Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiële zekerheidsovereenkomsten (28874)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 4573-4580

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-05-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 70, pagina 4573-4580

22-04-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28874Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van: - de behandeling van het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) (29410), en van: - de motie Joldersma/Lambrechts over kwalificatie voor bijzondere kwaliteitskenmerken (29410, nr. 3); - de motie-Tichelaar c.s. over een open bestel, met autononie en onafhankelijkheid voor instellingen (29410, nr. 4); en 7 andere motiesPagina 4581-4593
Presentie en opening (donderdag 22 april 2004)Pagina 4573-4573
Behandeling van het wetsvoorstel Uitvoering van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiële zekerheidsovereenkomsten (28874)Pagina 4573-4580
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet basisvoorziening kinderopvang) (28447)Pagina 4593-4640
Regeling van werkzaamheden (donderdag 22 april 2004)Pagina 4580-4581
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 22 april 2004)Pagina 4640-4641

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Uitvoering
van Richtlijn nr. 2002/47/EG van het Europees Parlement en de Raad van de
Europese Unie van 6 juni 2002 betreffende financiële zekerheidsovereenkomsten
(28874).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie is van oordeel dat dit wetsvoorstel bijdraagt
aan een integratie van de financiële markten en ook de efficiency van
die markten ten goede komt.Na ontvangst van de nota naar aanleiding van het verslag resteert er voor
onze fractie nog één discussiepunt. Dat betreft de reikwijdte
of het toepassingsgebied van de richtlijn. In het verslag heeft de CDA-fractie
reeds aangegeven belangrijke twijfels te hebben bij de voorgestelde uitbreiding
van de reikwijdte van de regeling tot overeenkomsten tussen rechtspersonen
of ondernemingen zonder rechtspersoonlijkheid, die allebei geen band hebben
met de financiële markt. De CDA-fractie wordt daarin overigens gesteund
door de Raad van State. De regering wijst in de memorie van toelichting op
overweging 22 van de richtlijn, waarin wordt gesproken van een minimumregeling.
De CDA-fractie is daarbij van mening dat dit niet ziet op de reikwijdte ten
aanzien van de zekerheidsnemer en de zekerheidsverschaffer, maar op de reikwijdte
ten aanzien van de materiële bepalingen in de richtlijn. Het spijt ons
zeer dat de regering in de nota naar aanleiding van het verslag niet op deze
stellingname is ingegaan.De CDA-fractie kan daarnaast, met de Raad van State, uit artikel 1 van
de richtlijn, tweede en derde lid, niets anders opmaken dan dat de richtlijn
niet ziet op overeenkomsten waarbij beide – ik onderstreep "beide" –
partijen niet met de financiële markt verbonden zijn. Wij wijzen op het
woordje "mits" in artikel 1, tweede lid onder e, van de richtlijn. Er staat
toch letterlijk: "mits de andere partij een instelling is als omschreven
onder a t/m d." Deze stelling wordt nog eens onderschreven door Lunsingh Scheurleer
in Vennootschap & Onderneming van februari 2002. De keuze die de regering
maakt, laat de richtlijn dus expliciet niet toe.Ook op deze stellingname heeft de regering in de stukken niet gereageerd.
De regering geeft wel aan dat er meerdere opties zijn in de uitvoering van
de richtlijn, maar waar de door de regering voorgestelde optie zijn grondslag
in de richtlijn vindt, geeft de regering niet aan. De overweging van de regering
dat een financiëlezekerheidsovereenkomst tussen partijen zonder verbondenheid
met de financiële markt niet vaak zal voorkomen, is voor de CDA-fractie
niet relevant. Het gaat hier om een principiële juridische keuze. Het
ontgaat de CDA-fractie waarom de keuze overeenkomstig de richtlijn –
ik noem artikel 1, tweede lid – leidt tot interpretatieproblemen. Financiële
instellingen zijn toch aangewezen op grond van de Wet toezicht kredietwezen;
ik noem maar een voorbeeld.De CDA-fractie wijst de regering voorts op de wetgevingsresolutie van
het Europees Parlement, aangenomen op 24 april 2002, inzake de onderhavige
richtlijn. De rapporteur stelt letterlijk: "De Raad heeft ingestemd met de
geest van de amendementen met betrekking tot de uitbreiding van de werkingssfeer,
de amendementen 4 tot 9. Zoals gewenst door het Europees Parlement bestaan
er geen drempels meer voor de opneming van rechtspersonen in de werkingssfeer
van de richtlijn, wanneer de tegenpartij een openbare instantie, een centrale
bank met inbegrip van de BIB en multilaterale ontwikkelingsbanken, een financiële
instelling of centrale tegenpartij dan wel een verevenende instantie of clearing
bureau is."Deze resolutie is unaniem door het Europees Parlement aanvaard. De resolutie
spreekt over een tegenpartij die wel degelijk verbonden is met de financiële
markt. Behoeft dat nog nadere toelichting, zo vraag ik de regering.De verruiming die het Europees Parlement heeft bedoeld in artikel 1, derde
lid, is door de regering overgenomen. Ook ingeval slechts een partij verbonden
is met de financiële markt kan van de financiëlezekerheidsovereenkomst
gebruik worden gemaakt. De CDA-fractie steunt het voorstel van de regering
deze verruiming in het onderhavige wetsvoorstel over te nemen – daarover
geen misverstand – maar is uiterst terughoudend in een verdergaande
implementatie van Europese richtlijnen dan noodzakelijk. In het onderhavige
voorstel is dat, zoals betoogd, zelfs formeel in strijd met de richtlijn,
maar ook ongewenst. Het voorstel van de regering leidt namelijk tot het versterken
van de positie van de crediteur-zekerheidsnemer ten koste van de debiteur-zekerheidsgever.
Niet voor niets kent ons goederenrecht of pandrecht een aantal zekerheden
of waarborgen voor de debiteur. Dat in het belang van de financiële markten
hiervoor een ander regime wordt ontwikkeld, heeft onze steun. Maar zo'n regime
behoeft niet een bredere toepassing te krijgen. In zijn algemeenheid voldoet
het bestaande goederenrecht uitstekend. De zakelijke debiteur heeft ook belang
bij een voldoende beschermingsniveau. De financiëlezekerheidsovereenkomst
maakt bijvoorbeeld toe-eigening mogelijk, maar ook een gebruiks- en verbruiksrecht.
In het geval geen van beide partijen verbonden is met de financiële markt,
wil onze fractie deze verruiming niet mogelijk maken. Het voorstel van de
regering tot verdere verruiming van de richtlijn tast de uitgangspunten van
ons goederenrecht dan te veel aan.Alles overwegende heb ik een amendement ingediend op stuk nr. 8, dat het
wetsvoorstel in overeenstemming brengt met de richtlijn.De heer Heemskerk (PvdA):Voorzitter. Ik zal maar direct bekennen dat de PvdA de wetsvoorstellen
inzake de financiëlezekerheidsovereenkomst heeft aangemeld als hamerstuk,
dus de regering zal geen grote kluif krijgen aan deze oppositiepartij. Maar
nu wij dat debat toch voeren, krijgen wij er extra inzichten door en is het
inderdaad nuttig om een aantal vragen, gesteld door het CDA, te verduidelijken.
Het zijn nogal grote woorden: ongewenst en formeel onjuist.De PvdA beschouwt de richtlijn als nuttig. De ruime interpretatie was
naar onze informatie ook de oorspronkelijke inzet van de Nederlandse regering,
destijds met steun van de permanente vertegenwoordiger de heer Bot, om de
concerns erin te betrekken. Er was naar mijn informatie teleurstelling toen
uiteindelijk werd gekozen tussen opt-out en opt-in; een mogelijkheid die op
het laatste moment werd ingevoegd. Is dat inderdaad een juiste interpretatie
van hetgeen destijds is geschied?In de nota naar aanleiding van het verslag wordt een opsomming gegeven
van de landen die kiezen voor de ruimere interpretatie ofwel opt-in. Dat zijn
de ons omringende landen waarin de grote concerns opereren. Is dat nog steeds
juist? Heeft de minister nieuwe inzichten? Hoeveel landen kiezen voor die
ruimere interpretatie?Ik ben inmiddels ook benieuwd naar de reactie op de vraag van de heer
De Vries hoe ver die ruimere reikwijdte precies strekt. In hoeverre heeft
de slager die de bakker een lening verstrekt die wellicht niet wordt terugbetaald
er mogelijk nadeel van? Krijgt hij met deze richtlijn te maken? Is het begrip
"kapitaalmarkt" in de richtlijn wellicht niet helder genoeg omschreven? Dat
was ook een vraag die in het tijdschrift Ondernemingsrecht door de heren Sestrière
en Abendroth is gesteld.De heer Jan de Vries (CDA):De heer Heemskerk spreekt over de opt-in- en de opt-outregeling zoals
die in de richtlijn zou staan. Doelt hij daarmee dan op de regeling zoals
die in het derde lid van artikel 1 van de richtlijn is opgenomen? Die betreft
namelijk de mogelijkheid dat een van de partijen niet tot de financiële
markt behoort.De heer Heemskerk (PvdA):Ik heb het desbetreffende stuk nu niet voor mij liggen, maar ik heb begrepen
dat op het allerlaatste moment de mogelijkheid is gegeven aan lidstaten om
te kiezen voor een meer beperkte dan wel een ruimere reikwijdte en dat dit
kabinet kiest voor dat laatste.De heer Jan de Vries (CDA):Dat was in mijn beleving juist het derde lid van artikel 1, waarin het
gaat om de mogelijkheid voor lidstaten om te kiezen tussen een systeem waarbij
beide partijen tot de financiële markt behoren en een systeem waarin
slechts een van beide partijen tot de financiële markt
behoeft te behoren. Voor dat laatste kiezen wij hier in de Kamer. Dat is prima.
Echter, de regering gaat in het wetsvoorstel nog een stap verder.De heer Heemskerk (PvdA):De reden waarom het kabinet kiest voor een extra stap is mijns inziens
in lijn met het beleid ter zake in de ons omringende landen en heeft daardoor
voordelen voor de grotere concerns onderling en voor hun positie ten opzichte
van de concerns in de ons omringende landen.In de memorie van toelichting spreekt het kabinet over een impuls die
deze richtlijn gaat geven aan de Nederlandse economie. Het is duidelijk dat
wij die impuls wel kunnen gebruiken. Kan evenwel worden aangegeven hoe groot
die impuls is? Gesteld dat het amendement van de heer De Vries wordt aangenomen,
wat zijn daarvan dan de eventuele negatieve consequenties voor die impuls,
met name waar het gaat om de economie en de grote ondernemingen?Voorzitter. Ik rond af. Het CDA en de VVD stellen zich de laatste jaren
erg eurofoob en minimalistisch op ten opzichte van Europa, in de zin dat Nederland
in hun ogen alleen datgene moet doen wat moet en dus niets extra's. De PvdA
heeft een andere opvatting. Als wij iets extra's doen – dat is goed
voor het bedrijfsleven, de werknemers en dus voor de economie – dan
moeten wij dat niet nalaten. Sterker, dat moeten wij doen. Gezond verstand
moet overheersen in plaats van angst of misplaatste ideologie.De heer Jan de Vries (CDA):U spreekt over gezond verstand. Ik wijs u erop dat bijvoorbeeld ons pandrecht
een aantal waarborgen kent, hetgeen ertoe leidt dat het goed niet zomaar door
de pandnemer kan worden toegeëigend of verbruikt. Die waarborgen worden
door dit wetsvoorstel toch wel degelijk ingeperkt. Ik mag de heer Heemskerk
op dat punt toch op zijn gezond verstand aanspreken.De heer Heemskerk (PvdA):Dat mag u zeker. Ik maak juist ook de vergelijking met de internationale
ondernemingen en de kapitaalmarkten. Het zou verkeerd zijn als door dit amendement
grote concerns in een nadelige positie worden geplaatst ten opzichte van andere
concerns. Daarom zie ik ook uit naar de antwoorden van de minister op dat
punt.De heer Jan de Vries (CDA):Grote concerns is één, maar twee is de slager en de bakker
op de hoek die samen een financiëlezekerheidsovereenkomst kunnen sluiten.
En daarbij spelen weer andere belangen een rol. Dat erkent de heer Heemskerk
blijkbaar ook.De heer Heemskerk (PvdA):Dat is precies een van de vragen die ik aan de minister heb gesteld; in
hoeverre heeft de bredere reikwijdte nadelige gevolgen voor de slager en de
bakker op de hoek? Ik ben wat minder bevreesd dan de heer De Vries op dat
punt, maar wellicht heeft dat met de Europese oriëntatie te maken.De vergadering wordt van 10.40 uur tot 10.45 uur geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de Kamer vanwege het feit dat we het eens zijn dat
het wetsvoorstel, zoals het er ligt, voor het gedeelte dat binnen de termen
van de richtlijn valt, een juiste uitvoering van die richtlijn is en geen
verdere discussie vraagt.Rest nog één punt, het voorstel om de reikwijdte van het
wetsontwerp in Nederland breder te maken dan de richtlijn voorschrijft. Laat
er geen misverstand over bestaan dat de richtlijn niet van toepassing is op
het vlak van zekerheidsovereenkomsten tussen twee ondernemingen die niet tot
de kapitaalmarkt behoren. De mogelijkheid van opt-in en opt-out in het derde
lid betreft inderdaad de situatie dat een van de partijen wel tot de kapitaalmarkt
behoort maar de andere niet. Voor het overige klopt het dat de reikwijdte
van de richtlijn zoals die er nu ligt, strikt genomen niet van toepassing
is als de wederpartij (de pandnemer) geen deel uitmaakt van de kapitaalmarkt
en niet behoort tot de lijst van opgesomde ondernemingen.Het is ook niet helemaal juist dat Nederland er vanaf het begin naar gestreefd
heeft om de brede toepassing mogelijk te maken. Het aanvankelijke Commissievoorstel
betrof banken en grote ondernemingen als wederpartij. De inzet van Nederland
in de Raad is toen geweest om de reikwijdte niet te beperken tot grote ondernemingen
maar ook kleine ondernemingen daaronder te laten vallen. Deze verandering
heeft inderdaad plaatsgevonden. Mogelijk is daar het misverstand ontstaan.
Het is niet de inzet van Nederland geweest om de richtlijn vanaf het begin
over het hele terrein toe te passen.Op de vraag wat andere landen doen, is op dit moment nog niet helemaal
een afsluitend antwoord op te geven. De meeste lidstaten hebben de richtlijn
nog niet omgezet. Het Verenigd Koninkrijk heeft dat wel gedaan en heeft gekozen
voor de mogelijkheid van toepassing voor het hele terrein, met argumenten
zoals wij die ook geven. Ik bestrijd echter de stelling van de heer De Vries
dat deze uitbreiding in strijd zou zijn met de richtlijn. De uitleg van overweging
22 over het minimumkarakter van de richtlijn heeft betrekking op de reikwijdte,
omdat het moeilijk denkbaar is dat deze van toepassing zou zijn op de substantieve
rechten van de richtlijn, namelijk de zekerheidsrechten of de rechten van
uitwinning. Als je volledige zekerheid krijgt, betekent dit dat je op ieder
moment mag uitwinnen. Dat is het meerdere vanuit het oogpunt van de pandnemer.
Het is denkbaar dat de pandnemer het goed onmiddellijk, beneden de marktwaarde
mag toe-eigenen. Dat is in die optiek een meerderrecht. De belangrijkste bescherming
die de richtlijn echter aan de pandgever biedt, is dat hij de goederen in
ieder geval terugkrijgt tegen de marktwaarde op het moment van de uitwinning
van het pandrecht. In andere gevallen krijgt hij geld of effecten terug. Het
geld kan gebruikt worden, de effecten kunnen verkocht worden en er moeten
eventueel soortgelijke rechten teruggegeven worden. Om die reden hebben wij
gemeend dat het verantwoord is om een uitbreiding voor te stellen zoals wij
dat hebben gedaan, ook in de systematiek van het burgerlijk recht. Wij hebben
nu de zekerheidsovereenkomst, waarbij zekerheid wordt verstrekt door overdracht,
van effecten of geld. Dit is voor partijen zonder beperking. We hebben ook
de zekerheidsovereenkomst door pand, en ook die is zonder beperking voor partijen.
Nu stellen wij een tussenfiguur voor, namelijk een pandrecht met
een gebruiksrecht gedurende de looptijd van het pand. Nogmaals, in de bepaling
komt te staan dat het gaat om effecten en geld. Dat zijn dus de twee figuren
van het pandrecht.Bij het systeem van de uitwinning van het pandrecht bij effecten heeft
men nu al de zekerheid dat deze uitgewonnen kunnen worden door verkoop op
de beurs. Dat geschiedt dus tegen de marktprijs. Het onderhavige voorstel
verandert op dat punt aan de bescherming niets. De bepaling is immers dat
op het moment van uitwinning de marktprijs geldt. Dat is de garantie die de
pandgever van de wet krijgt. Uit een oogpunt van wetgevingssystematiek resulteert
het amendement derhalve in een bijzonder ingewikkelde operatie – dat
is ook te zien aan het amendement, aan de lijst die men moet gaan gebruiken
en de omschrijvingen waarin moet worden uitgelegd of het nu wel of niet eronder
valt – terwijl de bepaling in het wetsvoorstel heel eenvoudig past in
de systematiek die het Burgerlijk Wetboek nu kent, namelijk: zekerheid door
overdracht, zekerheid door pand en pand met gebruiksrecht. Dat is in alle
gevallen voor alle partijen beschikbaar. De bescherming bij het pandrecht
met gebruiksrecht, zoals wij dat nu voorstellen, is dat de pandgever altijd
de marktprijs krijgt. Voor geld is dat duidelijk; dan is er geen verschil
met het in pand geven van vorderingen. Bij effecten krijgt de pandgever, op
het moment dat het pandrecht eindigt, soortgelijke effecten terug. Deze kan
hij zelf verkopen en daardoor heeft hij dus geen mindere zekerheid. Hij heeft
alleen niet de zekerheid dat het precies dezelfde effecten zijn. Als de zaak
is uitgewonnen, krijgt hij in ieder geval de marktprijs. Bij het huidige pandrecht
heeft hij niet méér zekerheid. Dan krijgt hij namelijk ook de
marktprijs. Het is daarom vreemd om die uitzondering met dit amendement te
creëren.Naar onze mening is er geen strijd met de richtlijn bij het eventueel
toepassen of uitbreiden van de reikwijdte. Blijkens de houding van de Commissie
inzake de implementatie die het Verenigd Koninkrijk heeft gegeven aan de richtlijn,
is dat ook het standpunt van de Commissie. Het is zonder meer in confesso
dat dit er niet onder valt.Is het wenselijk? Naar onze mening komt dit in de praktijk nu voor bij
grotere concerns, waarbij een van de concern-vennootschappen een zekere interne
bankfunctie heeft, een treasury function, voor andere delen van de onderneming.
In die situatie is er in feite sprake van een soortgelijke positie als bij
banken en dan is er dus geen reden om het niet te doen.De heer De Vries noemt de ondernemingen in het MKB, de slager en de bakker
op de hoek. Dat zij effecten in pand overleggen ter zekerheidsstelling voor
leningen, komt voor zover dat mij bekend is, niet veel voor, als het al voorkomt.
Ook in die situatie houden de bakker en de slager echter nog steeds de zekerheid
dat bij het eindigen van het pandrecht de soortgelijke effecten of het geld
worden teruggegeven. Of hij krijgt de marktprijs op het moment van uitwinning.
Meer zekerheid heeft hij bij een ander pandrecht ook niet. Het pandrecht maakt
de zekerheid wel duurder omdat de effecten niet verhandeld mogen worden. In
de tussentijd kunnen dus geen koerswinsten worden gemaakt, terwijl de bank
dat wel kan als zij mag handelen met de effecten. Dat is het belangrijkste
verschil. Ik ben het er niet mee eens dat de uitbreiding die wordt voorgesteld,
strijdt met de beginselen van het Nederlands zekerheidsrecht, in het bijzonder
het pandrecht. Die beginselen zijn de volgende. Er is sprake van bescherming,
doordat het pandrecht uitgewonnen wordt tegen de marktprijs. Het maakt deze
figuur van zekerheid geven aantrekkelijker omdat in het geval van effecten
tussentijdse koerswinsten gerealiseerd kunnen worden. Dat is niet ten nadele
van de pandgever, want die zou ze niet gemaakt hebben. Anders moet hij een
ander pand geven. Hetzelfde geldt voor buitenlands geld. De debiteur heeft
dezelfde bescherming als nu bij de zekerheid door overdracht, dan wel de zekerheid
door pandgeving. Er is ook geen aanleiding om te menen dat deze uitvoering
in strijd is met de richtlijn. Het is juist dat de Raad van State gewezen
heeft op de uitbreiding. Ik weet ook dat de commissie Insolventierecht zich
op een gegeven moment heeft afgevraagd of dat vooruitlopend moest worden geregeld,
terwijl het hele faillissement nog moet worden geregeld.Een week geleden spraken wij tijdens het algemeen overleg over het faillissementsrecht
en toen kwam de heer De Vries met het voorstel om het geld gedurende de afkoelingsperiode
niet in bewaring te geven, maar eventueel te laten gebruiken. Dat stelde hij
juist voor om de zekerheid makkelijker te maken voor de pandgever. Deze regeling
maakt dat mogelijk, voor zover het gaat om deze situatie van pand. Dit komt
in de afkoelingsperiode in ieder geval tegemoet aan wat hij toen vroeg. De
bezwaren van de Raad van State hingen ten dele samen met de aanwijzingen voor
de wetgevingstechniek. Men moet er in het belang van een voortvarende uitvoering
van richtlijnen niet allerlei nationale punten aan ophangen. In dit geval
was er geen reden om aan te nemen dat het de aanvaarding zou belemmeren. Bovendien
zouden wij dan ter implementatie eerst een heel vreemde figuur moeten creëren
voor dat tussengebied. De heer De Vries ziet aan zijn eigen amendement hoe
ingewikkeld het is om die uitzondering te maken. Het is bovendien vreemd om
dan heel snel daarna met een wetsvoorstel te komen om het weer weg te halen.
Om die reden leek het ons vanuit de optiek van de aanwijzing voor de wetgevingstechnieken
ook gewenst om op dit punt het voorstel te doen om het breed in te voeren.De heer Heemskerk (PvdA):Ik begrijp dat het amendement van de heer De Vries juridisch gezien niet
juist is en ik begrijp nu ook dat zijn handelwijze niet consistent is. Ik
wijs daarbij op wat hij vorige week tijdens het AO heeft gezegd over mogelijke
uitoefening bij een faillissement. Komt u nog op het punt van de mogelijke
nadelen voor de economie? Valt er iets te zeggen over een concurrentienadeel
voor de grote concerns die "in-house banking" doen. Zij bevinden zich overigens
vaak in Nederland of in het Verenigd Koninkrijk. Kan daardoor een concurrentienadeel
ontstaan? Kunt u daar een indicatie van geven?Minister Donner:Ik kan daar geen cijfers voor geven, omdat wij de figuur nu niet kennen.
Ik weet dan ook niet wat het effect kan zijn. Ik constateer wel dat het Verenigd
Koninkrijk deze figuur nu heeft ingevoerd. Ondernemingen in Nederland en het
Verenigd Koninkrijk zullen hun handelsverkeer en de treasuryfunctie
zodanig invullen dat zij vallen onder het regime dat de meeste mogelijkheden
biedt. Dat kan betekenen dat kapitaal uit Nederland wordt weggesluisd naar
andere markten. Ik verwijt de heer De Vries geen inconsistentie, ik wijs hem
alleen maar op de consistentie van zijn redenering. Je kunt aan de hand van
de voorgeschiedenis van de richtlijn eindeloos blijven discussiëren over
de vraag of het wel of niet kan. Ik constateer alleen maar dat het land dat
het wel heeft uitgevoerd, dit breed heeft gedaan en dezelfde uitleg geeft.Er is ook nog gevraagd of het begrip kapitaalmarkt voldoende duidelijk
is. De richtlijn gaat uit van de effecten die op de kapitaalmarkt verhandelbaar
zijn en dan in het bijzonder effecten die snel en eenvoudig grensoverschrijdend
verhandelbaar zijn. Dit is het belangrijkste uit het oogpunt van handel. Dit
maakt het tegelijkertijd onwaarschijnlijk dat de richtlijn waar die spreekt
van een minimumkarakter, bedoeld zou hebben dat op het punt van de substantieve
rechten nu juist weer verschillen zouden kunnen ontstaan door dit minimumkarakter.
Dan creëert men immers weer onmiddellijk belemmeringen.Als effecten via een andere weg dan de beurs worden overgedragen, zal
van geval tot geval moeten worden bezien of de betreffende effecten zodanig
gewoonlijk verhandelbaar zijn dat zij vallen onder de reikwijdte van de richtlijn.
Dit is een uitlegprobleem van de richtlijn.De heer Jan de Vries (CDA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Het is goed om met
de minister te concluderen dat de richtlijn niet ziet op de uitbreiding zoals
voorgesteld door de regering. De regering maakt nu de keuze om bij de implementatie
van de richtlijn een stap verder te gaan. Wij zijn het erover eens dat de
richtlijn hier niet op ziet. Je kunt dan discussiëren over de vraag of
er nu strijdigheid ontstaat met de richtlijn. Wij zien daar in ieder geval
zowel in de toelichting als in de overwegingen bij de richtlijn geen aanleiding
toe.De vraag of desalniettemin het voorstel van de regering wenselijk is,
is een belangrijke overweging voor de CDA-fractie. De minister stelt dat het
huidige pandrecht de zekerheidgever – de debiteur – geen sterkere
positie geeft dan de positie die hij of zij of de onderneming zullen hebben
bij een financiëlezekerheidsovereenkomst. Er zal geen nadeel ontstaan
voor de pandgever dan wel de debiteur. Ik wijs de minister echter op het feit
dat, ook wanneer er geen financiële partij betrokken is, pandgever en
pandnemer het mogelijk maken dat er sprake is van toe-eigening wat expliciet
in het pandrecht onmogelijk is gemaakt en dat er sprake kan zijn van verbruik
en gebruik. De minister heeft gelijk: uiteindelijk heeft de pandgever –
de debiteur – de mogelijkheid om de gelijke waarde opnieuw terug te
krijgen. Zo is het nu ook in het voorliggende wetsvoorstel geregeld. Als wij
het echter hebben over het gebruik of verbruik van effecten, kan dit tot interpretatieproblemen
leiden. Zo is het de vraag op welk moment de waarde van de effecten wordt
vastgesteld. Is dit het moment van het vestigen van het pandrecht of van het
afsluiten van de financiëlezekerheidsovereenkomst, of het moment van
het terugnemen van het pand, in dit geval de effecten? Wat gebeurt er bijvoorbeeld
als er sprake is geweest van het van de beurs halen van een notering? Hoe
gaan wij dan om met de waardebepaling? Wat is verder de positie van de pandgever
en de debiteur als de waarde boven de dekkingsgraad van het gevestigde zekerheidsrecht
uitkomt? Deze vragen laten goed zien dat het nog onduidelijk is welke zaken
op ons en de rechtspraktijk af kunnen komen door de uitwerking en de toepassing
van dit voorstel van de regering. De positie van de pandgever zou bovendien
wel eens zwakker kunnen worden, omdat er sprake is van een verbruiksrecht
buiten zijn eigen handelen en toestemming om.Met het oog hierop heeft mijn fractie ervoor gekozen om zich terughoudend
op te stellen tegenover een uitbreiding van het toepassingsgebied van de financiëlezekerheidsovereenkomst.
Hierdoor wordt immers afgeweken van de uitgangspunten van ons goederenrecht,
zoals dat met name is vertaald in het pandrecht.De richtlijn ziet op de financiële markt. Daarover bestaat noch bij
de Kamer noch bij de regering enig misverstand. Een en ander laat echter onverlet
dat ik naar aanleiding hiervan graag met de regering in discussie zou gaan
over de uitgangspunten van het goederenrecht in het algemeen. Die discussie
moet echter niet worden gekoppeld aan een versterking en verbetering van de
financiële markt, waarop dit wetsvoorstel ziet.De minister wijst erop dat grote concerns voor hun eigen "treasury" gebruik
zouden kunnen maken van een financiëlezekerheidsovereenkomst. Hierbij
moet in het oog worden gehouden dat in het wetsvoorstel geen onderscheid wordt
gemaakt tussen de verschillende soorten ondernemingen die gebruik zouden kunnen
maken van het toepassingsgebied van de onderhavige overeenkomst. Ik deel de
veronderstelling dat weinig MKB-ondernemers van deze mogelijkheid gebruik
zullen maken, maar dat laat onverlet dat deze materiële mogelijkheid
bestaat. Een slimme MKB-ondernemer zou dus kunnen proberen om op deze manier
de grenzen van het zekerheidsrecht op te rekken. Het gevolg hiervan zou kunnen
zijn dat hij zijn positie als kredietgever of als zekerheidsnemer kan versterken
ten koste van de debiteur of de zekerheidsgever.Een andere vraag die in dit verband moet worden beantwoord, is de vraag
of er op dit moment een noodzaak is om, gezien de intraconcernverhoudingen,
een financiëlezekerheidsovereenkomst te hebben. Met andere woorden: zijn
er voor de ondernemingen niet genoeg andere mogelijkheden om voldoende zekerheid
te hebben dan wel afspraken te maken over het gebruik van de financiële
middelen of effecten?Voorzitter. Ik wacht met belangstelling de antwoorden van de minister
af. Na afloop van dit debat zullen wij onze eindconclusie trekken.Minister Donner:Voorzitter. De heer De Vries stelt dat de uitwerking van de richtlijn
in het wetsvoorstel onduidelijkheden schept over de zekerheid van de pandgever.
Meer in het bijzonder stelt hij de onduidelijkheid aan de orde over het moment
waarop de marktprijs wordt vastgesteld. Ik maak hieruit op dat de heer De
Vries ervan uitgaat dat deze onduidelijkheden zijns inziens bestaan binnen
het bereik van de richtlijn, in casu de banken. Met andere
woorden betekent dat dat het geen specifiek aspect of gevolg zou zijn van
de uitbreiding die door de regering mogelijk wordt gemaakt.Ik bestrijd dat die onduidelijkheid bestaat! De rechten van de pandgever
worden namelijk geregeld in artikel 53. En in het tweede lid van dit artikel
staat: uitoefening van het recht tot gebruik of verkoop brengt van rechtswege
de verplichting van de zekerheidsnemer tot overdracht van gelijkwaardige goederen
aan de zekerheidsgever, uiterlijk op het tijdstip waarop de zekerheidsgever
moet voldoen aan de vordering, waarvoor het verpande tot zekerheid strekt.Daarmee wordt niet afgeweken van het gewone pandrecht, want als iemand
tot uitwinning wil overgaan, is hij niet verplicht om het pand of de effecten
via een openbare verkoop te verkopen. Hij mag ze gewoon via de beurs verkopen,
omdat het courante effecten betreft. Dus op dat moment geldt de beurswaarde
bij het gewone pandrecht. In wezen wordt in dit voorstel precies hetzelfde
gedaan. Op het moment van uitwinning – daarover bestaat geen onduidelijkheid –
wordt de marktprijs bepaald.Het grote voordeel van de onderhavige regeling boven het normale pandrecht
is dat precies hetzelfde effect moet worden teruggegeven, maar dat in de tussentijd
met het effect kan worden gehandeld en eventuele koerswinsten kunnen worden
gerealiseerd. Hetzelfde geldt voor eventueel buitenlands geld. Het kan geleend
worden, omdat niet hetzelfde geld hoeft te worden teruggeven. Dat is het grote
voordeel van de onderhavige figuur van pand. De rechten van de pandgever worden
er niet minder door, maar het wordt aantrekkelijker voor de pandnemer. Derhalve
kan de zekerheidsovereenkomst goedkoper worden.Nogmaals, een en ander kan spelen bij onder meer de MKB-onderneming. Ik
heb alleen maar aangegeven dat dit niet vaak voorkomt. Zelfs als het punt
in die onderneming speelt, heeft zij precies dezelfde rechten. Althans, het
zijn niet precies dezelfde, want zij heeft niet de zekerheid dat zij hetzelfde
effect terugkrijgt, maar wel dat zij soortgelijke terugkrijgt. Dat is bepaald
in artikel 53. Of zij krijgt de marktprijs op dat moment. Dat is in wezen
hetzelfde als onder het normale pandrecht. Alleen voor de pandnemer wordt
een en ander aantrekkelijker. Er bestaat mogelijk een misverstand op dat punt.
Met de onderhavige regeling zou afbreuk worden gedaan aan de rechten van de
pandgever. Als dat zo was, zou de figuur weinig worden gebruikt. Hij komt
echter voor. De achtergrond van de richtlijn is dat er problemen bestaan in
het grensoverschrijdend verkeer. Natuurlijk kan de regeling worden beperkt
tot de banken en ondernemingen die het normaal doen. Maar dat schept binnen
het burgerlijk recht een anomalie, doordat de zekerheid door overdracht en
de zekerheid door pand onbeperkt zijn en wij met het gebruiksrecht steeds
moeten toetsen welke partijen betrokken zijn, zonder dat het de pandgever
een voordeel oplevert. Het maakt het zekerheidsrecht voor de pandnemer echter
aantrekkelijker.De vraag was of momenteel een probleem bekend is. Voor zover het niet
mogelijk is, kun je ook niet constateren dat er een probleem is. Je kunt het
echter wel beredeneren. Het feit dat een en ander in andere landen is ontstaan,
wat de reden is voor de richtlijn, geeft aan dat de onderhavige regeling aantrekkelijk
is, want anders zou het in andere landen niet worden gebruikt. Bovendien zou
zei niet als knelpunt zijn ervaren in het grensoverschrijdend verkeer. Meer
kan ik niet zeggen in antwoord op de vraag of er knelpunten zijn.De heer Jan de Vries (CDA):De vraag was of een en ander in andere landen is ontstaan en of er knelpunten
waren in het internationale verkeer. Die waren er. Maar ze hadden betrekking
op de financiële markt. Daarover bestaat geen misverstand.Minister Donner:Daarover bestaat inderdaad geen misverstand, zij het dat tegelijkertijd
een van onze belangrijkste concurrenten op de kapitaalmarkt, het Verenigd
Koninkrijk, om dezelfde reden de regeling nu heeft uitgebreid tot alle ondernemingen.
Er zijn hier mensen aanwezig die deskundiger zijn op dat terrein en die uit
de branche zelf komen. Zij menen dat een en ander wel degelijk een functie
heeft. Je kunt je afvragen of het MKB er daarom weer uit moet worden gehaald.
Dat hoeft niet. Als het voor hen niet aantrekkelijk is, zullen zij het niet
doen. De pandgever krijgt er niet minder voor terug dan bij het normale pand.De heer Jan de Vries (CDA):Op het laatste punt heb ik nog mijn twijfels. Ik laat de woorden van de
minister even op mij inwerken. Wij hebben het vooral over intraconcernverhoudingen;
de regering stelt dat nu in het debat, maar ook in de memorie van toelichting.
Het voordeel kan zijn dat met een goedkoper tarief kan worden gewerkt, maar
in een intraconcernverhouding is dat in mijn ogen minder relevant.Minister Donner:Bij intraconcernverhoudingen is de relevantie juist – ongeacht of
het goedkoper kan of niet – dat men de effecten kan gebruiken en koerswinsten
kan realiseren, zowel van het geld als van de effecten. Bij het normale pand
kan dat niet. Ook voor de ondernening is dat aantrekkelijker.De heer Heemskerk (PvdA):Ik ben benieuwd naar het oordeel van de minister over dit amendement.Minister Donner:Ik dacht dat ik mijn oordeel impliciet had gegeven. Uit het oogpunt van
wetgevingstechniek is aanname van het amendement onwenselijk omdat het niet
past in de systematiek van het Burgerlijk Wetboek inzake de zekerheidsrechten
met betrekking tot geld en effecten. Uit het oogpunt van materiële betekenis
schept het een knelpunt omdat het mogelijk een aantrekkelijkheid ontneemt
aan bepaalde ondernemingen.De Weekers (VVD):De VVD-fractie had zich niet ingeschreven voor dit debat omdat zij de
lezing van het kabinet steunt. Gaande de discussie is bij mij echter nog één
vraag opgekomen. De minister zegt dat de pandgever er nooit slechter vanaf
kan komen. Ik wil hem toch een situatie voorleggen die bijvoorbeeld in het
midden- en kleinbedrijf kan voorkomen. De pandgever geeft bijvoorbeeld effecten
af, waarmee vervolgens wordt gehandeld. Er wordt geen koerswinst gerealiseerd,
maar een fors koersverlies. Op het moment dat de financiële zekerheid
moet worden teruggegeven, blijkt degene die deze zekerheid in de tussentijd
in handen heeft gehad en voor een deel heeft verbruikt, niet
meer goed te zijn voor de centen. De pandnemer kan dus geen vergelijkbaar
pand teruggeven. Zoals ik het zie is er in dat geval mogelijk sprake van een
verslechtering. Partijen moeten zich dat van tevoren realiseren als zij kiezen
voor deze nieuwe mogelijkheid. Wil de minister daarop reageren?Minister Donner:Ik denk dat dit niet juist is. Ik vergelijk het voorbeeld even met de
situatie in het huidige pandrecht. Ik verpand een effect en de koers van het
effect daalt op de markt. Het moment dat de zekerheid uitgewonnen moet worden,
is het moment waarop het pand gebruikt kan worden tegen de prijs die het effect
dan doet op de beurs. Dat is een lagere prijs dan de vordering waarvoor de
zekerheid is gegeven. Het verschil zal moeten worden betaald. In de huidige
situatie bestaat dat risico altijd bij het in pand geven van effecten en dat
zal betaald moeten worden in de mindere zekerheid die het verpanden van effecten
geeft.Met de nieuwe figuur, waarbij de verdeling van voordelen opgenomen kan
worden in de kosten van de zekerheidsovereenkomst, hoeft dit effect niet op
te treden, al is dat in het voordeel van de pandnemer. Deze kan namelijk voordeel
behalen omdat hij de effecten kan verkopen tegen de dan geldende prijs als
de koers gaat dalen. Als de koers verder zakt, realiseert hij het voordeel
van het verschil. Het voordeel van het verschil komt dan in ieder geval bij
één van de partijen en zal vervolgens in de prijs van de zekerheidsovereenkomst
tot uitdrukking komen. Ook op dat punt is het niet zo dat de pandgever mindere
rechten heeft dan onder het normale pandrecht.De heer Weekers (VVD):Ik doel vooral op de hypothetische situatie dat het effect dat in pand
wordt gegeven, door de pandnemer wordt verkocht als de koers zeer laag is.
Vervolgens trekt de koers weer aan en is de pandnemer door beperkte financiële
mogelijkheden niet in staat om terug te leveren aan de pandgever wat hij in
andere gevallen had moeten doen. Er bestaat dan alleen nog maar een vorderingsrecht
van de pandgever. Dat is een verschil met de situatie waarin er geen gebruiksrecht
aan het pand gegeven wordt. Nogmaals, partijen zijn echter vrij in het maken
van keuzes. Zelf heb ik er niet zoveel moeite mee, maar dat effect dienen
wij wel onder ogen te zien.Minister Donner:Ook in dat geval doet dat effect zich niet voor. Op het moment dat het
tegen een lagere koers wordt verkocht, zal er sprake zijn van een hogere koers
wanneer het zekerheidsrecht moet worden teruggegeven. Als het er echter niet
is, wordt het verrekend tegen een schuld. Daar zit het nu net. De pandgever
krijgt dan nog steeds dezelfde waarde. Op dat moment kan hij het effect weer
voor die waarde kopen. Immers, de waarde van het effect op dat moment, is
bepalend. De zekerheid is dus nog steeds dezelfde. Het enige verschil is dat
hij in dat geval een effect moet kopen.De heer Weekers (VVD):Ik deel de opvatting van de minister dat de kans groot is dat het niet
voorkomt, omdat er een verrekening is van bijvoorbeeld de lening die de pandgever
moet terugbetalen. Dat bevat nog tal van mogelijkheden. Het hypothetische
voorbeeld dat ik heb gegeven, kan zich echter wel voordoen. Stel dat het door
een domme pandnemer wordt verkocht tegen de laagste koers en dat de koersen
inmiddels sky high zijn en de waarde van de tegenprestatie ver overschreden
is, dan is de pandnemer niet in staat om het pand of een vergelijkbare waarde
terug te geven. In dat geval zit de pandgever uiteindelijk met de gebakken
peren.De voorzitter:Dit is geen interruptie, maar een verkapte extra termijn.Minister Donner:Dit is inderdaad een heel hypothetisch geval: de pandnemer raakt insolvent,
de koersen zijn sky high en op dat moment ontstaat er een vorderingsrecht.
Laten wij wel wezen, ik heb een lening van € 100 en een effect in
pand gegeven dat op dat moment € 100 doet, maar de waarde van dat
effect zakt intussen naar € 20 en wordt dan door de pandnemer verkocht;
als het pand teruggegeven moet worden c.q. de lening afgelost moet worden,
wordt het pand misschien verkocht voor een waarde die € 60 is of
daaromtrent. Die 60 moet gegeven worden en daar staat een lening tegenover
van 100. Dat verschil realiseert zich niet. Immers, er is nog steeds sprake
van een waarde van 100. Als hij maar 60 terugkrijgt, is dat de winst die hij
anders zou hebben. De mogelijkheid bestaat alleen in de heel hypothetische
situatie van de pandnemer die insolvent raakt en die geen enkele andere zekerheid
biedt, terwijl het pand inmiddels enorm in waarde is toegenomen. In diezelfde
situatie bestaat de mogelijkheid dat de bank inmiddels bankroet gegaan is
en dat de effecten verkocht zijn.De heer Jan de Vries (CDA):Het is altijd goed om in dit soort debatten over hypothetische situaties
te spreken. De wetgever moet zich namelijk altijd bewust zijn van de mogelijke
gevolgen van een wetsvoorstel, ook van dit wetsvoorstel. Dit geldt juist voor
financiële instellingen die onder toezicht staan en waarbij allerlei
regels gelden over onder andere reservevoorzieningen. Die regels moeten een
waarborg bieden aan de debiteur. Dit laatste is een ander belang. Tegelijkertijd
is het een extra waarborg voor de debiteur, krediet- en pandgever. Die waarborg
missen wij in het geval beide partijen niet tot de financiële markt behoren.
De minister erkent dat ook met zoveel woorden, zo begrijp ik.Minister Donner:Mijnheer De Vries, er zijn altijd onzekerheden in het leven. Die kun je
niet voorkomen. Door de vorm waarin u het pandrecht wilt laten bestaan, ontstaat
de mogelijkheid dat de pandnemer het effect in strijd met de overeenkomst
heeft verkocht waardoor hij het effect niet heeft op het moment dat het moet
worden teruggegeven en hij de vordering niet kan betalen die ertegenover staat.
Laten wij het dus niet hebben over alle onzekerheden en onwaarschijnlijkheden
die in dit leven bestaan. Als de onzekerheid waarop u doelt, dus de insolventie
van de pandnemer, een reële situatie is, wordt er doorgaans geen pand
gegeven.De heer Jan de Vries (CDA):Wij kunnen niet de vergelijking met het gewone pandrecht maken waarbij
de pandnemer iets anders doet dan de wet in strijd met de pandovereenkomst.Minister Donner:Dat kan wel degelijk. Die maakt u namelijk ook. De pandnemer is namelijk
gehouden tot het vergoeden van de marktprijs van het effect
op dat moment. U voert een hypothese in, namelijk dat de pandnemer daar niet
toe in staat is. Dan handelt hij ook in strijd met zijn verplichtingen.De heer Jan de Vries (CDA):Dat is een andere casus.Minister Donner:Nee, dat is precies de zelfde casus.De heer Jan de Vries (CDA):De kern van de discussie is de vraag of particuliere ondernemers die niet
behoren tot de financiële markt, de risico's in kwestie werkelijk goed
kunnen schatten. Wij hebben als wetgever de verantwoordelijkheid om voldoende
bescherming te bieden. Voor die doelstelling moet u toch gevoelig zijn?Minister Donner:U vraagt mij om het niet te doen vanwege een situatie die zelfs naar uw
zeggen hypothetisch is, terwijl de treasuryfunctie in een aantal ondernemingen
reële voordelen biedt. Dan moet u mij niet verwijten dat ik een even
hypothetische situatie inbreng door te zeggen dat de wetgever dergelijke zaken
niet kan uitsluiten. Die reden volstaat niet om het niet te doen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande dinsdag te stemmen over dit wetsvoorstel.Aldus wordt besloten.De voorzitter:Aangezien de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in
een algemeen overleg zit dat al een aantal keer is uitgesteld, gaan wij niet
eerder dan om 13.00 uur beginnen met de behandeling van het hoger onderwijs
en Onderzoek Plan.De vergadering wordt geschorst van 11.30 uur tot 13.00 uur.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20032004-4573-4580.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl