Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2005 (29800 XIII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2005 (29800 D)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 555-600

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-10-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 11, pagina 555-600

13-10-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29800-DToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 29800-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Noot bij pag. 555: antwoorden van bewindslieden van Economische Zaken op vragen gesteld in de eerste termijn van de begrotingsbehandeling van Economische ZakenPagina 612-615
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met het invoeren van een no-claimteruggaaf voor verzekerden die geen of weinig gebruik hebben gemaakt van zorg waarop ingevolge die wet aanspraak bestaat (29483)Pagina 515-550
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2005 (29800 XIII) en het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2005 (29800 D)Pagina 555-600
Regeling van werkzaamheden (woensdag 13 oktober 2004)Pagina 550-555
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 13 oktober 2004)Pagina 610-611
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met het invoeren van een no-claimteruggaaf voor verzekerden die geen of weinig gebruik hebben gemaakt van zorg waarop ingevolge die wet aanspraak bestaat (29483)Pagina 600-610
Presentie en opening (woensdag 13 oktober 2004)Pagina 515-515

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 277 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2005 (29800 XIII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische
structuurversterking voor het jaar 2005 (29800 D).(Zie vergadering van 12 oktober 2004.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Er zijn schriftelijke antwoorden binnengekomen op een aantal vragen die
in eerste termijn door de Kamer zijn gesteld. Ik neem aan dat tegen het opnemen
hiervan als noot in de Handelingen geen bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)1Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor haar inbreng in eerste termijn. Er is
veel discussie geweest over de rol van de minister van Economische Zaken en
de rol van het ministerie van Economische Zaken. Ik zal daar straks uiteraard
kort op ingaan, maar vandaag gaat het mij vooral om het concrete beleid van
het ministerie. Ik zal eerst een aantal algemene opmerkingen maken over de
maatschappelijke context van de begrotingsbehandeling, de motivatie, de visie
van het kabinet. Vervolgens wil ik ingaan op de hervormingsagenda. Dan volgt
de hoofdmoot, de acties op het terrein van Economische Zaken, de internationale
en de Europese activiteiten, de vraagstukken op het gebied van duurzaamheid,
van overheid en markt, het toezicht in de netwerksectoren en de innovatieproblematiek.
Ter afsluiting zal ik een paar opmerkingen maken over de reorganisatie van
het ministerie om die verschillende activiteiten te kunnen regelen.De maatschappelijke context. Het is duidelijk dat er op het ogenblik sprake
is van grote maatschappelijke onrust. Er zijn angstgevoelens en zorgen bij
de mensen; ik heb daar heel erg veel begrip voor, want er is in de afgelopen
tijd natuurlijk ook nogal wat gebeurd. Het is een tijd van heel snelle veranderingen,
veranderingen om ons heen en veranderingen ook binnen Nederland. Dat geldt
politiek en dat geldt ook internationaal, in de rest van de wereld. Tegen
deze achtergrond is er de afgelopen jaren een ongekende economische teruggang
geweest.Vervolgens begint dan het kabinet de discussie over de hervorming van
de verzorgingsstaat. Die discussie voeren wij niet om de mensen angst aan
te jagen of om Nederland in de put te praten. De discussie moet nu gevoerd
worden om nu de maatregelen te nemen die nodig zijn voor de vitalisering van
de verzorgingsstaat. Relatief steeds minder mensen moeten voor steeds meer
mensen het geld verdienen. Ik voer het debat daarbij heel graag scherp. Daarvoor
is het nodig om tegenstellingen te benoemen, maar het benoemen daarvan gebeurt
in eerste instantie om verder te komen. Ik ben niet uit op polarisatie. Polarisatie
verlamt en verlamming is wel het laatste wat wij nu kunnen gebruiken. Wij
moeten ons daarbij niet blind staren op de problematiek van VUT en prepensioen.
Het kabinet is nog steeds zeer bereid met de sociale partners te praten. Ik
doe hier graag een uitdrukkelijk beroep op de vakbeweging om
haar maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen en met het oog op de toekomst
het debat met het kabinet aan te gaan. Er staat namelijk heel veel op het
spel. Er staat veel op het spel, want er is een veel bredere agenda. Ik noem
de aanpak van de kinderopvang, de aanpak van de jeugdwerkloosheid, het fiscaal
stimuleren om langer te werken en de sociale innovatie. Bijvoorbeeld over
de verbetering van de arbeidsomstandigheden heeft de waarnemend minister-president
bij de algemene beschouwingen gesproken. Ik herhaal zijn uitdrukkelijke oproep
hier.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister doet hier een oproep aan de vakbeweging om haar maatschappelijke
verantwoordelijkheid te nemen. De vakbeweging heeft keer op keer aan dit kabinet
en dus ook aan deze minister laten weten, dat zij bereid is om in overleg
te treden. Juist door het kabinet is steeds gezegd dat de zaken die reeds
besproken zijn of afgesproken zijn niet ter discussie staan. Mag ik het omdraaien?
Ik doe een beroep op de maatschappelijke verantwoordelijkheid van deze minister
om uit deze impasse te komen. Wat heeft hij de maatschappelijke organisaties
te bieden?Minister Brinkhorst:Ik heb aangegeven dat er een bredere agenda is. Het is niet alleen de
agenda voor dit moment, maar een agenda die voor de komende tijd van grote
betekenis is. Ik heb onderwerpen ervan genoemd. Ik geloof dat er waarachtig
voldoende te bespreken is voorbij de problematiek van VUT en prepensioen.Nederland is een land met heel veel potentie, met sterke bedrijven en
sectoren en heel goed opgeleide mensen. Ik heb buitengewoon veel vertrouwen
in dit land. Ik wil dat best nog eens zeggen. Op veel gebieden doen wij het
goed, ook economisch. De suggestie dat er een kabinet of een minister van
Economische Zaken zit die Nederland in de put wil praten, verwerp ik uitdrukkelijk.
Op de eerste pagina van de Groeibrief wordt het vertrouwen ook zeer nadrukkelijk
uitgesproken. Ik ben het ook zeer eens met bijvoorbeeld de heer Varela die
erover heeft gesproken. Het uitgangspunt van Nederland is daarmee goed, maar de urgentie voor
verbetering is groot. De heer Ten Hoopen heeft in zijn eerste termijn daarop
zeer terecht gewezen. Drie belangrijke trends dwingen ons om te vernieuwen
en te hervormen: de globalisering, de individualisering en de vergrijzing.
Die hervormingen zijn echter niet gericht op het tot stand brengen van Amerikaanse
toestanden, welke suggestie de heer Vendrik deed.Mevrouw Kant (SP):Ik hoor van u ineens een heel andere toon dan ik op televisie of de radio
heb gehoord. Wij hebben gisteren een aantal citaten aangehaald uit de in mijn
ogen bezweringsformules die u over het land hebt uitgestrooid. U zei dat wij
niet lang en hard genoeg werken, dat onze concurrentiepositie te zwak is,
dat wij niet slim genoeg zijn en dat Nederland een 10.000-kilometerbeurt nodig
heeft. U sprak over de verslonzing van Nederland. U zei dat wij een soft en
verwend land zijn geworden. Dat was toch heel andere taal dan ik nu hoor.Minister Brinkhorst:Geen sprake van. Ik kom op al deze punten nog terug. Mevrouw Kant is echter
met haar gebruikelijke snelheid, nog voordat ik enige inhoudelijke bijdrage
heb geleverd, al naar de microfoon gekomen.Ik zei dus dat de hervormingen niet zijn gericht op het creëren van
Amerikaanse toestanden. Die suggestie wil ik ver van mij werpen. Welke samenleving
ziet het kabinet dan wel voor zich? Het kabinet wil een maatschappij waarin
burgers en bedrijven primair zelf hun verantwoordelijkheid kunnen nemen. Mensen
moeten daarbij niet belemmerd worden om hun potenties te benutten. Er moet
een heel goed sociaal vangnet zijn voor mensen die het echt nodig hebben.
Daarnaast moet er sprake zijn van een duurzame maatschappij met een overheid
met duidelijke verantwoordelijkheden en de middelen om dat waar te maken,
zodat er hoogwaardig onderwijs is en toegankelijke zorg, een schoon milieu
en een adequate infrastructuur. Hier staat geen pure marktliberaal. Ik zeg
dit nog maar eens met nadruk aan het adres van de heer Slob. Ik pleit voor
een sterke rol van de overheid in die markt. Een sterke markt kan niet zonder
een sterke overheid, een overheid die duurzame afwegingen maakt en die soms
afdwingt.Op al die punten is er een wezenlijk verschil met de Verenigde Staten:
een sociaal vangnet, duidelijk toegankelijke sociale voorzieningen voor iedereen
en een sterke overheid met duurzame afwegingen. De hervormingen zijn dus gericht
op het behouden en het versterken van de verzorgingsstaat. De kern daarvan
wordt op geen enkele wijze aangetast, ondanks de suggesties in deze richting
die hier en daar in deze Kamer worden gedaan.Het lijkt mij goed om nog eens te zeggen wat die kern van de sociale bescherming
is. Wij hebben en houden een inkomensgarantie voor iedere Nederlander in de
vorm van bijstand. Wij hebben een ziekenfonds en krijgen een basisverzekering
tegen zorg. Wij hebben en houden een goede arbeidsongeschiktheidsverzekering.
Wij hebben en houden een kinderbijslag. Wij hebben en houden een sociale werkvoorziening
voor hen die door een handicap niet aan het normale arbeidsproces kunnen deelnemen.
Wij hebben en houden een werkloosheidsverzekering met een alleszins redelijke
hoogte/duur. Wij hebben en houden een wettelijk nabestaandenpensioen en een
wettelijk basispensioen en AOW voor iedereen die ouder is dan 65. Zijn dat
Amerikaanse toestanden, voorzitter? Geen sprake van!De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. De minister praat maar door en praat maar door en negeert
ondertussen dat hij hier weldegelijk een andere toon laat horen, zoals mevrouw
Kant net aangaf. Ik pak een willekeurig interview dat dit aantoont, want ik
kan er zoveel bijpakken van deze minister. In de Volkskrant stond op prinsjesdag:
"Mali en Korea waren na de Tweede Wereldoorlog even welvarend. Nu is het verschil
niet meer te meten. Ook Nederland loopt dat risico." Alsof dat geen bangmakerij
is. Nederland vergelijken met een land als Mali dat 30 keer zo arm is als
Nederland. Dat is bangmakerij.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Daar is geen sprake van. Ik kom terug bij de specifieke uitdagingen
waar Nederland voor staat. De heer Van Dam kan de groeibrief erop nalezen.
Die heb ik natuurlijk langdurig onder mijn hoofdkussen gelegd, zodat ik de
heer Van Dam daarmee goed kan bedienen. In die brief staat zeer uitdrukkelijk
dat er vertrouwen in de toekomst is en dat er sprake is van grote potentie.
Er zijn alleen een aantal dingen verkeerd gegaan en daar wil ik straks graag
over spreken.De heer Van Dam (PvdA):De essentie is dat er geen vertrouwen komt door het een keer op te schrijven.
De essentie is dat je vertrouwen creëert door niet elke keer te zeggen
hoe slecht Nederland het doet, dat Nederland vergeleken moet worden met ontwikkelingslanden
en dezelfde kant opgaat, dat je niet steeds weer de verkeerde cijfers hanteert
om aan te geven hoe slecht het zou gaan in Nederland, terwijl die cijfers
een ander beeld laten zien. Vertrouwen wek je niet op die manier.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik zal de heer Van Dam straks nog flink om zijn oren slaan
met cijfers, evenals mevrouw Kant trouwens. Ik zou graag mijn betoog willen
voortzetten.De heer Van Dam (PvdA):Doe het nu maar!De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Vraag en antwoord horen bij een goed debat. Wij kennen deze
minister als een sportief man die de uitdaging aan durft te gaan. Dan moet
hij de heer Van Dam ook goed antwoord geven. Mag ik het op mijn manier proberen?
De minister heeft, zoals ik gisteravond al heb gezegd, luid en duidelijk verkondigd:
dit land heeft een grote beurt nodig. Wilt u dat vandaag herhalen of niet?Minister Brinkhorst:Voorzitter. Dat spreekt vanzelf. Wij hebben op het punt van de lonen,
op het vraagstuk van het werken – de arbeidsparticipatie – en
op het punt van de arbeidsproductiviteit duidelijk nieuwe maatregelen nodig,
juist ter wille van het behoud van de welvaartsstaat. Ik heb nooit iets anders
gezegd. Wel is vaak van de kant van de oppositie selectief gewinkeld. De oppositie
heeft de suggestie gewekt alsof het alleen maar om loonmatiging gaat, alsof
het alleen maar om meer werken gaat. Het gaat om de drie dingen die ik genoemd
heb. Daar wil ik straks heel graag over spreken. Dus als de heer Vendrik mij
in de gelegenheid stelt dat betoog te houden, kan hij mij op ieder gewenst
moment daarop interrumperen.De heer Vendrik (GroenLinks):In het betoog dat de minister tot nu toe heeft gehouden heeft hij tot
drie keer toe afstand genomen van Amerikaanse toestanden.Minister Brinkhorst:Ja.De heer Vendrik (GroenLinks):Dan wil ik hem het volgende citaat voorhouden. Hij schijnt het gezegd
te hebben op 7 oktober in het kader van een Lissabon-bijeenkomst. De
minister zegt: "I will argue that the updated European social model should
differ distinctly from the current one. It will inevitably resemble the US-model
more than is the case today." Wij gaan dus onder leiding van deze minister
van Economische Zaken op weg naar de Verenigde Staten. Ik kan niet anders
dan dit concluderen. Graag het commentaar van de minister hierop. Ik kan niet
anders concluderen dan dat wij onder leiding van deze minister van Economische
Zaken dus de kant opgaan van de Verenigde Staten.Minister Brinkhorst:U bent opnieuw selectief. Ik herinner mij precies wat ik heb gezegd. Ik
heb gesproken over "elements of this American model". Ik zal de tekst van
mijn betoog aan u toesturen, maar ik heb uitdrukkelijk het Europees model
geschetst dat op wezenlijke elementen daarvan verschilt. Ik heb drie hoofdpunten
genoemd, namelijk een sociaal vangnet, toegankelijke sociale voorzieningen
en een sterke overheid met duurzame overwegingen. Dat is de kern van wat ik
tijdens de Rousseau Lecture op 7 oktober in Brussel heb gezegd. Kennelijk
bent u afgegaan op berichten die ik niet kan beoordelen, maar u krijgt de
letterlijke tekst toegestuurd. U oordeelt wel vaker te snel.Mevrouw Kant (SP):De minister van Economische Zaken denkt iets te gemakkelijk, hiermee weg
te kunnen komen. Hij heeft wel degelijk gezegd dat wij een soft en verwend
land zijn geworden. Hij heeft gesproken over de verslonzing van Nederland.
Kan hij toelichten wat hij daarmee bedoelt?Minister Brinkhorst:Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is. Ik ga graag een scherp debat
aan. Een aantal aspecten in de Nederlandse samenleving behoeft duidelijk verbetering.
Op mijn terrein gaat het om de drie door mij genoemde zaken: de arbeidsproductiviteit,
de loonmatiging en de discussie rond meer werken. Je kunt zeggen dat het woord
"verslonzing" wat te beeldend is, maar er is wel een zekere verslonzing opgetreden.
Wij hebben die grote beurt nodig. Ik denk dat zeer velen in het land het daarover
eens zijn. De ontwikkelingen buiten Nederland gaan op een aantal punten wezenlijk
verder dan in Nederland. Het is zaak om op de dijk van de polder te klimmen
en naar buiten te kijken.Mevrouw Kant (SP):Met verslonzing bedoelt u dus: Nederlanders zijn lui en werken niet hard
genoeg.Minister Brinkhorst:Dat is uw interpretatie. Verslonzing betekent dat op een aantal gebieden
structurele verbeteringen noodzakelijk zijn. De hervormingsagenda van het
kabinet staat. Hervormingen zijn nodig, zo zeg ook in reactie op opmerkingen
ter zake van de heer Ten Hoopen, om de samenleving de uitdagingen aan te kunnen
laten gaan. Ik noem nogmaals globalisering, individualisering en vergrijzing.Ik kom hiermee op de hervormingsagenda. Gegeven de uitdagingen en gegeven
de samenleving waar wij naartoe willen, is een structureel hogere groei nodig.
Daar is de agenda van dit kabinet dan ook op gericht. Groei is geen doel op
zichzelf, maar is wel hét middel om te komen tot een duurzame, vitale
maatschappij, zoals ik zojuist schetste.De heer Slob heeft mij gevraagd naar de toegevoegde waarde van de groeibrief.
Die zit in de integrale analyse, gecombineerd met de integrale aanpak van
de versterking van het groeivermogen. Ik sta voor groei. Natuurlijk betreft
die ook beleidsterreinen waarvoor ook anderen verantwoordelijk zijn. Maar
vanuit mijn verantwoordelijkheid voor groei is het niet meer dan logisch dat
ik ook op die terreinen de economische invalshoek inbreng. Er is immers niemand
in het kabinet die waakt over het concurrentievermogen van Nederland als een
zelfstandige dimensie. Die integrale verantwoordelijkheid voor groei zie je
in heel Europa.De groeibrief bevat 19 actielijnen. Ik noem de aanpak van de vergunningen;
actiepunt 1. Ik noem de verlaging van de vennootschapsbelasting,
die binnen drie maanden door het kabinet op tafel is gelegd; actiepunt 2.
Ik noem de notitie over de modernisering van de verzorgingsstaat. Die aanpak
is niet typisch voor dit kabinet. Deze wordt ook in andere Europese landen
gevolgd. Groei wordt breed gezien als noodzakelijk voor de versterking van
onze verzorgingsstaat. Het is dan ook niet voor niets dat er drie prominente
sociaal-democraten, te weten Tony Blair, Gerhard Schröder en Wim Kok,
die binnenkort daarover een hopelijk zeer interessant rapport zal uitbrengen,
onafhankelijk van elkaar economische groei benoemen als noodzakelijke voorwaarde
voor het behoud van de verworvenheden van onze verzorgingsstaat. Dat is de
essentie, de kern waar het om gaat. Op een enkele uitzondering na heb ik in
de Kamer niemand gehoord die afstand neemt van die uitgangspunten. Tijdens
de algemene beschouwingen viel het op dat de noodzaak tot hervorming breed
werd gedeeld. Wat de oplossingen betreft, staan wij misschien dichter bij
elkaar dan wij soms doen voorkomen. Daarom spreken wij nu samen over deze
plannen om ze vervolgens gezamenlijk uit te voeren.De vraag is: hoe vergroten wij die groei? Ik heb de maatregelen genoemd:
loonmatiging, langer en meer werken, slimmer werken. Dat is een driepoot.
Het een staat niet zonder het ander. Iedereen die ook maar één
element daaruit haalt, doet deze agenda geen recht. Natuurlijk ben ik het
met iedereen eens dat slimmer werken, dat wil zeggen de versnelling van de
groei van de arbeidsproductiviteit, het belangrijkste middel is om te komen
tot een structurele verhoging van de groei. Op de korte en middellange termijn
zijn loonmatiging en verhoging van participatie echter evenzeer noodzakelijk.Als ik iets dieper op deze drie pijlers inga, dan is loonmatiging alleen
geen oplossing voor structurele verhoging van het groeivermogen. Tegen de
heer Van Dam zeg ik dat dit geen wondermiddel is. Hij suggereert dat, maar
ik heb dat nooit gezegd. Loonmatiging is nodig, omdat de arbeidskosten per
eenheid product sinds 1997 tot 2003 12% sterker zijn gestegen dan bij onze
Europese concurrenten uit de Eurozone. Die 12% sterkere stijging is funest
voor onze concurrentiepositie. Ik herhaal het nog maar eens: loonmatiging
is geen middel om te kunnen concurreren met lagelonenlanden als China en India.
Dat kunnen wij nooit winnen en dat moeten wij ook niet willen. Wij moeten
wel willen concurreren met andere landen in het Eurogebied. Dat is de essentie
waarom loonmatiging nu gewenst is, niet ter wille van het kabinet, maar ter
wille van het behoud van de sociale welvaartsstaat waarnaar wij allen streven.Het tweede punt is meer en langer werken. Het aantal mensen dat werkt,
moet worden vergroot. Wij zullen mensen niet daartoe dwingen. Uiteindelijk
is de keuze om langer te werken, de keuze van het individu. Ik zeg tegen mijnheer
Van Dam dat dit geen ouderwets praatje is. Niemand wordt ertoe gedwongen.
Die vrije keuze wordt niet beperkt. De grotere verantwoordelijkheid voor keuzes
ligt bij de burger zelf. Het enige wat het kabinet doet, is de prijs van vrije
tijd meer in overeenstemming brengen met de maatschappelijke kosten. Dat betekent
inderdaad een trendbreuk ten opzichte van de laatste 15 jaar.Mevrouw Kant (SP):Over die arbeidsparticipatie wil ik graag een robbertje vechten met deze
minister. In mijn termijn heb ik gezegd dat hij die volgens mij tot nu toe
op een eenzijdige manier heeft gepresenteerd. Hij zegt nu dat meer arbeidsparticipatie
"gewenst" is. In Buitenhof heeft hij letterlijk gezegd: er is geen land in
Europa waar de arbeidsparticipatie zo laag is als in Nederland. Hoe komt hij
daarbij?Minister Brinkhorst:Als het om uren gaat, is dat zo.Mevrouw Kant (SP):Dus is het een eenzijdig beeld.Minister Brinkhorst:Als minister die verantwoordelijk is voor het economisch draagvlak in
Nederland, gaat het mij uiteindelijk om het aantal uren dat gewerkt wordt
per Nederlander. Het aantal gewerkte uren per Nederlander behoort tot de laagste
in Europa. Ik ben het met mevrouw Kant eens dat wij veel deeltijdbanen hebben,
hoewel zij dat nog niet gezegd heeft. Het is waar en persoonlijk vind ik dat
wenselijk. Als zij de totale hoeveelheid uren bekijkt, behoort de arbeidsparticipatie
vanuit het economisch draagvlak dat wij nodig hebben voor de komende vergrijzing,
tot de laagste. Dat is niet selectief, maar staat als een huis.Ik heb de voetnoot waarnaar mevrouw Kant iedere keer verwijst, gelezen.
Ik heb mij dus goed voorbereid op dit bijzonder interessante debat met haar.
In die voetnoot staat dat je niet ieder jaar afzonderlijk kunt bezien. Dit
staat op pagina 323 van de statistical index van de OECD. Letterlijk staat
er: the data are intended for comparisons of trends. Je kunt ze niet gebruiken
voor ieder jaar. Waar het mij om gaat, is dat wij systematisch een trend hebben
dat het aantal uren dat gewerkt wordt in Nederland per Nederlander laag is.
Dat is niet selectief, maar volstrekt juist.Mevrouw Kant (SP):De minister maakt het nu wel heel erg gortig. Het is heel vervelend hier
zo in detail over te moeten discussiëren.Minister Brinkhorst:U vraagt om details. U spreekt over voetnoten. U suggereert dat ik verkeerd
citeer.Mevrouw Kant (SP):U citeert uit een voetnoot, maar u stopt bij de komma. Ik vind het vrij
erg wat u doet. Achter de komma staat namelijk: they are unsuitable for comparisons
of the lever average annual hours of work for a given year.Minister Brinkhorst:Juist: for a given year!De voorzitter:Wij gaan niet een heel debat in het Engels voeren.Mevrouw Kant (SP):Wat hier staat en waar volop voor wordt gewaarschuwd, is dat deze OESO-cijfers
niet gebruikt mogen worden om landen te vergelijken, maar deze minister blijft
dat steevast doen. Je mag die uren niet zomaar met elkaar vergelijken, maar
hij doet dat toch. Er staat letterlijk onder de tabel dat je dat niet mag
doen. Daarbij komt dat het ook eenzijdig en selectief is. De minister heeft
het alleen over het aantal uren dat mensen werken, terwijl Nederland met het
percentage mensen dat werkt, de arbeidsparticipatie, volgens het Centraal
Planbureau, in Europa op de vierde plaats staat. De minister moet beide dingen
bekijken om een oordeel te vellen. De cijfers die de minister gebruikt mag
hij helemaal niet gebruiken.Minister Brinkhorst:Ik zal proberen het nog een keer rustig uit te leggen. Ik werd immers
uitgedaagd door mevrouw Kant om een stevig robbertje te vechten. Als mevrouw
Kant wil vechten: "the gloves are off" .De voorzitter:Geen Engels meer: de mouwen zijn opgestroopt.Minister Brinkhorst:De kern is dat wij spreken over het aantal uren dat per jaar gewerkt wordt.
Dat is de enige relevante maatstaf voor het economisch draagvlak. Het cijfer
in Nederland behoort tot de laagste. De voetnoot gaat over een apart jaar.
Dat heb ik ook duidelijk gezegd. Uit het stuk voor de voetnoot wordt duidelijk
dat over een groot aantal jaren het aantal gewerkte uren systematisch terugloopt.
Als minister van Economische Zaken ben ik buitengewoon verheugd over een grote
arbeidsparticipatie. Het aantal deeltijdarbeiders is prima. De hoeveelheid
werk wordt echter bepaald door het aantal uren dat per jaar wordt gewerkt.
Dat cijfer wordt met name geraakt door de vergrijzing. Die vraagt immers om
vergroting van het economisch draagvlak.Mevrouw Kant (SP):Nog even over het aantal uren. De minister praat steeds door. Daardoor
wordt discussie voeren moeilijk.De voorzitter:Een laatste, korte vraag in deze ronde.Mevrouw Kant (SP):De minister zegt nadrukkelijk dat het alleen gaat om het aantal uren dat
gewerkt wordt. Dat is onzin. Het gaat niet alleen om het aantal uren. Het
gaat ook om het aantal mensen dat participeert op de arbeidsmarkt. Dat kan
de minister niet ontkennen. Het gaat om een combinatie van factoren. Misschien
werken er wel heel weinig mensen heel veel uren in Nederland. Dat lijkt mij
niet erg effectief.Minister Brinkhorst:Dat is precies de denkfout van mevrouw Kant. Per dag kan iemand niet meer
dan 24 uur werken. Als heel veel mensen 24 uur per dag werken, is door de
grote hoeveelheid mensen die niet werken of de grote hoeveelheid mensen die
weinig werken, het gemiddelde toch zeer laag. Als minister van Economische
Zaken heb ik te maken met economisch draagvlak. Dat wordt bepaald door de
hoeveelheid productie en toegevoegde waarde van de mensen die werken. Dat
is het kernelement. Door dat te ontkennen, vervalst mevrouw Kant systematisch
het debat. Zij heeft eenzelfde debat gevoerd met collega Zalm. Tegen de heer
Zalm heeft zij hetzelfde gezegd. Zij krijgt van mij een volledig uitgeschreven
notitie met al deze elementen. De kern is dat op het ogenblik vier mensen
de kosten van één AOW'er dragen. Over enige tijd zijn dat twee
mensen. Dat wordt bepaald door het draagvlak en de economische ontwikkeling
van dit land. Vergroting van het economische draagvlak door verhoging van
de participatie is nodig. Ik geef mevrouw Kant graag toe dat er meer mensen
aan het werk moeten. Er moeten meer uren per week worden gemaakt, meer werkweken
per jaar en meer jaren in een mensenleven. Het gaat mij om het vergroten van
het economisch draagvlak om de kosten van de vergrijzing te dragen.De heer Van Dam (PvdA):De minister geeft aan dat de cijfers het probleem zijn. Wij doen het volgens
hem slecht. De minister is het echter eens met de Kamer, zo neem ik aan, dat
het aantal werkenden in Nederland er niet slecht voor staat. Hij is het er,
neem ik aan, ook mee eens dat het aantal uren dat fulltimers maken in Nederland
ook niet slecht is.Minister Brinkhorst:Relatief doen wij het niet zo goed.De heer Van Dam (PvdA):Ach, kom. Hoeveel uren maakt een Nederlandse fulltimer gemiddeld en hoeveel
een gemiddelde Europeaan? Dat scheelt nauwelijks iets.Minister Brinkhorst:De Nederlandse voltijdwerker werkt gemiddeld anderhalf tot drie weken
per jaar minder.De heer Van Dam (PvdA):Dat vraag ik niet. Hoeveel uren maakt een fulltimer in Nederland?Minister Brinkhorst:Bekeken op het totaal per jaar is dat anderhalf tot drie weken minder.De heer Van Dam (PvdA):Een fulltimer in Nederland maakt per week ongeveer evenveel uren als de
gemiddelde Europeaan. Bij het aantal vakantiedagen en vrije dagen ontlopen
zij elkaar ook niet veel. Mijn punt is het gemiddeld aantal uren dat de gemiddelde
Nederlander werkt. Ik ben de minister daar blijkbaar terecht op aangevallen
in eerste termijn. Dat zit hem niet in het aantal werkenden, het aantal uren
van fulltimers, maar in de deeltijdwerkers. U ontmoedigt deeltijdwerk door
de hogere kosten voor de kinderopvang en allerlei andere maatregelen. Dat
noem ik een ouderwets praatje.Minister Brinkhorst:Ik kom dadelijk terug op de kinderopvang. Er is geen sprake van ouderwetse
verhalen. De heer Van Dam loopt nog maar kort mee, maar ik geloof dat hij
de kern goed begrepen heeft.De heer Van Dam (PvdA):Iemand die al dertig jaar meeloopt, zou het een stuk beter moeten weten.Minister Brinkhorst:Dat probeer ik u uit te leggen. Ik ben ook blij dat ik de gelegenheid
krijg dat hier te doen. Het feit dat er meer deeltijdarbeid is, wordt door
mij toegejuicht. Het zou alleen nuttig zijn als er meer uren worden gewerkt.
De kern van het debat is dat voor het economische draagvlak het totaal aantal
gewerkte uren per jaar essentieel is. Daarvan schijnt mevrouw Kant, die nu
gelukkig wordt afgevallen door de heer Van Dam, maar geen afstand te willen
nemen.Mevrouw Kant (SP):De minister zegt dat de heer Van Dam mij afvalt, maar dat wil ik toch
wel even rechtgezet hebben. Dat is flauwekul.Minister Brinkhorst:Het is het recht van iedere parlementariër om het met een ander eens
of oneens te zijn. De opmerking die ik net gemaakt heb, staat als een huis.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben het met de collega's eens: het is flauwekul. Dit debat dreigt een
herhaling te worden van het debat met de minister van Financiën vorige
week over het jongleren van dit kabinet met de cijfers rond arbeidsparticipatie.
Ik zie maar even af van de discussie over de vraag welke cijfers het belangrijkst
zijn. Het is mij opgevallen dat vrijwel alle doelstellingen die het kabinet
zou moeten hebben op het punt van arbeids deelname en arbeidsparticipatie
van vrouwen, jongeren, langdurig werklozen en allochtonen zijn verdwenen uit
de miljoenennota, de begrotingen van het ministerie van Sociale Zaken en EZ
en de groeibrief. En als ze niet zijn verdwenen, zijn ze wel in een bijlage
geparkeerd. Ik meen dat het bijlage 11 van de begroting van Sociale Zaken
is. Bovendien is van een doelstelling een streefcijfer gemaakt. Deze minister
van EZ zit in een kabinet dat vandaag weer luid en duidelijk toetert over
meer arbeidsaanbod. Het gaat om meer werken, maar het kabinet geeft niet thuis
als het gaat om de vraag wat er deze periode wordt gedaan voor vrouwen, jeugdigen,
allochtonen en langdurig werklozen. Waar is het kabinet in hemelsnaam mee
bezig?Minister Brinkhorst:De enige reden dat ik wat scherp ben ingegaan op het punt van mevrouw
Kant, die nu naarstig op zoek is naar informatie ...De voorzitter:Als u de leden zo persoonlijk aanspreekt, geef ik ze de gelegenheid om
meteen te reageren.Mevrouw Kant (SP):Ik laat mij inderdaad goed informeren voordat ik iets zeg. Ik heb nog
wat cijfers voor u. U zegt dat de voltijders in Nederland niet genoeg werken
in vergelijking met andere Europese landen. Volgens het European Industrial
Relation Observatory heeft Nederland in zijn cao's een gemiddelde arbeidstijd
van ruim 1633 uur. Dat is nog geen 4% lager dan het Europese gemiddelde van
1697. Ik lees het maar even voor, omdat u vandaag stelselmatig doet alsof
de arbeidsparticipatie in Nederland heel laag zou zijn in verhouding tot de
rest van Europa. U mag best vinden dat het hoger moet worden, maar u moet
niet net doen alsof wij hier zo laag zitten. Dat is niet waar.Minister Brinkhorst:De enige reden voor dit debat is de suggestie dat dit kabinet het land
voorhoudt dat wij elkaar in de put praten. De kern van het probleem is het
aantal uren. Mevrouw Kant heeft zich daar scherp over uitgelaten. Ik heb een
voorstel gedaan, want het lijkt mij vruchteloos om op dit punt te blijven
discussiëren. Er zijn nog veel onderwerpen te behandelen. Daarom zeg
ik toe dat ik de Kamer een concrete notitie zal sturen, waaruit blijkt dat
het aantal gewerkte uren in Nederland het essentiële punt is. Over de
hoeveelheid participanten en over het nut van deeltijdarbeid zijn wij het
eens, maar dat is voor mij als minister van Economische Zaken niet het meest
essentiële punt.De voorzitter:Ik stel voor dat de minister nu zijn betoog voortzet. Ik heb mevrouw Kant
uitgenodigd omdat zij persoonlijk werd aangesproken en ik vond dat zij het
recht had om daarop te reageren. Het is niet de bedoeling dat er nu weer een
nieuwe ronde van interrupties ontstaat. De minister gaat dus nu verder met
zijn betoog.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Waarom is de kwestie van de arbeidsparticipatie van zo groot
belang? Wij moeten ruimte hebben om deze participatie te vergroten, en die
ruimte zullen wij beter moeten benutten om de kosten van vergrijzing te kunnen
dragen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb zojuist een vraag gesteld en wacht nog op antwoord.Minister Brinkhorst:Op kinderopvang kom ik straks nog terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb wel in mijn eerste termijn over kinderopvang gesproken, maar mijn
vraag ging daar niet over. Ik heb u een concrete vraag gesteld en wil daar
echt antwoord op. Het gaat om al die arbeidsparticipatiedoelstellingen voor
vrouwen, jeugdigen, allochtonen en langdurig werklozen die of verdwenen zijn,
of omgezet in een streefcijfer, of helemaal niet meer besproken worden door
dit kabinet als een doel dat de komende jaren bereikt moet worden. Ik wil
daar uitleg over, want dit staat haaks op de opmerking van de minister dat
het kabinet de arbeidsparticipatie gaat verhogen, onder andere door meer en
langer werken.Minister Brinkhorst:Het arbeidsaanbod kan worden vergroot door bijvoorbeeld niet langer fiscaal
te stimuleren dat mensen eerder stoppen met werken, door de sociale zekerheid
verder te activeren, door langer werken te stimuleren en door kinderopvang.
Een belangrijke maatregel om meer mensen te kunnen laten werken, is inderdaad
goede kinderopvang. Dat ben ik helemaal met de heer Vendrik eens. Een andere
belangrijke maatregel is meer deelname van vrouwen aan de economie. Het gaat
dan vooral om meer uren, niet zozeer om het aantal personen. Daarvoor is kinderopvang
cruciaal. Het kabinet doet op dit terrein heel veel. De nieuwe wet zal per
1 januari 2005 in werking treden, waarin de ouders centraal staan, alsmede
minder regels om het aanbod te vergroten. Daarvoor zijn ook extra middelen
uitgetrokken. Ik wil verder op dit punt verwijzen naar de begroting van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.De voorzitter:Ik begrijp dat de heer Vendrik wil terugkomen op zijn vraag van zojuist.
Ik ben het met hem eens dat hij geen antwoord op zijn vraag heeft gekregen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wacht inderdaad echt op antwoord. Deze minister maakt opnieuw een groot
nummer van vergroting van het arbeidsaanbod. Hij focust op meer en langer
werken, op een langere werkweek en doorwerken tot aan je 65ste of misschien
erover heen, maar dat hoor ik straks wel.Minister Brinkhorst:Ik heb nooit enige suggestie gedaan voor werken na het 65ste. Houd u nu
eens op met dat te suggereren.De heer Vendrik (GroenLinks):Dat hebben wij allemaal zo begrepen, maar daar mag de minister straks
in zijn eigen termijn op terugkomen.De voorzitter:Nee, dat is de termijn van de minister. U moet nu een korte vraag stellen.Minister Brinkhorst:Ik heb er gisteren op geantwoord en ga er nu niet verder op in, maar door
dit soort van valse suggesties die keer op keer worden gedaan, wordt in feite
een soort aanslag op mijn karakter gedaan. Ik vind dat ik in mijn termijn
alle ruimte moet hebben om dit te zeggen. Ik suggereer niet iets dat op welke
wijze dan ook afwijkt van waarvoor wij staan, en ik wil dat ook in alle helderheid
zeggen.De voorzitter:Uiteraard krijgt de minister de ruimte om te zeggen wat hij wil in zijn
termijn. Dat spreekt vanzelf. Ik stel de heer Vendrik nu in de gelegenheid
om op zijn vorige vraag terug te komen.De heer Vendrik (GroenLinks):Deze minister zet dus in op meer en langer werken, terwijl er ook hele
andere strategieën zijn om het arbeidsaanbod te vergroten. Wat blijkt
echter? In de jongste stukken van het kabinet zijn alle arbeidsparticipatiedoelstellingen
voor vrouwen, jeugdigen, allochtonen en langdurig werklozen verdwenen, of
omgebouwd tot een streefcijfer en verplaatst naar een bijlage van de begroting
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Met andere woorden: dit kabinet heeft
in de zomer besloten om al die doelstellingen te verlaten en daar geen ambitie
meer op te hebben. Die strategie om het arbeidsaanbod nu en straks te vergroten,
heeft het kabinet dus kennelijk verlaten. Waarom doet het kabinet dat?Minister Brinkhorst:Daar is geen sprake van, voorzitter. Ik heb de concrete cijfers niet bij
de hand en wil dit punt graag in tweede termijn nader uitwerken.De voorzitter:Akkoord.Minister Brinkhorst:Vergroting van de arbeid is één van de drie poten, naast
o.a. loonmatiging. Dit kabinet zet voor het eerst de trendbreuk in, nadat
wij 15 jaar lang steeds minder gaan werken. Met het oog op de vergrijzingsproblematiek
moeten wij nu langer gaan werken. De heer Vendrik krijgt op zijn concrete
vraag in tweede termijn antwoord. Hij heeft de suggestie gedaan dat het kabinet
bepaalde doelstellingen zou hebben verwaarloosd of niet meer zou hebben. Dat
ontken ik, maar ik wil graag eerst de concrete cijfers daarover hebben en
kom er in tweede termijn op terug.De heer Vendrik (GroenLinks):Maar, voorzitter, het...De voorzitter:Nee, u krijgt het antwoord in de tweede termijn. Wij houden hier nu over
op.De heer Vendrik (GroenLinks):Het gaat nu om een reactie op wat de minister zegt. Hij spreekt over een
trendbreuk.De voorzitter:Maar u heeft het woord nu niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Staat u mij toe om...De voorzitter:Nee, ik sta het u niet toe. De minister gaat nu door met zijn beantwoording.De heer Van Dam (PvdA):Ik wil nog een vraag stellen over kinderopvang, een ander thema dus.De voorzitter:Nee, er kan niet in dit debat – en trouwens in geen enkel debat –
per zin worden geïnterrumpeerd. Dat doen wij echt niet.De heer Van Dam (PvdA):Met alle respect, voorzitter, maar de minister...De voorzitter:Ja, dank voor het respect, maar de minister gaat door met zijn betoog.Minister Brinkhorst:Er is de suggestie gewekt dat ik geen enkel oog heb voor de vergelijking
met het buitenland. Zoals ik al zei gaat het mij om de vergroting van het
economisch draagvlak vanwege de vergrijzing. Ik heb gezegd dat er in vergelijking
met het buitenland volop ruimte is voor de verhoging van de participatie.Er is van verschillende kanten gevraagd naar het ontslagrecht en het Deense
model. Het kabinet buigt zich over verschillende aspecten van het ontslagstelsel,
bij heroverweging, het last-in-first-out-beginsel, bij collectief ontslag
en de verwijtbaarheidtoets. Het zal hierover voor het einde van het jaar rapporteren.
Dit is eerder aangekondigd in de Groeibrief. Ik herhaal het nog maar eens
een keer: niemand wordt gedwongen om langer te werken, maar wij zullen mensen
stimuleren om langer te werken.Het derde punt heeft betrekking op het slimmer werken. Ik herhaal dat
slimmer werken voor de versterking van het groeivermogen op lange termijn
de enige oplossing is. Ik denk ook dat wij het daarover met elkaar eens zijn.
Elf van de 19 acties uit de Groeibrief zijn hierop gericht. De productiviteit
ligt in Nederland inderdaad op een hoog niveau, maar niet alleen het niveau
is interessant, het gaat vooral om de groei van de arbeidsproductiviteit.
Niet het niveau, maar de groei bepaalt de ontwikkeling van de concurrentiepositie
en dus ook de ontwikkeling van de werkgelegenheid.Voor vergroting van de groei van de arbeidsproductiviteit is de modernisering
van ons stelsel van onderzoek en onderwijs essentieel. De wetenschappelijke
kwaliteit en de maatschappelijke en economische relevantie moeten leidend
worden in de financiering van het wetenschappelijk onderzoek. Dit vind u terug
in de actiepunten 7 en 8 in de Groeibrief. Dit betekent bijvoorbeeld dat universiteiten
meer kennis ontwikkelen waarmee bedrijven iets kunnen doen, de bekende Europese
paradox. Daarom moeten bedrijven meer te zeggen hebben over het onderzoek
dat universiteiten doen. Universiteiten en bedrijfsleven moeten meer samenwerken.
Ik heb vandaag een Europese conferentie in Noordwijk geopend met het centrale
thema: hoe kunnen universiteit en bedrijven beter samenwerken?In november komt het Innovatieplatform met adviezen over de dynamisering
van de kennisinfrastructuur, het rapport Wijffels. De vraag is hoe de kennisinfrastructuur
in de komende tijd moet worden hervormd. Dit is cruciaal voor de bevordering
van de innovatie in Nederland. Zodra het rapport beschikbaar is, zal de Kamer
een kabinetsreactie ontvangen inclusief een plan van aanpak met een tijdpad
voor implementatie.De eerste stap daarvoor is al gezet door het kabinet. De TNO's en de GTI's
worden straks op een andere manier gefinancierd. De kennisvraag van bedrijven
en overheden krijgt een grote invloed op het onderzoek. Dit moet leiden tot
een grotere benutting van kennis.De opleiding van mensen met name in het vmbo moet veel beter aansluiten
op de behoefte van het bedrijfsleven. Dit is actiepunt 13 uit de Groeibrief.
Ik maak mij heel veel zorgen over de jeugdwerkloosheid en ik vind dat het
kabinet zich daar sterk voor moet maken. Het is heel belangrijk voor de economie
dat de jeugdwerkloosheid wordt teruggebracht, maar vooral ook voor de jongeren
zelf. Het recente advies van de werkgroep Leijnse van het Innovatieplatform
biedt daarvoor goede aanknopingspunten, ook voor de stages en de leerwerkplekken.
Dit wordt opgepakt door het kabinet, maar de bedrijven hebben daar zelf ook
een belang bij.Het gebrek aan leerwerkplaatsen is vooral een probleem in tijden van laagconjunctuur.
Dit blijkt ook uit gesprekken die ik heb gevoerd met het Colo dat de taak
heeft om stageplaatsen te vinden. Ik heb in overleg met minister
Van der Hoeven besloten om voor een van de lijnen van het actieplan bètatechniek
concrete experimenten op te zetten om een stageplekvoorziening een structureler
anticyclisch karakter te geven.Een belangrijke manier om slimmer te gaan werken, is de inzet van ICT.
Daarvoor is dit jaar de rijksbrede ICT-agenda en de Breedbandnota uitgebracht.
Er zijn talloze concrete plannen om breedband te ontwikkelen en beter te gebruiken.De heer Ten Hoopen (CDA):Kan de minister toelichten wat hij bedoelt met een anticyclisch karakter
van stageplaatsen?Minister Brinkhorst:Het is met name in een periode van laagconjunctuur van groot belang dat
er geen werkplaatsen verloren gaan, want wij moeten ons voorbereiden op de
hoogconjunctuur. Het bedrijfsleven en de werkgevers hebben de neiging om het
aantal leerplaatsen te verminderen wanneer er sprake is van laagconjunctuur,
want dan heeft men minder werk. Ik wil bezien hoe wij kunnen bereiken dat
wij in zo'n periode, waarin sprake is van een voorbereiding op hoogconjunctuur,
die leerplekken niet verloren laten gaan. In de kern gaat het om de aansluiting
tussen onderwijs en leerervaring. Het rapport-Leijnse heeft daarop betrekking.
Ik hoop dat wij in de komende periode met concrete suggesties komen. De suggestie
dat jongeren als het ware klaar zijn met hun werk en geen behoorlijke ervaring
kunnen opdoen, is de grootste bron van zorg met betrekking tot jeugdwerkloosheid.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik deel die opvatting en ik begrijp de redenering, maar zou u ook concreet
willen kijken naar het midden- en kleinbedrijf? Want daar zit potentie, maar
tegelijkertijd de belemmering als gevolg van de schaalgrootte.Minister Brinkhorst:Daarin hebt u helemaal gelijk. Misschien is het nuttig dat ik daar in
tweede termijn met een aantal concrete voorbeelden op terug kom. Het midden-
en kleinbedrijf is van grote betekenis voor ons, en met name voor de jongeren.
Daar is echter de neiging het grootst om de kraan dicht te draaien als er
sprake is van laagconjunctuur.De heer Van Dam (PvdA):In uw inleiding had u het over de bekende drie-eenheid van loonkosten,
arbeidsparticipatie en productiviteit. Loonkosten en productiviteit staan
in relatie tot elkaar. Ik constateer dat u uw uitspraak in Buitenhof, dat
Belgische en Duitse werknemers duurder zijn dan Nederlandse werknemers, nu
niet herhaalt, omdat het gewoon een foutje was, net als al die andere foutjes
met cijfers.U zult het met mij eens zijn dat in een land met een hoge productiviteit
ook hogere lonen geoorloofd zijn, maar ook dat de productiviteit te lijden
heeft van vergroting van de arbeidsparticipatie, met name van vergroting van
het aantal gewerkte uren per persoon.Minister Brinkhorst:In Buitenhof heb ik gezegd dat wij door de verhoging van de lonen met
12% in de afgelopen periode, ten opzichte van het buitenland duurder zijn
geworden. Dat geldt ook voor onze concurrentie met België en Duitsland.
Daarbij is er geen sprake van een foutje; het is gewoon een heldere constatering.Natuurlijk is er een relatie tussen arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteit.
Een van de redenen waarom in Amerika de arbeidsproductiviteit jarenlang lager
was, is dat met name aan de onderkant de productiviteit niet erg hoog was.
Wij moeten ervoor zorgen dat er bij ons geen vergelijkbare situaties ontstaan.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter ik wil even ingaan op een ander punt, te weten ICT...De voorzitter:Neen, ik wil de minister zijn betoog laten vervolgen. Ik wil niet dat
er per zin wordt geïnterrumpeerd. Dat kan gewoon niet.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik kom nog terug op breedband en daarbij ook op ICT. Ik heb
het speciaal genoemd, omdat de benutting van ICT in relatie tot innovatie
als onderdeel van het slimmer werken van belang is.Mevrouw Kant (SP):Precies daarom wilde ik u daarover een vraag stellen. In mijn eerste termijn
heb ik gevraagd of het niet wenselijk zou zijn dat de coördinatie van
het ICT-beleid onder één ministerie komt te vallen, bijvoorbeeld
uw eigen ministerie van Economische Zaken.Minister Brinkhorst:Voor deze kabinetsperiode hebben wij daarover heel goede afspraken gemaakt.
Ik coördineer het "harde deel" van het ICT-technologiebeleid, maar er
is een belangrijke participatie, als het gaat om de overheid, van de minister
van BZK. Ik werk ook samen met andere collega's. Ik heb een regisserende rol
in algemene zin voor het ICT-beleid. De Regieraad ICT is door mij geïnstalleerd
en ik hoop de komende tijd heel concrete afspraken te kunnen maken met de
afzonderlijke ministeries op het punt van de zorg, het onderwijs, de veiligheid
en het mobiel betalen. Ik denk dus dat wij al een heel eind de goede kant
op gaan. Wij zullen bezien of er voor de volgende kabinetsperiode een officiële
nieuwe regeling moet komen. Op dit ogenblik heb ik het gevoel dat de coördinatie
heel behoorlijk loopt.Wat de concrete beleidsagenda betreft heb ik al eerder gezegd dat de minister
van Economische Zaken wil worden afgerekend op wat hij doet. Hij agendeert,
zoals met de groeibrief. Daar hebben wij uitvoerig over gesproken. Hij stimuleert,
hij regisseert en hij ordent. Dat kan met geld, maar dat is niet het enige
middel. Vaak is ordening of organiserend vermogen net zo belangrijk. Tegen
de heer Vendrik zeg ik dat ik mij geenszins machteloos voel. Tegen de heer
Van Dam zeg ik dat ik het ouderwets vind om het belang van een departement
te laten bepalen door de omvang van het budget. Dit zou betekenen dat Algemene
Zaken eigenlijk weinig voorstelt, maar dat is toch niet wat de heer Van Dam
heeft willen suggereren?Met deze middelen, te weten het agenderen, stimuleren, regisseren en ordenen
zijn er in het afgelopen jaar belangrijke impasses doorbroken, die heel concreet
zijn. Dit zijn geen woorden, maar daden. Ik noem de Waddenzee. Ik noem breedband.
Ik noem de liberalisering van de energiemarkt en ik noem de bouw. Dat zijn
vier afrekenbare elementen van dit jaar. De bouw illustreert bij uitstek de
rol van Economische Zaken bij ordening. Aan de ene kant gaat het om de NMa,
aan de andere kant om de rol die de Regieraad voor de bouw speelt.
De bouwsector was te veel in zichzelf gekeerd. De gevolgen daarvan kennen
wij. Daarom voer ik naast een sterk mededingingsbeleid een beleid gericht
op vernieuwing. Daartoe is de Regieraad voor de bouw opgezet. De Regieraad
werkt via concrete projecten zichtbaar aan het proces van verandering. De
heer Slob vroeg in dit verband naar het vooroverleg en het zwarte werk in
de bouw. Over het vooroverleg kan ik heel kort zijn. De NMa pakt dat zeer
serieus bij de wortel aan en het zwartwerken is ook in de bouw, maar niet
alleen daar, een serieus probleem waar het kabinet hard aan werkt.Voorzitter. Hoewel er in het debat niet of nauwelijks aandacht is besteed
of gevraagd voor de internationale context, wil ik graag op een aantal punten
met u over de grens heen kijken.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. De minister is wel heel erg snel klaar met de bouw. Ik wil
met name even inzoomen op het zwartwerken. Een recent onderzoeksrapport geeft
aan dat de problematiek in de bouw heel erg groot is. De minister zegt dat
daar hard aan wordt gewerkt. Kan hij aangeven op welke wijze hij dat probleem
wil oplossen? Wij praten over een verlies van 15.000 manjaren als het gaat
om werkzaamheden in de bouw. Dat is niet niks.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik onderken dat het probleem van het zwartwerken in de bouw
vergeleken met alle andere sectoren waarin zwart wordt gewerkt, waarschijnlijk
een van de meest serieuze is. Dat heeft direct te maken met de gesloten cultuur
waar ik het eerder over had. De Regieraad voor de bouw komt binnenkort met
een aantal specifieke pilot projecten. Wij moeten de cultuur van de bouw uit
elkaar trekken. Na het afrekenen door de NMa van alle bouwkartels die wij
hebben gehad, is het nu nodig om de blik op de toekomst te richten en daar
hoort het zwartwerken zeker bij. Dat is deels een kwestie voor de FIOD, deels
voor de Arbeidsinspectie, maar voor een belangrijk deel is het ook een kwestie
van een cultuurverandering. Ik hoop dat wij daar de komende tijd wat aan kunnen
doen. Het is bepaald niet zo dat er alleen in de bouw problemen bestaan met
zwartwerken, al is het probleem in de bouw het meest serieus. Daarom moeten
wij er ook serieus mee bezig zijn.Ik sprak net over de Europese acties en het huidige voorzitterschap van
de Europese Unie. Wij werken actief verder met de volgende voorzitterschappen
aan de economische agenda. Daarnaast is er eind juli een belangrijke basis
gelegd met het recente WTO-raamakkoord. Er bestaat een Europese groeiagenda
en deze houdt nauw verband met de nationale groeiagenda. Daarbij gaat het
om de vergrijzing en de internationalisering. Dat zijn niet alleen Nederlandse
problemen, maar Europese problemen. Het gaat om het versnellen van het Lissabon-proces,
dat is een prioriteit van de nieuwe Europese Commissie. Wij verwachten daar
veel van en hopen ook actief versterking te krijgen van de Raad voor concurrentievermogen.Gevraagd is meer focus en meer samenwerking. 2005 zal op dit punt een
cruciaal jaar worden en binnenkort komen er hopelijk de aanbevelingen van
de commissie onder leiding van de heer Kok – ik heb de commissie al
eerder genoemd, men heeft daar dezelfde agenda als in dit kabinet –
en de midterm review in het voorjaar van 2005. Met de groeibrief geeft Nederland
het goede voorbeeld aan dit proces. Op de dossiers die Nederland belangrijk
vond tijdens het voorzitterschap hopen wij op de aanstaande Raad van november
de nodige voortgang te kunnen boeken, met name voor het Nederlandse bedrijfsleven.
Ik denk aan de Dienstenrichtlijn en aan het vraagstuk "better regulation",
vereenvoudigde wetgeving. De staatssecretaris zal zeker ingaan op het vraagstuk
van de administratieve lasten dat ook centraal staat op de Europese agenda.Voorzitter. Het afgelopen jaar hebben wij in het Europese kader het systeem
van de CO2 emissiehandel in de steigers gezet. Dat nieuwe systeem
gaat 1 januari 2005 van start. Het is een kosteneffectief instrument
om de Kyoto-afspraken te realiseren. De definitieve toewijzing vindt binnen
enkele dagen plaats. Ik ben daar de afgelopen tijd uitvoerig over in overleg
geweest met de Nederlandse industrie. Wij volgen de ontwikkelingen op de voet.
Het is in dezen van groot belang dat Nederland en andere Europese landen een
level playing field hebben.Voorzitter. Dat brengt mij bij een uiterst belangrijk element van het
EZ-beleid, namelijk het duurzaamheidsbeleid. Duurzaamheid is een integraal
onderdeel van ons economisch beleid. Dat vraagt om expliciete afwegingen van
sociale, economische en milieudimensies. Daarbij gaat het ook om afwegingen
tussen nu en later en om solidariteit tussen de generaties. Op duurzaamheid
gericht is ook de groeibrief, waarover een aantal afgevaardigden enigszins
smalend heeft gesproken. Duurzaamheid staat ook verschillende malen genoemd
in de Groeibrief en het milieu is daar onmiskenbaar een integraal onderdeel
van. Met mijn geschiedenis kunt u van mij niet verwachten dat ik uitsluitend
een kortetermijnvisie heb op groei. Ik kan het niet anders zien dan in een
breder duurzaam verband.Wat doet het kabinet concreet op dit punt? Het kabinet voert een actief
milieubeleid met betrekking tot transitiemanagement, energie-innovatie, emissiehandel
en vergroening van de belastingen. Dat laatste is een belangrijk nieuw element
sinds het aantreden van dit kabinet. Daar heeft de heer Vendrik gisteren terecht
op gewezen. Samen met de minister van VROM maak ik mij in Europa sterk voor
"clean, clever and competative" als een concrete uitwerking van het Lissabonproces.
Wij schuiven dus niets door naar volgende kabinetten.Ik wijs in dit verband ook op het succesvolle traject rond het transitiemanagement.
Dat is erop gericht om samen met bedrijven, instellingen en maatschappelijke
organisaties te werken aan een duurzame energievoorziening. De ombouw van
onze huidige energievoorziening naar een meer duurzame gaat tijd, geld en
een hele hoop technische vernuft vragen. Ook daar tracht ik als regisseur
op te treden, richting te geven en te zorgen voor de juiste voorwaarden.Wat zijn de concrete projecten? Het komende jaar zullen er concrete transitie-experimenten
van start gaan. Per 1 november opent de eerste tender van de Unieke Kansen
Regeling. Dat is een investeringsregeling waarmee marktpartijen concrete stappen
op weg naar duurzaamheid kunnen zetten. Transitiemanagement is nodig voor de omschakeling naar een duurzame energiehuishouding. Vanaf 2005
zal die Unieke Kansen Regeling van 35 mln euro worden geïntroduceerd.
Dat betekent dat gezamenlijke projecten van bedrijven, kennisinstellingen
en maatschappelijke organisaties worden ondersteund.De duurzame benadering komt het beste naar voren in het Waddenzeedossier.
Er zijn jarenlang impasses geweest in kabinetten van verschillende samenstelling.
Die waren niet goed voor het milieu, de economie en ook niet voor de Wadden.
Het kabinet is met een offensief plan gekomen dat inzet op behoud van het
Wad. De kokkelvisserij gaat weg gecombineerd met een sociale ontwikkeling,
de winning van gas en een investeringsimpuls van 500 mln euro met name om
in het Noorden duurzame energie te bevorderen. Ik vind dit typisch het resultaat
van een integrale afweging tussen de verschillende belangen waar ik het over
had.Duurzaamheid staat ook centraal in het energiebeleid. Nederland heeft
een duidelijke doelstelling, namelijk dat het gebruik van duurzame energie
9% bedraagt in 2010. Op de korte termijn zijn biomassa en windenergie het
meest kansrijk om die doelstelling te realiseren. Wij moeten daar inderdaad
tempo mee maken. Daarom is de recente impasse rond windenergie doorbroken
door het intrekken van het wetsvoorstel. Ik ben het met de heer Vendrik eens
dat dit te laat is gebeurd. Het afgelopen jaar heb ik een afweging gemaakt,
in eerste instantie met name onder druk van niet-gouvernementele organisaties
waar verschillende acties speelden. Ik heb gezegd dat wij het wetsvoorstel
een kans moesten geven en de acties niet moesten doorzetten. Ik heb mij daarin
vergist. Binnen een jaar is gebleken dat er toch voldoende draagvlak is om
meteen met vergunningen aan de gang te gaan. Wij hebben daar tijd mee verloren.Doordat het nu zo ver is, kunnen marktpartijen vergunningen aanvragen
voor offshore windenergieparken. Toen ik vorig jaar die afweging moest maken,
was ik te zeer onder de indruk van het verschijnsel. Er liepen allerlei juridische
acties. Marktpartijen hebben mij ervoor gewaarschuwd om zonder wetsvoorstel
aan de gang te gaan. In het licht van dit soort suggesties heb ik die maatregel
genomen. Wij hebben dat wetsvoorstel niet ingetrokken. Achteraf gezien betreur
ik dat. Ik denk echter dat ik gegeven de situatie toen waarschijnlijk toch
geen ander oordeel zou hebben gehad, want de dreiging was daarvoor te groot.
Uiteindelijk moeten de marktpartijen de afweging maken. De overheid stimuleert.
Dat betekent ook dat de overheid niet blind investeert in wind.De heer Vendrik (GroenLinks):In ieder geval dank voor de ruiterlijke erkenning van de minister van
Economische Zaken dat hij op zijn schreden is teruggekeerd ten aanzien van
het wetsvoorstel. Mag ik het zo samenvatten dat de motie nu onmiddellijk wordt
uitgevoerd die ik twee jaar heb ingediend en die ook is aangenomen bij de
behandeling van de begroting van Economische Zaken 2003, in aanwezigheid van
de toenmalige minister van Economische Zaken-ad interim, de heer Wijn?Minister Brinkhorst:Omdat dit een zo precieze vraag is over een motie die twee jaar geleden
onder een voorganger is ingediend, zou ik graag het antwoord hierop geven
in tweede termijn. Ik ben blij dat wij het met elkaar eens zijn dat wij serieus
aan windenergie moeten werken.Ik verwacht persoonlijk dat de eerste windmolens op zee zullen zijn in
2006. Rekening houdend met een doorlooptijd van twee jaar, is naar mijn gevoel
500 tot 1000 megaWatt mogelijk in 2010. Wij moeten ons niet rijk rekenen,
en natuurlijk moeten wij ook nog spreken over de meest kostenefficiënte
manier om de doelstelling van 9% te realiseren.Ik heb aan het CPB en aan het ECN opdracht gegeven, de maatschappelijke
kosten-batenanalyse van duurzame energie in beeld te brengen. In het eerste
kwartaal van 2005 ontvangt de Kamer daarvan de resultaten.De heer Vendrik (GroenLinks):Uit materiaal van de minister had ik begrepen dat de doorlooptijd van
de vergunningen wordt geschat op anderhalf tot twee jaar. Dan pas kan de aannemer
de zee op, als de vergunning wordt afgegeven. Wanneer de minister nu het besluit
neemt om vergunningen te gaan uitgeven, althans de vergunningsprocedure te
starten, zitten wij bij optelling van die anderhalf jaar hierbij al ergens
laat in 2006 voordat de eerste vergunning kan worden gegeven. Dan staat in
2007 niet de eerste windmolen al op zee. Wij lopen dus grote vertraging op
als de minister er niet in zou slagen de vergunningdoorloopprocedure te verkorten.
Ziet hij daar kans toe en wil hij zich daar maximaal sterk voor maken?Minister Brinkhorst:De toezegging dat ik mij maximaal sterk maak doe ik graag. Ik heb gezegd
dat ik verwacht dat de eerste windmolens op zee er in 2006 zullen staan, dus
er moet een aanzienlijke versnelling zijn. Ik vind het van te groot belang
dat wij goede afspraken maken op punten waarover wij het wel met elkaar eens
zijn. Het specifieke argument wil ik daarom graag in tweede termijn geven,
zoals ik al heb gezegd.De heer Aptroot (VVD):Ik ben blij dat de heer Vendrik zich eindelijk ook eens druk maakt over
het feit dat het verkrijgen van vergunningen voor het bedrijfsleven in Nederland
heel lang duurt. Ik vind het prima dat de minister het CPB vraagt om een maatschappelijke
kosten-batenanalyse voor duurzame energie. Zo'n analyse hoort eigenlijk te
worden gemaakt voor alles waar overheidsgeld in wordt gestoken. Kunnen wij
er dan ook van uitgaan dat er voordat die resultaten in het eerste kwartaal
van volgend jaar komen geen enkel besluit zal worden genomen om hier overheidsgeld
in te steken?Minister Brinkhorst:Het feit dat wij op korte termijn marktpartijen gelegenheid geven vergunningen
aan te vragen, betekent dat er nog enkele maanden overheen zullen gaan. Ik
verwacht dat daarbij geen problemen zullen optreden, maar ik doe de suggestie
aan het adres van de heer Vendrik dat wij echt voortgang moeten maken omdat
ons behalve biomassa eigenlijk alleen maar windenergie ter beschikking staat
in de huidige context. Dat is voor mij een argument om de zaak niet op te
houden. Misschien is het mogelijk, het genoemde rapport nog iets sneller te
krijgen. Net als de heer Aptroot ben ik natuurlijk zeer geïnteresseerd
om te zorgen dat wij zo snel mogelijk een heel goed inzicht krijgen. Hier en daar is gevraagd of ik niet benauwd ben voor een soort Betuwelijnontwikkeling,
met een gigaproject. Juist de hier gevolgde methode maakt het mogelijk daarin
niet te vervallen. Wij kunnen per partje aan de gang gaan, maar ik vind dat
wij ook eens de durf moeten hebben voor experimenten.De heer Aptroot (VVD):Ik wil wel duidelijk de toezegging van de minister dat wij eerst die maatschappelijke
kosten-batenanalyse hebben voordat wij aan die partjes gaan beginnen en er
eventueel aanzienlijke overheidsbijdragen bij gaan. Ik ben het laatste jaar
te veel bezig geweest met de Betuwelijn en de HSL om een herhaling te willen.Minister Brinkhorst:Het laatste begrijp ik heel goed. Ik zou natuurlijk nooit aanzienlijke
overheidsgelden in een zwart gat willen stoppen.De heer Aptroot (VVD):Doet de minister dan de toezegging dat wij eerst de maatschappelijke kosten-batenanalyse
hebben en dat wij daarna pas besluiten over eventuele subsidies?Minister Brinkhorst:Ik wil graag de precieze betekenis daarvan zien en weten welk bedrag hierbij
in het geding is. Ik vind dat ik ook de versnelling van die maatschappelijke
kosten-batenanalyse moet meenemen in verband met de aanvrage van de marktvergunning.
Ik kom hierop graag in tweede termijn terug met een precies antwoord.De heer Varela (LPF):Ik neem aan dat de minister mijn mening deelt dat wij in een tijd leven
van bezuinigingen. Ik hoop dat hij het heel interessante omslagartikel van
Elsevier van afgelopen vrijdag heeft gelezen over kernenergie. Daarin staat
bijvoorbeeld dat wij 90.000 windmolens nodig hebben om dezelfde hoeveelheid
stroom op te wekken als één kernreactor. Hoe staat de minister
eigenlijk tegenover kernenergie?Minister Brinkhorst:Ik heb mij ongeveer 25 jaar lang met kernenergie beziggehouden. Ik ben
geen principieel tegenstander van kernenergie. In het Europese kader vind
ik dat niet een wenselijke houding. Wij importeren kernenergie uit Duitsland
en uit Frankrijk. Het zou merkwaardig zijn als ik er dan een principieel tegenstander
van was.De politiek relevante vraag in de Nederlandse context is of op korte termijn
inspanningen moeten worden gedaan om in Nederland kernenergie tot ontwikkeling
te brengen. Het antwoord daarop is: driewerf nee. Ik zeg dat met de achtergrond
die ik heb. Er zal van dit kabinet en deze minister geen voorstel komen om
de kernenergie in de komende tijd opnieuw op de agenda te zetten. Daar is
een hele argumentatie voor, die ik nu niet herhaal. In de Europese context
levert kernenergie echter een bijdrage. Andere lidstaten hebben in andere
periodes andere opties gekozen. Ik vind de totale energiemix in Europees verband
gezien niet slecht. In de Nederlandse context mag van dit kabinet en deze
minister geen initiatief worden verwacht om kernenergie weer op de agenda
te zetten en in Nederland kernenergie te bevorderen. Ik meen heel helder te
zijn.De heer Varela (LPF):Ik stel toch een heel logische vraag. Het schijnt veel goedkoper te zijn.
Het schijnt daarbij ook nog veel schoner te zijn. Het merendeel van de Nederlandse
bevolking is klaar voor kernenergie, maar de minister blijkbaar niet. Waarom
eigenlijk niet?Minister Brinkhorst:Dit debat gaat over duurzaamheid. Duurzame energie is op dit ogenblik
in Nederland eigenlijk beperkt tot twee vormen, biomassa en windenergie. Zonne-energie
is ook duurzaam, maar daar is niet zo'n enorm grote mogelijkheid voor. Waterkrachtenergie
is het ook, maar wij hebben een plat land. Er is niet veel hoogteverschil.
Dat heeft niets te maken met verslonzen, want wij kunnen het niet helpen dat
het land plat is.Kernenergie behoort niet tot de duurzame vormen van energie. In sommige
lidstaten is sprake van een transitie. In Finland wordt voor het eerst sinds
jaren een commerciële kernenergiecentrale gebouwd, overigens met privaat
geld. De keuze van afzonderlijke landen wordt bepaald door zowel de geschiedenis
als de aanwezige technologie en de prioriteiten. In de huidige Nederlandse
context is de kernenergie als nieuwe energiebron al een groot aantal jaren
verlaten. Wij hebben nog maar één kernenergiecentrale. Wij moeten
kernenergie niet opnieuw prioriteit geven.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik ben bijzonder ingenomen met de reactie van de minister op deze wat
licht radioactieve interrupties. Die doet mij deugd. Mag ik het zo begrijpen
dat de minister met instemming naar het buurland Duitsland kijkt, waar der
Atomausstieg al is begonnen? Hij zegt nu zelf ook dat kernenergie geen duurzame
energiebron is.Minister Brinkhorst:Ik kijk met veel belangstelling om mij heen. Ik heb een radar om om mij
heen te kijken. Ik kijk soms met instemming, soms met minder instemming naar
Duitsland. De beslissingen die in Duitsland worden genomen hebben een eigen
betekenis. In de Kamer wordt door de oppositie zelden met instemming kennis
genomen van het feit dat in Duitsland precies hetzelfde economische beleid
wordt gevoerd door de heer Schröder en door de heer Fischler, partijgenoot
van de heer Vendrik. Dat vind ik op zichzelf merkwaardig. Ik zou mij kunnen
voorstellen dat de heer Vendrik met grote instemming het vrij harde hervormingsbeleid
in Duitsland citeerde. Dat zou hem sieren. Daarvoor heeft hij misschien nationale
overwegingen. In dit geval krijgt hij de bal terug.De heer Vendrik (GroenLinks):De beste man heet Fischer en niet Fischler, maar dat maakt verder niet
uit.Minister Brinkhorst:Der Joschka!De heer Vendrik (GroenLinks):De populairste minister in Duitsland. Daar zou de minister een voorbeeld
aan moeten nemen.Minister Brinkhorst:Maar die is het helemaal met mij eens en niet met de heer Vendrik. Ik
vind het jammer dat hij dat nooit wil citeren in de Kamer.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Dit is wel hoogst merkwaardig. Deze minister gaat voortdurend
in Duitsland shoppen om mij ergens van te overtuigen. Nu doe ik hetzelfde
bij de minister en dan zegt hij: dit moet op zijn eigen merites worden beoordeeld.
Hoe heb ik het nou? Deze minister houdt van Duitsland en ik
vraag hem: wat vindt u van het besluit in Duitsland om de opwekking van kernenergie
actief te verlaten?Minister Brinkhorst:Mijn Duitse collega Wolfgang Clement hoop ik volgende week te treffen
op een Europese rondetafelbijeenkomst en dan zal ik hem hierover vragen stellen.
U krijgt vervolgens van mij persoonlijk antwoord, maar het is gelijk oversteken:
dan moet u een keer positief reageren op de grote betekenis die het Duitse
economische beleid heeft en het Nederlandse beleid daarmee parallel schakelen.
Dan zijn wij mannen! Mag ik daarop rekenen?De voorzitter:Wij zijn nu weer terug bij het beginpunt. De minister gaat nu door met
zijn betoog.Minister Brinkhorst:Ik begrijp dat de heer Vendrik mijn opmerking geen aardige suggestie vindt,
maar misschien kan hij er toch in zijn tweede termijn op reageren.Voorzitter. Ik wil graag nog iets zeggen over de energiebesparing. Daarmee
is namelijk nog een wereld te winnen. Ik ben bezorgd vanwege het feit dat
thans in Nederland de energiebesparingen lager zijn. Een belangrijke oorzaak
is waarschijnlijk de lagere groei. Teruglopende groei heeft natuurlijk haar
impact op de investeringen in de milieutechnologie. Het gevolg hiervan is:
minder investeringen in efficiëntere apparaten. Helaas doet zich deze
trend ook in andere Europese landen voor en dat baart mij eveneens zorgen.
Op Europese schaal moeten wij het probleem aanpakken, omdat wij standaardisering
van de Europese technologie nodig hebben. Wij kunnen de kwestie aanpakken
via de Europese richtlijn voor ecodesign. Op grond van die richtlijn kunnen
eisen worden gesteld aan energieverbruikende producten. Begin volgend jaar
kom ik daarop in het energierapport uitvoerig terug. Ik zal daarin mijn plannen
ontvouwen voor het energiebesparingsbeleid met de richttermijn tot 2020. Tegen
de heer Ten Hoopen zeg ik dat ook het MKB, dat natuurlijk een zeer belangrijke
rol speelt bij de energiebesparing, in de beschouwingen wordt betrokken.De heer Ten Hoopen (CDA):Het is fantastisch dat u het MKB in de beschouwingen zult betrekken, maar
wat betekent dat concreet voor het midden- en kleinbedrijf?Minister Brinkhorst:Dat ik in het energierapport waarover ik sprak ideeën zal ontwikkelen
die met name betrekking hebben op het MKB. Ik wil het MKB stimuleren een energiebesparingsbeleid
tot stand te brengen.De heer Ten Hoopen (CDA):Dat doet u in het kader van duurzaamheid en efficiëntieverbetering.
Wilt u daarvoor een instrument ontwikkelen?Minister Brinkhorst:Het gaat mij om de drieslag: efficiëntieverbetering, duurzaamheid
en het leveren van bijdragen aan nieuwe technologieën die een markt kunnen
vormen.De heer Ten Hoopen (CDA):Uw voorstellen op dit punt kunnen wij dit jaar tegemoetzien?Minister Brinkhorst:Ik zal die verwoorden in het energierapport dat u begin volgend jaar zal
bereiken.De heer Ten Hoopen (CDA):Kan dat niet eerder, zodat we spoedig een slag kunnen maken? Uw betoog
om te werken aan duurzaamheid nodigt uit tot spoed.Minister Brinkhorst:Ik neem de handschoen op. Ik wil geen toezegging doen als ik die niet
kan nakomen. Ik zal nagaan wat ik u in tweede termijn op dit punt nog kan
toezeggen, maar de benadering spreekt mij zeer aan.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Over duurzame energie heb ik in eerste termijn een aantal
opmerkingen gemaakt. Ik meen dat de minister en ik zij aan zij staan als het
gaat om het knokken voor meer duurzame energie. Helaas heeft de minister te
maken met een coalitie die vorig jaar besloot om te bezuinigen op duurzame
energie en die dat dit jaar weer doet. Wat zal de minister doen als diezelfde
coalitie volgend jaar weer gaat bezuinigen op duurzame energie? Accepteert
hij dat dan? De minister heeft het artikel van de heer De Krom gelezen.Minister Brinkhorst:Ik herinner u eerst aan uw vraag over de toekomstige bezuinigingen en
uw suggesties in dat verband. De komende jaren lopen de budgetten voor duurzame
elektriciteit in het kader van de MEP op: van 181 mln euro naar 336 mln euro
in 2007. Er is voor deze vorm van duurzame energie dus geen sprake van bezuinigingen.
Dit jaar is door de coalitiepartijen het voorstel gedaan om voor 100 mln te
bezuinigen op de EIA. Het kabinet heeft die bezuiniging teruggebracht tot
60 mln. Dat is dus 40 mln minder. Deze bezuiniging zal geen wezenlijk gevolg
hebben voor het functioneren van de energie-investeringsaftrek. Als dat het
geval zou zijn, zou ik mij daar zeer krachtig tegen verzetten. Ik neem aan
dat dit het antwoord is dat u wilt horen.De heer Van Dam (PvdA):Nee, niet helemaal. Ik heb u herinnerd aan de bezuiniging van vorig jaar
op de ecotaks en op de subsidie voor zonnepanelen. Dit jaar wordt er bezuinigd
op de EIA. Die bezuiniging weet u enigszins binnen de perken te houden, waarvoor
complimenten al is het nog steeds zonde dat hiervoor weer minder geld ter
beschikking komt. Ik verwees naar het artikel van de heer De Krom; u ziet
hoe de VVD vecht tegen windmolens. Stel dat er volgend jaar weer een voorstel
ligt om te bezuinigen op duurzame energie, accepteert u dat dan?Minister Brinkhorst:Ik ben geen Don Quichot. U zult mij nooit tegen windmolens horen vechten.
De kern is dat ik mijn duurzaamheidsbeleid overeind wil houden. Dat is van
grote betekenis. Ik zal de situatie dan beoordelen. Ik heb vanaf het begin
gezegd dat u mij mag afrekenen op mijn duurzaamheidsbeleid. Ik ben de tweede
minister van milieu in dit kabinet. Tegen die achtergrond doe ik deze uitspraak.De heer Van Dam (PvdA):Maar het is onacceptabel als er volgend jaar extra bezuinigingen komen
op duurzame energie.Minister Brinkhorst:Ik zal dat beoordelen aan de hand van mijn doelstellingen, die ik transparant
aan u heb overgelegd. Op dat moment zullen wij die discussie moeten voeren.De heer Van Dam (PvdA):Ik denk dat de VVD zich rijk rekent met deze uitspraak.Minister Brinkhorst:Wij zullen dat merken.In het innovatiebeleid krijgt ook duurzaamheid prominent aandacht. Het
is zelfs een belangrijk criterium in het kader van de innovatiesamenwerkingsregeling.
U ontvangt nog dit jaar een overzicht van succesvoorbeelden hoe duurzaamheid
en milieu samenkomen in het beleid en wat ik op dit punt doe.Duurzaamheid is een belangrijk doorsnijdend element in het economisch
beleid. Dat vraagt om een sterke markt en een sterke overheid, die voorkomt
dat maatschappelijke tegenstellingen tot een impasse leiden. Ik heb het over
concrete activiteiten. Ik kom daarmee bij de rol van de overheid en Economische
Zaken in de markt.Een sterke markt vraagt om een sterke overheid, die duidelijke regels
stelt en die regels ook stevig handhaaft. Dat speelt bijvoorbeeld bij de liberalisering
van de energiemarkt. Dat was een grote operatie. Er zijn inmiddels 300.000
huishoudens overgestapt naar een andere energieleverancier. De heer Slob vindt
dat weinig. Ik ben dat niet met hem eens. Het gaat om een geheel nieuwe markt
waarin de consument voor het eerst in 100 jaar zijn eigen leverancier kan
kiezen. De voorspelde chaos, waarover ook regelmatig in de Kamer zorgen zijn
geuit, is uitgebleven ondanks alle alarmbellen. Dat komt doordat wij een goed
toezicht op de markt hebben geschapen en de juiste ordening hebben gecreëerd.
Met een forse inspanning hebben ook de energiebedrijven een belangrijke bijdrage
geleverd. Een sterke overheid werkt dus. Ik wil de Kamer graag complimenteren,
want u hebt een belangrijke bijdrage geleverd door tijdig regelgeving te behandelen.De heer Slob (ChristenUnie):Misschien is het handig als de minister gewoon ingaat op de in eerste
termijn uitgesproken tekst. Ik heb een deel niet uitgesproken. Bij nader inzien
hebben wij dat overgeslagen. Wij hadden er bepaalde argumenten voor, onder
andere de tijd. Maar nu verdoen wij hier extra tijd met de beantwoording van
vragen die niet zijn gesteld.Minister Brinkhorst:Dat is dus een bonus voor de heer Slob.De voorzitter:Ik ben de heer Slob dankbaar dat hij dit opmerkt. Eigenlijk had ik, althans
het voorzitterschap, dat moeten opmerken. Ik zie dat de heer Vendrik met enige
moeite de interruptiemicrofoon weer heeft gevonden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik begrijp wat u bedoelt. Mijn bril heeft een grote beurt nodig; vandaar
dat ik hier zo sta.Minister Brinkhorst:Maar ik kan u heel goed zien. Pardon, u moet mij kunnen zien.De heer Vendrik (GroenLinks):Ja, het onderscheid is niet helemaal helder. Maar goed, misschien ben
ik niet de enige.Ik heb een vraag over het blokje duurzaamheid. De minister zegt: u kunt
van mij niet anders verwachten; ik ben een groene man, ik ga voor het milieu.
Ik heb in de Groeibrief van deze minister echter helemaal niets gelezen over
concrete acties en nieuwe perspectieven voor groen en duurzaamheid. Hij zegt:
ik ben een groene man, ik ben een minister van milieu. Ik daag hem uit om
naast de Groeibrief een groenbrief te maken om een perspectief te schetsen
voor de structurele hervormingen die dit land bitter hard nodig heeft om een
schoon Nederland voor onze kleinkinderen achter te laten. Zegt hij daar "ja"
tegen?Minister Brinkhorst:Ik heb het laatste halfuur uitvoerig alle initiatieven genoemd op het
punt van het transitiemanagement, energiebesparing, initiatieven tot innovatie,
duurzaamheid en vergroening van de belastingen. Ik heb er geen probleem mee,
als u dat allemaal nog eens samengevoegd wilt zien. Maar het is de kern van
mijn beleid. Ik heb helemaal geen aanmoediging nodig om een aparte brief te
schrijven. Er wordt in de Kamer vaak gezegd dat zij minder brieven wil hebben.
Duurzaamheid is een kernonderdeel van de Groeibrief. Ik heb de brief vannacht
nog eens doorgelezen. Die is doordesemd van de elementen die met duurzaamheid
te maken hebben. De concrete uitwerkingen komen in het concrete beleid. U
vroeg mij speciaal om over concreet beleid te spreken. Ik heb het laatste
halfuur niets anders gedaan. Wij hebben een interessant debat gehad over windenergie
en energiebesparing. Ik heb er geen behoefte aan om er een heel nieuw verhaal
overheen te houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Wel een groeibrief, die ik ook als een herhaling van zetten zie, en geen
groenbrief met een echt langetermijnperspectief, post-Kyoto tot 2030. Dit
land heeft een groene beurt nodig.De voorzitter:Dit is een herhaling van uw vorige interruptie. De minister hoeft er niet
op in te gaan.De heer Van Dam (PvdA):Niet zo lang geleden ontspon zich in de Volkskrant een aardige discussie
tussen mijn collega Samsom en de minister. De minister gaf aan dat economische
groei en zorg voor het milieu prima samengaan. De milieuschuld zou niet naar
de toekomst worden doorgeschoven. Er zitten dus twee bewindslieden voor milieu
in het kabinet. Het zou fijn zijn als zij daarover dezelfde gedachten hebben.
Bij de presentatie van zijn begroting zei staatssecretaris Van Geel echter
het volgende:Ik lees in de krant dat economische groei een voorwaarde is voor een goed
milieu- en natuurbeleid. Dat klopt natuurlijk als je de rommel wilt opruimen
die ontstaat bij economische groei, maar die rommel hoort niet achteraf opgeruimd
te worden. Ik vind het onbegrijpelijk dat de kosten voor preventie en non-actie
zo'n beperkte rol spelen in het maatschappelijke en politieke debat.Staatssecretaris Van Geel maakt hiermee dus gehakt van het artikel van
de minister. Waarom staan de bewindslieden niet schouder aan schouder als
het gaat om het milieubeleid?Minister Brinkhorst:Ik denk dat de heer Van Geel mijn artikel omarmd heeft. Ik zou dit soort
artikelen nooit schrijven zonder in te gaan op het beleid van collega Van
Geel. Hier staan twee bewindslieden schouder aan schouder, de eerste en de
tweede milieuminister. Voor mij is het evident dat de milieudimensie aanwezig
is. Ik begrijp niet waarom de heer Van Dam probeert in een goed huwelijk te
stoken.De heer Van Dam (PvdA):Als het een goed huwelijk was, zou ik er niet in stoken. Ik zou willen
dat het zo was. Bij de presentatie van zijn begroting zei de staatssecretaris
het tegenovergestelde van wat de minister hier zegt over het doorschuiven
van de milieuschuld naar de toekomst. De staatssecretaris zei dat dat wel
degelijk gebeurt. Hij zei dat er blijkbaar pas geld voor het milieu is als
het beter gaat met de economie. Dat is dus een heel ander verhaal. Ik zou
willen dat het een goed huwelijk was.Minister Brinkhorst:Laten wij het eens hebben over de Waddenzee, hoewel dat voor de heer Van
Dam misschien een vervelend onderwerp is. In een vorig kabinet met de PvdA
is het niet gelukt om de Waddenzee te regelen. Er wordt nu 500 mln geïnvesteerd
in een nieuwe structuur van de Waddenzee, na de verloedering van de afgelopen
periode van 15 jaar. En dan durft de heer Van Dam te suggereren dat hier een
beleid wordt gevoerd dat niet gericht is op duurzaamheid!Er zijn vragen gesteld over de stijging van de prijs van gas en elektriciteit.
De prijsstijgingen die wij nu zien, zijn geen uiting van een gebrek aan concurrentie,
maar worden verklaard door andere factoren die te maken hebben met de wereldoliemarkt.
De marktwerking biedt mogelijkheden voor leveranciers om een vaste gasprijs
aan huishoudens aan te bieden voor een periode van drie jaar. Blijkbaar biedt
de vrije markt mogelijkheden om de risico's van een stijgende olieprijs anders
af te dekken dan simpelweg elke verhoging van de inkoopprijs door te vertalen
richting de huishoudens, zoals in de afgelopen periode het geval is geweest.Voorheen hadden de energiebedrijven een contract met de Gasunie, waarin
prijsstijgingen en -dalingen gemaximeerd waren tot hooguit 1,4 eurocent per
halfjaar. Dat was geen overheidsbeleid, maar een contractafspraak tussen de
Gasunie en de distributiebedrijven. Die begrenzer speelde alleen een rol bij
externe prijsfluctuaties van olie. Er zat ook geen permanent maximum aan de
prijs; het ging om een demping van plotselinge bewegingen. Als de olieprijs
hoog of laag bleef, werd dat een halfjaar later alsnog doorberekend. Er zat
een zeker automatisme in. In de nieuwe contractverhoudingen is de begrenzing niet overeengekomen.
Het is te betreuren dat zich juist nu een extreme prijsstijging van olie voordoet,
waardoor de inkoopprijzen van de energiebedrijven meer dan 1,4 eurocent omhoog
zullen gaan. Dat is heel vervelend, want het geeft mogelijk een verkeerd beeld
van de gevolgen van de marktopening. Als de prijs de andere kant op was gegaan,
had de Kamer een begrenzing ook niet plezierig gevonden. Tegen die achtergrond
speelt het prijsmechanisme op dit ogenblik. Een fundamentele discussie over
marktwerking, zoals mevrouw Kant heeft voorgesteld, vind ik gelet op het voorgaande
niet opportuun. Wij hebben die discussie de afgelopen jaren voldoende gevoerd.
Haar collega, mevrouw Gerkens, en ik hebben hier wel een keer of acht de degens
over gekruist. Echter, hoe sympathiek ik haar ook vind, wij zijn vanwege onze
verschillende visie op markten en de rol van de overheid niet tot elkaar gekomen.
Waar het gaat om de splitsing van de energiebedrijven – dat is de volgende
stap – komen wij een stuk dichter bij elkaar.Mevrouw Kant (SP):Ik wil nog even terugkomen op de prijsstijgingen. Woordvoerders van energiebedrijven
voorspellen zelfs een prijsstijging van 20% tot 30%. U geeft terecht aan dat
dit met de olieprijs te maken heeft, maar dat is niet de enige reden hiervoor.
Het is echter een forse prijsstijging die bij sommige mensen hard aankomt.
U zegt dat er afspraken waren over maximale prijsstijgingen of -dalingen.
Nu uw marktwerking niet tot een prijsdaling blijkt te leiden of althans een
prijsstijging niet lijkt tegen te houden, wil ik van u weten wat u vindt van
de suggestie om toch een maximum te zetten op het tarief om mensen niet in
de problemen te laten komen. Ik wijs in dit verband op de woorden van de heer
Broen van Essent. Hij zei namelijk dat mensen met een laag inkomen zullen
merken dat hun vakantiegeld voor een belangrijk deel naar het energiebedrijf
gaat. Dat is toch vrij schokkend.Minister Brinkhorst:Er is in ieder geval geen causaal verband tussen de liberalisering van
de energiemarkt en de prijsstijging. Ik heb net aangegeven dat daarbij externe
factoren een rol spelen, zoals de huidige olieprijs van ongeveer 50 dollar.
Ik hoop zeer dat de ontwikkelingen op het punt van de olieprijs de andere
richting uit zullen gaan. Er is echter geen sprake van een directe koppeling
tussen de liberalisering van de energiemarkt en deze prijsstijging. Er is
sprake van externe factoren die onder welke omstandigheid dan ook doorberekend
moeten worden.Mevrouw Kant (SP):Nogmaals, het is niet alleen de olieprijs die voor prijsstijgingen zorgt.
Het heeft wel degelijk ook te maken met reguleringskosten en ICT. De DTe komt
ook tot die conclusie. Ik heb u evenwel voorgehouden dat uw marktwerking dit
niet heeft kunnen tegenhouden. Er is blijkbaar geen sprake van concurrentie
op prijs. Verder heb ik u gevraagd of er, nu er veel mensen in de problemen
blijken te komen, toch niet een soort maximum moet komen.Minister Brinkhorst:In een Europese geliberaliseerde energiemarkt kunnen wij geen maximumprijzen
vaststellen.Mevrouw Kant (SP):Volgens mij kan dat wel. Ik kom daar in tweede termijn op terug.De heer Varela (LPF):Voorzitter. De minister gaf net aan dat de consumenten niet akkoord gegaan
zouden zijn met een daling met 1,7 cent, wanneer de olieprijs was gedaald.
Is hij het evenwel met mij eens dat die 50 dollar best wel eens een ondergrens
zou kunnen worden voor de toekomst en dat de prijs gaat variëren tussen
50 en 100 dollar? Als dat gaat gebeuren, wat gaat hij daar dan aan doen?Minister Brinkhorst:Ik vind het buitengewoon gevaarlijk om daarover te speculeren. Ik heb
zelf de jaren zeventig meegemaakt. Door de totstandkoming van de euro is het
negatieve economische effect gelukkig beperkt gebleven. Als wij nu in een
dollareconomie zouden leven – dat zeg ik tegen al diegenen die tegen
de euro zijn – dan zouden wij heel wat vervelender af zijn. De euro
heeft ons daarvoor behoed, gezien de 20% appreciatie. Ik vind het echter buitengewoon
onjuist om te speculeren over een olieprijs van 100 dollar.
Er is geen enkel gegeven dat daarop wijst. Wij proberen er alles aan te doen
om te voorkomen dat de prijs verder stijgt. Dat doen wij niet alleen middels
de energiebesparingspolitiek. Er wordt ook geprobeerd om het aanbod te vergroten –
Saudie-Arabië heeft daar kort geleden weer een poging toe gedaan –
en om bepaalde geopolitieke ontwikkelingen te verhinderen.De heer Varela (LPF):De minister had het over de jaren zeventig, maar toen hadden wij niet
te maken met de enorme opmars van China. Hij weet net zo goed als ik dat er
vanuit China een enorme vraag is naar ruwe olie en dat de prijs daardoor opgedreven
wordt. Dat is de realiteit.Minister Brinkhorst:Dat is niet de enige factor. Ik heb al gezegd dat ook het aanbod en de
geopolitieke situatie hier een rol bij spelen. U hebt mij specifiek gevraagd
wat ik ga doen, als de olieprijs naar 100 dollar gaat. Ik vind dat evenwel
speculeren op een situatie waarvan ik hoop dat die zich niet zal voordoen,
en die ik overigens ook niet verwacht.De heer Aptroot (VVD):Is de minister bereid ons op korte termijn een overzicht te zenden waarin
wordt aangegeven wat op basis van de huidige dollarkoers en olieprijs de effecten
zullen zijn voor de energieprijs? Ook zouden wij dan graag meer inzicht willen
verkrijgen in het effect van de vergroening van het belastingsstelsel –
hoewel de oppositie veel verder wil gaan, doen wij namelijk ook wij mee aan
verhoging van de belastingen op energie – en in het effect van de liberalisering
van de energiemarkt. Op die manier kunnen wij allemaal beoordelen wat er echt
aan de hand is.Minister Brinkhorst:Ik vind dat een redelijk verzoek. Globaal gesproken is er sprake van twee
effecten. Door de stijging van de olieprijs die weer gekoppeld is aan de gasprijs,
is er meer ruimte bij de overheid gekomen. Zoals bekend, cashen wij dan namelijk
meer. Voor de consumenten zitten er daarentegen negatieve aspecten aan. Het
lijkt mij goed de Kamer een overzicht te verschaffen, inclusief verwachtingselementen.
Ik zie overigens dat mijn ambtenaren nu al aan het schrijven zijn. Dan kom ik te spreken over de volgende stap, te weten de splitsing van
de energiebedrijven. Het betreft hier een aanpassing van de Elektriciteitswet
1998 en de Gaswet. Gisteren heeft de Kamer daarover een plan van aanpak gekregen.
Er staan heel grote belangen op het spel, zowel publieke belangen als private
belangen. Het moet op een zorgvuldige manier gebeuren. Eigenlijk is daarmee
vergelijkbaar de splitsing van Nozema in een mastenbedrijf en een dienstenbedrijf,
die de toegang tot de infrastructuur moet borgen. Het mastenbedrijf blijft
daartoe in handen van de overheid. Ik heb ervoor gezorgd dat alle noodzakelijke
voorwaarden voor splitsing op orde zijn, zodat ik hoop op korte termijn de
ROZ-wet in te kunnen trekken. Ik ga ervan uit dat per 1 januari aanstaande
Nozema in twee afzonderlijke bedrijven zal zijn gesplitst.De heer Aptroot (VVD):Is dat een voorstel dat eerst nog naar de Kamer komt?Minister Brinkhorst:Ik heb daar met de Kamer over gesproken. Natuurlijk krijgt u er nog nadere
informatie over. De intrekking van de ROZ-wet is eerder aangekondigd. Die
intrekking zal geschieden op het moment dat de splitsing rond is. Het is dus
eigenlijk bedoeld als een informatie.De heer Aptroot (VVD):Die splitsing kan op een aantal manieren geschieden, maar het moet dan
wel heel zorgvuldig gebeuren, waarbij de boekhoudingen volstrekt gescheiden
dienen te worden, teneinde te voorkomen dat een aantal marktpartijen benadeeld
worden. Als het een papieren splitsing is, waarbij alles wel onder één
holding blijft en dezelfde figuren aan de knoppen blijven draaien, dan wil
ik daarover graag meer weten. Ik verzoek de minister dan ook ons nader te
informeren in dezen, zodat wij enige tijd krijgen om daarop te reageren.Minister Brinkhorst:Ik kan u garanderen dat het om twee volstrekt gesplitste bedrijven gaat.
Ik ga niet naar "Chinese walls" toe. Er komt een apart mastenbedrijf en een
apart dienstenbedrijf. Wellicht is het goed dat ik in tweede termijn precies
aangeef wat de stand van zaken is.De heer Aptroot (VVD):Als bij een splitsing de aandeelhouders van beide bedrijven exact dezelfde
zijn, dan ben ik toch een beetje ongerust. Dit is toch iets waar de Kamer
kritisch naar zou moeten kijken.Minister Brinkhorst:Zoals gezegd, zal ik in tweede termijn precies aangeven wat de stand van
zaken is. Op basis daarvan kunt u dan beoordelen of een nader overleg nodig
is.Een ander belangrijk traject in het kader van een sterke markt en een
sterke overheid, is de liberalisering van de postmarkt. Een markt met duidelijke
publieke belangen, waarbij universele dienstverlening een rol speelt. Er is
sprake van een sterke monopolist, te weten TPG, en van een internationale
markt in ontwikkeling. Dat vraagt om een optredende overheid. In een recente
notitie die ik de Kamer heb gestuurd schets ik de contouren van de nieuwe
postmarkt.In dat verband vroeg de heer Bakker mij naar de vrije toegang tot de kabel.
Zoals bekend, is een en ander geregeld in de Kabelwet. In dat verband loopt
een uitgebreide en zorgvuldige procedure, waarbij de OPTA de vereiste marktanalyse
van de kabelmarkt uitvoert. Voor 1 december 2005 is die gereed en in
februari 2005 publiceert de OPTA het conceptbesluit. Ik zal de Kamer dit conceptbesluit
doen toekomen. Op grond van de kaderrichtlijn wordt het besluit ook voorgelegd
aan de Europese Commissie. Na het akkoord van de Commissie vindt definitieve
besluitvorming plaats.Een sterke markt vraagt ook om een sterke toezichthouder, zonder dat deze
op de stoel van de regelgever gaat zitten. Ik heb dit uiteengezet in de visie
van het kabinet ter zake, die de Kamer kortgeleden heeft ontvangen. Een sterke
overheid let ook scherp op de positie van de consument. Dat geldt zeker voor
de markten die onder mijn beheer vallen en die in transitie zijn. Ik heb het
dan met name over de Telecomwet, de Elektriciteitswet en de Gaswet.De heren Vendrik en Van Dam hebben een amendement ingediend over de beveiliging
van internet. Dit is bij uitstek een veld waar een sterke overheid van belang
is. Het is ook een sympathiek voorstel. Voorzitter. Nu zeg ik iets aardigs
tegen de heer Vendrik en dan is hij in geen velden of wegen te bekennen.De voorzitter:Dat is hij wel, maar hij heeft op dit moment meer belangstelling voor
uw secretaris-generaal. Dat vind ik niet correct van de heer Vendrik.Minister Brinkhorst:Dat begrijp ik wel. Hij heeft meer belangstelling voor de blijvende dan
voor de gaande man. Hij zal het echter nog drie jaar met mij moeten doen.De heer Vendrik (GroenLinks):Gaat u weg?De voorzitter:Mijnheer Vendrik, dit is een beetje brutaal. Het is niet correct van u
om niet te luisteren wanneer de minister reageert op een van uw voorstellen.Minister Brinkhorst:Ik zei dat ik het een sympathiek voorstel vond. Ik ben bereid om eraan
tegemoet te komen. In 2005 zal een impuls van 1 mln worden gegeven voor de
bevordering van de veiligheid van internet. Daarvan is 0,5 mln bestemd voor
het intensiveren van de campagne "Surf op save". Het resterende bedrag wordt
gebruikt voor andere activiteiten die veilig gebruik van internet bevorderen.
Ik denk daarbij aan de waarschuwingsdienst en aan de bestrijding van cyber
crime en terrorisme. Het budget voor beleidsinstrumenten in 2005 is krap.
Vandaar dat ik middelen vrijmaak uit het ruimere budget voor 2004. Die middelen
zullen in het kader van de najaarsnota doorschuiven. De verhoging wordt vervolgens
geregeld in de eerste suppletore begroting 2005. Ik hoop dat de geachte afgevaardigden
met deze toezegging hun amendement willen intrekken.Beleidsexperimenten zijn essentieel voor het innovatiebeleid. De opschaling
van de pilot Vouchers wordt gefinancierd uit de pot voor beleidsexperimenten.Om ongelukken met gas- en elektriciteitsleidingen te voorkomen, is informatie-uitwisseling
tussen de verschillende partijen noodzakelijk. Daartoe leg ik de laatste hand
aan het beleidskader verplichte informatie-uitwisseling, dat de Kamer binnenkort
zal ontvangen.De heer Aptroot heeft naar de PBO's gevraagd. Ik ben het met hem eens
dat het proces dienaangaande te traag verloopt. Dit onderwerp staat voor aanstaande
vrijdag op de agenda van het kabinet. Ik had gehoopt, dit eerder gedaan te
krijgen, maar door een aantal omstandigheden is dit niet gelukt. Daarna zal
het kabinet de Kamer informeren over de stappen die het zal zetten inzake
de door de heer Aptroot gewenste heroverweging.De heer Aptroot (VVD):Het rapport van KPMG is niet objectief, omdat alleen bestuursleden en
werknemers van product- en bedrijfsschappen zijn gehoord. Als wij willen weten
wat het echte draagvlak is, moet er een onafhankelijke peiling onder de ondernemers
in de branche worden uitgevoerd.Minister Brinkhorst:Ik neem die gedachte graag mee in de overwegingen van het kabinet aanstaande
vrijdag.Toen het kabinet aantrad, was er nauwelijks aandacht voor innovatie. Nu
wordt er wel degelijk fors extra in geïnvesteerd: 700 mln in de kennisenveloppe
en 800 mln in Basic. Er wordt per saldo niet bezuinigd. Het gaat niet alleen
om geld, maar ook om een gunstig innovatieklimaat, goed beroepsonderwijs,
excellent onderzoek en voldoende kenniswerkers. De essentie van innovatie
is het werken aan systeemhervorming. Over die hervorming is al het nodige
gezegd. Cruciaal is om onderzoek en onderwijs weer krachtig en aantrekkelijk
te maken voor studenten en buitenlandse bedrijven.Dat brengt mij op het instrumentarium voor innovatie, waarover in de afgelopen
maanden verschillende malen is gedebatteerd. Er zijn verschillende moties
ingediend.Ik heb grote moeite met het amendement van de heer Van Dam c.s. Ik wil
het ook met kracht ontraden. Ik heb daar vier redenen voor. De dekking is
onwenselijk. De instrumenten zijn onwenselijk. Het amendement doorkruist de
lopende herijking van het instrumentarium van EZ. Het amendement is bovendien
technisch niet uitvoerbaar.Ten eerste: het amendement kent een onwenselijke dekking. Met het schrappen
van de voorgestelde innovatiesubsidies gaan effectieve instrumenten uit de
beleidsmix verloren. Daarmee wordt het moeilijker om een van de grote knelpunten
van Nederland, namelijk de kennisparadox waarover ik eerder sprak, aan te
pakken. De Innovatiesubsidie samenwerkingsprojecten bevordert strategische
R&D-samenwerking tussen bedrijven onderling en tussen bedrijven en kennisinstellingen.
De Smart Mix biedt ondersteuning aan de combinatie van excellent onderzoek
en publiek-private samenwerking op gebieden die van strategisch belang zijn
voor de kenniseconomie. Juist daaruit worden nieuwe TTI's gefinancierd. De
Subsidieregeling kennisexploitatie is bedoeld om consortia van kennisinstellingen
en bedrijven een prikkel te geven om publiek onderzoek om te zetten in startende
bedrijven. Een fiscale faciliteit heeft daar zeker geen effect, omdat je een
onderneming die nog niet bestaat al helemaal niet fiscaal kunt stimuleren.
De plannen daarvoor zijn begin 2004 door de Kamer ingevoerd en goedgekeurd.
Het zou onjuist zijn om dat nu plotseling weer ter discussie te stellen. De
innovatiegerichte onderzoeksprogramma's, IOP's, versterken op middellange
termijn het programmatische onderzoek door universiteiten en onderzoeksinstituten
op basis van innovatiebehoefte van het bedrijfsleven. De helft van de TTI's
is ontstaan uit een IOP. Dat zijn als het ware mini-TTI's. Op dit punt zal
de staatssecretaris ingaan op het belang van de buitenlandinstrumenten van
EZ.Ten tweede: het instrument is onwenselijk. De heer Van Dam wil 30 mln
voor nieuwe TTI's hebben. De Innovatiesubsidie samenwerkingsprojecten is precies
wat EZ ook wil. Wij financieren dat via de Smart Mix. Innovatiesamenwerking
wordt gesubsidieerd via de IS-regeling. Het is buitengewoon onverstandig om
een effectieve regeling te schrappen die juist heel kort geleden van start
is gegaan, in de hoop dat samenwerking tussen bedrijven en kennisinstellingen
via een garantiefaciliteit kan worden gestimuleerd. Bovendien is de leningsfaciliteit
risicovolle projecten een soort van TOP-regeling. Die is juist welbewust afgeschaft
op grond van het IBO-technologiebeleid. Economische Zaken zal, zoals aangegeven
in de industriebrief, samen met banken nagaan of door de borgstelling de toegang
van bedrijven tot kleine kredieten kan worden verbeterd. Ik ben het op zichzelf
niet oneens met 100 mln fiscale R&D-faciliteit. Het is echter niet nodig.
Wij hebben immers al zoiets in de WBSO. Die geldt bovendien ook voor bedrijven zonder winst. Er is immers sprake van loonbelastingaftrek. De WBSO
is net verhoogd. De 50 mln fiscale faciliteit voor startende ondernemers is
een goed doel. Het gaat hier om het middel. Innovatieve starters hebben hoge
kosten en betalen daardoor weinig of geen belasting. Tegen de tijd dat zij
winst maken, is de prikkel te laat. Daarom is een subsidie en het verschaffen
van zaaikapitaal voor deze groep veel effectiever. De knelpunten van startende
ondernemers worden aangepakt in technopartners.De heer Van Dam (PvdA):Een kleine technische correctie. Het Franse voorbeeld, waarin startende
bedrijven een vrijstelling van belastingen krijgen op het moment dat zij winstgevend
worden, laat zien dat het fantastisch werkt.Minister Brinkhorst:Goed dat de heer Van Dam dit noemt. Dit doet echter niets af aan een groot
aantal andere argumenten.Ten derde: de doorkruising van de herijking van het instrumentarium. In
de Industriebrief van de staatssecretaris en mijzelf is een doorlichting aangekondigd
van de bedrijfsgerichte subsidies op effectiviteit en toegankelijkheid. De
resultaten van de herijking ontvangt de Kamer in het voorjaar van 2005. Daarin
komt ook de in het amendement genoemde regeling aan bod. In die rapportage
staat een voorstel voor een eventuele aanpassing van de beleidsmix. Ik sta
dus open voor verandering, daar gaat het niet om. De invulling van het EZ-deel
van de Vennootschapsbelastingtaakstelling zit erbij. In die exercitie is aandacht
voor de organisatie en het beheer van het instrument om de toegankelijkheid
te vergroten, de governanceproblematiek. We maken werk van de vermijdbare
uitvoeringskosten en de verbetering van de transparantie voor ondernemers.
De kosten van subsidieverstrekking en de administratieve lasten dienen gering
te zijn. De heer Aptroot heeft ons daar zeer terecht toe aangemoedigd.Ten vierde: het amendement is technisch niet uitvoerbaar, want het verlaagt,
naast het verplichtingenbudget, ook het kasbudget in 2005. Ik heb al eerder
in reactie op het amendement van de leden Van Dam en Vendrik gezegd dat bij
dit laatste sprake is van juridische verplichting of bestuurlijke gebondenheid;
uitvoering van het amendement is derhalve technisch onmogelijk. Tegen deze
achtergrond ontraad ik de aanneming van dit amendement ten zeerste.De heer Van Dam (PvdA):Het lijkt me goed om hier nog even verder op door te gaan. Aan de technische
uitvoerbaarheid valt altijd wel een mouw te passen, daar komen we wel uit.
Maar de essentie van het amendement ligt natuurlijk niet daar, die ligt in
het volgende voorstel: houd op met het weggeven van geld en leer, ten eerste,
van het buitenland dat via fiscale kortingen, generiek voor alle bedrijven,
gewenste ontwikkelingen kunnen worden gefaciliteerd en, ten tweede, dat de
op dit moment met subsidies nagestreefde doelen ook kunnen worden nagestreefd
met een faciliteit waarin leningen of garanties worden verstrekt. Dan gaat
het niet om het weggeven van geld: in Finland komt bijvoorbeeld 95% van het
geld terug. Zou het niet veel efficiënter zijn om het geld gewoon uit
te lenen in plaats van weg te geven, zoals ervaringen in het buitenland leren?Minister Brinkhorst:In de kern gaat het om een verschil in perceptie tussen de heer Van Dam
en de bewindslieden van EZ. Hij denkt dat men in bepaalde omstandigheden alleen
via garanties of uitgestelde leningen processen van de grond kan krijgen.
We hebben niet voor niets de innovatiesubsidies ingezet na de Innovatiebrief
van het afgelopen jaar, omdat het onze stellige overtuiging is dat er wat
smeerolie nodig is om deze processen van de grond te krijgen. Dat is iets
fundamenteel anders dan garanties. Verder speelt natuurlijk ook de discussie
over generiek en specifiek. Er mogen technische argumenten zijn voor het Franse
systeem, maar dat is slechts één element. Wij hebben het laten
nakijken en het blijkt dat in bijna alle Europese landen sprake is van combinaties
van specifiek en generiek beleid. Tegen de achtergrond van mijn toezegging
dat er een herijking zal komen van het totale instrumentarium in april –
dus nog maar zes maanden van nu – zou het onwijs zijn om nu alles in
één keer overboord te gooien of een fundamentele draai aan het
beleid te geven. Al deze argumenten blijven overeind, ongeacht het specifieke
punt van de technische werking in Frankrijk dat de heer Van Dam noemt.De heer Van Dam (PvdA):Dit is niet nieuw, het is al een halfjaar geleden via een motie ingediend,
die door een grote Kamermeerderheid werd gesteund. De essentie blijft volgens
mij echt overeind. De minister zegt dat er soms smeergeld nodig is...Minister Brinkhorst:Nee, dit kabinet doet absoluut niet aan smeergeld. Dat de heer Van Dam
de verantwoordelijkheid wil nemen om smeergeld toe te kennen, vind ik net
zo'n soort foutje als ik met de AEX maakte. Ik neem dit hem niet kwalijk,
maar hij moet het mij niet kwalijk nemen dat dit zijn argument van zo-even
wegneemt.De heer Van Dam (PvdA):Goed dan, voor de minister: "smeerolie". De essentie van mijn betoog is:
je hoeft het geld niet weg te geven, je kunt het geld ook uitlenen. Je hoeft
geen cadeautjes te geven aan ondernemers, die redden het zo ook wel, die zitten
niet te wachten op cadeautjes en zijn best bereid om het geld terug te betalen
als het een succes wordt. Dat is toch geen enkel probleem?Minister Brinkhorst:U kent mij niet als privé-persoon en weet dus niet hoeveel royaler
ik met mijn eigen geld omga dan met publieke middelen. Ik geef als minister
mijn geld zeer zorgvuldig uit en u moet dan ook niet zeggen dat ik cadeautjes
uitdeel. Het kabinet is er oprecht van overtuigd dat de "aanzwengelfunctie"
van grote betekenis is voor het bevorderen van processen.Smart Mix is dankzij de ministeries van Economische Zaken en Onderwijs
eindelijk van de grond gekomen. Dat is een historische doorbraak en daarom
is het onwijs om binnen een jaar een ander systeem in te voeren. In de aard
van de zaak zijn wij het waarschijnlijk niet eens met elkaar oneens. Wij vinden
volgens mij namelijk allebei dat herijking nodig is. In april volgend jaar
vindt er echter een fundamentele heroriëntatie plaats. Wij zullen dan
alle instrumenten tegen het licht houden en tegen die achtergrond vind ik
dat u prematuur bent en in een te vroeg stadium de conclusie trekt dat de
huidige instrumenten onwenselijk zijn. Ik herhaal dat uw voorstel technisch onuitvoerbaar is en de herijking
doorkruist. Verder bevat het op een aantal punten een onwenselijke dekking,
omdat het het ingezette beleid doorkruist. Het doorkruisen van mijn beleid
kan ik niet accepteren.De heer Van Dam (PvdA):De minister geeft geen antwoord op de vraag waarom wij het geld weggeven
en niet uitlenen.Minister Brinkhorst:Mijn uitgangspunt is de effectiviteit en ik denk dat het effect en het
maatschappelijk rendement niet hetzelfde zijn. Krijgen wij Smart-Mixprojecten?
Krijgen wij kennisinstellingen en bedrijven bij elkaar via de innovatiesubsidies?
Dat zijn voor mij de belangrijkste vragen, maar u stelt eigenlijk voor om
alleen maar naar de toekomst te kijken en te zeggen: potentieel krijgt u garanties
als dingen verkeerd gaan. Zo werkt de wereld niet. Het voorstel van de heer
Van Dam is een theoretisch bouwsel. Omdat wij het inhoudelijk niet met elkaar
oneens zijn, zeg ik tegen de heer Van Dam: u heeft nog een lange tijd te gaan
als Kamerlid en als lid van de oppositie, laten wij het komende halfjaar gebruiken
om ...De heer Van Dam (PvdA):Ik heb gisteren met verbazing gehoord dat de minister in Den Haag Vandaag
zei dat hij er niet van houdt om op de persoon te spelen. Ik ben blij dat
wij vandaag kunnen constateren dat dat inderdaad zo is!Minister Brinkhorst:Ik zeg dit, omdat ik van u hou. Ik vind u ontzettend aardig, maar "was
sich liebt das neckt sich". Wat ik zeg, is dus helemaal niet bedoeld om te
polariseren.De voorzitter:Ik hoop ook dat de heer Van Dam nog een zeer lange tijd Kamerlid mag blijven.Minister Brinkhorst:Daarom! U hoort nu van de voorzitter hoe sympathiek mijn opmerking was.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Ik beperk mij maar tot zakelijke vragen.De minister zegt dat in april over de herijking van het totale instrumentarium
zal worden gesproken. Zijn wij dan nog op tijd om het nieuwe beleid in 2006
te laten ingaan?Minister Brinkhorst:Daar zeg ik volmondig "ja" op.Wij staan natuurlijk open voor nieuwe instrumenten. Ik doe dan ook een
beroep op u om niets achter mijn woorden te zoeken. Er zit geen enkele politieke
bijbetekenis aan wat ik zeg. In april van het komende jaar zullen wij het
totale instrumentarium opnieuw bezien. De staatssecretaris en ik zullen die
gelegenheid gebruiken om ons te verdiepen in de doorwerking van de Industriebrief,
de Innovatiebrief en de Groeibrief. Dat zal leiden tot de hervormingen die
wij nodig hebben. Er is dus geen blokkade voor 2006.De heer Aptroot (VVD):April 2004 is dus niet te laat om een andere smart mix voor 2006 in te
voeren?Minister Brinkhorst:Natuurlijk. U hebt ons ook aan uw zijde. Hier zitten echt geen halsstarrige
minister en staatssecretaris. Wij willen het alleen maar een beetje handig
doen. Handigheid leer je met de jaren.Voorzitter. Het Innovatieplatform heeft een tiental acties/knelpunten
gedefinieerd die op korte termijn aangepakt moeten worden. De acties voor
2004 die onder de verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische
Zaken vallen, zijn inmiddels allemaal voortvarend ter hand genomen. Zo werken
wij hard aan de oprichting van de Technopartner Startersfaciliteit, de Casimirregeling,
de Smart Mix, de procesinnovaties voor de WBSO, de innovatievouchers en de
sleutelgebieden. Dit is een goede aanpak om groepen van bedrijven en kennisinstellingen
tot samenwerking aan te zetten; dat is goed gelukt. Samenwerking is cruciaal
voor clustervorming. Op die manier vindt een concentratie van middelen plaats
en komt kennisuitwisseling tussen bedrijven en kennisinstellingen op gang.
In de aangekondigde herijking van het instrumentarium zal ik ingaan op de
aansluiting van het financiële instrumentarium op de sleutelgebieden.De heer Bakker heeft mij nog gevraagd, mij hard te maken voor financiering
van breedband uit de vrije ruimte ... Ik weet niet waar de heer Bakker nu
is. Wilt u dit aan hem doorgeven?De voorzitter:Het grote nut van de Handelingen van deze Kamer is dat ze altijd gemaakt
worden, snel beschikbaar zijn en gelezen worden.Minister Brinkhorst:De heer Bakker vroeg mij om mij hard te maken voor financiering van breedband
uit de vrije ruimte van het FES. Ik zie die oproep als een steun in de rug.
Kenniseconomie, ICT en breedband zijn alledrie van grote betekenis voor de
structuurversterking van de economie. Uiteindelijk maakt het kabinet een afweging
tussen de soorten van infrastructuur. Breedband is cruciaal voor innovatie.
De Impulscommissie Breedband is zonet gereed met haar rapport. Daarin staan
heel concrete adviezen om de ontwikkeling van infrastructuur te versnellen,
de dienstenontwikkeling te vergroten, te komen tot standaardisatie en te zorgen
voor een betere benutting in de sectoren zorg, onderwijs, veiligheid en mobiliteit.
Het idee van een garantiefonds spreekt mij aan. Met een relatief klein bedrag
zouden zo grote economische resultaten kunnen worden behaald. Ik hoop hierop
binnen een maand te kunnen reageren. Hierover zal eerst in kabinetsverband
moeten worden gesproken; verschillende andere collega's moeten daarover worden
geconsulteerd. Deze richting kan tot een versnelling van de breedband leiden.
Mijn reactie op deze suggestie is dus positief, zij het gekwalificeerd.De heer Van Dam (PvdA):Ik wil nog even terugkomen op het amendement van de heer Vendrik en mij.
Wil de minister in zijn tweede termijn – ik neem aan dat hij dit moet
nakijken – de Kamer informeren over het gedeelte van het budget dat
juridisch gebonden is?Minister Brinkhorst:Dat kan de Kamer uiteraard krijgen. Overigens doet dat niets af aan mijn
andere argumenten. Ik zal de Kamer op dat punt graag informeren.Wij voeren op de vier hoofdgebieden van Economische Zaken met concrete
acties een eigen beleid. In dat kader is het belangrijk dat er een slagvaardig
departement is. Het ministerie heeft heel veel ervaring in het maken van analyses
en plannen. De interactie met de uitvoering moet echter beter, en daar zijn
wij mee bezig. Beleid en uitvoering moeten dichter bij elkaar
worden gebracht. In het directoraat-generaal O&I zijn ondernemen en innovatie
samengebracht. Met het nieuwe directoraat-generaal Economische Politiek zijn
marktwerking, Europees beleid en klassiek macro-economische beleid (AEP) samengevoegd.
Het Commissariaat Buitenlandse Investeringen in Nederland is gevoegd bij het
directoraat-generaal Buitenlandse Economische Betrekkingen. Volgend jaar zullen
de netwerk-directoraten-generaal worden samengevoegd. Zo ontstaat "lean-heid"
en slagvaardigheid. Met deze ontwikkeling ben ik zeer gelukkig. De heer Vendrik
sprak zonet met de secretaris-generaal; ik neem aan dat hij hem complimenteerde
met de behaalde resultaten van de afgelopen tijd. Een slagvaardig departement
is in mijn ogen een voorwaarde voor een effectief beleid.Ik kom bij mijn laatste woorden. Nederland kent geen traditie van snel
ingrijpen. Dat heb ik zelf meegemaakt in de jaren zeventig en tachtig. Dat
is ook een van de redenen – dit zeg ik tegen mevrouw Kant – waarom
ik van mening ben dat wanneer je te lang een verkeerde trend voort laat gaan
... Nu is mevrouw Kant er weer niet; dat schiet ook niet op. Ik zeg tegen
mevrouw Kant – via u voorzitter – dat het heel lang duurt om het
beleid weer op orde te krijgen als je een verkeerde trend laat doorgaan. Dat
gebeurde met het kabinet-Den Uyl en het kabinet-Van Agt/Wiegel. Het heeft
drie kabinetten-Lubbers geduurd voordat wij een structuurhervorming kregen
en een uit de hand gerezen financiering rond hadden. Hervormingen kostten
toen heel veel tijd. Dat is voor mij ook mijn persoonlijke motivatie, want
ik zet de urgentie van de hervormingen neer met dezelfde inzet als de regeringspartijen
en de oppositiepartijen, namelijk om dit land sterker en competitiever te
maken. Het is geen "in de put praat"-verhaal. De historicus Landes heeft erop
gewezen dat Nederlanders het moeilijk vinden om diep gewortelde gewoonten
los te laten en hun kansen opnieuw te berekenen. Dat moeten wij voorkomen.
Alleen door nu te hervormen, kunnen wij straks meer investeren in bijvoorbeeld
onderwijs en milieu. Dat betekent dat wij daarmee een krachtig Nederland krijgen
en in zo'n Nederland heb ik het volste vertrouwen. Ik weet dat wij daar adequaat
op kunnen inspelen en Economische Zaken staat centraal in dat debat, want
dit vraagt om goed beleid en gerichte acties van denken naar doen. Ik heb
in de afgelopen paar uur geprobeerd aan te geven op welke manier wij dat tot
stand willen brengen.De voorzitter:Kort nadat de minister de voor haar bedoelde opmerking maakte, was mevrouw
Kant weer in de zaal aanwezig. Zij heeft dit dus gehoord.Mevrouw Kant (SP):Sorry dat ik er even niet was, voorzitter. Een sanitaire stop is soms
noodzakelijk als je hier tien uur achter elkaar zit.De voorzitter:Wij hebben overal in het gebouw geluidsinstallatie.Minister Brinkhorst:Die woorden waren echt tot u gericht en daarom vind ik het leuk dat u
terug bent.Mevrouw Kant (SP):Ik ben er weer. Dit sluit aan op de kern van mijn betoog. Wat mij stoort
aan de manier waarop u zich vooral in de media tot het Nederlandse volk richt,
zijn de overdrijvingen. U overspoelt het Nederlandse volk met de bezweringsformule
dat het zo slecht gaat, dat Nederland een 10.000-kilometerbeurt nodig heeft
en dat er daarom een sociale hervormingsagenda moet worden doorgevoerd. U
onderbouwt dit ook nog eens met eenzijdige cijfers. Het verbaast mij niet
dat u deze agenda hebt als liberaal, maar maak de mensen niet wijs dat dit
de enige oplossing is om bijvoorbeeld de vergrijzing op te vangen.Minister Brinkhorst:Ik constateer dat hetzelfde beleid wordt gevoerd in Duitsland met een
sociaal-democratisch/groene regering. Hetzelfde beleid wordt gevoerd in Frankrijk
met een meer rechtse regering. Ook in Engeland wordt een beleid gevoerd dat
gebaseerd is op dezelfde basis. Ik heb Tony Blair geciteerd, ik heb Schröder
geciteerd en ik heb onze eigen Wim Kok geciteerd. Tegen de heer Van Dam zeg
ik: uw eigen Wim Kok. Het gaat erom dat deze hervormingsagenda geen extreme
agenda is. Het gaat niet om maatregelen die nergens anders bedacht worden.
Niemand zegt dat Nederland morgen in een gat zal vallen. Mijn persoonlijke
overtuiging die volop wordt gedeeld in het kabinet in den brede, is dat de
huidige problemen ertoe noden om tot verandering over te gaan. Ik heb de problematiek
genoemd van de te hoge loonstijging van de afgelopen periode, de vergrijzing,
de globalisering en de individualisering. Het is uw zaak dat u het daar niet
mee eens bent en vindt dat het allemaal prima gaat. Dat heeft niets te maken
met bangmakerij en proberen het land een rad voor ogen te draaien.De voorzitter:Ik geef iedereen de gelegenheid een korte vraag te stellen over het slot
van het betoog van de minister. Algemene betogen kunnen worden bewaard voor
de tweede termijn.De heer Vendrik (GroenLinks):De minister zei zojuist dat wij te lang zijn doorgegaan op de verkeerde
weg. Daar heeft D66 dan ook acht jaar aan bijgedragen.Minister Brinkhorst:Zeker. Dat geldt voor alle partijen die de afgelopen vijftien jaar hebben
geregeerd. Dat geldt ook voor de PvdA, maar die hoor ik nu ook niet.De heer Vendrik (GroenLinks):Zijn wij op de verkeerde weg met de hypotheekrenteaftrek? Zijn wij op
de verkeerde weg met de financiering van de AOW? Zijn wij op de verkeerde
weg met de financiering van heel veel infrastructuur en met de ondermaatse
financiering van het onderwijs op de lange termijn? Kan de minister van het
doorbreken van taboes daarover misschien ook nog een leuke gedachte ontvouwen?Minister Brinkhorst:Ik constateer dat wij op deze drie terreinen nu inderdaad met hervormingen
bezig zijn die in dit kabinet volop aan de orde worden gesteld. Wat de hypotheekrente
betreft, heeft dit kabinet voor het eerst het tweede huis aan de orde gesteld,
net als de overwaarde. Tot het beantwoorden van de centrale vragen waar het
om gaat is de oppositie niet bereid. Onder het vorige kabinet was men niet
bereid de WAO aan te passen. Dat is nu wel gebeurd. Precies dat soort elementen
maakt het verschil.De heer Aptroot (VVD):De minister heeft als het gaat om herbezinning op het instrumentarium
van Economische Zaken wel een reactie gegeven op mijn voorstel ten aanzien
van een van de vier criteria, namelijk de kosten van subsidieverstrekking
en de administratie lasten. Ik heb echter nog drie andere criteria genoemd
waar ik graag nog een reactie op krijg, net als op het daaraan gekoppelde
voorstel dat wij vrijkomend geld willen benutten voor een garantiefonds voor
investeringen tot de orde van grootte van 5 mln euro.Minister Brinkhorst:Als de heer Aptroot het goed vindt, kom ik daar straks op terug.De heer Varela (LPF):Wij hebben de afgelopen tweeënhalf uur gesproken over innovatie.
Wij moeten slimmer werken, maar wij hebben niet alleen slimme mensen in dit
land. Wat doet de minister nu voor de mensen aan de onderkant van het loongebouw?
Daar heb ik hem eigenlijk helemaal niet over gehoord.Minister Brinkhorst:Ik ben blij dat de heer Varela dit noemt, helemaal aan het eind van dit
debat. Uiteindelijk gaat het bij deze hervormingen immers om de mensen. Dat
zijn inderdaad niet de mensen die, zoals de heer Varela en ik, een inkomen
ver boven het gemiddelde hebben. Als wij geen economische groei kennen en
geen draagvlak hebben op het punt van zorg en beter onderwijs – ik heb
over de jeugdwerkloosheid gesproken – en als wij geen ruimte hebben
voor investeringen in de vernieuwingen die nodig zijn, zullen juist degenen
die aan de onderkant zitten daaronder het ergst lijden. De kern van de discussie
is of men gelooft dat in de hervormingen die dit kabinet voorstelt nieuwe
groei en nieuwe dynamiek ontstaat die met name de sociale dimensie van de
mensen aan de onderkant kan helpen. Ik geloof daar hartstochtelijk in. Om
die reden is dit kabinet ook volop met die hervormingen bezig.De heer Varela (LPF):Ik vind dat de minister iets te vaak over de kenniseconomie praat en te
weinig over de maakeconomie. Hij geeft nu aan dat er een relatie is tussen
kenniseconomie en maakeconomie, maar wij kunnen natuurlijk niet afwachten
totdat die kenniseconomie een beetje op poten staat.Minister Brinkhorst:Het gaat ook niet alleen om die kenniseconomie. Ik heb dat steeds gezegd,
maar iedere keer is men selectief aan het winkelen. De kern van het verhaal
is dat het op korte termijn gaat om loonmatiging. Op middellange termijn gaat
het ter wille van de vergrijzing om langer en meer werken. Op de lange termijn
gaat het natuurlijk om de arbeidsproductiviteit en de kenniseconomie; daarover
zijn wij het eens. Dat geheel leidt tot meer groei, die meer ruimte geeft
aan burgers voor bestedingen en meer ruimte aan de overheid om te investeringen
in noodzakelijke vernieuwingen. Daar zullen met name degenen in de laagste
inkomenscategorieën iets aan hebben. Het is nog nooit gebeurd dat in
tijden van mindere groei de mensen in de hoogste categorieën daaronder
het meest lijden. In een tijd van lage groei zullen met name degenen in de
laagste inkomenscategorieën de dupe zijn. Dit kabinet is in staat geweest,
een heel redelijk koopkrachtplaatje tot stand te brengen. Als wij in de komende
jaren niet die structurele potentie van de economie versterken, zal datgene
gebeuren waarvoor de heer Varela en ik benauwd zijn.De heer Van Dam (PvdA):Mevrouw Kant en ik hebben in eerste termijn een punt gemaakt van het selectief
winkelen door de minister in cijfers en van het soms gebruiken van de verkeerde
cijfers. De minister heeft in eerste termijn heel stoer gezegd dat hij mij
nog wel de oren zou wassen. Zij zijn nog droog; ik heb niets gehoord. De conclusie
is naar mijn mening dat de minister het gewoon niet weet omdat hij nu ook
beseft dat die cijfers gewoon niet klopten.Als de minister nu echts iets wil doen aan de arbeidsparticipatie in Nederland,
moet hij investeren in kinderopvang en die niet veel duurder laten worden.
Dan moet hij investeren in scholing en de mensen niet straffen op het moment
dat zij werkloos worden. Als de minister echt iets wil doen aan de loonkosten,
moet hij zorgen dat de loonkosten van jongeren lager worden. Dan moet hij
de mensen een werkbonus geven. Dan doet hij pas echt iets.Minister Brinkhorst:Wij hebben een uitvoerige discussie gehad over de cijfers. Ik heb mevrouw
Kant een concrete notitie toegezegd, die zij op zeer korte termijn krijgt.
De cijfers die ik heb genoemd staan, de trends staan en de uren staan. Er
is geen sprake van enig afwijken van de positie. De oren worden nog gewassen.Welke investeringen doet het kabinet? Het kabinet investeert in kennis
en in scholing. Het is bezig om vernieuwingen tot stand te brengen. De heer
Van Dam heeft daar een andere beoordeling bij, maar hij kan niet ontkennen
dat het beleid van het kabinet precies op die hervormingen gericht is waarmee
wij gezamenlijk een beter Nederland willen maken.Staatssecretaris Van Gennip:Voorzitter. Ruimte om te ondernemen is mijn centrale thema van het afgelopen
jaar en ook voor de komende jaren. Ruimte voor ondernemers, groot en klein,
om kansen waar te maken. Wij moeten het ondernemings- en vestigingsklimaat
in Nederland verbeteren. Dat is in tijden van economische voorspoed te lang
verwaarloosd. Willen wij dat de economische groei weer aantrekt en dat de
werkgelegenheid weer aantrekt, dan zal dat van de private sector moeten komen.
Groei in de private sector is nodig om onze publieke sector, zorg, onderwijs,
sociale zekerheid, ook in de toekomst te kunnen blijven betalen. Om het plat
te zeggen: het geld in Nederland moet ergens verdiend worden. Als ondernemers
geld verdienen, betekent dat dat er werkgelegenheid komt en dat er banen gecreëerd
worden. Dat is wat wij nodig hebben.Loonmatiging en kennis zijn niet de enige strategieën, mijnheer Bakker.
Wij moeten ervoor blijven zorgen dat bedrijven en ondernemers graag in Nederland
blijven en dat buitenlandse bedrijven zich graag in Nederland vestigen. Het
gaat er dan om alle zeilen bij te zetten: én voldoende bedrijventerreinen,
én het aanpakken van de files, én de verstikkende regeldruk
aanpakken, én een veilig ondernemingsklimaat scheppen, én meer
technici opleiden, én kennis én loonmatiging. Dat alles, en
nog veel meer, hebben wij nodig.De heer Bakker (D66):De staatssecretaris noemde even mijn naam, maar dat was toch eerder om
zich bij mijn woorden aan te sluiten dan om een verschil te creëren?Staatssecretaris Van Gennip:Ja. Ik had er "inderdaad" bij kunnen zeggen.Als wij dit alles willen, vraagt dat een overheid die zorg draagt voor
goede randvoorwaarden voor de ondernemers. Het vraagt ook ondernemers die
willen uitblinken, excelleren en presteren. Met een tegenzittende economie
zien wij dat er weer meer aandacht is voor wat er gebeurt in de reële
economie, op de werkvloer en bij ondernemers. Bij een tegenzittende economie
wordt een actievere, prominentere inzet verwacht van de bewindslieden van
Economische Zaken. Dat betekent: ideeën en acties.Ik zal mijn verhaal schetsen in vijf delen: de Industriebrief, ondernemerschap,
regeldruk, internationaal ondernemen en maatschappelijk verantwoord ondernemen
en consumentenbeleid.Met de Industriebrief willen wij oog en oor hebben voor de industrie en
voor het bedrijfsleven. Vorige week spraken wij bij het begrotingsonderzoek
over VBTB- en effectindicatoren. Voor mij is het belangrijkste dat aan het
eind van deze kabinetsperiode – ik ga ervan uit dat dat in 2007 is –
de ondernemers in dit land aangeven dat er echt iets is veranderd, dat zij
minder last hebben van de verstikkende regeldruk en vooral dat Den Haag weer
oor en oog heeft voor hun problemen, dat zij weer ruimte hebben om te ondernemen.Afgelopen week is de Industriebrief naar de Kamer gestuurd. Hier past
een compliment aan het adres van de heer Slob. Hij heeft vorig jaar bij de
behandeling van de begroting van EZ twee gezichtsbepalende moties ingediend.
Eén ging over de industrie in Nederland en één over het
Noorden. Ik ben blij dat de heer Slob tevreden is met de uitvoering van deze
motie en de Industriebrief. Ere wie ere toekomt, mijnheer Slob: deze brief
is er mede op uw initiatief gekomen.De industrie is voor Nederland van wezenlijk belang. Terecht sprak de
heer Varela in dat verband over de marktindustrie. Die industrie zorgt voor
banen aan de onderkant van de arbeidsmarkt, maar ook voor banen in het midden
en aan de bovenkant daarvan. Omdat zij vooral zorgt voor banen aan de onderkant
van de markt is het zaak dat wij de aansluiting tussen vmbo en bedrijfsleven
verbeteren. Noodlijdende bedrijven moeten wij niet in de lucht willen houden.
Die tijd ligt ver achter ons. Het gaat er juist om dat wij de bedrijven die
potentie hebben de ruimte geven. Dat kunnen heel goed bedrijven zijn in die
zogenaamde traditionele sectoren, zoals de scheepsbouw en de elektrotechniek.
Vaak vinden juist daar innovaties plaats. Ik houd dan ook niet zo van die
geschetste tegenstellingen tussen de zogenaamde traditionele marktindustrie
en de nieuwe sectoren als de ICT. De verschillende soorten sectoren gaan juist
hand in hand bij het bevorderen van de economie.Dan de Industriebrief! De heer Vendrik stelde smalend in zijn eerste termijn:
EZ stelt aanspreekpunten in. Een journalist maakte het nog bonter door te
melden dat er weinig nieuws in de Industriebrief staat behoudens dat melding
wordt gemaakt van één subsidie-instrument. Echter, waar het
hier om gaat zijn de industrie in Nederland en de ondernemers. Ik ben blij
met de wijze waarop zij de Industriebrief hebben ontvangen. Juist met de reacties
van het bedrijfsleven ben ik blij, want om hen ging het. De rode draad van
de Industriebrief is dat de overheid te lang en te veel op afstand van het
bedrijfsleven heeft gestaan. Ondernemers vinden – hopelijk binnenkort:
vonden – dat de Nederlandse overheid te weinig weet van het bedrijfsleven
heeft en onvoldoende oog heeft voor wat er onder ondernemers speelt. Het kabinet
heeft zich deze kritiek, die overigens jarenlang is geuit, aangetrokken. Wij
zetten ons ervoor in dat de afstandelijkheid die de ondernemers van de kant
van de overheid hebben ervaren, omslaat in betrokkenheid. In dat verband sprak
de heer Ten Hoopen van een red carpet treatment. Dat betekent bijvoorbeeld
voor groepen sectoren het instellen van vaste aanspreekpunten. Dat lijkt een
bescheiden actiepunt, maar in de praktijk is dit juist een uiting van de betrokkenheid
van de overheid. Met veel impact wil zij zich tot de industrie richten. Dat
betekent: kennis van sectoren en weten wat daar gaande is, zodat je als overheid
daarop kunt inspelen, je pro-actief kunt opstellen, kunt nagaan wat er aan
de hand is en dat je vervolgens kunt nagaan wat je zou moeten doen. Omgekeerd
betekent dit dat je het bedrijfsleven kunt aanspreken op zijn verantwoordelijkheid
en dat je in samenspraak acties kunt ondernemen, zodat je gezamenlijk, overheid
en het bedrijfsleven, maar ook universiteiten, ervoor kunt zorgen dat de kans
die Nederland wel degelijk heeft – de Industriebrief laat zien dat die
er is – wordt benut. Daarom wil de overheid fors investeren in kennisopbouw
in de verschillende sectoren. Laat dat de rode loper zijn, mijnheer Ten Hoopen.
Het betekent ook dat uitvoeringsorganisaties als NOVUM, EVD en Syntense, die
een nauw contact met het bedrijfsleven onderhouden, meer vanuit de optiek
van dat bedrijfsleven moeten leren denken.Echter, het leggen van de rode loper betekent in dit verband niet dat
alleen maar wordt gedacht voor ondernemers en dat hun wensen klakkeloos worden
overgenomen. Er mag van ondernemers wat verwacht worden, namelijk dat zij
ondernemen, dat zij kansen verzilveren, dat zij vernieuwingsdrang laten zien,
dat zij jonge mensen aannemen, de vmbo'ers, de uitvallers, maar ook de net
afgestudeerden aan de universiteit, dat zij een sociaal personeelsbeleid voeren,
dat zij maatschappelijk verantwoord ondernemen en dat zij oog hebben voor
de positie van de consument. Ook daarop spreek ik de bedrijven aan. Het gaat
dus om het oor en oog hebben voor de industrie en de bedrijven, weten wat
er speelt, niet één op één volgen wat zij altijd
willen, maar wel heel goed weten wat zij willen.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. Is op dit moment niet een van de grootste problemen dat juist
op het vmbo de uitval hoog is en dat kinderen zonder diploma de school verlaten?
Zou de staatssecretaris op verbetering op dat punt niet meer moeten inzetten
in het kader van innovatie en kenniseconomie?Staatssecretaris Van Gennip:Ik had het nog niet over innovatie en kenniseconomie. Ik had het over
de vraag hoe wij de industrie die wij graag in Nederland willen houden ook
hier kunnen houden. Dan gaat het onder andere over het aansluiten van het
vmbo, dat wil zeggen de kennis en de vaardigheden die vmbo'ers moeten hebben,
op het bedrijfsleven. Het gaat ook over de uitval in het vmbo, want uitgevallen
vmbo'ers komen minder gemakkelijk aan de slag dan degenen die hun opleiding
wel afmaken en die je goed kunt plaatsen in de bedrijven. Dat gaat hand in
hand. Daarbij horen stageplaatsen en acties. Ik kom nog op datgene wat wij
samen met staatssecretaris Rutte en minister Van der Hoeven doen in het kader
van ondernemerschap en onderwijs.Mevrouw Kant (SP):Dat is allemaal heel leuk en aardig. Het verbaast u misschien dat ik bij
kenniseconomie ook de leerlingen van het vmbo betrek. Het is heel belangrijk
dat die kinderen goed worden opgeleid en een goede baan kunnen krijgen. Ik
begrijp wel dat u zich in uw positie nadrukkelijk richt op het bedrijfsleven,
maar u moet toch erkennen dat de knelpunten in het onderwijs zitten. Kinderen
en jongeren vallen daar uit, terwijl het onderwijs juist de basis moet leggen
voor deze kinderen en hun toekomst in de Nederlandse economie.Staatssecretaris Van Gennip:Ik ontken ook niet dat het een van de knelpunten is. Wij moeten daaraan
werken. Mijn collega's van Onderwijs, de heer Rutte en mevrouw Van der Hoeven,
zijn er hard mee aan het werk.Mevrouw Kant (SP):Vanuit uw verantwoordelijkheid zou ik als ik u was zeggen: in mijn ogen
niet hard genoeg.Staatssecretaris Van Gennip:De verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven?Mevrouw Kant (SP):U zegt dat mevrouw Van der Hoeven en de heer Rutte er druk mee bezig zijn.
Maar als er nog steeds een hoog percentage uitval is, zou je op dat punt toch
meer inspanning van het kabinet mogen verwachten dan nu het geval is. Vanuit
uw verantwoordelijkheid voor de economie zou ik mijn collega's wat meer aansporen.
Hoe hoog acht u dat belang en hoe spant u zich binnen het kabinet in om dat
te verbeteren?Staatssecretaris Van Gennip:Wij zijn er met zijn vieren hard mee bezig om te zorgen voor meer aansluiting
en minder uitval. Zoals ook in de Industriebrief staat, is de aansluiting
met en de uitval in het vmbo een van de knelpunten voor het bedrijfsleven.
Wij zetten er op dit moment hard op in. Bij ondernemerschap gaat het niet alleen om het aantal ondernemers en
starters in Nederland, maar ook om de verbetering van de kwaliteit van de
ondernemers. Voor succesvol ondernemen is een gedegen aanpak nodig, alsmede
goede kennis van de markt. Gebrekkige voorbereiding en onvoldoende kennis
van zaken leidt te vaak tot onnodige beëindiging van het bedrijf. Dat
kunnen wij ons in Nederland niet veroorloven.Ruimte voor ondernemen betekent ook een level playing field. Wij moeten
met name in Brussel knokken voor een daadwerkelijk level playing field voor
ons bedrijfsleven. Wij moeten er kritisch op toezien dat de Europese Commissie
concurrentieverstorende steun in andere landen aanpakt. Wij moeten ook "the
race to the bottom" aanpakken. Een level playing field construeer ik liever
op een laag niveau dan door het matchen van een hoog niveau in andere landen.Om de kwaliteit van het ondernemerschap te verbeteren is het beleid van
minister Van der Hoeven, staatssecretaris Rutte en onszelf erop gericht om
ook ondernemerschap in het gehele onderwijs te stimuleren en te verankeren,
van het basisonderwijs tot en met het wetenschappelijk onderwijs. De cultuur
om te ondernemen is rond veel onderwijsinstellingen relatief slecht ontwikkeld
in vergelijking tot andere landen. Meer aandacht voor ondernemerschap kan
het onderwijs aantrekkelijker maken en de uitval van studenten verminderen.
Daartoe hebben wij onder ander concrete lespakketten, roadshows om de best
practices uit te wisselen, nauwe samenwerking tussen het onderwijs en het
bedrijfsleven, coaching, gastdocentschap, lerarenstages en allerlei duale
trajecten. Wij moeten er ook voor zorgen dat de onderwijsinstellingen zelf
meer een ondernemende houding krijgen.Meer aandacht voor ondernemerschap in het onderwijs moet uiteindelijk
leiden tot meer en betere starters. Dat is echter niet voldoende. Starters
en groeiers ervaren specifieke problemen, die vragen om specifieke oplossingen.
Wat doen wij voor starters? Op 28 oktober wordt Technopartner feestelijk
gelanceerd. Ik verwacht van het programma een belangrijke impuls om meer jonge
innovatieve starters in Nederland te krijgen. Wat doen wij voor groeiers?
Je ziet dat veel ondernemers moeite hebben om de professionaliseringsslag
te maken van een klein bedrijf naar een middenbedrijf. Het vergt vaak andere
vaardigheden op het gebied van marketing en management dan zij als starter
nodig hebben. Bovendien is er vaak een hernieuwd financieringsprobleem bij
de doorgroei. Het eerste probleem proberen wij te ondervangen met goede en
gerichte voorlichting en ondersteuning via allerlei uitvoeringsorganisaties
en brancheverenigingen. Wat het probleem van de financiering betreft, blijkt
dat het voor ondernemers de laatste jaren steeds moeilijker is geworden om
een klein zakelijk krediet te krijgen. De heer Aptroot verwees hier terecht
naar en vroeg om de BBMKB aan te passen. De borgstellingsregeling kent nu
al een extra faciliteit voor starters tot € 100.000. Zoals aangekondigd
in de Industriebrief, maak ik die regeling nog aantrekkelijker door het maximaal
gegarandeerde deel van het starterskrediet te verhogen. Verder zijn de banken
bezig om hun kredietverleningsprocessen aan te passen aan het Basel-2-akkoord.
Daarom is het van belang dat de overheid bekijkt wat dat betekent voor de
BBMKB, met name omdat wij de procedures eenvoudig willen houden. Hoe eenvoudiger
de procedures, hoe eerder banken geneigd zullen zijn om kredieten te verstrekken.
Wij zijn hierover thans in gesprek met de banken, ook naar aanleiding van
het Basel-2-akkoord.Bij de financieringsproblematiek moet een goed onderscheid gemaakt worden
tussen de bancaire financiering en de financiering van risicodragend kapitaal.
Het is mijns inziens dan ook niet verstandig om de BBMKB voor participatiemaatschappijen
toegankelijk te maken. Dat leidt tot grotere risico's, waardoor de door de
overheid te dekken verliezen zullen toenemen. Bovendien is er dan sprake van
twee instrumenten ineen. Als wij meer risicokapitaal willen vrijmaken, moeten
wij naar andere instrumenten kijken.De heer Aptroot (VVD):Ik beluister dat de staatssecretaris heeft begrepen dat ik vind dat de
BBMKB voor risicodragend kapitaal kan worden ingezet. Ik heb echter bedoeld
te zeggen dat de participatiemaatschappijen, als zij risicodragend investeren,
net zoals de banken, BBMKB zouden moeten kunnen aanvragen als
garantie, maar dan bovenop hun risicodragende deel.Staatssecretaris Van Gennip:Dan vermeng je echter twee instrumenten, namelijk de bancaire kredietverlening
BBMKB en het risicodragend participeren.De heer Aptroot (VVD):Nee. Nu blijken banken heel veel mogelijkheden te laten liggen, omdat
zij de procedure vervelend vinden. Waarom zouden participatiemaatschappijen
naast de eigen investering niet ook een lening kunnen regelen waarvoor de
BBMKB...?Staatssecretaris Van Gennip:U bedoelt: als participatiemaatschappijen een lening uitgeven, niet als
zij participeren?De heer Aptroot (VVD):Ja, ik bedoel dat er bovenop de participatie een geldlening wordt geregeld
die via de BBMKB wordt afgedekt, omdat de banken het voor een deel laten liggen.
Dat is althans de gedachte. Ik begrijp wel dat wij die nu niet kunnen werken,
maar ik hoor graag de toezegging dat die extra mogelijkheid wordt onderzocht.Staatssecretaris Van Gennip:Dat wil ik best onderzoeken. Het gaat dan dus om een leninggedeelte en
niet om een participatiegedeelte. De BBMKB, een garantiestelling voor leningen,
wil ik namelijk niet vermengen met een garantiefonds voor risicovolle investeringen.Ik kom op de participatie in risicodragende investeringen. Het probleem
van risicodragend vermogen doet zich inderdaad voor tussen 1 en 5 mln euro.
Het zijn vooral de technostarters en de snelle groeiers die problemen ondervinden
met het aantrekken van risicodragend vermogen. In de Industriebrief hebben
wij al aangekondigd dat wij gaan bekijken op welke manier de BBMKB, de Regeling
bijzondere financiering en de Technopartner startersfaciliteit voor de groeiers
soelaas kunnen bieden. Daar hoort de Kamer dus nog meer over. Ik ben hierover
al overleg aan het voeren met MKB Nederland en de NVP. Verder wil ik de banken
binnenkort uitnodigen om gezamenlijk te bekijken hoe de financiering van starters
en vooral die van doorgroeiers verbeterd kan worden. Als ik die informatie
bij elkaar heb, zal ik de Kamer daar in het voorjaar van 2005 graag verder
over informeren. Het mag duidelijk zijn dat ik echt graag een oplossing wil
vinden voor dit probleem, omdat hierdoor op dit moment de groei van bedrijven
in Nederland wordt benadeeld. Het aangepaste amendement-Van Dam dat mede zo'n
garantiefonds beoogt, zal ik dadelijk bespreken als ik het heb over internationaal
ondernemen.Ik kom op het midden- en kleinbedrijf. Gisteren werd de suggestie gewekt –
die werd vanochtend overigens herhaald in de krant – dat wij meer oog
hebben voor het grootbedrijf dan voor het midden- en kleinbedrijf. Dat is
niet zo. De vorig jaar uitgebrachte ondernemerschapsbrief gaat juist bijna
alleen maar over het MKB. Het motto was dan ook: think small first. Bij de
vormgeving van dat beleid letten wij juist vaak specifiek op schaalnadelen
van het MKB. Waar nodig, leren wij ook van buitenlandse initiatieven. Verder
noem ik onze subsidiemaatregelen. Er is sprake van een actief stimuleringsbeleid
voor juist het MKB, bijvoorbeeld door de subsidiebedragen te maximaliseren
of door het specifiek toesnijden van een regeling op het MKB, zoals het programma
voor starters op buitenlandse markten en de kennisvouchers waarmee wij een
paar weken geleden zijn begonnen. Driekwart van de WBSO slaat neer op het
MKB. De overheid kan de starters, de jongere groeiers en het MKB een zet in
de rug geven door op te treden als launching customer. Zoals in de Industriebrief
aangekondigd, gaan wij momenteel na hoe wij onderzoek en ontwikkeling in het
MKB verder kunnen stimuleren. Dan denken wij daarbij in navolging van Amerika
aan een SBIR-programma, waarbij wij als overheid een bepaald percentage van
ons onderzoek bij het MKB aanbesteden. Begin 2005 wordt met een aantal pilots
gestart. Ondertussen zijn wij ambitieus bezig met het opzetten van genoemd
programma. Verder willen wij dat van het compensatiebeleid voor Defensiematerieel
per jaar minimaal 10 mln euro ten goede komt aan jonge en innovatieve ondernemingen.Ons stageprogramma, zo zeg ik tegen de heer Vendrik, is zeker niet alleen
toegesneden op kleine bedrijven. Ook veel MKB-bedrijven doen mee. Wel blijkt
de last om een stagiair op te nemen voor een klein bedrijf relatief groot.
Daarom organiseren wij ook themabijeenkomsten met meerdere MKB-bedrijven.
Ik heb hier voor mij een lijst van bedrijven waar diverse mensen stage hebben
gelopen. Er zitten duidelijk kleine bedrijven bij. Ik noem een BOVAG-bedrijf,
een klein metaaluniebedrijf, een middelgroot bedrijf en een aantal grote bedrijven.
Deze zomer heeft een van de Kamerleden stage op EZ gelopen. Ik nodig de heer
Vendrik dan ook uit om haar voorbeeld te volgen en bij ons stage te komen
lopen.De heer Aptroot (VVD):Ik had dat punt van de stage aangekaart; ik hoop dat ik nu ook een uitnodiging
krijg.Staatssecretaris Van Gennip:U allen krijgt een uitnodiging om stage te lopen.De voorzitter:Dan krijgen uiteraard per kerende post de bewindslieden een uitnodiging
om stage bij de Kamer te lopen!Staatssecretaris Van Gennip:Geweldig.De heer Aptroot (VVD):Die recessen zijn zo lang, dus wij gaan allemaal flink wat meer op stage.
Ik blijf overigens bij mijn in eerste termijn gemaakte opmerking dat naar
mijn indruk de stageplaatsen vooral naar grote bedrijven gaan. Nu weet ik
best dat wanneer het gaat om een wat langere stage, dit bij het MKB vaak wat
moeilijker wordt, maar al zou men maar één dag meedraaien bij
zo'n MKB-bedrijf zodat men proeft wat er daar gebeurt. Dat betekent waarschijnlijk
dat de belangrijke ambtenaren van EZ 's ochtends heel wat vroeger moeten starten
dan ze gewend zijn en dat ze waarschijnlijk langer moeten doorwerken.Staatssecretaris Van Gennip:Het gebeurt al, maar ik zal u er graag verder over inlichten. U sprak
zo-even over de belangrijke ambtenaren. Welnu, alle mensen die op EZ werken,
zijn belangrijk. Overigens is onze eigen SG bij Aalberse Industry geweest,
en niet één dag maar een aantal dagen.De heer Aptroot (VVD):Ik zie de hier aanwezige dames en heren ambtenaren allemaal
popelen. Ze willen dus heel graag en anders zoek ik nog wel wat leuke bedrijven
uit om u te helpen.Staatssecretaris Van Gennip:Wij zijn er al hard mee bezig en er zijn een heleboel mensen op stage
geweest. Ik zal u in ieder geval nader informeren hierover.Mevrouw Kant (SP):Wat betreft die stage van de heer Vendrik nog het volgende. Als er nu
snel verkiezingen komen en er een links kabinet komt, lijkt mij die stage
heel erg nuttig, want wij zoeken dan een minister van Economische Zaken.De voorzitter:Het wordt nu wat al te luchthartig. De staatssecretaris vervolgt haar
betoog.Staatssecretaris Van Gennip:Voorzitter. Dan de verlaging van het VPB-opstapje. Het amendement van
de heer Vendrik ter zake doorkruist de aanpak van de Industriebrief om alle
bedrijfsgerichte EZ-instrumenten voor het voorjaar van 2005 door te lichten.
Daarbij komt dat de verlaging van het VPB-tarief zoals wij die als kabinet
hebben voorgesteld, zo is samengesteld dat alle sectoren daarvan profiteren.
Wij hebben ook zelf voorgesteld om dat tariefopstapje te verlagen tot 25%,
zoals de heer Vendrik dat heeft voorgesteld, maar dat niveau bereiken wij
in 2007, te beginnen door het van beide kanten te verlagen. Nadere aanpassing
van het opstapje per 2005 is volgens mij niet nodig. Bij een eventuele latere
aanpassing van het VPB-tarief zal steeds het tariefopstapje worden betrokken.
Voor een snellere verlaging van de VBP is een separaat financieringspakket
nodig. In het amendement van de heer Vendrik wordt voorgesteld om daartoe,
naast het verplichtingenbudget, ook het kasbudget van artikel 3 te verlagen.
Zoals wij zojuist hebben besproken, is dit juridisch-bestuurlijk gebonden.
Uitvoeringstechnisch is dit niet mogelijk. Ik moet dan ook aanneming van het
amendement ontraden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb goed naar artikel 3 gekeken, maar ik heb niet gezien dat het budget
zodanig verplicht of bestuurlijk verankerd is, dat er geen 50 mln over is
voor verlaging van het tariefopstapje in 2005. Als dat wel het geval is, verzoek
ik de staatssecretaris om mij daarover straks of wellicht later schriftelijk
te informeren. Ik kan mij niet voorstellen dat het gehele kasbudget voor 2005
juridisch verplicht is. Dat is in elk geval niet uit de begroting op te maken.Kleine ondernemers hebben het moeilijk en daarom is actie geboden. Waarom
gaat EZ op de rem staan, terwijl wij geld hebben gevonden om de VPB voor de
kleine ondernemers snel te verlagen naar 25%. Dat stelt mij zeer teleur.Staatssecretaris Van Gennip:Wij zijn uiteraard bereid om u alle gevraagde technische informatie te
verstrekken. Wij verlagen de VPB in stappen, te beginnen bij het niveau voor
2004. Over de jaren heen wordt zowel het algemene tarief als het opstapje
verlaagd. Wij hebben zeker oog voor het MKB, want die bedrijven profiteren
van de verlaging van het tariefopstapje. De belastingplannen komen vandaag
of morgen uit. Daarin kunt u alle gedetailleerde informatie vinden.Ik ben blij met de aandacht die zowel de heer Van der Vlies als de heer
Ten Hoopen heeft gevraagd voor familiebedrijven. Het belang daarvan voor de
Nederlandse economie wordt te weinig onderkend. Afhankelijk van de definities
die worden gebruikt, is ongeveer de helft van alle ondernemingen in Nederland
een familiebedrijf. Deze bedrijven zorgen voor veel werkgelegenheid. Door
hun bedrijfsvoering zijn zij vaak een stabiele factor in economisch moeilijke
tijden. Bovendien zijn familiebedrijven vaak sterk verankerd in de nationale
en/of de lokale economie.De emotionele betrokkenheid van eigenaren maakt overdracht van familiebedrijven
vaak lastig. De heer Ten Hoopen heeft dan ook meer aandacht voor de problematiek
van de opvolgers gevraagd. Dit probleem speelt ook, maar niet alleen bij familiebedrijven.
De heer Ten Hoopen denkt hierbij aan toegang tot kapitaal, fiscale aandacht
voor de overnemende partij, een actief startersbeleid en stimulering van de
ondernemerszin in het algemeen. Ik ben mij ervan bewust dat de problemen met
de opvolging de komende jaren zullen toenemen. Het afgelopen jaar hebben wij
in dit kader een aantal dingen gedaan. Vorige week heb ik een brief gestuurd
naar alle ondernemers van 55 jaar en ouder met minder dan 20 werknemers. Dat
bleken er 130.000 te zijn. Dat geeft een indicatie van het aantal bedrijven
dat de komende tien jaar van eigenaar zal wisselen.Voor een gedegen voorbereiding van een bedrijfsoverdracht is vijf tot
zeven jaar nodig. Het is nu zaak om ervoor te zorgen dat die bedrijfsoverdrachten
soepel verlopen en dat geen bedrijven onnodig worden beëindigd. In de
brief wijs ik de ondernemers op de noodzaak van een goede voorbereiding en
op de mogelijkheid om een informatiepakket op te vragen. In dit pakket wordt
aandacht besteed aan de verschillende fasen van een overdracht en de vragen
die daarbij naar voren kunnen komen. Dergelijke acties zal ik voortzetten
om zo de verkoper te helpen bij de voorbereiding op de overdracht. Daarmee
help ik trouwens ook de koper. In het jaar 2005 zal ik mijn aandacht ook meer
richten op de potentiële koper van een bestaand bedrijf, onder andere
door startende ondernemingen gericht te wijzen op de mogelijkheid om een bedrijf
over te nemen. Dat kan bij de startersdagen van de kamers van koophandel en
in het onderwijs. Mede naar aanleiding van de motie van de heer Ten Hoopen
en de daaropvolgende bespreking met Financiën, die anderhalf jaar heeft
geduurd, is deze zomer 60 mln vrijgemaakt voor versoepeling van het fiscale
regime voor bedrijfsoverdrachten. Dit is een goed voorbeeld van de rol die
Economische Zaken speelt en het belang dat EZ hecht aan familiebedrijven.
De fiscale stimulering zal in het onderhandelingsproces in de praktijk niet
alleen ten goede komen aan de verkopende, maar ook aan de kopende partij.
Ook de toegang tot financiering kan een probleem zijn bij de overdracht van
bedrijven. De borgstelling voor het MKB, de BBMKB, staat ook open voor bedrijfsoverdrachten.De heer Van der Vlies (SGP):Ik was blij verrast door de actie van de staatssecretaris. Het zenden
van deze brieven lijkt mij een heel adequate aanpak. Mensen worden immers
geholpen om zich bewust te worden van de aankomende problematiek. De heer
Schraven heeft bij gelegenheid van de presentatie van een en ander gezegd
dat de gereserveerde 60 mln eigenlijk te weinig is. Dat moet
nog maar blijken. Ligt er echter een blokkade als de respons en de financiële
implicatie daarvan het bedrag van 60 mln overschrijden?Staatssecretaris Van Gennip:Even voor de duidelijkheid. Het bedrag van 60 mln heeft betrekking op
successierechten. De brief die vorige week is uitgegaan, gaat over voorlichting,
bewustwording, informatiepakketten en informatie aan adviseurs van bedrijven.
In de huidige tijden is een reservering van 60 mln een mooie stap. Natuurlijk
zouden wij er meer voor willen vrijmaken. In deze tijden is het echter een
aardige eerste stap. Als het veel te weinig blijkt te zijn, moeten wij opnieuw
discussie voeren. Dat is ook aan de heer Van der Vlies.De heer Van der Vlies (SGP):Die discussie zou dan mogelijk zijn?Staatssecretaris Van Gennip:Binnen de budgettaire kaders die de heer Van der Vlies mede vaststelt.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik dank de staatssecretaris voor haar toezegging. Ik wil nog aandacht
vragen voor iets anders. Bij heel veel overnemers is veel kapitaalvernietiging
te zien. Er gaan er veel failliet. Ik ken de faciliteit. Die moeten wij eigenlijk
verruimen. Het gaat mij erom dat de nieuwe starters daadwerkelijk nieuwe gazellen
worden. Ik vraag de staatssecretaris daarvoor speciale aandacht.Staatssecretaris Van Gennip:Die aandacht is er. Wij richten ons het komende jaar juist op de overnemers.
Wij weten overigens nu al dat goede aandacht aan de verkopende partij, waarbij
de overnemer goed wordt ingewerkt en het klantenbestand en de kennis over
de markt goed worden overgedragen, de startende ondernemer met het overgenomen
bedrijf een veel betere uitgangspositie geeft. Wij moeten aan allebeide de
kanten werken.De kamers van koophandel vormen een duidelijke speler in het ondernemerslandschap.
Zij voeren een aantal taken uit, zoals het beheren van het handelsregister.
Dat wordt overigens binnenkort een centraal register in plaats van de huidige
21 regionale registers. Zij geven daarnaast voorlichting en zij spelen een
rol in de regionale ontwikkeling in Nederland. Ook bij een aantal acties uit
de Ondernemerschapsbrief van vorig jaar vervullen die kamers een rol. Dat
is ook het geval bij het stimuleren van export door MKB'ers in de verschillende
regio's. Om te beoordelen of zij hiertoe voldoende geëquipeerd zijn,
voeren wij in de komende maanden een evaluatie uit naar de effectiviteit en
efficiëntie van kamers. Aandacht bestaat daarbij voor de prijs en kwaliteit
van geboden dienstverlening, de organisatiegraad van de kamers, het toezicht
vanuit Economische Zaken. Wij hebben A- tot en met H-evaluatievragen opgesteld.
Het is een uitgebreide evaluatie om te bezien hoe de kamers functioneren en
of zij hun taken aan kunnen. Op basis van de evaluatie en gesprekken met betrokkenen
maak ik een afweging. In het voorjaar van 2005 hoort de Kamer daarover meer.De heer Aptroot (VVD):Ik heb een concrete suggestie gedaan om automatisch een bewijs van inschrijving
te sturen, waarop door de staatssecretaris schriftelijk is geantwoord. Bijna
alle ondernemers hebben dat bewijs van inschrijving nodig. De kamer stuurt
een aantal keren per jaar alle aangesloten bedrijven berichten, vaak ook enquêteformulieren.
Waarom dit er ook niet bij? Het gaat nauwelijks om extra kosten. Het kan binnen
het budget. Ik heb het bij een paar kamers gecheckt: zo was ik vorige week
bij de kamer van koophandel in Eindhoven en die vond dat een prima suggestie.Verder hoeven verenigingen alleen heffing 1 te betalen. Waarom geldt dat
bijvoorbeeld ook niet voor de private pensioenfondsen van mensen?Staatssecretaris Van Gennip:Wat betreft het eerste: ik heb begrepen dat het wél tot extra kosten
leidt als we automatisch inschrijvingsbewijzen sturen aan mensen die dat niet
nodig hebben. Wie vraagt, betaalt. Maar iedereen zou in zo'n geval moeten
meebetalen, ook de mensen die er eigenlijk niet om hebben gevraagd. Op het
tweede kom ik graag terug in tweede termijn, want dat is een voor deze begrotingsbehandeling
vrij gedetailleerde kwestie.De heer Aptroot (VVD):Het bedrijfsleven en de kamers geven aan dat bijna iedereen ten minste
één keer per jaar een bewijs van inschrijving nodig heeft, wanneer
de verenigingen en private pensioenfondsen erbuiten worden gelaten; alleen
al bij de aanschaf van een bedrijfsauto moet je immers zoiets laten zien.
Iedereen heeft dit dus nodig, het is een enorme kostenbesparing om iedereen
automatisch elk jaar zo'n bewijs toe te zenden.Staatssecretaris Van Gennip:Dat is niet mijn informatie, maar ik kom er graag op terug. Als uw informatie
klopt, hoort u er meer over.Diverse leden hebben gesproken over de kansenzones. Wat dit betreft sta
ik tussen twee vuren. Aan de ene kant heb ik duidelijke sympathie voor het
idee om kansenzones of "regellichte" zones in te stellen; vandaar ook actiepunt
29 uit de Ondernemerschapsbrief. Het lijkt immers op het eerste gezicht een
goede mogelijkheid om het ondernemerschap te bevorderen en om nieuwe, innovatieve
ondernemers te stimuleren. En, eerlijk gezegd, word ik hierbij geconfronteerd
met mijn eigen ongeduld. Maar er zitten ook vele haken en ogen aan: op juridisch
gebied, op fiscaal gebied, de vraag of iets wat voor één zone
geldt, voor alle andere zones moet gelden, de vraag welke regels je zou kunnen
afschaffen. Er is dus even geduld voor nodig om een en ander goed uit te zoeken.
Ik wil eerst ingaan op hetgeen we hebben beloofd en de huidige stand van zaken,
daarna op hoe we ermee verdergaan. Vorig jaar heeft de heer Heemskerk bij
de behandeling van de begroting een aantal beleidsexperimenten voor regellichte
zones op bedrijventerreinen gesuggereerd. Ik heb die suggestie destijds positief
benaderd en toegezegd erop terug te komen in het actieplan voor bedrijventerreinen.
Dat is inmiddels gebeurd. In het actieplan staan onder andere pilots voor
milieuzonering en reductie van tegenstrijdige regels. Die pilots gaan na de
bespreking ervan met de Kamer van start.In de Ondernemerschapsbrief van december 2003, in januari besproken, staat
dat in de loop van 2004 een haalbaarheidsstudie zou worden uitgevoerd naar
de wenselijkheid en mogelijkheid van het instellen van een dergelijke zone.
In de Industriebrief stond vervolgens dat die studie was gestart en dat in
2004 nog zou worden gestart met drie pilots voor een regellichte
zone. Welnu, de haalbaarheidsstudie is in de loop van het jaar gestart. De
resultaten ervan worden voor het eind van dit jaar gepubliceerd en aan de
Kamer gezonden. De pilots worden nu opgezet; de suggestie van de heer Van
Dam van versloffing vind ik dan ook niet terecht.Hoe nu voort? Allereerst moet worden geconstateerd dat aan de kansenzones
regelmatig de nodige haken en ogen blijken te zitten: of er sprake is van
staatssteun volgens de Brusselse richtlijnen, of er sprake is van rechtsgelijkheid
en of er juridische uitzonderingen kunnen worden gemaakt, bijvoorbeeld. Daarom
ligt het voor mij voor de hand om eerst een stevige en grondige haalbaarheidsstudie
uit te voeren, en parallel daaraan, een aantal echt praktijkgerichte pilots
te starten. Zo doen we theorie én praktijk. De haalbaarheidsstudie
moet voorbeelden uit het buitenland in beeld brengen, maar ook kijken naar
de economische en juridische mogelijkheden en wenselijkheden. Een voorbeeld:
het Cambridge Science Park in Engeland zal hierbij worden meegenomen.Daarnaast wordt een pilot opgezet rondom de Technische Universiteit voor
het stimuleren van starters. Met betrokken partijen als universiteiten, starters,
maar ook gemeenten, wordt gekeken naar knelpunten op het gebied van wet- en
regelgeving en uitvoering. We bekijken hoe die belemmeringen kunnen worden
aangepakt.Een andere pilot wordt op een bedrijventerrein opgezet. Ook daar inventariseren
wij om te beginnen met de betrokken partijen de knelpunten. Vervolgens bepalen
wij gezamenlijk hoe wij die aanpakken. Deze pilot sluit aan bij de pilots
die zijn aangekondigd in het Actieplan bedrijventerrein en bij de pilot voor
achterstanden, de kansenzones in Rotterdam. Ook daar zijn wij namelijk bij
betrokken.Op deze manier willen wij uitzoeken of de haken en ogen beren op de weg
zijn die wij kunnen afschieten of dat het echte belemmeringen zijn. Ik hoop
natuurlijk dat het beren op de weg zijn die wij kunnen afschieten. Dat kan
echter alleen maar succesvol gebeuren als de haalbaarheidsstudie en de pilots
grondig worden uitgevoerd. Op basis van de resultaten van de studie en de
pilots zal ik vervolgens met de Kamer spreken over de vraag hoe wij hiermee
verder zullen gaan, welke haken en ogen er zijn en welke beren op de weg wij
kunnen afschieten. Gezamenlijk zullen wij dan moeten bepalen hoe wij verder
gaan.Overigens zijn de eerste discussies al opgelaaid. Zo is er geroepen dat
het ontslagrecht en de milieuregels natuurlijk niet van toepassing kunnen
zijn in een regellichte zone. Die discussies laaien natuurlijk op zodra je
de mogelijkheid van regellichte zones oppert. Ik wil het goed doen, omdat
ik hiervan een succes wil maken. Wij moeten het grondig aanpakken en dat valt
mij ook niet altijd licht, want eigenlijk ben ik daar veel te ongeduldig voor.Uiteindelijk zal er een regellichte zone moeten komen waarin echte kansen
worden gecreëerd voor ondernemers. Wij moeten er echter ook voor zorgen
dat wij niet worden geconfronteerd met negatieve economische effecten die
het gevolg zijn van fraude of het doorbreken van het "level playing field".
Een en ander neemt natuurlijk niet weg dat het de bedoeling van het kabinet
is om in heel Nederland de administratieve lasten terug te brengen en de regeldruk
te verminderen. Wij doen daar al van alles aan, zie het VPB-tarief en de WBSO.Medio volgend jaar wil ik mijn conclusies en de ervaringen die wij hebben
opgedaan, met de Kamer bespreken. Uitkomst van dat overleg moet zijn dat de
kansenzones leiden tot meer ruimte voor individuele ondernemers en meer mogelijkheden
voor starters, en niet tot rechtsongelijkheid. Dat is de weg die ik vanaf
nu met de kansenzones zal gaan.De heer Van Dam (PvdA):In eerste termijn was ik ietwat onvriendelijk tegen de staatssecretaris.
Dat zal echter na dit antwoord niet veel beter worden. Een jaar geleden hebben
wij namelijk met de staatssecretaris besproken of het een goed idee was. Dit
idee hebben wij overigens niet zelf verzonnen, want in het buitenland doen
ze het al lang. De staatssecretaris heeft een heel jaar de tijd gehad om informatie
uit het buitenland te halen en haalbaarheidsstudies te verrichten, maar ze
heeft dat niet gedaan. Een jaar geleden zei ze: ja, wij gaan het doen. Wij
staan hier nu een jaar later en wat zegt de staatssecretaris? "Ja, wij gaan
het doen en medio volgend jaar kom ik terug naar de Kamer." Dat is toch geen
daadkracht?Staatssecretaris Van Gennip:Het antwoord is dat wij er hard aan werken. De haalbaarheidsstudie is
in december gereed en dan zullen wij er met de Kamer over spreken. Verder
worden de pilots op dit moment opgezet. Ik wil het grondig uitzoeken, omdat
het zo'n prachtig idee is. Het is een prachtig idee, maar dat neemt niet weg
dat er wel haken en ogen aan zitten. Die moeten wij hebben opgelost om te
voorkomen dat die haken en ogen en die beren op de weg het einde betekenen
van dit idee. Medio volgend jaar kom ik terug bij de Kamer met de resultaten
van de studie en de pilots. Ik zal dan ook een voorstel doen over de manier
waarop wij hiermee verder kunnen gaan.De heer Van Dam (PvdA):Wat hebt u dan het afgelopen jaar gedaan? Wat u nu opnoemt, had u ook
het afgelopen jaar kunnen doen.Staatssecretaris Van Gennip:Dat heb ik u zojuist verteld. Wij werken aan de haalbaarheidsstudie en
het opzetten van de pilots. Wij moeten de haken en ogen en de beren op de
weg die uit de discussies naar voren komen, goed onderzoeken voordat wij beslissingen
nemen.De heer Ten Hoopen (CDA):Het enthousiasme van de staatssecretaris is aanstekelijk. Misschien kan
ik haar echter helpen om haar enthousiasme in snelheid om te zetten. Wij hebben
Brussel namelijk al geconsulteerd. De Primarolo is ook geconsulteerd. De cijfers
en de resultaten kan ik het ministerie doen toekomen. Gezien al die gegevens
moet het toch zeker mogelijk zijn om per 1 januari te starten?Staatssecretaris Van Gennip:Als u beschikt over gegevens die wij niet hebben, ontvang ik die natuurlijk
graag. Uw suggesties heb ik verder goed tot mij genomen. Wij zijn daar hard
mee bezig, maar het is lastiger materie dan op het eerste gezicht leek. Dat
confronteert mij ook met mijn eigen ongeduld, wat niet wegneemt dat ik de
ambitie heb om er iets moois van te maken. Om die ambitie waar te maken, moet
ik wel die beren van de weg schieten. Daarvoor is grondigheid nodig.De heer Ten Hoopen (CDA):Dan zal ik nog een beetje helpen. Vandaag is er ook overleg geweest met
minister De Graaf en minister Verdonk, die mij hebben gezegd dat het kabinet
zich sterk wil maken voor nieuwe kansenzones. Er werden zelfs andere elementen
bij betrokken. Met andere woorden: er is steun van zowel het kabinet als de
Kamer. Wat let de staatssecretaris nog?Staatssecretaris Van Gennip:De voorstellen van De Graaf en Verdonk gaan over kansenzones in achterstandswijken.
Met onze derde pilot sluiten wij aan bij wat er in Rotterdam op dat gebied
gebeurt. Er zijn dus drie pilots: technische universiteiten, een gewoon bedrijventerrein
en een achterstandswijk.Verschillende woordvoerders hebben aandacht gevraagd voor de regionale
economie en innovatie. Hierover hebben wij in deze Kamer al eerder discussies
gevoerd. De opmerkingen hierover zijn mij uit het hart gegrepen. De kracht
en potentie van Nederland zit juist in die regio's. In de regio werkt een
hogeschool samen met een MKB'er om de "dutch paradox" te slechten. Het is
in een regio waar een provincie met een gemeente samenwerkt om een bedrijventerrein
op te zetten. Het is in een regio waar een kamer van koophandel en een gemeente
een initiatief nemen waar creatieve dingen uit voortkomen. Als wij de economie
in de regio's optellen tot de Nederlandse economie, is duidelijk dat het geheel
groter is dan de som der delen.De opmerking van de heer Van der Vlies dat mijn beleid Randstadcentrisch
is, kan ik niet plaatsen. De nota Pieken in de Delta is juist gericht op alle
regio's, van Limburg tot Twente, van het Noorden tot Zeeland, op de economische
activiteiten in elk van die regio's. Het gaat daarbij om focus en massa, zoals
Energy Valley in het Noorden en Food Valley in Wageningen. Ik ben er dan ook
blij mee dat de Kamer in meerderheid steun heeft uitgesproken voor beleid
gericht op kansen en sterktes in alle regio's. De visie van de heer Slob dat
het regiospecifieke beleid net zo goed door andere departementen kan worden
uitgevoerd, deel ik dan ook niet. Zij hebben allemaal een specifieke invalshoek;
Economische Zaken is het enige departement dat de economische belangen integraal
meeneemt in het beleid. Dat verwachten de regio's ook van ons. Het is de kern
van de gebiedsgerichte economische perspectieven.De heer Van der Vlies (SGP):Ik begrijp de staatssecretaris. Zij maakt een punt door te wijzen op Pieken
in de Delta. Die discussie hebben wij echter al gevoerd; daar kom ik nu niet
meer op terug. Het ging mij om de brief van de VNG. Daarin wordt vastgesteld
dat er ondanks beleidsintensiveringen in de Randstad en op basis van Pieken
in de Delta gemeenten blijven die niet in die prijzen vallen. Die hebben ook
industrie- of bedrijventerreintjes. De belangen van deze gemeenten mogen niet
worden veronachtzaamd. Dat was de kern van het commentaar in de brief, en
dat heb ik de staatssecretaris willen voorhouden.Staatssecretaris Van Gennip:Wij doen veel op centraal niveau, maar wat op decentraal niveau gebeurt,
is minstens zo belangrijk. Wat gemeenten en provincies met elkaar afspreken,
vormt de kracht van de regio's. Overigens hebben wij schriftelijk geantwoord
op de specifieke vragen over de VNG-brief. Het gaat erom dat je als nationale
overheid een aantal grote lijnen uitzet, dat je als provinciale overheid die
lijnen uitzet voor je provincie en als gemeentelijke overheid voor je gemeente.
Als centrale overheid willen wij het initiatief zo veel mogelijk laten aan
de lokale overheden.De heer Ten Hoopen sprak warme woorden over Limburg; overigens niet alleen
hij. Die woorden kan ik onderschrijven. Ik was vanmiddag – dat geldt
ook voor aantal woordvoerders – op dat technologische topevenement op
het Plein. Limburg is een goed voorbeeld van een Europa van vervagende grenzen.
De driehoek Eindhoven-Leuven-Aken is een voorbeeld van samenwerking die de
provinciegrenzen en de landsgrenzen te boven gaat. Daarom hebben wij Zuidoost-Nederland
aangewezen als een van de vier innovatieve hotspots. In het kader van de najaarsnota
zal ik 7,5 mln vrijmaken om innovatie in de verschillende regio's echt te
stimuleren en een aantal projecten te starten in de innovatieve hotspots.De regio's spelen uiteraard een belangrijke rol in de uitvoering van het
regionale beleid. Wij hebben in het zuidoosten en oosten van Nederland al
regiegroepen die met baanbrekende voorstellen komen op het gebied van innovatie.
Dat loopt goed en wij gaan kijken of wij zo'n regiegroep ook kunnen benutten
in bijvoorbeeld de noord- en zuidvleugel. Het lijkt mij een juiste wijze om
regie in de regio's te voeren waar verschillende mensen samen in een regiegroep
zitten. Één regiopaus als een soort rechterhand van de commissaris
van de Koningin lijkt mij wat minder gewenst.Er is één sector waaraan ik speciale aandacht wil besteden
en dat is de creatieve industrie. Nederland wordt hier steeds sterker in en
op die ontwikkelingen moeten wij inspelen. Het is typisch een voorbeeld van
een sector die uit zichzelf is opgekomen en die wij de ruimte moeten geven
om uit te blinken. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om audiovisuele
media, vormgeving, muziek, design, entertainment of de gamesindustrie. De
Amerikaanse econoom Richard Florida heeft aangegeven dat cultuur een belangrijke
factor is in het vestigingsklimaat. Ook daarom is cultuur belangrijk. In 2005
sturen wij gezamenlijk met de bewindslieden van OCW de nota Cultuur en economie
naar de Kamer. Ter voorbereiding op die nota verrichten wij onderzoek naar
de economische betekenis van cultuur en creativiteit. Vooruitlopend op de
nota en wat daaruit komt, hebben wij bijvoorbeeld tijdens handelsmissies al
een aantal malen expliciet aandacht besteed aan design, vormgeving en mode.
Zo zie je dat wij internationaal steeds meer furore maken met onze creatieve
sector. Overigens heb ik dat een paar weken geleden gezien bij de Design Academy
in Eindhoven.De heer Vendrik (GroenLinks):Wij wachten met smart op deze nota. Als het kabinet nu allerlei interessante
toekomstperspectieven ziet voor de creatieve sector en voor grote steden die
daar een belangrijke rol in spelen, komen er dan extra middelen beschikbaar
om al het moois dat de creatieve industrie deze kleine delta te bieden heeft,
een beetje mee te financieren? Ik ben daar een beetje nerveus over.Staatssecretaris Van Gennip:U kent de budgettaire situatie op dit moment, dus u weet welke kant het antwoord op gaat als er wordt gevraagd om extra middelen. Ik kan
mij wel voorstellen dat binnen bestaande middelen extra aandacht wordt besteed
aan de creatieve industrie. Het Innovatieplatform heeft niet voor niets gezegd
dat de creatieve industrie een van de sleutelgebieden is. Dat gaat natuurlijk
op een gegeven moment iets betekenen, maar wij weten nog niet precies wat.
Als kabinet moeten wij natuurlijk nog studeren op het advies van het Innovatieplatform.
Je ziet in een aantal zaken het belang van de creatieve industrie naar boven
komen. Dat betekent dat je daar natuurlijk binnen bestaande regelingen meer
aandacht aan zult besteden. U weet echter maar al te goed wat het antwoord
is op de vraag om additionele middelen.De heer Vendrik (GroenLinks):De staatssecretaris zegt dat wellicht iets mogelijk zou zijn met herschikking
van bestaande middelen. Gaat het dan om de middelen van het ministerie van
OCW, waar het cultuurbudget is gehuisvest, of zou dat ook kunnen gaan om middelen
van EZ? Ik denk dan vooral aan de brede herziening van bijna het hele instrumentarium
van EZ waar de staatssecretaris en de minister zo hard mee bezig zijn.Staatssecretaris Van Gennip:Ik denk dat wij dan een beetje vooruitlopen op de zaken. U noemde het
onmiddellijk een herschikking van middelen, maar ik doelde meer op bestaande
regelingen waarbinnen aandacht komt voor de creatieve industrie, omdat het
een van de opkomende sectoren is. Dit is echter iets anders dan een herschikking
van middelen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik vraag het niet voor niets, want een prachtige nota zonder geld vind
ik altijd lastig.Staatssecretaris Van Gennip:Dat zien wij tegen die tijd wel.De heer Vendrik (GroenLinks):Zeker en daarom vraag ik of er openheid van geest is bij beide bewindslieden
om eventueel geld van EZ ter beschikking te stellen voor uitvoering van de
nota die alsdan komt. Al was het maar omdat ik mij op dit moment weinig regelingen
bij EZ kan voorstellen waar de creatieve industrie in zou passen.Staatssecretaris Van Gennip:Openheid van geest hebben wij altijd. U kunt zich overigens ook voorstellen
dat openheid van geest samenhangt met de bezuinigingen en de omvang van het
instrumentarium dat mensen ter beschikking hebben.De steeds zwaardere last van wet en regelgeving is ergernis nummer één
voor Nederlandse ondernemers. Het is de doelstelling om de administratieve
lasten met een kwart terug te dringen. Wij zitten nu op 18% en daarmee hebben
wij een fikse stap gezet, maar daarmee zijn wij er nog niet. Dat betekent
een Europese aanpak, interdepartementale samenwerking en de inzet van ICT,
allemaal om te zorgen dat wij die reductie met een kwart zullen halen. Met
die aanpak van administratieve lasten lopen wij in Europa voorop. Nederland
beoogt ook in de Raad voor Concurrentievermogen van november aanstaande een
aantal concrete gebieden van EU-regelgeving vast te stellen die voor vereenvoudiging
in aanmerking komen. Better recondation is een concrete actie die wij samen
met het Ierse voorzitterschap hebben opgepakt. Op die manier proberen wij
echt, de top-vijftien van de meest irritante regels uit Brussel terug te dringen.Wij weten overigens uit de onderzoeken die wij nu hebben dat het industriële
MKB minder dan andere sectoren profiteert van onze huidige plannen. Dat betekent
ook dat wij daarop in de komende ronde van plannen meer nadruk zullen leggen
en daaraan meer aandacht zullen besteden.Een van de aardige aspecten in het begrotingsonderzoek is dat men de exercitie
van administratieve lasten niet vanuit Den Haag moet bekijken, per departement,
maar vanuit het bedrijfsleven. Dat merkte de heer De Krom op. Ik kan het niet
meer met hem eens zijn. Vandaar ook de modelbedrijven waarmee wij zijn begonnen,
om te zien hoe in een bedrijf die verschillende regelgeving neerslaat, of
die nu afkomstig is uit Den Haag of van andere overheden. Een bedrijf heeft
er niets aan om te weten dat het ene regeltje afkomstig is van VROM, het tweede
van VWS en het derde van EZ. Ik kom bij de vergunningen. Een task force onder leiding van Arie Kraaijeveld
met VNG, IPO, VNO, MKB Nederland, LTO en de negen departementen die hierbij
betrokken zijn heb ik gevraagd voorstellen te doen over de vereenvoudiging
van vergunningen. Deze task force is enkele weken geleden begonnen met zijn
werk. Dat betekent stroomlijning, verkorting van procedures en verbetering
van de handhaving.De heer Ten Hoopen heeft gevraagd, zo snel mogelijk het Spaanse model
van de lex silentio in te voeren. Er moeten inderdaad strakkere termijnen
worden gesteld aan de verlening van vergunningen. Die termijnen moeten inderdaad
worden gehandhaafd. Dit is inderdaad te versterken door de zogeheten fatale
termijnen in te stellen. Als de termijn is verstreken, is de vergunning automatisch
verleend. Overigens komt dit in Nederland al voor, onder meer bij kleine bouwvergunningen.
Ik maak twee opmerkingen voordat ik mijn oordeel geef over het verzoek van
de heer Ten Hoopen.In Spanje geldt de lex silentio bij lange na niet voor alle vergunningsprocessen.
Voorts is dit niet de aangewezen figuur bij beslissingen met potentieel zeer
ingrijpende gevolgen, zoals de toelating van nieuwe geneesmiddelen. Al met
al sta ik echter zeer positief tegenover dit idee, want het kan niet zo zijn
dat ondernemers of burgers eindeloos moeten wachten op hun vergunningaanvrage.
Ik heb de task force van de heer Kraaijeveld dan ook al gevraagd om juist
met concrete voorstellen te komen voor die lex silentio en voor de voorwaarden
waaronder die in Nederland kan worden ingevoerd.Ook op de opmerking van de heer Aptroot over de vergunningen reageer ik
positief, en wel in drie opzichten. De leden van de task force zijn op de
hoogte van de Deense methode en betrekken die expliciet bij hun voorstellen.
De task force gaat al expliciet kijken naar mogelijkheden voor één
loket voor vergunningen. Ik zal de task force nog vragen, de gedachte van
een drempelwaarde in de vergunning te betrekken bij zijn advies.De aanpak van de tegenstrijdige regels loopt goed op schema. Ik heb de
Kamer beloofd voor 1 januari aanstaande de 800 bij mij aangemelde tegenstrijdigheden
op te lossen. De teller in de centrale hal van het ministerie
van Economische Zaken stond vanochtend op 98. Dat betekent dus nog 98 op te
lossen knelpunten. Dan blijkt dat juist de aanpak van onderop werkt, door
middel van sectorwerkgroepen in gemeenten, waarbij de ondernemers, de inspectiedienst,
de gemeente en anderen rond de tafel zitten. Meestal zijn de problemen veroorzaakt
door slechte communicatie en doordat de uitvoeringsorganisaties en de gemeenten
regels verschillend interpreteren. Voor al die punten gaat het om concrete,
praktische oplossingen. Die oplossingen willen wij structureel van aard laten
zijn door ze uit te rollen over heel Nederland. Daarover zal de Kamer later
deze maand meer horen.Als zich concrete tegenstrijdigheden voordoen, is een snelle en effectieve
oplossing dat de ondernemer dit meldt bij de gemeente of bij de inspectie.
Problemen zitten voornamelijk in de uitvoering en in de interpretatie. Daarover
zijn wij het eens. Dan ligt het mijns inziens niet voor de hand, de rechter
te belasten met die tegenstrijdigheden, ook omdat het meestal in de interpretatie
zit en niet in de wet- en regelgeving zelf. Meer nog laat de ervaring nu zien
dat het juist in goed overleg komen tot een oplossing vaak veel meer voor
de hand ligt en werkt. Het is belangrijk om het initiatief dat nu aan de marktpartijen
is ook bij die marktpartijen te laten. Dat werkt heel goed.Hoe willen wij nu voorkomen dat wij het volgend jaar weer 800 meldingen
hebben, het jaar daarna weer en het jaar daarna weer? Ik zal de Kamer daarover
aan het einde van het traject veel uitgebreider informeren, maar het plan
nu is om het Meldpunt tegenstrijdige regelgeving in 2005, nadat wij dit hebben
afgerond, weer te openen en dan continu te openen. Er wordt dan niet een aantal
maanden verzameld, maar het blijft continu open. Achter het meldpunt koppelen
wij dan alle relevante partijen, inspecties en gemeenten. Wordt een knelpunt
gemeld, dan gaat dat naar degenen die de tegenstrijdigheid veroorzaken. Er
moet dan binnen een maand een afgestemde oplossing terugkomen. Dit lijkt mij
doelmatiger, doeltreffender en vooral meer de betrokkenheid van de partijen
oproepend dan een procedure via een bestuursorgaan of een rechter. De Kamer
hoort er bij de uitrol van het project meer over.De heer Ten Hoopen (CDA):Het enthousiasme van de staatssecretaris is te prijzen. Mij gaat het echter
om structurele oplossingen. De staatssecretaris spreekt daar wel steeds over,
maar stel dat er het volgend jaar weer 500 of 700 meldingen zijn. De interpretatie
moet mijns inziens in de wet worden vastgelegd. Vanuit de structuur moeten
wij kennis opbouwen, om tot een structurele oplossing te komen. Weer een loket
openen is prima, maar het is ook weer veel werk. Het gaat erom dat de wet
structureel eenduidig wordt uitgelegd.Staatssecretaris Van Gennip:Dat structurele wordt gevormd door de werkgroepen in de gemeenten. Zij
komen met voorstellen voor hun gemeente en voor hun sector. Dat gebeurt in
september tot en met november. Dat gaan wij dan uitrollen over heel Nederland.
De inspectie heeft zich gecommitteerd om als er bijvoorbeeld iets uitkomt
voor de horeca in Breda dat voor heel Nederland te laten gelden. De oplossing
wordt dan van incidenteel structureel.Er wordt natuurlijk bij het meldpunt kennis opgebouwd over de interpretatie
van de 800 tegenstrijdigheden. Dat wordt steeds verder uitgebreid. Ik weet
niet of wij dat echt in de wet moeten vastleggen. Wij moeten wel zorgen dat
de interpretatie als die eenmaal gegeven is – de ene wet geldt boven
de andere of de ene interpretatie geldt boven de andere – structureel
voor heel Nederland geldt in de komende tijd. Het moet niet na een halfjaar
weer anders worden. Ik meen niet dat wij het in de wet moeten vastleggen,
maar wij moeten het wel vastleggen in een soort register, waar de ondernemer
het gewoon kan opzoeken.Wij hebben het gehad over bestaande regelgeving, maar ook nieuwe regelgeving
kan hinderlijk zijn voor het bedrijfsleven. Wij gaan de toets op de voorgenomen
regelgeving versterken en toespitsen, vooral op de gevolgen voor de concurrentiekracht
van het bedrijfsleven. De effecten van wet- en regelgeving zullen veel meer
expliciet worden afgewogen in de politieke besluitvorming. Ook het cumulatieve
effect van wet- en regelgeving in specifieke sectoren gaan wij in beeld brengen,
via de business impact study, zoals ook de Europese Commissie doet.De Nederlandse kop op Europese regelgeving is voor Nederlandse ondernemers
een grote ergernis. Het kabinet heeft al gezegd dat het de Europese regels
een op een overneemt. In de Industriebrief hebben wij gezegd dat wij met terugwerkende
kracht gaan kijken waar er Nederlandse koppen op Europese regels zitten. Die
koppen gaan wij dan ook snellen. Zelf denk ik bijvoorbeeld aan de gebruiksfase
voor machines, waar wij aanvullende eisen stellen boven de CE-markering. Dat
lijkt mij een mooie kop om te snellen.Internationaal ondernemen is voor mij nauw verbonden met het ondernemerschapsbeleid.
De heer Ten Hoopen sprak mooie woorden toen hij zei: laat niet de angst voor
de globalisering regeren, maar laten wij ons inspannen om de kansen te benutten.
Zo is het maar net. Internationaal ondernemen fungeert als een krachtige motor
voor de Nederlandse economie. Bovendien zijn internationale ondernemers vaak
innovatiever. De geraamde economische groei voor dit jaar en volgend jaar
wordt vrijwel volledig gedragen door de uitvoer. Ongeveer een derde van ons
BBP komt tot stand door de export. Wij hebben een groot aantal banen bij in
Nederland gevestigde buitenlandse bedrijven.Echter, in de afgelopen jaren hebben de Nederlandse exporteurs marktaandeel
verloren. Voor een belangrijk deel was dat te wijten aan de verslechterde
concurrentiepositie van internationaal actieve Nederlandse bedrijven. Helemaal
in het begin hadden wij het er al over dat het Nederlandse ondernemings- en
vestigingsklimaat op een aantal fronten fiks minder aantrekkelijk is geworden.Het betekent dat wij hier op allerlei vlakken ook een betrokken en actieve
overheid willen hebben. Dat ben ik met de heer Ten Hoopen eens. Daar past
echter slecht bij om, zoals de heer Van Dam met zijn amendement voorstaat,
het instrumentarium dat ons daartoe ter beschikking staat, bij het grof vuil
te zetten. Instrumenten als PESP – dat zijn de haalbaarheidsstudies –
en PSB, betreffende starters op buitenlandse markten, zijn met name voor het
MKB van belang. In het Actieplan internationaal ondernemen, dat de Kamer nog
deze week of begin volgende week ontvangt, geef ik aan hoe die
instrumenten samenhangen en wat ik ermee wil bereiken. Mocht de Kamer evenwel
het amendement van de heer Van Dam steunen, dan wordt deze mix van instrumenten,
financiële en niet-financiële instrumenten, hard onderuitgehaald
en hebben wij een fors probleem om het internationale ondernemen de noodzakelijke
impulsen te geven.Ik ga kort in op wat wij gaan doen in het kader van het Actieplan internationaal
ondernemen. Het betreft de volgende hoofdlijnen: 1. de publiek-private
samenwerkingsverbanden verder stimuleren; dan hebben wij het met name over
het Dutch Trade Board;2. méér nadruk leggen op de fase
waarin een actieve opstelling van de overheid de meeste vruchten afwerpt;
dat is de fase van marktoriëntatie en bewerking;3. het beleid
beter laten aansluiten bij huidige trends in internationaal ondernemen; dat
betreft niet alleen export, maar ook import, investeringen, joint ventures
en andere samenwerkingsverbanden;4. het financiële en het niet-financiële
instrumentarium daaraan aanpassen.Wij gaan dit laatste EZ-breed doen, ook voor het buitenlandse instrumentarium.
Het betekent financiële instrumenten stroomlijnen en beter toegankelijk
maken en kijken naar nut en noodzaak van de instrumenten, juist ook waar het
betreft instrumenten die gericht zijn op het bevorderen van de investeringen
in het buitenland.Ik kan dan ook de woorden van de VVD-fractie over het nut van buitenlandse
investeringen niet onbesproken laten. Als de heer Aptroot stelt dat alleen
investeringen in Nederland bevorderd mogen worden, doet hij onrecht aan de
economische realiteit. Van een liberaal verbazen mij die woorden. Immers,
niet alleen export maar ook investeringen in het buitenland dragen sinds jaar
en dag bij aan de kracht van het Nederlandse bedrijfsleven. Denk aan een bierbrouwer
die in een opkomende markt als China een bierbrouwerij begint. Dat helpt voor
de Nederlandse economie en de Nederlandse werkgelegenheid; het versterkt de
concurrentiepositie van Nederlandse bedrijven en het genereert vaak weer nieuwe
activiteiten in Nederland met hoge toegevoegde waarde en daarmee werkgelegenheid.De heer Aptroot (VVD):Mijn opmerkingen strekten er niet toe dat het voor het Nederlandse bedrijfsleven
niet soms heel goed uitpakt om in het buitenland te investeren. Wel vinden
wij dat als het om subsidies gaat, het van de gekke is dat wij de laatste
jaren subsidies geven aan bedrijven die hun productie van Nederland naar het
buitenland verplaatsen. Het is prima dat Nederlandse ondernemers in het buitenland
investeren, maar de vraag is of dat moet met geld van de Nederlandse belastingbetalers.
Wij vinden dat dit niet moet. Laten wij nu die subsidies en extra faciliteiten
richten op de investeringen in Nederland. Dat Nederlandse bedrijven elders
kansen ruiken, hun productie willen verplaatsen of nieuwe markten willen ontginnen
in het buitenland, is best en dat is aan de ondernemer, maar niet met subsidiegeld.
Dát is de boodschap. Ik zeg niet dat het slecht is voor het bedrijfsleven,
maar wij moeten dit niet subsidiëren. Wij hebben bijvoorbeeld met de
subsidieregeling TAOM heel gekke voorbeelden gezien en er waren ondernemers
die zeiden: jullie zijn knettergek om het te subsidiëren, maar als je
het doet, pak ik wel een paar ton aan euro's mee.Staatssecretaris Van Gennip:Over de regelingen TAOM en PSO kom ik straks nog apart te spreken.Wat wij niet willen, is dat bedrijven hun productie naar het buitenland
verplaatsen als dit niet, vanwege economische redenen, noodzakelijk is. Wij
moeten zorgen dat bedrijven hier graag willen investeren en hier graag willen
zijn. Daarbij gaat over zaken als loonmatiging en kennismarkt, respectievelijk
een hele reeks van randvoorwaarden waarin ook administratievelastendruk en
regeldruk een belangrijke rol spelen. Het gaat dan niet alleen om grote bedrijven.
Het gaat ook om MKB-bedrijven die, als zij zich op het buitenland richten,
ook daar succesvol moeten zijn. Wat wij echter niet subsidiëren, is productieverplaatsing
naar het buitenland. Wij moeten het wegvloeien van werkgelegenheid tegengaan
door hier een goed investeringsklimaat te bieden en niet door te vluchten
in een houding van: laten wij muren bouwen om Nederland zodat de bedrijven
niet weg kunnen. Het gaat erom dat wij het aantrekkelijk maken voor bedrijven
zich hier te vestigen.De heer Aptroot (VVD):Wij hebben beperkte middelen en daarbij gaat het erom of wij die volledig
inzetten voor investeringen in Nederland dan wel of wij ook allerlei activiteiten
elders in de wereld voor Nederlandse ondernemingen gaan subsidiëren.
Wij zeggen dan: wij zetten de middelen volledig in voor investeringen in Nederland.Staatssecretaris Van Gennip:Ik meen dat er nu een misverstand is waardoor verschillend wordt gedacht
over de vraag waarvoor wij onze subsidies wel of niet kunnen gebruiken. Dit
punt komt evenwel weer aan de orde bij de evaluatie in het voorjaar. Dan zal
het criterium voor nut en noodzaak worden aangegeven. Uw mening over de andere
drie criteria deel ik geheel.Ik heb al gezegd dat ik in het Actieplan internationaal ondernemen zal
terugkomen op de regelingen voor het investeren in het ondernemen in het buitenland.
Vooruitlopend op wat volgende week aan de orde komt, kan ik al aangeven dat
ik op basis van de evaluatie heb besloten om de TAOM-regeling per 1 januari
te beëindigen.De heer Aptroot (VVD):U bent het niet eens met al onze criteria, maar nu net de regeling die
het investeren in het buitenland mogelijk maakt, schrapt u. Als u ons criterium
overneemt, zijn wij er uit. Dan hoeven wij niet over elke individuele regeling
te discussiëren.Staatssecretaris Van Gennip:De TAOM is er niet voor het doen van investeringen, maar voor het leveren
van technische assistentie, zodat mensen ter plekke zodanig worden opleid
dat het bedrijf over goed geschoolde werknemers beschikt. Anders bestaat de
kans dat je met mensen moet werken die bijvoorbeeld geen kennis hebben van
een marketingplan. Overigens is de TAOM een heel kleine regeling. Wij stoppen
daarmee per 1 januari en doen dat op basis van de evaluatie die u deze
zomer hebt ontvangen. Ik heb in de zomer aangekondigd dat ik op de kwestie
zou terugkomen in het Actieplan internationaal ondernemen. Dat plan ontvangt
u begin volgende week. Met de andere door u genoemde criteria
ben ik het volledig eens.Ik kom vervolgens te spreken over het aangepast amendement-Van Dam. Zoals
de minister al heeft aangegeven hebben wij grote problemen met dit amendement,
zowel om inhoudelijke als om technische redenen. Wat de inhoudelijke redenen
betreft wijs ik erop dat de instrumenten, waaronder de PSO, voldoen aan de
criteria die door de heer Aptroot zijn geformuleerd. PSO draagt bij aan de
versterking en de groei van de betrokken Nederlandse bedrijven. Uit de evaluatie
blijkt dat 60% van de PSO-projecten de meeste projectdoelen halen. Concreet
betekent dit dat de Nederlandse bedrijven die erbij zijn betrokken, commerciële
samenwerkingsverbanden zijn aangegaan, nieuwe, potentiële klanten hebben
verworven en additionele omzet hebben gegenereerd. Bovendien geldt de PSO-regeling
voor het MKB en de geachte afgevaardigde vindt juist het MKB heel belangrijk.
De werking van de PSO-regeling ga ik wel betrekken bij de meetexercitie. Daarbij
gaan wij opnieuw na wat de effectiviteit is van het brede instrumentarium.
Wij zullen dan ook de kritiek van de Kamer in aanmerking nemen.Een andere reden voor mij om specifiek aandacht te besteden aan de werking
van PSO is de verandering in de Oost-Europese economieën. PSO is gestart
in 1990 en in de afgelopen periode aangepast aan de economische ontwikkeling
in Oost-Europa. Dus een aantal lidstaten komt nu niet meer in aanmerking voor
subsidie op grond van PSO, maar zij is voor een aantal andere lidstaten wel
opengesteld. Dus begin volgend jaar, in april 2005, wordt de werking van de
PSO-regeling betrokken bij de brede evaluatie. Dat is een goed moment om na
te gaan wat de ontwikkeling in de verschillende landen is geweest en of PSO
nog past bij de activiteiten van die landen. Dan gaan wij ook de inzichten
van de European Bank for Reconstruction and Development in onze beschouwingen
betrekken.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Dat lijkt mij allemaal heel verstandig, maar ook hier geldt
dat je het geld helemaal niet weg hoeft te geven. Je kunt het ook uitlenen.
Echter, ik zeg wel dat ik zojuist van mijn stoel viel. De staatssecretaris
zei dat bij 60% van de PSO-projecten de meeste doelen worden gerealiseerd.
Dus bij 40% van die projecten haalt men überhaupt de doelen niet en bij
60% bereikt men niet alle doelen. Wat is dit voor regeling als de projecten
waar het om gaat niet voldoen aan de doelstellingen waaraan ze moeten voldoen
om in aanmerking te komen voor subsidie?Staatssecretaris Van Gennip:De bedoeling is wel dat de projectdoelen worden gerealiseerd, maar het
gaat hier natuurlijk om projecten in risicovolle landen. Daarvoor is deze
regeling opgesteld. Als de projecten niet risicovol zouden zijn, zouden zij
gefinancierd kunnen worden via een bank. Je weet dat je bij risicovolle projecten
nooit een score van 100% haalt. Dat blijkt ook uit de brief die wij naar de
Kamer hebben gestuurd in het kader van de begrotingsbehandeling. De projecten
van de Bank for Reconstruction and Development halen met het realiseren van
doelen een score van 60% à 70%. Dat komt nu eenmaal doordat in risicovolle
landen wordt gewerkt. Daardoor zijn de projecten ook risicovol. Wij zullen
dit onderwerp evenwel betrekken bij de evaluatie in 2005. De minister heeft
al aangegeven dit niet te doen om met alle investeringen in dit soort ondernemingen
te stoppen – dat wil de geachte afgevaardigde misschien – maar
om grondig en ambitieus beslissingen te kunnen nemen. De Kamerleden kennen
ons beiden goed genoeg om te weten wat een ambitieuze inzet betekent. Uw amendement
doorkruist die in de Industriebrief aangekondigde maatregelen.Het maatschappelijk verantwoord ondernemen speelt bij zowel nationaal
als internationaal ondernemerschap een belangrijke rol. MVO zou voor bedrijven
vanzelfsprekend moeten zijn. Transparantie, het afleggen van verantwoording
door bedrijven en betrokken partijen, een constructieve dialoog tussen de
verschillende partijen; dat zijn sleutelbegrippen. Ik ben ervan overtuigd
dat transparantie over maatschappelijk verantwoord ondernemen uiteindelijk
beter is voor de concurrentiepositie van een bedrijf. Het leidt tot goodwill
en trouwe consumenten; het is geen dwang, maar welbegrepen eigenbelang. Daarbij
speelt Economische Zaken een stimulerende en faciliterende rol, met name voor
het MKB. Duidelijk is dat Nederland een voortrekkersrol op dit gebied speelt.
Bedrijven zoals ABN AMRO, DSM, Philips en Unilever leiden allerlei sectorindices
op het gebied van sustainable development.In het kader van de leidende rol die Nederland speelt willen wij als voorzitter
graag in Europees verband spreken over MVO. Van 7 tot 9 november is er
de "European Conference on corporate social responsibility: competing for
a sustainable future". Als u MVO-woordvoerder bent, bent u al daarvoor uitgenodigd
en anders bij deze als woordvoerder EZ. Het centrale thema van die conferentie
is: hoe draagt MVO bij aan het concurrentievermogen in een duurzame wereld?
Wij willen daar laten zien wat de voortrekkerspositie van Nederland is. Zo
willen wij andere landen inspireren om ons daarin te volgen. Op 24 november
vindt de lancering plaats van het Kenniscentrum MVO. In juni is er een stakeholdersbijeenkomst
geweest, waarbij ook een aantal van u aanwezig was. Ik zal dan de ACC Award
uitreiken. Omdat wij bij uitstek van overheden transparantie over duurzaam
opereren mogen verwachten, hebben wij besloten dat het ministerie van Economische
Zaken ook een maatschappelijk jaarverslag zal uitbrengen.Te lang hebben wij vanuit Economische Zaken alleen maar aandacht gehad
voor de aanbodzijde van de economie en daarbij de vraagkant verwaarloosd.
Ondernemers bestaan nu eenmaal niet alleen uit good guys. Consumenten weet
vaak niet goed wat hun rechten zijn; vandaar de consumentenautoriteit, die
actief zal optreden tegen collectieve inbreuken op het consumentenrecht, die
zal dienen als informatieloket voor consumenten en aanbieders en die informatie
zal verstrekken over rechten en plichten. Ik verwacht dan ook dat de publieke
handhaving een disciplinerende werking op de markt zal hebben. Het is nu zaak
de consumentenautoriteit in samenwerking met u snel op te zetten.Ruimte voor ondernemers, groot en klein, om kansen waar te maken. Daar
begon ik mijn verhaal mee en daar wil ik het ook graag mee eindigen. Wij moeten
ons hier met elkaar hard maken om ervoor te zorgen dat bedrijven en onderne mers graag in Nederland willen ondernemen, zich hier graag willen
vestigen en graag hun productie hier willen uitbreiden. Op die manier behouden
wij werkgelegenheid voor Nederland, realiseren wij economische groei en kunnen
wij die dingen blijven betalen die ons zo dierbaar zijn in Nederland: zorg,
onderwijs, sociale zekerheid. Daartoe hebben wij banen in de private sector
nodig. Daartoe hebben wij die ondernemers nodig.Mevrouw Kant (SP):Ik heb gevraagd om een economisch aanvalsplan voor Zuid-Limburg, omdat
er daar gigantische problemen zijn.Staatssecretaris Van Gennip:Het initiatief ligt bij de regio's. Het gaat niet alleen om Zuid-Limburg,
er zijn ook andere regio's die achterstanden hebben. Rotterdam heeft kort
geleden een plan gemaakt. Ik wil mevrouw Kant best toezeggen dat ik met de
regio zal praten of men behoefte heeft aan zo'n aanvalsplan en, zo ja, op
welke manier men dat zelf, op basis van een eigen analyse, denkt te gaan maken.Mevrouw Kant (SP):Wij horen daar graag iets over. Het is natuurlijk een regio met een bijzondere
geschiedenis met de sluiting van de mijnen, het CBS en de overheidsdiensten
die er gekomen zijn en waar nu veel ontslagen vallen.Staatssecretaris Van Gennip:Ik heb net een aantal bestuurders op het Plein gesproken. Zij willen inzetten
op de sterktes, de kansen. In het kader van het regionaal beleid willen zij
met elkaar een plan maken gebaseerd op de sterktes en kansen in Limburg. Wij
gaan bij de najaarsnota 7,5 mln vrijmaken voor regionale innovatie. Dat gaat
natuurlijk ook naar concrete projecten, daar of ergens anders.De voorzitter:Ik deel mede dat een nader herzien schema is opgesteld. Twee onderwerpen
die voor vanavond op de agenda stonden, het initiatiefvoorstel-Dubbelboer/Duyvendak
en het huurbeleid, zijn naar morgen doorgeschoven. Vanavond doen wij slechts
de tweede termijn van de begroting van Economische Zaken en het antwoord in
eerste termijn inzake de no-claimteruggaaf in de Ziekenfondswet.De vergadering wordt van 19.00 uur tot 20.20 uur geschorst.Voorzitter: RouvoetDe voorzitter:Wij zijn toe aan de tweede termijn van de Kamer. Als het goed is, weten
de leden allemaal hoeveel minuten zij nog ter beschikking hebben. Ik zal daar
zorgvuldig op letten, want wij zijn gebonden aan de tijd. Hierna vindt nog
een ander debat plaats en de woordvoerders daarbij zullen ook graag op een
redelijk tijdstip willen eindigen. Bij de tweede termijn van een begrotingsdebat
dienen moties trouwens in de eigen spreektijd te worden voorgelezen. Ik vraag
u, ook daar rekening mee te houden.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Het lijkt mij goed voor de woordvoerders bij het andere debat
dat zij vóór morgenochtend klaar zijn, anders kunnen zij niet
met de trein naar huis.Ik loop nog niet zo lang mee en de minister laat het niet na om dat te
benadrukken, al doet hij dat niet om op de persoon te spelen. Mevrouw Van
Egerschot kan er echter over meepraten; wij krijgen nogal eens de wind van
voren van de minister. Ik ben er evenwel trots op dat wij als leden van onze
generatie in dit huis met deze minister in debat gaan over onze toekomst.
Het gaat om onze toekomst en die laat ik niet verprutsen door iemand die ondanks
zijn jarenlange ervaring nog steeds onverstandig beleid nastreeft.Kamerleden hebben een dikke huid, maar de minister doet niet alleen denigrerend
over Kamerleden. Hij doet ook denigrerend over hardwerkende Nederlanders en
hun vertegenwoordigers in de vakbeweging: Nederlanders zijn lui en verwend.
Dit is een schandalige manier van spreken over mensen die hard werken om de
eindjes aan elkaar te knopen, mensen die veel moeite hebben om de balans te
vinden tussen werk en privé, tussen tijd voor de baas en tijd voor
de kinderen. De heer Aptroot stelde gisteren voor dat EZ-ambtenaren stage
moeten gaan lopen in het midden- en kleinbedrijf. Op zichzelf is dat een aardig
idee. De minister zou echter een stage moeten gaan lopen bij mensen met een
modaal inkomen of iets lager. Dan weet hij waar die mensen mee zitten, dan
weet hij hoeveel moeite het hen kost om alles te combineren en rond te komen.
Misschien dat hij dan meer begrip kan opbrengen en dat hij in de toekomst
niet meer met zo veel dédain over deze mensen spreekt. Nu praat hij
hen en de economie de put in en dat op basis van verkeerde cijfers.De minister hanteert verkeerde cijfers waar het gaat om de loonkosten,
waar het gaat om de AEX en waar het gaat om de arbeidsparticipatie. Hij spreekt
onwaarheden over de opvattingen van mijn partij over loonmatiging en over
de economische effecten van onze plannen. Hij gebruikt de verkeerde vergelijking
met Duitsland, waar men twintig jaar heeft verzuimd om te hervormen en waar
men nu dus, uiteraard, een heel andere agenda moet nastreven. De minister
goochelt met de feiten en dat doet hij om mensen bang te maken. Dat is een
kwalijke zaak. De minister doet ook alsof er geen alternatief zou zijn voor
het beleid dat hij nastreeft. Dat is grote flauwekul. Het Centraal planbureau
heeft geoordeeld dat de plannen van de oppositie goed zijn voor de economie.
Investeren in kinderopvang, scholing en lagere loonkosten helpt en zorgt voor
groei en werkgelegenheid. De minister houdt zich doof voor dit verhaal, simpelweg
omdat hij het is die geen weerwoord heeft.De heer Bakker (D66):Dan hecht ik eraan om aan te geven wat het CPB ook zei ook over uw plannen,
namelijk dat ze ontmoedigend werken voor de opbouw van menselijk kapitaal.
En dat is precies waar het debat over gaat.De heer Van Dam (PvdA):Als de heer Bakker het oordeel van het CPB helemaal zou lezen, dan zou
hij zien dat in de laatste zin staat dat de plannen per saldo gunstig zijn
voor de werkgelegenheid, de groei en de loonkostenontwikkeling. Dat zou hem
ook moeten aanspreken.De minister blijft knokken voor de subsidies. Speelt hij voor de werknemers
de zwarte piet, voor de werkgevers speelt hij sinterklaas. Er is echter beweging,
zo heb ik in dit debat geconstateerd. De staatssecretaris zei dat zij de TAOM-regeling
wel per 1 januari wil afschaffen. Wanneer heeft zij dat bedacht? Ik neem
aan dat zij dat tijdens dit debat heeft gedaan, want anders
had zij dat aan de Kamer moeten melden in een nota van wijziging. Ik heb die
echter niet gezien. Dus ik neem aan dat wij ongelofelijk overtuigend zijn
geweest tijdens dit debat. Een paar maanden geleden bij de beantwoording van
vragen over de TAOM-regeling zei de staatssecretaris nog dat deze regeling
bijdraagt aan het succes van duurzame Nederlandse MKB-investeringen in opkomende
markten en dat ze ook met name bijdraagt aan het behoud van structurele werkgelegenheid
in Nederland. Ik heb steeds aangegeven dat het wat mij betreft op een andere
manier kan, maar ik ben reuze verbaasd over de snelle ommezwaai die deze staatssecretaris
maakt. Niet eens in een paar maanden maar waarschijnlijk in een paar uur.Voorzitter. Ik dien een tweetal moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat kennis en innovatie van doorslaggevend belang zijn voor
de toekomstige economische ontwikkeling;overwegende dat een innovatiefonds kan voorzien in leningen en garanties
voor risicovolle innovatieve investeringen waarvoor onvoldoende privaat kapitaal
beschikbaar is, zoals samenwerkingsprojecten voor onderzoek en innovatie of
de stimulering van breedband;verzoekt de regering, een innovatiefonds in te stellen en zorg te dragen
voor een substantiële vulling uit het Fonds Economische Structuurversterking,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dam en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16(29800 XIII).De Kamer,gehoord de beraadslaging, overwegende dat voor een duurzame ontwikkeling onderzoek en innovatie
noodzakelijk zijn;overwegende dat onderzoek en innovatie ten behoeve van een duurzame ontwikkeling
ook economisch kansen biedt;verzoekt de regering, een actieplan op te stellen voor innovatie voor
een duurzame ontwikkeling,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Dam en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 17(29800 XIII).De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. In eerste termijn heb ik de minister uitgedaagd om ons te
overtuigen van het belang van EZ. Wat doet EZ er eigenlijk toe? De minister
zei dat het erg ouderwets is om dat belang alleen maar te relateren aan de
hoogte van het budget; als het om de economie gaat kunnen wij met de hoogte
van het budget wel de belangrijkste dingen doen. Het ministerie van OCW heeft
gelet op zijn budget veel en veel meer invloed op kennis en innovatie en zou
die invloed ook moeten hebben op de aanwending van kennis voor de economische
structuur in ons land.Ik ben niet overtuigd door de minister, maar laat hij het komend jaar
echt werk maken van kennis en innovatie en een echte ommezwaai in het beleid
realiseren. Of wordt het dan toch na de innovatiebrief, de groeibrief, de
industriebrief en de ondernemersbrief tijd voor de afscheidsbrief?De heer Ten Hoopen (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister en de staatssecretaris voor hun heldere
antwoorden. In die zin meen ik dan ook dat wij onze weg kunnen vervolgen.
EZ moet eigenlijk het ministerie zijn van kansen benutten in een globale nieuwe
economie. Het moet nieuwe perspectieven ontwikkelen en het moet van de globale
marktplaats een kansenmarktplaats maken, zodat wij nieuwe ontwikkelingen kunnen
voortzetten. Dan is het belangrijk dat EZ vooral een betrokken faciliterend
ministerie is, waarin het bedrijfsleven daadwerkelijk de ondersteuning krijgt
die nodig is. Sprekend over de rode loper,verwijs ik naar Singapore. Als daar
een bedrijf komt, kan dat met één loket alle faciliteiten binnenhalen.
En zo dient het ook in Nederland te zijn.EZ dient dus betrokken te zijn bij het bedrijfsleven. Groot niet gesteld
tegenover klein, maar beide, groot én klein. Zo zijn wij in staat om
ontplooiing en keuzemogelijkheden van mensen daadwerkelijk te realiseren,
want daar gaat het uiteindelijk om.Voorzitter. Scholing is van belang, want dat is de toekomst. Het is essentieel
dat het vakonderwijs en een ambacht maatschappelijk worden opgewaardeerd.
Wil de minister dit bij zijn collega van Onderwijs onder de aandacht brengen?
Ambacht is een belangrijk element.De heer De Boer moet zorgen voor stageplaatsen voor jongeren. De wettelijke
en andere belemmeringen daartoe dienen weggenomen te worden. Een stageplaats
moet bijvoorbeeld begeleid worden door een consulent die daadwerkelijk aan
de regels voldoet, maar een MKB-ondernemer onderneemt en leert mensen, te
ondernemen. Dat soort belemmeringen moet verwijderd worden.De minister sprak zeer lovend over het innovatieplatform. Het is goed
dat hij met een hervormingsagenda komt. Zitten daar echter ook een kabinetsreactie,
een financieringsplan en een operationaliseringsplan bij? Als dat het geval
is, hebben wij daadwerkelijk iets te bespreken en in gang te zetten.Ik heb de staatssecretaris gevraagd hoe zij de MKB-stedenmonitor aan het
grotestedenbeleid wil koppelen. Deze economische pijler is van groot belang
voor de steden.Bij de kansenzones gaat het om nieuwe dynamiek in een veranderende wereld.
Sterke, jonge bedrijven moeten de kans krijgen om zich te ontwikkelen. Uit
alle onderzoeken blijkt dat de outsourcing plaatsvindt bij het lage en middelmatige
kennisniveau van producten en diensten. Dit gebeurt niet bij een hoge toegevoegde
waarde en bij kennisbedrijven. Daar ligt een kans. Voorwaarden voor een goed
beleid zijn: ondersteuning van de succesvolle bedrijven, meetbare goede samenwerking
met kennis instellingen en afnemers, een innovatief karakter,
beschikbaarheid van financiers, een verlaag VPB-tarief tot bijvoorbeeld 10%,
lage regeldruk, snelle besluitvorming op lokaal niveau en natuurlijk zorgvuldigheid,
maar ook tempo. Daar gaat het om in deze tijd. Met het oog daarop dien ik
de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat bestaande belemmerende structuren van wet- en regelgeving
economische dynamiek in de weg staan;overwegende dat in "kansenzones" nieuwe economische dynamiek mogelijk
is en deze zones als proeftuin kunnen fungeren voor toekomstig generiek beleid;verzoekt de regering, voor 1 januari 2005, in samenwerking met de
bestaande Stichting TechnologieRating, bedrijven de mogelijkheid te bieden
toe te treden tot de kansenzones;verzoekt voorts de regering, in deze zones enkel een minimum aan regels
te laten gelden, besluitvormingsprocessen van (lokale) overheden aan een korte
maximumtijd te binden en een verlaagd fiscaal tarief vennootschapsbelasting
toe te passen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Ten Hoopen, Varela, Bakker, Van
der Vlies, Slob, Aptroot en Van Dam.Zij krijgt nr. 18(29800 XIII).De heer Ten Hoopen (CDA):Voorzitter. Ik zal u deze week de economische analyse doen toekomen die
de basis is voor deze motie en dit uitdagende project.De heer Vendrik (GroenLinks):Steunt u namens de CDA-fractie mijn amendement op stuk nr. 9?De heer Ten Hoopen (CDA):Dat zal ik niet doen, mijnheer Vendrik.De heer Vendrik (GroenLinks):Kunt mij duiden waarom?De heer Ten Hoopen (CDA):Natuurlijk. U kiest voor een verlaagd VPB-tarief als eerste opstapje en
wij kiezen voor kansenzones voor bedrijven die de potentie hebben om daadwerkelijk
te groeien. Dat zijn bedrijven met een jaarlijkse toename van het personeel
van 6% en een jaarlijkse omzetgroei van 10%. De nieuwe technologische, globale
markt biedt volop kansen.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik denk dat staatssecretaris Wijn, ook van het CDA, deze woorden van u
buitengewoon spijtig vindt. De Tweede-Kamerfractie van het CDA laat de kans
lopen om het opstapje in de VPB te verlagen. Hoe jammer en hoe zonde is dat.
Waar blijven nu al die verhalen over MKB als banenmotor voor de economie,
die wij altijd van het CDA horen?De heer Ten Hoopen (CDA):U weet ook dat de meeste MKB-ondernemers onder het IB-tarief vallen. U
kiest blijkbaar voor het grootbedrijf.De heer Varela (LPF):Voorzitter. Mijn fractie is van mening dat er gekeken moet worden naar
nieuwe energievoorzieningen om de afhankelijkheid van Nederland te verkleinen.
Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat in het langetermijnonderzoek naar energie in Nederland,
de Energie Onderzoek Strategie, de optie kernenergie om ideologische redenen
niet wordt meegenomen;voorts overwegende dat de prijzen van ruwe olie dit jaar reeds met 60%
zijn gestegen en door veel analisten wordt voorspeld dat het einde van de
prijsstijging nog niet in zicht is;van mening dat de voortdurende stijging van de olieprijzen een sterk nadelig
effect op de economische groei zal hebben en dat het om die reden verstandig
is te onderzoeken hoe Nederland zijn afhankelijkheid van buitenlandse olie
kan verkleinen;voorts van mening dat het ongerijmd is bij een studie naar de toekomstige
energievoorziening in Nederland bepaalde opties al bij voorbaat uit te sluiten,
te meer daar energie opgewekt in kerncentrales wel uit het buitenland wordt
geïmporteerd;voorts van mening dat het in gebruik nemen van nieuwe kerncentrales in
Nederland en daarbuiten een positief effect zou kunnen hebben op het terugdringen
van CO2-emissies;roept de regering op, in de Energie Onderzoek Strategie of een ander daartoe
geschikt onderzoeksplatform de mogelijkheid van het bouwen van nieuwe kerncentrales
in Nederland serieus te onderzoeken, met zorgvuldige en feitelijke afweging
van alle voor- en nadelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Varela. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 19(29800 XIII).De heer Varela (LPF):Naar de mening van mijn fractie kan de versoepeling van het ontslagrecht
ertoe leiden dat bedrijven gemakkelijker mensen in dienst nemen. De arbeidsmarkt
kan daarmee gediend zijn. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat deze minister een uitgesproken mening heeft als het gaat
om ontslagrecht;Varelaoverwegende dat een soepel ontslagrecht ervoor kan zorgen dat bedrijven
gemakkelijker mensen in dienst zullen nemen en dat de arbeidsmarkt daarmee
gediend is;van mening dat het de taak van de regering is het vestigingsbeleid voor
het bedrijfsleven te verbeteren om daarmee de werkgelegenheid te stimuleren; verzoekt de regering, te onderzoeken wat de effecten in termen van werkgelegenheid
zijn bij een versoepeling van het ontslagrecht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Varela. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(29800 XIII).De heer Van Dam (PvdA):Wat moet deze minister met een motie over het ontslagrecht? Daar gaat
hij helemaal niet over. Daar gaat de heer De Geus over.De heer Varela (LPF):Het arbeidsrecht is inderdaad een onderwerp dat bij het ministerie van
Sociale Zaken en Werkgelegenheid hoort. Deze minister gaat over de groei van
de werkgelegenheid. Ik wil van hem weten in hoeverre het versoepelen van het
ontslagrecht kan leiden tot een groei van de werkgelegenheid.De heer Van Dam (PvdA):Het lijkt mij ook inhoudelijk buitengewoon onwenselijk dat deze minister
zich daarmee gaat bezighouden.De heer Varela (LPF):Hij heeft zich er meerdere malen over uitgelaten.De heer Aptroot (VVD):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden en met name voor
de vele toezeggingen.De minister heeft gezegd in tweede termijn terug te komen op de investeringen
in windmolens. Ik heb nadrukkelijk gezegd dat er volgens de VVD-fractie geen
euro overheidssubsidie naar windmolens mag gaan als er niet eerst een fatsoenlijke
kosten-batenanalyse op tafel ligt. Wij willen niet dat het de belastingbetaler
straks miljarden kost. De minister heeft er nog geen duidelijk antwoord op
gegeven.Bij de splitsing van Nozema en de intrekking van de ROZ-wet is het standpunt
van de VVD-fractie dat wij een onafhankelijk mastenbedrijf willen. Nu is het
een monopolist. Wij zijn bang voor concurrentievervalsing. Eerst moet dit
onafhankelijke mastenbedrijf uit het huidige Nozema gehaald worden. Het mag
daarbij niet om dezelfde mensen gaan als zij die de zeggenschap hebben in
het overgebleven bedrijf. Wij vinden dat daarna pas de ROZ-wet kan worden
ingetrokken. Wij vinden dat de vaste commissie voor EZ van tevoren op de hoogte
moet worden gesteld van de stappen en dit moet kunnen controleren.Ik ben blij met de toezegging van de staatssecretaris om onze suggestie
te onderzoeken om in alle regelingen een drempelbepaling op te nemen, zodat
er geen gebruiksvergunning nodig is als men, bijvoorbeeld, onder de drempel
van een aantal liters gevaarlijke stoffen blijft. Wij zijn ook blij met alle
andere opmerkingen over de administratieve lasten: minder regels, het Deense
model, een snellere bouw- of vestigingsvergunning, het voorstel van één
loket en snellere procedures.Gisteren merkte ik op dat ondernemers de zekerheid moeten krijgen dat,
bij wetswijzigingen die van hen aanpassingen en investeringen vragen, niet
binnen vijf jaar weer andere wijzigingen alle investeringen teniet kunnen
doen. Het schriftelijke antwoord daarop was wat slap. Het gaat ons om het
principe. Wij snappen dat er wel eens een uitzondering mogelijk is, maar wij
willen voorkomen dat door wijziging op wijziging ondernemers hun investeringen
tenietgedaan zien of niet kunnen afschrijven, laat staan er geld mee kunnen
verdienen. Het besef van te grote regelzucht is er bij onze overheid nog te
weinig.Wij hebben uitgebreid gesproken over de herziening van het instrumentarium:
de subsidieregelingen, fiscale regelingen en dergelijke van het ministerie
van EZ. Wij zijn elkaar genaderd, maar wij zijn het niet geheel eens. Een
van onze criteria, dat het moet gaan om investeringen in Nederland, is een
voorbeeld daarvan: de bewindslieden vinden dat investeringen van Nederlandse
ondernemingen in het buitenland ook wel kunnen worden gesubsidieerd. Daarom
dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er op dit moment méér dan 50 subsidieregelingen
binnen het EZ-instrumentarium zijn, die deels overlappend en overbodig zijn;overwegende dat subsidieregelingen en vergelijkbare faciliteiten in ieder
geval moeten voldoen aan vier criteria, namelijk bijdrage aan groei van het
Nederlandse bedrijfsleven, benutting voor investeringen in Nederland, toegankelijkheid
van de subsidie voor het MKB en geringe kosten van subsidieverstrekking en
lage administratieve lasten voor het bedrijfsleven;verzoekt de regering, kritisch te kijken naar het EZ-instrumentarium op
basis van de vier criteria met het doel het aantal regelingen fors terug te
brengen en daarover voor 1 mei 2005 aan de Kamer te rapporteren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Aptroot, Bakker en Ten Hoopen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(29800 XIII).De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Dit is een heel interessante motie die de regering oproept
om eens kritisch te kijken naar het instrumentarium. Maar de conclusie staat
er al in: een deel van de vijftig subsidieregelingen is overbodig! Zegt u
het maar: welke gaan we schrappen?De heer Aptroot (VVD):Wij hebben de criteria aangegeven, we zijn het ermee eens dat er wordt
herijkt. Wij willen dat dit voor 1 mei gebeurt omdat dan alle aanpassingen
zijn geregeld voor de begroting van 2006. Zo zal ons niet overkomen wat u
nu wel gebeurt, namelijk dat u amendementen maakt en blijkt dat een deel voor
het komende jaar al verplicht is. Wij vinden dat bewindslieden en hun ambtelijke
organisatie moeten uitwerken wat de Kamer wil en haar daarover voorstellen
moeten doen die zij dan weer kan beoordelen of veranderen.De heer Van Dam (PvdA):Dit is een slap argument in het licht van de motie die wij een halfjaar
geleden indienden. Maar mijn opmerking was dat u uw conclusie al had getrokken:
er zijn regelingen overbodig. Welke zijn dat dan?De heer Aptroot (VVD):Wacht u daarvoor even op mijn tweede motie. Er zijn regelingen
waarbij wij grote vraagtekens zetten, waarvan we ons afvragen of ze volstrekt
of gedeeltelijk overbodig zijn. Het gekke is dat u wel moties of amendementen
indient, maar ook ontsnappingskansen biedt omdat u geen termijnen of criteria
aangeeft. Het enige wat u almaar roept is: fiscaliseren! Dat helpt, bijvoorbeeld,
startende ondernemingen helemaal niet. U had eens goed naar de bewindslieden
moeten luisteren!De heer Vendrik (GroenLinks):Is deze motie niet geheel en al overbodig? Het kabinet voert het dictum
namelijk nu al uit.De heer Aptroot (VVD):Jammer, maar blijkbaar hebt u even niet opgelet. U was dan ook veel afwezig.Ik noem vier criteria voor de herijking. De staatssecretaris heeft één
van die criteria nadrukkelijk afgewezen. Ik denk dat het daarom nodig is om
het kabinet hiertoe te dwingen, aangezien het wel gaat om investeringen in
de toekomst van Nederland.Voorzitter. Ik dien mijn tweede motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat er een gebrek is aan de beschikbaarheid van risicodragend
vermogen op de Nederlandse kapitaalmarkt via de reguliere bancaire instellingen
en de participatiemaatschappijen, vooral als het gaat om bedragen tot 5 mln
euro;overwegende dat financiering mogelijk is door het beëindigen van
regelingen, die niet voldoen aan de vier criteria: bijdrage aan de groei van
het Nederlandse bedrijfsleven, benutting voor investeringen in Nederland,
toegankelijkheid van de subsidie voor het MKB en geringe kosten van subsidieverstrekking
en lage administratieve lasten voor het bedrijfsleven, zoals de TAOM-regeling;verzoekt de regering, de mogelijkheid van een garantiefonds te onderzoeken,
inclusief de bereidheid van marktpartijen hieraan deel te nemen, en de Kamer
over de voortgang te rapporteren vóór 1 mei 2005,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Aptroot, Bakker en Ten Hoopen.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 22(29800 XIII).Het woord is aan mevrouw Kant. Ik merk op dat u de door u opgegeven spreektijd
volledig verbruikt heeft. Deze spreektijd gaat dus af van de totale spreektijd
van uw fractie.Mevrouw Kant (SP):Voorzitter. In eerste termijn sprak ik over bezweringsformules. Ik blijf
erbij dat zo de uitlatingen zijn overgekomen die deze minister de laatste
maanden in de media over het Nederlandse volk heeft uitgestrooid. Eerlijk
gezegd was zijn toon vandaag al een stuk milder, maar misschien denkt hij
dat zijn bezweringsformules al hun uitwerking hebben gehad.Ik stoor mij vooral aan de manier waarop over sociale verslechteringen
wordt gesproken. De minister brengt deze namelijk als waren zij noodzakelijk
om dit land van de sociale afgrond te redden. Vanmiddag zei hij zelfs dat
deze verslechteringen – ik blijf ze verslechteringen noemen –
nodig zijn om de beschaving te redden. Volgens mij hebben wij verkiezingen
nodig om de beschaving van dit land te redden! U zult begrijpen dat dat mijn
politieke opvatting is.In eerste termijn heb ik nadrukkelijk gezegd dat ik de manier waarop de
minister tot nu toe over een aantal onderwerpen heeft gesproken, eenzijdig
is en dat hij op een ongepaste manier gebruik heeft gemaakt van cijfers en
feiten. Aan het einde van dit debat constateer ik dat de minister de meeste
dingen die ik heb genoemd, niet heeft weerlegd.De minister zou ons vandaag de oren wassen. Ik heb er niets van gemerkt.
Ik heb mijn oren overigens gekregen om te luisteren! Ik had dan ook graag
een reactie gekregen van de minister op mijn opmerkingen. Ik heb niets gehoord.
Mijn oren zijn er dan ook niet om zich te laten wassen door de minister, maar
om te luisteren naar zijn antwoorden. Nu zal hij mijn oren en die van de andere
kritische sprekers wassen door middel van een notitie! Ik heb mijn oren echt
nog nooit laten wassen door een notitie en dat zal ook nu niet gebeuren. Laat
de minister in tweede termijn maar met zijn reactie komen.Ten slotte dien ik een voor zichzelf sprekende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat door de liberalisering van de energiemarkt de rem op prijsstijgingen
van gas en elektriciteit weg is;overwegende dat een doorsnee huishouden volgend jaar aanzienlijk meer
geld kwijt dreigt te raken aan gas en elektriciteit;constaterende dat het instrument van de maximumprijs kan worden ingezet;verzoekt de regering, zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk vóór
1 januari 2005, maximumprijzen voor gas en elektriciteit in te voeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Kant en Vendrik. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 23(29800 XIII).De heer Aptroot (VVD):Waarom betrekt u bij uw motie niet de gevolgen van de vergroening van
het belastingstelsel? U bent daarvan een voorstander, maar de energietarieven
gaan waarschijnlijk ook fors omhoog omdat wij honderden miljoenen extra heffen.
Als het aan uw partij lag zouden dat zelfs miljarden zijn.Mevrouw Kant (SP):Ik vind dat er een instrument moet komen om een maximumprijs vast te stellen.
Een aantal factoren bepaalt de hoogte van de energieprijs: de energieheffingen,
de prijs van de energie en de kosten die het gevolg zijn van de invoering
van de marktwerking. Het is dus een combinatie van factoren. Ik vind echter
dat er paal en perk moet worden gesteld aan de prijs die Nederlandse
gezinnen moeten betalen voor gas en elektriciteit. Over dat instrument hebben
wij overigens tot nu toe altijd de beschikking gehad en ik vind dat het in
ere moet worden gesteld.De heer Aptroot (VVD):Ik neem aan dat mevrouw Kant vindt dat er dan ook kritisch moet worden
gekeken naar alle lasten die wij op energie leggen. Misschien moeten wij die
dan maar weer terugdraaien.Mevrouw Kant (SP):Wij zijn er altijd voor dat gezinnen, vooral met lagere inkomens, die
worden geconfronteerd met hogere energielasten, op een bepaalde manier worden
gecompenseerd. Belasting op energie werkt regulerend, in de zin dat mensen
worden gestimuleerd om zuinig te zijn. Wij zijn er echter niet voor dat mensen
met lage inkomens een rekening krijgen die zij niet kunnen betalen. Dat is
wat dreigt; mensen uit de energiesector geven zelf aan dat dit een groot risico
is.De voorzitter:De heer Aptroot mag nog één keer heel kort.De heer Aptroot (VVD):De lage inkomens worden dus gecompenseerd, en de middengroepen zijn weer
de klos. Dank u wel.De voorzitter:Dat was geen vraag.Mevrouw Kant (SP):Ik geloof dat ...De voorzitter:Het was geen vraag maar een constatering.Mevrouw Kant (SP):Ik wil toch even wijzen op onze alternatieve begroting, waarin wij allerlei
voorstellen doen. De middeninkomens komen er daarbij erg goed van af; alleen
de hoogste inkomens moeten wat inleveren. Als de heer Aptroot deze goed had
gelezen, dan had hij dat kunnen weten.De voorzitter:De heer Bakker was ook door zijn opgegeven tijd in eerste termijn heen,
maar hij heeft bij mij aangegeven toch het woord te willen voeren.De heer Bakker (D66):Voorzitter. Ik heb nog vier korte punten, te beginnen met Nozema. Kortheidshalve
sluit ik mij aan bij wat de heer Aptroot hierover al heeft gezegd. De minister
is zeer voortvarend bezig, maar er zitten nog wat "technicalities" in de afronding.
Het lijkt mij verstandig om daarbij goed de vinger aan de pols te houden.In eerste termijn hebben wij gesproken over het advies van de Impulscommissie
Breedband. Nederland moet zijn achterstand op dit terrein inhalen, want wij
missen de boot ten opzichte van een groot aantal andere landen. Voordat wij
eind november in de Kamer over breedband praten, zou de minister moeten komen
met een ambitieuze reactie, die het doel dichterbij brengt.Naar aanleiding van de schriftelijke beantwoording heb ik nog twee punten.
In de antwoorden over de pechhulpverleningsmarkt staat veel informatie die
ik al van de ANWB had gekregen. Het is niet erg dat er met de ANWB wordt overlegd,
maar dan moet er ook overleg plaatsvinden met de andere partij. Er staat onder
andere: er zijn ons geen klachten bekend. Die zijn dus wel bij de Consumentenbond
bekend. Ook de NMa zijn geen klachten bekend. Dat komt doordat het bedrijf
in kwestie, de concurrent van de ANWB, bij de NMa informeerde of het zin had
om een klacht in te dienen en als antwoord kreeg: nee, daar hebben wij geen
tijd en prioriteit voor. Dan is het logisch dat er geen klachten bekend zijn.
Verder is de minister niet ingegaan op de bergingsproblematiek. De vraag is
of er door de concentratie nog wel sprake is van een concurrerende markt.
Het antwoord op dit punt is dus echt ontoereikend. Dat geldt overigens ook
voor vragen die nog liggen bij Verkeer en Waterstaat. De minister voor consumentenzaken
en concurrentie heeft hierin een eigen verantwoordelijkheid. Deze minister
zou voor 1 november – dit mede gelet op de opzegdata – moeten
komen met een quick scan waarin hij nog eens bekijkt of alle zaken goed zijn
geregeld.De heer Vendrik (GroenLinks):In het kader van breedband sprak de heer Bakker in eerste termijn over
zijn voorkeur voor "één kilometer Brinkhorst" boven "één
kilometer Peijs". Nu vraagt hij om een "ambitieuze reactie". Ik zou het prettiger
vinden als de heer Bakker het wat sterker bracht en er iets meer woorden aan
wijdde.De heer Bakker (D66):De heer Vendrik geeft mij wat extra spreektijd; dank daarvoor. Ik vind
inderdaad dat wij in Nederland achterlopen op ontwikkelingen in het nabije
en het verre buitenland. Economisch gezien is dat buitengewoon onverstandig.
In dat licht heb ik gezegd: een kilometer glas van Brinkhorst is rendabeler
dat een kilometer asfalt. Tegelijkertijd vind ik dat wij nu niet het debat
over asfalt moeten voeren; daar zijn andere debatten voor. Er zijn verschillende
mogelijkheden voor investeringen in de kennisinfrastructuur. Het FES is er
daar een van. Wij kunnen dat hier wel proberen te regelen, maar er moet ook
in het kabinet voldoende draagvlak voor zijn zodat de minister ergens op uitkomt.
Daarom vraag ik hem om een ambitieuze reactie. Ik hoop dat ik zo duidelijk
ben.Mijn allerlaatste punt betreft de kenniscentra voor de bouw die als paddestoelen
uit de grond schieten. Dat is natuurlijk van de gekke. Kortheidshalve lees
ik maar gewoon mijn motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat verschillende departementen thans doende zijn om een kenniscentrum
op te richten voor de bouw, aanbesteding en andere aspecten van infrastructurele
projecten, zulks mede voortvloeiend uit de conclusies van de parlementaire
enquête bouwfraude;gelet op motie-Atsma c.s. (28244, nr. 30);van mening dat een verkokerde aanpak ondoelmatig en ondoeltreffend is
en neerkomt op onnodige verspilling van publieke middelen;Bakkerverzoekt het kabinet, alle bestaande plannen voor kenniscentra bouw samen
te voegen en te komen tot één interdepartementaal kenniscentrum
ter zake,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Bakker, Ten Hoopen, Aptroot, Slob,
Varela en Van der Vlies. Zij krijgt nr. 24(29800 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank beide bewindslieden voor de bevestiging van de ondraaglijke
lichtheid van het ministerie van EZ. Ik constateer dat na de vele provocaties
van de minister van EZ vandaag een begin van wijsheid doorklinkt als hij zegt:
polarisatie verlamt. Nu de acties nog. Daarom dien ik drie moties in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,gelezen het adviesrapport van de impulscommissie breedband;verzoekt de regering, een garantiefonds in te stellen voor de aanleg van
breedbandnetwerken en dit fonds te financieren uit nader door de regering
te bepalen fondsen afkomstig uit het FES,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Van Dam en Kant. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 25(29800 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Ik reken op de steun van de heer Bakker. Mijn volgende motie luidt als
volgt.De Kamer,gehoord de beraadslaging,ingenomen met het succes van de MKB-innovatievouchers gezien de onmiddellijke
overtekening van de aanvraag van deze vouchers;ingenomen met de toezegging van de minister van Economische Zaken het
aantal vouchers bij de volgende verstrekkingsronde uit te breiden;van mening dat de toegezegde uitbreiding onnodig lang, namelijk een heel
jaar, op zich laat wachten; verzoekt de regering, alle ingediende en nog in te dienen aanvragen te
honoreren, mits zij aan de inhoudelijke eisen voldoen, tot een maximum van
10.000 vouchers in 2005,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik, Van Dam, Slob en Van
der Vlies. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 26(29800 XIII).De heer Vendrik (GroenLinks):Tot slot dien ik een motie van bemoediging in aan het adres van de zogenaamd
groene minister van EZ. Wij gaan het karwei even afmaken.De Kamer,gehoord de beraadslaging,gehoord de heldere afwijzing van kernenergie door de minister van Economische
Zaken;verzoekt de regering, alle onderzoeksgelden voor productie van kernenergie
in 2005 te reduceren tot nul en langjarige verplichtingen op het gebied van
onderzoek naar productie van kernenergie af te bouwen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Vendrik en Van Dam. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 27(29800 XIII).De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank beide bewindslieden voor hun beantwoording in eerste
termijn. Mijn dank gaat in het bijzonder uit naar de staatssecretaris voor
haar warme woorden met betrekking tot ons initiatief om tot de Industriebrief
te komen. Deze brief wordt in de sector wel een trendbreuk bij EZ genoemd.
Wij vinden het uitermate plezierig om aan dat soort trendbreuken mee te werken.
Dat smaakt naar meer. In dat opzicht heb ik twee moties. Allereerst een over
het zwartwerken in de bouw. De minister wandelde wel heel snel over de behandeling
van onze vragen heen. Hij wees in de richting van de Regieraad. Dat lijkt
ons niet helemaal de goede richting. Het gaat hier om een behoorlijk ernstige
zaak, want er komt zo'n 1,8 mld euro terecht in het zwarte circuit. Daarmee
is 15.000 manjaren productie gemoeid. Als wij dan bedenken dat er vorig jaar
19.000 banen zijn verdwenen in deze sector, dan moet hier gewoon actie worden
ondernomen. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat een recent onderzoek van het Economisch Instituut voor
de Bouwnijverheid (EIB) heeft uitgewezen dat het zwart werken in de bouw in
de afgelopen jaren fors is toegenomen;overwegende dat dit om meerdere redenen een ongewenste situatie is;verzoekt de regering, in overleg met brancheorganisaties activiteiten
te ontplooien om deze ongewenste situatie tegen te gaan,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Slob, Van Dam, Van der Vlies,
Varela, Aptroot, Ten Hoopen, Bakker, Vendrik en Kant.Zij krijgt nr. 28(29800 XIII).De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb nog een motie over duurzame energie. Minister Brinkhorst zei dat
hier nog een wereld te winnen is en dat zeg ik hem na. Hij bespaarde echter
zoveel energie door niet in te gaan op onze vragen over warmtewinst, dat wij
maar gelijk doorpakken met de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,Slobconstaterende dat ongeveer 80% van de energie in Nederland wordt ingezet
voor warmteproductie;voorts constaterende dat TNO heeft berekend dat Nederland
de komende 50 jaar op basis van de huidige energieprijzen zo'n 250 tot 300
mld euro kan besparen;overwegende, dat de interesse bij de overheid voor hergebruik van restwarmte
en energiebesparing tot nu beperkt is in verhouding tot de aandacht voor vormen
van duurzame energie, terwijl met energiebesparing en restwarmte sneller resultaten
zijn te behalen;verzoekt de regering, in het kader van het meerjarenprogramma Energietransitie
versneld een plan van aanpak op te stellen voor warmtewinst, met bijzondere
aandacht voor infrastructuur voor restwarmte,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Slob, Van Dam, Van der Vlies,
Varela, Vendrik en Kant.Zij krijgt nr. 29(29800 XIII).De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter. Dit is een begrotingshoofdstuk met veel uitdagende
thema's, die ook naar de toekomst gericht zijn. Ik beperk mij tot één
thema.Onlangs was mijn fractie te gast bij MKB Nederland en bezocht zij enkele
bedrijven. Daaronder was een bedrijf dat in korte tijd drie keer een ramkraak
moest verwerken. Dan komt men in de sfeer van beveiligingsinvesteringen, op
advies en instructie. Dat betekent voor zo'n bedrijf een zeer zware last.
De continuïteit van zo'n bedrijf komt ter discussie te staan.In dit licht heb ik mij afgevraagd of wij hier nu als samenleving het
best mogelijke voor doen. Er is toch een maatschappelijk belang dat overheidsinterventie
waar mogelijk en gerechtigd rechtvaardigt. Ik ben op zoek gegaan naar de instrumenten.
Het thema als zodanig is bij herhaling aan de orde geweest in de Kamer, getuige
de beantwoording onder nummer 7 van de schriftelijke vragen bij deze begrotingsbehandeling.
Daar is de conclusie dat de regering niet voornemens is, nog extra algemene
fiscale stimulering in te zetten. Dat stelt mij teleur. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de sterk toegenomen criminaliteit voor kleinere bedrijven
naast emotionele gevolgen ook sterke materiële effecten heeft als gevolg
van steeds verdergaande beveiligingseisen;van mening dat het ook voor kleine bedrijven aantrekkelijk moet blijven
te ondernemen en te investeren in goede bedrijfsvoering;verzoekt de regering, in samenhang met het Actieplan Veilig Ondernemen
te bezien, of kleine ondernemers tegemoet gekomen kunnen worden in de hoge
beveiligingskosten voor hun bedrijf door middel van fiscale ondersteuning
van noodzakelijke en aantoonbaar aangebrachte beveiligingsmiddelen en daartoe
voorstellen te ontwikkelen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Vlies, Ten Hoopen, Smeets,
Slob, Bakker en Aptroot.Zij krijgt nr. 30(29800 XIII).De heer Van der Vlies (SGP):Mijnheer de voorzitter...De heer Aptroot (VVD):Ik vind dit een zeer sympathieke motie, maar ik heb die niet medeondertekend
omdat ik graag wil weten hoe de heer Van der Vlies die fiscale ondersteuning
ziet. Is dat bijvoorbeeld een versnelde afschrijving? Dat zou ik mij kunnen
voorstellen. Zouden wij niet moeten weten hoe wij deze motie moeten dekken?
Het doel vind ik uitstekend, waarvoor de heer Van der Vlies hier een oplossing
wil vinden.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is al heel wat. Versnelde afschrijving zou inderdaad een krachtig
instrument zijn, dat werkelijk betekenis heeft op bedrijfsniveau. Dat zou
kunnen worden overwogen. In de motie wordt dan ook gevraagd, dit te overwegen
en in het verlengde daarvan met voorstellen bij de Kamer te komen. Ik begrijp
dat dat de sympathie van de heer Aptroot heeft. Ik erken dat de dekking nog
niet is geregeld. Daarvoor moeten wij met elkaar iets gaan zoeken. Laten wij
het eerst over de uitwerkingskant van de motie eens worden, dan zal ik zorgen
dat er dekking komt. Daarbij heb ik dan wel de medewerking van de heer Aptroot
nodig.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de bijdragen in tweede termijn. Ik ga
op enkele punten in. Vervolgens concentreer ik mij op de moties.De heer Van Dam heeft in tweede termijn nog eens een groot aantal invectieven
gebruikt. Om die kwalificaties gaat het nu niet. Mevrouw Kant is er ook op
teruggekomen. De feiten rond de problematiek van het aantal uren dat wordt
gewerkt en de arbeidsparticipatie in Nederland moeten echter voor eens en
voor altijd helder zijn. Ik zet de feiten nog eens zonder enige nadere kwalificatie
op een rijtje. Er komt nog een notitie.Mijn eerste punt is dat de participatie in aantallen personen ten opzichte
van andere Europese landen in Nederland hoog is. Dat is positief. Het geeft
aan dat veel mensen, zowel mannen als vrouwen, betrokken zijn bij het arbeidsproces.
Daar is geen misverstand over.Ten tweede werken Nederlanders per jaar echter gemiddeld weinig uren.
In de Groeibrief heb ik dat geïllustreerd aan de hand van de OESO-cijfers.
Het CPB bevestigt dit beeld. In de MEV staat bijvoorbeeld:"In vergelijking met andere Europese landen is de gemiddelde arbeidsduur
per werknemer in Nederland uitzonderlijk laag."Er bestaat daarover geen onduidelijkheid. Het aantal deeltijdwerkers speelt
hierbij uiteraard een belangrijke rol.Mevrouw Kant (SP):Hoewel ik het zelf ook heel vervelend vind, interrumpeer ik hierover nog
één keer. Het is de zoveelste keer dat de minister van Economische
Zaken schermt met OESO-cijfers, waarvan nadrukkelijk wordt gezegd dat zij
niet mogen worden gebruikt om vergelijkingen te maken. Hij doet
het echter weer, voor de zoveelste keer. Stop daar nu mee!Minister Brinkhorst:Ik persisteer daarbij. De Kamer krijgt nog een notitie. Ik laat mij echter
niet zeggen, door wie ook in de Kamer, dat ik verkeerde cijfers gebruik, dat
er gemanipuleerd wordt en dat er denigrerend wordt omgegaan met de mensen.
Dit staat als een huis.Mevrouw Kant (SP):De minister moet dan in de notitie maar zijn uitleg geven. De OESO zegt
dat het niet kan. Hij moet dan maar zeggen wat zijn vertaling is van de bijzin
in het Engels. Ik ben benieuwd welke vertaler hij daar bij haalt.Minister Brinkhorst:Er zijn zelfs Kamerleden die de werkelijkheid niet onder ogen willen zien.
Ik betreur dat buitengewoon bij mevrouw Kant.Punt 3. Ook voltijdwerkers in Nederland werken minder uren per jaar dan
gemiddeld in Europa. Afhankelijk van de bron die je gebruikt, is het verschil
anderhalf tot drie weken. De EIRO, door mevrouw Kant in eerste termijn aangehaald,
concludeert dat het totale aantal uren per jaar dat voltijders werken relatief
laag is. In de publicatie Working time developments 2003 wordt in tabel 7
ingegaan op het totale beeld van het aantal uren dat een voltijder in Nederland
werkt ten opzichte van andere landen. In deze tabel komt Nederland uit op
1633 uur, tegen 1697 uur gemiddeld in de Europese Unie. Het verschil van 64
uur betekent dat Nederlanders in voltijd ruim anderhalve week korter werken
dan gemiddeld in de Europese Unie. Dat mevrouw Kant de werkelijkheid niet
wil zien is haar zaak, maar het beleid wordt gebaseerd op deze werkelijkheid.
Daar is geen speld tussen te krijgen.Mevrouw Kant (SP):Daarmee zitten wij een fractie onder het Europese gemiddelde.Minister Brinkhorst:Dit is een begin van erkenning door mevrouw Kant. Gelukkig komt de wijsheid
toch na verloop van een tijd naar boven.Mevrouw Kant (SP):Nee, de minister zei dat wij lager, veel lager zitten. Wat hij letterlijk
zei kan ik mij niet zo herinneren. Wij zitten net iets onder het gemiddelde.
Dat is heel iets anders dan wat hij nu opnieuw suggereert.Minister Brinkhorst:Dit verschil van 64 uur komt naar voren bij de EIRO, nog niet eens in
andere studies. Ik heb letterlijk gezegd dat Nederlanders in voltijd ruim
anderhalve week korter werken dan gemiddeld in de Europese Unie. Andere cijfers
komen uit tot drie weken. Vandaar dat het cijfer van anderhalf tot drie weken
staat als een huis.De heer Van Dam (PvdA):De minister zegt er ook bij dat zij in die kortere tijd ook veel productiever
zijn dan de andere Europeanen.Minister Brinkhorst:Dat mag zo zijn, maar dat haalt het verschil in tijd niet weg.Punt 4. Voor het economisch draagvlak zijn zowel de participatie in aantallen
personen als het aantal gewerkte uren per persoon van belang. Het CPB heeft
dit in een aparte box in de MEV uiteengezet. Ik verwijs naar pagina 108. Er
werken in Nederland veel mensen, maar zij werken weinig uren. Dat laatste
effect overheerst en daardoor is het totale aantal gewerkte uren per jaar
en per hoofd van de potentiële beroepsbevolking in Nederland laag. In
onze omgeving scoort alleen België lager; niettemin zeggen wij nog wel
eens dat de Belgen het beter doen.De heer Van Dam (PvdA):Ik heb al in eerste termijn gezegd dat dit het punt is. Het aantal uren
per persoon, met name voor deeltijdwerkers, zou omhoog kunnen. Dan gaat het
vooral over de participatie van vrouwen op de arbeidsmarkt. Wat moeten wij
daarvoor doen? Wij moeten dan zorgen dat de kinderenopvang beter toegankelijk
en beter betaalbaar wordt, maar dat doet de minister niet.Minister Brinkhorst:Ik zou haast zeggen wat ooit een bekend Amerikaans president tegen zijn
opponent zei: mijnheer Van Dam, there you go again!De heer Van Dam (PvdA):Wat moet ik hier nu mee?Minister Brinkhorst:Ik geef u cijfers en u mag die verder nakijken.De heer Van Dam (PvdA):Als wij het er met elkaar over eens zijn dat wij die brij van cijfers
gereduceerd hebben tot het punt dat deeltijdwerkers meer uren zouden kunnen
gaan maken, is vervolgens de vraag: wat moet je daarvoor doen? Dan gaat het
om de kinderopvang. Laat de minister mij nu eens uitleggen en ook de mensen
die in deeltijd werken en meer uren willen maken, wat het helpt dat de kinderopvang
per 1 januari stukken duurder wordt. Wat helpt dat?Minister Brinkhorst:De heer Van Dam begeeft zich in afleidingsmanoeuvres. De heer Van Dam
zegt dat het enige verschil in de deeltijdwerkers zit. Mijn kernpunt is dat
dit niet het geval is. Zie het derde punt dat ik zo-even noemde, namelijk
dat ook voltijdwerkers minder uren werken in Nederland. Het spijt mij buitengewoon
te moeten constateren dat de geloofwaardigheid van de oppositie op economisch
gebied er ernstige schade van ondervindt dat men deze werkelijkheid niet onder
ogen wil zien.De heer Vendrik (GroenLinks):Volgens mij heeft de heer Van Dam precies de achilleshiel van deze minister
te pakken. De minister wil dat iedereen in dit land langer blijft doorwerken
en hij wil langere werkweken. Daar gaat de minister echter niet over. Waar
gaan de minister en zijn kabinet wel over? Over het ervoor zorgen dat vrouwen
echt aan de slag kunnen. Nederland is het Jutland van Europa, minister, als
het gaat om deelname van vrouwen aan betaalde arbeid. Waarom is dit het geval?
Dat komt door slechte kinderopvang, dure kinderopvang, geen aangepaste schooltijden
en ga zo maar door. Deze minister houdt van benchmarken. Welnu, doe het dan
op de punten die u kunt beïnvloeden, minister, en spreekt u daarover
en gaat u daar nu eens structurele hervormingen toepassen. Daar valt grote
winst te behalen, maar daar horen wij u niet over. U heeft het alleen over
dingen waar u niet over gaat en waar u wel over gaat, daar spreekt u niet
over. Doet u dit dan bij dezen!Minister Brinkhorst:Wij komen in een herhaling van zetten. In dit tweeënhalf uur durende
debat hebben wij uitvoerig de negentien actiepunten doorgenomen
van de groeibrief, waarin zowel de analyse als het concrete actieprogramma
is opgenomen. Daarin staan ook de elementen die betrekking hebben op de kinderopvang.
De discussie op dit ogenblik ging over het al dan niet juist zijn van de onderhavige
feiten. Ik heb gezegd dat de conclusie is dat de hoge participatie in personen
niet voldoende is om het geringe aantal uren per persoon te compenseren met
betrekking tot de arbeidsproductiviteit. Dat was de conclusie en dat was het
verhaal waar het om ging. Op al die andere punten ben ik in eerdere termijn
ingegaan. Ik stuur de Kamer over deze problematiek een notitie. Het is een
fundamenteel punt omdat daarvan de geloofwaardigheid van de oppositie afhangt,
als het gaat om alternatieven met betrekking tot economische programma's.Voorzitter. Ik kom thans bij de behandeling van een aantal moties. Ik
sluit niet uit dat ik nog op een enkele geachte afgevaardigde inga, maar gezien
de tijd zal ik het nu maar in de volgorde doen waarin de moties voor mij liggen.Ik begin met de motie op stuk nr. 20 van de heer Varela over het ontslagrecht.
Deze motie verzoekt de regering om te onderzoeken wat de effecten in termen
van werkgelegenheid zijn bij een versoepeling van het ontslagrecht. Dat is
eigenlijk letterlijk datgene dat in de groeibrief staat onder een actiepunt
en daarmee wordt dit gedaan. Ik vind de motie overbodig maar ik heb er geen
bezwaar tegen, want het correspondeert geheel met het element dat ik noem.
Het betreft actiepunt 15; er wordt daarmee uitvoering gegeven aan de motie
van de heer Varela. Het gaat om de verbeterde flexibiliteit van de arbeidsmarkt
met een adequate bescherming voor werknemers.Voorzitter. Ik wil vervolgens reageren op de motie van mevrouw Kant over
de liberalisering van de energiemarkt. De motie verzoekt de regering zo spoedig
mogelijk, doch uiterlijk voor 1 januari 2005, maximumprijzen voor gas
en elektriciteit in te voeren. Dat verzoek is gebaseerd op het feit dat de
prijsstijging wordt veroorzaakt door meer factoren dan de hoogte van de olieprijs.
Mevrouw Kant heeft onder andere gewezen op de ICT-kosten bij de energiebedrijven.
Met de benadering van mevrouw Kant moet ik het oneens zijn. De prijsstijgingen
waarover wij het hier hebben zijn te verklaren aan de hand van de vraag- en
aanbodverhoudingen op de gasmarkt. In Duitsland geldt een formele koppeling
aan de prijs van de olie en daar stijgt de prijs van het gas even snel als
in Nederland. In het Verenigd Koninkrijk geldt geen formele koppeling aan
de olieprijzen en daar stijgen de gasprijzen ook hard. Liberalisering speelt
hierbij geen rol. De prijsstijgingen worden natuurlijk doorberekend aan de
afnemers. Dat gebeurt ook op de benzinemarkt en bij de transportbedrijven.
Wel is het zo dat de mate waarin men de stijgingen doorberekent, afhangt van
de afgesloten contracten. Ik heb er al eerder op gewezen dat met sommige contracten
consumenten hebben gekozen voor een prijs die voor twee of drie jaar vastligt.
Zoiets is ook mogelijk in een vrije markt en dan gelden de negatieve ontwikkelingen
niet. Met andere woorden ik ben niet van mening dat concurrentie niet werkt.
Als een bedrijf tracht om misbruik van de marktsituatie te maken, zullen NMa
en DTe ingrijpen, maar voor het instellen van een maximumprijs voel ik niets.
Daarmee worden de marktverhoudingen verstoord en komen de inkomens voor de
levering van gas in een klem. Ik mag mevrouw Kant eraan herinneren dat destijds
in Californië alles verkeerd ging. Ik ontraad dus aanneming van deze
motie.Mevrouw Kant (SP):Het is duidelijk dat u een andere opvatting hebt dan ik. In eerste termijn
zei u dat maximumprijzen vaststellen niet kan. Nu zegt u dat niet meer. Het
kan dus wel.Minister Brinkhorst:Nee, wel is het mogelijk om op te treden in een situatie waarin er geen
eerlijke concurrentie is of waarin zich extreme omstandigheden voordoen. Dan
kan dat wel, maar daarom vraagt de motie niet. De motie vraagt om een maximumprijs
vast te stellen omdat de prijzen voor gas en elektriciteit zullen stijgen.
Dat vind ik ongewenst en om die reden ontraad ik aanneming van de motie met
kracht.Voorzitter. Ik ben nog een antwoord schuldig op de vraag van de heer Vendrik
in eerste termijn wanneer ik zijn motie ga uitvoeren. Hij en ik zijn het eens
dat het van belang is dat de winning van windenergie zo snel mogelijk toeneemt.
De motie is twee jaar geleden ingediend en ik heb inmiddels de gelegenheid
gehad haar nog eens goed op mij te laten inwerken. Volledige uitvoering van
deze motie zou betekenen dat het kabinet alsnog nieuwe voorkeursgebieden moet
aanwijzen en locatie-MER's zou moeten opstellen. Ik wijs de heer Vendrik erop
dat dat veel tijd zou kosten. Ik acht het bepalen van windtechnische criteria
ook geen taak voor de overheid. Ik wil dat graag aan de markt overlaten. Ik
handel wel in de geest van de motie. Zo kunnen binnenkort voor bouwactiviteiten
buiten de 12-mijlszone vergunningen worden aangevraagd. De nota Ruimte geeft
aan waar die wel en waar die niet mogen. Ik verwacht dat met de bouw van het
near shore windpark bij Egmond aan Zee en het Q7-park al in 2006 kan worden
gestart. Daarvoor zijn namelijk de vergunningen ingediend. Die worden ook
verleend.De heer Aptroot heeft eveneens over dit onderwerp gesproken. Tegen hem
zeg ik dat de bouwers voor de twee parken die ik noemde recht op subsidie
hebben op basis van de regels van de IAEA en de thans geldende MEP-regelingen.
Men kan dus niets afdoen aan deze rechten in afwachting van de kosten-batenanalyse.
Wat de overige locaties betreft zullen geen nieuwe vergunningen worden verleend
voordat de kosten-batenanalyse is uitgevoerd. Zodra wij de analyse van het
CPB en de ECN hebben, zal ik graag actie nemen. In het algemeen ben ik dus
niet voornemens om de huidige regeling voor duurzame energie tijdelijk dicht
te schroeien. Dat zou een inbreuk betekenen op het investeringsklimaat voor
de productie van duurzame energie. Terecht zou men de overheid dan het verwijt
maken dat zij een onbetrouwbare partner is.De voorzitter:De heer Vendrik krijgt gelegenheid om een vraag te stellen in verband
met de reactie op zijn motie, maar ik wijs erop dat het niet verplicht is
om bij de behandeling van iedere motie een vraag te stellen.De heer Vendrik (GroenLinks):U hebt gelijk, voorzitter. De motie dateert van twee jaar terug. Kunt
u nagaan. Ik begrijp dat de minister wil handelen in de geest van de motie. Dat is een begin. Nu nog de letter. Ik wijs er dan op dat het aanwijzen
van voorkeursgebieden niet zo lang hoeft te duren.Minister Brinkhorst:Daarop is de MER-procedure van toepassing. Met het doorlopen van die procedure
zou weer een jaar of anderhalf vertraging ontstaan. Dat is de belangrijkste
reden om dat niet te doen. Ik meen daarom dat ik moet volstaan met het handelen
in de geest van de motie van de heer Vendrik, precies om de redenen die hij
aangeeft: wij moeten eindelijk opschieten. Gelet op de vertraging die is ontstaan,
is de aangegeven manier daarvoor de juiste.Ik kom bij de motie van de heer Varela op stuk nr. 19 over kernenergie.
De motie op stuk nr. 27 van de heer Vendrik en Van Dam is er als het ware
het spiegelbeeld van. Ik ben in eerste termijn uitgebreid ingegaan op de kwestie
van de kernenergie. Ik heb toen al gememoreerd dat in de Energie Onderzoek
Strategie het onderzoek naar kernenergie geen prioriteit is. Tot de heer Vendrik
zeg ik dat terugbrengen naar nul veel te ver gaat, want een deel van het onderzoek
is onder andere gericht op de aanpak van radioactief afval en het draaiend
houden van de hogefluxreactor. Het zou buitengewoon kort door de bocht zijn
om daaraan gevolg te geven. Het onderzoek is essentieel voor de behandeling
van kankerpatiënten. Dat moeten wij absoluut blijven stimuleren. Ik ben
wel in gesprek met VWS over de vraag of zij een deel van de financiering kunnen
overnemen.Tot de heer Varela zeg ik dat het bouwen van nieuwe kerncentrales in Nederland
in de komende kabinetsperiode niet aan de orde is. Het wordt dan ook door
mij niet gewenst geacht om daarnaar een nieuw onderzoek te laten doen. Om
die reden ontraad ik aanneming van ook deze motie.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik heb het gevoel dat de minister mijn motie net verkeerd leest. Hij suggereert
dat bijvoorbeeld nucleair onderzoek dat ten dele wordt gefinancierd door het
ministerie van Economische Zaken in het kader van de bestrijding van kanker
is uitgesloten met mijn motie. Er staat niet voor niks "productie van kernenergie".
Die formulering is precies zo gekozen om het gevolg uit te sluiten dat de
minister de motie toedicht. Als de minister de motie leest zoals ik die nu
duid, kan hij er toch glansrijk mee akkoord gaan?Minister Brinkhorst:Het onderzoek naar kernenergie houdt mede in het onderzoek naar radioactief
afval en het draaiend houden van de hogefluxreactor. Als de motie daarop geen
betrekking heeft, hoor ik dat graag van de heer Vendrik. Het is essentieel
dat de onderzoeksgelden worden gehandhaafd die daarvoor worden genoemd. Om
die reden moet ik aanneming van de motie ontraden.In de motie van de heer Van Dam en de heer Vendrik op stuk nr. 17 wordt
de regering verzocht een actieplan op te stellen voor innovatie voor een duurzame
ontwikkeling. Ik beschouw deze motie als overbodig. Het leek in eerste instantie
een ondersteuning van het beleid, maar het betekent dat mijn persoonlijke
afscheidsbrief in het geding komt, die ik u in het jaar 2007 graag zal sturen.
Een apart actieplan is naar mijn gevoel op dit ogenblik niet gewenst. Er is
al een kabinetsbreed Actieplan duurzame ontwikkeling opgesteld naar aanleiding
van de conferentie in Johannesburg een aantal jaren geleden. Er is zeer regelmatig
over gerapporteerd. Een goed voorbeeld, dat ik zelf in eerste termijn heb
genoemd, is de transitie naar een duurzame energiehuishouding. Die kunnen
wij alleen maar bereiken via innovatie van productieprocessen. Daarmee zijn
wij druk in de weer. Ik heb aangekondigd u voor het eind van het jaar een
overzicht te geven van alle pilotprojecten. In de innovatiesubsidies wordt
duurzaamheid meegenomen. Zeven van de 23 gehonoreerde projecten zijn speciaal
gericht op duurzame technologie. Wij hebben bovendien de Europese Energie
Onderzoek Strategie, de EOS, waar de hoofdroutes worden bepaald. Ik zie geen
meerwaarde van een apart actieplan. Tegen deze achtergrond ontraad ik aanneming
van de motie-Van Dam/Vendrik.Ik kom bij de motie van de heer Slob c.s. op stuk nr. 29.De voorzitter:De heer Slob heeft zich bij mij verontschuldigd, maar hij zal zichzelf
zeker op de hoogte stellen van uw antwoorden.Minister Brinkhorst:In deze motie wordt de regering verzocht in het kader van het meerjarenprogramma
Energietransitie versneld een plan van aanpak op te stellen voor warmtewinst,
met bijzondere aandacht voor infrastructuur voor restwarmte. In de brief over
innovatie in het energiebeleid ben ik al ingegaan op de mogelijkheden. Er
wordt samen met de industrie een platform opgezet om hier daadwerkelijk naar
te kijken. In het Energierapport 2005 zal ik systematisch de verdere mogelijkheden
voor energiebesparing bekijken. Die systematische analyse komt bovenop de
extra activiteiten die ik onderneem. Bij elkaar komt er een inventarisatie
zoals de heer Slob vraagt. Ik heb geen bezwaar tegen de motie, maar tegen
de achtergrond van mijn woorden vind ik de motie overbodig.In reactie op een vraag van de heer Vendrik, verwijs ik naar het schriftelijk
antwoord, waarin ik al heb aangegeven dat de financiële ondersteuning
bepaald niet beperkt is.Ik vind de aanpak waarvoor gekozen wordt met de motie op stuk nr. 25 ambitieus.
Ik hoop voor het eind van het jaar een reactie te geven op het onderzoek.
Omdat ik dat onderzoek graag wil laten plaatsvinden, vraag ik de heer Vendrik
om de motie aan te houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik wil de motie best aanhouden, als zij ondertussen maar wel wordt uitgevoerd.Minister Brinkhorst:Het aantrekkelijke van aanhouden is dat u afwacht wat de minister zegt
over het onderzoek dat dan heeft plaatsgevonden. Het is van groot belang dat
wij met de Impulscommissie Breedband doorgaan. Ik heb een reactie gegeven
op de suggesties die gedaan zijn. Tegen die achtergrond vraag ik de heer Vendrik
om de motie aan te houden.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik interpreteer dit zo dat de kans groot is dat de motie wordt uitgevoerd.
Die ruimte wil ik de minister best geven. Ik houd de motie aan.De voorzitter:Op verzoek van de heer Vendrik stel ik voor, zijn motie (29800-XIII, nr.
25) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Op stuk nr. 24 (29800-XIII) is een motie ingediend door de
heer Bakker over kenniscentra in de bouw. Over die motie moet ik overleg voeren
met mijn collega van VROM. Ik zie heel goed de zin daarvan; wij moeten geen
verkokerde aanpak hebben. Ik neem de motie mee naar het kabinet en zal de
Kamer er zo snel mogelijk over berichten.De heer Aptroot en de heer Bakker zijn op de problematiek rond Nozema
ingegaan. De heer Aptroot suggereerde dat de ROZ-wet niet hoeft te worden
ingetrokken voordat tot splitsing wordt overgegaan. Dat is naar mijn gevoel
een feitelijke onjuistheid. De ROZ-wet gaat namelijk uit van een geïntegreerd
bedrijf. Om de infrastructuur eruit te kunnen halen, moet eerst de ROZ-wet
worden ingetrokken. Ik volg daarbij een heel zorgvuldig proces. In reactie
op schriftelijke vragen in april en in een mondeling overleg ben ik er al
op ingegaan. Ik doe er alles aan om tot een volledige splitsing te komen;
mij is daar zeer veel aan gelegen. Ik heb mij ervan verzekerd dat alle betrokkenen,
inclusief de nieuw te benoemen raden van commissarissen zich hebben verplicht
tot het voltrekken van een adequate splitsing. Voorts heb ik aan de OPTA advies
gevraagd over mijn beleid. De OPTA heeft daaraan ondersteuning gegeven. Zowel
ten aanzien van de masten in het mastenbedrijf als ten aanzien van de overige
opstelpunten bestaat overeenstemming c.q. wordt een procedure gevolgd om ervoor
te zorgen dat een eventuele nieuwe dakopstelling niet tot conflicten aanleiding
geeft. De OPTA adviseert, op het laatste punt enige tijd te zoeken. Ik wil
dat advies volgen en zie een oplossing. Het is mijn idee dat per 1 januari
aanstaande een volledige splitsing, dus niet alleen een "Chinese wall", plaatsvindt.
Daarvoor is nodig dat enige tijd, ongeveer twee maanden, daarvoor de ROZ-wet
wordt ingetrokken. Ik kan de Kamer garanderen dat dit zorgvuldig zal gebeuren.
Het is immers ook in ons beider belang dat die splitsing volledig is. De heer
Aptroot heeft nog gevraagd om dit te voren aan de Kamer mee te delen. Ik vraag
mij af of het niet goed is dat ik dat nu al meedeel. De Kamer kan mij daar
uiteraard steeds op controleren en mij daar ook op afrekenen. Als de Kamer
hier echter eerst nog een AO over wil houden, dan dwingt zij mij haast om
over de termijn van 1 januari heen te gaan. Aangezien deze problematiek
al jaren speelt, wil ik net als op de andere terreinen van het netwerk zo
snel mogelijk tot een nieuwe structuur komen. Ik geef er dan ook de voorkeur
aan om na dit debat, wanneer ik mij ervan vergewist heb dat alle zojuist door
mij genoemde elementen daadwerkelijk zijn verwezenlijkt, tot intrekking over
te gaan. Immers, alleen langs die weg kan splitsing plaatsvinden.De heer Aptroot (VVD):Ik kan dit redelijk volgen, maar het is technisch en juridisch wel ingewikkeld.
Ik moet dan ook zeggen dat ik nu niet goed kan overzien hoe het zal gaan.
Wij moeten er in ieder geval op toezien dat er straks een eerlijke marktsituatie
ontstaat. Dat is de zorg die wij hebben. Wij zijn het er dus over eens wat
wij uiteindelijk willen bereiken. Ik wil de minister echter toch vragen om
ons schriftelijk te informeren over hoe het precies zal gaan en hoe zelfstandig
het mastenbedrijf wordt. Als hij dat doet, hebben wij in ieder geval de mogelijkheid
om, mocht een en ander ons niet bevallen, in de procedurevergadering een AO
aan te vragen. Ik hoop evenwel dat dit niet nodig is. Als het goed geregeld
is, zullen wij dat ook snel aan de minister laten weten.Minister Brinkhorst:Ik constateer dat er inhoudelijk geen verschil is tussen de heer Aptroot,
de heer Bakker en mij. Ik houd evenwel van zorgvuldige procedures. De Kamer
krijgt dan ook morgen of uiterlijk vrijdag een brief van mij, dus voor het
reces. Ik vraag de Kamer wel om ten laatste twee dagen na afloop van het reces –
het is dan 26 oktober – te reageren. Als de Kamer dan niet reageert,
kan ik constateren dat de regelingen, zoals zij nu zijn, inderdaad perfect
zijn. Ik kan dan dus overgaan tot het tekenen van een KB voor intrekking van
de ROZ-wet. De Kamer heeft destijds zelf al besloten dat de ROZ-wet ingetrokken
moet worden. Het gaat nu alleen nog even om het moment waarop. Als de Kamer
met de door mij geschetste procedure kan instemmen, kunnen wij alsnog de datum
van 1 januari halen. Ik zie dat de heer Aptroot het hiermee eens is.
De Kamer krijgt dus voor het eind van de week een brief van mij.De heer Slob heeft een motie ingediend over het zwartwerken in de bouw.
Ik heb al in mijn eerste termijn gezegd dat dit een grote problematiek is
in de bouwsector. De concrete aanpak daarvan is enerzijds een zaak van de
FIOD waar de heer Wijn over gaat, en anderzijds van de Arbeidsinspectie waar
de heer De Geus over gaat. Als coördinerend minister voor de bouw voor
de overheid zal ik met hen contact opgenomen om die problematiek onder hun
aandacht te brengen. Ik ben het er zeer mee eens dat dit een onderdeel is
van de totale cultuuromslag in de bouw. Ik zal het dan ook in de regieraad
inbrengen. Ik kan de motie op stuk nr. 28 dus ook omhelzen.De heer Aptroot heeft met de heren Bakker en Ten Hoopen een motie ingediend
over screening van de subsidieregelingen. De hoofdlijn van de motie wil ik
graag omarmen. De benadering die hierin voorgestaan wordt, is een totaal andere
dan die welke wordt voorgestaan in het amendement van de heer Van Dam. Wij
gaan ervan uit dat wij zelf de doorlichting van de bedrijfsgerichte subsidies
op effectiviteit en toegankelijkheid aankondigen. Dat zal in het voorjaar
van 2005 gebeuren. De vier genoemde criteria zullen de staatssecretaris en
ik grotendeels meenemen. Aangezien wij niet alleen denken aan het nationale
element, hebben wij wel wat problemen met het criterium "benutting voor investeringen
in Nederland". Daar moeten wij echter geen halszaak van maken. Investeringen
in het buitenland kunnen bijdragen aan de economische groei. Die kanttekening
wil ik er graag bij maken. Die kanttekening is ook nodig bij de totale evaluatie.
Met inbegrip van die kanttekening wil ik de motie op stuk nr. 21 echter graag
meenemen bij de zelfstandige evaluatie die wij al doen.De heer Aptroot (VVD):Ik heb hier toch nog een vraag over. De motie wordt op zo'n manier omhelsd
dat het bijna op doodknuffelen lijkt. De minister zegt dat hij misschien zal
afwijken van dat ene criterium waarover wij van mening verschillen. Ik wil
in dat licht opmerken dat de fracties van de drie ondertekenaars hier volstrekt
achter staan en dat de minister dus per 1 mei 2005 een probleem
riskeert, als hij dat ene criterium loslaat.Minister Brinkhorst:Ik weet dat de heer Aptroot in zijn hart geen nationalist is. Tegen de
tijd dat de evaluatie is gedaan, meen ik dan ook dat wij er best gezamenlijk
uit kunnen komen. Ik weet ook dat dit de intentie van de coalitie is. Ik heb
er dan ook het volste vertrouwen in. Ik knuffel de motie niet dood, maar ik
druk deze aan mijn hart.De heer Aptroot (VVD):Uw opmerking dat ik geen nationalist ben, vind ik niet zozeer passen in
dit debat, maar ik ga er van uit dat u het niet verkeerd bedoelt. Ik hecht
er nog wel aan te zeggen dat het onze insteek is dat de belastingcenten die
in het kader van de facilitering aan het bedrijfsleven worden gegeven, bestemd
zijn voor investeringen in Nederland. Dat zeg ik niet op grond van nationalisme
maar gewoon op grond van gezond verstand. Ik weet niet welke landen hun bedrijfsleven
subsidiëren als ze naar elders vertrekken, maar dat kan mij ook niet
schelen. Het gaat erom dat de bedoeling van de drie indieners volstrekt duidelijk
is. Op grond daarvan zullen wij het kabinetsvoorstel beoordelen.Minister Brinkhorst:Ik vind dat een heel faire deal. De staatssecretaris en ik zijn er vooral
in geïnteresseerd dat het Nederlandse bedrijfsleven en in bredere zin
de Nederlandse economie hiermee gebaat zijn. Nogmaals, laten wij er nu verder
geen messen over trekken. Het lijkt mij beter de discussie erover voort te
zetten in het voorjaar. Dan schijnt de zon ook weer wat meer en hebben wij
ook een wat beter beeld van de begroting voor 2006.De voorzitter:Ik zie nog enkele woordvoerders bij de interruptiemicrofoon staan. Ik
wijs hun erop dat er hierna nog een debat is dat ver de nacht in zal gaan.
Ik doe een beroep op iedereen om dit debat met een minimum aan interrupties
te voltooien.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik vervolg mijn betoog. De motie van de heer Bakker gaat over
de vraag of er sprake is van machtsmisbruik dan wel van oneerlijke handelspraktijken
van de ANWB ten opzichte van Route Mobiel. Wij nemen de signalen dat er mogelijk
sprake is van machtsmisbruik of van oneerlijke handelspraktijken van de ANWB
serieus, maar het is niet duidelijk of die signalen terecht zijn. Daarom zal
ik samen met de collega van VenW de NMa vragen of die signalen terecht zijn.
Zo snel mogelijk zal ik een quick scan laten verrichten. Het kabinet zal de
Kamer vervolgens informeren over de uitkomst ervan. Voor zover ik ben geïnformeerd,
zijn er tot nu toe geen klachten van enige concurrent van de ANWB. Morgen
zie ik de heer Kalbfleisch en bij die gelegenheid zal ik hem deze vraag voorleggen.De motie van de heer Vendrik over de MKB-innovatievouchers gaat mij wel
wat erg snel. Op dit ogenblik wordt door middel van een pilot ervaring opgedaan
met de innovatievouchers. Wegens het succes van de call wil ik begin 2005
400 vouchers verstrekken. In 2005 kom ik met een structurele regeling voor
de innovatievouchers. Het aantal vouchers per jaar voor die regeling wil ik
vaststellen op basis van de inzichten die mij tot nu toe bereikt hebben. Als
het een succes is – en dat verwacht ik – dan zal ik er zoveel
mogelijk aan doen om een zo hoog mogelijke inzet ervoor te krijgen. Het absolute
aantal dat de heer Vendrik in zijn motie noemt kan ik daarbij niet garanderen.
Ik moet natuurlijk ook kijken naar de totale budgettaire ruimte. Dat laat
onverlet dat ik dit punt zal betrekken bij de evaluatie in april.Verder ben ik de heer Van Dam nog een reactie schuldig op de juridische
verplichtingen en de juridisch gebondenen. Dat betreft dan 50 mln die nog
moeten worden vrijgemaakt in het kader van artikel 3 voor het garantiefonds.
In 2005 is het overgrote deel van de kasuitgaven juridisch verplicht. Ook
de bijdragen aan instellingen zoals het NBTC en de ROM's zijn voor 2005 niet
meer in te trekken. Dan blijven over de kasuitgaven voor zaken zoals het Kompas,
het GSB, de BBMKB, de scheepsbouw, de bedrijventerreinen en het actieplan
Veilig ondernemen via convenanten. Die zaken zijn in hoge mate bestuurlijk
gebonden. Het vrijmaken van 50 mln zal ten koste daarvan gaan. De overige
zaken zijn juridisch wel verplicht.De heer Van Dam vraagt bij motie om een innovatiefonds in te stellen en
dat te financieren uit het FES. Vorig jaar is een omvangrijke impuls uit het
FES aan de kenniseconomie gegeven. Er is toen 800 mln beschikbaar gesteld
voor ICES-KIS 3. Vanaf 2005 is oplopend tot 100 mln per jaar beschikbaar voor
de smart mix. Dit geld komt van EZ en OCW. Uit de smart mix kunnen combinaties
worden gefinancierd van excellent onderzoek en PPS, zoals de TTI's. Ik wacht
graag eerst de in de Industriebrief aangekondigde exercitie af, namelijk de
doorlichting van alle bedrijfsgerichte subsidies op prestaties. In het voorjaar
komt het voorstel voor de beleidsmix. Het voorjaar is ook het moment voor
het instellen van een innovatiefonds. Het zou voorbarig zijn om dat nu te
doen. Dit geldt ook voor de financiering uit het FES. Tegen die achtergrond
ontraad ik aanneming van deze motie.De heer Vendrik (GroenLinks):Voorzitter. Ik hoop dat de minister nog voldoet aan zijn toezegging dat
hij in tweede termijn terugkomt op mijn vragen over de arbeidsparticipatiedoelstellingen
van het kabinet.Ik raak enigszins geïrriteerd door de opmerkingen van de minister
over mijn motie over de innovatievouchers. Wij bespreken de begroting en als
het de bewindslieden uitkomt, roepen ze dat alles verplicht of bestuurlijk
gebonden is. Voor het deel waarvoor dit niet geldt, volgt nog een herziening
in het voorjaar. Zo kunnen wij niet met de minister debatteren. Ik teken hier
dan ook bezwaar tegen aan. Wij kunnen niet discussiëren op basis van
een begroting die eigenlijk nog in maak is. Ik vind dit geen fair debat meer.Minister Brinkhorst:Dat is een misverstand. Wij hadden vier bezwaren tegen het amendement
van de heer Van Dam. Eén daarvan was de kwestie van de technische uitvoerbaarheid.
Daarop heb ik gereageerd met mijn opmerking dat sommige elementen bestuurlijk-juridisch
gebonden zijn. De hoofdbezwaren zijn echter van politiek-bestuurlijke aard,
zoals de staatssecretaris en ik in eerste termijn hebben aangegeven. Men kan
het inhoudelijk daar niet mee eens zijn, maar in procedurele zin treft de
opmerking van de heer Vendrik geen doel.Ik moet inderdaad nog ingaan op de doelstellingen van het arbeidsmarktbeleid.
Er zijn veel prestatie-indicatoren voor arbeids participatie
opgenomen in de begroting van SZW. Het is echter goed dat er een coördinerend
minister voor groei is, die verantwoordelijk is voor het totale concurrentievermogen.
Hij kan erop wijzen dat in een groot aantal andere notities van het kabinet
doelstellingen en geen streefwaarden voor het arbeidsmarktbeleid zijn opgenomen.
Ik noem de Lissabon-doelstelling voor ouderenparticipatie van 50% in 2010,
de doelstelling van 65% participatie van vrouwen in 2010 en de doelstelling
van 54% participatie van etnische minderheden in 2005. Deze doelstellingen
worden ook genoemd in de nota Visie arbeidsmarktbeleid die in april door de
staatssecretaris van SZW aan de Tweede Kamer is gestuurd.De doelstelling voor de bestrijding van de jeugdwerkloosheid – deze
staat op pagina 38 van de begroting van SZW – is dat die gedurende deze
kabinetsperiode niet meer dan het dubbele mag bedragen van het totale werkloosheidspercentage.
De jeugdwerkloosheid moet ook binnen een bandbreedte van 10 tot 15% blijven.
Het doel is verder dat binnen een halfjaar iedere jongere werkloze weer aan
de slag is of een opleiding op school volgt. Daarom reageer ik ook positief
op de opmerkingen van de heer Varela. Het is een essentieel punt voor een
samenleving die gelooft in zichzelf dat met name jongeren aan het werk kunnen.
Het zijn concrete doelstellingen. Er is dus geen sprake van dat het kabinet
terugkeert van zijn wens om concrete doelstellingen op het punt van deze arbeidsparticipatie
te stellen. Het is juist tegen deze achtergrond dat de waarheid en de helderheid
van de eerdergenoemde cijfers, die ik nogmaals met nadruk bevestig, staat
als een huis.De heer Vendrik (GroenLinks):Ik constateer dat waar vorig jaar nog enkele participatiedoelstellingen
voor deze kabinetsperiode waren geformuleerd, die nu alle zijn doorgeschoven
naar 2010. Dat is lekker veilig en gemakkelijk. Wat betreft de jeugdwerkloosheid
is het een schande dat er een doelstelling is geformuleerd, weggepropt in
een bijlage van de begroting Sociale Zaken, die toestaat dat in deze kabinetsperiode,
tot 2007, de jeugdwerkloosheid mag stijgen. Dat moet deze minister van hervorming
en ambitie mij eens uitleggen.Minister Brinkhorst:Het is niet juist dat het alleen maar om doelstellingen gaat tot 2010.
Ik heb met nadruk de participatie van etnische minderheden in het jaar 2005
genoemd. Ik noem ook de doelstelling dat iedere jongere werkloze binnen een
halfjaar aan de slag moet. Dat geldt ook in deze kabinetsperiode. Dit is een
wezenlijk element van beleid. Er is geen sprake van dat met de jongeren een
loopje wordt genomen.De heer Van Dam (PvdA):Ik ben verbaasd dat de minister zo-even de motie-Aptroot omhelsde. Die
motie heeft een relatie met de motie die een halfjaar geleden is ingediend
over innovatie en met het amendement dat daar vandaag uit voortgekomen is.
De heer Aptroot gaf in zijn termijn aan dat de motie verder gaat dan de motie
die een halfjaar geleden over de innovatiesubsidies is ingediend. De minister
omhelst deze motie. Mag ik daarmee concluderen dat de minister de motie overbodig
vindt en dat de minister blij is omdat deze motie een stuk minder ver gaat
dan de eerdere motie?Minister Brinkhorst:De motie spoort naadloos met het beleid dat wij voorstellen, op een kanttekening
na. Daarover is zo-even een interessante gedachtewisseling te horen geweest.
In die zin is het een ondersteuning van beleid. Tussen de coalitiepartijen
en de regering bestaat er, alhoewel ik een overtuigd dualist ben, een aanmerkelijk
minder groot verschil dan tussen de heer Van Dam en mijzelf. Zo hoort het
ook. De oppositie behoort zo nu en dan in het stof te bijten.Staatssecretaris Van Gennip:Voorzitter. Dank voor de inbreng van de Kamer. Ik zal achtereenvolgens
ingaan op een van de vragen die reeds schriftelijk is gesteld, de in tweede
termijn gestelde vragen en op drie moties.De vraag van de heer Aptroot over de commanditaire vennootschappen is
reeds schriftelijk beantwoord. Voor bepaalde zones is vrijstelling van meervoudige
overdrachtsbelasting geregeld, maar niet als de in de praktijk veel gebruikte
rechtsvorm een CV is. De vraag is of het snel aan de behoefte vanuit de praktijk
aangepast kan worden. Bij de schriftelijke beantwoording is ervan uitgegaan
dat de in het Belastingplan 2005 opgenomen aanpassing voor de vrijstelling
van de overdrachtsbelasting voor wijkontwikkelingsmaatschappijen niet expliciet
zou gelden voor de CV's. De aangepaste vrijstelling zal gelden vanaf 2005
mits wordt voldaan aan de voorwaarden gesteld in de Regeling herstructurering.
Ik neem aan dat met deze toevoeging de vraag afdoende is beantwoord en dat
een nader onderzoek naar de knelpunten niet meer nodig is.Nu de vragen in tweede termijn. Aan de heer Van Dam heb ik meegedeeld
dat er een Actieplan Internationaal Ondernemen aankomt. Ik heb de hoofdlijnen
daarvan geschetst, om de Kamer alvast te informeren. Ik heb dus zeker geen
stappen overgeslagen, ik wilde namelijk niet flauw doen en net doen alsof
ik nog van niets wist.De heer Van Dam (PvdA):Het lijkt me volstrekt logisch dat een staatssecretaris de Kamer tijdig
en zo spoedig mogelijk informeert. Wel bevreemdt het mij dat de regeling in
de vandaag te bespreken begroting staat: voordat wij daarmee waren begonnen,
wist u dus al dat u die volgend jaar niet zou uitvoeren; dat is een beetje
raar!Staatssecretaris Van Gennip:De begroting is een aantal weken geleden aan u toegestuurd. In voorbereiding
op het Actieplan Internationaal Ondernemen worden een aantal zaken bezien
en bij elkaar gebracht en daaruit vloeit een aantal beslissingen voort. Ik
vond het flauw om u die te onthouden. Ik wilde dus gewoon transparant zijn.De heer Ten Hoopen vroeg mij om de MKB-stedenmonitor te betrekken bij
het grotestedenbeleid. Dat lijkt mij goed passen bij wat wij willen met het
grotestedenbeleid. Er zijn verschillende benchmarks en monitors. Daarover
heb ik op 25 oktober weer overleg met MKB Nederland in het kader van
het G-30-beleid. Ik zal dit meenemen naar dit overleg.De heer Aptroot had een aantal zeer specifieke vragen over de kamers van
koophandel. Ik had beloofd die in tweede termijn te beantwoorden, maar omdat
ze dit debat overstijgen, beantwoord ik ze liever schriftelijk. Bij die brief
voeg ik de opzet van de evaluatie voor de kamers van koophandel;
dan beschikt hij ook over de punten A tot en met H. Verder deel ik en begrijp
ik zijn zorgen over wetswijzigingen op wetswijziging voor het Nederlandse
ondernemerschapsklimaat; vandaar juist de intensivering omtrent het meldpunt
voorgenomen regelgeving. Wij zullen zeker letten op sequentie en tempo van
wetswijziging. Natuurlijk kunnen wij niet uitsluiten dat er ooit zwaarwegende
redenen zijn voor snelle wetsaanpassing, maar dit zal bij het meldpunt worden
meegenomen.In de motie-Ten Hoopen over de kansenzones wordt de regering verzocht
om bedrijven voor 1 januari 2005 de mogelijkheid te bieden om toe te
treden tot de regellichte zones, inclusief een minimum aan regels. Ik denk
dat eerst duidelijk moet worden dat ministers Verdonk en De Graaf het ook
over kansenzones hebben gehad, maar dat dit kansenzones in achterstandsgebieden
betrof, naar aanleiding van de situatie in Rotterdam. Nu hebben we het over
regellichte zones voor bedrijven, niet exclusief in achterstandsgebieden,
maar ook op andere plaatsen. Wij hebben actief meegewerkt aan dat initiatief,
maar de regelgeving daarvoor is exclusief voor achterstandsituaties. Ik heb
mijn ambities geschetst voor de regellichte zones, maar ook dat er meer haken
en ogen aan zitten dan op het eerste gezicht lijkt. De enige aanpak die kan
werken en juridisch houdbaar is, is een gedegen aanpak. Een gedegen aanpak
kost tijd. U noemt de datum 1 januari 2005. Die datum is niet mogelijk.
Gezien de complexiteit wil ik mij ook niet committeren aan die exacte datum.
Wij zijn bezig met de haalbaarheidsstudie, zoals wij u hebben beloofd in de
Ondernemerschapsbrief. Voor het einde van het jaar zult u horen wat daarvan
de resultaten zijn.In het tweede verzoek van uw motie gaat u expliciet in op wat er wel of
niet in die zones mag gelden. U gaat daar echter ook in op fiscale aspecten
en de besluitvorming. Dat zijn echter zaken die ik met mijn collega's in het
kabinet moet bespreken. Ik wil u daar graag over informeren, tegelijkertijd
met de uitkomsten van de haalbaarheidsstudie. Ik hoop dat ik daarmee tegemoetkom
aan de gedachte achter uw motie.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik zal de motie niet aanhouden, maar in stemming brengen.Mag ik u zo verstaan dat u voor 1 januari niet alleen de onderliggende
studies naar de Kamer stuurt, maar ook een startdatum noemt die ligt binnen
de eerste drie maanden van 2005?Staatssecretaris Van Gennip:Dat zou dan de startdatum van de pilots moeten zijn. U krijgt van mij
voor 1 januari op basis van de haalbaarheidsstudie een antwoord op uw
vraag.De heer Aptroot verzoekt de regering in zijn motie om de mogelijkheid
van een garantiefonds te onderzoeken en de Kamer over de voortgang te rapporteren.
In de Industriebrief wordt al gerefereerd aan de mogelijkheid van een garantiefonds.
Ik zal de mogelijkheden voor een dergelijk fonds dus onderzoeken en u daarover
voor 1 mei rapporteren. Er lopen al gesprekken met relevante marktpartijen
over de beschikbaarheid van risicodragend vermogen. Gedeeltelijk pakken wij
het overigens al aan via Technopartner. Wij bezien ook de mogelijkheden van
de Regeling bijzondere financiering. Ik zie de motie al met al als een ondersteuning
van mijn beleid, met inachtneming van alles wat wij eerder hebben gewisseld
over het derde criterium.De heer Van der Vlies vraagt de regering om criminaliteitspreventie door
bedrijven te onderzoeken en te bezien of de regering kleine ondernemers tegemoet
kan komen in de kosten die zij daarvoor moeten maken. U vraagt de regering
ten slotte om daartoe voorstellen te ontwikkelen. U merkte zelf al op dat
deze initiatieven in het Actieplan Veilig Ondernemen ook voorkomen. Dat doen
wij – en dat is echt nieuw – in nauwe samenwerking met Justitie
en Binnenlandse Zaken, de drie departementen die bij veiligheid en ondernemen
zijn betrokken.De kosten van beveiliging zijn in beginsel al in mindering te brengen
op de fiscale winst. Bedrijfsmiddelen die worden aangeschaft, kunnen onder
bepaalde voorwaarden worden afgetrokken via de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek.
Een internationale quick scan heeft geleerd dat alleen in België deze
regelingen bestaan. Ik begrijp het probleem van met name de kleine bedrijven
heel erg goed. Zoals de heer Van der Vlies in zijn bespreking van de motie
al aangaf, is er echter geen dekking. Hij kent de regels: als er geen dekking
is, kan ik een motie niet positief beoordelen. Ik laat het oordeel dus over
aan de Kamer.De heer Van der Vlies (SGP):Ik moet van ver komen, dus ik ben hier alvast gaan staan. Ik kreeg de
indruk dat de staatssecretaris het aannemen van de motie zou ontraden, dus
"oordeel Kamer" vind ik positief. Ik erken dat er geen dekking is. Een instrument
als vervroegde afschrijving kost wat geld, maar het gaat niet om gigantische
bedragen. Als de motie wordt aanvaard en de staatssecretaris komt met voorstellen,
verplicht dat mij tot het nemen van het initiatief voor het zoeken van dekking.
Daarbij moet ik dan natuurlijk een Kamermeerderheid zoeken, maar voor wat
hoort wat.Staatssecretaris Van Gennip:Op de inhoud kunnen wij elkaar vinden. In deze tijden weerhouden de kosten
mij echter van een ander oordeel dan "oordeel Kamer".De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de moties op de eerste dinsdag na het herfstreces te
stemmen en over de begroting en de amendementen op een nog nader vast te stellen
tijdstip in samenhang met de andere begrotingshoofdstukken, zoals dat ook
voorgaande jaren is gebeurd.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Voorzitter: Ten Hoopen 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-555-600.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl