verdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Bondsrepubliek Duitsland inzake de uitoefening van de Luchtverkeersleiding door de Bondsrepubliek Duitsland boven Nederlands grondgebied alsmede de gevolgen van burgergebruik van de luchthaven Niederrhein op het grondgebied van het Koninkrijk der Nederlanden (29437)Pagina 3217-3231
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 22 februari 2005)Pagina 3261-3265
Herdenking oud-fractievoorzitter van de SDAP, respectievelijk de PvdA, jhr. dr. M. van der Goes van NatersPagina 3207-3209
Vragen van het lid Van Gent aan de staatssecretaris van Volskgezondheid, Welzijn en Sport over het feit dat de zorg voor kwetsbare groepen in steden als Amsterdam en Utrecht in gevaar komt doordat er te weinig AWBZ-budget beschikbaar is (Mondelinge vragenuur)Pagina 3209-3212
Behandeling van de brief van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties over grondrechten in een pluriforme samenleving (29614)Pagina 3231-3261

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 31 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
De voorzitter:Geachte medeleden. Wij hebben in de Kamer de goede gewoonte om overleden
oud-fractievoorzitters hier in de plenaire vergadering te herdenken. Het is
vandaag wel heel bijzonder om jhr. dr. M. van der Goes van Naters te herdenken,
die al meer dan een halve eeuw geleden fractievoorzitter was.De heer Van der Goes van Naters overleed op zaterdag 12 februari
in zijn woning in Wassenaar op de leeftijd van 104 jaar. "De flamboyante rode
jonkheer"; "het enfant terrible van de Partij van de Arbeid"; "een scherpgebekte
vechtjas", ik citeer uit een aantal van de vele artikelen die over de heer
Van der Goes de afgelopen week zijn verschenen.De heer Van der Goes van Naters speelde een belangrijke rol bij de Europese
integratie, was een van de eerste milieuactivisten en had grote belangstelling
voor de ontwikkelingsproblematiek. Hij hield van zwart Afrika, Franse literatuur,
rode vermouth, rode rozen en stevige krachttermen.Van der Goes van Naters was van 8 juni 1937 tot 22 februari
1967 lid van de Tweede Kamer, eerst voor de SDAP, later voor de Partij van
de Arbeid; bijna 30 jaar dus. Zijn maidenspeech in 1937 ging erover hoe de
Duitsers "via griezelige tijdschriftjes hun agressieve bedoelingen kenbaar
maakten". Hij verweet het kabinet-Colijn "laksheid tegen extreem-rechtse praktijken".
Zijn debuut was een groot succes. Later zei hij zelf dat hij "daardoor over
het paard getild raakte". Ook betreurde hij achteraf dat hij in die tijd "tegen
zijn geweten in" het Kamerlidmaatschap verkoos boven de directe strijd in
de Spaanse burgeroorlog.Het grootste deel van de oorlogsjaren bracht Van der Goes van Naters door
in gijzeling, vanaf 7 oktober 1940 in Buchenwald, daarna in Haaren en
ten slotte, tot september 1944, in Sint Michielsgestel. Met Drees en Banning
sprak hij daar over het door hen gedroomde Nederland van na de oorlog. Van
der Goes bepleitte toen een tweepartijenstelsel naar Engels voorbeeld.Na de oorlog werd hij eerst fractievoorzitter van de SDAP en, vanaf 9 februari
1946, van de Partij van de Arbeid. Willem Drees speelde in die periode een
hoofdrol in achtereenvolgende kabinetten en Koos Vorrink was partijvoorzitter,
met de ambitie om echt partijleider te zijn.Met Drees en Vorrink vocht Van der Goes flinke ruzies uit. Het was bij
tijd en wijle een moeizaam trio. Die periode leverde ook zijn enige politieke
trauma op: dat hij tijdens de twee politionele acties en de onderhandelingen
met de jonge republiek Indonesië het kabinet niet heeft laten vallen.
"Die vervloekte Indiëzaak" heeft hij achteraf als een nederlaag ervaren.Op voorstel van Van der Goes Voorzittervan Naters besloot de Tweede Kamer
op 6 november 1947 een parlementaire enquête te houden naar de
gebeurtenissen die verband hielden met de Duitse inval in Nederland
en naar het beleid van de opeenvolgende Nederlandse kabinetten, die zich tot
1945 in ballingschap te Londen hadden bevonden. Hij was er trots op dat hij
de fractie bij elkaar hield, maar er kwam wel steeds meer kritiek op zijn
soms solistische optreden en op zijn gebrek aan geduld.Op 15 januari 1951 kwam er een abrupt einde aan zijn fractievoorzitterschap
door zijn uitspraken over de kwestie-Nieuw-Guinea. Dat mocht wat hem betreft
onder internationaal beheer komen. Het is aan de invloed van Burger, die hem
opvolgde als fractievoorzitter, te danken dat hij desondanks lid bleef van
de Tweede Kamer.Eerst was hij justitiewoordvoerder, later buitenlandspecialist, met name
op het gebied van de Europese samenwerking en de ontwikkelingssamenwerking,
en ook specialist op het gebied van natuurbehoud. Hij combineerde het Kamerlidmaatschap
met het lidmaatschap van de Gemeenschappelijke Vergadering van de Europese
Gemeenschap voor Kolen en Staal, later het Europees Parlement. Hij was woordvoerder
bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het EEG-Verdrag
in 1957.Maar heel vaak kwam hij niet meer in de Kamer. Op 22 februari 1967
kwam er, kort na de nacht van Schmelzer, een einde aan zijn Kamerlidmaatschap
en, kort daarna, ook aan dat van het Europees Parlement.Hoewel de heer Van der Goes Naters toen al 69 jaar oud was, was hij van
1970 tot 1973 gasthoogleraar aan de universiteit van Rwanda. Daar doceerde
hij recht en sociologie aan Hutu's en Tutsi's, die toen nog in wankel evenwicht
met elkaar samenleefden. Later zou hij opmerken dat hij in Butare, samen met
zijn vrouw, zijn gelukkigste momenten heeft beleefd.Van der Goes van Naters was getrouwd met Anneke van der Plaats. Zijn vrouw
was een overtuigd socialiste, strijdvaardig en jarenlang voorzitter van de
Vrouwenbond van de Partij van de Arbeid. Samen bezochten zij trouw de partijbijeenkomsten.
Na haar overlijden in 1985, na een huwelijk van 61 jaar, bleef hij wonen in
Wassenaar, omringd door zijn geliefde boeken, hoewel het lezen steeds moeilijker
werd. Van der Goes van Naters bleef een opmerkelijke persoonlijkheid. Hij nam
geen blad voor de mond en gaf velen gevraagd en ongevraagd soms ongezouten
kritiek. Hij moest "er niet aan denken om 100 te worden", zei hij toen: "Is
er iets banalers, stukjes in de krant, stukjes over zo'n vent die niemand
ene donder meer zegt". Toen hij 102 jaar oud werd, zei hij: "Ah, u wilt weten
hoe het is om als 102-jarige in een Wassenaarse villa te wonen. Goede vraag,
maar het antwoord zal u teleurstellen. Geen gejammer, geen negativisme over
het leven. Ik heb er zin in".In zijn memoires "Met en tegen de tijd" heeft hij geschreven dat zijn
geregelde woedeaanvallen hem gezond hielden. Voor de dood was hij niet bang.
Hij bleef zoals hij was: moedig, erudiet, een optimist en een idealist. Zo
is hij 104 jaar oud geworden. Hij geloofde in een gestage vervolmaking van
de maatschappij.Een markante persoonlijkheid is heengegaan. Onze gedachten gaan uit naar
zijn kinderen en kleinkinderen. Het is ons een voorrecht dat een aantal van
hen hier vandaag aanwezig is.Het woord is aan de vice-premier en minister van Financiën.Minister Zalm:Vandaag herdenken wij Marinus van der Goes van Naters, een markant lid
van de Tweede Kamer die een wezenlijke betrokkenheid aan de dag heeft gelegd
bij alle grote politieke vraagstukken die tijdens zijn 30-jarig Kamerlidmaatschap
speelden. De hoge leeftijd van 104 jaar die hij heeft bereikt, heeft hem tot
vrij recent in de gelegenheid gesteld om op heldere wijze terug te blikken
op zijn politieke loopbaan en op de politieke ontwikkelingen sindsdien.Op 8 juni 1937 trad Van der Goes van Naters, de rode jonkheer, toe
tot de Tweede Kamer. Maar een kleine 20 jaar eerder, aan het eind van de Eerste
Wereldoorlog, had hij zich al bekend tot de sociaal-democratische beweging
die hij vanaf dat moment altijd trouw zou blijven. Via de Praktische Idealistenassociatie
in Leiden was hij daarmee tijdens zijn studententijd in aanraking gekomen.
Hij zei dat wij een andere en betere wereld moesten opbouwen, maar dat dienden
wij niet te doen door daarover alleen maar te kletsen. Wij moesten ook in
de praktijk iets doen.Als advocaat komt hij in aanraking met de wereld van de arbeid. Hij wordt
rechtskundig adviseur van het NVV in Heerlen. Ook ervaart hij daar van zeer
nabij de opkomst van het nazisme in het buurland en bij zijn eerste optreden
in de Kamer – de voorzitter memoreerde daar al aan – vraagt hij
aandacht voor de dreiging die daarvan uitgaat. Tijdens de bezetting is hij
vier jaar geïnterneerd; eerst in Buchenwald, later in Haaren en uiteindelijk
in Sint Michielsgestel.Na de oorlog pakt hij het lidmaatschap van de Tweede Kamer weer op en
wordt hij fractievoorzitter van zijn politieke groepering. Hij is nauw betrokken
bij politieke formaties en dat geldt in het bijzonder voor een van de belangrijkste
politieke vraagstukken van dat moment, namelijk de onafhankelijkheid van Indonesië.
Hij ervaart dan in volle omvang de spanning tussen fractie en kabinet, tussen
monisme en dualisme en ook die binnen de coalitie.Als hem in 1946 duidelijk wordt dat de katholieke fractie tegen het Akkoord
van Lingadjatti dreigt te stemmen, dient hij mede met de KVP-fractieleider
Romme een motie in die uitspreekt dat er een zware unie met Indonesië
moet komen die door Nederland wordt gedomineerd. Die motie wordt hier aanvaard,
maar wordt daar niet gewaardeerd.Vijf jaar later spreekt hij over de soevereiniteitsoverdracht van Nieuw-Guinea
aan Indonesië. Daarvan wordt daar met waardering kennisgenomen, maar
dat leidt hier tot zijn aftreden als fractieleider.Hij nam geen blad voor de mond. Op krachtige wijze gaf hij uiting aan
zijn opvattingen. Soms deed hij dat dusdanig krachtig dat ik waarschijnlijk
in conflict zou komen met de voorzitter als ik hem citeerde. Die kracht benutte
hij overigens vaak om politieke compromissen aanvaard te krijgen. Dat liet
hij bij de Indonesiëkwestie blijken.Na het fractievoorzitterschap concentreert hij zich op Europa. Hij blijft
lid van de Tweede Kamer, maar hij wordt ook lid van het Europees Parlement,
dat dan nog niet rechtstreeks wordt gekozen. Als fractievoorzitter was hij
er al in geslaagd met KVP'er Serrarens een motie aanvaard te krijgen waarin
een federaal verband van Europese democratische staten als einddoel wordt
gesteld, een verband waarin het op deelterreinen mogelijk moet zijn gezag
over te dragen aan supranationale organen. Als Europarlementariër heeft
hij zich er nadien voor ingezet om de uitvoering van deze gedachte verder
uit te werken. Hij stelde: "Wij hadden een oorlog achter de rug waarin de
Europese landen elkaar in de meest letterlijke zin hebben verscheurd. Om dat
nooit meer te laten gebeuren, moesten wij de landen tot een permanent overleg
brengen waarin alle eventuele spanningen gemeenschappelijk konden worden besproken."
Hij heeft zich wat dat betreft niet onbetuigd gelaten.Van der Goes van Naters laat zich moeilijk zo schetsen dat er recht wordt
gedaan aan zijn veelzijdigheid en zijn veelkleurigheid. Hij was een parlementariër
pur sang en zijn initiatief om een parlementaire enquête te houden naar
het regeringsbeleid in de bezettingsjaren getuigt daarvan.Hij was ook een liefhebber van natuur en milieu. Al vanaf zijn vroegste
jeugd was hij actief in tal van milieu- en natuurorganisaties. Maar hij genoot
ook tot op hoge leeftijd van de natuur. Tot de dood van zijn vrouw, twintig
jaar geleden, wandelde hij nog regelmatig samen met haar tot de boomgrens.Hij was bekend met de vraagstukken op het terrein van ontwikkelingssamenwerking.
Zo was hij na zijn politiek actieve periode drie jaar lang gasthoogleraar
recht aan de universiteit van Rwanda. De voorzitter memoreerde dat al.Hij was erudiet. "Hij leest tenminste", zeiden ook de mensen met wie hij
in conflict was geweest. De Franse literatuur had zijn bijzondere belangstelling.
Bij zijn begrafenis zou hij graag "La chartreuse de parme" in zijn handen
hebben. In dit boek komen romangenres samen, zoals de avonturenroman, de liefdesgeschiedenis,
de bildungsroman en de politieke satire. De grote charme van dit Machiavellistisch
relaas is de ironische, oneerbiedige verteltoon. Dat past bij hem.Jonkheer Marinus van der Goes van Naters is niet meer. Het zal stil worden
nu de gesel van Wassenaar niet meer periodiek zal knallen.Namens het kabinet wens ik zijn nabestaanden veel sterkte met het verwerken
van het verlies.De voorzitter:Ik verzoek allen, enkele ogenblikken stilte in acht te nemen.(De aanwezigen nemen staande enkele ogenblikken stilte in acht.)De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:Ik deel aan de Kamer mede dat zijn ingekomen berichten van verhindering
van de leden:Tichelaar, wegens verblijf buitenslands;Huizinga-Heringa, Eijsink, Koenders, Karimi, De Haan, Rambocus, Brinkel
en Van Baalen wegens verblijf buitenslands, de gehele week;Van Aartsen en Tonkens, wegens bezigheden elders;Straub en Van Winsen, wegens ziekte.Deze berichten worden voor kennisgeving aangenomen.De voorzitter:Ingekomen is bericht van het overlijden op 9 februari 2005 van de
heer Frans Wolters, lid van de Tweede Kamer voor de fractie van het CDA van
10 juni 1981 t/m 18 mei 1998. Namens de Kamer heb ik deelneming
betuigd.Dit bericht wordt voor kennisgeving aangenomen.De voorzitter:De overige ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de
griffier ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze
van behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-3207-3209.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl