Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Eenmalige uitkering aan gewezen militairen die meer dan twee doch minder dan vijf jaren hebben gediend (Uitkeringswet tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen) (25447)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 1809-1823

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

13-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 24, pagina 1809-1823

13-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25447Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1998 (25600 VIII)Pagina 1824-1893
Stemming over het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 29, 31 en 108 van de Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg (25340)Pagina 1803-1803
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Eenmalige uitkering aan gewezen militairen die meer dan twee doch minder dan vijf jaren hebben gediend (Uitkeringswet tegemoetkoming twee tot vijfjarige diensttijd veteranen) (25447)Pagina 1809-1823
Regeling van werkzaamheden (donderdag 13 november 1997)Pagina 1823-1824
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 1998 (25600 VIII)Pagina 1803-1809
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 13 november 1997)Pagina 1893-1894
Presentie en opening (donderdag 13 november 1997)Pagina 1803-1803
Rapport commissie voor Onderzoek van de Geloofsbrieven inzake benoeming A.G. Koenders tot lid Tweede Kamer en Bijvoegsel Schriftelijke antwoorden Minister van OCW op vragen gesteld in eerste termijn van behandeling begroting (25600 VIII)Pagina 1895-1899

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 85 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Eenmalige uitkering aan gewezen militairen die meer dan twee
doch minder dan vijf jaren hebben gediend (Uitkeringswet tegemoetkoming twee
tot vijfjarige diensttijd veteranen) (25447).(Zie vergadering van 7 oktober 1997.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Zijlstra (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Naar aanleiding van het debat in eerste termijn
heeft de regering een brief geschreven, gedateerd 17 oktober 1997. Dat was
een wel buitengewoon merkwaardige brief. In deze brief werd de Kamer ongeveer
in de gebiedende wijs meegedeeld dat het recht van amendement met ingang van
heden werd ontzegd, op grond van de redenering dat eventuele financiële
wensen bij de algemene beschouwingen aan de orde hadden moeten komen en de
Kamer er geen blijk van had gegeven dat zij op dit punt nog wensen had. Dit
lijkt mij zeer ten onrechte. Een zichzelf respecterend parlement moet dat
niet over zich heen laten gaan. Ik ben ook niet van plan om anders dan op
basis van argumenten amendementen in te trekken, dan wel te handhaven. In
ieder geval kan het niet op deze manier.De heer Van Waning (D66):Voorzitter! Deze opening is al aanleiding voor een vraag.
In de brief wordt erop gewezen dat aanvaarding van de amendementen van de
heer Zijlstra zou leiden tot een verhoging tot 150 mln., waarvoor de defensiebegroting
geen ruimte biedt. Het kabinet ontraadt de amendementen dan ook met klem,
zo staat er verder. Ik kan hier niet de gebiedende wijs in vinden die de heer
Zijlstra noemt, en kan dan ook zijn oproep om ons hiertegen te verzetten,
niet meevoelen.De heer Zijlstra (PvdA):U moet niet alleen één regel van de brief lezen, maar ook
de volgende regels lezen.De heer Van Waning (D66):De volgende regel is dat naast de financiële bezwaren het kabinet
ook de eerder door de staatssecretaris naar voren gebrachte inhoudelijke redenen
onderschrijft om de amendementen te ontraden.De heer Zijlstra (PvdA):U moet nog even verder lezen.De voorzitter:Mogen wij ervan uitgaan dat stukken zijn gelezen voordat het debat begint?De heer Zijlstra (PvdA):Ik zei al, voorzitter, dat ik op basis van argumenten met de regering
wens te discussiëren. Dat brengt mij op de twee amendementen die ikzelf
heb ingediend, in de eerste plaats het amendement op stuk nr. 7. Ik heb in
eerste termijn betoogd – en houd dat overeind – dat de wet innerlijk
tegenstrijdig is waar het gaat om mensen die een pensioenuitkering hebben
gehad, doorgaans dus ABP'ers. In het wetsvoorstel staat dat het geen pensioenvervangende
uitkering is en vervolgens worden mensen die een overheidspensioen hebben
gekregen, uitgezonderd. Op zichzelf is dat al merkwaardig, maar in de reactie
van de regering staat nog méér, namelijk de feitelijke constatering
dat voor mensen met een ABP-uitkering hun jaren in Indië dubbel tellen.
Materieel zit er wel wat in die redenering.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Tot op zekere hoogte.De heer Zijlstra (PvdA):Ja, daar was ik net aan toe. Voor mensen met meer dan 40 dienstjaren geldt
dit namelijk niet. Het geldt ook in het algemeen. Als iemand zonder Indiëjaren
meer dan 40 dienstjaren heeft, krijgt hij toch een maximumpensioen, gebaseerd
op 40 dienstjaren. Dus ook als hij 43 of 45 dienstjaren heeft, zoals voorkomt.
Ik besef dit, maar ik ben bereid, gelet op de redenering van de regering,
mijn amendement op stuk nr. 7 in te trekken. Ik heb nog een tweede punt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik wil nog even op het eerste punt ingaan. Ik vind dit een merkwaardige
redenering.De heer Zijlstra (PvdA):Misschien is het beter dat ik eerst mijn tweede punt naar voren breng.
Ik denk dat mijn standpunt daarmee helder wordt.De tweede reden om dit amendement in te trekken, is dat ik de compromisbereidheid
van de regering wil bevorderen. Ik ga ervan uit dat wij hier niet als doven
tegen elkaar spreken. Ik ben bereid het ene amendement in te trekken om aan
de wens van de regering tegemoet te komen – waarop overigens best wat
af te dingen valt – als de regering bereid is om op andere amendementen
positief te reageren.De voorzitter:Geeft u hiermee te kennen dat u het amendement op stuk nr. 7 intrekt?De heer Zijlstra (PvdA):Zo is het.De voorzitter:Aangezien het amendement-Zijlstra (stuk nr. 7) is ingetrokken, maakt het
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik begrijp de inleiding van de heer Zijlstra niet. Hij heeft gezegd dat
hier de argumenten ingebracht moeten worden en dat hier op basis van argumenten
moet worden gediscussieerd. Vervolgens heeft hij gezegd: ik kies nu toch voor
een compromis. Dat is heel snel. Hij sluit een compromis, maar niet in de
Kamer doch met de regering. Ik dacht dat in deze termijn de Kamer aan zet
was.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Dit is interessant, maar dit is een wat simpele voorstelling
van zaken. Alsof wij hier uitsluitend met de Kamer zaken doen en niet met
de regering. Dit is geen gesprek tussen doven, heb ik al gezegd. Dus speelt
de regering er wel degelijk een rol bij.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat ben ik met de heer Zijlstra eens, maar ik vind dat hij op basis van
deze brief wel heel snel de conclusie trekt dat de ABP'ers dan maar moeten
stranden. Want dat is wat er nu gebeurt. Hij trekt die conclusie nog voordat
wij met elkaar in discussie zijn geweest. Indien een meerderheid in de Kamer
voor een amendement is, begrijp ik niet waarom de heer Zijlstra al bij voorbaat
dat amendement intrekt.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Dit is een merkwaardige voorstelling van zaken. Alsof er geen
discussie gevoerd zou zijn. Er ligt een wetsvoorstel. Daarop is een reactie
gekomen van de Kamer, gevolgd door een brief van de regering. Hoe kunt u dan
volhouden dat hierover geen discussie is gevoerd? Er is voluit over gediscussieerd.
Ik heb twee argumenten – ik zal ze niet herhalen – op grond waarvan
ik van mening ben dat ik het amendement op stuk nr. 7 moet intrekken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik heb de indruk dat de heer Zijlstra al overleg heeft gevoerd met de
staatssecretaris en bij voorbaat dit compromis gesloten heeft. Daar wil ik
nu helderheid over hebben. Hij is de eerste woordvoerder in dit debat en hij
heeft nu al zijn stelling betrokken. Ik betreur dat sterk.De heer Zijlstra (PvdA):Mevrouw, dit huis staat vol met compromissen.De heer Meyer (groep-Nijpels):Ook ik heb bezwaar tegen het intrekken van het amendement. Ik zou het
zelfs willen overnemen op het moment dat de heer Zijlstra het echt intrekt.
Mijn bezwaar richt zich niet zozeer tegen het feit dat hij een compromis sluit
als wel tegen het feit dat betrokkenen de erkenning missen.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Ik heb daarover gezegd wat ik erover gezegd heb.De heer Van Waning (D66):De benadering van de heer Zijlstra doet mij denken aan Russisch onderhandelen.
Je vraagt iets wat onmogelijk is, zodat je uitkomt op de helft, terwijl die
helft juist is wat je wilt hebben. De heer Zijlstra heeft
twee amendementen ingediend en beide met evenveel verve verdedigd. Het ene
betreft de pensioengenieters en het andere de weduwen. In de eerste termijn
van de gedachtewisseling heeft hij zich niet laten overtuigen van het feit
dat een gewezen militair die in het bezit is van een pensioen, daarmee erkenning
heeft gekregen. Als je de redenering van de heer Zijlstra consequent volgt,
betekent dit dat alle gepensioneerde gewezen militairen, dus ook degenen die
in Korea en elders zijn geweest, die erkenning niet krijgen. Het is van de
dolle. Persoonlijk, als oud-militair, lust ik het wel, ook wat de redenering
van 40 plus betreft. Ik kan u verzekeren dat het van de militaire kant, vertegenwoordigd
door het Veteranenplatform, gewoon als een belediging wordt opgevat. Veteranen
hebben een pensioen en daar zit die erkenning in.De heer Zijlstra (PvdA):Volgens mij bent u toch niet helemaal van deze wereld. Als ik zie hoeveel
reacties hierop komen, bent u kennelijk een dove in deze samenleving.De heer Van Waning (D66):Er zijn altijd reacties in deze samenleving. Wat je ook doet, je doet
het nooit goed. Je zult altijd individuele reacties krijgen. Wij hebben het
Veteranenplatform nu juist om die 35 verschillende organisaties en die 160.000
veteranen op één lijn te krijgen. Het Veteranenplatform heeft
deelgenomen aan de voorbereiding. Het is met suggesties gekomen. Oorspronkelijk
ging het wetsvoorstel alleen over Nederlands-Indië. Dat was uw goede
motie, mede door D66 ondertekend. De zaak is uitgebreid door het Veteranenplatform.
Het platform juicht dit toe. Men wil nu dat het gauw wordt uitgevoerd. Door
de amendementen die u voorlegt, rijt u oude wonden open en maakt u het tumult
dat wij nu juist willen voorkomen.De voorzitter:Wij moeten in de lengte van de interrupties ook rekening houden met het
feit dat wij met de tweede termijn bezig zijn.De heer Zijlstra (PvdA):Er wordt mij iets gezegd. Ik word bijvoorbeeld voor Rus uitgemaakt, hoewel
ik uit Groningen kom!De voorzitter:Dan bent u al een eindje op weg!De heer Zijlstra (PvdA):Het is in de buurt! De redenering van de heer Van Waning vind ik, eerlijk
gezegd, een schande. Hij zegt: Zijlstra, als u niet doet wat de generaal Meines
zegt, doet u het verkeerd. Dat is immers de redenering van de heer Van Waning.
Ik heb de generaal Meines hoog, maar hij is niet mijn baas. Ik ben baas over
mijzelf en ik ben er zelf baas over wat ik hier zeg. Als de heer Van Waning
niet verder komt dan dat ik achter de generaal Meines aan moet lopen –
dat is namelijk zijn verhaal – dan weet ik niet of hij hier op de juiste
plaats is.De voorzitter:Mijn interventie van zo-even was een reactie op de interruptie van de
heer Van Waning. Zij was er niet op gericht de heer Zijlstra na één
zin af te kappen.De heer Van Waning (D66):Wij hebben het Veteranenplatform aanvaard als de officiële spreekbuis
namens de veteranen. Daarom zeg ik: houd dat in stand en ondergraaf het niet
op grond van individuele brieven en telefoontjes. Het kunnen natuurlijk tientallen
brieven en telefoontjes zijn. Dat stel ik voorop.Ik vind dat je voorzichtig moet zijn. De vorige keer, bij de eerste inbreng,
kwam de heer Zijlstra plotseling met het feit dat dienstplichtigen vóór
de Tweede Wereldoorlog vijfenhalve maand hadden gediend. Moeten wij die twee
jaar dus niet verminderen tot vijfenhalve maand, vroeg hij terloops aan de
staatssecretaris. Hij is nooit ingegaan op de precedentwerking. Hoe moet het
met de weduwen in het kader van de uitkeringen van ƒ 7500 en ƒ
700. Moeten die vrouwen die later zijn getrouwd en die weduwe zijn, dat geld
ook krijgen?De heer Zijlstra (PvdA):Hier wordt mij het recht ontzegd om, als een organisatie heeft gesproken,
als Kamerlid iets anders of iets meer te vinden. Dat is toch een uiterst merkwaardige
redenering voor een kamerlid dat zichzelf respecteert? Ik mag toch zelf vinden
wat ik vind? Mag ik knokken voor een bepaalde groep mensen? U doet niks. U
blijft gewoon langs de kant staan. Hooguit valt u mij lastig dat ik iets doe.
Dat is toch geen opvatting voor een Kamerlid?Voorzitter! Kan ik verdergaan?De voorzitter:Ik heb de indruk van wel.De heer Zijlstra (PvdA):Dan kom ik toe aan het tweede punt, namelijk het amendement op stuk nr.
8. Dit amendement wens ik te handhaven, omdat het juist deze categorie is
die alle ellende heeft ondervonden van alles wat de veteranen in Indië
hebben meegemaakt. Ik vind dat ook een redelijk argument, hoewel de discussie
aanvankelijk niet bestond maar pas in een latere fase op gang is gekomen.
Dat was ook de reden om dit amendement in te dienen. Ik heb mijzelf daarbij
de verplichting opgelegd dat ik ervoor zou zorgen dat er een dekking werd
gevonden binnen de begroting van Defensie. Aan die verplichting wens ik mij
te houden. Daarom heb ik gisteren de collega's die woordvoerder waren in de
eerste termijn van dit debat, een voorstel gedaan om tot een dekking te komen
binnen de begroting van Defensie voor 1998. Ik had ook uitstel van stemming
over dit wetsvoorstel kunnen vragen totdat de behandeling van de defensiebegroting
aan de orde was, maar ik meende dat ik er niet nog een paar weken aan vast
kon knopen, gelet op de omstandigheden dat het zo lang heeft geduurd dat deze
wet, nadat mijn motie was ingediend, werd ingediend in de Kamer. Ik heb het
in dit debat naar voren gebracht omdat het mij erom gaat na te gaan of er
voldoende steun is voor een dergelijk amendement.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik wil een vraag stellen over de volgorde van stemmingen.
Ik wil vooropstellen dat ik het amendement van de heer Zijlstra volledig steun,
maar ook de heer Zijlstra zal onder ogen moeten zien dat de situatie zich
kan voordoen dat het amendement wordt aanvaard, dat het wetsvoorstel wordt
aanvaard en dat de meerderheid van de Kamer hem bij de behandeling van de
defensiebegroting niet steunt. Als hij dat risico eigenlijk niet kan dragen,
dan is hij verplicht voor te stellen om de stemmingen over het wetsvoorstel
en het amendement na de defensiebegroting te laten plaatsvinden. Ik ben daar
geen voorstander van. Mijn problemen zijn niet altijd die van de heer Zijlstra
en omge keerd, maar hij heeft nu wel een probleem.De heer Zijlstra (PvdA):Maar dat probleem heb ik uiteraard doordacht. Ik wens niet in de situatie
te belanden dat het amendement wordt aangenomen en dat vervolgens iedereen
wegloopt voor de dekking. Over die dekking kan men tijdens de behandeling
van de defensiebegroting discussiëren. Ik sta open voor een ander type
amendement als dat maar betrekking heeft op de begroting voor 1998. Er moet
wel boter bij de vis komen. Dat betekent dat ik, voordat wij dinsdag stemmen,
handtekeningen wil hebben voor een amendement om het andere amendement te
dekken. Mijn dekkingsamendement moet dus verzekerd zijn van voldoende steun.
Wij hebben daar tot dinsdag nog de tijd voor. Ik heb een voorstel gedaan,
ik sta open voor andere oplossingen maar als die er niet zijn, dan trek ik
het amendement dinsdag in.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik betreur deze onnodige gang van zaken, want de heer Zijlstra manoeuvreert
zich in een fuik en dat moet hij niet doen. Ik steun zijn amendement en ik
zal dat straks ook motiveren. Maar op dit moment heb ik nog geen enkele behoefte
om mijn handtekening te zetten onder het dekkingsamendement omdat ik de dwingende
logica van de koppeling van het een met het ander niet zie. Ik adviseer hem
om wel goed te luisteren naar wat wij te zeggen hebben. Wie weet halen wij
het geld ergens anders vandaan of helemaal nergens vandaan en willen wij toch
het wetsvoorstel steunen.De heer Zijlstra (PvdA):Precies, en daar gaat het nu om. Dat risico wens ik niet te lopen. In
eerste termijn heb ik gezegd dat ik zelf voor mijn amendement de dekking wens
te vinden binnen de defensiebegroting en dan wil ik boter bij de vis.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat is niet uw risico, maar dat van de regering.De heer Zijlstra (PvdA):Maar zo gaat het niet. Als je vindt dat bij een bepaald wetsvoorstel een
amendement moet komen dat meer geld kost, dan laad je de plicht op je om ervoor
te zorgen dat er meer geld komt. De regering kan zeggen dat zij eraan tegemoetkomt,
maar als de regering dat niet zegt – en dat zegt zij in die brief –
heb ik de plicht om ervoor te zorgen dat er een gedegen dekking is in de begroting
voor 1998.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Dit klinkt heel solide...De heer Zijlstra (PvdA):Dat is solide.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):...en het klinkt mij wel goed in de oren. Maar mag ik allereerst van de
heer Zijlstra vernemen wat er nog meer in het compromis zat of zit dat hij
met de regering heeft afgesloten en waar iedereen buiten heeft gestaan? Allereerst
laat hij in een zin een van de twee amendementen vallen, die voor de ABP'ers,
en vervolgens komt hij met de conditie dat hij voor het weduweamendement het
commitment van de Kamer wil hebben voor de dekking die hij bedacht heeft.De heer Zijlstra (PvdA):Ik heb daarvoor geen compromis met de regering nodig. Ik heb u in eerste
termijn gezegd dat ik zelf die dekking wens aan te geven, zodat er sprake
is van een solide dekking voor dit amendement. Als je vanuit die redenering
opereert, kun je niet zeggen: wij nemen het amendement maar even aan en zien
over vier weken wel of de dekking komt.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):U manoeuvreert uzelf ongelooflijk in de problemen. Onlangs is tijdens
de algemene politieke beschouwingen in een halfuur tijd met instemming van
de regering door de Paarse coalitie vrij gewinkeld voor een bedrag van 300
mln. Uit de plooien van de mantel van de heer Zalm kwamen die 300 mln. binnen
een week tevoorschijn. Nu maakt u een probleem over een bedrag van 22 mln.
voor een amendement met betrekking tot een uitkering aan weduwen van veteranen.
Ik vind dat niet in verhouding. Ik vind dat u het hoog speelt en dat u uzelf
in de problemen brengt, mijnheer Zijlstra.De heer Zijlstra (PvdA):De algemene beschouwingen leveren altijd wat op. Dat vind ik prima, gelet
op de context waarin die plaatsvinden.Het gaat hier echter om een wetsvoorstel, dus om een volstrekt andere
positie. Uit de brief van 17 oktober blijkt dat de regering absoluut niet
tegemoet wil komen aan de wensen van de Kamer. Dat staat vast. Zeker in het
verlengde van wat ik eerder heb gezegd, vind ik dat ik ervoor heb te zorgen
dat er boter bij de vis komt.Ik las een paar weken geleden dat u vier F-16-squadrons wilde afschaffen.
U ziet kennelijk wel ruimte binnen de defensiebegroting, mevrouw Van Ardenne.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter!...De voorzitter:De laatste maal op dit punt, mevrouw Van Ardenne. Het punt wat aan de
orde is, gaat van de ene naar de andere collega en er zitten herhalingselementen
in. Het is echt uw laatste interruptie op dit punt. Daarna gaan wij naar de
heer Van den Berg en ik sluit ook niet uit dat heer Stellingwerf op dit punt
iets te zeggen heeft. Wij moeten elkaar de ruimte gunnen om allemaal ons punt
terzake te kunnen maken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Voor alle duidelijkheid, de heer Zijlstra werpt een nieuw
element in de discussie, een quote uit een krantenknipsel. Ik stel er prijs
op dat hij het hele krantenknipsel aan de orde stelt. Ik heb erbij gezegd
dat het niet mijn voorstel zou zijn, maar op basis van het programma van de
PvdA waar er kennelijk nog wat te halen valt bij het materieel, kun je naar
mijn mening de kaasschaaf niet meer gebruiken, maar moet je diep gaan ingrijpen.
Dat is niet mijn voorstel...De heer Zijlstra (PvdA):U liet zich kennelijk leiden door de Partij van de Arbeid. Dat is heel
goed!Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):De Partij van de Arbeid wil grote bedragen bezuinigen op materieel, de
fractie van het CDA absoluut niet!De heer Van den Berg (SGP):Ik blijf de heer Zijlstra steunen in zijn amendement met betrekking tot
de weduwen. Ik ben het echter absoluut niet eens met zijn voorstel voor de
dekking. Dat zal ik straks toelichten.Hij zegt zo stellig dat het bekostigd moet worden uit de defensie begroting. Wij hebben het hier toch over een ereschuld? Ik heb de
heer Zijlstra daarover terecht roerende dingen horen zeggen. Waarom zien wij
dit dan niet als een verantwoordelijkheid van de samenleving als geheel en
vinden wij dat deze middelen toegevoegd moeten worden aan de defensiebegroting?De heer Zijlstra (PvdA):Zo kun je erover denken. Ik heb van meet af aan gezegd dat ik dit als
een defensieaangelegenheid beschouw en dat daar het geld vandaan moet komen.
Daarover verschillen wij kennelijk van mening, mijnheer Van den Berg.De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb het gevoel dat u het doel van de hele operatie uit het oog gaat
verliezen, mijnheer Zijlstra. U heeft een meerderheid nodig in het parlement.
U heeft in eerste termijn gemerkt dat wij het met het amendement eens zijn.
Dan moet er toch ook te spreken zijn over de manier waarop het gedekt wordt.
Uw benadering komt op mij over als een soort decreet: u hebt maar te slikken.De heer Zijlstra (PvdA):Dan heeft u niet goed geluisterd. Ik heb gezegd dat de dekking voor mij
bespreekbaar is, mits het binnen de defensiebegroting blijft. Als u andere
voorstellen hebt, sta ik daar volkomen voor open.De heer Stellingwerf (RPF):Onder de voorwaarde: mits het binnen de defensiebegroting valt.De heer Zijlstra (PvdA):Zo is het.De heer Stellingwerf (RPF):Dan zijn wij dus verplicht uw oordeel over de financiering over te nemen!
Ik vind dat een slechte gespreksbasis.De heer Zijlstra (PvdA):Dat kunt u zo vinden. Ik heb echter van meet af aan gezegd dat ik deze
koers wilde en die houd ik vol.De heer Stellingwerf (RPF):Zou u voor volgende jaren de defensiebegroting willen ophogen met het
benodigde bedrag? Ik ben bezig met een motie op dit punt.De heer Zijlstra (PvdA):Waarom zou dat moeten? Het gaat om een eenmalige uitgave van 22 mln. op
een begroting van 14 mld. Waarom zouden we dan voor volgende jaren maatregelen
moeten treffen?De voorzitter:Mij lijkt dit punt voldoende gewisseld. Wilt u nu uw betoog vervolgen,
mijnheer Zijlstra?De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Het spijt me, maar, in militaire termen gesproken: ik trek
vuur aan.Voorzitter! Ik heb de collega's gevraagd te reageren op het amendement
dat ik heb ingediend. Aangezien het debat in de tijd naar voren is gehaald,
kwam het niet tijdig beschikbaar. Mijn excuses daarvoor. Een en ander is dus
het gevolg van het feit dat ik ervan uitging dat wij dit debat vanavond zouden
voeren.Voorzitter! Wat de overige amendementen betreft: de Partij van de Arbeid
zal alleen het amendement op stuk nr. 12, dat de herhalingsoefeningen betreft,
steunen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Bij lezing van mijn bijdrage in eerste termijn blijkt mij
dat ik voorlopig tevreden kan zijn. In eerste termijn heb ik mij namelijk
uitgesproken voor het amendement dat de heer Zijlstra wenst te handhaven.
Dat amendement betreft de uitbreiding van de uitkering voor de categorie weduwen.
Ik heb mij in eerste termijn tegen het andere amendement, het amendement betreffende
de uitbreiding voor overheidspensioengenieters, uitgesproken. Dat amendement
is ingetrokken. Dus nu maar hopen dat de heer Zijlstra de regievoering tot
een goed einde weet te brengen. Op dat punt begin ik echter lichte twijfels
te krijgen.De staatssecretaris is na de eerste termijn teruggegaan naar het kabinet
voor overleg. Het zou interessant zijn te vernemen wat daar is gepasseerd.
Als ik de brief die wij vervolgens hebben gekregen goed begrijp, wordt ten
aanzien van welk amendement dan ook in elk geval niet het onaanvaardbaar uitgesproken.
Ook wordt niet het onaanvaardbaar uitgesproken ten aanzien van het totaal
van de amendering. Zeker als er sprake is van een clash tussen Kamer en kabinet,
luisteren sommige formuleringen nauw. In de brief staat dat het kabinet de
amendementen met klem ontraadt. Ik meen dat dit een zorgvuldig gecomponeerde
formulering is. Ik kan die althans niet anders verstaan, maar zo hoort het
ook. Dus: het onaanvaardbaar is niet uitgesproken. Heb ik dat goed begrepen,
is mijn vraag aan de staatssecretaris.Ik meen te begrijpen hoe de gang van zaken in het kabinet is geweest.
Men heeft daar de staatssecretaris aangehoord en hij is naar de Kamer teruggestuurd
met de boodschap: je vecht het daar maar uit; verlies je het van de Kamer,
dan zorg je er maar voor dat het geld dat de heer Zijlstra extra wil uitgeven,
binnen je eigen begroting wordt gevonden. In die zin kan de met onzichtbare
inkt geschreven handtekening van de staatssecretaris onder het nog in te dienen
amendement van de heer Zijlstra worden gelezen.Voorzitter! Dan wil ik iets zeggen over de beargumentering in de brief
van de staatssecretaris. Wat ik een rare en ook geen goede formulering vind,
is: dat een en ander niet is aangekondigd bij de algemene politieke beschouwingen.
Wij hadden al bezwaren tegen de manier waarop de heer Bolkestein met enige
bijval van het kabinet bij de algemene beschouwing zei: dit is het moment
waarop je extra uitgaven mag aankondigen, maar daarna moet het afgelopen zijn.
Dat was een beperking van het budgetrecht die ik ten principale afwijs. Dat
je voorzichtig met begrotingen moet omgaan, weten wij allemaal, maar er kan
geen sprake van zijn dat je je recht van spreken verliest als je in oktober,
dus na Prinsjesdag, niet op de goede ideeën bent gekomen. De heer Zijlstra
kan natuurlijk wel de vraag worden gesteld – die vraag zal de staatssecretaris
hem wellicht ook willen stellen –: waarom heeft de heer Wallage destijds
niet gezegd dat vrij snel met een voorstel voor uitbreiding van de veteranenwetgeving
zou worden gekomen en dat die uitbreiding geld zou gaan kosten? Overigens,
er was al een pakket aangekondigd. Op gezag van mevrouw Van Ardenne zeg ik
dat daarmee 300 mln. is gemoeid. Waarom heeft de PvdA-fractie dat toen niet
gezegd? De heer Zijlstra was al jaren met deze materie bezig. Daarom: is er
niet sprake van een gemiste kans voor de PvdA-fractie en dus ook voor de heer
Zijlstra?De heer Zijlstra (PvdA):U laat zich toch wel op een merkwaardige manier in het pak naaien met
deze brief. U gaat in wezen bevestigen wat de staatssecretaris
in zijn brief zegt. De strekking daarvan is namelijk: alles wat niet aan de
orde is geweest bij de algemene beschouwingen kan niet meer aan de orde komen.
Daar bent u het als lid van deze Kamer toch niet mee eens?De heer Van Middelkoop (GPV):Absoluut niet!De heer Zijlstra (PvdA):Goed zo! Dan zijn wij het eens.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik hoop dat u het er ook niet mee eens bent.De heer Zijlstra (PvdA):Ik dacht dat ik dat voldoende betoogd had.De heer Van Middelkoop (GPV):Dan hoop ik dat u uw hele fractie nog een keer zover krijgt, want na de
algemene beschouwingen was hier onder leiding van de heer Bolkestein wel een
soort cultuurtje ontstaan, dat je op dat moment je wensen voor het komend
jaar ingediend had moeten hebben. Dat is ook gematerialiseerd in een aantal
moties, waaronder moties die door de heer Wallage medeondertekend zijn. Maar
goed, laten wij ten principale tevreden zijn met elkaar. Als de heer Zijlstra
niet meedoet aan die nieuwe doctrine, vindt hij mij aan zijn zijde.De heer Zijlstra (PvdA):U denkt toch niet dat ik zonder medeweten van de overige leden van de
PvdA-fractie twee amendementen indien?De heer Van Middelkoop (GPV):Nee. Op het punt van de goede leer bent u gelukkig in het huis waar ik
u graag aantref.Voorzitter! Mijn positie is duidelijk. Ik steun de heer Zijlstra op het
punt dat voor hem is overgebleven. Daarbij doet zich de vraag voor wat die
steun betekent. Ben ik daarmee verplicht om het aangekondigde amendement op
de begroting van Defensie te steunen of zelfs mede te ondertekenen? Die logica
erken ik niet. Er zijn andere mogelijkheden, bijvoorbeeld het voor één
keer verhogen van de begroting. Waar bespreek je dat soort zaken? Bijvoorbeeld
bij het debat over de Najaarsnota. Dat is typisch zo'n debat waarbij de brokken
van de begrotingsbehandeling en onverwachte problemen kunnen worden besproken.
Met de minister van Financiën wordt dan bezien of dat leidt tot een verhoging
van de uitgaven, al of niet te compenseren op andere plekken. Ik adviseer
de heer Zijlstra om voet bij stuk te houden op het punt van de wetgeving en
op het punt van het amendement en ons niet te verplichten om ook te kiezen
voor bepaalde bezuinigingen binnen de begroting van Defensie. Ik ben niet
tot zo'n koppeling bereid. Ik ben dan ook van plan om gewoon voor het amendement
en de wetgeving te stemmen en mijn handen volledig vrij te houden op het punt
van de defensiebegroting.De heer Zijlstra (PvdA):Dat mag u vinden, maar ik zeg u bij dezen dat het amendement zal worden
ingetrokken als er niet voldoende handtekeningen onder staan.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat zou ik buitengewoon onverstandig vinden. U moet zich daar niet zo
op vastleggen. Waarom haalt u het probleem zo naar u toe? Ik vond de wat suggestieve
opmerking van mevrouw Van Ardenne niet zo fraai, maar misschien heeft zij
wel gelijk. Ik begin een beetje te geloven dat bij u een dreigement is neergelegd
in de trant van "denk erom, zo opereren wij binnen de coalitie, als je je
amendement handhaaft moet je binnen de defensiebegroting compensatie zoeken".De heer Zijlstra (PvdA):Waarom wekt u deze suggestie? In eerste termijn heb ik gezegd dat ik van
mening ben dat dekking binnen de defensiebegroting moet worden gevonden. Dat
houd ik gewoon staande. U moet niet de suggestie wekken dat ik tot iets gedwongen
zou zijn. Ik handhaaf gewoon mijn standpunt dat ik in eerste termijn heb ingenomen.De heer Van Middelkoop (GPV):Dat neem ik dan terug. Ik kan u dan hooguit kapittelen op het punt dat
u in eerste termijn zelf die koppeling hebt aangebracht. Naar mijn overtuiging
was dat niet nodig. Ik betreur het zeer dat u zichzelf zo hebt gebonden en
daarmee ook de Kamer.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Ik begin met de brief van de staatssecretaris naar aanleiding
van het debat in eerste termijn. Vervolgens zal ik ingaan op de dekking, op
de financiële kant van de zaak en dus op het amendement van de heer Zijlstra.Het moet mij van het hart dat de CDA-fractie zich zorgen maakt over de
houding van het kabinet inzake dit wetsvoorstel. De staatssecretaris weet
als geen ander dat de twee pijlers van het veteranenbeleid berusten op erkenning
en nazorg. Als wij het over erkenning hebben, dan hebben wij het niet in de
eerste plaats over financiën. Dan hebben wij het voorlopig ook niet over
dekkingen. Het bevreemdt ons – eerdere sprekers hebben daar ook op gewezen –
dat in de brief van 17 oktober nu juist dat financiële element hoofdzaak
is geworden in deze erkenningsregeling. Dat betreurt mijn fractie in hoge
mate.Waar gaat het om? Na de Tweede Wereldoorlog werden 130.000 jongeren zo
rond de 18 jaar uitgezonden naar den vreemde om daar namens het vaderland
op te treden. Meer dan 50 jaar later komt het parlement ertoe om deze groep
alsnog te erkennen. Daar hoort dan inderdaad een materieel bedrag bij. Dat
is niet zo'n hoog bedrag, die ƒ 1000. Omgerekend is dat per dag misschien
een gulden, terwijl men aanvankelijk 30 of 35 cent kreeg. Het gaat de meeste
veteranen niet zozeer om dit bedrag. Zij wachten op een blijk van waardering
en erkenning voor hetgeen zij in den vreemde hebben verricht.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):U maakt het wel een beetje bont als vertegenwoordiger van een partij die
al die jaren deel uitmaakte van de regering. Het is een liberale bewindsman
en een coalitie waar het CDA nu geen deel van uitmaakt die eindelijk iets
voor de veteranen doen. De staatssecretaris gaat in zijn anderhalve pagina
lange brief in op een aantal ingediende amendementen en op een door de Kamer
aanvaarde motie op dit punt. Natuurlijk is dat een financieel antwoord. Ik
vind uw houding onoprecht. U geeft een foutieve voorstelling van zaken. Wij
hebben het vandaag over het afronden van een aantal erkenningsregels en wij
willen dat op de beste manier met elkaar doen. U maakt er een
tendentieuze politieke discussie van en dat siert u niet.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het is mijn liefste wens dat deze discussie niet op het snijvlak van politieke
verschillen wordt gevoerd. Maar wie onttrekt zich aan deze discussie? Is het
niet de VVD die in eerste termijn heeft gezegd: wij doen niet mee met het
verbreden van deze regeling?Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Daar heb ik argumenten voor aangedragen. U zult straks horen hoe de VVD
er op dit moment tegenover staat. De VVD was mede-indiener van de motie. De
VVD is ook niet weggelopen voor deze discussie. U steunt aan de ene kant met
woorden de erkenningsdiscussie, maar u bent niet bereid om daar een financiële
dekking voor te geven. Het is in dit huis een heel normale zaak om in zo'n
geval een amendement in te dienen en een dekking aan te geven, zoals collega
Zijlstra heeft gedaan. U gaat niet op het onderwerp in. Vanmorgen konden wij
in de krant lezen dat u ervoor bent om het Gulfstreamvliegtuigje te verkopen
en daar de weduwen van te betalen. Waarom dient u geen amendement in? Maak
het dan hard en wees dan ook "een man" hier in deze zaal! Excuses, in uw geval
"een vrouw".Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Over de dekking kom ik nog te spreken, zoals ik heb aangekondigd. Mij
moet van het hart dat het wat ons betreft allereerst om de inhoud van het
wetsvoorstel gaat. Laten wij proberen elkaar wat dat betreft te vinden, zonder
dat wij in ingewikkelde discussies terechtkomen over bedragen. Want wat is
nu helemaal 20 mln. op een begroting van 300 mld.? Het gaat om een eenmalige
uitkering waar wij meer dan 50 jaar over hebben gedaan. En ik leg de nadruk
op "wij". Zowel de VVD in coalitieverband als de PvdA en het CDA in coalitieverband
zijn er in het verleden niet aan toegekomen om deze late erkenning –
voor sommigen te laat – alsnog te laten ingaan. Daarom is haast geboden.
Wij moeten nu niet langer wachten. Dus graag vanmiddag een afrondend debat.Voorzitter! Ik vind dat het kabinet traag en afhoudend gehandeld heeft
als het gaat om de uitvoering en de verbreding van dit wetsvoorstel. Dat stelt
ons teleur. Het kabinet heeft er een financiële kwestie van gemaakt.
Wij ontkomen inderdaad niet aan de financiële discussie, dat erkent mijn
fractie ook. De heer Zijlstra heeft een amendement ingediend en wat ons toch
wat zwaar op de maag ligt is de harde koppeling die hij legt tussen de financiële
dekking van zijn amendement en de uitvoering van het amendement dat nog is
overgebleven ten behoeve van de weduwen. De heer Zijlstra stelt voor om uit
de begroting van Defensie groot materieel, gebouwen en dergelijke te halen
om daarmee de dekking te vinden. Wij hebben gezegd dat deze erkenningsregeling
principieel het gehele kabinet aangaat en de gehele samenleving, en dan zal
een dekking, of die nu voor dit bedrag of voor het gehele wetsvoorstel is,
uit de algemene middelen gehaald moeten worden. Dat zal nadelen opleveren
voor de komende begrotingen, want dit wetsvoorstel is een openeinderegeling.
Wij weten niet exact wat volgend jaar of het jaar daarop de kosten zijn die
gepaard gaan met dit wetsvoorstel, of het nu het smalle of het brede voorstel
is. Op zichzelf is dit een raming die voor volgend jaar mogelijk is, maar
de vraag is nog of wij daarmee toekomen.De heer Zijlstra (PvdA):Dit wetsvoorstel zal gefinancierd worden uit de verkopen van overtollig
materieel. Daar is mevrouw Van Ardenne toch niet op tegen?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voor het onderhavige wetsvoorstel heeft het kabinet een dekking gevonden.
Wij zeggen nu niet dat het niet zo moet, want het kabinet heeft kennelijk
ook daarvoor een compromis kunnen bereiken. Het ware ons liever geweest dat
dit bedrag uit de algemene middelen was gekomen en dat geldt ook voor de verbreding
en dus ook voor het amendement van de heer Zijlstra op stuk nr. 14. Daarin
wordt de dekking specifiek uit de begroting van Defensie gehaald. Maar ik
zie het probleem van de heer Zijlstra wel. Hij heeft van meet af aan aangegeven
dat hij maar één mogelijkheid ziet en die heeft hij nu in het
amendement verwoord.Ik voer graag de bezwaren aan die mijn fractie heeft tegen de inhoud van
dat amendement. Laat er overigens geen misverstand over bestaan: het gaat
niet over het "weduweamendement", want natuurlijk zal deze groep moeten meedelen
in de ƒ 1000-regeling. Maar de greep die de heer Zijlstra doet in de
kas van de defensiebegroting klopt niet, want er is al jarenlang een bouwstop
omdat er nog onvoldoende geld is voor goede investeringen die nodig zijn voor
herbouw en voor voorzieningen voor de BBT'ers. Naar mijn mening kan dit amendement
op dit moment dus niet. Ik stel de heer Zijlstra dan ook voor om met elkaar
nog eens te bezien wat de discussie heeft opgeleverd die wij een aantal weken
geleden tijdens een algemeen overleg voerden over bijvoorbeeld het project
met de antitankwapens. Zoals wij gemeld hebben, stond voor mijn fractie vast
dat dit project geen doorgang hoeft te vinden.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Ik ben daar graag toe bereid. Vanmiddag kunnen wij zaken doen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dank u wel.Voorzitter! Er moet mij nog iets anders van het hart en dat betreft de
ABP'ers. De heer Zijlstra heeft in één zin dit amendement laten
vallen en dat betreurt mijn fractie zeer. Wij vinden dat met dit wetsvoorstel
in één klap schoon schip gemaakt moet worden en dat wij in één
klap alle personen die het aangaat, bij deze erkenningsregeling moeten betrekken.
Bij een erkenningsregeling gaat het niet om millimeteren, maar om een royaal
gebaar en daar horen ook de ABP'ers bij. Een aantal van hen was al voor de
oorlog bij de overheid in dienst en zit inderdaad aan 40 pensioenjaren. Deze
groep is redelijk groot. Zij wordt niet extra gecompenseerd, maar krijgt gewoon
de pensioenjaren doorbetaald. De erkenningsregeling is voor hen nog niet geldig.
Dat heeft de CDA-fractie ertoe gebracht om samen met de groep-Nijpels het
amendement opnieuw in te dienen. De heer Meyer zal daar straks op ingaan.Dan ga ik in op mijn amendement over de regeling inzake de ƒ 7500.
De staatssecretaris heeft in zijn brief aangegeven dat hij bereid is de sluitingsdatum
die gold voor de groep waarvoor indertijd een regeling is getroffen, ongedaan
te maken en het voor die groep mogelijk te maken alsnog een aanvraag
in te dienen. Wat verstaat de staatssecretaris in dezen onder de omgekeerde
bewijslast? Men zal zelfstandig moeten aangeven waarom men er indertijd niet
toe gekomen is die aanvraag in te dienen. Dat zal toch niet leiden tot allerlei
bureaucratie? Voor ons is het voldoende als men indertijd de advertentie niet
heeft gezien. Als ze die advertentie gezien hadden, dan hadden zij die regeling
immers wel aangevraagd. Wij moeten het niet zo ingewikkeld maken. De staatssecretaris
zal ook op dit punt ruimhartig moeten publiceren, opdat men breed wordt geïnformeerd
over het feit dat deze regeling alsnog wordt opengesteld. Graag hoor ik op
dit punt een toezegging van de staatssecretaris. Overigens ben ik er blij
mee dat hij, analoog aan het huidige wetsvoorstel, vindt dat een dergelijke
limitering inzake de termijn toch niet wenselijk is. Dat had bij de ƒ
7500-regeling eigenlijk ook niet moeten gebeuren.Mevrouw Van Heemskerck-Pillis Duvekot (VVD):Ik heb begrepen dat mevrouw Van Ardenne namens het CDA een nieuw amendement
indient voor de weduwen, met een nieuwe dekking. Waar haalt zij de dekking
precies vandaan? Van de antitankwapens?Ik had het niet goed gehoord. Het is een informatieve vraag.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik ben een- en andermaal duidelijk geweest over de bedragen die gemoeid
zouden moeten zijn met een erkenningsregeling. Die bedragen moeten uit de
algemene middelen komen. Zij zouden niet van de begroting van Defensie gehaald
moeten worden. Het is immers een algemene en eenmalige zaak. Het gaat niet
om een structureel bedrag. Onze fractie is van mening dat het volle bedrag
uit de algemene middelen moet komen. Het kabinet heeft een andere keuze gemaakt.
De heer Zijlstra heeft een ander voorstel gedaan. Wij schikken ons in die
voorstellen. Mijn fractie is echter niet bereid om nu al, doordat nieuwe amendementen
zijn ingediend waarin twee of drie voorstellen worden gedaan, aan te geven
of dat bedrag uit de begroting voor Defensie moet komen en, zo ja, op welke
wijze, omdat wij vasthouden aan ons principiële punt dat dit uit de algemene
middelen moet komen.Mevrouw Van Heemskerck-Pillis Duvekot (VVD):Wat gebeurt er nu? Ik ben nu het spoor een beetje bijster. Collega Zijlstra
schrijft ons, volstrekt correct, een briefje. Gisteren kregen wij zijn voorstel,
met daarbij een dekkingsvoorstel voor het amendement inzake de weduwen. Mevrouw
Van Ardenne is het niet eens met zijn dekking en zegt dat het amendement gehandhaafd
moet worden. Zal zij nu, apart van de mededeling dat het geld uit de algemene
middelen moet komen, zelf een concrete dekking aangeven?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Nee. Ik begrijp dat mevrouw Van Heemskerck het spoor bijster is. Dat is
jammer, want dit is een heel belangrijke discussie. Ik ben mijn tweede termijn
begonnen met de opmerking dat de CDA-fractie vindt dat wij deze discussie
nu een- en andermaal moeten afronden, en goed.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Welk financieel voorstel dient u in om dat goed af te ronden? Of zegt
u: dit is de mening van de CDA-fractie, die vinden wij buitengewoon belangrijk,
maar wij zeggen niet waar het geld vandaan moet komen? Dat is in mijn ogen
een beetje gemakkelijk. Dat is nu net de weg die u de heer Zijlstra zo kwalijk
neemt. Hij zegt waar het vandaan moet komen. Als u daar kritiek op hebt, moet
u een ander voorstel op tafel leggen. De CDA-fractie heeft er zorgen over,
maar zij komt niet met een financieringsvoorstel, ja, zo kan ik het ook. Mijn
fractie tolereert niet dat ik een voorstel doe zonder te zeggen waaruit dat
gefinancierd moet worden.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Wij vinden beide amendementen en het wetsvoorstel dermate belangrijk dat
wij vinden dat daar de financiën voor gevonden moeten worden. Deed uw
partij bij de algemene politieke beschouwingen niet mee met dat vrij winkelen
voor 300 mln.? Dat was niet één keer, maar door het kabinet
zijn er structurele bedragen gevonden, omdat ook de VVD dit zo graag wilde,
voor onderwijs, veiligheid en zorg.De voorzitter:Zullen wij proberen zo weinig mogelijk te herhalen, want er wordt ontzaglijk
veel herhaald in deze discussie, behalve door de heer Zijlstra.De heer Zijlstra (PvdA):Nee, ik herhaal niets. Wij hadden daarnet een deal om een alternatieve
dekking te zoeken voor het amendement over de weduwen. Dat is bespreekbaar.
Geldt die deal nog steeds?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Het lijkt mij zeer gewenst dat de heer Zijlstra en ik vanmiddag even om
de tafel gaan zitten. Wij moeten uit deze discussie komen. De heer Zijlstra
heeft maar één amendement ingediend. De staatssecretaris denkt
dat het er nog steeds twee zijn, maar het is er één. Als je
er twee indient en er één terugneemt, blijft er één
over. Dat is er gebeurd. De heer Zijlstra en ik hebben samen gesproken over
de dekking van dat amendement. Wij zullen er vanmiddag over spreken en dan
hoop ik dat wij elkaar kunnen vinden.De voorzitter:Als dat toch gaat gebeuren, laten wij de discussie dan een beetje inperken.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik moet zeggen dat ik met de gang van zaken nogal wat moeite
heb. Dit debat beantwoordt naar mijn mening niet aan de maat van de inzet
waar het om gaat: erkenning voor een categorie die al te lang op erkenning
heeft gewacht, en die zich destijds met gevaar voor eigen leven voor ons Koninkrijk
heeft ingezet. Daar ging het toch allemaal om? Ik vraag mij af welke indruk
het gemillimeter waar wij nu mee bezig zijn, moet maken. Ook het tijdsverloop
is geen goede zaak. Ik denk dat wij onszelf daar als Kamer en als regering
ook op moeten aankijken.Ook de benadering van de regering in de brief die wij na het vorige debat
hebben ontvangen, sprak mij niet erg aan. Daar sprak toch niet uit een gevoel
voor het gemeen overleg, dat de samenspraak tussen regering en Kamer behoort
te zijn. Alles met klem ontraden, als hier duidelijke politieke wensen leven,
is natuurlijk wel gemakkelijk, maar niet echt gericht op het bereiken
van een zo groot mogelijk draagvlak. Dat betreur ik zeer.Voorzitter! Het gaat om een situatie waarin ruimhartigheid op haar plaats
is als een te late erkenning van bewezen diensten. Dan moeten wij niet met
een schaartje gaan knippen in wat kan en wat niet kan. Als wij heel lang wachten,
hoeft het allemaal niet meer. Dat zou mijn fractie een heel ergerlijke zaak
vinden.Ik betreur het om die reden ook dat het amendement op stuk nr. 7 wordt
ingetrokken. Er komt een ander amendement voor in de plaats, heb ik begrepen.
De vorige keer heb ik al gezegd dat wij dit positief zullen bejegenen. Dat
betreft de categorie ABP'ers, om het maar even samen te vatten.Ik ben blij dat het amendement op stuk nr. 8 over de weduwen door de heer
Zijlstra wordt gehandhaafd. Ik heb dat tijdens de vorige discussie ook gesteund.
Ik zie duidelijk dat wij die groep in deze erkenningsregeling moeten betrekken.
Zoals ik bij interruptie al heb gezegd, ben ik het met de dekking absoluut
niet eens. Ik vind het een onjuiste benadering dat de begroting van Defensie
hiervoor zou moeten opdraaien, want de begroting van Defensie is al tot op
het bot uitgekleed. Ik heb hier meermalen mijn grote zorg over uitgesproken.Ik vind het principieel niet juist dat dit er ook nog uit moet. Het gaat
hier om een zaak van erkenning namens onze samenleving. In de ogen van mijn
fractie zullen er extra middelen aan de begroting van Defensie toegevoegd
moeten worden om deze wet, zoals zij na amendering luidt, te kunnen uitvoeren.
Er liggen meer amendementen die geld kosten, maar dat beseffen wij.Ik vind het niet juist en ik begrijp het ook niet zo goed van de heer
Zijlstra om het aan deze dekking te koppelen. Ik zie absoluut geen ruimte
bij materieel gebouwen, gezien de consequenties van de herstructurering voor
een goede uitrusting wat de gebouwen betreft.Voorzitter! Ik heb er geen behoefte aan om inhoudelijk nog allerlei dingen
op te halen. Hoewel mijn verwachtingen helaas niet hooggespannen meer zijn,
hoop ik dat dit debat alsnog op een bevredigende wijze kan eindigen en dat
daarbij voor ogen blijft staan wat wij bedoeld hebben, namelijk een royale
erkenning van mensen die zich in dienst van het Koninkrijk hebben gesteld.De heer Van Waning (D66):Voorzitter! Het gaat om erkenning en waardering voor de militairen die
zich toen hebben ingezet, vaak met gevaar voor hun leven. Inhoudelijk heb
ik niets toe te voegen aan datgene wat ik in de eerste ronde heb gezegd. Ik
heb, ook in mijn interruptie van de heer Zijlstra, benadrukt dat wij met z'n
allen een gemeenschappelijke doelstelling hebben, namelijk om dit in wezen
mooie wetsvoorstel zo snel mogelijk aanvaard te krijgen om de materiële
ereschuld ten opzichte van de oudere veteranen in te lossen. Ik zou het betreuren
als wij hier door verschillen van inzicht over de wijzigingen die nog in dit
wetsvoorstel zouden moeten worden aangebracht, afbreuk doen – ongetwijfeld
onbedoeld – aan de geest van het wetsvoorstel en aan de erkenning en
waardering die door de veteranengemeenschap, vertegenwoordigd in het Veteranenplatform,
wordt verlangd. Ik neem nota van de reactie van de heer Zijlstra, dat ik mij
geheel richt op het Veteranenplatform en voorbijga aan de noden die blijken
uit ons toegezonden brieven en telefoontjes van weduwen die zich uitgesloten
voelen, maar ik ben het daar niet mee eens. Ik heb gezegd dat ik, als er op
dat punt een zorgbehoefte is, daar zo nodig als eerste iets aan wil doen.
Daar kom ik straks op terug, maar ik heb erop gewezen dat dit wetsvoorstel
daar niet voor bedoeld is. De veteranen hebben zelf bij mij geklaagd dat het
er, door de wijze waarop wij dit behandelen, op lijkt dat zij zielig zijn;
zij zijn niet zielig, maar willen erkenning en respect. Dat geldt voornamelijk
voor degenen die in de politionele tijd in Indië zijn ingezet. Het overgrote
deel heeft zich daar, in opdracht van de regering en het parlement, volledig
loyaal ingezet en heeft zich verguisd gevoeld door klachten over individuele
zaken. Hiermee wordt die ereschuld ingelost.Voorzitter! Wij hebben bepleit dat deze wet zo spoedig mogelijk in werking
treedt. Wij hebben deze discussie een beetje uit de weg willen gaan omdat
wij bang zijn voor precedentwerking. Ik zal het niet herhalen, maar ik heb
de heer Zijlstra twee keer terloops gevraagd wat hij van de precedentwerking
vindt ten opzichte van andere wetten waarin dezelfde methode is toegepast
en waarmee de weduwen die later met de betreffende militairen getrouwd zijn,
evenmin een toewijzing van ƒ 7500 en ƒ 700 hebben gekregen.
Ik heb de heer Zijlstra ook gewezen op een iets te makkelijk inspelen op elk
nieuws, zoals de vijfenhalve maand van de diensttijd voor de Tweede Wereldoorlog.
Wij moeten ervoor oppassen dat wij geen afbreuk doen aan het grote goed waar
wij hier mee bezig zijn door daar elke keer iets aan te plakken.De heer Zijlstra (PvdA):Dit is echt onzin. Er zijn mensen die hebben gebeld en die hebben gezegd
dat de diensttijd in die tijd vijfenhalve maand was. Vervolgens breng ik dat
in in het verslag. Neemt u mij kwalijk dat ik in een verslag iets inbreng
wat leeft bij mensen? Vervolgens constateer ik dat ik daar verder niets aan
moet doen; daar laat ik het bij zitten, maar u blijft maar over dit soort
onderwerpen doorgaan.De heer Van Waning (D66):Het gaat niet alleen om het verslag, want de heer Zijlstra heeft het in
eerste termijn opnieuw naar voren gebracht. Ik heb de desbetreffende Handelingen
hier liggen; ik zal het hem aanwijzen. Met andere woorden: hij brengt het
weer naar voren als zijnde een punt waarover hij de staatssecretaris een vraag
stelt.De heer Zijlstra (PvdA):Bent u voor verboden op discussie in dit huis? Ik heb de uitleg van de
regering geaccepteerd en ik kom hier niet meer op terug. De enige die erop
terugkomt, bent u.De heer Van Waning (D66):Wij hebben allemaal wel een onderwerp waarop wij terugkomen en het mijne
is de waarschuwing dat wij geen afbreuk moeten doen aan de goede geest van
dit wetsvoorstel.Voorzitter! Ik heb gezegd dat ook ik uiteraard oog heb voor de situatie
van de weduwen en dat ik de zorg die andere woordvoerders hebben uitgesproken,
ten minste deel. Ik vind echter dat hun belangen niet in deze wet geregeld
moeten worden, omdat die er van oorsprong niet voor bedoeld is. Dat geldt
ook nog na alle aanpassingen die zijn aangebracht op instigatie van de veteranen organisaties zelf en van de heer Zijlstra, wiens oorspronkelijke
motie door D66 is medeondertekend. Daarom leg ik de Kamer de volgende motie
voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende, dat bij de behandeling van de Uitkeringswet tegemoetkoming
twee tot vijfjarige diensttijd veteranen de problematiek van de weduwen van
die veteranen een belangrijke rol heeft gespeeld;constaterende, dat de regering naar aanleiding van de motie-Van den Doel/De
Koning in 1998 een nieuwe nota Veteranen en nazorgbeleid aan de Kamer zal
aanbieden;constaterende, dat in het rapport van de commissie-Tiesinga van de Vrije
Universiteit, dat betrekking heeft op recent uitgezonden veteranen, de conclusie
wordt getrokken dat ook partners en gezinsleden van veteranen behoefte hebben
aan zorg;verzoekt de regering in haar toekomstvisie op het veteranen- en nazorgbeleid
uitdrukkelijk aandacht te besteden aan de positie van gezinsleden, en met
name weduwen, van alle veteranen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Waning. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 16 (25447).De heer Van Waning (D66):Wij komen over het rapport van de commissie-Tiesinga in het voorjaar te
spreken aan de hand van deze nota. Er blijkt in elk geval uit dat de partner,
die de eerste opvang van de veteranen verzorgt, meer aandacht en erkenning
verdient en dat is wat ik beoog met deze motie, waarvan ik hoop dat de Kamer
haar zal aannemen.Voorzitter! Mijn eigen amendement op stuk nr. 13 strekt ertoe om ook weduwen
die binnen twee jaar na afloop van de werkelijke dienst met de militair in
het huwelijk zijn getreden, onder de werking van de wet te brengen. Het gaat
daarbij om de geliefden, de verloofden en de informeel verloofden van de uitgezonden
militairen in de periode van twee tot vijf jaar, die hebben gewacht, en met
wie zij trouwden na hun terugkeer. Het is dus zuiver gericht op die periode
van twee tot vijf jaar. Aanneming van het amendement is ontraden door de staatssecretaris.
Ik zal eerlijk zeggen dat ik bij Defensie zoek naar een mogelijke dekking.
Er zou aanzienlijk minder nodig zijn dan de 21 mln. voor alle weduwen. Ik
handhaaf het amendement, mede gehoord de discussies over het amendement van
de heer Zijlstra hierover.Ik hoop dat de hele discussie zo snel mogelijk kan worden afgerond, tot
eer van en uit waardering voor de veteranen.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! In de eerste termijn bestond er een grote mate van eenheid.
Wij leken voor een gezamenlijk doel te staan, dat centraal stond. Ik vond
dat heel hoopvol en ik ben het van harte eens met mevrouw Van Ardenne, die
in tweede termijn heeft gezegd dat het daar nog steeds om zou moeten gaan.
De activiteiten die in het verleden hebben plaatsgevonden, betroffen een breed
kabinetsbeleid. Het was een nationale zaak; daar stond zelfs de hele bevolking
achter. Ik ben van mening dat dan ook de gevolgen daarvan kabinetsbreed gedragen
zouden moeten worden, al komen ze ook pas 40 later jaar, dus veel te laat,
aan de orde. In wezen vinden wij het beschamend voor betrokkenen dat het punt
van de begrotingspost zó bepalend is voor het antwoord op de vraag,
of wij de waardering ook werkelijk materieel kunnen maken.Aan het eind van de eerste termijn ontstond een patstelling. Daar kwam
met de brief van 17 oktober een nogal knorrige reactie van de regering op,
in de zin van: geen geld en wij ontraden alle amendementen. De heer Zijlstra
is nu vanmorgen vrij snel door de bocht gegaan. Ik kan mij wel iets voorstellen
bij de intrekking van zijn eerste amendement, ook gelezen de argumenten van
het kabinet. Bij het andere amendement (dat op stuk nr. 7) houdt de heer Zijlstra
krampachtig vast aan dekking binnen de defensiebegroting, wetende dat onder
andere de kleine christelijke fracties daar grote moeite mee hebben, omdat
deze begroting de afgelopen jaren al met zoveel inkrimpingsoperaties te maken
heeft gehad. Zijn decreet – zo ervaar ik het enigszins – aan het
adres van andere fracties komt op mij niet over als het summum van een poging
om te zoeken naar een draagvlak, in de zin van een meerderheid in de Kamer.
Op deze manier behoort niet omgegaan te worden met andere fracties. Onder
"constructief overleg" verstaat onze fractie in ieder geval wat anders.Tot nu toe heeft de regering niet het onaanvaardbaar uitgesproken. Ik
begrijp daarom niet goed waarom de heer Zijlstra nu al de zaak zo zwart-wit
benadert. Wij voelen in ieder geval niet voor de koppeling van het amendement
met de defensiebegroting die hij zo nadrukkelijk heeft gelegd. Mocht hij het
amendement intrekken omdat er niet voldoende steun voor is, dan lijkt het
mij het overwegen waard om dit amendement opnieuw in te dienen, met een andere
oplossing voor het financiële punt. Ik houd mij overigens aanbevolen
om betrokken te worden bij overleg hierover.De heer Zijlstra (PvdA):Bij dezen graag. Hoe meer mensen eraan deelnemen, hoe beter het is. Ik
wil u ook nog een vraag stellen. Het is mogelijk dat u het niet met mij eens
bent, maar ik heb in eerste en tweede termijn wel een helder standpunt naar
voren gebracht. Als nu mijn amendement zou moeten worden ingetrokken omdat
onvoldoende dekking kan worden gevonden in de defensiebegroting 1998, wat
doet u dan?De heer Stellingwerf (RPF):In wezen is er een meerderheid in de Kamer voor de inhoud van uw amendement,
maar u plaatst die meerderheid nu voor een onmogelijk en ook onnodig dilemma.
U beperkt het zoeken naar een oplossing veel te sterk. Overleg hierover moet
ook een open overleg zijn, maar u laat dat eigenlijk niet toe.De heer Zijlstra (PvdA):Jawel, maar dan waar het gaat om het soort amendement. U moet mij niet
kwalijk nemen dat ik consequent ben. Ik hoor graag, ook in verband met het
verdere overleg, wat u zult doen als u dinsdag voor de keuze
komt te staan in het geval ik samen met mevrouw Van Ardenne onvoldoende steun
lijk te krijgen voor een amendement op de defensiebegroting 1998. Bent u dan
nog steeds bereid om dat amendement af te wijzen, ook als dat ten koste van
de weduwen zou gaan?De heer Stellingwerf (RPF):Ik vind dit een verkeerde benadering. U vraagt mij een oordeel over een
bepaalde situatie, maar ik meen dat die helemaal niet aan de orde zou moeten
zijn. Ook ik kan, evenals de woordvoerders van SGP en GPV, niet mijn handtekening
zetten onder een amendement dat op voorhand dekking zoekt in de defensiebegroting.De heer Zijlstra (PvdA):Dan bent u dus bereid om te aanvaarden dat het amendement over de weduwen
het niet zal halen?De heer Stellingwerf (RPF):U voert een heel andere discussie dan waar ik nu voor pleit. Ik hoop dat
straks, als er hopelijk vanmiddag overleg is, nog eens aan u te kunnen uitleggen.Samenvattend, voorzitter: ik heb gezegd wat ik wilde en moest zeggen.
Ik hoop dat er nog iets komt uit het overleg van vanmiddag.De heer Meyer (groep-Nijpels):Voorzitter! Met veel pijn heb ik de brief van de staatssecretaris van
Defensie van 17 oktober gelezen. Ik ken de situatie en de tijd namelijk van
nabij en persoonlijk. Bij lezing van die brief moest ik mij opnieuw realiseren
dat de erkenning van hen die onder zeer moeilijke omstandigheden Nederland
hebben moeten dienen – de Indiëveteranen dus – nu door kennelijk
moeilijk te overwinnen financiële consequenties wordt ontsierd. Het debat
tot nu toe sterkt mij in die gedachte.Tussen 1940 en 1948 werden meer dan 100.000 jonge Nederlanders als dienstplichtige
militairen gedwongen overzee te gaan. Hoe is het mogelijk dat nu, 50 jaar
later, de erkenning er nog steeds niet is? Vele van deze oorlogsveteranen
hebben de dood onder ogen moeten zien en hebben om hen heen hun collega's,
zo niet kameraden, zien sneuvelen. Zij hebben het dus heel zwaar gehad, niet
alleen omdat ze gedwongen werden, waarvoor de Grondwet op 3 mei 1946 zelfs
werd gewijzigd, maar ook omdat de publieke opinie toen zo afwijzend was, compleet
met havenstakingen. Na terugkeer hebben ze nog behoorlijk te lijden gehad
onder die afwijzing, zoals ik zelf heb meegemaakt. Zijn ze toen opgevangen?
Nee. Hoe is het mogelijk dat deze regering – en helaas ook vorige regeringen –
niet erkent dat in die tijd de soldij van de gewone soldaat in roepia's werd
uitbetaald? Dat was in feite de helft van de ƒ 75 waar hij eigenlijk
recht op had. Als ik het uitreken, heeft de regering toen die ƒ 1000
allang verdiend.Wat mijn fractie heel onrechtvaardig vindt, is dat veteranen die twee
à drie weken eerder zijn afgezwaaid niets krijgen. Ik wijs op degenen
van het bataljon mariniers die op 12 februari 1948 zijn opgekomen en op 17
januari 1950 afzwaaiden.Ik vraag mij af hoe de staatssecretaris komt aan die 92 mln. als bodembedrag.
Gaat het daarbij om de geregistreerde aanvragen of betreft het alleen om een
schatting? Ik krijg brieven van veteranen die schrijven dat veel van hun kameraden
al overleden zijn. Velen zijn geëmigreerd naar onder andere Canada, Australië,
Amerika en Nieuw-Zeeland. Een gedeelte van mijn familieleden die gediend hebben,
is ook verdwenen. Betrokkenen hebben nooit van die ƒ 1000 gehoord.
Heeft de staatssecretaris daar rekening mee gehouden? Zijn die mensen opgespoord?
Is er voldoende voorlichting geweest in die landen?Voorzitter! Nog erger trof mij de cynische benadering van de weduwen die
pas na terugkeer van de dienstplichtige militairen zijn getrouwd. Ik heb een
brief mogen lezen van 6 april 1948, geschreven door een meisje aan haar verloofde
in Indië. Zij hadden elkaar in 1944 ontmoet en verloofden zich voordat
hij in oktober 1945 naar het toenmalige Nederland-Indië werd gestuurd.
Met haar toestemming mag ik de Kamer uit die brief, haar 568ste brief, een
stukje voorlezen: "Lieve Frans, Mijn leven is nu al vol van de schoonste toekomstdromen,
als we samen kunnen zorgen voor ons eigen huis en een thuis, waar je zoveel
behoefte aan hebt. Samen verlangen we naar die onvergetelijke dag van weerzien.
Ik bid nu meer dan anders, louter van blijdschap en dankbaarheid, dat je die
laatste weken ook behouden en gezond naar Holland mag afvaren."Voorzitter! Deze mensen trouwden acht maanden na zijn terugkeer. Zij zijn
48 jaar getrouwd geweest en er werden tien kinderen geboren. Deze Frans was
dolgelukkig met die aankondiging van ƒ 1000, want dan kon
hij zijn vrouw iets geven. Helaas is hij vorig jaar december overleden. Zijn
vrouw wordt nu door de staatssecretaris bestempeld als indirect betrokkene.De heer Van Waning (D66):Er is sprake van terugwerkende kracht. Degenen die weduwe zijn geworden
na 1 januari 1996 vallen onder deze regeling.De heer Meyer (groep-Nijpels):Daar boffen ze bij. Ik wist dat niet. Dank u wel.Er zijn zoveel mensen gestorven dat ik mij afvraag of dat bedrag van 92
mln. wel een reëel bedrag is. In 1995 zegde de minister-president toe
dat de invulling van deze wet zeer soepel zou worden gehanteerd. Mijn fractie
wil van de staatssecretaris graag horen of hij met die toezegging rekening
houdt.Voorzitter! Ik ben doodsbenauwd dat het debat in deze Kamer ertoe zal
leiden dat er problemen ontstaan met de financiering. Ik heb samen met mevrouw
Van Ardenne het amendement van de heer Zijlstra overgenomen, wat de mensen
betreft die een ABP-pensioen kennen. Dat amendement wordt ingediend.Ik hoop echt dat de Kamer zal besluiten om deze middelen uit de algemene
middelen te halen, gelet op het feit dat het om een ereschuld gaat.De heer Van Waning (D66):Ik stel de heer Meyer dezelfde vraag als mevrouw Van Ardenne. Neemt u
door het overnemen van dit amendement ook de redengeving over? De redengeving
is namelijk dat een pensioen voor een militair geen erkenning inhoudt.De heer Meyer (groep-Nijpels):Tegen de heer Zijlstra heb ik zojuist al gezegd dat ik vind dat een pensioen
een normale zaak is, ook voor anderen. Nu is er een handeling verricht waardoor
de tijd die men in dienst was, is overgenomen. Dat is niet de erkenning waarvan
ik verwacht dat men die zou geven. Ik vind de erkenning van ƒ 1000
eigenlijk maar een fooi, hoewel ik dat hier waarschijnlijk niet kan zeggen.De heer Van Waning (D66):Militairen die onder oorlogsomstandigheden dienen, krijgen zelfs een dubbel
pensioen. Hoe moet ik, als veteraan uit Nieuw-Guinea met 33 dienstjaren, mij
voelen als u zegt dat het pensioen dat ik straks ga genieten – misschien
wat eerder dan ik bedoelde – geen erkenning inhoudt voor de inzet die
ik in al die jaren heb betoond? Natuurlijk houdt een pensioen en een dubbel
pensioen een erkenning in. Wat denkt u dat de precedentwerking is als u uw
standpunt doortrekt? Als je het doortrekt, moet je kijken naar alle andere
regelingen.De heer Meyer (groep-Nijpels):Zo zie ik het niet. Mijn eigen vader had ook een dubbel pensioen. Hij
had tropenjaren. In mijn gesprekken met hem is mij nooit gebleken dat hij
het zag als een erkenning voor het feit dat hij nogal wat heeft gepresteerd
in die periode. Hij heeft het gewoon gezien als een recht, vanwege het feit
dat hij daar gewerkt heeft. De erkenning waar wij het nu over hebben, is een
beloning voor het feit dat zij daar geweest zijn onder omstandigheden die
wij ons nooit hebben kunnen voorstellen.De voorzitter:De heer Van Waning kan nog heel kort één reactie geven.
De discussie die nu gevoerd wordt, is echt een discussie voor de eerste termijn.
Het moet een afrondende discussie in tweede termijn zijn.De heer Van Waning (D66):Je kunt dit pensioen niet los zien van het Ereteken voor Orde en Vrede,
het Nieuw-Guineakruis of het Koreakruis. Het is een combinatie van zaken.
Ik houd staande dat het pensioen een erkenning voor bewezen diensten inhoudt.
Zo wordt het opgevat door alle veteranenorganisaties.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Toen wij twee jaar geleden met een aantal collega's de motie
indienden en toen er eindelijk antwoord van de regering kwam dat de motie
gehonoreerd zou worden, waren wij buitengewoon gelukkig met het resultaat.
Wij hebben in de motie heel duidelijk gevraagd om doortrekking van de ƒ
7500 naar een andere groepering, met een ander bedrag. Op een gegeven moment
werd bruto netto. De Kamer was buitengewoon tevreden, terwijl zij zich toch
realiseerde dat het voor heel veel mensen te weinig en te laat zou zijn. Dat
begrepen wij heel goed.En wat zijn nu zo langzamerhand mijn gevoelens? Het buitengewoon positieve
resultaat, waar ook het Veteranenplatform zich achter heeft geschaard en waarmee
heel veel veteranen gelukkig zijn, wordt tenietgedaan door opmerkingen, zoals
"het is maar een fooi" en "weduwen van veteranen die toen niet getrouwd waren,
hadden er ook bij moeten zitten". Die discussie is niet gevoerd toen het over
de ƒ 7500 ging. Die discussie wordt nu ineens gevoerd. Het lijkt er
een beetje op dat het een discussie tussen doven is, zoals collega Zijlstra
op een gegeven ogenblik zei. Wij missen nu de positieve reactie van de regering
op onze motie. Wij missen nu de waardering voor datgene wat de regering hiertegenover
heeft gesteld. Wij gebruiken nu de discussie om twee categorieën die
door de mensen als heel pijnlijk worden ervaren, als zwartepieten heen en
weer te schuiven. Ik heb het debat van vanmorgen als buitengewoon pijnlijk
ervaren. De VVD wil juist iets veranderen aan het klimaat in dit land en zij
wil, met een aantal partijen in deze Kamer, dat er eindelijk erkenning komt.
Dat bleek ook al uit het feit dat wij de betreffende motie hebben ondertekend.
Die erkenning komt er – daar hebben wij ons van A tot Z achter geschaard –
met de ƒ 7500-uitkering en de ƒ 1000-uitkering. Maar nu gaan
wij in de discussie over de ƒ 1000, over twee groeperingen zitten bakkeleien.
Wij allen hebben veel brieven ontvangen over die twee groeperingen: de ambtenaren
met ABP-uitkeringen en de weduwen die toen nog niet maar later wel met veteranen
getrouwd waren.In eerste termijn heeft de fractie van de VVD over de ƒ 7500-uitkering
gezegd, en zij houdt dit staande, dat de weduwen die toen nog niet getrouwd
waren maar later wel, zuiver rechtmatig gezien niet voor die uitkering in
aanmerking kunnen komen en dus zeggen wij dat ook over de ƒ 1000-uitkering.
Wij trekken nu een aantal eerdere regelingen enorm open. De onduidelijkheid
en de discussie die hierop zullen volgen, wil ik niet voor mijn rekening nemen.
Ik weet, net als veel anderen, dat het wekken van valse hoop en discussie
over onduidelijke grenzen die getrokken worden, veel erger
zijn. Ik heb het dan over gevallen als drie weken voor een bepaalde tijd afzwaaien.
Ik zou vooral tegen de heer Meyer willen zeggen dat in iedere wet een termijn
wordt gesteld. Hoe zuur het ook is, het moment van de wet geldt en bij elke
wet vallen groeperingen buiten de boot. Voor degenen die daarbij betrokken
zijn, is dat buitengewoon pijnlijk, maar het kan niet anders. Ik deel natuurlijk
zijn spijt maar ik kan er niet aan tegemoetkomen. Dat geldt voor de weduwen
die toen niet getrouwd waren en ook voor hen met een ABP-pensioen dat wel
degelijk pas in de jaren vijftig is ingesteld met terugwerkende kracht als
een stukje erkenning.Voorzitter! Ik vind het jammer dat de discussie over de dekking hier de
boventoon voert, terwijl het over de inhoud gaat. Ik vind het jammer en niet
terecht voor al diegenen waarom het gaat. De VVD ontbreekt het niet aan erkenning.
Integendeel, wij zullen blijven meewerken om dit zo goed mogelijk recht te
zetten en de erkenning te blijven onderstrepen. Maar wij blijven ons eerder
ingenomen standpunt, met redenen, nog steeds handhaven.De heer Verkerk (AOV):Mijnheer de voorzitter! Ik wil eraan herinneren dat ik in eerste termijn
heb gezegd dat wij blij waren met deze wet en dat ik hoopte dat men hard aan
het werk zou gaan met hetzelfde verantwoordelijkheidsgevoel waarmee de veteranen
indertijd van huis gingen en waarmee hun echtgenoten of toekomstige echtgenoten
hen lieten gaan.Ik ben, met velen vandaag, ook niet blij met de wijze waarop de discussie
zich ontwikkelt rondom de diverse amendementen en het antwoord van de staatssecretaris.
Wij moeten royaal kunnen zijn voor wie indertijd loyaal waren. De argumenten
van de staatssecretaris komen vooral neer op geld. Aan de ene kant zijn die
wel spijkerhard en aan de andere kant niet: geen geld, geen duizendje.Ik vind het jammer dat het zo gegaan is. Ik wacht nu de gesprekken af
die wij straks met verschillende fracties onderling zullen voeren over de
vraag hoe de dekkingen voor de diverse amendementen er kunnen komen.Toch wil ik nog een punt naar voren brengen. In het antwoord van de staatssecretaris
over de ƒ 7500-regeling zegt hij dat degenen die zeggen dat zij niet
op de hoogte konden zijn van die regeling, dat maar moeten bewijzen. Daarmee
legt hij de bewijslast weer bij de burger. Ik hoop niet dat bij een volgende
erepremie weer de bewijslast wordt gelegd bij degenen om wie het gaat, maar
dat er met een ruime voorlichting zal worden gewerkt. Ik vraag de staatssecretaris
dan ook om een duidelijk overzicht te geven van alle voorlichtingsactiviteiten
die op deze wet zullen volgen.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Voor een heel groot gedeelte kan ik verwijzen naar mijn antwoord
in eerste instantie. U heeft zelf gezegd dat veel argumenten hier in tweede
instantie herhaald zijn. Over een aantal zaken moeten wij nog even nader met
elkaar van gedachten wisselen.Wij hebben uitvoerig gesproken over het voorliggende wetsvoorstel en de
daarop ingediende amendementen. Wij hebben in eerste instantie en later bij
brief van 17 oktober aangegeven waarom wij de amendementen ontraden.Dat standpunt is nog steeds valide. Wanneer gezegd of gedacht wordt dat
er compromissen zijn gesloten, wil ik u heel nadrukkelijk zeggen dat dit niet
het geval is.Uiteraard ben ik gelukkig dat de heer Zijlstra zijn amendement met betrekking
tot de overheidspensioengenieters heeft ingetrokken. Op dat punt heeft de
regering de heer Zijlstra kunnen overtuigen.De zojuist uitgesproken argumenten ten gunste van het amendement met betrekking
tot de weduwen weken niet wezenlijk af van de argumenten van een maand geleden.
U zult begrijpen dat daarom ook het standpunt van de regering niet is gewijzigd.Zowel wegens financiële als inhoudelijke bezwaren ontraad ik aanvaarding
van het amendement. Mevrouw Van Heemskerck heeft zojuist gesproken over de
consequente doortrekking van de weduwedefinitie naar aanleiding van de uitkering
van ƒ 7500. Dat staat natuurlijk als een paal boven water. Dat heb
ik de vorige keer reeds gesteld. Wij vinden dat het laten "meeliften" van
de weduwen in dit wetsvoorstel niet aan de orde is.Bovendien, ook dat wil ik niet verhelen, kost het wetsvoorstel wanneer
dat op de door de heer Zijlstra voorgestelde manier geamendeerd wordt, 22
mln. Daarvoor biedt de defensiebegroting geen ruimte. Ook de algemene middelen
zijn daar niet voor bestemd. Dat is de reden waarom in de brief gesteld is:
"Bovendien moet worden geconstateerd dat door geen van de fracties in de Kamer
tijdens de algemene politieke beschouwingen de verhoging van de kosten van
het wetsvoorstel zodanig prioritair werd geacht dat dit als departementsoverschrijdende
prioriteit naar voren is gebracht."Dat wil geenszins zeggen dat de regering de Kamer ontzegt amendementen
in te dienen. Die amendementen kunnen ingediend worden tijdens de begroting.
Wat dat betreft volg ik de heer Zijlstra natuurlijk volledig. Ik vind dat,
wanneer er een amendement wordt ingediend dat een beslag legt op de begroting –
in dit geval 1998 – tegelijkertijd de dekking moet worden aangegeven.
Die afspraak is ook gemaakt tussen de coalitiepartijen.De heer Van den Berg (SGP):De staatssecretaris zegt zo pregnant dat de algemene middelen hiervoor
niet bestemd zijn. Waarom niet? Als de Kamer het respectabel vindt om voor
dit doel uit de algemene middelen te putten, begrijp ik de opmerking van de
staatssecretaris niet. Dat bepalen wij toch met elkaar?Heeft de staatssecretaris zich bij de minister van Financiën vergewist
of het mogelijk is voor dit doel middelen toe te voegen aan de defensiebegroting?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Het antwoord op de laatste vraag is ja, daarvan heb ik mij vergewist.Het antwoord op de tweede vraag is – ik verwijs daarbij naar hetgeen
ik zojuist heb gezegd – dat, wanneer u vindt dat er bepaalde bedragen
toegevoegd moeten worden aan een begroting of afgehaald moet worden van een
begroting, de algemene politieke beschouwingen daarvoor het moment zijn. Daarna
is de zaak gesloten. Als er dan binnen een departement verschuivingen plaatsvinden,
moet dat gebeuren via de begroting van dat departement. Wat dat betreft ben
ik het volstrekt eens met wat de heer Zijlstra daarover in
tweede instantie heeft gezegd.Voorzitter! Gelet op het gewisselde in het debat, meen ik dat het amendement
dat de heer Zijlstra voorts heeft ingediend, niet de volledige steun van de
Kamer krijgt. Niet alleen de heer Zijlstra, maar ook anderen hebben toegezegd
dat er hedenmiddag nog zal worden gesproken over de mogelijkheid om in december,
wanneer de begroting van Defensie aan de orde is, met een amendement te komen
dat door de meerderheid van de Kamer gesteund zal worden. Ik had gehoopt dat
de duidelijkheid daarover tijdens dit debat zou worden verschaft. Dat is niet
geschied. De heer Zijlstra heeft twee keer, misschien wel drie keer, gezegd
dat wanneer over zijn amendement geen overeenstemming wordt bereikt, hij dat
zal intrekken. Voorzitter! Daarom de vraag aan u om, mocht het inderdaad zo
zijn dat geen overeenstemming wordt bereikt met betrekking tot een amendement
op de begroting van Defensie voor 1998 en het amendement-Zijlstra met betrekking
tot de WU toch wordt ingediend, de stemming over dit amendement en het wetsvoorstel
uit te stellen tot na de behandeling van de begroting van Defensie. Ik meen
overigens dat dit een redelijk verzoek is en geheel in lijn met wat de heer
Zijlstra in zijn termijn heeft gesteld.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Voorzitter! Welke consequenties zou dat hebben voor de inwerkingtreding
van deze wet? We hebben natuurlijk allemaal aangedrongen op spoed. Ik weet
dat de staatssecretaris daarvoor heel veel heeft gedaan. Daarom wijs ik erop
dat wij het wetsvoorstel op tijd bij de Eerste Kamer moeten kunnen indienen.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Te late indiening bij de Eerste Kamer zou buitengewoon onplezierig zijn.
Dan zouden wij namelijk het wetsvoorstel niet meer in de Eerste Kamer kunnen
behandelen voor het kerstreces. Dat zou wederom uitstel betekenen, hetgeen
ik met u ernstig zou betreuren. Echter, een verwijt op dit opzicht hoeft u
mij niet te maken.De heer Zijlstra (PvdA):Voorzitter! Dit zal niet voorkomen. We doen straks zaken en dinsdag zal
blijken of hetgeen wij willen is gelukt. Nogmaals, de situatie die nu wordt
geschetst, zal zich niet voordoen.Mevrouw Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD):Dinsdag stemmen wij dus.De voorzitter:Ik wijs er nog op dat de Kamer zelf het moment van de stemming bepaalt
en niet de voorzitter, al zou hij dat wel eens willen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Er wordt nu wel ferme taal gesproken, ook door de heer Zijlstra,
en dat begrijp ik, want hij moet een oplossing voor de situatie vinden. Echter,
mijn bezwaar aan het adres van de heer Zijlstra betrof de koppeling. Ik heb
mij niet uitgelaten over de inhoud van het voorgestelde amendement van de
heer Zijlstra op de begroting van Defensie. Ik heb voorts nog niet de kans
gehad om mij uit te spreken over de suggestie die mevrouw Van Ardenne naar
voren heeft gebracht. Voor het bepalen van mijn opstelling, is voor mij de
reactie van de staatssecretaris daarop buitengewoon belangrijk. Dus in concreto:
wat vindt de staatssecretaris van de dekking die de heer Zijlstra wil en van
de suggestie die mevrouw Van Ardenne heeft gedaan?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Hier wil ik graag op antwoorden. Ik meen duidelijk te zijn
geweest. Ondanks alle pogingen van de heer Zijlstra, wijst de regering het
amendement-Zijlstra nog immer af. Dat is punt één. Dan punt
twee. Ook een amendering op de begroting voor 1998, een begroting die overigens
met de grootste zorgvuldigheid door ons is opgesteld, wijzen wij af. Mocht
de Kamer nochtans menen die begroting te moeten amenderen – zij heeft
daartoe het recht – dan zullen wij dat tijdens de begrotingsbehandeling
vernemen. Daarover zullen wij dan discussiëren. Echter, als nu al vaststaat
dat de meerderheid van de Kamer voor dat amendement zal zijn – dit is
ook de insteek van de heer Zijlstra – kan men wel zeggen dat wij bij
de begrotingsbehandeling hierover slechts een academische discussie zullen
voeren, maar dan nog kunnen wij daarbij onze standpunten duidelijk naar voren
brengen en zeggen waarom wij vinden dat de ingediende begroting moet worden
aangenomen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Ik neem aan dat de staatssecretaris nog iets zal zeggen over
de suggestie van mevrouw Van Ardenne. Nu wil ik nog het volgende vragen. Stel
dat de heer Zijlstra erin slaagt, al dan niet met de steun van anderen, om
zoveel medeondertekenaars te krijgen dat het amendement door de meerderheid
van de Kamer zal worden gesteund. Zal de staatssecretaris dan niet meer verzoeken
de stemming over het wetsvoorstel naar een later tijdstip te verplaatsen?Staatssecretaris Gmelich Meijling:Nee.De heer Van Waning (D66):Voorzitter! Kan de staatssecretaris ons enig inzicht geven in de precedentwerking
van het aannemen van het tweede amendement van de heer Zijlstra? Ik denk hierbij
aan de uitkeringen van ƒ 7500 en ƒ 700 en de uitkeringen voor
de koeriersters, dus aan alle uitkeringen waarvoor niet een aanpassing geldt.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Er gaat altijd een zekere precedentwerking uit van een regeling. De categorie
van de weduwen is redelijk afgekaderd. Om die reden denken wij dat er geen
sprake zal zijn van een enorme precedentwerking. Ik wil niet verhelen dat
op andere gebieden weer discussies zullen ontstaan. Ook na de maatregel van
de ƒ 7500 bestond bij de regering de overtuiging dat het dossier gesloten
was. Nochtans is het wederom geopend. Ik hoop dat het ook in het belang van
de veteranen verder gesloten zal blijven.Tijdens de totstandkoming van het wetsvoorstel is uitvoerig overleg gepleegd
met het Veteranenplatform. Uit dat overleg is een aantal aanpassingen voortgevloeid.
Het uiteindelijke wetsvoorstel heeft uiteindelijk de volledige instemming
van het platform verworven. De opmerkingen als zouden wij het wetsvoorstel
door de discussies in twee instanties in de Kamer bewust hebben willen uitstellen,
zijn onterecht. Het ligt niet aan de regering. Wij hebben de motie uitgevoerd
conform de bedoeling. Wij hebben daar goed overleg over gevoerd. De verantwoordelijkheid
 voor het uitstel ligt niet bij de regering.Mevrouw Van Ardenne heeft haar amendement inzake de ƒ 7500 toegelicht.
De mensen die te laat waren, wil zij alsnog voor de uitkering in aanmerking
laten komen. Indertijd is in overleg met de Kamer gekozen voor een termijn
van twee jaar. Wij zullen ruimhartig omgaan met de verzoeken die ons zullen
bereiken. Wij zullen overigens geen nieuwe publiciteitscampagne starten. Dat
zou in tegenspraak zijn met datgene wat wij hier hebben afgesproken. Als mensen
het indertijd wel gelezen hebben, maar niet hebben gereageerd, is dat natuurlijk
hun eigen verantwoordelijkheid. Mensen die in het buitenland waren of het
om andere redenen niet hebben kunnen lezen, zullen wij uiteraard meenemen.
Rond de ƒ 7500-maatregel is uitvoerige publiciteit geweest. Om nu de
zaak weer open te breken, daarvoor hoor ik nu onvoldoende positieve geluiden.
Wij zouden daarvoor ook de wet moeten repareren. In de geest van de opmerkingen
van mevrouw Van Ardenne in eerste termijn zeg ik toe dat wij op een ruimhartige
wijze met de verzoeken zullen omgaan.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik dank de staatssecretaris voor deze toezegging, die belangrijk is voor
de categorie die indertijd in aanmerking kwam voor de ƒ 7500-maatregel.
Het lijkt mij niet wenselijk dat zij nu moeten aantonen dat zij toen iets
niet gelezen hebben. Mensen die het wisten, hebben de aanvraag ingediend.
Met de door de staatssecretaris beschreven houding van Defensie is dit probleem
opgelost. Dat betekent dat ik mijn amendement op stuk nr. 10 kan intrekken.De voorzitter:Aangezien het gewijzigde amendement-Van Ardenne-van der Hoeven (stuk nr.
10) in ingetrokken, maakt het geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Voorzitter! Dan wil ik wat woorden wijden aan het amendement op stuk nr.
12 dat door de PvdA wordt gesteund. Dat betreft de kwestie van het schrappen
van de uitzondering van herhalingsoefeningen. Ik heb in eerste instantie gezegd
dat als men pleit voor het meetellen bij de berekening van de werkelijke dienst
van herhalingsoefeningen, men een heel merkwaardige weg inslaat. Dat is bepaald
niet logisch, of die oefeningen nu lang of kort duren, of men nu lang of kort
dienst heeft gedaan en of zij nu wel of niet onder moeilijke omstandigheden
hebben plaatsgehad. Het wetsvoorstel strekt er juist toe een uitzonderingsgroep
te erkennen. Door het meetellen van herhalingsoefeningen, die overigens meestal
gewoon in Nederland gehouden zijn, zal ook een groep een uitkering krijgen
die niet langer dan de toen gebruikelijke diensttijd onder de wapenen is geweest.
Dat kan toch niet de bedoeling zijn. Derhalve wil ik aanvaarding van dat amendement
ontraden.Dan constateer ik dat de heer Zijlstra zijn amendement op stuk nr. 8 heeft
gehandhaafd, ook nadat ik heb meegedeeld dat aanvaarding daarvan wordt ontraden
door de regering. Dat geldt ook voor het amendement op stuk nr. 11. Het amendement
op stuk nr. 10 is ingetrokken. Over het amendement op stuk nr. 12 heb ik zojuist
gesproken. Over het amendement van de heer Van Waning op stuk nr. 13 is in
eerste termijn al gesproken. De argumenten die ik aandroeg om aanvaarding
daarvan te ontraden, gelden nog steeds. Een termijn van twee jaar is naar
de mening van de regering een slag in de lucht. De heer Zijlstra zal nog terugkomen
op zijn amendement op stuk nr. 14 met betrekking tot het amenderen van de
begroting. Ik ontraad aanvaarding daarvan, zoals ik al eerder heb gezegd.De voorzitter:Om vergissingen te voorkomen, stuk nr. 14 bij dit wetsvoorstel is geen
amendement; het is een brief.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Nee, ik heb hier een amendement van het lid Zijlstra.De heer Van Middelkoop (GPV):Het amendement op stuk nr. 14 is niet een amendement op het wetsvoorstel,
maar op de defensiebegroting.Staatssecretaris Gmelich Meijling:Inderdaad, maar het is nu ingediend om de reden die ik zojuist uitvoerig
heb aangegeven. Wij ontraden aanvaarding daarvan overigens.Het amendement op stuk nr. 15 is het oude amendement op stuk nr. 7 van
de heer Zijlstra. Ook daarvan ontraad ik aanvaarding.De regering heeft geen enkel bezwaar tegen de motie van de heer Van Waning
op stuk nr. 16. Wij zullen dat voorstel zeker meenemen in onze notitie over
het nazorgbeleid met betrekking tot veteranen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 12.42 uur tot 13.30 uur geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-1809-1823.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl