Voortzetting behandeling wetsvoorstel Regels ter bevordering van de medezeggenschap van de cliënten van uit collectieve middelen gefinancierde zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (23041)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1995-1996, pag. 1146-1156

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-02-1996

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

nr. 23, pagina 1146-1156

27-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23041Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling wetsvoorstellen Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het ministerie van Defensie (X) voor het jaar 1996 (inclusief het onderdeel NAVO) (24400 X) en Wijziging van hoofdstuk X (Ministerie van Defensie) van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten voor het jaar 1994 (slotwet/rekening) (24305).Pagina 1111-1146
Voortzetting behandeling wetsvoorstel Regels ter bevordering van de medezeggenschap van de cliënten van uit collectieve middelen gefinancierde zorgaanbieders op het terrein van de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet medezeggenschap cliënten zorginstellingen (23041)Pagina 1146-1156
Behandeling wetsvoorstel Aanvulling van bepalingen in de Grondwet inzake de verkiezing van de Tweede Kamer en de Eerste Kamer der Staten-Generaal, de provinciale staten en de gemeenteraden, in verband met tijdelijke vervanging van een lid wegens haar zwangerschap en bevalling (23798)Pagina 1156-1167
Lijst van besluiten (dinsdag 27 februari 1996)Pagina 1167-1167
Behandeling wetsvoorstel Regels inzake de verstrekking van subsidies door de minister van Economische Zaken (Kaderwet EZ-subsidies) (24416)Pagina 1111-1111
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 27 februari 1996)Pagina 1167-1169

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 66 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: 
 
 het wetsvoorstel Regels ter bevordering van de medezeggenschap van de cliënten
van uit collectieve middelen gefinancierde zorgaanbieders op het terrein van
de maatschappelijke zorg en gezondheidszorg (Wet medezeggenschap
cliënten zorginstellingen (23041).
 
 
 
 
 
 (Zie vergadering van 23 mei 1995.)
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Wij hebben de beraadslaging over dit wetsvoorstel op verzoek van de regering
geschorst in de tweede termijn van de regering. Ik geef daarom graag het woord
aan de minister om, als daar behoefte aan is, de tweede termijn van haar kant
af te ronden.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt hervat.
 
 
 
 
 
 Minister Borst-Eilers:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil deze gelegenheid heel graag aangrijpen.
Wij hebben gevraagd om de beraadslagingen enige tijd te schorsen, omdat bij
de behandeling van het wetsvoorstel bleek dat er een verschil van mening was.
Het betrof een heel essentieel punt, namelijk de vraag wat nu precies de betekenis
was van datgene wat in de teksten rond deze wet is genoemd het "instemmingsrecht"
van de cliëntenraad in geval van benoeming van een afdelingshoofd van
een intramurale instelling. Met name mevrouw Van den Broek-Laman Trip en mevrouw
Ter Veld hebben er ieder vanuit een andere invalshoek kritische vragen over
gesteld en ons gevraagd om er nog eens heel precies op in te gaan. Eigenlijk
heeft die gedachtenwisseling ons tot het inzicht gebracht dat wij in onze
spreekteksten – in de tekst van de wet zelf komt het woord niet voor –
misschien wat lichtvaardig dat begrip "instemmingsrecht" hebben gehanteerd,
terwijl dat in onze samenleving, bijvoorbeeld in verband met de Wet op de
ondernemingsraden, een heel specifieke betekenis heeft; een betekenis die
veel vergaander is dan wat wij hier bedoelen. Ik zou graag nog eens willen
toelichten wat wij wel bedoelen.
 
 Ik wil vooropstellen dat het in dit wetsvoorstel gaat om medezeggenschap
van cliënten, met de nadruk op het woordje "mede". Ik benadruk dat woordje,
omdat ons is gebleken dat het gebruik van het woord "instemmingsrecht" in
de stukken rondom het wetsvoorstel de gedachte zou kunnen doen postvatten,
wat ons betreft onbedoeld en ook niet terecht, dat het gaat om een absoluut
recht, inhoudende dat bepaalde besluiten slechts tot stand kunnen komen met
medewerking van de cliëntenraad. Dat zou dan neerkomen op een vetorecht
van de cliëntenraad. Dan heb je het niet meer over medezeggenschap, maar
over zeggenschap alleen van de cliëntenraad. Bovendien is ons gebleken
dat het gebruik van het woord "instemmingsrecht", alweer onbedoeld en ten
onrechte, de gedachte kan oproepen dat het om een bevoegdheid gaat die in
alle opzichten gelijk is aan het instemmingsrecht in artikel 27 van de Wet
op de ondernemingsraden ten aanzien van bepaalde besluiten.
 
 De term "instemmingsrecht" komt in de tekst van het wetsvoorstel, anders
dan in de Wet op de ondernemingsraden, niet voor. Die term is echter gedurende
het wetgevingsproces een- en andermaal gebruikt ter aanduiding van een zeer
specifieke vorm van invloed op bepaalde bestuursbesluiten. Bij nader inzien
had er wellicht beter een andere benaming gebruikt kunnen worden, omdat het
naar onze mening verwarring heeft gesticht dat wijzelf deze term hiervoor
in de mond hebben genomen. Omdat die misvatting er nu eenmaal is, hecht ik
er bijzonder aan om nog eens zorgvuldig stil te staan bij de reikwijdte en
de betekenis van deze specifieke vorm van medezeggenschap, die ik ter voorkoming
van verdere misverstanden zou willen aanduiden als "verzwaard adviesrecht".
 
 Dit wetsvoorstel biedt een structuur voor de medezeggenschap van cliënten
bij de totstandkoming van besluiten van de instelling. Voor een aantal besluiten
is die inspraak gegoten in de vorm van een gewoon adviesrecht. Dat houdt in
dat het bestuur, zij het na overleg met de cliëntenraad en onder opgaaf
van redenen, uiteindelijk zonder tussenkomst van derden en zonder verdere
procedure zijn eigen keuze kan doorzetten, ook al gaat dat tegen het advies
van de cliëntenraad in.
 
 Voor zaken die in hoge mate bepalend zijn voor de kwaliteit van de zorgverlening
en voor het welbevinden van de cliënten, voor de hele kwaliteit van hun
leven – wij spreken over mensen die levenslang in zo'n instelling verblijven –
zou het toekennen van uitsluitend dit adviesrecht aan de cliëntenraad
onzes inziens onvoldoende recht doen aan het belang dat cliënten hebben
bij dergelijke beslissingen, die van grote invloed zijn op de kwaliteit van
hun bestaan. Het gaat bij dit soort zaken bijvoorbeeld om de benoeming van
een afdelingshoofd. Anderzijds zou een vetorecht voor de cliëntenraad
net als voor andere geledingen in de instelling onzes inziens ten principale
voorbijgaan aan de positie van het instellingsbestuur. Dat is de eerstverantwoordelijke
en eindverantwoordelijke voor het totale, integrale functioneren van de instelling.
Een vetorecht zou miskennen dat bij zaken die wel voor cliënten van specifiek
belang zijn, ook andere gerechtvaardigde belangen aan de orde kunnen zijn
die een bestuur moet meewegen. Een vetorecht zou het onmogelijk maken dat
het bestuur zijn wettelijke taak naar beste inzicht verricht en besluiten
kan nemen na afweging van alle in het geding zijnde belangen, waaronder die
van het personeel.
 
 Voor beslissingen van het bestuur waarbij het cliëntenbelang in hoge
mate in het geding is, is in het wetsvoorstel naast het gewone adviesrecht,
met handhaving van de bestuursverantwoordelijkheid, een extra waarborg geschapen
voor zorgvuldige besluitvorming, waarbij aan het advies van de cliëntenraad
een grotere betekenis toekomt dan bij het gewone adviesrecht. Wij noemen dat
het verzwaarde adviesrecht. Die waarborg is gezocht in de verplichte tussenkomst
van een derde, namelijk een commissie van vertrouwenslieden. Deze procedure
is alleen voorzien ingeval de cliëntenraad na overleg met het bestuur
zijn advies over de voorgenomen beslissing handhaaft en het instellingsbestuur
ook na dat overleg wil afwijken van wat de cliëntenraad geadviseerd heeft.
Het gaat dan om een commissie die door het bestuur in overeenstemming met
de cliëntenraad wordt ingesteld en samengesteld. Deze commissie zal met
de nodige afstandelijkheid de uiteenlopende standpunten kunnen beschouwen.
Eventueel zal zij kunnen trachten te bemiddelen. Het resultaat daarvan kan
zijn dat partijen meer begrip krijgen voor elkaars afwegingen. Er kan zelfs
een compromis tot stand komen; dat is natuurlijk de beste oplossing. Als dat
niet lukt, zal de commissie van vertrouwenslieden de argumenten en overwegingen
van beide partijen moeten wegen en tot een uitspraak moeten komen. Daarbij
is het niet de bedoeling dat de commissie op de stoel van de cliëntenraad
of op die van het bestuur gaat zitten. Zij moet zich een eigen oordeel over
de keuze vormen. De commissie heeft alleen te beoordelen of het bestuur, gelet
op de belangen die het bestuur in zijn afweging heeft betrokken, waaronder
de overwegingen naar voren gebracht door de cliëntenraad, in redelijkheid
heeft kunnen komen tot zijn keuze om van het cliëntenadvies af te wijken.
Dat betekent dat de commissie van vertrouwenslieden de afwijking van het advies
van de cliëntenraad niet kan accepteren als geen redelijke oordelend
bestuur tot hetzelfde oordeel had kunnen komen. Met andere woorden, als het
bestuur zonder goede gronden het belang van de cliënten aan andere belangen
ondergeschikt heeft gemaakt.
 
 Op deze manier is sprake van een betekenisvolle extra waarborg voor een
zorgvuldige afweging van de standpunten die de cliëntenraad inneemt.
Tegelijkertijd wordt aangesloten bij de positie van het bestuur en bij de
rol van de cliëntenraad in de instelling. Als het bestuur op goede gronden
tot de conclusie komt dat het advies van de cliëntenraad in het concrete
geval niet kan worden gevolgd, zal de commissie het groene licht kunnen geven
voor het besluit van het bestuur. Die gronden kunnen zijn gelegen in feitelijke
of juridische belemmeringen voor het opvolgen van het advies van de cliëntenraad,
maar ze kunnen ook worden gevormd door de noodzaak om voorrang te geven aan
andere belangen van financiële, personele of organisatorische aard. Deze
belangen moeten in de gegeven situatie ook naar de mening van de adviescommissie
geacht kunnen worden zwaarder te wegen dan het cliëntenbelang.
 
 Wij vinden dat de medezeggenschap van de cliëntenraad in deze geschetste
vorm, ook bij de benoeming van een afdelingshoofd, volstrekt op zijn plaats
is. Onzes inziens is de getroffen regeling ook werkbaar. Als de wettekst er
ligt, stel ik mij voor dat het bestuur in het geval van een komende vacature
voor een afdelingshoofd de cliëntenraad vroegtijdig zal betrekken bij
de benoeming. In samenspraak met de cliëntenraad kan dan een profielschets
worden opgesteld, waarin beschreven is aan welke eisen de betrokkene moet
voldoen. Voorts zou men ook met de cliëntenraad kunnen overeenkomen dat
deze op de een of andere wijze deelneemt in de selectie van kandidaten.
 
 Indien het bestuur de vacature op grond van bepaalde overwegingen in eerste
instantie intern wil trachten te vervullen of met het oog op een evenwichtige
samenstelling van het personeelsbestand specifieke eisen voor de vervulling
wil hanteren, dan moet dit onzes inziens tijdig aan de cliëntenraad worden
kenbaar gemaakt. Als een bestuur op deze wijze handelt, zal a priori voorkomen
worden dat er verschil van inzicht ontstaat tussen bestuur en cliëntenraad
over de benoeming van een bepaalde persoon. Op deze wijze zal men in de overgrote
meerderheid van de gevallen kunnen voorkomen dat de vertrouwenscommissie echt
ingeschakeld moet worden. Zou de cliëntenraad nadat hij zorgvuldig bij
het proces betrokken is toch tot het oordeel komen dat een andere kandidaat
benoemd zou moeten worden, dan zal een vertrouwenscommissie moeten worden
ingeschakeld. Ik verwacht echter niet dat dit zich vaak zal voordoen. Het
is uiteraard niet mogelijk om op deze plaats, los van enige concrete situatie,
uitspraken te doen over een door de commissie in zo'n geval te nemen beslissing.
Ik ga er evenwel zonder meer van uit dat een bestuur dat zorgvuldig heeft
geprocedeerd de vertrouwenscommissie niet op zijn weg zal vinden.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik hoop dat wij met deze uiteenzetting nog eens
goed duidelijk hebben kunnen maken dat sprake is van een zorgvuldige, evenwichtige
regeling die zowel recht doet aan een goede betrokkenheid van de cliëntenraad
bij die zaken die in zo hoge mate bepalend zijn voor de kwaliteit van de zorgverlening,
als recht doet aan de verantwoordelijkheid en de rol van het bestuur van de
instelling. Ik hoop van harte dat men in dit huis met ons zal willen meegaan.
Voor de mensen die in Nederland in deze instellingen verblijven zou het een
zeer verheugende avond kunnen worden als na meer dan twintig jaar dit wetsvoorstel
zich richting Staatsblad mag gaan bewegen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Het is mij gebleken dat er behoefte is aan een derde termijn. Ik stel
voor, hiertoe gelegenheid te geven.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister voor haar uiteenzetting. Na de schorsing
die wij in mei hebben gekregen, heeft het een hele tijd geduurd voordat wij
iets naders hoorden. In december kwam er een brief van de bewindsvrouwen,
waarin zij de schriftelijke behandeling van dit wetsvoorstel voortzetten.
De inhoud van deze brief heeft ons enigszins verbaasd. Al in de eerste zin
lezen wij dat de bewindsvrouwen denken dat zij tekort geschoten zijn in het
overbrengen aan de leden van de Eerste Kamer van het belang van medezeggenschap
voor cliënten in allerlei soorten instellingen. In ieder geval voor de
CDA-fractie was dat belang echter van meet af aan duidelijk. Wij waren en
zijn voorstander van inspraak van cliënten in zorginstellingen. Dat belang
hoeft ons door anderen niet duidelijk gemaakt te worden. Het wetsvoorstel
is ingediend onder het vorige kabinet, waarvan een CDA'er minister-president
was. Alleen daaruit blijkt al dat het belang ons volstrekt duidelijk is. De
bewindsvrouwen hadden zich daarvoor niet hoeven in te spannen. Ook bij de
andere fracties heb ik niet gehoord dat zij het belang van medezeggenschap
zouden ontkennen. Het ging en gaat ons om de wijze waarop de behartiging van
dat belang in het wetsvoorstel vorm heeft gekregen. Daardoor zijn de moeilijkheden
ontstaan, niet door het belang op zich.
 
 Ik kom dan op de geschiedenis van het wetsvoorstel. Na de memorie van
antwoord aan deze Kamer heeft de vaste kamercommissie een brief geschreven
aan de bewindsvrouwen waarin gezegd werd dat de overgrote meerderheid van
de commissie ook na kennisneming van de memorie van antwoord grote problemen
houdt met het instemmingsrecht, zoals dat genoemd werd, bij de benoeming van
afdelingshoofden in intramurale instellingen. Ik heb op geen enkele wijze
de indruk gehad dat hier sprake was van een vetorecht. De wettekst is
duidelijk; zelfs als die niet duidelijk zou zijn, dan is in ieder geval in
de memorie van antwoord opgeschreven dat geen sprake was van een vetorecht.
De minister meent dat nu nog een keer uiteen te moeten zetten, maar reeds
in mijn bijdrage in eerste termijn heb ik gesproken van een verzwaard adviesrecht.
Ik ben blij dat de minister deze term nu overneemt, omdat dit misverstanden
voorkomt. Ik sprak ook van een gekwalificeerd adviesrecht en van een zogenaamd
instemmingsrecht. Daaruit kan men toch moeilijk afleiden dat bij de CDA-fractie
het misverstand zou heersen dat hier sprake is van een vetorecht. Ik heb ook
bij de andere woordvoersters niets gemerkt van een zodanig misverstand. Integendeel.
Wij waren het er allemaal over eens dat het ging om een bepaalde vorm van
zwaarwegend advies. Ook mevrouw Ermen, die toen voor de PvdA het woord voerde,
gaf daar duidelijk blijk van, evenals mevrouw Van den Broek.
 
 De bezwaren die wij toen tegen dat verzwaard adviesrecht of zogenaamde
instemmingsrecht naar voren hebben gebracht, blijven recht overeind staan.
Daaraan is op geen enkele wijze tegemoet gekomen. Wel zijn wij het eens met
wat de minister nu zei, namelijk dat de cliëntenraad kan worden betrokken
bij het opstellen van een profielschets. Dit kan problemen voorkomen. Wij
denken dat dit een juiste weg is. Het is ook al eerder door de Kamer voorgesteld
om de zeggenschap daar te laten beginnen. Maar de bevoegdheid die in het wetsvoorstel
is gegeven, reikt volgens ons veel te ver.
 
 Ik wil in het kort de bezwaren herhalen die ik in eerste termijn heb genoemd.
Ten eerste leidt de bepaling niet tot het doel waarvoor zij is opgenomen.
De minister heeft in de nota van wijziging als toelichting aangegeven, dat
het ging om de sfeer op een bepaalde afdeling. Zij zei dat een afdelingshoofd
zeer sfeerbepalend is. Mensen die langdurig op de afdeling verblijven, moesten
daarom volgens de minister in staat zijn om op deze gekwalificeerde wijze
over de benoeming van het afdelingshoofd mee te praten. Maar het is helemaal
niet gezegd dat mensen van de afdeling in de cliëntenraad zitten. Daarin
kunnen immers zelfs mensen zitting hebben die geheel buiten de instelling
verblijven, die dan toch deze vorm van instemmingsrecht krijgen. Het gewenste
doel wordt daardoor dus niet bereikt.
 
 Ten tweede belemmert de bepaling een flexibel personeelsbeleid. In mei
heb ik gevraagd of deze procedure met eventueel de toetsing door de vertrouwenscommissie
ook moet worden gevolgd ingeval een afdelingshoofd van afdeling A naar afdeling
B gaat. De minister heeft daarop gezegd: inderdaad, ook in dat geval zal opnieuw
de cliëntenraad moeten worden ingeschakeld; als er geen eenstemmigheid
is, zal overleg moeten plaatsvinden en zal ten slotte zelfs de vertrouwenscommissie
erbij gehaald moeten worden. Dit lijkt ons volstrekt in strijd met een flexibel
en soepel personeelsbeleid. Dit is dus ook niet in het belang van de cliënten
of patiënten zelf.
 
 Ten derde leidt de bepaling tot rechtsonzekerheid, omdat de bewindsvrouwen
niet precies hebben aangegeven in welke instellingen dit verzwaard adviesrecht
geldt. In hun brief van 5 september 1994 hebben zij een niet-limitatieve opsomming
gegeven. Na het "zoals" volgt een aantal instellingen. Het blijft echter onduidelijk
wanneer dit recht wel en wanneer het niet geldt. Deze onduidelijkheid kan,
zoals in alle gevallen, leiden tot geschillen. Aan deze bezwaren is dus, zoals
gezegd, absoluut niet tegemoet gekomen.
 
 Ik wil in dit verband nog een aantal vragen herhalen waarop ik nog geen
antwoord heb gekregen. Geldt het verzwaard adviesrecht met betrekking tot
de benoeming van afdelingshoofden nu ook voor revalidatiecentra? Geldt het
ook voor ziekenhuizen waaraan een afdeling is verbonden waar mensen in de
regel langdurig verblijven? In de Tweede Kamer zei de minister dat het niet
voor ziekenhuizen gold, maar je hebt ziekenhuizen in alle mogelijke vormen.
Deze vraag is uit de praktijk naar voren gekomen.
 
 Ik kom dan nog even op een paar brieven die wij tussen de schorsing en
het moment van nu hebben gekregen. Er zijn, voor zover ik het kan zien, nieuwe
bezwaren naar voren gebracht tegen de termijn en de wijze van inwerkingtreding.
Er is een brief van de Nederlandse zorgfederatie van eind vorig jaar, waarin
erop wordt gewezen dat bij bepaalde soorten instellingen de inwerkingtreding,
zoals de wet die regelt, moeilijkheden oplevert. Er wordt gevraagd of misschien
een gedifferentieerde datum van inwerkingtreding mogelijk is. Ongeveer hetzelfde
staat in een brief van de Landelijke vereniging voor thuiszorg en de NP/CF
van 13 februari jongstleden. In die laatste brief wordt nadrukkelijk gesteld
dat de invoeringstermijn voor een aantal instellingen te kort is. Ik vraag
de bewindsvrouwen of zij een mogelijkheid zien om aan deze uit de praktijk
aangevoerde problemen tegemoet te komen. De wettekst erop nalezend, lijkt
mij dat moeilijk. Ik denk dat artikel 13 geen gedifferentieerde inwerkingtreding
toestaat, maar misschien zien de bewindsvrouwen toch een mogelijkheid om hier
enigermate aan tegemoet te komen.
 
 Voorzitter! Zou ik een vraag mogen stellen over het wetsvoorstel dat wij
gelijktijdig met het onderhavige hebben behandeld en dat destijds zonder enig
probleem door de Kamer is aangenomen? Dat gaat over de Wet klachtenregeling.
Ik las in de Staatscourant dat in januari een telefonische enquête heeft
plaatsgevonden onder meer dan 80 zorginstellingen in de provincie Utrecht
en onder 12 landelijke organisaties van beroepsbeoefenaren. Uit die enquête
is naar voren gekomen dat het klachtrecht, zoals dat per 1 augustus 1995 is
ingevoerd, nog helemaal niet goed werkt. Er staat: uit de enquête blijkt
dat veel instellingen nog steeds geen klachtrecht kennen in de zin van de
wet. Er wordt ook gewezen op...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik u er even op attenderen dat dit punt niet op de agenda staat? Als
u er één vraag over stelt, dan kan dat. Maar u kleedt die vraag
nu zozeer in, dat het nogal veel tijd kost. Als u het tot één
vraag beperkt, vind ik het uitstekend.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich-Hoogendam (CDA):
 
 Dit was mijn enige vraag, voorzitter. Ik had ook uw toestemming daarvoor
gevraagd.
 
 Ik kom tot de afronding van mijn betoog. Zoals ik al zei, blijft het bezwaar
tegen de benoemingsprocedure voor ons recht overeind. Dat ligt aan de ene
kant van de weegschaal. Aan de andere kant van de weegschaal ligt het grote
belang dat wij hechten aan het feit dat mensen mee kunnen praten over de situatie
die hen zo persoonlijk regardeert. Wij hechten aan het belang
van inspraak en medezeggenschap, zelfs als dat niet helemaal gelukkig vorm
heeft gekregen. Bovendien liggen aan die kant van de weegschaal twee toezeggingen
die de minister heeft gedaan. Ten eerste: als er nu medezeggenschapsregelingen
bestaan die verder gaan dan hetgeen in het wetsvoorstel is beschreven, dan
blijven die verder gaande bevoegdheden bestaan. De minister heeft dat uitdrukkelijk
gezegd. Het staat ook in artikel 13 van het wetsvoorstel, maar ik ben toch
blij met haar expliciete bewoording ervan. Ten tweede zullen bestaande medezeggenschapsorganen
worden betrokken bij het tot stand brengen van cliëntenraden in de zin
van het wetsvoorstel. Ik denk dan bijvoorbeeld aan de ouderraden, waarvan
wij nogal bezorgde brieven hebben gekregen. Deze drie punten liggen voor ons
aan de goede kant van de weegschaal. Een juiste afweging brengt ons ertoe,
het wetsvoorstel te steunen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):
 
 Voorzitter! Ik dank de minister zeer voor de heldere uitleg die zij vanavond
gegeven heeft naar aanleiding van de discussie die wij op 23 mei vorig jaar
voerden. Ik hoef nog maar weinig over dit onderwerp te zeggen. Bij de behandeling
van de Kwaliteitswet zorginstellingen haalde ik het voorbeeld aan van het
oude heertje dat om zes uur 's avonds zegt dat hij graag een pilsje zou lusten,
waarop de verzorgster antwoordde: het is hier geen café. Wij waren
het er toen met z'n allen van harte over eens dat een dergelijke reactie niet
kan. In de Kwaliteitswet zorginstellingen, maar ook in de wet die vanavond
voorligt, wordt geprobeerd dergelijke situaties te voorkomen. Er bestond daarover
op 23 mei een fors meningsverschil, maar met de uitleg die de minister vanavond
heeft gegeven, is wat mijn fractie betreft alle pijn geleden.
 
 Ik deel van harte de mening van mevrouw Michiels van Kessenich met betrekking
tot de brief van 21 december 1996. De minister zegt daarin dat zij kennelijk
te kort geschoten is in het overbrengen aan de leden van de Eerste Kamer van
het belang van medezeggenschap voor cliënten in allerlei soorten instellingen.
Dat was niet het probleem. Daarin is de minister niet te kort geschoten. Daarover
zijn mevrouw Michiels van Kessenich en ik het eens. Laat dat duidelijk zijn.
 
 In de brief van 21 december stond de naar mijn mening verrassende opmerkingen
dat de instellingen voor dak- en thuislozen ook onder de wet vallen. Kan de
minister uitleggen hoe dat in de praktijk geregeld wordt? Het lijkt mij heel
moeilijk om voor dak- en thuislozen een cliëntenraad in te stellen.
 
 Mijnheer de voorzitter! De minister heeft een duidelijke uitleg gegeven
over het artikel over het instemmingsrecht. Ik heb nog één vraag
op dit punt. Ik kan mij voorstellen dat uitvoerders van een wet niet altijd
de Handelingen van de Eerste Kamer opslaan als zij uitvoering geven aan een
wet. Misschien is dat een te bescheiden opstelling, maar het is niet ondenkbaar.
Hoe denken de bewindslieden een en ander in de praktijk duidelijk te maken
aan de uitvoerders van de wet? Ik moet daarbij vermelden dat ik vanmorgen
een nieuwsbrief van het Kennemer patiëntenplatform op mijn bureau kreeg,
waarin gesproken wordt over het instemmingsrecht. De Eerste Kamer moet daar
nog over beslissen, maar het instemmingsrecht staat daar om de andere zin
in. Er is dus kennelijk verwarring over de manier waarop de bewindsvrouwen
dit naar voren hebben gebracht. Nogmaals, de uitleg van vanavond is helder,
maar het lijkt mij belangrijk om dat ook buiten deze Kamer kenbaar te maken.
 
 Mijn fractie is niet gelukkig met de manier waarop het bestuur wordt samengesteld.
Met name artikel 7, de bindende voordracht van de cliëntenraden voor
een lid van het bestuur, is volgens ons toch wat achterhaald. Je praat nu
over iemand die het vertrouwen van de cliëntenraad ook heeft. Ik realiseer
mij dat dit in deze wet niet meer gecorrigeerd kan worden. Toch vraag ik de
bewindslieden dringend om eventueel nog komende wetgeving op dit punt zeer
zorgvuldig te bekijken. Ik ben benieuwd naar het antwoord van de bewindslieden
op de vraag van mevrouw Michiels van Kessenich over de korte invoeringstermijnen.
Tevens wil ik nog graag weten wanneer wij de evaluatie kunnen verwachten.
 
 Tot slot dank ik de minister voor haar uitgebreide uitleg op het punt
van het instemmingsrecht.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Tuinstra (D66):
 
 Mijnheer de voorzitter! Mijn oud-collega, mevrouw De Savornin Lohman,
heeft in eerste en in tweede termijn de hartelijke steun van mijn fractie
uitgesproken voor de wetsvoorstellen met betrekking tot het klachtrecht en
de medezeggenschap cliënten in de zorgsector. Geen wonder, want zij had
een hele staat van dienst ten aanzien van dit onderwerp en zij heeft zich
ook buiten D66 altijd sterk gemaakt voor de patiëntenrechten, die nu
cliëntenrechten heten. Gelukkig is er voor dit streven nu een breed maatschappelijk
draagvlak. Mensen zijn in vele situaties zelfbewuster geworden en wensen,
ook in situaties waarin zij afhankelijk zijn van anderen, zeggenschap voor
zichzelf en hun directe leefomgeving te behouden. De vele brieven die wij
van bewoners en van familieleden hebben gekregen getuigen daarvan.
 
 Minder algemeen bekend, maar niet minder belangrijk, is het leerproces
van de zorgverleners. Zij hebben een specifieke deskundigheid, waarvoor zij
soms lang gestudeerd hebben. Maar één deskundigheid ontbreekt
en dat is de ervaringsdeskundigheid van de cliënt. Deze alleen weet wat
het is jarenlang verzorgd te moeten worden, afhankelijk te zijn en vaak alleen
op ziek zijn aangesproken te worden. Het is die cliëntenervaring waarop
bij het onderhavige wetsvoorstel een beroep gedaan wordt. Daarom is het ook
geen bedreiging voor de zorgverleners of de besturen dat hier medezeggenschap
wordt geïntroduceerd en wettelijk vastgelegd over de voor hen zo belangrijke
zaken als leiding, voeding, geestelijke verzorging en andere in artikel 3
opgesomde zaken. Met het proces van naar elkaar luisteren kunnen beiden, zorgverlener
en cliënt, hun voordeel doen.
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij zijn jaren bezig met het streven naar versterking
van de positie van de cliënt. Er is in het veld al veel bereikt. Toch
is deze wetgeving nodig om een duidelijke steun in de rug van dit proces te
geven. Bij de aanbieding van handtekeningen vorige week aan de vaste commissie
voor Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur van deze Kamer heeft de voorzitter
van de Vereniging belangenbehartiging verpleeghuisbewoners er samen met de Stichting landelijke patiënten- en bewonersraden nog eens
op gewezen dat veel raden wel als consultatie- of informatieorgaan functioneren,
maar zeker nog niet op adviesniveau en zeker niet als het gaat om medezeggenschap.
Ook is men wel gewend aan invloed op het terrein van het woon- en leefklimaat,
maar minder op dat van behandeling, begeleiding en bejegening. Dat is toch
ook bijzonder belangrijk. De minister heeft nog eens uiteengezet hoe wij deze
medezeggenschap dienen te zien, namelijk als verzwaard advies. En zo zal het
in de praktijk ook gaan. Daar biedt artikel 10 voldoende waarborgen voor.
Het is naar de mening van mijn fractie eigenlijk allemaal heel simpel en bepaald
niet revolutionair. Wij leggen gewoon in de wet vast wat al gebeurt of wat
zeker zal moeten gebeuren. Mijn fractie blijft dit wetsvoorstel dan ook van
harte steunen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik zal heel duidelijk zijn, evenals mijn voorgangster bij
de vorige behandeling van dit wetsvoorstel in deze Kamer. De medezeggenschap
van cliënten moet wettelijk worden geregeld en zo snel mogelijk. Als
dat niet gebeurt, dreigt de klok te worden teruggezet. Dat bleek uit diverse
brieven die wij gekregen hebben. En dat wil niemand, ook de partijen die nog
kritisch tegenover dit wetsvoorstel staan niet. Maar ik heb gelukkig begrepen
dat de partijen toch voor gaan stemmen. Opvallend is dat dit niet alleen naar
voren wordt gebracht door de patiënten- en cliëntenorganisaties;
ook de instellingen hebben dit gezegd. Iedereen vindt dat de cliëntenraad
een zinvolle bijdrage kan leveren aan de ontwikkelingen binnen de instellingen.
 
 Een omstreden punt dat uit de discussie overbleef is het instemmingsrecht
bij de benoeming van een afdelingshoofd. Buiten kijf staat natuurlijk het
belang van bewoners van instellingen om een stem te hebben – een belangrijke
stem – bij de benoeming van een afdelingshoofd. In de brief van 21 december
jongstleden schrijft de minister dat het instemmingsrecht van de cliëntenraad
bij de benoeming van een afdelingshoofd feitelijk neerkomt op een zwaarwegend
advies, dat het geenszins een vetorecht is en dat dit in de praktijk betekent
dat de cliëntenraad op een goede wijze wordt betrokken bij de benoemingsprocedure.
In haar bijdrage heeft de minister gezegd dat dit betekent dat de cliëntenraad
betrokken wordt bij het opstellen van een profielschets. Vervolgens stelt
de minister in die brief deze inspraakmogelijkheid voor cliënten die
voor hun levenssituatie zo afhankelijk zijn van een afdelingshoofd zeer verantwoord
en eigenlijk niet meer dan een minimum te vinden. Ik weet niet wat de minister
dan verstaat onder een maximum. Mij lijkt de moeilijkheid te liggen in de
interpretatie van het woord "instemming". Ik heb nog even in het Nederlandse
woordenboek gekeken. Daar staat bij instemming: het eens zijn met. De minister
gebruikt in haar brief de woorden "inspraakmogelijkheid", "feitelijk een zwaarwegend
advies" en "geenszins een vetorecht". De verwarring ontstaat natuurlijk omdat
het begrip "instemmingsrecht" uit de Wet op de ondernemingsraden stamt. Daar
gaat dat begrip veel verder. Daar geldt: geen instemming van de ondernemingsraad,
dan ook geen benoeming.
 
 Ik kan mij nauwelijks voorstellen dat een instellingsbestuur de benoeming
van een afdelingshoofd wil doorzetten tegen de uitdrukkelijke wil van een
cliëntenraad in, als die raad van het begin af aan bij de benoemingsprocedure
is betrokken. Het zegt toch ook wel iets dat èn de Nederlandse zorgfederatie
èn de Nederlandse patiënten/consumentenfederatie èn de
Landelijke vereniging voor thuiszorg in hun brieven hebben verklaard de intentie
van dit wetsvoorstel te steunen.
 
 De minister is deze discussie weer begonnen met een uitleg. Deze ging
er vooral over dat het misverstand over de interpretatie van het instemmingsrecht
uit de wereld geholpen moest worden. Mevrouw Michiels van Kessenich noemde
dat ook een zogenaamd instemmingsrecht en een gekwalificeerd adviesrecht.
Ik denk dat we ons daar allemaal in kunnen vinden. Er is dan geen vuiltje
meer aan de lucht.
 
 De minister heeft ook nog gezegd dat de commissie van vertrouwenslieden
een cruciale rol speelt, als het inderdaad nodig is dat deze optreedt. De
minister heeft haar vertrouwen uitgesproken dat dat niet nodig zal zijn. Maar
het kan natuurlijk altijd voorkomen dat het wel nodig zal zijn, dat men het
niet met elkaar eens is en dat dan de commissie van vertrouwenslieden op moet
treden. Ik denk dat dit een voldoende oplossing biedt.
 
 Ik wil me nog wel aansluiten bij de vraag van mevrouw Van den Broek-Laman
Trip over de voorlichting naar het veld toe. De interpretatie van het woord
"instemming" en vooral "instemmingsrecht" is natuurlijk een eigen leven gaan
leiden. Ik denk dat het wat moeite zal kosten om dat de wereld uit te helpen.
 
 Ik ben het met de minister eens dat het heel plezierig zou zijn als na
meer dan twintig jaar dit voorstel, deze regeling van de medezeggenschap in
het Staatsblad geregeld zal zijn.
 
 
 
 
 
 De heer Schuurman (RPF):
 
 Voorzitter! In derde termijn spreek ik ook namens de fracties van SGP
en GPV. Omdat het om een derde termijn gaat, zal ik het kort houden. Ik wil
niet alle problemen die wij met het wetsvoorstel hebben, opnieuw uitvoerig
de revue laten passeren, maar misschien is het goed ze nog even te noemen.
Wij hadden een probleem met de organisatie van een cliëntenraad voor
dak- en thuislozen, met de benoeming van een bestuurslid op voordracht van
een cliëntenraad en het openbaar maken van bepaalde jaarstukken. Ik zal
dat verder laten zitten.
 
 Ik wil kort ingaan op de brief die wij gekregen hebben en op de bijdrage
van de minister in tweede termijn vanavond. Ik begin met het belangrijkste.
Anderen hebben dit ook al gezegd. Niet een van onze bezwaren tegen het wetsvoorstel
heeft te maken met het feit dat wij zouden vinden dat de bewindslieden te
kort zijn geschoten in het overbrengen van het belang dat zij hechten aan
medezeggenschap voor cliënten in allerlei zorginstellingen. Van dat belang
hoeven wij niet overtuigd te worden. We waren en we zijn ervan overtuigd.
Inderdaad, de cliëntenraad kan ook naar onze overtuiging vaak de vinger
leggen bij zaken die voor de cliënten/patiënten van groot belang
zijn. 
 
 Wij hebben gepleit voor een regeling die minder bureaucratisch is en met
een meer flexibele aanpak. Wij hebben dat ook speciaal gedaan omdat de huidige
regeling, zoals die in werking zou treden bij aanname van dit wetsvoorstel,
nogal wat kosten met zich meebrengt. Die kosten worden verhaald op de verzorgingskosten.
En dat bezwaar telt zeker in een tijd waarin de verzorging vanwege financiële
zorgen al onder druk is komen te staan. Wat ons betreft zou met een aanpassing
van de Wet op de kwaliteit van de gezondheidszorg kunnen worden volstaan met
algemene richtlijnen. Ik begrijp nog steeds niet waarom een dergelijke eenvoudige
zaak niet wat eenvoudiger wordt opgelost.
 
 Een van onze belangrijkste bezwaren was gericht tegen het instemmingsrecht.
Ik wijs erop dat wij in onze bijdrage in de Handelingen nr. 30 op pagina 1235
al gezegd hebben dat het een "soort" instemmingsbevoegdheid is. Ik heb ook
gesproken over wat we dan maar even "instemmingsbevoegdheid" noemen. Ik heb
van meet af aan in de gaten gehad dat het niet om een instemmingsrecht ging.
Dit werd echter wel in de stukken gewisseld. Ik denk echter dat dit feitelijk
met betrekking tot de werking niet zo erg veel uitmaakt. Ik heb de minister
vanavond het een en ander horen toelichten. Ik dacht toen: hoe je het ook
noemt, "instemmingsrecht" of een "verzwaard adviesrecht", het blijft een "fremdkörper"
in de hulpverleningsrelatie. Natuurlijk hoopt iedereen dat er geen conflicten
uit te voorschijn komen. Als je over een vertrouwenscommissie spreekt, dan
bedoel je conflicten te voorkomen maar deze zullen waarschijnlijk niet altijd
te voorkomen zijn.
 
 Zou het inderdaad dienstig zijn om bij de benoeming van afdelingshoofden
die mogelijkheden allemaal mee te nemen? Dat gaat tijd, soms zeer veel tijd,
kosten. Is dat niet erg ongeschikt voor die hulpverleningssituatie? En hoe
staat het met die afdelingshoofden? Zijn die zo gemakkelijk te krijgen dat
je een keus kunt maken uit een groot aantal? Het bestuur zal soms misschien
gedwongen zijn iemand te benoemen terwijl het liever een ander had gehad,
maar die is er eenvoudig niet. Zo'n bestuur kan met een verzwaard advies toch
wel voor grote problemen komen te staan. Ik zou zeggen: waarom houden we het
niet gewoon bij een advies, alleszins redelijk? De minister heeft ook al gezegd
dat het redelijk aanvaardbaar moet zijn. Maar met redelijkheid komt nu eenmaal
soms de ene redelijkheid tegenover de andere te staan. Voordat je het weet
heb je dan toch een conflict.
 
 Het verbaast me ook enigszins dat de fracties die zulke overwegende bezwaren
op dit punt hadden na vanavond, terwijl er naar mijn overtuiging niets veranderd
is, een redenering op touw zetten waarbij de bezwaren worden weggewoven.
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik sluit af. Ik kan mij voorstellen dat wij ons
allemaal graag zouden willen inzetten voor een cliëntenraad, een recht
van medezeggenschap. Daartegen richten ook onze bezwaren zich niet. Maar er
is niet zoveel haast gemoeid met dit wetsvoorstel. Wij hebben voor vele instellingen
al een regeling. Ons bezwaar richt zich tegen de wettelijke vorm waarin het
nu gegoten wordt en dan ook nog specifiek tegen een bepaald onderdeel daarvan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Ter Veld (PvdA):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun heldere uiteenzetting. Ik
zou eigenlijk graag de hele Eerste Kamer willen danken, omdat ik daar de mogelijkheid
heb om met deze staatssecretaris van gedachten te wisselen, met wie ik vanuit
vele verschillende plekken gesproken heb over het recht van zeggenschap en
het invloed geven aan je eigen leefomgeving.
 
 Sinds 1981 – de commissie-Van der Burg – en daarna hebben
wij gesproken over het vormgeven van de bedoeling om mensen invloed te geven
op die eigen leef- en woonomgeving, ook wanneer ze opgenomen zijn in een zorginstelling.
Het is heel duidelijk dat de bewindslieden hebben getracht om bij de nota
van wijziging in de Tweede Kamer vast te leggen dat zij wensten dat het bestuur
van een onderneming en de directie zouden trachten de instemming te verkrijgen
van de cliënten. De verwarring die daardoor voor een deel is ontstaan
omdat het woord "instemmingsrecht" en "schijninstemmingsrecht" te veel leken
op de begrippen in de Wet op de ondernemingsraden, is nu opgelost. Het is
meer dan een informatierecht. Het is het recht advies te geven, zo nodig schriftelijk.
Het is niet het instemmingsrecht zoals we dat kennen bij de Wet op de ondernemingsraden.
Hoewel, als het gaat om de kok, zou ik bijna die behoefte hebben. Gelukkig
valt ook het instemmingsrecht over de voedingsregels onder de wet.
 
 Bij de Kwaliteitswet hebben we reeds aangegeven hoe belangrijk niet alleen
de materiële zorg is maar ook de invloed van mensen zelf is voor de kwaliteit
van zorg. Wat dat betreft is het denk ik een goede zaak dat dit na al die
jaren duidelijk in een wet wordt vastgelegd. Voor alle helderheid: ik refereer
nu zelf aan de Wet op de ondernemingsraden. Een ingewikkelde wet betekent
in de praktijk vaak dat veel soepeler gewerkt kan worden dan wanneer niet
duidelijk is waarop mensen rechten hebben. Immers, juist dan kunnen cliënten
schriftelijk advies uitbrengen en kan goed overleg plaatsvinden. In de praktijk
zal blijken dat dit niet meer, maar juist minder geld kost en minder rompslomp
oplevert. Daarvan ben ik overtuigd.
 
 Ik sluit mij overigens graag aan bij de vraag van mevrouw Michiels van
Kessenich over de klachtenregeling. Want een wet in een Staatsblad is nog
altijd iets anders dan een wet in de praktijk. Ik hoop dan ook dat ondanks
de wat kritische kanttekeningen over de invoeringstermijn deze wet, die zo
lang op zich heeft laten wachten, snel en effectief zal worden ingevoerd.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Voorzitter! Ongetwijfeld is dit wetsvoorstel een goede poging om de betrokkenheid
en de invloed van cliënten van zorginstellingen te vergroten. Of een
cliëntenraad zoals is voorgesteld in deze wet daarvoor het meest geschikte
instrument is, is nog maar zeer de vraag. Mijn partij, Senioren 2000 en ik
hebben daarover zo onze twijfels.
 
 De intentie van dit wetsvoorstel is dat voor elke zorginstelling een cliëntenraad
wordt ingesteld die met wettelijk vastgestelde bevoegdheden de gemeenschappelijke
belangen van de cliënten behartigt. Dat lijkt een logische en voor de
hand liggende opdracht, maar als wij haar uitwerken in taakgebieden dan doet
zich een praktische moeilijkheid voor. Natuurlijk kunnen die gemeenschap pelijke belangen zowel op bestuurlijk als op zorginhoudelijk gebied
liggen. In dit wetsvoorstel ligt het accent op bestuurlijke aspecten en is
het zorginhoudelijke aspect totaal onderbelicht. Onzes inziens zou bij patiëntenparticipatie
het zwaartepunt juist bij inhoudelijke en niet bij bestuurlijke zaken moeten
liggen.
 
 Voorzitter! Patiënten hechten belang aan andere dingen dan zorgaanbieders
en verzekeraars. Het gaat hun niet of veel minder om de bestuurlijke organisatie
van de instelling waarin zij zijn ondergebracht dan om de wijze en kwaliteit
van de zorg waarmee zij in de praktijk te maken hebben. Daarmee moet in de
vorm van medezeggenschap goed rekening worden gehouden, veel meer dan in dit
wetsvoorstel gebeurt.
 
 Wij stellen voor, de medezeggenschapsstructuur aan te passen aan de tendens
van wijziging van het management zoals die tegenwoordig in vrijwel alle moderne
zorginstellingen wordt gevolgd. Tal van verantwoordelijkheden voor de dagelijkse
praktijk worden decentraal via divisie of clustervorming in de organisatie
geplaatst. Op dit decentrale niveau zal dan ook de patiëntenparticipatie
moeten plaatsvinden. Op dit niveau worden voor de patiënt direct zichtbare
besluiten genomen die meestal direct van invloed zijn op de zorginhoudelijke
gang van zaken binnen de cluster.
 
 Medezeggenschap van de patiënt zal dus in ieder geval op dit niveau
moeten plaatsvinden. Wanneer een cliëntenraad op een centraal niveau
met zorginhoudelijke zaken aan het werk gaat, is dit een te indirect en langdurig
proces. Dat leert de praktijk. Wat wij nodig hebben, zijn contactfunctionarissen
op de werkvloer en op clusterniveau die zich bezig houden met zorginhoudelijke
medezeggenschap en die als schakel kunnen dienen tussen de patiënt en
het regionale patiënten/consumentenplatform, het RPCP.
 
 Wij stellen voor, hierin te voorzien door uit de bestaande patiëntenverenigingen
contactfunctionarissen te benoemen die het RPCP kunnen voeden op zorginhoudelijk
gebied. Het bestuur van het RPCP kan met de raad van bestuur/ziekenhuisdirectie
zich bezighouden met bestuurlijke aangelegenheden. De decentrale, zorginhoudelijk
georiënteerde contactfunctionarissen plus de meer beleidsgerichte RPCP
en raad van bestuur/ziekenhuisdirectie zouden dan gezamenlijk de in het wetsvoorstel
bedoelde cliëntenraad kunnen vormen.
 
 Voorzitter! Mijn fractie vindt het van groot belang dat een goed en effectief
werkend overlegorgaan tot stand komt dat enerzijds de belangen van patiënten/cliënten
verzorgt, terwijl anderzijds de organisatorische structuur van de zorginstelling
de nodige aandacht krijgt en up to date wordt gehouden. Mijn fractie kan zich
in het algemeen wel vinden in het onderhavige wetsvoorstel, maar enige aanpassingen
zoals door ons voorgesteld, zijn onzes inziens absoluut noodzakelijk.
 
 
 
 
 
 De heer Batenburg (AOV):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik bedank de minister voor de zeer heldere en
eenvoudige uiteenzetting die zij heeft gegeven waarin ik mij volledig kan
vinden.
 
 Ik heb in de vorige termijnen nog niet eerder de gelegenheid gehad, te
zeggen wat ik wilde zeggen, hoewel dat wel had moeten gebeuren. Omdat ik het
belangrijk vind, wil ik het toch nog even naar voren brengen. Ik wil namelijk
mijn grote ergernis uitspreken over de terminologie die men in veel organisaties
en bestuursorganen gebruikt om de zorgbehoevenden aan te duiden. Zorgbehoevenden
worden dus thans "cliënten" genoemd die produkten consumeren! Ik vraag
mij in alle ernst af: waar zijn wij toch in vredesnaam mee bezig! Wil men
van de zorginstellingen waarover wij vandaag spreken, bedrijven maken die
produkten verkopen aan cliënten? Willen wij van onze samenleving een
produktiestaat maken waarin alles geregeld wordt via computers en computertaal?
Mag er in deze samenleving alstublieft wat ruimte overblijven voor waarden
en normen waarvoor wij als Mensen – graag met een hoofdletter aangeduid –
juist vanuit ons hart een gevoel van respect en saamhorigheid behoren op te
brengen?
 
 Ongeveer een jaar geleden bezocht ik een vergadering van 300 à
400 bejaarden uit verzorgingshuizen die werd gehouden in het provinciehuis
in Den Bosch. Deze vergadering was, als ik mij goed herinner, georganiseerd
door de Landelijke organisatie bewoners in bejaardenoorden. Op die vergadering
heb ik mijn eerder genoemde ergernis ook naar voren gebracht. Het gevolg was
een nagenoeg unanieme bijval.
 
 Ik wil de minister dan ook gaarne in overweging geven de naamgeving in
de bedoelde wet tot genoegen van velen te doen veranderen. Als hint moge wellicht
dienen dat zorg ook toewijding betekent. Met de inventiviteit van vele anderen
moet het niet zo moeilijk zijn, een menswaardige aanduiding te vinden in plaats
van de voor de zorgbehoevenden zo hatelijk term "cliënt" in dit verband.
 
 Met mijn tweede en laatste punt wil ik graag zeer kort zijn. Voor het
Algemeen ouderenverbond bestaat er geen twijfel over dat medezeggenschap van
zorgbehoevenden in en bij zorginstellingen voor hen van groot belang is. Het
is een logische ontwikkeling die niet tegengehouden mag worden. Het Algemeen
ouderenverbond schaart zich gaarne achter de aanbeveling van het Coördinatieorgaan
samenwerkende ouderenorganisaties, waarin de ouderenorganisaties ANBO, CSPO,
OVGO, PCBO en Unie KBO verenigd zijn. Het CSO vindt dat de ervaring van vele
bewonerscommissies in verzorgingshuizen heeft geleerd dat een wettelijke regeling
noodzakelijk is om medezeggenschap van zorgbehoevenden te garanderen.
 
 
 
 
 
 Minister Borst-Eilers:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik wil graag antwoorden in de volgorde waarin
de sprekers het woord hebben gevoerd. Ik begin derhalve met de inbreng van
mevrouw Michiels van Kessenich. Zij heeft in het begin van haar betoog heel
terecht gewezen op twee punten. Ten eerste, het was inderdaad een kabinet
waar het CDA deel van uitmaakte, dat dit wetsvoorstel heeft ingediend. Ten
tweede, zij was degene die de term "verzwaard adviesrecht" aan ons heeft aangereikt.
In deze derde termijn wil ik haar daar alsnog hartelijk voor danken.
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich heeft een aantal bezwaren genoemd. Ik wil
daar graag nog even op ingaan. Zij heeft gezegd dat het bij de afdelingshoofden
onder andere om de sfeer op de afdeling gaat, maar dat de mensen op die afdeling
misschien niet in de cliëntenraad zullen zitten. Ik denk
dat het in de praktijk als volgt zal werken. De cliëntenraad vertegenwoordigt
de cliënten en zal, als het een goede cliëntenraad is, zich met
de cliënten van de desbetreffende afdeling uitvoerig verstaan over de
verlangens, bezwaren en opmerkingen die zij eventueel hebben met betrekking
tot een bepaalde kandidaat. Ik denk dat het in de praktijk heel goed op die
manier kan werken.
 
 Een volgende vraag was: als het bestuur voornemens is om een afdelingshoofd
over te plaatsen van A naar B, gaat dan ook die hele procedure lopen? In feite
kan het in zo'n geval natuurlijk heel snel gaan. Ik heb in tweede termijn
al gezegd dat een goed bestuur een cliëntenraad in kennis stelt van het
feit dat er een nieuw afdelingshoofd moet komen en dat men overweegt, het
desbetreffende afdelingshoofd van A naar B over te plaatsen. In zo'n contact
kan al gauw blijken dat de cliëntenraad dat prachtig vindt. Maar het
kan natuurlijk ook iemand zijn die van afdeling A wordt overgeplaatst omdat
hij of zij op A zo'n hoofd bleek te zijn dat, als iemand een biertje wilde,
zei: het is hier geen café. Dan zullen ze op afdeling B waarschijnlijk
ook niet op zo iemand zitten te wachten, terwijl het bestuur dit ook weer
niet belangrijk genoeg vindt om iemand te ontslaan. Dan krijg je dus die afweging
tussen personeelsbeleid en belangen van de cliëntenraad. Hoe dat dan
in de praktijk afloopt, weet ik niet. Ik denk dat het toch goed is, dat ook
bij overplaatsing de cliëntenraad in het voornemen wordt gekend en de
gelegenheid krijgt om advies uit te brengen.
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich heeft voorts gezegd dat er enige rechtsonzekerheid
overblijft, omdat nooit duidelijk is aangegeven welke instellingen wel of
niet onder deze bepaling vallen. Wat is dan precies langdurig verblijf? Naar
mijn mening is in de zorgsector wel duidelijk wat residentiële instellingen
zijn en wat niet. Noch revalidatiecentra noch ziekenhuizen – ook niet
ziekenhuisafdelingen waar men langer verblijft – gelden als residentiële
instelling. Deze bepaling is daar dus niet op van toepassing. Daarover waren
twee concrete vragen gesteld.
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich en mevrouw Van den Broek-Laman Trip hebben
nadrukkelijk gevraagd: hoe zit het nu met die termijn van inwerkingtreding,
want wij hebben toch verzoeken liggen over een gedifferentieerde invoering?
Mevrouw Michiels van Kessenich is van mening dat de wettekst zo'n gedifferentieerde
inwerkingtreding eigenlijk niet toelaat. Ik denk dat zij daar volkomen gelijk
in heeft. Het wetsvoorstel zoals het er ligt, biedt daarvoor geen ruimte.
 
 De wet treedt in werking op de tweede maand na plaatsing in het Staatsblad.
Vervolgens heeft de zorgaanbieder drie maanden de tijd om een regeling te
treffen. Daarna heeft die wederom drie maanden om de noodzakelijke voorzieningen
te treffen. In totaal heeft de zorgaanbieder, onder de veronderstelling dat
deze wet zal worden aangenomen, vanaf nu dus acht maanden de tijd om zijn
verplichtingen na te komen. Ik denk dat dit een ruime tijd is. Maar wij moeten
bij het controleren van de nalevingsverplichting door de inspectie in deze
aanloopfase natuurlijk wel de nodige realiteitszin en souplesse betrachten.
 
 Als een zorgaanbieder op die datum, dus acht maanden na de inwerkingtreding
van de wet, wel bezig is met het treffen van voorzieningen of met voorbereidingen,
maar daar nog niet klaar mee is, dan moet dat niet zwaar worden aangerekend.
Het ligt echter anders als iemand na zo'n periode zelfs nog geen enkele poging
heeft ondernomen om deze wet te gaan naleven. Ik denk dat er in dat geval
weinig reden moet zijn voor erbarming.
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich heeft voorts een vraag gesteld over het
wetsvoorstel Klachtrecht. Zij deed dat wellicht vanuit de gedachte: als het
met de naleving van zo'n wet al bedroevend gaat, wat moeten wij dan hier verwachten?
Het patiënten/consumentenplatform Utrecht heeft inderdaad een telefonische
steekproef gehouden waaruit die resultaten bleken. Ruim 25% van de instellingen
beschikte nog niet over een klachtenregeling. Zij vroeg: waarom is men daar
zo traag mee geweest? Tot mijn spijt kan ik daar op dit moment geen helder
antwoord op geven. Wij hebben er vanuit het ministerie, vanuit de inspectie
en ook vanuit de koepelorganisaties toch alles aan gedaan om voorlichting
in de richting van de betrokkenen te sturen. Naar aanleiding van deze enquête
heb ik mij wel voorgenomen om hierover nog even met de betrokken koepelorganisaties
in contact te treden. Ik wil hun vragen of zij die grote achterstand kunnen
verklaren en ik wil hen ook nog eens aanmoedigen om ervoor te zorgen dat deze
zaak in hun sector snel op de rails komt.
 
 Het wetsvoorstel dat vanavond voorligt, heeft een ander karakter. De cliënten
moeten ook echt zelf een cliëntenraad willen. Deze wet legt de zorginstelling
niet een resultaatsverplichting maar een inspanningsverplichting op. Mochten
de cliënten geen behoefte aan zo'n raad hebben, dan houdt het op en dan
moet men het over twee jaar nog eens proberen. Gezien het grote aantal adhesiebetuigingen
van diverse patiënten- en cliëntenorganisaties, die ook bij het
ministerie zijn binnengekomen, denken wij dat het met de naleving van deze
wet wel mee zal vallen. Ik denk dat de cliënten een sterke druk op het
instellingsbestuur zullen uitoefenen om hier snel mee te beginnen.
 
 Mevrouw Michiels van Kessenich heeft namens de CDA-fractie een duidelijk
afweging gemaakt en zij heeft geconcludeerd dat zij, alles in haar weegschaal
gelegd hebbende, toch van plan is om het wetsvoorstel te steunen. Ik ben daar
natuurlijk buitengewoon verheugd over.
 
 Mevrouw Van den Broek-Laman Trip heeft gezegd dat de pijn uit het wetsvoorstel
is. Het is heerlijk voor een minister van Volksgezondheid om iemand te horen
zeggen: ik heb nu geen pijn meer. Mevrouw Van den Broek-Laman Trip heeft vragen
gesteld over de dak- en thuislozen. Zij heeft voorts een vraag gesteld waarbij
zij naar de Handelingen verwees. Die twee punten liggen op het beleidsterrein
van de staatssecretaris. Zij zal die vragen straks graag beantwoorden.
 
 Mevrouw Van den Broek-Laman Trip heeft voorts gevraagd of de bindende
voordracht van een lid van het bestuur niet een beetje uit de tijd is. Ik
denk dat zij daar eigenlijk wel een beetje, misschien wel een boel, gelijk
in heeft. Er is op het ogenblik een evolutie gaande waarbij de rol van het
bestuur – dat noemt men tegenwoordig ook de raad van toezicht –
toch wat anders wordt ingevuld en waarbij de gedachte steeds meer postvat,
dat het mensen moeten zijn die als het ware met elkaar de samenleving vertegenwoordigen.
Zij moeten dus ook uit een bepaalde kring komen en zij moeten
bepaalde belangen goed kunnen zien en uitdragen. Dat is toch iets afstandelijker
dan die heel directe relatie. Zij zei dat daar bij nieuwe wetgeving goed op
gelet moet worden. Dat wil ik graag toezeggen. Ik denk dat het prima is als
men het hier op deze manier gaat invullen, in overeenstemming met de cliëntenraad.
 
 Er is gevraagd naar de evaluatie. Oorspronkelijk was die bedoeld na vier
jaar, maar tijdens de behandeling in de Tweede Kamer is de conclusie getrokken
dat het beter is om deze wet reeds na twee jaar te evalueren.
 
 Mevrouw Tuinstra dank ik van harte voor haar bijval. Ik denk dat zij in
haar betoog heel treffend heeft geformuleerd waar het nu precies om gaat en
wel om de ervaringsdeskundigheid die alleen uit de cliëntenorganisaties,
uit de cliëntenraad, kan worden bijgedragen.
 
 Mevrouw Schoondergang heeft een vraag gesteld over de voorlichting. Ook
die vraag zal de staatssecretaris graag beantwoorden. Ook haar dank ik natuurlijk
van harte voor de steun aan het wetsvoorstel.
 
 Ik kom bij de heer Schuurman en dus bij de fracties van RPF, SGP en GPV.
Ik ben heel blij dat ook deze drie fracties overtuigd zijn van het belang
van de cliëntenraad. De heer Schuurman zegt dat het wat minder bureaucratisch
en wat meer flexibel moet worden gemaakt. Hij vraagt ook of het allemaal niet
te duur wordt. Ik denk dat hier sprake is van een situatie waarin de kost
echt voor de baat uitgaat. Ik denk dat het bij een instelling voor residentiële
zorg, waar mensen heel lang of zelfs levenslang verblijven, voor de hele werksfeer,
voor de arbeidsproduktiviteit en dus ook voor de kosten van groot belang is
dat de cliënten op deze manier hun inbreng kunnen hebben op de wijze
waarin een instelling gerund en bestuurd wordt.
 
 Ik ben het dan ook niet met de heer Schuurman eens dat het een "fremdkörper"
blijft in de hulpverlening. Hij doelt dan met name op de kwestie van het adviesrecht
bij de benoeming van een afdelingshoofd. De heer Schuurman spreekt hier van
hulpverlening. In deze situaties hebben wij heel vaak meer te maken met mensen
die in hun leefsituatie ondersteund worden door deskundigen. Door die woorden
zo te kiezen, bedoel ik nadrukkelijk dat dit de leidende figuren in het hele
toneelstuk zijn. De hulpverleners moeten zich realiseren dat zij mensen bij
hun leefsituatie aan het ondersteunen zijn. Hulpverlening klinkt al gauw als:
"Jij bent zielig, jij hebt hulp nodig en die zal ik je geven."
 
 Soms zal er weinig keus zijn. Dat ben ik met de heer Schuurman eens. Of
het bestuur dan voor grote problemen komt te staan? Ik zie die beer in ieder
geval niet op de weg. Ik denk dat een cliëntenraad, zeker als de verhoudingen
goed zijn, zich redelijk zal gedragen in dit hele proces. Een cliëntenraad
zal best begrijpen dat als er überhaupt maar één kandidaat
in aanmerking komt, het bestuur die natuurlijk moet benoemen.
 
 Ik ben blij dat mevrouw Ter Veld gezegd heeft dat het voorstel niet meer
bureaucratie en narigheid zal brengen, maar juist minder rompslomp. Ook op
andere punten ben ik het van harte met haar betoog eens.
 
 Ik kom bij de opmerkingen van de heer Hendriks. Hij zegt dat zijn partij
er zo haar twijfels bij heeft. Mijn enige reactie daarop is dat wij heel veel
brieven hebben gekregen van ouderen en ouderenorganisaties, waaruit blijkt
dat die in ieder geval geen twijfels hebben bij het wetsvoorstel, maar er
juist van ganser harte achter staan.
 
 Er is gezegd dat het om bestuurlijke aspecten gaat en dat de zorginhoudelijke
kant totaal is onderbelicht. Volgens de heer Hendriks draait het uiteindelijk
om de kwaliteit. Dat ben ik helemaal met hem eens. Het draait om kwaliteit
en om een goede zorginhoudelijke gang van zaken. Wij hebben in de gezondheidszorg
voor ieder probleem een eigen wet. Zo ver is het langzamerhand gekomen. Dat
cliënten over de zorginhoudelijke kant moeten kunnen meepraten, is geregeld
in de WGBO, de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, waarin de
gelijkwaardigheid tussen behandelaar, hulpverlener en patiënt/cliënt
duidelijk wordt onderstreept. Daarin staat ook hoe die moeten functioneren.
Voor de kwaliteit in de instellingen is er de Kwaliteitswet zorginstellingen.
De nu voorliggende wet gaat uitdrukkelijk over de inspraak bij de wijze waarop
het bestuur en de dagelijkse gang van zaken vorm wordt gegeven. Ik denk dat
de wet gemaakt is waarvoor hij gemaakt is en dat is voor iets anders dan kwaliteit
en zorginhoudelijke zaken. Dat neemt niet weg dat als de heer Hendriks vervolgens
wat filosofeert over de rol van de patiëntenplatforms en contactfunctionarissen,
ik dat een heel goed idee vind. Het is een goed idee om in het kader van de
Kwaliteitswet zorginstellingen, waarbij men zich iets aan moet trekken van
de opvattingen van cliënten en patiënten, contactfunctionarissen
een rol te laten vervullen. Nogmaals, dat hoort meer thuis bij de andere wet.
Hier gaat het naar mijn mening echt om het belang van de cliëntenraad.
 
 Ik kom ten slotte bij de heer Batenburg. Die ergert zich heel erg aan
de term cliënten. Ik wil hem erop wijzen dat dit een historie heeft.
Wij spraken vroeger inderdaad van patiënten. Dat zijn dus lijdende mensen.
Zij lijden niet alleen omdat zij een kwaal hebben, maar zij waren in de zorg
ook een beetje lijdend voorwerp aan het worden. Toen is een beweging op gang
gekomen – die is heel goed geweest – die erop neerkwam dat de
gelijkwaardigheid van degene die hulp, die zorg ontvangt benadrukt moet worden.
Toen is eigenlijk het begrip cliënt naar voren gekomen. Wij kennen allemaal
de uitdrukking "de klant is koning". Met het begrip cliënt wordt aangeduid
dat de patiënt in de zorg de centrale en belangrijkste figuur is. De
heer Batenburg zegt nu dat wij hiermee in het commerciële taalgebruik
komen. De cliënt gaat dan vervolgens produkten kopen op een markt. Hij
vindt dat allemaal akelige terminologie. Daar kan ik weer sterk met de heer
Batenburg meeleven. Ik denk dat wij dat commerciële taaltje in de zorg
niet moeten overnemen. Er is geen sprake van een markt en er is ook geen sprake
van zakelijke produkten. Er is telkens sprake van een interactie tussen mensen
en die kun je niet met dat soort termen afdekken.
 
 De nog overblijvende vragen en opmerkingen wil ik graag aan de staatssecretaris
overlaten.
 
 
 
 
 
 Staatssecretaris Terpstra:
 
 Mijnheer de voorzitter! Er zijn slechts enkele vragen overgebleven. Toch
vind ik het erg plezierig hier vanavond die vragen te mogen beantwoorden. 
 
 De eerste vraag is van mevrouw Van den Broek-Laman Trip. Zij vond het
verrassend dat instellingen voor dak- en thuislozen onder de wet vallen. De
verklaring daarvoor is dat deze instellingen vallen onder de sector maatschappelijke
opvang en worden gesubsidieerd op basis van onze Welzijnswet. In het onderhavige
wetsvoorstel is wat deze sector betreft dezelfde reikwijdte aangehouden. De
vraag betreft natuurlijk in feite de uitvoerbaarheid van dit wetsvoorstel
in die sectoren waarbij de vorming van een cliëntenraad niet of moeizaam
tot stand kan komen, bijvoorbeeld bij instellingen voor dak- en thuislozen.
Het is van belang dat daar in dit wetsvoorstel in feite ruimte voor wordt
gegeven waar, bijvoorbeeld, de persoonlijke capaciteit van de cliënt/patiënt
om daarin persoonlijk te participeren zou ontbreken. In dat geval is het van
belang dat het heel goed mogelijk is dat er naast dak- en thuislozen, bijvoorbeeld,
ook vertegenwoordigers van hen in de cliëntenraad kunnen participeren.
Het laat in ieder geval onverlet dat ook bij dit wetsvoorstel het belang blijft
bestaan van een orgaan dat de belangen van de cliënten behartigt. Afhangend
van de omstandigheden kan de mogelijkheid geboden worden dat ex-cliënten,
vertegenwoordigers van patiëntenverenigingen, familieraden, ouderenbonden
of regionale patiënten/cliëntenplatforms voor het lidmaatschap van
de cliëntenraad in aanmerking komen. Wij denken dat dit een werkbare
situatie is, zoals ook is meegedeeld door de mensen in het veld die hier hun
oog op hebben laten vallen, mede naar aanleiding van de discussie in de afgelopen
maanden.
 
 Mevrouw Tuinstra heeft gevraagd nog eens uiteen te zetten hoe wij de medezeggenschap
zien, mede in het licht van artikel 10. Het feit dat de stichting Landelijke
patiënten- en bewonersraden en de Vereniging belangenbehartiging verpleeghuisbewoners
aangeven dat de bestaande patiënten- en bewonersraden nauwelijks echt
mee mogen praten in de vorm van advisering over het beleid van de instellingen,
toont nog maar eens het belang van dit wetsvoorstel aan. Het is duidelijk
dat dit wetsvoorstel de cliëntenraad – ik zeg het mevrouw Ter Veld
na – meer biedt dan alleen als consultatie- en informatie-orgaan te
dienen. De komende tijd kan door de cliënten maar ook door de instellingen
benut worden om de bestaande regeling aan te passen. Mevrouw Van den Broek-Laman
Trip vroeg naar de evaluatie. Wij zullen de evaluatie vervroegd doen plaatsvinden,
al na twee jaar, en wij zullen daar een serieuze zaak van maken.
 
 Mevrouw Schoondergang en mevrouw Van den Broek-Laman Trip hebben nog gevraagd
hoe kan worden voorkomen dat er in de praktijk in het veld onduidelijkheid
blijft bestaan over de reikwijdte van het verzwaarde adviesrecht. De minister
en ik stellen ons voor om een brochure naar het veld te doen uitgaan. Daarin
zullen de verschillende aspecten van de wet en de interpretatie die de minister
nu duidelijk heeft verwoord, helder naar voren worden gebracht. Hoewel een
woord zoals "instemmingsrecht" in de praktijk zo geworteld is dat het er heel
moeilijk uit te krijgen is, verwachten wij dat de interpretatie van een verzwaard
adviesrecht heel helder zal zijn en in de praktijk ook zal worden gebruikt.
 
 Evenals mevrouw Ter Veld, de heer Dees en mevrouw Tuinstra vind ik het
een fantastische ervaring dat, twintig jaar nadat de hele medezeggenschap
is begonnen met een rapport van de commissie-Van der Burg, en nadat wij met
z'n allen in de Tweede Kamer zo lang aan hebben getrokken, het ernaar uitziet
dat het medezeggenschapsrecht van zorgcliënten een feit wordt. Dat is
werkelijk een heel bijzondere ervaring.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 
 Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 De aanwezige leden van de fracties van de SGP, het GPV en de RPF wordt
conform artikel 121 van het Reglement van orde aantekening verleend, dat zij
geacht willen worden zich niet met het wetsvoorstel te hebben kunnen verenigen.
 
 
 
 
 
 De vergadering wordt van 21.20 uur tot 21.27 uur geschorst.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19951996-23-1146-1156.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl