Behandeling van de planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier (30080)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 275-284

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

07-12-2006

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 7, pagina 275-284

14-11-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30080Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, het Wetboek van Strafrecht en enige andere wetten ter verruiming van de mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven (30164)Pagina 274-275
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het vervallen van de bepaling over het uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrecht (30471)Pagina 284-290
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer (30212)Pagina 257-274
Lijst van besluiten (dinsdag 14 november 2006)Pagina 309-310
Behandeling van de planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier (30080)Pagina 275-284
Ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 14 november 2006)Pagina 310-310
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet in verband met nadere regels omtrent een onafhankelijk netbeheer (30212)Pagina 300-309
Presentie en opening (dinsdag 14 november 2006)Pagina 257-257
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het vervallen van de bepaling over het uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrecht (30471)Pagina 295-300
Voortzetting van de behandeling van de planologische kernbeslissing Ruimte voor de rivier (30080)Pagina 290-294
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 24 april 1986 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele organisaties, alsmede invoering van enige regels met betrekking tot in een terrorismelijst vermelde organisaties en andere organisaties waarvan het doel of de werkzaamheid in strijd is met de openbare orde (28764), en over de motie-Franken c.s. over een transparante en verantwoorde procedure inzake plaatsing op en verwijdering van de lijsten van de Verenigde Naties en de Europese Unie met betrekking tot terroristische organisaties (28764, E)Pagina 274-274

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:de planologische kernbeslissing
Ruimte voor de rivier (30080).De voorzitter:Ik heet de minister van Verkeer en Waterstaat bijzonder hartelijk welkom
in dit huis.De beraadslaging wordt geopend.De heer Eigeman (PvdA):Voorzitter. Ik spreek deze bijdrage uit namens de fracties van GroenLinks
en de PvdA.Wij beslissen vandaag over een ruimtelijk raamwerk dat van groot belang
is voor de manier waarop een karakteristiek deel van Nederland is ingericht.
Nederland Waterland. Ons rivierengebied is bij uitstek symbool voor maakbaar
land, land veroverd op de natuur. Het is het soort beslissing dat past in
de benadering, zoals deze Kamer die heeft gekozen in het geïntegreerde
beleidsdebat over de ruimtelijke economische ontwikkeling van ons land in
maart 2005. In dat debat is onder meer gesproken over het gegeven dat uiteenlopende
planningshorizonten worden gebruikt voor de verschillende aspecten van het
ruimtelijke beleid. Het ontbreekt aan een heldere, samenhangende visie op
hoe er moet worden ingespeeld op langetermijnontwikkelingen, zoals klimaatverandering,
zeespiegelstijging en hoogwaterproblemen. Dat speelt ons bij deze PKB ook
parten. De Kamer heeft eertijds met algemene stemmen de motie-Lemstra aangenomen,
waarin de regering is verzocht – ik citeer – "de Staten-Generaal
te voorzien van haar langetermijninvesteringstrategieën die rekening
houden met de zeer lange voorbereidingstijd van grote nationale investeringen."
De motie spreekt in het dictum verder van scenario's en een objectief en integraal
beoordelingskader.Een dergelijk kader ontbreekt op dit moment. In feite is de duurzaamheid
van het totale pakket van maatregelen niet goed te bepalen, is de ratio van
de volgtijdelijkheid in het pakket niet goed vast te stellen en lopen wij
het gevaar dat een vrijbrief wordt afgegeven voor een louter technische aanpak.
Niet de beschikbaarheid van bulldozers is maatgevend, maar de politieke beoordeling.
De rapporten over feiten en omstandigheden die van invloed zijn op de aanpak
van Ruimte voor de rivier buitelen over elkaar heen. Naar het oordeel van
onze fracties moeten wij de ruimte houden om plannen aan te passen aan nieuwe
inzichten. In het rapport "De lerende overheid" van de WRR dat in
september van dit jaar verscheen, is het begrip "ongetemde problemen"
cruciaal. Cognitieve zekerheid, dan wel onzekerheid bepaalt mede de mate waarin
problemen tembaar zijn of niet. Het is geen schande je planningen daarop aan
te passen. Dat heeft vervolgens ook consequenties voor de politieke besluitvorming
en de wijze waarop daarop controle kan worden uitgeoefend door
het parlement en door betrokken burgers. Dat klemt des temeer als wij de internationale
context in dit debat betrekken. Het verschijnen van de Europese richtlijn
Hoogwater moet gevolgen hebben voor de wijze waarop wij deze PKB uitvoeren.
Ik kom daarop terug.De PKB is nadrukkelijk een raamwerk en bepaalt het kader voor de sturing
voor de komende decennia. De PKB omvat geen concrete beleidsbeslissingen.
Er is geen direct bindende, planologische doorwerking. Uitvoering vergt nog
een een degelijk stuk juridisch en bestuurlijk werk. Toch gaat het tegelijkertijd
over ingrijpende maatregelen met grote gevolgen voor mensen die in het gebied
wonen en voor landschap en natuur. De PKB heeft in de aanloopfase dan ook
veel reacties opgeroepen. Alvorens daar dieper op in te gaan, wil ik eerst
enkele opmerkingen kwijt over het proces van besluitvorming richting de Kamer.De PKB is op 7 juli 2006 door de Tweede Kamer vastgesteld. Wij hebben
in deze Kamer begin september de procedure vastgesteld en afgesproken dat
wij op 14 november, vandaag dus, tot plenaire behandeling zouden komen,
niet wetende van de hectiek van de splitsingswet. Op 19 september ontvingen
de burgers van Lent een brief, waarin letterlijk staat dat de besluitvorming
over de PKB is afgerond. Op 25 september 2006 tekenen de heren Keijts,
DG Rijkswaterstaat, en Dierikx, DG Water, de zogenoemde programmaopdracht
voor de planstudie, aldus de berichtgeving op de website www.ruimtevoorderivier.nl.
Die opdracht behelst afspraken over de planstudiefase en ondersteunt de uitvoering
van de circa 40 maatregelen uit de PKB Ruimte voor de rivier. Voortvarendheid
is te loven, maar naar de burgers toe wordt de indruk gewekt alsof de besluitvorming
door deze Kamer er niet meer toe doet. Dat gevoel wordt nog versterkt als
wij kijken naar de antwoorden in de memorie van antwoord. Die zijn mager,
onvolledig en geven de indruk van: shift-kopieer. Deze wijze van handelen
suggereert een zeker dédain naar deze Kamer, een vorm van "contempt
of parliament", zoals de Engelsen dat noemen. Ik wil van de minister
weten of de behandeling vandaag nog enige zin heeft of dat de antwoorden inzake
deze eerste termijn al klaar liggen en ik bij van wijze van spreken nu beter
kan stoppen.Het antwoord op deze vraag reikt verder dan dit debat. De PKB is zowel
een abstractie, waarin een vergezicht wordt neergezet, als een pakket van
maatregelen, waarvoor nog nadere studie verricht moet worden en nadere bestuurlijke
en juridische procedures gevoerd moeten worden. Denk bijvoorbeeld aan de Wet
Milieubeheer. Burgers zijn daarvan afhankelijk. Als die uitwerking moet plaatsvinden
onder de doem van het beeld dat het allemaal al geregeld is, dan is dat slecht
voor het vertrouwen van burgers in de democratie. Het lijkt erop dat voor
de uitvoering nauw zal worden samengewerkt met decentrale overheden. Met name
provincies krijgen een zware rol. Die rol moet niet belast worden met een
vergroting van de vertrouwenskloof met boeren en burgers.Onze fracties juichen het toe dat er in de uitwerking van het proces ruimte
voor de decentrale overheid wordt geschapen; de procesvoering kan zo meer
op maat gemaakt worden. Dit vereist tegelijkertijd aandacht voor de samenhang.
Wij hebben bij de schriftelijke voorbereiding aandacht gevraagd voor het rivierengebied
als ruimtelijke eenheid, wat tot een samenhangend pakket op het gebied van
veiligheid en ruimtelijke kwaliteit zou kunnen leiden. Voorts hebben wij aandacht
gevraagd voor de bescherming van het totaal van het rivierengebied als nationaal
landschap. Het antwoord op onze vragen is teleurstellend. Ik vraag de minister,
alsnog aan te geven op welke wijze nu de samenhang bewaakt wordt, mede in
het licht van het gegeven dat decentraal meer ruimte gemaakt wordt. Ik vind
de kale verwijzing naar de Nota Ruimte te mager; het gaat om de visie van
de regering en ik mag van deze minister toch verwachten dat zij een opvatting
formuleert over de kansen die een benadering vanuit het landschapsbeleid biedt,
ook voor haar beleid.Ruimte voor de rivier is noodzakelijk, onder meer omdat meer smelt- en
regenwater ons land binnenstroomt. In oude tijden is er ook sprake geweest
van fluctuaties, maar nu speelt het gedrag van mensen een veel grotere rol.
In het voorlopig verslag is hierop gezinspeeld door een relatie met het klimaatbeleid
te leggen. In feite is het zo dat hoe beter wij slagen in het terugdringen
van de uitstoot van CO2, des te minder zwaar wij hoeven in te grijpen
in de loop van rivieren. In de communicatie is wat ons betreft te weinig aandacht
besteed aan dit aspect. De oproep van Blair en Balkenende om de krachten te
bundelen om de uitdagingen van klimaatverandering in Europa samen op te pakken
kan zó vertaald worden naar het programma Ruimte voor de rivier. De
discussie over de hoeveelheid water die bij Lobith en Maastricht binnenkomt,
wordt naar ons idee losgemaakt uit de context van het milieubeleid. Dit maakt
de discussie op voorhand moeilijker. Ook hierbij is meer oog voor samenhang
van belang.Dit geldt ook voor het reconstructiebeleid en het beleid inzake de inrichting
van het landelijk gebied. Meer oog voor samenhang vergroot de kansen op een
beter draagvlak. Verkokering als gevolg van de wijze van organiseren door
de overheid is fnuikend voor een heldere relatie met betrokken burgers. Zij
zijn terecht niet geïnteresseerd in en hebben geen boodschap aan de doolhoven
van de bureaucratie.In juni van dit jaar is in EU-verband een politiek akkoord bereikt over
de Hoogwaterrichtlijn, in maart 2007 volgt de vaststelling onder Duits voorzitterschap.
In de beantwoording van de vragen hierover stelt de regering dat deze richtlijn
geen directe gevolgen heeft voor de PKB Ruimte voor de rivier. Het is maar
hoe je ernaar kijkt. Het principe van niet afwentelen biedt in theorie kansen,
aldus de memorie van antwoord, voor het beperken van de toestroom van water
vanuit Duitsland en België. Als er van die kansen gebruikt gemaakt wordt
in een modelmatige benadering – de theorie van de hoeveelheden van 16.000
- 18.000 m3/sec bij Lobith – kunnen wij op een andere wijze
omgaan met de veiligheidsrisico's en met de gevolgen voor de ruimtelijke kwaliteit.
Wij kunnen door goed gebruik te maken van het instrumentarium van de Hoogwaterrichtllijn
bij een veel actievere samenwerking met Duitsland, België en Frankrijk
over andere beleidsperspectieven en alternatieven praten. Het is een kans
om Europa in een ander daglicht te zetten. Wij moeten deze kans grijpen, want
het is niet uit te leggen dat wij in Nederland miljoenen euro's uitgeven omdat
wij met de buren niet tot zaken kunnen komen. En het is zeker niet uit te
leggen omdat wij gezamenlijk profijt kunnen halen uit deze samenwerking. De
hoeveelheid water die de Rijn en de Maas af komt zakken, en
de snelheid waarmee dat gebeurt, kan bovenstrooms worden beïnvloed. Het
is voor mij helder dat het beter is om dit niet af te dwingen, omdat dit bij
Europese samenwerking sowieso niet goed werkt. Maar het schept wel een kader,
ook rechtskundig, om met name met Duitsland stappen te kunnen zetten om de
hoeveelheid water die per seconde Lobith passeert, zodanig terug te dringen
dat de meest ingrijpende maatregelen opnieuw afgewogen kunnen worden. Dit
betekent dat wij ook in juridische zin met de Hoogwaterrichtlijn zo nodig
de druk op Duitsland zouden kunnen verhogen. Het kost wat meer tijd, maar
daarin investeren kan later een hoop extra kosten voorkomen. De uitwerking
van de Hoogwaterrichtlijn past niet in de fasering die is uitgezet voor de
PKB, waarin het jaar 2015 zo belangrijk is. Kan de minister aangeven hoe zij
aankijkt tegen een wat andere fasering waarmee meer profijt getrokken kan
worden van de uitwerking van Hoogwaterrichtlijn? Welke risico's zou dit met
zich meebrengen? En zijn in de afweging van die risico's andere mogelijkheden
voor rivierverruiming denkbaar? Naar het oordeel van onze fracties is de uitvoering
van een aantal maatregelen met een ingrijpend karakter aan nadere voorwaarden
te binden aan de hand van de mogelijke effecten van afspraken op internationaal
niveau. Het gaat ons er niet om, de effecten van het klimaatbeleid op de hoeveelheden
water te relativeren. Als voormalig bestuurder van het rivierenland, in 1995
voor de eigen gemeente Culemborg verantwoordelijk voor de evacuatie van 25.000
mensen, weet ik wat waterhoogten kunnen doen. Dat speelt in de periode eind
januari, begin februari in de beleving van mensen nog steeds een rol. Toch
is duidelijk dat een maatgevende afvoer van 18.000 m3/sec twijfels
oproept. Ik verwijs naar een artikel uit De Telegraaf waarin de hoogleraar
waterstaatsgeschiedenis Van de Ven, lid van het expertisecentrum waterkeren,
werkgroep rivieren, beargumenteert waarop die twijfels gebaseerd zijn. Het
is niet vanwege het feit dat het wel meevalt, maar vanwege bewegingen bovenstrooms.
Hij toont mijns inziens aan dat het peil van 18.000 m3/sec bij
Lobith niet gehaald kan worden en zelfs 16.000 m3/sec niet, omdat
bij die hoeveelheden de waterkeringen stroomopwaarts in de Rijn het al begeven
hebben, zelfs met het pakket van maatregelen dat de Duitsland zich tot 2020
heeft voorgenomen. Kent de minister deze opvattingen? Hoe kijkt zij er tegenaan
en welke gevolgen zouden zij moeten hebben voor de thans voorgestelde aanpak?De PKB omvat meerdere stevige ingrepen. Mijn fractie hoeft niet elke interventie
weer afzonderlijk te wegen. Dat is niet onze rol. Wel kijken wij kritisch
naar de kwaliteit van het proces en naar de noodzaak van zware ingrepen. Ik
heb eerder geconstateerd dat de PKB een mix van abstract en concreet is. Dat
maakt het lastig om de interdependentie van maatregelen te wegen. Veel maatregelen
vragen nog nadere studie en de effecten zijn niet allemaal even helder bij
het uitzetten van deze PKB. De fasering in de besluitvorming is ook van belang
om nadere afweging mogelijk te maken. Ik verwijs in de eerste plaats naar
de planvorming bij Zutphen waar de stuurgroep IJsselsprong momenteel hard
werkt aan alternatieven voor dijkverleggingen, waarmee meer integrale oplossingen
mogelijk worden. Wij dringen er op aan, in de planvorming ruimte te laten
voor nieuwe inzichten en het werk van de partners in de regio een serieuze
kans te geven. Wij vinden dat zeker ook van belang voor de Hoogwatergeul Veessen-Wapenveld.
Ik ben in het gebied geweest en heb de mogelijke effecten op mij laten inwerken.
Er komt over een afstand van enkele kilometers een virtuele rivier te liggen:
twee dijklichamen van zeven meter hoog met een tussenliggend gebied dat bij
een bedreigend hoge waterstand onder water gezet wordt. Het gebied wordt leeggemaakt.
Huizen, stallen en dergelijke gaan weg, verbindingswegen worden onderhoudsarm
et cetera. Boeren mogen hun grond, grasland, wel houden, maar bedrijven worden
verplaatst. Veel is nog onduidelijk, behalve dat het landschap, het open gebied
waarin Veluwerand en rivierenlandschap in elkaar overlopen, grote veranderingen
ondergaat. De bedrijfsvoering wordt moeilijker door de aanleg van dijken en
het gebrek aan verbindingswegen en de waarde van de grond daalt omdat er altijd
onzekerheid is over het mogelijk onderzetten van het gebied. Bovendien liggen
tussen de oude en de nieuwe dijken de twee gehuchten Veessen en Vorchten,
die als het ware op een eiland komen te liggen als het water de groene rivier
instroomt. Het veiligheidsgevoel van betreffende inwoners komt dat niet ten
goede. Kan de minister ingaan op de risico's door de aanleg van de geul en
op de aspecten van faalkansen bij inlaat en uitlaat? Hoe kijkt de minister
aan tegen deze risico's in relatie tot het huidige risiconiveau? Het gaat
om ongeveer 1000 mensen en zo'n 35 veebedrijven, waarvan er daadwerkelijk
negen tot elf moeten verdwijnen. Extra schrijnend is dat het hier gaat om
een kerngebied uit de MKZ-crisis, waardoor al een koude sanering heeft plaatsgevonden.
Het steekt dan dat de effectbeschrijving voor de landbouw wat beperkt is,
zeker omdat de kwaliteit als landbouwgebied onomstreden is. In de planvorming
wordt uitgegaan van behoud van eigendom en gebruik door de boeren die nu nog
in het gebied zitten. Zij worden gecompenseerd voor de lasten van de veranderingen.
Hoe ver gaat die compensatie? Welke afspraken over vergoedingen zijn er te
maken? Wat heeft de regering ervoor over om een gebied dat hoge kwaliteit
heeft voor de grondgebonden landbouw – zie het reconstructiebeleid –
waar unieke kansen liggen voor verweving van landbouw, natuur, landschap en
wonen, op te geven en te bestemmen als groene rivier. Is het dat allemaal
waard en is het niet beter alternatieven te bezien?In feite is de uitdrukking "groene rivier" een verhullende term.
Het klinkt veelbelovend maar de werkelijkheid is minder fraai. Het is ook
niet nieuw. Ik citeer Van der Wouds "Het Lege Land" over de geschiedenis
van de ruimtelijke ordening in Nederland in de negentiende eeuw, tussen 1798
en 1848. Hij spreekt van een restauratieplan voor de grote rivieren van Cornelis
Velsen, noemt deze plannen "een intelligente en subtiele manipulatie"
en spreekt van een aanpak "gebaseerd op het inzicht in en respect voor
het karakter van een waterstroom, de 'waterbeweegkunde'." Hij ziet een
sterk contrast met de oplossing die uiteindelijk gekozen is door een staatscommissie
in 1825: "de overlaat won - een verlaagde plek in een dijk waarover de
rivier bij extreem hoog water kon wegvloeien in een traverse of 'groene rivier',
een onbewoond gebied met louter grasland tussen lage kaden, dat als een tijdelijk
reservoir kon dienen." Hij vergelijkt vervolgens die oplossing met "de
aderlating van een ziekte" en spreekt van symptoombestrijding. Tot slot
uit dit overigens ook verder zeer lezenswaardige boek een citaat
uit kritische rapporten van rivierkundigen uit die tijd: "Alle zogenaamde
verlaagde dijken, overlaaten of duikeldammen, zyn schadelyk en rivier bedervende".Wij moeten niet in geschiedenis blijven hangen, maar er wel van willen
leren, zeker omdat commentaren van hedendaagse critici op de gekozen, vooral
technisch hoogwaardige oplossingen sporen met de door Van der Woud beschreven
negentiende-eeuwse praktijk. We maken ons inziens te weinig gebruik van de
eigen mogelijkheden van de rivier en willen vooral robuust bouwen. Ik verwijs
naar een memorandum van Van der Ven, die onder meer stelt dat "beteugeling
van een levende rivier bijzonder ingewikkeld is". Hij verwijst daarbij
naar de praktijk van de maatregelen in het kader van de Maaswerken.De opvattingen in "Het Lege Land" spreken ons aan. De stroom
van de huidige rivier moet leidend zijn bij oplossingen. Je kunt de optie
van de hoogwatergeul openlaten. Dat kan, want het gebied blijft landbouwgebied
en dus leeg. Er worden geen huizen gebouwd en er komt geen nieuwe industrie.
Wij bepleiten nader onderzoek te doen naar andere mogelijkheden, zoals het
benutten van afspraken internationaal. Dat kan zonder de veiligheidsnorm te
schenden, want de IJssel kan nu 16.000 m3/sec hebben. Aan de wettelijke
norm voor 2015 wordt dus voldaan, als wij een aantal maatregelen hebben genomen.
De geul is alleen nodig om de 18.000 m3/sec te halen. Dat kan in
de tijd gezien anders gepland worden en bovendien zijn er meer opties, waarvoor
dan ook meer studietijd is. Buitendijkse oplossingen hebben onze voorkeur;
oplossingen die minder belastend zijn voor de omgeving. Vergraving van uiterwaarden
en meestromende geulen leveren nieuwe kansen voor natuur. Het levert bovendien
een generatie boeren tientallen jaar extra en vergroot dus de kans dat de
bedrijven langer voortbestaan. Dat spoort met de informatie uit het reconstructiebeleid,
waarin het gebied als een hoogwaardig gebied voor grondgebonden landbouw is
getypeerd en met het in stand houden van het landschappelijk waardevolle overgangsgebied
tussen Veluwe en rivierengebied. Is de minister bereid om de uitvoering van
de Hoogwatergeul te heroverwegen en op te schorten, alsmede nadere studie
te verrichten aan de hand van alternatieven en aan de hand van de mogelijke
uitwerking van de Hoogwaterrichtlijn? Afhankelijk van het antwoord overwegen
wij met anderen een initiatief in de vorm van een motie op dit punt.Wij hebben al even stilgestaan bij de interdependentie en bij de volgtijdelijkheid
van het pakket van maatregelen. Wij stellen vast dat ook bij de problematiek
van bouwgrondstoffen het noodzakelijk is naar de afstemming van procedures
en projecten in de tijd te kijken. Mijn fractie heeft daarover, net als andere
partijen, vragen gesteld. De memorie van antwoord is ook op dit punt teleurstellend
en in feite niet meer dan een letterlijke herhaling van een passage uit deel
3 van de PKB. Er wordt niet of nauwelijks ingegaan op de gesignaleerde problematiek.
Kern is dat er nauwelijks bruikbare klei voor keramische toepassingen vrijkomt.
Dat lijkt onjuist, want het gaat onder meer om een territoir waarvoor reeds
vergunningen zijn uitgeven om klei af te graven voor de keramische industrie.
Wij hechten aan een zorgvuldig beheer van grondstoffen, zoals in de Nota Ruimte
is vastgelegd. Daarvoor is het noodzakelijk dat er afstemming plaatsvindt
in vergunningverlening en dat er flexibiliteit in vergunningen wordt ingebouwd,
zodat de winning van klei kan worden versneld dan wel vertraagd. Dat is belangrijk,
want elke kubieke meter die vergraven wordt, betekent in principe meer ruimte
voor de rivier en betekent ook dat bij het stellen van eisen aan dat soort
werk meer ruimte voor de natuur kan ontstaan. Wij verzoeken de regering dan
ook te bevorderen dat bij de uitvoering van bestaande vergunningen en de afhandeling
van vergunningaanvragen de nodige flexibiliteit wordt betracht in die zin
dat, vooruitlopend op de formele start van de uitvoering van de PKB Ruimte
voor de rivier, reeds die werkzaamheden kunnen plaatsvinden die niet strijdig
zijn met de uiteindelijke planvorming om te voorkomen dat schaarse grondstoffen
verloren gaan.Dit brengt mij bij het slot van onze bijdrage in deze eerste termijn.
Wij wijzen er nog eens op dat het belangrijk is aan te sluiten op lopende
projecten, dat geprobeerd wordt werk met werk te maken, zoals dat in de waterstaatswereld
heet. Wij bepleiten oog te houden voor draagvlak bij medeoverheden en bij
burgers, oog te houden ook voor samenhang. Wij dringen er bij de regering
op aan geen rigide planning te hanteren en ruimte te houden voor nieuwe inzichten.
Wij dringen er ook op aan zowel de Eerste als de Tweede Kamer met regelmaat
te rapporteren over de uitvoering. Dat geldt zeker ook voor de wijze waarop
de regering uitwerking wil geven aan de Europese richtlijn Hoogwater en de
gevolgen die dat heeft voor maatregelen ter zake van de maatgevende afvoer
van de hoeveelheden per seconde bij Lobith. Het kan goed zijn om de natuur
een handje te helpen. Beter is het nog om in te spelen op de variaties die
de natuur biedt om ons te helpen. Wij wachten het antwoord van de regering
met bijzondere belangstelling af.Mevrouw Slagter-Roukema (SP):Voorzitter. Er was eens een vrouwtje dat was niet wijs, zij bouwde haar
huisje op het ijs...Veiligheid en ruimtelijke kwaliteit zijn de belangrijkste doelstellingen
van Ruimte voor de rivier, de PKB die wij vandaag bespreken. De dreigende
overstromingen van 1993 en 1994 hebben Nederland gewezen op de noodzaak, de
veiligheid van het rivierensysteem op orde te brengen. Mede door recente overstromingen
in Zuid-Duitsland, Zwitserland, Roemenië en New Orleans is er ook bij
bevolking en politici draagvlak voor ingrijpende maatregelen. Toch kan mijn
fractie zich niet aan de indruk onttrekken dat sommige van de voorgestelde
maatregelen niet tot stand zijn gekomen vanuit een voldragen, onderbouwde
visie. Eerder lijkt hieraan een tunnelvisie ten grondslag te liggen.Maatgevend voor het maatregelenpakket in de PKB is dat het rivierensysteem
uiterlijk in 2015 een Rijnafvoer bij Lobith van 16.000 m3/sec en
een Maasafvoer bij Borgharen 3800 m3/sec moet kunnen verwerken.
Deze niveaus zijn wettelijk verankerd. In de toekomst – het jaar 2050
wordt genoemd – verwacht men een verdere stijging van de rivierenafvoer
tot 18.000 m3/sec bij Lobith en 4600 m3/sec bij Borgharen,
plus een verdere zeespiegelstijging. Op de verwachte afvoer van 18.000 m3/sec zijn een aantal aanvullende maatregelen geënt die bij de
getroffen burgers op weinig sympathie kunnen rekenen en waarbij door experts
nogal wat vraagtekens zijn geplaatst. Ik doel op het maatregelenpakket
dat de Noordwaard, Lent en Veessen-Wapenveld betreft. De minister zegt hierover
dat ter plaatse in 2015 meer wordt bereikt dan strikt noodzakelijk lijkt te
zijn om aan de wettelijke norm te voldoen, maar dat de maatregelen nodig zijn
om te voorkomen dat in de toekomst, na 2015, elders meer of andere maatregelen
nodig zijn. Hoe sterk staat de minister met een pakket dat niet stoelt op
een wettelijke norm? Hoewel mijn fractie zich kan vinden in het uitgangspunt
dat de lange termijn sturend moet zijn voor de korte termijn, moet geconstateerd
worden dat de maatschappelijke kosten voor de aanvullende maatregelen hoog
zijn en dat de noodzaak daartoe onvoldoende gemotiveerd is.Ik ga nader in op die maatschappelijke kosten. Door de ingrepen die in
Veessen-Wapenveld en ook in de Noordwaard zijn gepland, worden cultuurhistorische,
landschappelijke en recreatieve waarden vernietigd, en dat alles voor een
slecht onderbouwd scenario van 18.000 m3/sec in 2050. Ik kan mij
wel indenken dat veel burgers gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheid tot
inspraak. In Veessen-Wapenveld waren dat er volgens de memorie van antwoord
916. In dezelfde memorie van antwoord schrijft de minister dat 861 daarvan
identiek waren. Het zegt iets over het ontbrekende draagvlak in Veessen-Wapenveld
en het is niet wijs van de minister om dit te bagatelliseren. De ons vandaag
uitgereikte petitie onderstreept de zorgen van de plaatselijke bevolking nog
eens. Mijn fractie vindt dat maatregelen die zo ingrijpend zijn als de genoemde,
alleen uitgevoerd mogen worden als de noodzaak ertoe voldoende is onderbouwd.
De plaatselijke bevolking en het parlement hebben daar recht op.Als rechtvaardiging voor de aanname van een volume van 18.000 m3/sec dat per 2050 bij Lobith verwerkt zou moeten worden en waarop de
extra maatregelen zijn gebaseerd, wordt door het ministerie verwezen naar
de klimaatscenario's van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPPC).
Uitgegaan wordt van het somberste van de drie gepresenteerde scenario's. Klimaatverandering
mag zich in de warme belangstelling verheugen van veel, zeer diverse soorten
wetenschappers. Er is een wereldwijde discussie aan de gang waarin wetenschappelijke
argumenten verweven zijn met politieke opvattingen en geloofsovertuigingen.
Hoe meer kennis wij verwerven over klimaatverandering, des te tegenstrijdiger
de kennis. Hoe tegenstrijdiger de kennis wordt, des te stelliger wordt de
eigen geloofsrichting omarmd en de overtuiging van anderen naar het rijk der
fabelen verwezen. Op deze manier kan een tunnelvisie ontstaan. Is het mogelijk
dat het, nu wij alle pijlen gericht hebben op een opwarming van ons land met
alle gevolgen voor wateroverlast en zeespiegelstijging van dien, door het
verleggen van de warme Golfstroom juist veel kouder wordt? Is het niet logischer
om in plaats van het rigide kader met het opofferen van extra evident waardevolle
ruimte op grond van één maatgevende hoogwaterafvoer, te kiezen
voor het inbouwen van flexibiliteit, opdat wij snel kunnen reageren op wat
zich voordoet? Wat is eigenlijk de exacte relatie tussen de maatgevende hoogwaterafvoeren
en de IPPC-scenario's en op grond van welke argumenten is uit het spectrum
van mogelijkheden gekozen voor het somberste scenario? Waarom zijn alle tegenargumenten
en alternatieve plannen buiten de orde geplaatst? Een andere reden om meer flexibiliteit in te bouwen, is het feit dat deskundigen
er op grond van kennis over de Rijn in Duitsland op hebben gewezen dat het
fysiek onmogelijk zal zijn dat de afvoer in de Rijn bij Lobith inderdaad tot
18.000 m3/sec zal toenemen. Al bij een afvoer van 11.000 m3/sectot 16.000 m3/sec overstromen de dijken
in Duitsland en raken binnensteden geïnundeerd. Aangezien de Duitsers
dat willen voorkomen, wordt ook daar gewerkt aan Ruimte voor de rivier. De
maatregelen daar zijn echter niet verdisconteerd in onze nationale modellen.
Wat dat betreft, is er sprake van een echte blokkendoos. Daar komt nog bij –
collega Eigeman wees daar al op – dat als de EU-hoogwaterrichtlijn in
2007 wordt aangenomen, lidstaten om het overstro­mingsrisico te beheersen,
alleen maatregelen mogen nemen die niet leiden tot een toename van het overstromingsrisico
in de buurlanden. Dan is er een verbod op afwenteling en een gebod om in de
stroomgebieden samen te werken. Er moet dus overleg met de buren plaatsvinden.In deze PKB staat de veiligheidsdoelstelling voorop. Veiligheid wordt
gezien als resultaatsverplichting en ruimtelijke kwaliteit als inspanningsverplichting.
Het was voor mij een openbaring om te ervaren hoe het waterbeleid en het ruimtelijke
beleid op de schaal van Nederland minimaal samenwerken en maximaal langs elkaar
heen werken. Op 30 oktober bespraken wij in dit huis de nieuwe Wet op
de ruimtelijke ordening. Wat zou het niet mooi zijn als de principes van de
WRO waren gelegd op de Nota Ruimte. Dan was het rivierengebied opgenomen in
de ruimtelijke hoofdstructuur en was een restrictief beleid gevoerd. Dan was
er sprake van een duidelijke integrale benadering van water- en ruimtegebruik.
Ik zou overigens nog niet zo snel de vraag kunnen beantwoorden of de sturingsfilosofie
nu is dat wat decentraal kan ook decentraal gedaan moet worden, zoals in de
Nota Ruimte is verwoord, of dat de regie centraal ligt, zoals deze PKB lijkt
uit te stralen. Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.Via spotjes in het reclameblok op tv wordt de burger overtuigd van de
ernst van de situatie van het wassende water. Boeren kijken blij en opgelucht
als zij het land dat zij van hun vader hebben geërfd, mogen verkopen
aan Rijkswaterstaat en Peter Timofeeff ligt met kleren aan in bad. Het ministerie
lijkt met het devies "angst schept draagvlak" reclame te maken voor
de goede zaak. Wij vinden echter dat het debat nog onvoldoende open en transparant
gevoerd is en dagen de minister dan ook uit om de risico's en onzekerheden
niet weg te moffelen en ons vandaag duidelijk te maken dat haar huisje niet
op ijs is gebouwd. Met andere woorden, zij moet duidelijk maken dat aan de
PKB Ruimte voor de rivier een weloverwogen en goed doordacht fundament ten
grondslag ligt. Wij zien uit naar de reactie van de minister. Wij vinden het
trouwens leuk dat wij kunnen debatteren met een minister die het senatorschap
ambieert en die een staatssecretaris vervangt.De heer Walsma (CDA):Voorzitter. Wij spreken vandaag over de Planologische kernbeslissing Ruimte
voor de rivier. Het gaat hierbij niet alleen om het duiden van de noodzaak
van het nemen van maatregelen, maar ook om de vraag hoe om te gaan met de
onzekerheden in de toekomst. In de afgelopen eeuwen is veel ruimte aan de rivieren ontnomen, met als gevolg dat de rivieren zijn ingeklemd
tussen dijken die in de loop der tijd steeds hoger zijn geworden. Om de veiligheid
ook voor de lange termijn te garanderen, moet er, terecht, een andere koers
gevolgd worden. Daar is geen verschil van mening over. Uit klimaatstudies
van onder meer het KNMI weten wij dat in de toekomst meer neerslag te verwachten
is en dat de rivieren, omdat wij in een deltaland leven, meer water te verstouwen
zullen krijgen.Er wordt nu gekozen voor meer ruimte voor de rivieren. Het belangrijkste
discussiepunt bij de PKB is de afvoernorm. In het maatregelenpakket wordt
uitgegaan van twee normen, namelijk 16.000 m3/sec en 18.000 m3/sec. De staatsecretaris heeft de 18000 m3/sec als strategische
reserve aangeduid en heeft toegegeven dat deze niet duidelijk te onderbouwen
is. Ik kom hier straks op terug.Grensoverschrijdende samenwerking is nodig om ervoor te zorgen dat de
juiste maatregelen worden getroffen om het overstromingsrisico zowel beneden-
als bovenstrooms te verkleinen. Er moet daarom worden ingespeeld op de Kaderrichtlijn
Water en de Hoogwaterrichtlijn van de EU door met de bovenstroomse landen
afspraken te maken.Het kabinet heeft besloten de bescherming tegen overstromingen uiterlijk
in 2015 op het vereiste niveau te hebben. Dit is de korte termijndoelstelling.
Zoals gezegd kiest het kabinet voor een accentverschuiving, en wel van dijkverbetering
naar rivierverruiming. Dijkverbeteringen worden alleen uitgevoerd wanneer
andere maatregelen niet mogelijk dan wel niet financierbaar zijn. Verder wordt
de ruimtelijke kwaliteit in het riviergebied in acht genomen.De CDA fractie heeft al laten weten akkoord te kunnen gaan met deze alternatieve
strategie. Wij delen de mening van de regering dat met deze aanpak bedreigende
hoogwaterstanden zo veel mogelijk worden voorkomen. Met enkele dijkverhogingen
en dijkversterkingen kunnen de problemen helaas niet meer worden opgelost.Wij hebben naar aanleiding van dit wetsvoorstel nog wel een aantal vragen
gesteld en wij danken de minister voor de memorie van antwoord. Na behandeling
in deze Kamer kan met de uitwerking worden begonnen. Ik was dan ook verbaasd
toen ik een brief van Rijkswaterstaat, gedateerd 19 september 2006, gericht
aan de inwoners van Lent, onder ogen kreeg, waarin staat: "met het besluit
van de Tweede Kamer is een periode van positieve discussies en besluitvorming
afgerond" en verder "Na het besluit van de Tweede Kamer heeft de
staatsecretaris van Verkeer en Waterstaat de gemeente Nijmegen gevraagd de
rol van initiatiefnemer voor dit project op zich te nemen". Alsof er
geen Eerste Kamer bestaat!Ik wil graag een antwoord van de minister op de vraag hoe het heeft kunnen
gebeuren dat zo'n brief voor de behandeling van dit wetsvoorstel in de Eerste
Kamer is verstuurd naar de betrokken inwoners van Lent.Op een aantal zaken wil ik namens mijn fractie nog nader ingaan. Uiteraard
betreft dit de mogelijke Rijnafvoer van 18000 m3/sec en de Maasafvoer
van 4600 m3/sec. De staatssecretaris heeft tijdens het debat in
de Tweede Kamer al laten weten dat deze hoeveelheden niet hard te maken zijn
en dat dit beschouwd moet worden als een strategische reserve. Ook in de memorie
van antwoord schrijft de minister dat volgens de huidige inzichten verdergaande
klimaatveranderingen ertoe kunnen leiden dat wij met hogere afvoeren te maken
krijgen dan de norm van 16000 m3/sec.Ik heb naar aanleiding van dit antwoord toch maar even gekeken naar de
nieuwe klimaatscenario's die het KNMI in mei jongstleden heeft aangeboden
aan staatssecretaris Schultz. Het gaat dan om het mogelijke klimaat rond 2050.
Daaruit blijkt dat de verschillen tussen nu en 2050 in de meeste gevallen
nog binnen de huidige variatie van jaar op jaar liggen. Dat wil zeggen dat
wij niet te maken krijgen met compleet andere zomers en winters. Wel zullen
uitzonderlijke zomers en winters wat vaker voorkomen. Wat de neerslag betreft
neemt de intensiteit van de extreme buien toe, maar daar staat tegenover dat
het aantal dagen met regen in de zomer aanzienlijk zal afnemen, waardoor de
frequentie van de extreme buien niet veel zal veranderen.De directeur-generaal de heer Keijts laat in het blad Waterspiegel van
oktober 2006 weten: "Wij baseren ons op scenario's, zeker weten doe je
het niet. Wel weten wij dat het wat extremer wordt; droogte, temperatuur,
zeespiegelstijging. Maar hoe het precies met de afvoer en de neerslag gaat
is een aspect dat we constant zullen moeten monitoren."Hoe dan ook is 18.000 m3/sec niet meer dan een scenario of
een aanname. Veel deskundigen, zoals prof. dr. G.P. van de Ven, emeritus hoogleraar
Waterstaatsgeschiedenis, zijn het niet eens met de norm 18.000 m3/sec.
Hij is de mening toegedaan dat ook als de klimaatverslechtering zal plaatsvinden
er nooit meer dan 15.500 m3/sec bij Lobith zal binnenstromen. Dit
is vooral gebaseerd op de studie van Rijkswaterstaat en de provincie Gelderland,
waarin is aangetoond dat boven de 12.000 m3/sec bij Lobith in Duitsland
overstromingen zullen optreden tengevolge van dijkdoorbraken. De afvoer bij
Lobith neemt hierdoor af. Desondanks wil de regering op een aantal locaties,
zoals de Noordwaard, Lent en Vaassen-Wapenveld, maatregelen treffen op grond
van 18.000 m3/sec en wel om te voorkomen dat eventueel na 2015
nog meer of andere maatregelen getroffen moeten worden.De CDA-fractie kan wel wat begrip opbrengen voor dit standpunt, maar beseft
dat dit enorme gevolgen heeft voor de agrariërs en de bewoners in die
gebieden. De heer Eigeman heeft dit al uitvoerig toegelicht. De weerstand
tegen de geplande hoogwatergeul met de twee dijken in dit fraai, open gebied
is zeer groot. Niet alleen bij de bewoners, maar ook bij de gemeente Heerde,
het waterschap Veluwe, LTO Noord, de Veluwecommissie en de VROM-raad. Op basis
van de huidige kennis stellen wij dan ook de vraag of het uitgangspunt van
18.000 m3/sec met de betreffende investeringen en de gevolgen daarvan
wel te verantwoorden is. Wij hebben daar grote moeite mee. Als het om overstromingskansen
gaat van een keer in de zoveel duizend jaar, waar hebben wij het dan over?
De onzekerheden van deze maatregelen zouden naar ons oordeel beter in beeld
gebracht kunnen en ook moeten worden.Een belangrijk punt in dezen is de EU-Hoogwaterrichtlijn. De verwachting
is dat die in de eerste helft van 2007 zal worden aangenomen. Het is een kaderrichtlijn
waarbij de invulling van de plannen geheel aan de lidstaten wordt overgelaten.
Het schrijft geen normen voor en laat de uitwerking over aan de lidstaten,
zo schrijft de minister in de memorie van antwoord. Omdat wij
in een benedenstroomsland wonen zijn wij kwetsbaar. In de richtlijn is het
niet-afwentelenprincipe opgenomen wat, zo schrijft de minister, in theorie
kansen voor Nederland biedt als het gaat om het beperken van instroom van
water vanuit Duitsland en België. De minister geeft ook duidelijk aan
dat maatregelen die sinds het hoogwater in 1993 en 1995 in Duitsland en België
zijn genomen geen groot reducerend effect op de afvoer en bijbehorende waterstanden
bij onder meer Lobith hebben.Artikel 8 van de EU-richtlijn geeft aan dat de lidstaten de overstromingsrisicokaarten
in 2013 voltooid moeten hebben. Vraag aan de minister: Zou het niet een veel
betere werkwijze zijn om de maatregelen in Europees verband te bespreken en
daarbij het gehele stroomgebied van de Rijn te betrekken? Wellicht ontstaat
dan de mogelijkheid dat er in plaats van de hoogwatergeul een beter initiatief
ontwikkeld wordt.Ten slotte nog dit. De kosten van het voorgestelde maatregelenpakket worden
geraamd op 2,2 mld. Slechts 100 mln. wordt bijgedragen door de EU. De minster
schrijft in de memorie van antwoord dat in de PKB een taakstellend budget
van 100 mln. voor de EU-subsidies is opgenomen. Vraag aan de minister: Had
dit niet meer moeten zijn dan wel kunnen zijn?Zoals bekend is de Stuurgroep IJsselsprong in opdracht van de provincie
Gelderland en een aantal gemeenten bezig, de grootschalige gebiedsontwikkeling
rond Zutphen, Brummen en Voorst in beeld te brengen inclusief de hoogwaterproblematiek
en de ruimtelijke kwaliteit. Nu dit onderzoek gaande is, kan er naar ons oordeel
niet al gekozen worden voor dijkverleggingen zoals de PKB dat aangeeft. Wij
willen graag van de minister horen hoe hiermee omgegaan wordt.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik voer het woord namens de fracties van de SGP
en de ChristenUnie.Bij deze PKB is er sprake van een dubbele doelstelling: bescherming tegen
hoog water en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit in het rivierengebied.
Hierbij staat terecht de veiligheid voorop. De PKB geeft eveneens aan dat
bescherming tegen hoog water niet alleen door middel van technische maatregelen
kan worden aangepakt. In voorkomende gevallen dienen rivieren ook meer ruimte
te krijgen. Onze fracties zijn van oordeel dat technische maatregelen zoals
dijkverhogingen ook een serieuze optie zijn, naast ruimtelijke maatregelen.Wij hebben er nota van genomen dat deze ontwerp-PKB tot stand is gekomen
mede door actieve participatie van gemeenten, waterschappen, provincies en
maatschappelijke organisaties. Dat is een goede zaak.Wij zijn minder te spreken over het feit dat er een brief is verzonden
die de schijn wekt als zou het politieke proces al zijn afgerond. Ik wijs
de minister erop dat wij in het verleden met de staatssecretaris hebben gediscussieerd
over de vraag of Rijkswaterstaat een staat in de Staat is en of de medewerkers
te weinig gevoel hebben voor het politieke besluitvormingsproces. Met andere
woorden: hollen zij niet te veel door onder het motto: wat hebben wij met
die politiek te maken. De staatssecretaris heeft toen nadrukkelijk gezegd
dat er een vernieuwing gaande was binnen Rijkswaterstaat en dat wij die gedachten
van ons af moesten zetten. Die situatie zou echt niet meer aan de orde zijn.
Daarom verbaas ik mij erover dat er kennelijk toch nog mensen zijn die verantwoordelijkheid
dragen en denken: politiek? "So what", wij schrijven wel brieven
en dan maakt de Tweede Kamer wel de dienst uit.Ik zie ook nog een andere mogelijkheid. Ik heb in de krant gelezen dat
de minister enige ambitie heeft om lid te worden van de Eerste Kamer. Het
kan zijn dat dit de ambtenaren niet aanstaat en dat zij op deze wijze de Kamer
al hebben afgeschreven om de minister te behouden. Ik hoor wel van de minister
hoe de vork in de steel zit.Voorzitter. Voordat ik verder ga met de beoordeling van een aantal beleidsvoornemens
wil ik eerst de aandacht vestigen op het buitenland, met name op Duitsland
en België. In beide landen is pas een begin gemaakt met maatregelen die
van groot belang zijn voor ons land. De verlegging van dijken en verdieping
van het zomerbed daar heeft vanzelf effect op Nederland, maar naar de mening
van onze fracties zal hierdoor de afvoer niet worden verminderd, maar juist
toenemen! Hier en daar zijn er dijkverleggingen in Duitsland, maar die dijken
worden tegelijkertijd verhoogd. Dit betekent in de praktijk dat "natuurlijke
overstromingsvlaktes", dus die delen die overstroomden vanwege te lage
dijken, nu worden verkleind. Per saldo komt er dus meer water naar beneden.
Een soortgelijk effect heeft de verdieping van het zomerbed: het water komt
nog sneller naar beneden. Een sprekend voorbeeld in dit opzicht is de verdieping
annex kanalisatie van de Maas bij Luik. Deze heeft tot gevolg dat hoog water
als een "golf" op Nederland afkomt en in Limburg voor grote problemen
zorgt.Kan de minister concreet zeggen welke afspraken er met genoemde landen
zijn gemaakt? Er is al gezegd dat de EG-bijdrage minimaal is, maar dit kan
toch zo niet. Wij de overlast en wij steeds grotere problemen. Daarover moeten
toch afspraken worden gemaakt met deze landen voordat wij allerlei maatregelen
treffen. Wij kunnen toch niet tolereren dat wij door de aanleg van cultuurwerken
in het buitenland voor nog meer problemen komen te staan dan die cultuurwerken
voor Nederland oplossen. Er is dus nog steeds sprake van afwenteling. Mogelijk
kan de EU-hoogwaterrichtlijn op termijn uitkomst bieden. Dan kan aan structurele
maatregelen worden gewerkt. Wat gaat de regering doen om dat te bereiken?Naar onze mening moeten veel van deze maatregelen liggen in de sfeer van
het landgebruik. De ervaring leert dat je te laat bent als het water eenmaal
in de hoofdwatergangen is. Er moet dus worden begonnen met het landgebruik:
water zo lang mogelijk vasthouden. Dit vergt een andere benadering van de
problematiek dan tot nu toe, en zeker in onze buurlanden, gewoon was. Niet
alleen de Waterstaters, maar ook de Landinrichters hebben het dan voor het
zeggen.Het kabinet houdt in zijn voornemens uitdrukkelijk rekening met een hoge
toekomstige Rijnafvoer: op de kortere termijn 16.000 m3/sec en
op de langere termijn 18.000 m2/sec bij Lobith. Daarmee zitten
wij aan de veilige kant. Vanuit het oogpunt van veiligheid kan ik me dat nog
voorstellen. Er bestaan echter de nodige wetenschappelijke twijfels over deze
hoge aannames. Mijn collega's wezen hier al op. Juist deze beleidskeuze heeft
grote gevolgen.In het pakket is voorzien in een hoogwatergeul tussen Vaassen en Wapenveld.
Dat is een zeer ingrijpende binnendijkse maatregel die onder meer ten koste
gaat van goede landbouwgrond. Bovendien wordt ook de bedrijfsvoering voor
bestaande agrarische bedrijven onmogelijk gemaakt door de onzekerheid over
bijvoorbeeld vergunningen voor bedrijfsuitbreiding. Onze fracties zijn van
mening dat dit niet kan.Dat deze hoogwatergeul nodig is, vloeit voort uit de aanname van een maatgevende
afvoer van 18.000 m3/sec. Om die reden kan er volgens het Kabinet
niet worden volstaan met de aangedragen buitendijkse alternatieven, bijvoorbeeld
maatregelen in de uiterwaarden. Maar de aanname wordt door meerdere deskundigen
bestreden. Is een dergelijke omstreden aanname niet een erg zwakke steen onder
deze vergaande plannen met alle nadelige consequenties van dien? Zijn de door
de regio aangedragen alternatieven wel zorgvuldig en onbevooroordeeld door
Rijkswaterstaat bekeken?De fracties van de SGP en de ChristenUnie hebben gevraagd hoe een dreigend
verlies van grote hoeveelheden schaarse bouwstoffen bij de uitvoering van
de PKB zich verhoudt tot de uitgangspunten van de Nota Ruimte. Deze vraag
is naar onze mening nauwelijks serieus beantwoord. Het is eigenlijk niet meer
dan de weergave van een passage uit de ontwerp-PKB. De heer Eigeman wees hier
ook op. Daarmee wordt de Eerste Kamer natuurlijk geen recht gedaan.Er komt bij de uitvoering op diverse plaatsen klei vrij. Het kabinet stelt
voor, deze klei in plassen te bergen, aan te wenden voor het versterken van
dijken dan wel te gebruiken bij dijkverleggingen. Maar staat dit niet op gespannen
voet met de Nota Ruimte? Je kunt de Nota Ruimte toch zeker niet zomaar een
tweederangspositie geven? Het is toch ons uitgangspunt in Nederland om zuinig
om te gaan met schaarse bouwgrondstoffen? En juist bij het bergen en het aanwenden
van deze klei voor dijkversterkingen en dijkverleggingen is er sprake van
een laagwaardiger gebruik dan bij het gebruik als bouwgrondstof. Onze fracties
vinden het onverantwoord dat er zoveel schaarse bouwgrondstoffen voor de toekomst
verloren gaan. Hoewel het niet bij de agenda hoort van vandaag, merk ik toch
op dat met het verschijnen van het rapport van de Adviescommissie Water sprake
is van een totaal andere situatie. Het is duidelijk dat er een discrepantie
bestaat tussen de gewenste veiligheid tegen overstromingen en de situatie
van heden. Dat geldt voor de korte en de langere termijn. In het rapport van
de commissie staat dat de voor de veiligheidsbeleid gehanteerde normstelling
gedateerd is en niet meer strookt met de actueel financieel-econo­mische
en ook immateriële waarden van de dijkringgebieden. Het is daarom voor
onze fracties niet te verteren dat de PKB zal functioneren als een onstuitbare
wals.Niet alleen het zojuist genoemde rapport, maar ook de uitkomsten van de
tweede toetsing van de primaire waterkering maken duidelijk dat er grote investeringen
nodig zijn voor onze veiligheid. Er is voor de toekomst alsmaar onduidelijkheid
over de benodigde financiën. Wij stellen de minister dan ook voor om
de omstreden investeringen die in de PKB zijn geraamd aan te wenden om de
acute risico's van onze waterwegen weg te nemen. Dit is noodzakelijk voor
onze veiligheid. Het is ook verantwoord omdat het, zoals ook is aangetoond,
technisch onmogelijk is dat er 18.000 m3/sec binnenstroomt.Op het punt van het begrip "ruimtelijke kwaliteit" is er een
overeenkomst met de Nota Ruimte. In de PKB wordt veelvuldig gesproken over
de noodzaak om de ruimtelijke kwaliteit te waarborgen. Toch is het naar onze
mening niet gelukt om duidelijk te maken wat onder ruimtelijke kwaliteit moet
worden verstaan. Bij het lezen ontstaat de indruk dat het nemen van ruimtelijke
in plaats van technische maatregelen ook al wordt gezien als keuze voor ruimtelijke
kwaliteit. Ik verzoek om een duidelijke inhoudelijke reactie. Wil de minister
eens uitleggen hoe voldoende oog voor ecologische, economische, cultuurhistorische
en sociale opgaven in de onderscheiden gebieden gegarandeerd is in de PKB?"Nationaal Ruimtelijk Kader" is als begrip geïntroduceerd.
Hoe werkt dit zogenaamde "ontwikkelingsperspectief" concreet uit
in deze nota en in het vervolg daarvan?Voorzitter, onze fracties hebben veel vragen gesteld en kritische opmerkingen
gemaakt. Wij verwachten dan ook een grondige beantwoording.De heer Van den Oosten (VVD):Voorzitter. Voordat ik toekom aan de inhoudelijke behandeling van de PKB
Ruimte voor de rivier, maak ik melding van ongenoegen in de VVD-fractie. Dit
ongenoegen betreft een brief van het ministerie van Verkeer en Waterstaat,
Rijkswaterstaatdirectie Oost-Nederland d.d. 19 september jongstleden
gericht aan de bewoners rondom de dijkteruglegging bij Lent, waarin wij tot
onze verbazing onder meer het volgende lezen: "Met het besluit van de
Tweede Kamer is een periode van politieke discussies en besluitvorming afgerond.
In deze periode is de politiek aan zet geweest en heeft Rijkswaterstaat zich
zeer terughoudend opgesteld in de communicatie." Wij begrijpen dit niet.
Is hier sprake van een gebrek aan kennis van onze staatsinrichting en/of een
poging om bewoners op het verkeerde been te zetten? Dat laatste kunnen wij
ons eerlijk gezegd van Rijkswaterstaat niet voorstellen. Gelukkig hebben bewoners
en gemeenten zich hier weinig van aangetrokken en zich breed tot deze Kamer
gewend. Graag vernemen wij de mening van de minister over deze brief.De PKB Ruimte voor de rivier is een belangrijk voorstel. Het is ook omvangrijk;
immers voorstellen met een investeringsniveau van 2,2 mld. behandelen wij
niet iedere week. Een voorstel ook waarvan de werkzaamheden zich over vele
jaren zullen uitstrekken en op een aantal plaatsen het rivierenlandschap zullen
veranderen. De VVD-fractie heeft waardering voor dit voorstel en complimenteert
de staatssecretaris en de minister, ook voor de manier waarop dit tot stand
is gebracht. Deze ontwerp-PKB is namelijk tot stand gekomen via een interactief
proces waarin zeer actief is geparticipeerd door gemeenten, waterschappen,
provincies en maatschappelijke organisaties.Ondanks het brede draagvlak bevat de PKB ook enkele maatregelen die lokaal
tot weerstand hebben geleid en nog steeds leiden, zoals de hoogwatergeul Veessen-Wapenveld,
de dijkteruglegging Voorsterklei en Cortenoever, de dijkteruglegging Lent
en de ontpoldering van de Noordwaard bij Gorinchem. Deze maatregelen hebben
veel identieke inspraakreacties opgeleverd. Mede naar aanleiding
van de inspraak is, zo hebben wij begrepen, door de staatssecretaris opnieuw
gekeken naar de plussen en minnen van de aangedragen alternatieven.Ik spreek graag mijn waardering uit voor het vele werk dat onder anderen
door burgers – al dan niet in de vorm van actiegroepen – bedrijven
en gemeenten is verzet in de vorm van het reageren op de verschillende plannen
en het aandragen van alternatieven. Een aantal maatregelen zal immers ingrijpende
gevolgen hebben, zoals de sloop van woningen, aantasting van cultuur dan wel
cultuurhistorie en de noodzaak om agrarische bedrijfsvoering aan te passen.
Ons is echter gebleken dat aangedragen alternatieven die niet of niet geheel
gehonoreerd konden worden, ten koste zouden gaan van veel meer landbouwgrond
en agrariërs, bijvoorbeeld bij buitendijkse oplossingen, maar ook van
bestaande natuurwaarden, of in strijd zouden zijn met de Vogel- en Habitatrichtlijn.
Daarnaast zijn alternatieven vaak vele malen duurder. Ook werden bij alternatieven
de uitgangspunten van de PKB niet in acht genomen, zoals de af te voeren hoeveelheid
water. Het zijn in het bijzonder die prognoses van de hoeveelheid af te voeren
water waar ik nader over wil spreken, ook in relatie tot voorgenomen ingrepen
en de alternatieven.Belangrijke doelstellingen van deze PKB zijn het op het vereiste niveau
brengen van de bescherming van het rivierengebied tegen overstromingen en
de wens om een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit
van het rivierengebied. Het geven van meer ruimte aan de rivier kan ook onzes
inziens niet langer meer technisch en sectoraal worden aangepakt. De wenselijkheid
van een trendbreuk om de veiligheid in het rivierengebied te vergroten door
meer ruimte aan de rivier te geven, wordt dan ook door ons onderschreven.Het veiligheidsaspect van de voorgestelde maatregelen is van grote betekenis.
Wij herinneren ons nog goed dat in 1995 ten gevolge van het hoge water maar
liefst 250.000 mensen en 1.000.000 dieren uit voorzorg moesten worden geëvacueerd
omdat hun veiligheid niet kon worden gegarandeerd. Die veiligheid is van uitzonderlijk
belang. Maar liefst 9.000.000 medeburgers wonen onder NAP en 65% van
ons bnp wordt beneden de zeespiegel verdiend.Het hoge water in 1993 en 1995, was zoals bekend, aanleiding voor het
Deltaplan Grote Rivieren met versnelde dijkversterkingen. De rivieren zijn
nu in staat een hoeveelheid water van 15.000 m3/sec die maximaal
bij Lobith ons land binnenstroomt, veilig af te voeren naar zee. Voor de (bedijkte)
Maas geldt een hoeveelheid van 3.650 m3/sec bij Borgharen. Het
kabinet heeft tot een hogere doelstelling besloten. De hoofddoelstelling van
deze PKB is immers een maatgevende afvoer van 16.000 m3/sec bij
Lobith voor de Rijn en 3.800 m3/sec bij Borgharen voor de Maas,
te realiseren in uiterlijk 2015. De VVD-fractie hecht zeer aan de vergroting
van de veiligheid en onderschrijft dan ook deze verhoogde doelstelling van
harte. De PKB gaat echter veel verder en bevat een strategische beleidskeuze
voor de lange termijn met een maatgevende afvoer bij Lobith van 18.000 m3/sec en een Maasafvoer van 4600 m3/sec.Het is in het bijzonder deze beleidskeuze waaraan sterk wordt getwijfeld.
Het is ook deze beleidskeuze die de door mij al genoemde forse ingrepen in
het rivierenlandschap voor het grootste deel nodig maakt. De VVD-fractie heeft
daarom in de schriftelijke ronde gevraagd naar de concrete motivering van
die keuze. Uit het antwoord blijkt opnieuw dat dit met onzekerheden is omgeven,
zoals "huidige inzichten", "eventuele investeringen", "voorspellingen ",
et cetera. Over voorspellingen gesproken, wij herinneren ons nog goed dat
wij ten tijde van de behandeling in april 2004 van de begroting van Verkeer
en Waterstaat voor 2004 werden opgeschrikt door een rapport van een denktank
van knappe koppen, die in opdracht van het Amerikaanse Pentagon in februari
van dat jaar een rapport over de gevolgen van de klimaatverandering had uitgebracht.
Dit rapport kwam ook even aan de orde bij die begrotingsbehandeling. Daarin
kwam men voor Nederland glashard tot de conclusie dat onze Hofstad over drie
jaar een spookstad onder water zou zijn en dat Amersfoort aan zee zou komen
te liggen. Dat is ongeveer rond deze tijd. Ik kan u gelukkig meedelen dat
er afgelopen zomer geen strandleven in Amersfoort was, wat de Minister ook
niet zal zijn ontgaan. Professor Van der Ven, hoogleraar Waterstaatsgeschiedenis
aan de Universiteit van Amsterdam, schreef in een artikel van 20 oktober
jongstleden onder meer: de hoge waterstanden – waarbij hij doelt op
18.000 m3/sec – die genoemd worden, zullen ons land nooit
bereiken.Dan zijn er nog de Duitse investeringen in de waterkeringen, die mede
in het kader van de Europese Richtlijn worden gedaan. Een gezamenlijk Nederlands-Duits
onderzoek heeft nieuwe inzichten opgeleverd volgens onderzoeker Geert Roovers
van het Adviesbureau Oranjewoud in een commentaar van 12 juni jongstleden.
In die studie hebben Rijkswaterstaat (RIZA) en de provincie Gelderland aangetoond
dat boven 12.000 m3/sec bij Lobith in Duitsland overstromingen
zullen optreden. De afvoer bij Lobith neemt daardoor af. Deze afname wordt
groter naarmate de afvoer toeneemt. Ook bij het voorgenomen dijkversterkingsprogramma
in Duitsland, uit te voeren tot 2015, blijft dit beeld overeind. "Waar,
rekening houdend met de aanwezige onzekerheden, de afvoer van 16.000 m3/sec nog is te verdedigen, is een afvoer van 18.000 m3/sec in deze
gehele eeuw zeer onwaarschijnlijk", aldus de studie.De VVD-fractie heeft kennis genomen van studies en voorspellingen en daarnaast
gekeken naar hoogwaterstanden in het verleden als referentiekader. Zo waren
de hoogst gemeten afvoeren bij Lobith 12.600 m3/sec in 1926 en
ruim 12.000 m3/sec in 1995. Dat ligt maar liefst 3400 m3/sec,
respectievelijk 4000 m3/sec beneden de norm van 16.000 m3/sec, laat staan dat wij, zo bezien, aan 18.000 m3/sec toekomen.De VVD-fractie vindt het van groot belang, een betere onderbouwing te
krijgen van de norm van 18.000 respectievelijk 4600 m3/sec. Voor
die norm is immers een belangrijk deel van de investeringen nodig die voor
een deel omstreden zijn. Nogmaals, de VVD-fractie onderschrijft van harte
de norm van 16.000 m3/sec. Ook in het gebied krijgt de minister
hiervoor de handen op elkaar, getuige een brief van de gemeente Heerde en
de adhesiebetuiging daaraan van de gemeente Hattem d.d. 20 oktober jongstleden,
waaruit ik mag citeren: "Voor de goede orde willen wij opmerken dat de
gemeente Heerde aan het treffen van maatregelen, die moeten worden genomen
om aan een afvoer van 16.000 m3/sec te voldoen, voortvarend wil
meewerken. Een dergelijke afvoer is namelijk al ruim een kwart meer dan de
tot nu toe ooit via Lobith bij ons land binnengekomen waterhoeveelheid."
Wij zijn zeer benieuwd naar die nadere onderbouwing door de minister.In het kader van de behandeling van deze PKB heeft de VVD-fractie nadere
vragen gesteld over het feit dat van de 2,2 mld. aan kosten die de maatregelen
uit deze PKB met zich brengen, er slechts 100 mln. wordt bijgedragen door
de Europese Unie. Rekening houdend met de speciale positie, zo hebben wij
betoogd, die Nederland als deltagebied inneemt en de vele landen die hun water
via ons land afvoeren – Nederland als "afvoerput" van Europa –
komt ons die bijdrage als uiterst gering voor. De VVD-fractie vroeg daarom
hoe deze bijdrage tot stand is gekomen, waarom zij relatief zo laag is en
welke mogelijkheden de minister ziet om het bedrag te verhogen.Het antwoord luidt als volgt: "Ook in Europees verband speelt de
discussie over de benutting van EU-subsidies voor de PKB Ruimte voor de rivier.
In de PKB is een taakstellend budget van 100 mln. EU-subsidies en projectgebonden
opbrengsten opgenomen. Gegeven de randvoorwaarden die gelden voor benutting
van de EU-subsidies zal alles op alles gezet moeten worden om deze taakstelling
te kunnen realiseren." Ik begrijp hieruit dat het nog steeds niet zeker
is dat die 100 mln. echt beschikbaar komt, terwijl dat bedrag al relatief
laag is. Daarom willen wij graag een antwoord op de al gestelde vraag, welke
mogelijkheden de minister ziet om het bedrag van 100 mln. in belangrijke mate
te verhogen. Wij hebben er alle vertrouwen in. Deze minister was immers een
zeer verdienstelijk Europarlementariër en als iemand in staat is, het
bedrag te verhogen, dan is zij het wel.Sprekend over deze PKB waarin maatregelen voor de nabije en verre toekomst
worden aangegeven, lijkt zich een nieuwe situatie voor te doen, namelijk een
situatie gelijk aan de conclusies uit het recent verschenen rapport van de
Adviescommissie Water. Ik citeer: "Talrijke studies en publicaties geven
blijk van een discrepantie tussen de gewenste veiligheid tegen overstromingen
en de actuele situatie, zowel voor de korte als voor de lange termijn. De
Commissie stelt vast dat de voor het veiligheidsbeleid gehanteerde normstelling
gedateerd is en niet meer spoort met de actuele financieel-economische en
ook immateriële waarden van de dijkringgebieden."In hetzelfde kader zijn ook de recent gepubliceerde uitkomsten van de
tweede toetsing van de primaire waterkering belangrijk, uitgevoerd in de jaren
2001-2006. Daarin is een kleine 3000 km primaire waterkering nagelopen. Het
zijn de dijken, duinen en kunstwerken die Nederland beschermen tegen de Noordzee,
het Markermeer, het IJsselmeer en de grote rivieren. Daarnaast werd 724 km
dijk onder de loep genomen die indirecte bescherming biedt tegen dit "buitenwater."
Conclusie: "De staat van rivierdijken is beneden de maat en dat, terwijl
de helft van de beheerders wel al de effecten van de nog niet voltooide maatregelen
uit het programma Ruimte voor de rivier heeft meegeteld", aldus de toetsing.Het gaat hier om het nemen van maatregelen op relatief korte termijn.
De minister heeft in haar begroting slechts 420 mln. uitgetrokken voor de
versterking van de keringen in de komende vijf jaar. Het IPO en de Unie van
Waterschappen vinden een grotere investering nodig, namelijk 1.6 mld. tot
2020. Ook de Adviescommissie Water sluit zich hierbij aan.De minister heeft snel gereageerd op deze rapportages met haar brief aan
de Tweede Kamer van 25 oktober 2006. Zij schrijft daarin nog eens dat
het Kabinet voor de periode tot en met 2011 420 mln. uittrekt voor investeringen
ter voorkoming van overstromingen. Hiervoor kunnen de 44 meest urgente maatregelen
die uit de tweede toetsing naar voren komen, worden gefinancierd. Voor alle
89 maatregelen die volgens de tweede toetsing om een investering vragen, is
ongeveer 1,6 mld. nodig. Hieronder valt bijvoorbeeld de versterking van de
Afsluitdijk, waarvoor 750 mln. is geraamd. In de Tweede Kamer heeft de minister
gezegd: "Ik onderschrijf de noodzaak van investeringen van 1.6 mld.,
maar ik denk dat een nieuw kabinet daar zelf invulling aan wil geven."Het geheel lijkt er sterk op dat terwijl wij bezig zijn met deze PKB met
haar investeringen van 2.2 mld. – die deels zijn bestemd voor de lange
termijn, waarvoor de middelen wel beschikbaar zijn – het risico van
overstromingen op de korte termijn niet kan worden veiliggesteld. Is het dan
niet beter om het geld dat nodig is om de omstreden investeringen die in de
PKB geraamd zijn voor de maatregelen om de waterafvoer bij Lobith van 16000
m3/sec te brengen naar 18.000 m3/sec bij en om de Maasafvoer
van 3.800 m3/secte brengen naar 4.600 m3/sec, aan te
wenden voor investeringen die op korte termijn, dus tot 2011, nodig zijn om
de acute risico's van onze waterkeringen weg te nemen? Het is immers onzeker
of die ophoging noodzakelijk is, terwijl de risico's op kortere termijn wel
duidelijk zijn.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20062007-275-284.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl