Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998 (25600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1998 (25600 E)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1460-1475

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

05-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 20, pagina 1460-1475

05-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25600-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 25600-EToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (woensdag 5 november 1997)Pagina 1453-1453
Lijst van ingekomen stukken (woensdag 5 november 1997)Pagina 1540-1540
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 21 oktober 1997 over preventie van het organisch psychosyndroomPagina 1453-1460
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998 (25600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1998 (25600 E)Pagina 1476-1493
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998 (25600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1998 (25600 E)Pagina 1460-1475
Regeling van werkzaamheden (woensdag 5 november 1997)Pagina 1475-1476
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 1998 (25600 VI)Pagina 1493-1540

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 99 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van
Economische Zaken (XIII) voor het jaar 1998 (25600 XIII);het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten
van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 1998 (25600 E).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Ten Hoopen (CDA):Mijnheer de voorzitter! De afgelopen jaren is de wereldeconomie fors gegroeid.
Als de voortekenen ons niet misleiden, ziet het er ook voor de komende jaren
goed uit. Nederland heeft het in Europa goed gedaan en loopt een ontwikkelingsfase
voor ten opzichte van onze Europese partners. Nederland is door zijn open
economie en de koppeling van de gulden aan de Duitse mark sterk afhankelijk
van de economische groei in de wereld en met name die van Duitsland. Juist
in dat beeld is het opmerkelijk dat Nederland economisch beter presteert dan
de ons omringende landen. Het zogenaamde poldermodel, met uitruil voor werkgelegenheid
en lastenverlichting en de daaraan gekoppelde werkgelegenheid, oogst alom
belangstelling en soms zelfs bewondering.Er wordt echter gewezen op signalen van oververhitting van de economie.
Met name het IMF adviseert onze regering om door te gaan met
de vermindering van het financieringstekort. Het CDA heeft dat ook bepleit
bij de algemene politieke beschouwingen en een concreet voorstel ingediend.
Toen werd niet gereageerd door het kabinet. Inmiddels heeft De Nederlandsche
Bank dat wel gedaan en de rente verhoogd om een signaal af te geven om de
inmiddels hoge inflatie toch wat te beteugelen. De hoogste inflatie in Nederland,
op Griekenland na.Voorzitter! Uit de MEV-cijfers blijkt dat juist de overheid door haar
tariefverhogingen de inflatie aanwakkert. Kan de minister aangeven hoe hij
deze spiraal denkt te doorbreken?Nog belangrijker is de structurele situatie. In de voordracht die de minister
onlangs in Düsseldorf hield, sprak hij de verwachting uit dat binnen
een aantal jaren weer een Duits Wirtschaftswunder te verwachten valt. Als
dat zo is, waarom dan ook niet naar Duits voorbeeld in Nederland meer geïnvesteerd
langs de overheidslijn als het gaat om technologie en infrastructuur?Voorzitter! Dit brengt mij bij: de markt in de polder. Michel Albert concludeerde
in zijn boek dat de economie veelal het best functioneert in landen waar sociale
harmonie heerst. Is de minister er inmiddels van overtuigd dat een economie
waarin sociale partners met elkaar spreken, gezamenlijk oplossingen zoeken
en een commitment aangaan, succesvol is of schikt de minister zich maar een
beetje naar het standpunt van de meerderheid van het kabinet die deze mening
onderkent en ook onderschrijft?Wij zijn temeer nieuwsgierig naar het antwoord nu de sociale partners
het kabinet enkele malen uit de problemen hebben geholpen. Op het punt van
de rechtspositie van werknemers met een tijdelijk arbeidscontract kon niet
een politiek besluit worden genomen. De Stichting van de arbeid kon uiteindelijk
wel voor een doorbraak zorgen op het punt van flexibilisering van de arbeid.De heer Remkes (VVD):Voorzitter! De heer Ten Hoopen laat zich nu op suggestieve wijze uit.
Dat roept de vraag op, welke uitspraken deze minister gedaan zou hebben die
de indruk kunnen wekken dat een goed overleg tussen sociale partners minder
wenselijk zou zijn?De heer Ten Hoopen (CDA):Ik heb begrepen dat toen de minister drie jaar geleden startte, hij uitging
van het primaat van de politiek en het primaat van de markt.De heer Remkes (VVD):Is daarmee iets ten nadele gezegd van een goed overleg tussen sociale
partners? Nee dus!De heer Ten Hoopen (CDA):Daarmee is wel gezegd dat daarvoor niet wordt gekozen. Blijkbaar worden
de inspanningen van de sociale partners wel gebruikt als men het probleem
niet op kan lossen.De heer Remkes (VVD):Op dit punt kom ik in mijn eigen betoog nog wel terug, zoals u ook ongetwijfeld
zult verwachten.De heer Ten Hoopen (CDA):Akkoord, dat zullen wij hierover verder spreken, mijnheer Remkes.Voorzitter! Hetgeen ik zei, geeft nog eens aan dat een actieve betrokkenheid
binnen de besluitvorming alsmede het dragen van verantwoordelijkheid binnen
het economisch, sociaal bestel haar eigen dynamiek kent en daarom ook vruchten
afwerpt. Wat het CDA betreft bemannen de sociale partners niet een EHBO-post
die wij alleen in tijd van nood gebruiken, maar verder niet zien staan.Voorzitter! Op 8 oktober werd op initiatief van de minister het employabilitycongres
gehouden. Op zichzelf was het een goed initiatief. Kan de minister aangeven
wat het verschil is tussen employability en éducation permanente? Is
er alleen maar sprake van verschillende woorden en verschillende etiketten?
Baanvaardigheid of employability valt wat het CDA betreft onder de verantwoordelijkheid
van werkgevers en werknemers. Het CDA kiest voor een economie die investeert
in mensen. Daarin is in onze optiek een vast dienstverband een noodzakelijke
randvoorwaarde om mensen motiverend leren te werken. Het CDA ziet een onderneming
dan ook als een samenwerkingsverband met als doel te komen tot continuïteit
van de onderneming. Werken met vaste contracten vergroot de interne flexibiliteit.
Door mensen vogelvrij te verklaren in hun werkomgeving, komt de betrokkenheid
of loyaliteit in het bedrijf op de tocht te staan. Juist in het midden- en
kleinbedrijf gaat het om het gezamenlijk doelen bereiken. Door een ongebreidelde
groei van losse contracten – met een mooi woord heet dat: flexibiliteit –
ontstaat in onze optiek een leger van industriële zwervers of nomaden
en daarmee wordt een proces vanTen Hoopen desintegratie in zowel de onderne ming als de samenleving gestimuleerd.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Ik kan mij voorstellen dat het CDA zich uitspreekt voor vaste
contracten. Daar is op zichzelf ook niets tegen. Tegelijkertijd moeten wij
constateren dat steeds meer mensen met flexcontracten werken. Moet de overheid
dan niet actief optreden om de mensen die met zo'n flexcontract werken, zoals
freelancers en deeltijdwerkers, meer rechten te geven? Ben je, als je dat
doet, niet positiever en toekomstgerichter bezig dan wanneer je zou zeggen:
terug naar af, iedereen moet weer een vast contract hebben? Dat vaste contract
zal men toch niet krijgen.De heer Ten Hoopen (CDA):Naarmate je op ondernemersniveau de rechten van de mensen afbreekt, zul
je niet anders kunnen doen dan die op overheidsniveau opbouwen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is toch mogelijk dat individuen behoefte hebben aan meer flexibiliteit,
omdat ze bijvoorbeeld zorg, studie en werk gedurende hun leven willen combineren.De heer Ten Hoopen (CDA):Dat sluit ik ook niet uit, maar zoiets iets kan tussen werkgever en werknemer
bepaald worden.Voorzitter! Een van de concurrentiële succesfactoren is vertrouwen.
Dat is ook in het boek van Fukuyama aan de orde geweest. Naarmate de onzekerheden
afnemen, bijvoorbeeld in baanzekerheid, worden mensen in mijn optiek creatiever
en tonen zij meer durf of lef, met als uiteindelijk resultaat een concurrentievoordeel
en derhalve meer werkgelegenheid. Waar staat echter de minister van Economische
Zaken wat het begrip "baanvaardigheid" betreft? Wat bedoelde hij toen hij
op het employabilitycongres de vraag stelde: willen mensen eigenlijk wel een
vaste baan? Waar staat hij dan?Behalve de vraag "wie betaalt de scholing en in wiens tijd" is er ook
de vraag hoe wij scholing echt populair maken, als kennisconcurrentie de toekomst
is. Kan de minister ook eens ingaan op de vraag welk sanctiemechanisme hem
voor ogen staat? Of kiest hij daarin net als collega Remkes voor de sanctielijn?Kan de minister aangeven of hij initiatieven neemt bij het najaarsoverleg,
waar dit onderwerp naar ik aanneem hoog op de agenda prijkt? Hoe denkt hij
degenen die nu buiten het werkproces of buiten de onderneming staan te betrekken
bij de lerende onderneming in de toekomst?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! De heer Ten Hoopen stelt een heleboel vragen aan de minister
op dit punt. Hij wil blijkbaar ook dat meer mensen toegang krijgen tot scholing,
maar ik heb nog weinig van het CDA zelf gehoord. Heeft hij zelf voorstellen
om bijvoorbeeld werklozen en mensen in lager betaalde banen gemakkelijker
toegang tot scholing te bieden?De heer Ten Hoopen (CDA):Wij zouden daarvoor willen kiezen met het oog op de mogelijkheden die
op het ondernemingsniveau worden geboden. Wat ons betreft zou het onderdeel
kunnen zijn van de CAO-onderhandelingen, waar een deel van de loonruimte kan
worden gebruikt voor de scholing.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Er ligt nu een drempel van ƒ 800 in de fiscale aftrekposten, ook
voor scholing van werknemers. Wat zou u ervan vinden om die drempel te verlagen,
zodat ook mensen met minder geld gemakkelijker scholing kunnen volgen?De heer Ten Hoopen (CDA):Op zichzelf zijn dat goede gedachten, maar er zou ook iets bij de ondernemingen
moeten gebeuren. Het blijkt vaak dat het investeren in scholing veel te conjunctuurgevoelig
is. Dat hebben wij ook gezien bij het leerlingstelsel. Het zal veel permanenter
in de onderneming moeten plaatsvinden. De overheid zal dat in een zekere consistentie
moeten faciliteren.Dat brengt mij bij de integratietaak. Kan de minister aangeven hoe hij
de taak van Economische Zaken in de toekomst ziet? Nu het monetaire beleid
in Europa ligt, de concurrentievoorwaarden worden getoetst door de mededingingsautoriteit
en de rest aan de markt is, wat is dan nog de rol van EZ?Concurrentie en dynamiek; dat moet toch de economie van Nederland zijn
en waar dat ontbreekt, moet die dat worden. Kan de minister aangeven hoe de
eenzijdige verhoging van de benzineaccijns en de ecotaks zich verhoudt tot
de versterking van het concurrentiële potentieel van Nederland?Het kabinet gaat in de optiek van vele ondernemers niet goed om met het
beroepsonderwijs. Wordt er op het ministerie niet een beetje te licht gedacht
over dit probleem? In het EZ-journaal van 16 mei jl. wordt de vraag gesteld
of er in de markt niet wat overtrokken over wordt gesproken. Welke initiatieven
neemt de minister om te komen tot een mentaliteitsverandering van het ambacht?
Het leren van een vak biedt toch een goede kans op werk? Een ambacht moet
toch ook iets worden om trots op te zijn?Dat brengt mij bij het technologiebeleid. Een van de eerste beleidsdaden
van deze minister na zijn aantreden was het bezuinigen van 300 mln. op het
gebied van energie- en technologie-uitgaven. De minister noemde die bezuiniging
op energie- en technologiesubsidies "zakelijke flexibiliteit". Ik geef een
ander voorbeeld. Het kabinet presenteerde vorig jaar onder coördinerend
minister Ritzen het wetenschapsbudget dat voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog
een dalende lijn vertoonde. Hoe verhoudt dat zich tot de betogen die de minister
houdt, die wij op zichzelf onderschrijven, over de kennisconcurrentie waar
Nederland straks zo sterk in moet zijn?Voorzitter! De minister heeft met de adviseur van president Clinton gesproken
over een scenario van de blijde digitale snelweg. Tevens is een bezoek gebracht
aan Silicon Valley. Tot welke concrete punten heeft dat in het beleid geleid?
Welke initiatieven gaat de minister nemen en op welk tijdstip zal de Kamer
daar deelgenoot van worden gemaakt? Hoe staat het met de implementatie van
het softwareactieplan? Dit plan kampt met dezelfde problemen als het overige
technologiebeleid. Komt daarin nu een kentering? In eerste instantie was de
CDA-fractie zeer verbaasd over het feit dat EZ ontbrak bij de onderhandelingen
over de overname van Roccade. Financiën en Binnenlandse Zaken hielden
zich er in eerste instantie mee bezig. Heeft EZ het tij doen keren, zodat
Roccade uiteindelijk uiteraard tegen een goede prijs in Nederlandse handen
bleef?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De minister is een paar dagen terug uit Amerika, dus ik vind het een beetje
vroeg om nu al concrete acties te verwachten. Welke aanknopingspunten ziet
het CDA zelf in deze reis of in andere internationale ontwikkelingen? Wat
vindt het CDA zelf? Moet extra geld worden uitgetrokken? Moet de overheid
actiever optreden? Wat zijn uw voorstellen op dit punt?De heer Ten Hoopen (CDA):Wij hebben hierover bij verschillende gelegenheden gediscussieerd, ook
in het kader van de nota Milieu en economie. Wij moeten inzetten op toegevoegde
waarde. Er zijn geluiden dat Nederland, misschien samen met de Amerikanen,
een voortrekkersrol wil vervullen. Wij ondersteunen dat sterk.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Moet de bestemming van de ICES-gelden meer in de richting van de elektronische
snelweg worden gezocht dan in de richting van andere fysieke infrastructuur?De heer Ten Hoopen (CDA):Vorig jaar hebben wij er al over gesproken om FES-gelden beschikbaar te
stellen voor dit doel.Philips heeft in maart van dit jaar bij monde van directeur Post laten
weten minimaal een verdubbeling te willen van de jaarlijkse 100 mln. technologiesubsidiesteun,
die het bedrijf nu krijgt op basis van een convenant met de overheid. Is de
minister van plan om daarop in het kader van technologieversterking in te
gaan?De heer Remkes (VVD):Het zou aardig zijn om te vernemen wat het CDA van deze opvatting van
Philips vindt.De heer Ten Hoopen (CDA):De minister heeft in een brief aangegeven welke voorwaarden hij verbindt
aan steun aan bedrijven.De heer Remkes (VVD):Dat heeft daar dus helemaal niets mee te maken.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik haal dit erbij, omdat het gaat om de voorwaarden. Philips vervult een
speerpuntfunctie in Nederland. Dat zou je positief moeten beoordelen.De heer Remkes (VVD):Dus de fractie van het CDA vindt op basis van "roept u maar" dat de 100
mln. steun die Philips nu al krijgt, ongeclausuleerd verdubbeld moet worden.De heer Ten Hoopen (CDA):Nee, dat maakt u ervan. Ik wees niet voor niets op de voorwaarden die
de minister heeft geformuleerd. Het gaat erom een manier te vinden om technologie
in Nederland als een speerpunt te ontwikkelen.Onlangs hebben wij in Rome een evaluatie van de technisch-wetenschappelijke
attachés gehad. De CDA-fractie vindt dat buiten Europa twee TWA's moeten
worden toegevoegd, namelijk in Israël en in Rusland. Is de minister het
daarmee eens?De begroting voor 1998 staat voor een groot deel in het teken van de Economische
en monetaire unie. Zeer belangrijk in verband met een succesvolle overgang
en een vergroting van het draagvlak is een tijdige en volledige informatiecampagne
van de overheid en maatschappelijke organisaties. Toch blijken nogal wat ondernemers
niet goed te weten wat hen te wachten staat. Wat doet het ministerie op dit
terrein naast hetgeen al gebeurt in het nationaal platform euro? Wat zal de
inzet zijn op het punt van de kostenverdeling, bijvoorbeeld voor detailhandel
en horeca?Voorzitter! Dit brengt mij bij het milieu. Ook de minister heeft aangegeven
dat in het kader van Nederland distributieland de volumegroei mede gebruikt
moet worden om waarde toe te voegen. Het CDA wil de distributie verder ontwikkelen,
bijvoorbeeld in de Rotterdamse regio, waar het met de werkgelegenheid nog
niet de goede kant opgaat. De minister wil niet "meer van hetzelfde". Naar
mijn mening moet geprobeerd worden waarde toe te voegen.De heer Remkes (VVD):Voorzitter! Collega Ten Hoopen roert een interessant punt aan. Eerst dient
echter de vraag beantwoord te worden wat dit beleidsmatig behoort te betekenen.
Op welk punt moet het Nederlandse investeringsbeleid volgens het CDA veranderen?
In de afgelopen maanden is hier vaak over gesproken. De heer Ten Hoopen heeft
actief aan deze discussie meegedaan. Er zijn suggesties gedaan, maar die moeten
nu wel geconcretiseerd worden.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij hebben hierover in het kader van de nota Economie en ecologie uitgebreid
van gedachten gewisseld.De heer Remkes (VVD):In het verkiezingsprogramma van het CDA staat dat Nederland distributieland
doorontwikkeld moet worden tot Nederland kwaliteitsland. Ik denk overigens
dat niemand daartegen is. De vraag is nu welke nieuwe beleidsaccenten nodig
zijn. Wat is er fout aan het beleid van dit kabinet?De heer Ten Hoopen (CDA):Nederland is nog te sterk georiënteerd op volumegroei. Dat moet veranderen.
In Nederland komen de containers in groten getale binnen. De overheid moet
voorwaarden scheppen voor het in Nederland verwerken van de binnengekomen
goederen. Er moet waarde worden toegevoegd. Het huidige beleid is te veel
op de volumeslag gericht. Daar zijn de investeringen ook op gericht.De heer Remkes (VVD):Dient de tweede Maasvlakte dan niet aangelegd te worden?De heer Ten Hoopen (CDA):Er dienen voorwaarden daaraan verbonden te worden.De heer Remkes (VVD):Het CDA heeft een filosofie ontwikkeld. Is de consequentie daarvan dat
het niet meer nodig is om de tweede Maasvlakte aan te leggen? Dat is een beleidsmatig
relevante mededeling.De heer Ten Hoopen (CDA):Eerst moeten de voorwaarden voor eventuele aanleg van de tweede Maasvlakte
duidelijk worden. De volumeslag moet omgebogen worden in een slag gericht
op toegevoegde waarde.De heer Remkes (VVD):Daar zijn wij het op zichzelf over eens. Kunt u die voorwaarden noemen?De heer Ten Hoopen (CDA):De tweede Maasvlakte is niet nodig als daar alleen containers worden aangeland
en vervolgens weggereden. Er zullen voorwaarden voor werkgelegenheid en voor
investeringen moeten worden gesteld.De heer Remkes (VVD):Hoe wilt u de voorwaarden voor de werkgelegenheid invullen? Krijgt een
bedrijf dat zich op de tweede Maasvlakte wil vestigen te horen dat het een
bepaald aantal arbeidsplaatsen moet scheppen?De heer Ten Hoopen (CDA):Zo kun je dat niet formuleren. Een bedrijf kan alleen maar arbeidsplaatsen
scheppen als het een goede concurrentiepositie heeft.De heer Remkes (VVD):Om welke voorwaarden gaat het dan?De heer Ten Hoopen (CDA):De overheid kan structuurvoorwaarden stellen. Eerder is gesproken over
de behoefte aan voldoende gekwalificeerde werknemers. Is het beroepsonderwijs
zodanig dat de juiste mensen beschikbaar komen? Om dit soort vragen gaat het.De heer Remkes (VVD):Dat zijn inderdaad algemene voorwaarden waar de overheid samen met sociale
partners voor heeft te zorgen, maar dat heeft toch niets met dat concept van
u te maken?De heer Ten Hoopen (CDA):Natuurlijk wel. Wij hebben het toch over kennisconcurrentie, over het
toevoegen van waarde, over het toevoegen van diensten aan de producten, aan
de containers? Dat heeft er toch direct mee te maken?Mevrouw Vos (GroenLinks):Is de heer Ten Hoopen het met mij eens dat het CDA voorafgaand aan het
besluit over de tweede Maasvlakte zou moeten bepalen of deze investering de
gewenste resultaten oplevert? Hij stelde dat het CDA geen voorstander is van
uitbreiding van het volume, wel van een kwaliteitssamenleving. Is zo'n investering
dan überhaupt wel gewenst? Misschien kan er beter elders geïnvesteerd
worden, is het beter om binnen het huidige ruimtebeslag toe te werken naar
een opwaardering van de kwaliteit die het CDA zo nodig acht. Het bij voorbaat
kiezen voor een tweede Maasvlakte, weliswaar onder randvoorwaarden, houdt
toch een vergroting van het volume in. Mij dunkt dat de heer Ten Hoopen deze
argumenten eerst zou moeten afwegen.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij zullen die afweging maken binnen de gestelde randvoorwaarden.Mevrouw Vos (GroenLinks):U slaat eigenlijk een stap over. Het is toch beter om eerst na te gaan
of die investering gewenst is? Wellicht kan het geld op een andere manier
besteed worden, bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van een kennisintensieve
samenleving. Door nu te stellen dat u onder bepaalde voorwaarden voor uitbreiding
bent, heeft u een stap overgeslagen.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij hebben bij de behandeling van de begroting van Verkeer en Waterstaat
gezegd dat afgewogen moet worden wat in de toekomst de beste concurrerende
positie en nieuwe werkgelegenheid genereert. Die afweging is dus al gemaakt.
Wij hebben toen gezegd dat wij in principe niets hebben tegen de uitbreiding
van de Maasvlakte, echter alleen onder de condities die wij daaraan willen
stellen. Dat is onder andere de voorwaarde dat een en ander resulteert in
kwalitatieve groei.Mevrouw Vos (GroenLinks):Vindt het CDA bijvoorbeeld dat het volume van af te voeren goederen niet
mag toenemen? Toename van dat volume leidt namelijk tot aanleg van nieuwe
wegen, uitbreiding van het transport en dergelijke. Is dat een voorwaarde
die u stelt?De heer Ten Hoopen (CDA):Ik heb bij de bespreking van de nota Milieu en economie betoogd dat ik
geen voorstander ben van een krimpeconomie. Als het erom gaat dat mensen kansen
moeten krijgen om zich te ontplooien, is mijn scenario niet een krimpeconomie,
maar een economie die groeit op basis van de toekomstige concurrerende factoren.
Daarbij gaat het met name om die kennisinfrastructuur, technologie, etc. Dus
ik kies niet voor groei alleen langs de lijn van het volume.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik doelde ook niet op een krimpeconomie. Ik vroeg u of u vindt dat er
bijvoorbeeld op het terrein van het goederentransport nog sprake kan zijn
van groei of dat uw gedachten uitgaan naar andere sectoren.De heer Ten Hoopen (CDA):Bij de afweging hoort ook betrokken te worden wat een investering in de
tweede Maasvlakte genereert aan nieuwe werkgelegenheid. Vervolgens zullen
er randvoorwaarden geformuleerd moeten worden waarbinnen die volume- en kwaliteitsslag
gemaakt kan worden.Voorzitter! Er kan veel milieuwinst worden behaald in het midden- en kleinbedrijf.
Tegelijkertijd zien wij helaas dat er veel weerstand is in het kleinere bedrijfsleven
vanwege de milieuregelzucht. Door middel van de branchemeerjarenafspraken
is veel te bereiken op het gebied van energiebesparing. Zou de minister daar
middelen voor uit willen trekken, mede gelet op de vrije energiemarkt waarin
de zelfstandige kleinere ondernemer in de toekomst zal moeten onderhandelen
met de monopolist op dit gebied.Dat brengt mij bij het midden- en kleinbedrijf in algemene zin. Mensen
die ervoor kiezen een eigen bedrijf te starten, zijn veelal terug te vinden
in het midden- en kleinbedrijf. Kan gesteld worden dat de minister de drang
naar het ondernemerschap faciliteert, zoals hij vaak beweert? Wat mij betreft
is het beeld wat gemengd. Er staat een herijking van het fiscale ondernemersbegrip
op het programma. Dat betekent dat het moeilijker wordt om toegang te krijgen
tot die stimuleringsmiddelen. Er zijn ook nogal wat regelingen in het leven
geroepen door staatssecretaris Vermeend, waardoor de startende ondernemer
in de belastingjungle van Vermeend nauwelijks de bomen van zijn onderneming
nog kan zien. In hoeverre maakt die ondernemer nu daadwerkelijk gebruik van
dat startpakket, de uitgetrokken 500 mln.? Er is uitermate veel voorlichting
gegeven, maar wordt er ook daadwerkelijk gebruik van gemaakt?De heer Remkes (VVD):De term "belastingjungle" is suggestief. Bij mijn weten heeft de CDA-fractie
voor alle maatregelen gestemd die in dat opzicht zijn voorgesteld. Kan de
heer Ten Hoopen aangeven welke fiscale maatregelen geschrapt moeten worden?De heer Ten Hoopen (CDA):Voorzitter! Ik verwijs graag naar de discussie die wij met Binnenlandse
Zaken hebben gevoerd over de kansenzones in de grote steden. In dat kader
is een aantal maatregelen voorgesteld, onder andere met betrekking tot administratieve
lasten, waterschappen enzovoorts. Bij de bespreking van de
marktwerking in de Ziektewet is een aantal voorstellen aan de orde geweest,
die zich alleen tot de kansenzones zouden beperken.De heer Remkes (VVD):U beantwoordt mijn vraag niet. U gebruikt de term "belastingjungle". Die
suggereert dat er te veel regelingen zijn en dat je door de bomen het bos
niet meer ziet. Dat brengt mij tot de vraag wat er geschrapt moet worden.De heer Ten Hoopen (CDA):De minister heeft meerdere malen aangegeven dat wij eigenlijk geen ondernemende
samenleving hebben. Er is een herijking van het belastingstelsel aan de orde.
Er zijn blijkbaar vele drempels voor een ondernemer waardoor hij niet in de
positie wordt gebracht die wij allen willen.De heer Remkes (VVD):Daarover verschillen wij niet van mening. Dat was echter niet mijn vraag.
U zegt dat er sprake is van een jungle. Daar wil je dan iets aan doen. Mijn
vraag is dan wat u daaraan wilt doen.De heer Ten Hoopen (CDA):Dat is een hele rij, van Vpb tot aftrek voor de meewerkende echtgenoot.
Ik kan een serie maatregelen noemen met betrekking tot de administratieve
lasten. U kunt dat toch zo invullen?De heer Remkes (VVD):U wilt die schrappen?De heer Ten Hoopen (CDA):Als wij in de kansenzone wel schrappen, waarom kan dat dan ook niet generiek
gebeuren, bijvoorbeeld voor alle bedrijven met vijf medewerkers?De heer Remkes (VVD):U kapt dan niet in de jungle.De heer Ten Hoopen (CDA):Waarom niet?De heer Remkes (VVD):U laat dan het fiscale bestel intact. Daarnaast vindt u dat er op het
punt van de administratieve lasten meer moet gebeuren. Over het laatste punt
zijn wij het eens.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij kunnen toch ook over vrije afschrijving spreken of over belastingvrijstelling
voor de eerste drie jaar? Ik wijs op de maatregelen gericht op de onderkant
van het loongebouw, dus voordat iemand in dienst genomen kan worden en gebruik
kan maken van regelingen en voordat men daadwerkelijk in de onderneming aan
het werk is. Je bent als startende ondernemer toch meer bezig met administratie
dan met ondernemen?De voorzitter:Ik verzoek de heer Ten Hoopen zelf geen vragen te stellen aan de interrumpanten.
Ik stel vast dat de vraag is beantwoord. De heer Van Walsem kan een vraag
stellen.De heer Van Walsem (D66):Wat vindt de heer Ten Hoopen van het aantal starters in Nederland?De heer Ten Hoopen (CDA):Ik heb begrepen dat Nederland daarin niet vooroploopt. Ik vind dat wij
daarin actiever kunnen zijn.De heer Van Walsem (D66):U hebt het dan niet helemaal goed voor ogen, want de laatste jaren zit
Nederland wat het aantal starters betreft in vergelijking met andere Europese
landen in de kopgroep. Wij hebben ongeveer 50.000 starters en dat is heel
hoog. Ook ten aanzien van het salarispercentage – het is natuurlijk
altijd te laag – onderscheidt ons land zich positief ten opzichte van
ons omringende landen. De maatregelen die zijn genomen voor het helpen van
startende ondernemers zijn dan ook effectief geweest.De heer Ten Hoopen (CDA):Als resultante van het kappen in de sociale zekerheid. Men wordt uit nood
gedwongen om zelfstandig te ondernemen. Ik ben pertinent tegenstander van...De heer Van Walsem (D66):Dit is echt te gek.De voorzitter:Als de heer Van Walsem een vraag stelt, moet hij de spreker wel even zijn
antwoord laten afmaken en er niet tussendoor roepen.De heer Ten Hoopen (CDA):Ik ben er tegenstander van. Bij de sociale dienst worden mensen gestimuleerd
om een eigen zaak te beginnen en dat wordt vanuit de sociale zekerheid gefacilieerd.
Uit alle onderzoeken blijkt dat na drie jaar 50%, 60% of 70% van dit soort
bedrijven failliet is en dat het voor de mensen een grote desillusie is. Ik
heb het over bedragen die dik in de miljarden lopen en die in de samenleving
dus voor kapitaalvernietiging zorgen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind het een gotspe dat mensen ondernemer worden door de regels in
de sociale wetgeving, zoals de heer Ten Hoopen zegt. Wat denkt hij van de
door hem zo verguisde fiscale wetgeving? Wij hebben vanaf het begin van dit
kabinet fiscale structuurversterkingsmaatregelen gehad die er continu op waren
gericht om ondernemerschap voor starters te bevorderen. En de heer Ten Hoopen
zegt nu dat er te veel fiscale regelgeving is? Ik vind dat dit niet kan.De heer Van Walsem (D66):In het CDA-programma voor de komende jaren wordt geen verdere lastenverlichting
bepleit. Hoe rijmt de heer Ten Hoopen dat met zijn eerdere woorden?De heer Ten Hoopen (CDA):Toen het ging over Nederland distributieland heb ik betoogd dat wij kiezen
voor kwaliteit en kwaliteitsconcurrentie.Voorzitter! Nu het kabinet de KIM-regeling, overigens een prima initiatief
van de minister, zo voortvarend ter hand heeft genomen, verbaast het ons enigszins
dat de KIM-regeling voor de export daar zo bij achterblijft. Het exportpotentieel
van het midden- en kleinbedrijf is daarbij naar mijn mening toch een prima
kans. Kan de minister aangeven hoe het zit met de kennisdiffusie in het midden-
en kleinbedrijf? Kan hij bijvoorbeeld inzicht geven in de best-practicepraktijken,
met name op basis van de OESO-rapporten die wij hebben?De reactie van het midden- en kleinbedrijf op de kennisdiffusie was nogal
teleurstellend. Men zei dat er een grote belangstelling voor was, dus ik vond
het jammer dat de haalbaarheidsprojecten in het midden- en kleinbedrijf niet
zijn uitgebreid. Kan de minister aangeven waarom hij die afweging op deze
wijze heeft gemaakt?Er is ook nog de kwestie van kennis van EZ-regelingen in het midden- en
kleinbedrijf. Uit de door het CBS uitgevoerde enquête naar de bekendheid met en tevredenheid over het EZ-beleid – dat is
een compliment aan de minister voor zijn open opstelling – blijkt dat
men in het MKB in veel gevallen niet op de hoogte is van de EZ-regelingen.
Dat is jammer. Houdt dit verband met het feit dat de minister in zijn eerste
begrotingen de uitgaven voor voorlichting en advisering fors heeft teruggedraaid,
ik dacht in 1995 en 1997, waarbij het ging om ongeveer 13 mln.? Wij hebben
er toen sterk voor gepleit om daarvan af te zien. Heeft dit er direct mee
te maken? Als dat zo is, hoe gaat de minister daar in de toekomst dan mee
om?Voorzitter! Het midden- en kleinbedrijf zelf heeft reeds vele malen aangegeven
waaraan het behoefte heeft. Dat is over het algemeen het terugbrengen van
de administratieve rompslomp, mijnheer Remkes. Uiteraard geldt ook de noodzaak
tot administratievelastenverlichting voor het gehele bedrijfsleven; er is
geen tegenstelling tussen groot en klein. Uit de voortgangsrapportage van
mevrouw Van Dok blijkt dat de 10%-doelstelling wordt gehaald. Dat is prima
en te waarderen, maar ik moet helaas nog de eerste ondernemer tegenkomen die
zegt dat hij daadwerkelijk iets heeft gemerkt van die verminderde lastendruk.
Is dat ook de indruk van de minister, of wordt er opnieuw ingevuld met nieuwe
regelgeving?Op de plaatsen waar resultaat wordt geboekt, zoals bijvoorbeeld bij het
CBS en de belastingdienst, blijkt over het algemeen dat zij er zelf belang
bij hebben. Zij hebben een belang als het bijvoorbeeld gaat om efficiënt
collecteren van gegevens en het innen van belastingen. Maar sectoren als milieu,
gemeenten en waterschappen hebben dat belang niet. Is er een rol voor EZ weggelegd
in de bevordering van een omslag in het denken? Welke rol ziet EZ daar dan
in?Voorzitter! Dit brengt mij bij de concurrentietoets, die ik prima vind.
Naar mijn mening is die ook nuttig. Volgens deze toets is er in Nederland
een startersprobleem. Zowel het EIM als de startersbeurs Nebib spreekt dit
tegen. De minister heeft zich inmiddels reeds publiekelijk verbaasd over de
kritiek van met name ondernemend Nederland hierop, vooral als het gaat over
de bedrijvendynamiek en de arbeidsmarkt. Is dit nou het verschil tussen de
realiteit van de praktijk en de theorie in Den Haag? Het voorstel om de sollicitatieplicht
voor mensen vanaf 57 jaar weer in te stellen, werd twee dagen nadat het werd
gedaan, teruggenomen. Heeft dat met dat soort elementen tussen realiteit en
theorie te maken?Voorzitter! De opvoering van de werkdruk leidt vaak tot een ongezonde
werkbelasting. Nederland kent de hoogste werkbelasting in Europa. Over het
algemeen leidt dit tot uitval en tot het teruglopen van de participatie. Dat
ondermijnt onze concurrentiepositie. Ziet de minister dit ook zo? Wat zou
daaraan te doen zijn? Ik erken graag dat dit een lastig probleem is.In juni van dit jaar bleek uit een studie van EZ en Fenit dat de Nederlandse
softwarebedrijven op een paar uitzonderingen na niet zo innovatief zijn. In
een reactie op de resultaten zei de minister dat er in Nederland een gebrek
is aan ondernemerschap en risicodragend vermogen. Hij sprak de hoop uit dat
Nederland een speelvijver voor kleine Bill Gatesjes wordt. Maar hoe wil hij
dat bewerkstelligen? Wat gaat de overheid op dit punt doen? Het risicodragend
vermogen uit de particuliere sector is in Nederland immers nu juist het probleem.Dan kom ik op de Vestigingswet. De consument lijkt slechter af te zijn
met de nieuwe vestigingswetgeving. De controle op de wetgeving door de ECD
is teruggeschroefd. Er werd van uitgegaan dat men zich door deze vereenvoudiging
beter aan de regels zou houden. Dat blijkt echter een illusie. Het gevolg
is dat de milieu-, de Arbo- en de belastingwetgeving over het algemeen met
voeten worden getreden. Wij dringen er graag op aan om de evaluatie die over
drie jaar zou plaatsvinden, naar voren te halen. Dan kan worden bezien wat
er verder moet gebeuren.Ik ga in op de herijking van het buitenlands beleid en de exportbevordering.
"Misschien wel de laatste grote opdracht van deze regeringscoalitie", zo omschreef
de minister het zichtbaar maken van het herijken van het buitenlands beleid.
Is het kabinet in de optiek van de minister daar sindsdien in geslaagd? Wat
hebben wij ervan geleerd? En wat is daarbij de rol van EZ? Het circus rond
ORET – eerst bevriezen en daarna onder druk ontdooien – is naar
onze mening niet voor herhaling vatbaar.Over een speerpunt van beleid – "de omgekeerde export", het toerisme –
hebben wij weinig vernomen, afgezien van de BTW op pretparken en het vermeende
misbruik van gemeenten van de toeristenbelasting. Dat is vreemd, want het
toerisme is juist een banenmotor van jewelste, met name voor degenen die niet
zo'n hoge opleiding hebben. Kan de staatssecretaris iets zeggen over de sociaal-economische
kansen van het toeristisch product in de plattelandsgebieden naar aanleiding
van het actieplan Zee van cultuur?Ik sluit af. Presentatie en prestatie van de minister lopen wel vaak,
maar niet altijd gelijk. De presentatie van de minister is naar mijn mening
prima. Een belangrijke randvoorwaarde voor een goed imago is een goed draaiende
economie. Op dit punt zit het de minister mee. De vooruitzichten zijn positief.
Jammer dat het een keer misging in de Securitel-affaire. De rechter moest
eraan te pas komen om de door D66 zo bepleite openheid daadwerkelijk te betrachten.
Dat staat dan nog los van de rechtsonzekerheid voor het bedrijfsleven.De minister heeft vele nieuwe gedachten aangereikt. Helaas bleek bij navraag
nogal eens dat zij het predikaat "hardop denken" kregen. Het was een advies
aan het volgende kabinet: minimumloon, CAO, AVV, flat tax, enz. Regeren, mijnheer
de minister, is toch iets anders dan adviseren.Voorzitter! Met het CDA wil de minister niet regeren. Dat is zijn goed
recht. De minister blijkt echter toch een beetje een calvinistische inslag
te hebben. Hij kan namelijk niet genieten van de successen van het poldermodel.
Wij hopen dat hem dat in het laatste jaar wel gaat lukken. Ook voor het CDA
is het poldermodel nog niet af, maar het is een basis voor een versterking
van de concurrentiepositie in Nederland en de daaraan gekoppelde werkgelegenheid.De heer Van Walsem (D66):De heer Ten Hoopen zegt dat het poldermodel nog niet af is. Wat verstaat
hij onder het poldermodel?De heer Ten Hoopen (CDA):Daar ben ik mijn bijdrage mee begonnen, mijnheer Van Walsem. Dat is de
uitruil van lastenverlichting en de daaraan gekoppelde loonmatiging en groei van de werkgelegenheid in overleg tussen werkgevers en werknemers.
Uit de concurrentietoets blijkt dat nog maar 51% participeert in het arbeidsproces;
het poldermodel is dus nog niet af.Mevrouw Vos (GroenLinks):De heer Ten Hoopen heeft kort gesproken over de relatie tussen economie
en ecologie. In zijn visie moet er in dat opzicht iets veranderen in de economische
structuur van Nederland. Is hij op dat punt tevreden met het verkiezingsprogramma
van het CDA? De omslag die hij wil bereiken, heb ik daar immers niet zo overtuigend
terug kunnen vinden.De heer Ten Hoopen (CDA):Een redelijk obligaat antwoord is natuurlijk dat ik het een fantastisch
programma vind.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dan zal ik gedetailleerdere vragen stellen. Wij hebben gesproken over
de tweede Maasvlakte, maar ik heb het idee dat het CDA ook in het verkiezingsprogramma
dezelfde koers wil blijven volgen ten aanzien van een aantal zeer structuurbepalende
elementen, zoals de luchtvaart, het concept Nederland distributieland, de
aanleg van nieuwe wegen en de Nederlandse landbouw. Dat lijkt mij in strijd
met het verhaal dat de heer Ten Hoopen hier en op andere plekken heeft gehouden.
Misschien kan hij daar iets over zeggen.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij zijn die discussie vóór het uitbrengen van het programma
gestart. Als ik kijk naar wat er daadwerkelijk in het programma staat, ben
ik er echt van overtuigd dat wij een aantal stappen vooruit hebben gemaakt.
Tussen mijn ideaal en de stappen die wij nu hebben gezet, zit natuurlijk nog
ruimte. Ik ga ervan uit dat wij daar in de discussie in de afdelingen verder
over zullen praten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! De PvdA-fractie wil vandaag spreken over vier zaken: investeren
in mensen, investeren in innovatie, investeren in markten en investeren in
steden en regio's. Over het algemeen zijn wij niet ongelukkig met deze minister,
maar soms wordt hij zo stevig omhelsd door de VVD dat wij het even niet meer
zo zeker weten. Wij hopen dan ook dat de minister aan het eind van dit debat
iets roder kleurt – maar dan niet als gevolg van die omhelzing –
dan hij soms lijkt te doen.Investeren in mensen is belangrijk. De kracht van de economie van een
land hangt samen met de samenstelling en de opbouw van de beroepsbevolking.
Wij horen steeds meer dat er krapte op de arbeidsmarkt ontstaat en dat ondernemingen
moeite hebben met het opvullen van vacatures. Het Researchcentrum voor onderwijs
en arbeidsmarkt geeft zelfs aan dat de krapte op de arbeidsmarkt binnen een
paar jaar zo erg kan zijn, dat zij een belemmering kan gaan vormen voor verdere
economische groei. Wij moeten daar zo snel mogelijk – dus nu –
beleid voor inzetten. De eerste groep die daarbij moet worden betrokken, zijn
de ouderen. Vergrijzing is op dit punt probleem nummer één en
de arbeidsparticipatie is laag. Het kabinet heeft ingezien dat scholing een
middel is om daar iets aan te doen. Bedrijven zijn over het algemeen niet
geneigd om veel te investeren in scholing voor ouderen. Dit is soms kortzichtig,
bijvoorbeeld omdat ouderen veel trouwer zijn aan hun baas en minder snel weggaan.
Scholing kan dus wel degelijk rendement opleveren. Een tweede middel is een
individuele loopbaanombuiging door leeftijdsbewust personeelsbeleid. Daar
moeten ondernemingen veel meer op inzetten, want ouderen willen vaak korter
werken en willen vaak ander werk gaan doen. Voordat ondernemingen en werknemers
dat zelf kunnen aangeven, moet het pensioenstelsel worden aangepast, zodat
werknemers hier geen nadelige pensioenconsequenties van ondervinden. Wij vinden
dan ook dat het kabinet op dit punt haast moet maken.Nog belangrijker dan scholing en ander personeelsbeleid is misschien wel
een mentaliteitsverandering bij alle betrokkenen. In Nederland is het volstrekt
normaal dat in personeelsadvertenties leeftijdseisen worden gesteld. In de
VS zal men dat wel uit zijn hoofd laten. Wij schuiven mensen vrij automatisch
de VUT in en wij vinden het kennelijk normaal dat van de mensen tussen 55
jaar en 60 jaar slechts 40% werkt. Ik denk dat de wet van Melkert, inhoudende
een verbod op leeftijdsdiscriminatie, een bijdrage kan leveren aan deze mentaliteitsverandering.
Wat daar wat ons betreft geen bijdrage aan levert, is spreken zoals het bedrijfsleven
doet, namelijk van herinvoering van de sollicitatieplicht voor mensen van
57,5 jaar of het versneld vanuit de WW mensen in de bijstand stoppen. Zolang
werkgevers zelf onvoldoende doen om mensen aan de slag te houden en om mensen
te helpen, zijn deze maatregelen wat ons betreft niet aan de orde. Wij vragen
ons af wat EZ, behalve scholing, nog meer kan doen in deze richting.De heer Van Walsem (D66):De sollicitatieplicht voor mensen van 57,5 jaar en ouder is toch niet
aan de orde?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het bedrijfsleven stelt herinvoering daarvan in het publieke debat aan
de orde. Wij zeggen dat daar op termijn wellicht over gesproken kan worden.
Voordat alle andere maatregelen zijn genomen en het bedrijfsleven zich actiever
inspant, is dat echter geen punt van discussie. Wij zijn ook blij dat de minister
van Economische Zaken op dit punt zijn niet gedane uitspraken heeft ingetrokken.Minister Wijers:Ik heb mijn uitspraken herhaald.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Hij heeft de uitspraak herhaald die hij niet heeft gedaan? Iets dergelijks
zal het zijn. Wij weten in ieder geval allemaal wat er bedoeld wordt.Een tweede groep waaraan de overheid aandacht moet besteden, zijn de technici.
Er is een tekort aan technici op de arbeidsmarkt. Er zijn twee problemen:
aansluiting van het aanbod bij de vraag en de te lage instroom. Op de langere
termijn is voor hogeropgeleide technici een reorganisatie of een verandering
van het hoger onderwijs nodig. Ik doel op invoering van tussendiploma's, waardoor
studenten bijvoorbeeld een wiskunde- of een technische-natuurkundeopleiding
kunnen combineren met een studie in de sociale wetenschappen of een filosofiestudie
in een wat latere fase. Daarvoor moet ook de regeling van 27-jarigen worden
afgeschaft en moet eventueel worden nagedacht over vormen van vraagfinanciering.Op de kortere termijn zouden wij het interessant vinden als minister Wijers zijn betrokkenheid bij het onderwerp handen en voeten geeft
door het instellen van een prijs. Die zou dan moeten worden gegeven aan die
onderwijsinstelling of die combinatie van onderwijsinstituten die het best
in staat is om te voldoen aan de maatschappelijke vraag naar breed opgeleide,
technisch geschoolde, jonge probleemoplossers. Voelt hij daarvoor? Ik kom
hiermee, omdat er kennelijk in de markt voor technisch hoger onderwijs te
weinig prikkels worden georganiseerd om te voldoen aan de maatschappelijke
vraag. Dit kan een klein prikkeltje zijn.De te lage instroom is vooral bij vrouwen te zien. Wij kunnen daarop prachtige
overheidscampagnes zetten en soaps op de televisie financieren. Dat doen wij
allemaal. Uiteindelijk geldt echter maar een ding: algemeen emancipatiebeleid.
Kunnen vrouwen zorg voor kinderen en werk combineren? Is er recht op deeltijdarbeid?
Is er een goedkope huishoudelijke dienstverlening? Is er kinderopvang, ook
in de avonduren? Dan pas kunnen vrouwen op een rustige manier rolmodel worden
voor hun dochters en ontstaat er een soort vanzelfsprekendheid.Het ministerie zelf loopt bij deze voorbeeldfunctie niet bepaald voorop.
Wij maken ons daar een beetje zorgen over, omdat de minister wel naar buiten
toe mooie verhalen houdt over opportunity 2000. Hij meent die ook, neem ik
aan. Een van de redenen waarom het op het ministerie niet in orde kan zijn,
is misschien wel het gebrek aan mobiliteit in de top. Ik vraag mij af wat
de minister daaraan van plan is te doen. Dit is toch ook een kern van overheidsbeleid?Ook aan de heer Remkes van de VVD heb ik een vraag. Hij zal toch zeker
ook de economische noodzaak inzien van arbeidsparticipatie van vrouwen? Een
andere noodzaak durf ik in dit kader al helemaal niet te noemen. Waarom wordt
er in het verkiezingsprogramma van de VVD dan op geen enkele manier gesproken
over de mogelijkheden om zorg en werk met elkaar te combineren?De voorzitter:Deze vorm van uitlokking is bij uitzondering toegestaan.De heer Remkes (VVD):Wij hebben een verkiezingsprogramma geschreven waarin wij geprobeerd hebben
om niet alle vanzelfsprekendheden te herhalen. De gedachte van mevrouw Van
Zuijlen is wat ons betreft een vanzelfsprekendheid.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat betekent dat de VVD voor een wet op de loopbaanonderbreking gaat stemmen?
Dat betekent dat de VVD in de Eerste Kamer voor een wettelijk recht op de
deeltijdarbeid gaat stemmen? Dat betekent dat de VVD voor uitbreiding is van
kinderopvangmogelijkheden in een volgende kabinetsperiode? Dan kunnen wij
elkaar de hand schudden, mijnheer Remkes!De heer Remkes (VVD):Ik denk dat de wereld in sommige opzichten niet helemaal zo zwart-wit
is als mevrouw Van Zuijlen nu suggereert. Gesteld als algemeen streven heeft
zij echter de volmondige instemming en medewerking van de VVD. Dat moet haar
tot grote vreugde brengen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Nee, mijnheer Remkes. U vergist zich. Lippendienst bewijzen aan iets,
vervult mij niet met grote vreugde. Ik wil graag boter bij de vis. Ik wil
weten of de VVD stemt voor een wet op de loopbaanonderbreking. Gaat de VVD
straks het recht op deeltijdarbeid steunen in de Eerste Kamer?De heer Remkes (VVD):Het lijkt mij dat u die laatste vraag niet aan mij moet stellen maar aan
onze Eerste-Kamerfractie.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Akkoord, het antwoord is duidelijk.De voorzitter:De leden hebben een grote behoefte om met elkaar te discussiëren
in plaats van met de regering. Ik verzoek hen om daar verandering in te brengen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit was mijn enige uitlokking, voorzitter.De voorzitter:Zo mag ik het horen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De derde groep waar wij meer aandacht aan moeten besteden, zijn de langdurig
werklozen. Langdurige werkloosheid is het sociale probleem en misschien ook
wel het economische probleem nummer één van Nederland. Het SER-rapport
over economische dynamiek en sociale samenhang biedt daarover creatievere
en positievere ideeën dan de VVD gisteren in de Volkskrant deed; ik ben
bang dat dit toch een kleine uitlokking is. Over preventiebeleid stelt het
SER-rapport dat de overheid scholingsinitiatieven meer moet coördineren
en de verkokering van de departementen zou moeten doorbreken. Over de O&O-fondsen
worden ook interessante dingen gezegd. Ik maak mij grote zorgen over de onderbenutting
daarvan. De SER zegt dat het geld uit die fondsen gerichter zou moeten worden
ingezet voor allochtonen, langdurig werklozen, ouderen en flexibele werknemers.
Wat vindt de minister daarvan en wat kan hij doen om de onderbenutting tegen
te gaan?Over reïntegratie stelt de SER dat ook langdurig werklozen meer gebruik
moeten kunnen maken van de O&O-fondsen. Die fondsen zouden samen met verzekeringsinstanties
en met de overheid de mogelijkheid moeten creëren voor deeltijdbanen
en deeltijdscholing in de combinatie van een duaal systeem. Dat vinden wij
een interessante gedachte. Wat vindt de minister ervan? Wij kiezen voor empowerment
van mensen naast employability.De heer Van Walsem (D66):Voorzitter! De besteding van de O&O-fondsen is dus niet naar de wens
van de PvdA-fractie. Is die fractie bereid om eventueel het wapen van de algemeenverbindendverklaring
in te zetten om te zorgen dat die fondsen wel goed besteed worden?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat zou eventueel kunnen, maar wij moeten eerst maar eens nagaan hoe wij
op een andere manier bij de partijen het vertrouwen kunnen wekken waardoor
het gebrek aan investeringen teniet kan worden gedaan. Een van de redenen
waarom er onderbesteed wordt, is naar mijn gevoel dat de middelen in de fondsen
te generiek zijn. Van meer gerichte keuzes gaat misschien een meer mobiliserend
effect uit. Ik onderken natuurlijk dat het de werkgevers en de werknemers
zijn die daarover gaan, maar de minister kan misschien een beetje sturen.
De overheid hoeft niet meteen te dreigen.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Mevrouw Van Zuijlen wees op iets wat ik heb gezegd. Volgens
mijn fractie moeten aan de werknemers zelf meer kansen geboden worden, bijvoorbeeld
door de huidige drempel in de aftrekpost voor scholing te verlagen of zelfs
af te schaffen. Een tweede suggestie zou kunnen zijn om voor werklozen een
aparte voorziening te treffen, bijvoorbeeld een persoonsgebonden budget, om
juist voor die groep gericht scholingsmogelijkheden te creëren. Wat vindt
de PvdA-fractie daarvan?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mijn fractie is voor het creëren van "rugzakjes", zoals wij die noemen.
De werknemer kan zelf kiezen of hij die wil gebruiken voor zorg of voor studie.
Daar zijn wij dus voor. Het andere voorstel, namelijk van een ruimere aftrek,
kan eventueel ook een idee zijn. Ik denk dat wij positief moeten kijken naar
alle mogelijkheden om scholing voor langdurig werklozen te bevorderen.Het tweede onderwerp is investeren in innovatie. De PvdA heeft met enige
verbazing de discussie tussen de heer Van Hulten en minister Wijers gevolgd.
Wij hadden zelf het gevoel dat de tegenstelling tussen economie en ecologie
niet meer zo rigide is, maar dat het vooral gaat om de kwaliteit van de groei.
Dat hebben wij ook altijd van de minister begrepen, maar voor de heer Van
Hulten liggen de tegenstellingen kennelijk nog wat strakker. Wij vinden het
juist een uitdaging om de mainport en de brainport met elkaar te verbinden.
Daar zijn echter randvoorwaarden aan verbonden, zoals duurzame groei, schoner
én slimmer, milieu én werkgelegenheid. Die randvoorwaarden zijn
bijvoorbeeld convenanten van de tweede generatie waarin milieugerichte innovaties
worden vastgelegd, investeringen in openbaar vervoer, zoals lightrail, vergroening
van het belastingstelsel en een innovatief aanbestedingsbeleid, de overheid
als creatieve marktpartij. Met dit laatste zal de minister het toch eens zijn.
Wij vinden wel dat het aanbestedingsbeleid kritisch moet worden geëvalueerd.
Ik verwijs hierbij even naar de randstudie hierover, waarin staat dat er op
dit moment lacunes in de kennisinfrastructuur zijn die op termijn belemmerend
kunnen gaan werken voor het vinden van superieure oplossingen voor de vragen
van morgen. In relatie daarmee wordt er aanbevolen "issuegeoriënteerde
instituten" op te richten. Dat is nogal een aanbeveling; wat vindt de minister
ervan?Verder zou ik graag van de minister vernemen of hij bereid is dwingende
energiebesparingsafspraken in de Elektriciteitswet neer te leggen. Dat kan
bijvoorbeeld heel gemakkelijk in termen van verhandelbare emissierechten,
zoals op dit moment bij duurzame energie. Als je dit soort dingen durft te
doen, durf je ook te investeren in groen.Wat de Partij van de Arbeid betreft moeten ook marktpartijen hun verantwoordelijkheid
nemen bij de financiering van infrastructuur; infrastructuur waarvan de kosten
toerekenbaar zijn, kan dan efficiënter worden gebouwd en geëxploiteerd.
Door middel van informatie- en communicatietechnologie kan de band tussen
genieten en betalen meer worden hersteld, zoals bij rekeningrijden. Financiën
heeft nu een eerste verkenning verricht, maar wij denken dat ook EZ hierbij
een rol zou kunnen spelen, bijvoorbeeld door de "do's en de don'ts" heel praktisch
bij elkaar te zetten: wat gebeurt er in het buitenland, wat moeten wij wel
en wat moeten wij juist niet doen? Het gaat ook om het mobiliseren van de
bereidheid bij het bedrijfsleven om te financieren en om het identificeren
van projecten die daarvoor geschikt zijn.Bij de elektronische snelweg richt de minister zich bijna exclusief op
het bedrijfsleven. De PvdA vindt dat de overheid zich toch actiever zou kunnen
opstellen. Daarom hebben wij in ons conceptverkiezingsprogramma ook een Internetplan
opgenomen. Wij willen ook dat de ICES-gelden in wat ruimere mate naar kennisinfrastructuur
gaan dan volgens de huidige plannen. Het buitenland biedt interessante aanknopingspunten,
ook de reis van minister Wijers zelf naar de Verenigde Staten. Drie vragen
naar aanleiding daarvan.In Amerika investeert de overheid in de ontwikkelingsfase in het Internet-2-project,
een hoogbandig net tussen universiteiten, waardoor in de marktfase meer aansluiting
op commerciële ontwikkelingen mogelijk zou zijn. Nederland zou daar met
Surfnet 4 perfect op kunnen aansluiten. Is de minister bereid daarin te investeren?
En is hij bereid ook te investeren in Amsterdam als internationaal knooppunt
van datacommunicatie?Het tweede punt, durfkapitaal. In Amerika en bijvoorbeeld in Cambridge
zie je actieve universiteiten en veel bedrijven die bereid zijn durfkapitaal
te steken in hightechstarters. Hoe komt het dat het in Nederland niet zo gaat?
Is dat ons gebrek aan ondernemingszin? Dat lijkt toch een vreselijke conclusie.
Hoe kan de overheid dit stimuleren?Een derde vraag wil ik stellen naar aanleiding van een rapport van McKinsey.
Daarin wordt aanbevolen in Nederland "siliconpolders" en "regelarme multimediasupercorridors"
op te zetten. Het zijn allemaal zeer ambitieuze plannen, waar de Partij van
de Arbeid ook niet meteen achterstaat, maar wij denken dat elementen hiervan
toch heel interessant kunnen zijn. Ik vraag de minister om een reactie hierop.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Dit lijkt mij een mooi moment om nog even terug te komen op
een aantal opmerkingen die mevrouw Van Zuijlen aan het begin van dit blokje
maakte. Zij sprak over de discussie over groei binnen D66. Ik vind het toch
wel interessant wat de heer Van Hulten heeft aangesneden, namelijk dat het
in eerste instantie om de kwaliteit van de groei gaat en dat doelstellingen
in de zin van absolute groei het gevaar opleveren dat je in de knel komt met
de duurzaamheid. Is het nu de opvatting van de Partij van de Arbeid dat de
kwaliteit vooropstaat en dat de economische groei, als een bepaalde milieuontwikkeling
erom vraagt, ook minder dan 3% kan zijn?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U trekt de discussie nu precies weer in een richting die ik niet wil kiezen.
Er bestaat voor ons alleen maar duurzame groei.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat vind ik heel interessant, maar dan volgt de vraag of de Partij van
de Arbeid zich niet een beetje voor de gek houdt door in het verkiezingsprogramma
heel duidelijk aan te geven dat meer vliegen in Nederland belangrijk is, omdat
het een belangrijk onderdeel van onze economie is en omdat wij meer moeten
investeren in infrastructuur. Zet zij daarmee niet vooral in op "win-win"
en let zij er niet te weinig kritisch op of de economischesectorstructuur
van Nederland überhaupt met duurzaamheid te verenigen is?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik citeer uit ons verkiezingsprogramma: In alle sectoren zal het fysieke
beslag op het milieu moeten krimpen. Minder gebruik van grondstof en energie,
minder uitstoot van vervuilende stoffen, zuiniger omgaan met hulpbronnen betekent
niet minder productie. Studies laten steeds meer zien dat er per saldo voor
alle sectoren voldoende kansen liggen om te komen tot duurzame ontwikkeling,
mits daarin geïnvesteerd wordt.Dat is ons standpunt. Dat is volstrekt helder. U refereert aan het verkiezingsprogramma.
Ik reageer zo.Mevrouw Vos (GroenLinks):De wens is natuurlijk de vader van de gedachte. Iedereen wil duurzaamheid
in dit land, maar uiteindelijk komt het aan op politieke keuzes. Als u die
randvoorwaarden hanteert, is de vraag of het dan nog wel klopt om te zeggen
dat de sector van het vliegverkeer moet groeien of dat de distributiesector
moet groeien. Moet er niet een meer fundamentele kritiek ook vanuit uw partij
komen op de structuur van de Nederlandse economie? Dat is de vraag die ik
u stel.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voor de distributiesector heb ik zojuist heel duidelijk een accentverschuiving
aangegeven. Als het gaat om de ICES-gelden, zeggen wij dat die niet alleen
moeten gaan naar havens, vliegvelden of wegen. Die moeten ook gaan naar de
elektronische infrastructuur. Er is dus wel degelijk een accentverschuiving.
Dat betekent niet dat ook in de distributiesector niet enorme winsten te behalen
zijn door middel van informatie- en communicatietechnologie. Dat zie je ook
al. Dat zal in de toekomst ook gebeuren. Zuiniger rijden, zuiniger omgaan
met energie en zuiniger technieken, bijvoorbeeld ook in het goederenvervoer.
Daar zullen wij op inzetten. Dat lijkt mij volstrekt helder.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dat is ook duidelijk. Wat van ik u hoor, is een en-en-verhaal. En meer
wegen – u heeft dat trouwens niet gezegd – en meer vliegen en
meer havens en meer kennisinfrastructuur. De vraag is nu, als wij kijken naar
de gevolgen die de huidige economische groei heeft voor het milieu, of wij
zo langzamerhand niet zover zijn dat wij selectiever moeten investeren en
die ICES-gelden moeten onderwerpen aan een soort van duurzaamheidstoets. Moeten
wij niet vooraf zeggen dat wij alleen nog maar investeren als het tot een
beter milieu leidt? Zou dat niet een helderder uitgangspunt zijn?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik verval in herhaling. Voor ons zit die duurzaamheidstoets per definitie
in investeringen die wij doen. Voor ons bestaat alleen maar duurzame groei.
Ik wil nu niet herhalen wat ik al gezegd heb.Mevrouw Vos (GroenLinks):Mijn constatering is gewoon dat wat mevrouw Van Zuijlen nu zegt, blijkbaar
een mooie wens is, maar dat dit in de praktijk niet de wijze is waarop de
PvdA opereert. Wij zullen hier echter later op terugkomen, want mevrouw Van
Zuijlen moet de consequenties van haar opmerkingen maar eens in praktijk brengen
bij haar beoordeling van allerlei grote infrastructurele projecten waarover
wij hier spreken.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):In de praktijk hebben wij dat de afgelopen periode ook gedaan. In de praktijk
vind ik het helemaal geen probleem dat wij een evenwicht zoeken tussen milieu
en af en toe ook werkgelegenheid. Laten wij daar eerlijk over zijn.De discussie over overheid en markt heeft het begin van deze kabinetsperiode
gedomineerd, ook binnen de PvdA. Wat ons betreft is er nu een soort nieuw
evenwicht bereikt, ook in de Miljoenennota van dit jaar. De winst voor de
PvdA zit daarin, dat niet meer ideologisch wordt gesproken over markt en overheid,
maar dat per sector sprake is van een zoektocht naar een mix van instrumenten.
Wat telt, is wat werkt.Van oudsher is het thema van het aanpakken van machtsposities en monopolieposities
in de publieke sector en in de private sector een sociaal-democratisch thema.
Dit soort machtsposities kunnen namelijk nadelig werken voor burgers en voor
consumenten. In dat opzicht zijn de nieuwe Mededingingswet en de NMA twee
heel sociaal-democratische instituties. In algemene zin wil ik nog drie opmerkingen
maken.1. De PvdA maakt zich zorgen over de onafhankelijkheid van het toezicht.
Wat ons betreft moeten regelgeving en toezicht uit elkaar getrokken zijn.
Dat is nodig om gezag in de markt neer te zetten. Gezag in de markt is nodig
om preventief gedrag bij marktpartijen uit te lokken. Wij hebben daar onlangs
een hoorzitting over gehad. Het gehele bedrijfsleven dringt aan op onafhankelijkheid.2. De verhouding tussen de verschillende toezichthouders. Overal schieten
zij uit de grond. Wij hebben geen enkel mechanisme om shopping op dit moment
te voorkomen. Waar blijft de visie van het kabinet op toezicht? Ik vind echt
dat het veel te lang duurt. Wij willen die voor het kerstreces hebben. Ik
wil nu weten hoe bijvoorbeeld het rapport van In 't Veld daarin past. Hij
spreekt over netwerktoezichthouders. Ik vind dat een interessante gedachte.3. Af en toe missen wij de minister van Economische Zaken als het gaat
om marktwerking in het openbaar vervoer, bij het notariaat, in het verzekeringswezen,
bij de vrije beroepen en noem maar op. Hij zou vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor consumenten de consumententoets kunnen uitvoeren op al die verschillende
operaties. Hij zou kunnen zeggen dat wij lagere prijzen willen, betere kwaliteit,
betere service en meer innovatie, en kunnen aangeven in welke sectoren die
marktwerking zou moeten komen.De heer Remkes (VVD):Roept mevrouw Van Zuijlen nu de minister van Economische Zaken te hulp
om haar partijgenoot Van Gijzel te bestrijden?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind dat een aardige invalshoek, maar ik denk niet dat ik de minister
daarvoor nodig heb. Misschien zouden de consumenten hem wel dankbaar zijn
als hij af en toe iets zou zeggen over het openbaar vervoer. In het rapport
van McKinsey worden bijvoorbeeld interessante opmerkingen gemaakt over marktwerking
in het openbaar vervoer. Die zouden voor de minister van nut kunnen zijn in
de discussies hierover.De heer Remkes (VVD):Voorzitter! Ik heb de indruk dat deze woorden in de eerste plaats intern,
in de Partij van de Arbeid, hun uitwerking zouden moeten hebben en niet zozeer
extern, in deze zaal.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Voorzitter! Ik begrijp niet waar de heer Remkes het over heeft. Ik roep
nu de heer Wijers op om zijn coördinerende functie op het terrein van
de marktwerking enigszins gestalte te geven. Hij doet uitspraken over het
minimumloon. Hij doet uitspraken over de sociale zekerheid. Waarom doet hij
geen uitspraken over de grote dossiers op het terrein van de marktwerking?De heer Remkes (VVD):Daarmee ben ik het op zichzelf eens.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Fijn!De heer Remkes (VVD):Ik dacht aan de boeiende ervaringen die ikzelf heb in mijn contacten met
collega Van Gijzel waarbij werd gesproken over marktwerking in het openbaar
vervoer.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is niet mijn frustratie, maar de uwe.De heer Remkes (VVD):Ik ben niet gefrustreerd. Ik signaleer een belangrijk verschil in opvatting
tussen de leden van de Partij van de Arbeid.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik heb alleen gezegd dat er meer aandacht moet zijn voor de "consument"
van het openbaar vervoer. Ik heb mij niet uitgelaten over de wijze waarop
in het openbaar vervoer moet worden geliberaliseerd. Mijn particuliere opvattingen
daarover zijn overigens bekend.Voorzitter! Ik wil kort enkele kanttekeningen met betrekking tot drie
sectoren maken. Wij zullen de Elektriciteitswet toetsen aan de bereidheid
om energiebesparingsafspraken af te dwingen, de onafhankelijkheid van het
toezicht, de onafhankelijkheid van het netbeheer en de positie van de consument.Dan noem ik de winkeltijden. Gloria halleluja! Ik vind de uitbreiding
op het punt van de winkeltijden prachtig. Wat gebeurt er met de dienstverlening
voor gemeenten? Ik weet dat de heer Wijers niet minister van Binnenlandse
Zaken is, maar hij moet zich vast ook ergeren. Wat kan het kabinet aan deze
kwestie doen? De Kamer heeft herhaaldelijk om een oplossing gevraagd.Dan wil ik een opmerking maken over de stations. We willen dat de mensen
met de trein gaan, maar de winkels op de stations gaan maar dicht. Ligt dat
aan de hoge grondprijzen? Is op dit punt onderzoek gedaan? Kunnen wij hieraan
iets doen?De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Over die winkeltijden zal ik in mijn termijn ook iets zeggen...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ongetwijfeld!De heer Van Middelkoop (GPV):Maar noodzakelijkerwijs heel kort. Wat vindt u er echter van dat een aantal
gemeenten de binnenstad als toeristisch centrum verklaren en op grond daarvan
een aantal zondagen extra de winkels openhouden? Het is interessant deze vraag
juist aan u te stellen, omdat die betrekking heeft op dat deel van de wet
dat uzelf bij amendement tot stand heeft gebracht.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik was mij volstrekt bewust van deze consequentie.De heer Van Middelkoop (GPV):Toen u dat amendement indiende?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat dit soort dingen zouden kunnen gebeuren?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja.De heer Van Middelkoop (GPV):Hebt u dat toen ook gezegd? Volgens mij niet.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Het is niet aan de orde geweest.De heer Van Walsem (D66):Ikke!De heer Van Middelkoop (GPV):Uw standpunt ken ik, mijnheer Van Walsem.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):En ik heb u antwoord gegeven.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik zal de Handelingen er nog eens op nalezen. Ik word nu namelijk door
deze materiële uitlatingen overvallen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Iedere gemeente die van zichzelf vindt dat zij een toeristische gemeente
is, mag op zondag de winkels opendoen. Dat is voor mij niets nieuws.De heer Van Middelkoop (GPV):Maar dan verliest de wet toch elk regulerend karakter.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De wet geeft iets meer ruimte aan gemeenten.De heer Van Middelkoop (GPV):Iets meer? Als de meest lelijke gemeente – een gemeente zal dat
niet van zichzelf zeggen – volledig vrij is om haar binnenstad als een
toeristisch centrum te verklaren, zijn wij toch niet meer serieus bezig met
wetgeving waarmee wordt beoogd zaken te reguleren en dat is in dit geval de
openstelling van winkels.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ga ervan uit dat gemeentebesturen prudent met de regels om zullen gaan.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat doen ze dus niet, naar mijn volle overtuiging.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat is uw mening.De heer Van Middelkoop (GPV):U vindt dat dit wel gebeurt?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind dat tot nu toe prudent met de regels wordt omgegaan.De heer Van Middelkoop (GPV):U vindt dat er sprake is van een prudente handelwijze als een stad als
Rotterdam het hele centrum als toeristisch gebied verklaart?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben er een paar weken geleden geweest en toen was het daar op zondag
ontzettend gezellig.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb er zelf gewoond, dus ik kan mij een kritische opmerking ten aanzien
van Rotterdam permitteren. Maar als de definitie van toeristisch op deze wijze
van toepassing kan zijn, kan alles. Dan pakt de wet op een voor u vitaal
punt toch anders uit. Ik heb altijd buitengewoon veel waardering gehad voor
uw amendement voor het terugbrengen van 52 naar twaalf zondagen, maar wat
u kennelijk wilde, gebeurt in de praktijk helemaal niet.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik vind dat u het praktische effect enorm overdrijft. In een paar grote
steden zijn op zondag van 12.00 tot 17.00 uur of iets langer de winkels open
en alleen maar in zeer specifieke gebieden. Daarom vraag ik mij af: waar hebben
wij het eigenlijk over? Aan deze openstelling beleven enorm veel mensen plezier.
Dat zeg ik: waar maken wij ons druk om? Als straks overal in Nederland op
zondag de winkels open zouden zijn, hebben wij misschien een probleem en dan
moeten wij nog eens aandacht besteden aan de regels op dit punt. Maar dan
nog moet je je afvragen: moet je de besluitvorming van de gemeentebesturen
gaan overrulen? Moet je de behoefte van consumenten dan maar niet in aanmerking
nemen?De heer Van Middelkoop (GPV):Dit vind ik echt ongelofelijk. U hebt zelf, niet met tranen in uw ogen,
maar met het nodige sociale engagement uw amendement hier verdedigd. U hebt
in de toelichting nadrukkelijk gewezen op de sociale betekenis van de zondag.
U hebt de minister van Economische Zaken getrotseerd en gezegd: in potentie
52 is te veel, wij moeten terug naar twaalf. Een jaar later zegt u: als het
in de praktijk gaat betekenen dat de winkels op alle zondagen open zijn, so
what?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat zeg ik niet. U chargeert mijn woorden absoluut. Ik verwacht dat gemeenten
prudent zullen omgaan met die toeristische bepaling. Tot op dit moment heb
ik geen aanwijzingen dat dit niet gebeurt. Ik wil daaraan toevoegen dat wij
de Winkeltijdenwet intensief zullen evalueren. Dan zullen wij absoluut ook
de sociale functie van de zondag als rustpunt in de week opnieuw ter discussie
hebben. Als ik dat niet doe, dan zult ú dat wel doen.De heer Van Middelkoop (GPV):Zeker, maar ik verwacht het ook van u.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik zie nu nog geen probleem, dus wij hebben een andere analyse van de
situatie.De heer Van Middelkoop (GPV):Het probleem is dat de nieuwe Winkeltijdenwet nog maar een jaar in werking
is en dat wij inmiddels zien dat de grote steden al handelen zoals wij dat
met elkaar bespreken. Wij weten allemaal dat het een vliegwieleffect kan hebben
op andere gemeenten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Kan hebben, ja.De heer Van Middelkoop (GPV):Nogmaals, in de praktijk betekent het dat datgene wat u via uw amendement
in de wet hebt ingebracht, materieel wordt uitgehold.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De enige vraag is of wij nu vooruit moeten lopen op een komende evaluatie.
Gelet op de absolute overwegingen die de PvdA-fractie toen had en nu nog heeft,
vind ik dat wij niet vooruit hoeven te lopen op die ontwikkelingen.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil van u een signaal horen...De voorzitter:Dit is de laatste vraag van de heer Van Middelkoop. Dan sluiten wij dit
blokje af onder het motto "warenhuizen open, musea dicht".De heer Van Middelkoop (GPV):Nogmaals, met waardering voor het amendement van destijds zou ik een signaal
van de PvdA en in het bijzonder van mevrouw Van Zuijlen op prijs stellen.
Die evaluatie komt nog wel een keer. Wat mij betreft wordt die naar voren
gehaald.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Die is al heel snel.De heer Van Middelkoop (GPV):Maar de minister heeft op dit moment natuurlijk ook een bevoegdheid om
eventueel in te grijpen als gemeenten de wet op een zodanige manier...Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U zult nu van mij geen signaal horen in de richting van de minister om
in te grijpen. Het spijt mij.De heer Van Middelkoop (GPV):Zelfs niet als er sprake zou zijn van evidente overtreding c.q. uitholling
van een wet waarvan de kern door uzelf is ingebracht?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Er is geen sprake van overtreding, want het mag. Het staat in de wet en
het stond trouwens al in de wet. Wij hebben het er niet uitgeamendeerd. U
heeft dat toen ook niet voorgesteld. Gemeenten mogen van zichzelf zeggen:
wij zijn een toeristische gemeente, dus wij hebben de winkels vaker open.
Wij willen ook het toerisme in Nederland stimuleren.De heer Van Middelkoop (GPV):Er stond ook in de wet dat Scheveningen, Kijkduin en dergelijke erkende
toeristische plaatsen gevrijwaard zouden blijven van winkelsluiting. Zo hebben
wij het in de nieuwe wet overgebracht. Nu gaat er echter iets wezenlijks anders
gebeuren wat naar mijn idee niets meer met toerisme heeft te maken. Ik had
van u verwacht dat u er iets kritisch over zou zeggen, want de minister van
Economische Zaken heeft als uitvoerder van de wet wel degelijk mogelijkheden
om eventueel in te grijpen als de wet naar de geest en naar de letter niet
wordt gehonoreerd.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dan belanden wij met elkaar in een andere discussie: wat zijn toeristische
plekken in Nederland en, nog belangrijker, moet de centrale overheid dat bepalen
of mag een gemeente dat zelf bepalen? Bij het maken van de wet en tot op dit
moment heb ik het standpunt gekozen dat gemeenten zelf mogen beoordelen of
zij een toeristische gemeente zijn. Dat is de kern van het debat. Dan gaat
het niet meer over de sociale functie van de zondag, wat u mij nu in de schoenen
probeert te schuiven.De voorzitter:Het is nu mooi geweest, lijkt mij. Ik verzoek u uw betoog voort te zetten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik heb nog een korte opmerking over het onderwijs. In de concurrentietoets
wordt het probleem van de aansluiting onderwijs-markt aangegeven. Ik heb het
probleem met starters niet kunnen vinden in de concurrentietoets, maar misschien
 moet ik het er beter op nalezen. Ik heb zelf dat probleem
ook al aangegeven. Ik begrijp dat op dit moment binnen Economische Zaken het
project learning market loopt en dat daar bijvoorbeeld uitkomt dat bedrijfsopleidingen
effectiever zijn dan reguliere opleidingen. Wat zou je daarmee kunnen? Moet
je bijvoorbeeld duaal leren meer stimuleren? Moet je overwegen om niet-reguliere
onderwijsinstellingen te certificeren en eventueel te subsidiëren of
misschien zelfs competenties te certificeren? Ik ben benieuwd wat hiermee
gebeurt. Komen jullie met iets? Het is toch een interessante invalshoek.Ik kom bij het kopje investeren in steden en in regio's. Wij vinden het
belangrijk dat de rijksoverheid aansluiting zoekt bij en afspraken maakt met
lokale en provinciale overheden over strategische regionale investeringspakketten
ter versterking van de economische structuur. Het rapport-Langman zou bijvoorbeeld
een interessant aanknopingspunt kunnen zijn voor zo'n partnershipmodel. Hoe
denkt de staatssecretaris over een dergelijk model?Ook voor de steden hebben wij al eerder gepleit voor een dergelijk partnershipmodel.
In de steden cumuleren sociale en economische problemen. De PvdA vindt dat
toenemende investeringen nodig zijn. In ons verkiezingsprogramma trekken wij
hiervoor vier keer 300 mln. uit. Om een partnershipmodel meer vorm te geven
en het vooral niet verkokerd te doen, is een vitaliteitsfonds nodig. Misschien
kan de staatssecretaris van Economische Zaken er een strategische conferentie
over organiseren, uiteraard samen met andere ministeries, om eens te kijken
hoe zo'n model vormgegeven kan worden. Op welke wijze kan de stad als economische
"trigger" worden gestimuleerd?Wij zijn nog steeds voorstander van een wet op de kansenzones. Wij zijn
echt teleurgesteld over wat er op dit gebied in deze kabinetsperiode is gebeurd.
Hoe verloopt het overleg met de staatssecretaris van Financiën over het
aantrekken van nieuwe bedrijvigheid via fiscale maatregelen? Hoe loopt het
met het tijdelijk aanbieden van het nultarief in de OZB? Wat is de stand van
zaken rond het versneld afschrijven van investeringen in oude en leegstaande
gebouwen? Wat ons betreft gaat het allemaal te langzaam.In de stad is het MKB de banenmotor van de lokale economie. Wij zien een
knelpunt in de administratieve lasten. De staatssecretaris moet zo snel mogelijk
nieuwe doelstellingen formuleren. Wij hebben daar een aantal aanknopingspunten
voor.Ik noem het starten vanuit de bijstand. De PvdA heeft een notitie gepresenteerd
aan minister Melkert. De aanbevelingen ervan zijn grotendeels door hem overgenomen.
De dienstverlening van gemeentelijke en sociale diensten moet worden verbeterd.
De kredietverstrekking in het kader van het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen
moet worden versoepeld. Het deeltijdstarten moet makkelijker worden gemaakt,
met name op het punt van de fiscale regelgeving en die in de sociale zekerheid.
Ik denk bijvoorbeeld aan vrouwen die kapper willen worden, maar tegelijkertijd
de zorg voor hun kinderen hebben. Waarom is dat zo ingewikkeld? Een tweede
voorbeeld zijn de deeltijdondernemers en de freelancers. Ook op dat gebied
zijn er veel knelpunten in de regelgeving. Het derde voorbeeld is de regelgeving
die gepaard gaat met het in dienst nemen van de eerste werknemer. Die blijkt
in Nederland exponentieel ingewikkeld te zijn vergeleken met andere landen.
Dit soort punten bieden een invalshoek voor nieuwe doelstellingen inzake de
administratieve lasten.De heer Ten Hoopen (CDA):Vindt u het kiezen voor het zelfstandig ondernemerschap een restkeuze
of een positieve keuze?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Een positieve keuze.De heer Ten Hoopen (CDA):Als je die ondernemersvaardigheden niet hebt, zul je dus niet onnodig
de markt opgeduwd worden?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Natuurlijk niet. Punt 10 van het tienpuntenplan van de VVD geeft aan dat
zij het ook helemaal met ons eens is. Het moet makkelijker worden gemaakt.De heer Ten Hoopen (CDA):Het moet wel makkelijker worden gemaakt, maar niet als restkeuze. Het
mag niet zo zijn dat als iemand uiteindelijk geen baan weet te vinden, hij
of zij een zelfstandig ondernemerschap krijgt opgedrongen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik begrijp niet vanuit welke negatieve invalshoek deze vraag wordt gesteld.De heer Ten Hoopen (CDA):Wij doen tot een bedrag van enkeleVan Zuijlen miljarden aan kapitaalvernietiging.
 Veel mensen worden als zelfstandig ondernemer de markt opgestuurd,
terwijl het niet gaat om een keuze vanuit henzelf voor het ondernemerschap.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Wij doen aan kapitaalvernietiging als wij mensen in de bijstand houden
en hen niet de mogelijkheid geven om langzaam te starten, bijvoorbeeld als
deeltijdstarter.De heer Ten Hoopen (CDA):U moet eens kijken bij degenen die failliet zijn gegaan. Deze mensen zijn
vaak gedesillusioneerd en komen nauwelijks meer aan het werk.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Misschien ligt dat wel aan de Faillissementswet en de mentaliteit die
wij in Nederland hebben. Als je gewoon failliet gaat, ga je hier tegelijkertijd
ook maatschappelijk failliet. Als je in Engeland of Amerika failliet gaat,
kun je meteen weer beginnen. Misschien moeten wij daar eens wat aan doen.De heer Van Walsem (D66):Mevrouw Van Zuijlen noemde een aantal belemmeringen voor het parttime
ondernemerschap. De meeste daarvan kunnen worden opgeruimd door de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de staatssecretaris van Financiën.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dat klopt, maar de staatssecretaris van Economische Zaken heeft de verantwoordelijkheid
voor de administratieve lasten. Zij heeft een ambitieus programma geformuleerd
en gaat dat naar ik aanneem ook doen voor de administratieve lasten. Ik vind
het geen punt dat zij vanuit die verantwoordelijkheid ook kijkt naar andersoortige
regelgeving.Slechts 25% van de starters zijn vrouwen. Een knelpunt is de beeldvorming
bij de banken. Ik begrijp dat sommige banken zelfs andere tabellen hebben
voor mannen en vrouwen. Ik vind dat eerlijk gezegd een schande. Ik begrijp
dat met zeer eenvoudige, kleinschalige projecten iets gedaan kan worden aan
de beeldvorming van bankpersoneel met betrekking tot kredietverlening. Is
de staatssecretaris bereid hierin te investeren? De PvdA heeft zich met succes
ingespannen om de registratie op geslacht bij de kamers van koophandel te
regelen. Ik ben blij dat de staatssecretaris het belang hiervan heeft begrepen.
Nu begint het echter pas. Willen wij echt beleid kunnen maken gericht op vrouwelijke
ondernemers, dan moeten wij de cijfers analyseren en moeten er nieuwe beleidsaanbevelingen
worden gedaan. De businessmonitor moet jaarlijks herhaald worden. Is de staatssecretaris
daartoe bereid?Algemeen wordt erkend dat allochtone ondernemers een belangrijke rol spelen,
zowel binnen de eigen gemeenschap als binnen de wijk waar zij gevestigd zijn.
Het is een goed middel om zelfstandigheid te vergroten en emancipatie te bevorderen.
Wat is er gebeurd met de aanbevelingen uit het rapport van Coopers & Lybrand?
Daarbij gaat het om positieve actie inzake het inzetten van allochtone adviseurs,
het individueel in plaats van vrijblijvend begeleiden van allochtone starters
en in sommige gevallen om bevoordeling van gevestigde allochtone ondernemers.Mevrouw Vos (GroenLinks):GroenLinks vindt dat het stimuleringsbeleid voor allochtone ondernemers
te veel is gekoppeld aan het grotestedenbeleid. In kleinere plaatsen ontstaan
grote problemen. Daar weten allochtonen de toegang tot de beschikbare hulp
niet te vinden. Bent u het met ons eens dat de regering in dat opzicht een
actievere rol moet spelen?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik denk dat de staatssecretaris zich van deze problemen bewust is. Er
is al wat gebeurd, maar er moet nog veel meer worden gedaan. Er wordt gestreefd
naar een zeer strak gestroomlijnde adviesstructuur. Een startende ondernemer
zou bij één loket voor alle vragen terecht moeten kunnen.Mevrouw Vos (GroenLinks):In de grote steden is er nog wel aandacht voor allochtone starters, maar
daarbuiten niet.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U heeft gelijk dat dit beleid niet beperkt mag worden tot de grote steden.Hoe wordt het clusterbeleid van het kabinet geïnnoveerd? Wat zijn
de criteria daarvoor? De audiovisuele sector in Nederland – of delen
daarvan – kan een goed aanknopingspunt zijn. Onlangs heeft A.T. Kearney
in opdracht van EZ een onderzoek gepresenteerd. Wat wordt met de aanbevelingen
gedaan? Het kabinet heeft ten aanzien van de filmsector op de Nederlandse
dag voor de film op 23 juni alvast een voorschot genomen. Wanneer kan de Kamer
het implementatieplan verwachten? Wat gaat er nu feitelijk gebeuren?Hoe is EZ betrokken bij het recent opgerichte International institute
for communication and development? Dit instituut stimuleert telecommunicatietoepassingen
in ontwikkelingslanden; een voorwaarde voor economische ontwikkeling. Later
kunnen hier Nederlandse of Europese investeringen mee gemoeid zijn. Wij zouden
graag zien dat de staatssecretaris sterk de aandacht op dit instituut richt.Ten slotte mis ik in de begroting de vorig jaar door ons gevraagde steun
aan het SCORE-project, een succesvol energiebesparingsprogmmma voor Oost-Europa.
Is de minister bereid deze steun alsnog te geven, wellicht als opmaat voor
joint implementation? Dit is een goed signaal, zo vlak voor Kyoto.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Ik heb weinig spreektijd. Niet dat het onderwerp niet meer
tijd waard is, maar mijn fractie heeft nog maar weinig minuten over voor de
behandeling van de diverse begrotingen.Bij de behandeling van de begroting van VROM heb ik het milieuactieplan
Zuinig wonen gepresenteerd. Ik stel voor om het na-isolatieprogramma van bestaande
woningen fors uit te breiden en dit te financieren uit MAP-gelden. Hiertoe
dient de MAP-heffing voor alle energiedistributiebedrijven op 2,5% gesteld
te worden. Op deze wijze ontstaat een fonds dat voldoende groot is om de na-isolatie
goed aan te pakken.Ik vraag verder een voortzetting en vooral een uitbreiding van het stimuleringsprogramma
voor zonneboilers. Ten slotte heeft mijn fractie gepleit voor een verbod op
conventionele CV-ketels. Met het oog daarop hebben wij een motie ingediend.
Wil de minister hierop reageren?Voorzitter! Dan kom ik bij milieu en economie. Minister Wijers is de man
van 3%, een splijtzwam binnen D66. Het is natuurlijk opmerkelijk
dat de opvattingen van een minister van Economische Zaken, de man die geen
lijsttrekker wilde worden, zo'n prominente plaats krijgen in het verkiezingsprogramma
van deze partij. Ook Els Borst heeft zich bij de fanclub aangesloten. Mij
is vooral opgevallen dat de discussie zo oppervlakkig gevoerd wordt. Het is
jammer dat er, ondanks het plan van aanpak, nog geen gegevens bestaan over
een groen BNP. Wanneer komen de eerste cijfers? Moet het onderzoeksproces
niet meer in het openbaar gebeuren in plaats van in de ivoren torens van het
CBS, het RIVM en het CPB? Wellicht komt dat de kwaliteit van het groeidebat
ten goede. Het gaat natuurlijk niet om een groeicijfer op zichzelf, maar om
de kwaliteit van de groei. Ik vraag mij af waarom D66 zich überhaupt
wil vastleggen op zo'n groeicijfer van 3%.De heer Van Walsem (D66):Voorzitter! Telkenmale wordt het verkiezingsprogramma van D66 en de voorzitter
van de programmacommissie genoemd door de verschillende sprekers. Ik weet
niet of de opmerking van mevrouw Vos over het voeren van een oppervlakkige
discussie op de fractie van D66 sloeg of op het ministerie, maar het conceptprogramma –
zo werkt dat binnen een democratische partij – gaat de partij in en
wordt daar bediscussieerd. Het partijprogramma wordt pas in februari vastgesteld.
Zo hoort dat en dat doen wij buitengewoon netjes. Het heeft geen zin om elke
keer de verschillen van inzicht tussen de programmacommissaris, andere leden
van de partij en de minister uit te vergroten. Het gaat om de vraag hoe met
de groei moet worden omgegaan en het conceptprogramma voorziet in een aantal
voorwaarden. Daarover wordt nu binnen de partij gediscussieerd. Dus die verschillen
van inzicht die telkens naar voren worden gehaald, bestaan gewoon niet.Mevrouw Vos (GroenLinks):Dank voor deze opmerking. Ik had eerlijk gezegd een andere indruk. Ik
vind het van groot belang dat het debat gevoerd wordt, maar dan nog vraag
ik mij af waarom in een verkiezingsprogramma zo'n groeicijfer moet worden
vastgelegd. Daaraan wil ik nog toevoegen dat de huidige economische groei
milieuschade oplevert. Denk aan het energieverbruik in de landbouw, aan de
automobiliteit en het vliegverkeer. Ziet de minister het gevaar van een herkoppeling
tussen economische groei en een toename van milieudruk? Hoge economische groei
brengt volume-effecten met zich die de milieu-efficiencyverbeteringen tenietdoen.Bij de behandeling van de begroting van Buitenlandse Zaken 1997 is een
motie van mijn collega Sipkes aangenomen waarin is voorgesteld 10 mln. structureel
uit te trekken voor milieubeleid in Oost-Europa. Minister Van Mierlo heeft
toegezegd dat het geld grotendeels via de begroting van Economische Zaken
besteed zal worden vanaf 1998. Wij vinden hier niets van terug. Ook wij willen
graag aandacht voor het SCORE-programma. Daar zou structureel 10 mln. voor
uitgetrokken moeten worden. Het is een uitstekend programma, gericht op energiebesparing
in Midden- en Oost-Europa. Is de minister bereid extra middelen uit trekken?Ten slotte nog een aantal opmerkingen over maatschappelijk ondernemen.
Samenhangend met de internationalisering van de economie en de afname van
de beleidsmogelijkheden voor nationale overheden is de afgelopen tijd het
debat ontstaan over dat thema. Het wordt vooral gevoerd door maatschappelijke
organisaties, de grote multinationals, wetenschappers, opiniemakers en af
en toe een politicus. Het ministerie van ondernemen heeft aan dit debat echter
nog geen bijdrage geleverd. Het is natuurlijk in eerste instantie een debat
dat in de maatschappij wordt gevoerd, maar toch vraag ik ook van het ministerie
van Economische Zaken een visie op dit thema, al was het alleen maar over
de rol van de overheid in het debat. Niet alle ondernemers zijn namelijk maatschappelijk
geëngageerd. Ik verzoek de bewindslieden om een notitie over dit onderwerp.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 12.35 uur tot 13.20 uur geschorst.Voorzitter: BukmanDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1460-1475.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl