Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2007 (30800 XIV)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2006-2007, pag. 1547-1576

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-01-2007

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2006-2007

nr. 22, pagina 1547-1576

05-12-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30800-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 5 december 2006)Pagina 1576-1586
Presentie en opening (dinsdag 5 december 2005)Pagina 1535-1535
Noot 1: Rapport van de commissie voor de geloofsbrieven inzake de heer H.J. Polderman te RoosendaalPagina 1535-1535
Benoeming H.J. Polderman als lid Tweede KamerPagina 1535-1536
Vragen van het lid De Wit aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over een zeer recente uitspraak van de rechter dat de herkeuringen voor de WAO moeten geschieden door een verzekeringsarts (mondelinge vragenuur)Pagina 1543-1544
Vragen van het lid Dijksma aan de minister van Verkeer en Waterstaat over het bericht dat er zich nog geen vervoerders hebben gemeld voor de Betuwelijn, die begin volgend jaar geopend zal worden (mondelinge vragenuur)Pagina 1539-1542
Vragen van het lid Wilders aan de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie en de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bericht dat de politie Twente geen hulp meer verleent bij het uitzetten van asielzoekers (mondelinge vragenuur)Pagina 1542-1543
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2007 (30800 XIV)Pagina 1547-1576
Vragen van het lid Aptroot aan de minister van Ondewijs, Cultuur en Wetenschap over de slechte prestaties van twee islamitische scholen (mondelinge vragenuur)Pagina 1536-1539
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 5 december 2006)Pagina 1544-1547

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 285 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling
van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2007 (30800
XIV).De voorzitter:Zoals de sprekerslijst van de Kamer er nu uitziet, krijgen wij twee maidenspeeches
te horen. Tijdens die speeches kan dus niet worden geïnterrumpeerd. Ik
zal de vergadering na de maidenspeeches een aantal minuten schorsen om de
leden in de gelegenheid te stellen, de sprekers te feliciteren.De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Dit is de eerste begroting die de Tweede Kamer in haar nieuwe
samenstelling behandelt. In die zin zou ik willen zeggen dat de verkiezingen
het einde van een tijdperk markeren. Het is ook een bijzondere begrotingsbehandeling,
omdat de minister van LNV te kennen heeft gegeven dat hij hierna niet meer
terugkomt. Wij willen dus ook een beetje een terugblik geven op wat wij in
de afgelopen periode met elkaar hebben gewisseld.De kiezer heeft gesproken en in niet mis te verstane woorden gekozen voor
een ander beleid, ook op het terrein van LNV. Ik wil de Partij voor de Dieren
feliciteren die niet met één, maar met twee zetels in de Kamer
is gekomen. Wij tellen daarbij natuurlijk ook de winst van de ChristenUnie.
Wij hebben een diervriendelijke meerderheid in de Kamer. Eindelijk. Het moet
namelijk niet alleen socialer in Nederland, maar het zou ook diervriendelijker
kunnen. Het signaal dat de kiezer heeft gegeven is breder en een breuk met
het beleid van de afgelopen jaren kan dus ook niet uitblijven.Hoe wij het ook wenden of keren, wij worden geconfronteerd met veranderingen
en die veranderingen bieden enorm veel nieuwe kansen voor bewoners op het
platteland. De gelden uit Europa zullen ook anders verdeeld moeten worden.
Ontwikkelingen in de wereldhandel zorgen voor een andere concurrentiepositie.
Wij kunnen en willen onze ogen niet sluiten voor de toekomst. Het platteland
en haar bewoners, mens en dier, zijn gebaat bij het maken van duidelijke keuzes.De PvdA-fractie kiest voor een vitaal platteland, waar de landbouw een
belangrijke plaats inneemt. De land- en tuinbouwsector is belangrijk op economisch
gebied, op maatschappelijk gebied, bij de inrichting en het beheer van het
landschap. Wij zien dan ook grote kansen voor de landbouw. Nederland moet
zich echter wel realiseren dat het een laboratorium op praktijkschaal is en
dat kwaliteit en innovatie de speerpunten zijn waarop wij moeten en kunnen
concurreren. Echter, in de afgelopen periode zijn er grote achterstanden opgelopen
op het terrein van dierenwelzijn. De lijst van dieronvriendelijke maatregelen
van de kabinetten Balkenende is ontstellend lang, met als klap op de vuurpijl
het toestaan, nog net voor de verkiezingen, van plezierjacht op wilde zwijnen.
Je vraagt je af wat de minister op zo'n moment denkt. Wij zullen dat dan ook
vakkundig ongedaan maken met de steun van de nieuwe partijen in de Kamer.Op het terrein van milieu- en natuurbescherming is de aanslag op natuur
en milieu dramatisch geweest, cumulerend in het – wederom vlak voor
de verkiezingen – nog even door de Kamer jassen van de Wet ammoniak
en veehouderij, die als doel heeft, de intensieve veehouderij weer te laten
uitbreiden rondom de natuur. Laat het even tot u doordringen: een milieuwetgeving
die tot doel heeft om de emissie te laten groeien.Onder het beleid van het huidige kabinet kwam weliswaar 700 mln. extra
beschikbaar voor de natuur, maar desalniettemin zitten wij met een tekort
om de ecologische hoofdstructuur op tijd te kunnen realiseren. En nog erger,
het blijkt dat de cijfers van de realisatie van de ehs die ons elk jaar in
de begroting worden voorgeschoteld, zeer betwistbaar zijn. In het rapport
van de Algemene Rekenkamer staat dat de monitoring niet volledig is, niet
betrouwbaar en niet consistent. Dat zijn kwalificaties waar terecht door de
Kamer vragen over zijn gesteld. Er is, ook terecht, gewezen op het belang
van een goede informatieverstrekking.Deze verkiezingen betekenen ook het einde van het tijdperk van de boerenlobby.
Hier en daar zitten ze nog in de zaal, maar de verkiezingen hebben laten zien
dat er een einde moet komen aan het cliëntelisme. Ik ben blij dat de
minister heeft gewezen op de risico's van eenzijdige boerenbelangenbehartiging.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik dacht dat u nog wel nader zou ingaan op de Wet ammoniak en veehouderij.
U maakte daar terecht een aantal kritische opmerkingen over. De fracties van
de PvdA, GroenLinks en de SP hebben geprobeerd om dit wetsvoorstel in de Eerste
Kamer controversieel te verklaren, maar dat is niet gelukt. Dat is jammer.
U en de PvdA-fractie in de Eerste Kamer hebben, net als de fracties van GroenLinks
en de SP, gezegd dat de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede
Kamer is afgeraffeld en dat er onvoldoende is gekeken naar de samenhang met
andere wetten, zoals de Natuurbeschermingswet en de Europese richtlijn. Uw
fractie neemt deel aan de kabinetsonderhandelingen. Vindt u dit een punt wat
daarin anders moet worden geregeld?De heer Waalkens (PvdA):Wij zitten nog in de verkennende fase van de coalitieonderhandelingen.
Wij vinden dat de duurzaamheidsagenda een essentieel onderdeel moet zijn van
formatieonderhandelingen, wie er ook aan tafel zitten. Ik wil nu niet ingaan
op individuele wetgeving die onderdeel zou kunnen uitmaken van de duurzaamheidsagenda.
Wij vinden het van belang dat de duurzaamheidsagenda voluit op tafel komt.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Past de Wet ammoniak en veehouderij in de duurzaamheidsagenda van de PvdA-fractie?De heer Waalkens (PvdA):Nee, wij hebben zeer bewust tegen deze wet gestemd en daar ook argumenten
voor gegeven tijdens de behandeling ervan. De Wet ammoniak en veehouderij
biedt de Kamer nog enkele mogelijkheden om de groei van de emissie op de agenda
van de vaste commissie voor LNV te zetten. Ik doel op het toetsingskader.
Ik zal in de eerstvolgende procedurevergadering van de commissie van LNV vragen
om het toetsingskader, dat nu in een akkoord is vastgesteld, te agenderen.De heer Atsma (CDA):Voor het onderwerp waar mevrouw Van Gent naar verwees, sprak u volgens
mij over cliëntelisme.De heer Waalkens (PvdA):Ja, dat klopt. Ik had het over eenzijdige oriëntatie op de boerenlobby
en het behartigen van boerenbelangen in een eenzijdige setting.De heer Atsma (CDA):Door wie? Op welke onderwerpen? Wanneer? Hoeveel geld heeft dat gekost
of opgebracht?De heer Waalkens (PvdA):Het ging om een algemene waardering die de minister heeft uitgesproken
over de risico's. Ik heb dat eerder ook al gezegd. Ik ben blij dat minister
ook wijst op de risico's van die eenzijdige behartiging van boerenbelangen.
Wij zijn belangenafwegers, geen belangenbehartigers.De heer Atsma (CDA):Ik wil dat iets preciezer horen, want ik voel mij zeer aangesproken. Ik
wil graag weten wat u bedoelt met die opmerking. Op welke punten doelt u met
de opmerking aan mijn adres? Ik zag de minister zijn hoofd schudden, dus ik
weet ook niet of u terecht verwijst naar zijn woorden. U gebruikt de term,
dus ik wil van u horen waarop u mij op cliëntelisme heeft betrapt. Ik
ben inderdaad voor het afschaffen van de Skal-regeling en het betalen van
bedragen ten gunste van de biologische landbouw. Dat zal u zeer aanspreken.
Ik wil graag weten waar ik aan cliëntelisme heb gedaan.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb eerder in antwoord op eenzelfde vraag gezegd dat het meer het algemene
onbehagen betreft dat ik al eerder heb uitgesproken.De heer Van der Vlies (SGP):Ook ik voel mij een beetje in de verdachtenbank geplaatst en dat bevalt
mij niet helemaal. Belangenafweging is hier ons vak en geen belangenbehartiging.
Als de belangenafweging voor u anders uitpakt dan voor mij, ben ik dan ineens
een belangenbehartiger geworden? Nee toch?De heer Waalkens (PvdA):Ik heb mijn eigen beoordeling daarover gegeven. Als die uiteindelijke
afweging bij mij anders is dan bij u, staan wij in het debat 1-1 volgens mij.De heer Van der Vlies (SGP):Ik kwam erop, omdat u in een tussenzinnetje zei: er zitten er nog een
paar in de Kamer. Dit heb ik u namelijk uitdrukkelijk horen zeggen. Ik vind
dat u dan een kerel moet zijn en man en paard, vrouw en ezelin moet noemen.De heer Waalkens (PvdA):Ik voel mij niet uitgedaagd om personen of collega-Kamerleden te duiden.
Ik heb namelijk in algemene termen gesproken.De heer Van der Vlies (SGP):Was die tussenzin dan niet een beetje onverstandig? Kunt u die dus niet
beter terugnemen? Als u iets impliciet zegt, zonder het te adresseren, valt
mij dat een beetje tegen van u.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb gezegd dat mijn algemene beoordeling over het insteken van te eenzijdige
boerenbelangen op cliëntalisme duidt. Ik kan het duiden, zoals ik gedaan
heb.De heer Van der Vlies (SGP):U praat er omheen. U zei immers dat u het voor uzelf op personen gefocust
had. U hebt gezegd: er zitten er nog een paar in de Kamer. Dat hebt u toch
gezegd?De heer Waalkens (PvdA):Ja. Wij zullen het uitgewerkte stenogram erop nalezen.De heer Van der Vlies (SGP):Zo hebt u het gezegd en zo zal het er ook staan.De heer Waalkens (PvdA):Daar loop ik ook absoluut niet voor weg. Ik heb gesproken over de verbindingen.
De minister heeft in dat verband ook gewezen op de risico's van een eenzijdige
boerenbelangenbehartiging. Die constatering deel ik. Dat had ik al eerder
uitgesproken. Ik ben blij dat de minister dit met zo veel woorden bij zijn
afscheidstournee in Friesland gezegd heeft.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik zie de minister heel duidelijk een gebaar maken. Dat zal u ontgaan
zijn. Als u woorden gebruikt als "ik duid dit", vind ik dat u met
het water voor de dokter moet komen. Ik vind het onbegrijpelijk en onbestaanbaar
dat u hier een aantal woordvoerders beschuldigt van een cliëntalistische
opstelling. Dat doet u heel duidelijk. U moet dan ook concreet worden. U beschuldigt
zelfs de minister. De minister is mans genoeg om uw woorden straks te weerleggen.
U legt er nogal wat neer. U gaat er ook verder mee. U hebt het immers over
de boerenlobby, waarbij u min of meer kijkt naar mensen met bepaalde achtergronden.
Ik denk dat u ook bij woordvoerders van uw fractie moet kijken. Hoe zit dat
dan? Beschuldigt u alleen mensen met bepaalde achtergronden
in de Kamer van een soort cliëntalisme?De heer Waalkens (PvdA):Ik heb mijn beoordeling uitgesproken. Dat heb ik eerder gedaan en dat
doe ik nu weer. Dat u zich aangesproken voelt, is niet mijn probleem, maar
meer uw probleem.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik voel mij aangesproken omdat ik boerin ben. U bent boer. In die zin
zou ik u ook kunnen aanwijzen als boerenbelangenbehartiger. U ziet zichzelf
echter niet zo; ik beschouw mijzelf ook niet zo. Ik vind wel dat u hier een
beschuldiging uit die u ook waar moet maken. Dat doet u niet; u zegt namelijk
alleen: ik duid dit. Dat vind ik onacceptabel.De heer Waalkens (PvdA):Ik voel mij op zich niet uitgedaagd om een heel repertoire van voorbeelden
te geven. Wij kunnen ze trouwens met de neus aanwijzen. Ik heb eerder in mijn
bijdrage bijvoorbeeld geduid op het niet willen aanwijzen van de Vogel- en
Habitatrichtlijngebieden. In het eerste deel van mijn inbreng heb ik geduid
op het erdoor jassen van de Wet ammoniak en veehouderij. Dat was een "raffelig"
werk. Daarbij zijn amendementen ingediend om de Natuurbeschermingswet buiten
werking te stellen. Het was eigenlijk van de gekke!De heer Atsma (CDA):Ik maak nu toch echt bezwaar. De heer Waalkens zegt: ik kan ze met de
neus aanwijzen. Ik wil graag dat de heer Waalkens met zijn neus aanwijst om
welke Kamerleden het gaat. Hij moet ze ook met naam en toenaam noemen, met
het bedrijf erbij. Wij zijn dan helemaal binnen.De heer Waalkens (PvdA):Een vraag stellen, houdt niet altijd de noodzaak in om die te beantwoorden.
Ik heb gezegd dat ik het eens ben met de constatering van de minister dat
er enorme risico's zijn bij eenzijdige boerenbelangenbehartiging in het politieke
debat. Nogmaals, daarover heeft de minister terecht een opmerking gemaakt.
De risico's die daaraan verbonden zijn, zie ik ook. De landbouwsector moet
zich niet ingraven, maar moet kijken naar de toekomst. Nu zijn veel boeren
gedegradeerd tot steuntrekkers. Zij krijgen een bedrag op basis van wat zij
ooit kregen. Wij willen landbouw en landschap koppelen en boeren belonen voor
de diensten die zij leveren.De minister ziet ook wel dat het anders moet, maar hij pakt niet door,
zoals bleek bij het verschijnen van de nota Kiezen voor Landbouw. Wij wachten
in spanning op het essay met zijn nalatenschap, maar dat zal dan niet meer
door hem kunnen worden uitgevoerd.Ook de grondgebonden landbouw zou hij een plek toewijzen met goede gronden
en ruimte om uit te breiden. Het gaat dan, kortom, om een agrarische hoofdstructuur
die ruimte biedt aan een geclusterde, intensieve veehouderij en aan de grootschalige
grondgebonden landbouw op goede gronden, ver genoeg van de ecologische hoofdstructuur.
In en rondom de ehs is landbouw mogelijk daar waar deze hand in hand gaat
met kleinschalige, verbrede landbouwbedrijven die behalve dat zij agrarische
producten leveren ook de publieke zaak dienen, bijvoorbeeld door groene diensten
in de vorm van weidevogelbeheer, waterbuffering en recreatie. Ik wijs op het
manifest dat is gepresenteerd over de multifunctionele positie van de landbouw.
Ik wens ook een vruchtbare arbeid voor de Taskforce Multifunctionele Landbouw
die nu operationeel is. Ik hoop wel dat die snel met aanbevelingen zal komen,
zodat wij die een plaats kunnen geven in het verdere debat over de toekomst
van de landbouw op het platteland.De discussie over het overhevelen van verantwoordelijkheden voor dierziektebestrijding
van het Rijk naar de productschappen willen wij nu ook eindelijk beslechten.
Dierziektebestrijding is een overheidstaak en dat moet zo blijven. Wij roepen
dan ook de minister op om bij de productschappen zijn stem te gebruiken om
de productschappen te stoppen, die in hun vergadering van 15 december
aanstaande af willen van een algemene vaccinatieverplichting voor het Aujeszky-virus.
Het kan niet zo zijn dat het productschap daarvoor ten volle verantwoordelijk
wordt, terwijl er niet eens een duidelijk bestrijdingsprogramma is uitgeschreven.De afgelopen jaren zijn tal van diervriendelijke maatregelen voorgesteld
door de oppositiepartijen. Meerdere Kamerleden hebben initiatiefwetsvoorstellen
ingediend die het welzijn van dieren moeten vergroten. Wij hebben tal van
moties en amendementen ingediend die het keer op keer niet hebben gehaald,
omdat de fracties van CDA en VVD, samen met die van de LPF, tegen het dierwelzijn
stemden. Wij moeten echter boven de emotie blijven staan en realistisch kijken
naar datgene wat mogelijk is. De PvdA vindt dat respect voor dieren hoort
in een fatsoenlijke samenleving.Er is nu een andere meerderheid in de Kamer, dus dit is ook het moment
om aan te sluiten bij de bezorgdheid over de teloorgang van de weidegang van
koeien. Wij willen alles in het werk stellen om de koeien de weidegang aan
te bieden, die zij zo graag ontvangen. Dit is ook het moment om eindelijk
eens een einde te maken aan het onverdoofd castreren van biggen. Meer onderzoek
is nu niet nodig, zeker niet met overheidsgeld. Het onderzoek wordt gedaan
en komt binnenkort met resultaten. Daarom wil de PvdA het castreren van biggen
binnen twee jaar verbieden en in de tussentijd verdoving door varkenshouders
mogelijk maken. Ik heb een amendement ingediend om schutstallen mogelijk te
maken. Noodopvang van in beslag genomen landbouwhuisdieren voorkomt een hoop
narigheid en zelfs het onnodig afmaken van dieren. De malafide handel gaat
gewoon door. De markt in Nederland wordt bediend door verborgen bio-industrie
in Oost-Europa. De PvdA pleit voor verplichte certificering van de dierhandel,
in combinatie met een verplicht identificatie- en registratiesysteem voor
honden. Graag kondig ik hier ook aan dat de komende tijd een aantal initiatiefwetsvoorstellen
op de agenda zal staan. Ik noem het houdverbod voor dierenmishandelaars van
mijn collega Wolfsen en inmiddels oud-Kamerlid Eerdmans, dat onder mijn naam
verder wordt gebracht. Ik noem verder het wetsvoorstel dat de import van zeehondenbont
verbiedt, dat mijn oud-collega Johanneke Kruijsen helaas niet meer zelf kan
verdedigen. Wij zullen nu eindelijk eens werk moeten maken van het strafbaar
stellen van seks met dieren.In dit verband noem ik ook het initiatief van collega Van Velzen voor
een verbod op de pelsdierhouderij. De omsluiting van paarden met hoogwater
bij Marrum was een illustratie dat er nauwelijks rampenplannen zijn voor calamiteiten
met dieren en dat organisaties als dierenambulances en dierenopvang niet bij
de opstelling van algemene rampenplannen betrokken zijn. De
PvdA stelt voor dat deze organisaties worden betrokken bij de opstelling van
rampenplannen.Mevrouw Van Velzen (SP):Het betrekken van dierenambulances bij rampenplannen acht ik op zich een
heel nobel voorstel, maar ik heb er wel enkele vragen bij. De heer Waalkens
kent het veld net zo goed als ik. Iedereen die dat wil, koopt een busje en
zet er "dierenambulance" op. Dat mag zo maar. Ik zou niet wensen
dat een willekeurige Tedje van Es betrokken raakt bij rampenplannen. Ik ga
helemaal mee met de heer Waalkens, wanneer hij ermee instemt dat er dan ook
een keurmerk zal moeten komen voor dierenambulances plus de daarbij behorende
financiering door het Rijk.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben het volledig eens met collega Van Velzen dat de branche dan ook
de uitdaging zal moeten oppakken om certificeringssystemen te gaan opzetten
en dat een het voeren van keurmerk verplicht is voor degenen die bij rampenplannen
ingezet willen worden. Anders krijgen wij wildwesttaferelen en dat willen
wij niet. Ik ben het dus van harte eens met mevrouw Van Velzen met de aanvulling
dat wij graag zien dat de branche de certificering oppakt.De aanpassingen van de Flora- en Faunawet lijken de jacht weer helemaal
toe te staan. Om de haverklap worden nieuwe ontheffingen verstrekt, met als
klap op de vuurpijl het toelaten van de plezierjacht op wilde zwijnen. De
beheersplannen voor de natuurgebieden lijken te worden geschreven door de
wildbeheersers, een eufemisme voor jagers.Vanaf deze plaats wil ik minister Veerman toch nog een klein pluimpje
geven. Een week voor de verkiezingen zagen wij met afgrijzen de minister door
de knieën gaan voor vragen van zijn eigen partij waarin werd geëist
dat hij de aanwijzing van Habitat- en Vogelrichtlijngebieden zou opschorten.
Nu schrijft hij dat hij gewoon zal doorgaan. Dat is klasse! De aanwijzing
van de Habitat- en Vogelrichtlijngebieden verloopt geheel volgens de regels
van behoorlijk bestuur met inspraak, bezwaar en beroep. Dat wil niet zeggen
dat Kamerleden burgers zouden moeten oproepen om hiervan excessief gebruik
te gaan maken. Dat acht ik een kwalijke zaak. Kamerleden doen het echter kennelijk
op dit moment wel.Wij zijn nu bijna zo ver dat de gebieden definitief kunnen worden aangewezen.
Ik bepleit dat wordt doorgepakt. Dat biedt duidelijkheid. Dat geldt ook voor
de ecologische hoofdstructuur, inclusief de robuuste verbindingen. Het is
een gotspe dat de Kamerfracties van het CDA en de VVD zich nu lijken te verzetten
tegen een aanwijzing van de provincie Flevoland. Dat is een democratisch gekozen
bestuur dat nu eindelijk wel zijn verantwoordelijkheid neemt. Wij zijn van
mening dat de provincies de taak om de ecologische hoofdstructuur nu eindelijk
aan te wijzen, voortvarend moeten oppakken. Naar onze mening mag een volgend
kabinet de toedeling van ILG-gelden hiervan afhankelijk maken.Samen met D66 maken wij ons grote zorgen over de realisatie van de ecologische
hoofdstructuur. Het Rekenkamerrapport over de ecologische hoofdstructuur is
vernietigend, zowel ten aanzien van de realisatie zelf als de verslaglegging
aan de Kamer erover. Voor ons vormt dit eens te meer een reden om voort te
gaan met de agendering van de ecologische hoofdstructuur als groot project.
Wij maken ons hierover eens te meer zorgen nu een concept van de overeenkomst
van het Rijk met de provincies over het ILG circuleert waarin geen resultaatsverplichtingen
maar inspanningsverplichtingen zijn opgenomen. Hoe kan in dat geval de minister
zijn woorden waarmaken dat als doelen na zeven jaar niet zijn gehaald, gelden
kunnen worden teruggevorderd? Laten wij hopen dat het slechts om een gerucht
gaat. Desalniettemin herinner ik de minister aan het feit dat de Kamer in
2004 met algemene stemmen de motie-Kruijsen heeft aangenomen waarin de regering
werd opgeroepen geen verdergaande afspraken met derden vast te leggen zonder
de Tweede Kamer uitdrukkelijk om goedkeuring hiervoor te vragen. Wij rekenen
erop dat de Kamer de contracten voor ondertekening eerst met de minister kan
bespreken. Dat moet dus nog voor 18 december gebeuren. Dat houdt in dat
wij graag op zo kort mogelijke termijn de conceptovereenkomsten ontvangen.De leefgebiedenbenadering heeft bij provincies en maatschappelijke partners
veel draagvlak gegenereerd. Er is extra budget nodig voor het in het pilots
succesvolle soortenbeleid. Minister Veerman is echter niet bereid om hiervoor
gelden te reserveren op de begroting van LNV. Het betreft enkele miljoenen
extra over 2007, oplopend tot 10 mln. extra in 2009. Er gebeurt nu helemaal
niets, terwijl alle maatschappelijke partijen – van de natuurclub tot
de bouwlobby van Brinkman – het met elkaar eens zijn. Ik doe nogmaals
een beroep op de minister. Indien hij daaraan geen gehoor geeft, zal ik hierover
een amendement indienen.Voorzitter. Tot slot wil ik een oproep doen aan het volgende kabinet.
Wij hebben grote ambities ten aanzien van het Nederland van 2018. Dan is de
ecologische hoofdstructuur af, ingericht, beheerd en al, inclusief de robuuste
verbindingen. Wij zien daarbij ook één groot aaneengesloten
natuurgebied en wij stellen daarvoor de komende jaren 400 mln. ter beschikking.
Dat zal echter niet genoeg blijken te zijn, zoals ook de heer Van Vollenhoven
van het Nationaal Groenfonds aangeeft. De landbouw zal tegen die tijd de ruimte
gevonden hebben die erbij past; grootschalig en intensief, geconcentreerd
op logistiek optimale plaatsen. De kleinschalige, verbrede en verantwoorde
landbouw zal een plaats moeten hebben gevonden in samenspel met de natuur.De heer Atsma (CDA):Ik neem aan dat u 400 mln. extra bedoelt. Hebt u een amendement op dit
punt en waar komt dit geld vandaan?De heer Waalkens (PvdA):De fractie van de PvdA heeft tijdens de verkiezingen beloofd dat ze de
groenblauwe netwerken op dit punt wil realiseren. Wij hebben daarvoor voor
de komende periode totaal 1,6 mld. gereserveerd.De heer Atsma (CDA):Dat weet ik, maar u hebt ook de 65-plussers beloofd dat er een extra belasting
op de pensioenen komt. Daaruit moet dit misschien wel worden gefinancierd.
Wij spreken nu over de begroting voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit;
hoe wilt u wat u nu voorstelt betalen?De heer Waalkens (PvdA):Nee. Bij de financiële beschouwingen komt de totale budgettering
aan de orde. Het gaat niet alleen om eenzijdige budgettering binnen het
ministerie van LNV; hierbij zijn veel meer ministeries betrokken.De milieukwaliteit moet tegen de tijd die ik noemde, drastisch zijn verbeterd.
Vooral op dit punt moet veel geïnvesteerd worden, niet alleen om aan
de Brusselse regels te voldoen, maar ook om een mooi, sterk en duurzaam Nederland
te maken. Ik geef enkele handreikingen om daarop uit te komen.De landbouw is voor Nederland een belangrijke sector. Laat het volgende
kabinet eens kritisch kijken naar de mogelijkheden en onmogelijkheden van
landbouw in Nederland. Daarbij moeten échte keuzes worden gemaakt,
te beginnen met een radicale hervorming van de landbouwsteun bij de midterm
review van 2008 en een ombouw van de bedrijfstoeslagen naar hectarepremies
die naar plaats en functie kunnen variëren. De grondgebonden landbouw
verdient steun, niet omdat er iets wel of niet geteeld wordt of omdat die
landbouw er nu eenmaal is, maar omdat er een dienst geleverd wordt aan de
maatschappij. Ik denk daarbij aan openheid van het landschap, toegankelijkheid,
waterberging, de koe in de weide en ander zaken.De heer Atsma (CDA):De heer Waalkens doelde in zijn openingswoord op een aantal Kamerleden
persoonlijk, zonder overigens namen te noemen. Dat vind ik jammer. Nu pleit
hij voor een hectaretoeslag. Wij hebben het over het gemeenschappelijk landbouwbeleid.
Daarin wil hij het systeem van bedrijfstoeslagen vervangen door een hectaretoeslag.
Boeren die veel hectaren in eigendom hebben, kunnen hiervan relatief veel
profijt hebben. Ik wijs niet met mijn vinger, maar ik wil wel weten waarom
hij nu met dit pleidooi komt. Wat zit er achter? Wie heeft hierbij voordeel?De heer Waalkens (PvdA):De legitimiteit van de bedrijfstoeslagen zoals deze nu vastgezet zijn
op basis van historische referenties, gaat zeer binnenkort verloren. Ik heb
bij meerdere debatten al gezegd dat ik, dat de fractie van de PvdA, van mening
is dat waar er nieuwe financieringsarrangementen voor het platteland worden
opgezet, de ombouw ter hand moet worden genomen van bedrijfstoeslagen naar
hectarepremies die variëren naar plaats en functie. Dit zou kunnen inhouden
dat bedrijven die in kleinschalige landschappen zitten, een veel hogere hectarepremie
krijgen dan bedrijven die van de synergie van de schaalvergroting kunnen profiteren.De heer Atsma (CDA):Ik vraag mij af of u zich versprak toen u het woordje "ik" in
de mond nam. Ik kom echter terug op de bedrijventoeslag. U weet toch dat die
bedoeld is om de drastische daling van het boereninkomen op te krikken? Dat
is de functie; niet meer en niet minder.De heer Waalkens (PvdA):Ja, dat weet ik. Ik ben daarom akkoord gegaan met het compensatiemodel,
maar tegelijkertijd heb ik geconstateerd dat dit niet de legitimatie is van
het duurzaam opzetten van bedrijfstoeslagensystemen. Het hybride systeem dat
zich in Europa aan het ontwikkelen is, waarbij enerzijds de bedrijfstoeslagen
worden uitgefaseerd en anderzijds de hectarepremies worden ingefaseerd, lijkt
mij de route naar een deugdelijke legitimatie voor financiering van het realiseren
van publieke doelen.De heer Van der Vlies (SGP):Over de jaartallen 2013 en 2008 – ik hoorde ook 2007 noemen –
zijn heel wat woorden gewisseld. Als er afspraken lopen tot 2013 terwijl toch
elke keer de discussie terugkomt om toch al in 2008 veranderingen door te
voeren, slaat de onzekerheid op het boerenerf toe. Vindt u het nu werkelijk
volstrekt verantwoord om die hervormingen al in 2008, het jaartal dat u zich
ten doel stelt, door te voeren? Dat is al gauw. Het kan te verantwoorden zijn
als je daarvoor een volwaardig en slagvaardig administratief systeem hebt
ontwikkeld voor het wijde gebied van de Europese Unie. Ik zie dat nog niet
helemaal voor mij. Zijn wij dus niet bezig de onzekerheid op te kloppen, terwijl
juist rust en zekerheid op bedrijfsniveau nodig zijn tot 2013, het jaartal
dat is afgesproken?De heer Waalkens (PvdA):Op het moment dat de minister de brief over de installatie van de bedrijfstoeslagen
naar de Kamer stuurde, heeft hij aangekondigd dat de bedrijfstoeslagen niet
de duurzame financiering van het platteland, lees: landbouw, vormen. Hij heeft
aangekondigd dat mogelijkerwijs vanaf 1 januari 2007 veranderingen plaatsvinden
in de financiering vanuit Brussel. Waar nog niet eens wordt nagedacht over
het omzetten van bedrijfstoeslagen die alleen gebaseerd zijn op historische
referenties in een hectarepremie die varieert naar plaats en functie, maak
ik mij grote zorgen dat wij daarmee de doelstelling van het beleid –
wat vinden wij van belang? – moeten vaststellen, dat de instrumenten
daarbij gezocht moeten worden en dat uiteindelijk de financiering als laatste
eindje in de beleidsontwikkeling afgehecht moet worden. Het biedt schijnzekerheid
om te veronderstellen dat de bedrijfstoeslagen met hun historische referentieperiode
de drijver kunnen zijn tot 2013, zonder dat eraan wordt gemorreld. Wij hebben
allen, toen wij met de vaste Kamercommissie in Helsinki waren, uit de mond
van mevrouw Fischer Boel gehoord dat er een health check komt, dat er een
midterm review komt van de financiële perspectieven 2007-2013. Wij weten
dat de twaalf nieuwe lidstaten voor een groot deel worden gefinancierd uit
het landbouwbudget en dat in de oude lidstaten keer op keer met de kaasschaaf
geschraapt zal worden over het systeem van bedrijfstoeslagen. De PvdA is voor
het vinden van een deugdelijke legitimatie van de financiering om publieke
doelen op het platteland te realiseren en wil weg van de bedrijfstoeslagen
die niet houdbaar zijn.De heer Van der Vlies (SGP):Daar is zorgvuldigheid bij nodig en daar is tijd voor nodig. Draait u
de zaken niet om? Het is eerst de heroriëntatie op doelen en daarbij
te kiezen middelen en vervolgens de financiële consequenties, terwijl
u het in mijn waarneming omdraait met in 2008 de financiële omvorming
en de rest daarna. Dat lijkt mij een verkeerde volgorde, nog los van de datum
en het jaartal. Ik vind: een man, een man, een woord, een woord. Het jaar
2013 is afgesproken. Laten wij de tijd tot dat moment benutten voor een nieuwe
oriëntatie, maar niet voor die tijd eraan morrelen want dan gaan de bedrijven
in onzekerheid verkeren.De heer Waalkens (PvdA):Met alle respect, als u naar de agenda van Europa kijkt, ik heb die twee
datums niet zelf bedacht. Die heeft de Commissie bedacht. De regeringsleiders
hebben afspraken gemaakt toen de financiële perspectieven
werden vastgesteld: in 2008-2009 een midterm review van de financiële
perspectieven en de afspraken die gemaakt zijn tot 2013 komen aan de orde
in het totale ambitieniveau van Europa. U kunt zeggen dat er niets aan de
hand is, wij pakken de handschoen op. Nu wij dat zien aankomen, vinden wij
het niet meer dan billijk dat wij nu de intellectuele capaciteit op de debattafel
leggen en kijken hoe wij een deugdelijke legitimatie kunnen vinden voor de
financiering van het platteland. Dan komen boeren en boerinnen natuurlijk
bij dat loket langs. Daarover is geen twijfel mogelijk.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wil de heer Waalkens in 2008 definitief ervan af, zonder discussie, maar
uitgaande van hectaretoeslagen of gaan wij rustig de discussie aan, zoals
ook de heer Van der Vlies wil? Dat zou mijn fractie willen. Hoe gaan wij verder,
kijkend naar 2013?De heer Waalkens (PvdA):Ik ben blij dat u bereid bent om met ons daarover na te denken. Dat is
al drie stappen verder vergeleken met uw standpunt drie maanden geleden. Ik
heb namens de Partij van de Arbeid de handschoen opgenomen en ik wil niet
met mijzelf debatteren. Ik zoek graag debatpartners op. Als u bereid bent
om met ons te praten, komen wij tenminste verder.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Maar u suggereert steeds dat u vasthoudt aan die hectaretoeslagen. Namens
de VVD-fractie wijs ik erop dat wij een open debat willen. Ik proef uit uw
woorden niet dat u dat wilt. Ik vraag dus ook van u het nodige.De heer Waalkens (PvdA):Je moet in een debat een aantal stellingen betrekken. Anders heb je geen
gesprek en ook geen debat. Ik daag de VVD uit om in het open debat haar voorkeur
aan te geven en om iets anders te zeggen dan alleen dat alles moet blijven
zoals het is.Voorzitter. In het hele agrocomplex zijn er veel succesvolle sectoren.
Ik noem de glastuinbouw, de melkveehouderij en alles wat rondom de vleesproductie
gebeurt. Er kleeft echter een aantal enorme bedreigingen aan, met name als
het gaat om de vleesproductie. De uitbreiding van de glasgroenteteelt is op
handen en deze sector is bezig zich een plek in Nederland te verwerven. Ik
meen dat je daarvoor de fysieke ruimte moet creëren. De melkveehouderij
dient als medebeheerder van het landschap de ruimte te krijgen. Wat de nieuwe
taken voor de landbouw betreft meen ik dat aandacht voor de energiekant belangrijk
kan zijn, maar dan moeten wij niet met MEP-subsidies omgaan zoals wij hebben
gedaan. Kortom, er is in Nederland ruimte voor landbouw, ruimte voor een verantwoorde,
schone en duurzame productie van voedsel en voor het leveren van kwaliteit.
Het is aan het volgende kabinet om hiervoor keuzen te maken.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Met één opmerking van collega Waalkens was ik
het in ieder geval eens, namelijk dat de totale agrocluster een belangrijke
sector is. Wat dat betreft is na viereneenhalf jaar Balkenende de balans absoluut
positief. De heer Waalkens zei terecht: de sector doet ertoe. Wat nog belangrijker
is: na de Paarse jaren heeft de sector weer perspectief en vertrouwen. In
de afgelopen jaren is op verschillende gronden geprobeerd het ondernemersschap
te stimuleren. Daarvoor zijn tal van maatregelen, soms moeilijke maatregelen,
getroffen, maar uiteindelijk hebben wij nu een sector die gezond is, die perspectief
heeft en die vertrouwen in de toekomst heeft. Het was voortdurend zoeken naar
de balans tussen enerzijds aandacht voor natuur en milieu en anderzijds aandacht
voor het meest ideale voor de sector. In de richting van de heer Waalkens,
maar ook in de richting van de minister zeg ik dat absoluut geen sprake is
geweest van een te eenzijdige boerenlobby. Althans, ik heb daar niets van
gemerkt. Sterker, er zijn veel lobbyisten in dit huis actief en zij zijn altijd
bij ons welkom, maar de CDA-fractie maakt altijd een zelfstandige afweging.
Dat moet zo blijven; zo hoort het.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik hoor de heer Atsma de loftrompet steken over het kabinet-Balkenende
en wat dat voor de landbouw heeft gedaan. Over de balans natuur-milieu-landbouw
zullen wij van mening blijven verschillen. Ik zag deze week een rapport van
het CPB, waarin gesteld wordt dat Nederland achterblijver is onder de Europese
achterblijvers. Er is volgens het CPB geen enkel perspectief op groei. Wat
vindt de heer Atsma van die stelling?De voorzitter:Wij behandelen hier de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Voedselkwaliteit.
Ik stel mij voor, ons daarop te concentreren.Mevrouw Van Velzen (SP):In het CPB-rapport gaat het nadrukkelijk over de landbouw. Ik zie niet
in welk punt u wilt maken.De heer Atsma (CDA):Ik ga daar graag op in. De sector heeft volop perspectief. Er is ruimte
om te ondernemen, maar wij moeten er wel voor zorgen dat die ruimte er ook
blijft. Wat zijn de basisvoorwaarden voor verdere groei? Innovatie en vernieuwing,
verduurzaming en schaalvergroting. Bij de behandeling van de nota Kiezen voor
landbouw hebben wij daar een- en andermaal over gesproken. Ik deel de mening
van minister Veerman, dat er perspectief is voor grote delen van de sector.
Er zijn natuurlijk ook bedrijven die iets minder perspectief hebben. Die mensen
zijn daarvan ook op de hoogte. Het is onze taak om daar voldoende
oog en oor voor te hebben en er eventueel maatregelen voor te treffen.Mevrouw Thieme (PvdD):De heer Atsma zegt dat er weer volop perspectief is, dat de landbouw gezond
is en dat wij weer verder kunnen. Ik wijs op het rapport uit 2001 van de heer
Wijffels, een prominent CDA'er. Daarin staat dat er in de intensieve veehouderij
drastische maatregelen moeten worden genomen, met name op het gebied van dierenwelzijn.
De heer Atsma zal het met mij eens zijn dat dergelijke maatregelen in de afgelopen
vier jaar niet zijn genomen. Het CDA heeft blijkbaar een andere koers gevaren
dan de heer Wijffels voorstond.De heer Atsma (CDA):Het is een voortdurend zoeken naar balans. Er zijn wel degelijk forse
maatregelen getroffen, ook maatregelen die ertoe hebben geleid dat sommige
ondernemers hun bedrijf hebben moeten beëindigen. Ik wijs op het verschil
tussen het aantal actieve ondernemers nu en dat van vijf jaar geleden. Een
groot aantal ondernemers heeft het bedrijf gelukkig ook kunnen voortzetten,
onder andere door het scherpe beleid dat Nederland heeft gevoerd. Wat dierenwelzijn
betreft is Nederland een van de grote voorlopers in Europa.Voorzitter. Om het belang van de landbouw nog eens te onderstrepen wijs
ik op de 650.000 arbeidsplaatsen die direct en indirect het gevolg zijn van
alles wat er in de agrarische sector gebeurt. Als ik toerisme en recreatie
er nog aan toevoeg, kom ik uit op een klein miljoen arbeidsplaatsen. En dat
in een land waar 1,9 miljoen ha door boeren wordt beheerd! Zij doen dat graag
en buitengewoon verantwoord.Natuurlijk zijn er ook zorgen. Ik wijs op de toenemende druk van de wereldmarkt,
waardoor de prijzen onder druk staan. Er zijn ook zorgen over de gevolgen
van de prijzenoorlog die in Nederland de afgelopen jaren forse tikken heeft
uitgedeeld. Gelukkig lijkt het erop dat die prijzenoorlog zijn dieptepunt
heeft gehad. Maar toch, gezien de resultaten kan niemand er enthousiast over
zijn.Er zijn ook volop kansen. De belangrijkste kans en uitdaging voor de Nederlandse
landbouw is uiteraard het leveren van kwaliteit, kwaliteit en nog eens kwaliteit.
Daarnaast liggen er tal van kansen in de productie van energie, biobrandstof
en dat soort elementen. Innovatie, diversificatie, schaalvergroting, het is
allemaal nodig wil de landbouw toekomst houden. Het is aan de overheid om
dat waar mogelijk te faciliteren.Het is belangrijk dat de overheid voorspelbaar is, bijvoorbeeld door de
zekerheid te geven dat tot 2013 niet wordt getornd aan de afspraken die zijn
gemaakt rond het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De overheid moet ook voorspelbaar
zijn bij het verminderen van de administratievelastendruk. Daarop hebben wij
de afgelopen jaren fors ingezet. Er is al een slag gemaakt, maar die moet
nog een keer worden gemaakt.De heer Waalkens (PvdA):Kan de heer Atsma die betrouwbaarheid op twee punten nog eens toelichten?
Wat vindt hij van het schrappen van de MEP-subsidies en het streven naar ontbureaucratisering,
het hebben van minder regels op de boerderij? Bij deze twee onderwerpen is
de overheid de afgelopen jaren zeker niet betrouwbaar geweest.De heer Atsma (CDA):De openeinderegeling voor MEP-subsidies was volstrekt onhoudbaar. Vanmiddag
is de nieuwe regeling bekendgemaakt. Ik had verwacht dat de heer Waalkens
in zijn bijdrage met concrete voorstellen zou komen om zaken te repareren
en zo boter bij de vis te leveren. Dat heeft hij niet gedaan, dus hij is het
blijkbaar eens met wat nu wordt voorgelegd. Het is goed het kabinet op de
valreep met een deugdelijke overgangsregeling is gekomen voor bedrijven die
buiten de boot dreigen te vallen door het halverwege augustus afschaffen van
de MEP-regeling.33% van de onnodige regelgeving is geschrapt. Het ministerie van
LNV heeft het voortouw genomen, want het is koploper van alle ministeries;
hulde daarvoor. De lastendruk is hierdoor met enkele honderden miljoenen verlaagd;
de sector hoeft die dus niet meer op te brengen. Als ik de riedel van college
Waalkens hoor, weet ik niet wat de sector de komende jaren aan extra nieuwe
regeldruk staat te wachten. Ik houd mijn hart vast.De heer Van der Ham (D66):De heer Atsma stapte wel heel snel over de mogelijke kritiek op het schrappen
van de MEP-regeling heen. Dit onderwerp komt ongetwijfeld ook nog langs bij
de behandeling van de VROM-begroting. Dat er bij deze begrotingsbehandeling
weinig over wordt gesproken, betekent niet dat iedereen akkoord is.De heer Atsma (CDA):Ik begrijp heel goed dat er nog een herkansing komt. De regeling is echter
buitengewoon belangrijk voor de agrarische sector. In dat licht mag zij in
dit verband worden genoemd. De heer Waalkens heeft in verkiezingstijd tal
van beloften gedaan aan de sector. Daarom had ik op zijn minst verwacht dat
hij met een concreet amendement zou komen om te repareren wat in zijn ogen
ten onrechte is gedaan. Dat is niet gebeurd. Ik ben benieuwd naar zijn reactie
op de overgangsregeling zoals die vandaag is gepubliceerd.Boeren, agrarische ondernemers, zijn onmisbaar voor het leefbaar houden
van het platteland. Een belangrijke categorie ondernemers op wie wij trots
zijn, op wie wij zuinig moeten zijn en die wij een perspectief moeten bieden,
zijn de jonge boeren. Mede op aandringen van de Kamer is het kabinet gekomen
met de jongeboerenregeling, die buitengewoon succesvol was. Het aantal aanvragen
bleek groter dan kon worden gehonoreerd; er moest zelfs worden geloot. Dat
is spijtig. Dat er zo veel aanvragen waren, betekent wel dat veel ondernemers
nog steeds volop perspectief zien. Het is wel jammer dat er moest worden geloot.
Daarom zou het beschikbare bedrag moeten worden aangevuld, zodat er de komende
jaren voldoende geld is voor die regeling. Mijn fractie stelt concreet voor
om voor zowel 2007 als 2008 5 mln. extra uit de landbouwbegroting beschikbaar
te stellen voor de jongeboerenregeling. Dat geld maken wij vrij door een deel
van de Koopmansgelden hiervoor te bestemmen. Dat valt te verdedigen omdat
een groot deel van de ondernemers die een beroep doen op de jongeboerenregeling,
melkveehouder is. Voor de lange termijn moet er een andere financieringsbron
komen. Wil de minister in dat kader onderzoeken of de Brusselse regelgeving
toelaat dat de regeling wordt gefinancierd uit de modulatiegelden? Modulatiegelden
kunnen worden ingezet voor versterking van het platteland, dus waarschijnlijk
ook voor de jongeboerenregeling.De heer Waalkens (PvdA):Ik hecht eraan op te merken dat wij het amendement met de intentie om
extra geld voor de jonge boeren te genereren, gezamenlijk hebben ingediend.De heer Atsma (CDA):Uiteraard voeg ik dat graag aan mijn woorden toe. Wat dat betreft gun
ik de heer Waalkens alle eer. Hij is ook ondertekenaar van die regeling. De
PVV-fractie heeft ook te kennen gegeven dat zij dit amendement graag mede
wil ondertekenen en ik hoop dat meerdere fracties daartoe bereid zijn. Het
is namelijk absoluut een plus. Er zijn overigens meerdere amendementen ingediend
die door verschillende Kamerleden zijn ondertekend.De heer Van der Vlies (SGP):Ook ik heb een amendement op dat punt ingediend. In het verleden heb ik
wat bemoeienis met die regeling gehad. Uiteraard verheugt het mij dat collega's
een en ander nu overnemen. Daarmee ontstaat er immers een verbreding die wij
in de landbouw hard nodig hebben. Wij moeten ons echter wel beraden over het
verschil in dekking. Ik ben benieuwd hoe de minister daarop reageert. Ik ben
wel potentieel gegadigde voor een optie die in de regeling voor jonge boeren
wat meer volume brengt.De heer Atsma (CDA):Afgelopen week werd er diverse malen gesproken over toevallige meerderheden.
Het verheugt ons dat het zo snel gaat. Hopelijk ontstaat er ook voor het volgende
punt snel een meerderheid. Ik doel dan op de discussie over de WTO. Die is
wereldwijd enigszins in het slop geraakt. Wellicht heeft dat alles te maken
met de verkiezingen in de Verenigde Staten. Tot onze vreugde hebben wij gehoord
dat er hier en daar weer pogingen worden ondernomen om de gesprekken op gang
te brengen. Naar ons idee is dat nodig. Ik wijs er ook op dat er nog behoorlijk
wat stappen moeten worden gezet, gelet op de relatie tussen de WTO en datgene
wat er de afgelopen jaren in Europa op het punt van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid is gebeurd. Het komen tot een gemeenschappelijk landbouwbeleid
is een essentieel onderdeel van de WTO-onderhandelingen. Wij kunnen niet anders
dan vaststellen dat er de afgelopen jaren forse stappen zijn gezet om te komen
tot afbouw van ondersteuning op tal van terreinen en dossiers. Ik wijs op
de discussie die wij het afgelopen jaar hebben gevoerd op het terrein van
de suiker, de granen en de zuivelquotering. Het laatste is overigens niet
los te zien van de problematiek die op andere terreinen aan de orde komt.Het al dan niet afschaffen van het zuivelquotum houdt velen van ons al
geruime tijd bezig. Naar ons oordeel is het goed dat de Nederlandse boer daarop
anticipeert en inspeelt. Het is van belang dat hij zich ervan bewust wordt
dat het zuivelquotum straks niet meer zal bestaan. De CDA-fractie is overigens
van mening dat er, als de quotering wordt geschrapt, in het kader van de WTO-onderhandelingen
wereldwijd sprake moet zijn van marktwerking. Het is immers niet mogelijk
om tegen een Nederlandse ondernemer te zeggen dat hij vrij melk mag produceren
maar dat niet is te garanderen dat alle grenzen voor zijn producten zijn geopend.
De CDA-fractie pleit voor een gefaseerde aanpak op dit punt. Zij wil beginnen
met het internationaal verhandelbaar maken van het quotum, zodat melkveehouders
goedkoper kunnen kopen. Vervolgens wenst zij over te gaan tot verlaging van
de superheffing, mits er voor de betreffende ondernemers geen EU-steun meer
wordt gegeven. Daarnaast streven wij naar verevening van het quotum binnen
Europa. Het kan immers niet zo zijn dat men in Nederland veel melk kwijtraakt.
Tevens pleiten wij voor een goede regeling voor boeren die hun bedrijf op
een andere manier moeten voortzetten. Voor hen zouden extra middelen beschikbaar
moeten komen. Stapsgewijs afschaffen van het quotumstelsel lijkt wat ons betreft
het allerbelangrijkste zodat de ondernemer eraan kan wennen en in Europa die
stappen worden meegemaakt. Ik herhaal nog maar even waarmee ik ben begonnen.
Er moet namelijk voor worden gezorgd dat er binnen de WTO ruimte op de markt
wordt gecreëerd.De heer Waalkens (PvdA):Ik ben blij met de constatering van collega Atsma dat er deuken worden
geslagen in het ondersteuningsverhaal en dat hij bereid is om na te denken
over andere vormen van financiering van de landbouw of het platteland. Met
betrekking tot afschaffing van de quotering ben ik blij dat de CDA-fractie
nu zegt dat zij de realiteit onder ogen moet zien. In het kader van zijn vierstappenplan
heeft hij een mogelijke stapsgewijze verruiming van het quotum niet genoemd.De heer Atsma (CDA):Als ik zeg dat het quotum internationaal verhandelbaar moet zijn, dan
moet een geleidelijke verruiming van het quotum hoe dan ook aan de orde zijn.
Dat ben ik zeker met collega Waalkens eens.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik kan mij zeker voorstellen dat er een hoop commentaar op de zuivelquotering
mogelijk is. Collega Atsma slaat alle argumenten over en geeft alleen helderheid
over waar hij naartoe wil. Kan hij argumenten geven waarom hij nu al spreekt
over het afschaffen van de zuivelquota?De heer Atsma (CDA):Dat wil ik graag doen. Overigens vind ik dat die discussie in een latere
fase nog uitgebreid in deze Kamer aan de orde dient te komen. Waarom moeten
wij er nu al over praten? Als het zo is dat de quotering er halverwege het
volgende decennium af gaat, dan moeten wij niet wachten tot 2012 of 2013.
Alle voortekenen wijzen daarop. Ik wijs bijvoorbeeld op wat commissaris Fischer
Boel hierover heeft gezegd. Het quotum wordt nu duur betaald door boeren.
Het kan niet zo zijn dat je ondernemers in die zin van de ene op de andere
dag gaat onteigenen. Je moet de weg geleidelijk aan effenen om de ambitie
van Europa waar te maken. Daarbij kan ook aan fiscale instrumenten worden
gedacht. Natuurlijk moeten daarbij een aantal waarborgen in acht worden genomen.
Wat mij betreft moet een van de belangrijkste waarborgen ruimte op de wereldmarkt
zijn om te kunnen exporteren. Anders zitten wij binnen de kortste keren weer
met overvolle poedertorens en grote boterbergen. Daar zit niemand op te wachten.
Je moet zorgen dat die markt wereldwijd voldoende wordt geopend, zodat er
afzet is voor een eventueel extra volume.Mevrouw Van Velzen (SP):Er is dus absoluut iets voor te zeggen om het quotumsysteem in stand te
houden, juist vanwege de argumenten die u juist noemde. Ik snap niet waarom
u nu spreekt over de realiteit in Europa. Europa zijn wij ook. Als u ten principale
vindt dat het quotumsysteem wél ergens voor dient, namelijk productiebeheersing
en een goede prijs voor agrariërs, dan bent u toch met mij eens dat wij
in dit stadium gezamenlijk kunnen zeggen: laten wij dat systeem in stand houden
en ervoor vechten? Op het moment dat duidelijk is dat wij er echt niet aan
ontkomen, moeten wij realistisch genoeg zijn om ervoor te zorgen dat onze
agrariërs in goed vaarwater terecht komen. Maar om u er nu al bij neer
te leggen_ Zo ken ik u niet.De heer Atsma (CDA):Daarom heb ik ook een paar stevige voorwaarden gesteld. Het is maar de
vraag hoe snel het gerealiseerd kan worden. Ik ben absoluut met u van mening
dat de quotering de Nederlandse boer veel heeft gebracht. Het heeft in elk
geval voorkomen dat er sprake was van een substantiële overproductie
en het heeft een zekere prijsgarantie gegeven. Wat je nu echter ziet, is dat
de prijzen langzaam maar zeker naar wereldmarktniveau opschuiven. Wil je in
Nederland een substantiële melkveehouderij overhouden, dan moet er wel
iets gebeuren. Het heeft dan geen zin om de ogen te sluiten of de andere kant
op te lopen. De wereld om ons heen gaat door. Nederland is een zuivelland
bij uitstek. Nederland is een exporteur bij uitstek. Ik wil wel graag meebepalen
en meedenken in dat hele proces met de sector. De sector is wat ons betreft
het komende halfjaar volop aan zet. U zegt dat ik te snel ga, maar u weet
misschien ook dat volgend jaar de discussie in Brussel volop gaat spelen over
uitgerekend dit onderwerp. Wij zouden eigenlijk gek en dom tegelijk zijn als
wij hierover nu niets zouden zeggen en er niet over na zouden denken. Overigens
ben ik van mening dat het essay van de minister over het Europees landbouwbeleid
er zo snel mogelijk moet komen, omdat daarin naar onze inschatting een paar
handvatten in zitten om de discussie verder te leiden. Dat is mijn eigen opvatting.
Ik kan mij voorstellen dat anderen daar misschien niet zo op zitten te wachten.
Wij zouden het in ieder geval op prijs stellen als de minister bij zijn afscheid
ook nadrukkelijk op dit aspect in gaat.Dan kom ik op de problemen waarmee de "vetmelkers" vanaf 1 april
volgend jaar worden geconfronteerd. Door de wijziging van de regeling inzake
de superheffing dreigt een aantal ondernemers fors knel te komen zitten. Naar
onze inschatting gaat het om zestien tot twintig gevallen. Ik vraag de minister
om de specifieke problematiek van deze ondernemers individueel te beoordelen.Wij maken ons zorgen over het grote aantal uitbraken van blauwtong in
Europa en met name over de gevolgen daarvan. In verschillende landen worden
verschillende regimes gehanteerd voor de bestrijding van blauwtong. Wat is
thans de situatie? Ik geef een concreet voorbeeld ter illustratie. Een boer
wil met zijn vee naar Portugal. De koeien mogen daar echter niet naartoe.
De koop is al gesloten, maar de koeien blijven in Nederland achter, want zij
mogen wegens blauwtong niet worden geëxporteerd. Vervolgens zit de boer
met drie problemen: hij moet vervangende huisvesting zoeken, inclusief voerkosten,
hij moet vervolgens afwachten of hij niet klem komt te zitten met zijn melkproductie
wegens de superheffing, en hij heeft een probleem in het kader van de mestwetgeving.
Ik vraag de minister, erop toe te zien dat er geen ondernemers "omvallen".Ik heb al een aantal opmerkingen gemaakt over de ruimte om te ondernemen.
Ik wijs erop dat collega Koopmans in dat verband bij de begrotingsbehandeling
vorig jaar nadrukkelijk heeft gepleit voor de introductie van een ondersteuningsregeling
voor luchtwassers. Wij stellen vast dat er op dat punt tot op heden helemaal
niets van de grond is gekomen. Er zou 15 mln. beschikbaar worden gesteld,
maar het blijft wel erg stil. Wat is op dit moment de stand van zaken? Moeten
wij wachten op VROM? De luchtwassers geven een belangrijke impuls aan het
verbeteren van het milieu, in relatie tot een aantal vleesveehouderijsectoren.Ik stip ook even kort de Natura 2000-gebieden aan. Voor ons is het onduidelijk
wat er nu precies met Brussel is afgesproken over het aanwijzen van gebieden.
Mijn fractie vindt overigens dat het debat over daadwerkelijke aanwijzing
pas kan plaatsvinden nadat wij hebben gesproken over de initiatiefnota Koopmans/Jager,
die met name over deze problematiek gaat, dat wil zeggen de problematiek van
de Vogel- en Habitatrichtlijngebieden. In deze nota gaat het om een fundamentele
discussie over de wijze waarop wij tegen de zaak aankijken. Pas nadat de nota
is besproken kan hierover verder worden gediscussieerd in de Kamer.Dan kom ik nu op het agrarisch natuurbeheer. Vorig jaar is er een amendement
ingediend om 30 mln. extra vrij te spelen voor de "Zalmgelden".
Daarna zijn er verschillende discussies gevoerd. Wij hebben onder andere met
de minister gesproken over het feit dat de lichte beheerspakketten moesten
worden geschrapt op aangeven van Brussel. Tijdens het algemeen overleg over
dat onderwerp is aangegeven dat er wellicht een nieuwe tussenvorm zou kunnen
komen tussen het lichte pakket en het pakket mozaïekbeheer. Hoe staat
het daar nu mee? Wij complimenteren de minister met het feit dat hij deze
week heeft aangegeven dat dit punt volop zijn aandacht en zorg heeft, ook
wat betreft het weidevogelbeheer. Mijn fractie wil echter een stap verder
gaan, door concreet een bedrag van 6 mln. extra vrij te maken voor het weidevogelbeheer
in 2007. Een amendement daartoe is door collega Waalkens samen met de CDA-fractie
ingediend.Er wordt mogelijk een tractorrijbewijs geïntroduceerd, met een kentekenbewijs.
Deze aankondiging roept bij mijn fractie veel vragen op, want nu worden er
in een tijd van deregulering nieuwe regels bedacht? Waarom doen wij dat? Welnu,
dat is duidelijk: als een tractor een kenteken heeft, weet je van wie de tractor
is. Dat is echter niet een erg groot probleem. Het is misschien soms wel handig
bij het bekeuren, maar dan moet je het kenteken wel kunnen zien. De kenmerkende
eigenschap van een tractor is dat er iets wordt getrokken. Een boer die een
tractor heeft en daarmee dagelijks actief is op het land, zou dus ook op al
die getrokken machines het mogelijke kentekenbewijs moeten aanbrengen. Dat
is een vorm van regulering die de CDA-fractie absoluut niet aanstaat. Ik vraag
de minister dan ook, ervoor te zorgen dat dit van tafel gaat.Ten aanzien van de paardenhouderij heeft de minister een aansprekende
nota het licht doen zien. Wat ontbreekt, is een inventarisatie van het aantal
paarden dat er is en van de sociaaleconomische en maatschappelijke betekenis
van paarden. Dat die betekenis groot is, is vanmiddag nog eens een keer duidelijk
gemaakt door de zorgen die de pleitbezorgers voor het Gelderse paard naar
voren hebben gebracht. Wij vragen de minister om in te gaan op de zorg over
de teloorgang van een van de Nederlandse rassen die typisch is voor Gelderland.
Wij zouden met de mensen uit Gelderland willen vaststellen dat het belangrijk
is dat dit kleine stukje cultuur in stand wordt gehouden. Als
de Sectorraad Paarden hier geen concrete stappen in kan nemen, dan vragen
wij de minister om dat een impuls te geven.Dan kom ik op de glastuinbouw. Er zijn tal van aspecten die wij ten aanzien
van de glastuinbouw naar voren zouden kunnen brengen. De CDA-fractie wijst
op het grote belang van de glastuinbouwsector. Het is een banenmotor van jewelste,
maar er zijn ook zorgen, met name over de hoge energie- en gasprijzen. Wij
hebben in dit huis een- en andermaal aangedrongen op een handreiking om de
glastuinbouw tegemoet te kunnen komen. Daarom hebben wij samen met collega
Snijder besloten om een amendement in te dienen. Zij zal het als eerste ondertekenaar
ongetwijfeld uitgebreid toelichten. Met dat amendement willen wij dat op korte
termijn in plaats van een fiscale regeling een concrete investeringsregeling
loskomt. Wij zijn ervan overtuigd dat dit hoe dan ook aan de orde moet zijn
voor deze sector die van groot belang is voor de Nederlandse economie.Hierop aansluitend kom ik nog op de Floriade 2012. Wij vragen de minister
om de komende vijf jaar 1 mln. jaarlijks te reserveren voor de voorbereidingen
van de Floriade 2012 in Venlo. Wij hebben daar in het verleden ook altijd
geld voor uitgetrokken vanuit de overheid. Wij zouden Noord-Limburg daar graag
volop in steunen en vragen de minister om daar binnen zijn begroting ruimte
voor te creëren.De visserijsector gaat gebukt onder tal van problemen, niet in de laatste
plaats het voortdurende gerommel met quota's. Wij vragen de minister om ook
op dit punt de komende maanden volop te pleiten voor meerjarige afspraken
over quota, zodat ondernemers kunnen investeren in wat zij willen en moeten
gaan doen. Er wordt al het nodige gedaan aan investeringen in de toekomst.
Ik wijs op de pulskor waarvoor het ministerie inmiddels zo'n 7 mln. heeft
uitgetrokken. Dat is prima, maar wij zouden graag ook zekerheid willen bieden
in andere opzichten.Een punt van grote zorg achten wij de enorme stroperij in de visserijsector.
Er wordt volop vis gestroopt, met name in het IJsselmeer en de aanpalende
meren zowel in Friesland als Noord-Holland. De signalen die wij daarover krijgen,
zijn alarmerend. Het kan niet zo zijn dat binnenvissers worden uitgekocht
om de netten te laten liggen, terwijl een deel van de oude netten nu weer
gebruikt wordt. Door de stroperij niet harder aan te pakken, doe je geen recht
aan de ondernemers die nog van de visserij moeten leven. Je doet ook geen
recht aan de rijksdoelstellingen ten aanzien van het visbeheer in algemene
zin. Wij roepen de minister op om ook ten aanzien van de sanctionering stevige
stappen te zetten.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik heb een vraag over de glastuinbouw. De heer Atsma begon zijn betoog
met de uitspraak dat het zo goed gaat in de landbouw. Hij omschrijft het beleid
van deze minister die helemaal uitgaat van de ondernemingszin en die staat
voor "niet zorgen dat, maar zorgen voor". Wat is nu de noodzaak
om juist deze sector die het zo ontzettend goed doet weer te gaan trakteren,
nota bene op Sinterklaasavond, met een extra investeringsbudget? Waarom?De heer Atsma (CDA):De sector omvat 11.000 ha en levert direct en indirect werk op voor ongeveer
200.000 mensen. Wij vinden allemaal dat reconstructie en herstructurering
van het glas in het Westland en elders in het land een must is. Door dat slim
te doen, kunnen honderden nieuwe hectaren worden verdiend terwijl de productieoppervlakte
in principe gelijk blijft. De productie wordt dus overeind gehouden. Door
het bouwen van nieuwe innovatieve kassen, kan meer worden gedaan met dezelfde
ruimte. Er kan dan ook – dat zou u geweldig moeten aanspreken –
een slag worden gemaakt naar energiezuinige kassen. Door de Stichting Natuur
en Milieu zijn met de sector tal van afspraken gemaakt over bijvoorbeeld lichthinder.
Als wij die allemaal willen concretiseren, moeten wij de ondernemers helpen
om te investeren. De CDA-fractie wil dat graag doen. De heer Mastwijk heeft
hier al verschillende malen voor gepleit, samen met andere leden van deze
Kamer. Ik wil dat pleidooi onderstrepen.Er kan worden gevraagd hoe wij dat gaan doen. Een van de mogelijkheden
is om geld voor een investeringsregeling op tafel te leggen in plaats van
de fiscale regeling die tot nu toe in beeld was. Die fiscale regeling is minder
aantrekkelijk doordat ondernemers er alleen maar van kunnen profiteren als
zij iets verdienen. Niet elke ondernemer verkeert in een riante positie. Ook
in de glastuinbouw zijn er bedrijven die het moeilijk hebben en daardoor ook
plannen maken om in de toekomst verder te kunnen. Bovendien geven banken minder
snel kredieten op basis van een fiscaal instrument, terwijl zij dat op basis
van een investeringsregeling wel doen.Hiermee heb ik eigenlijk gezegd wat ik nauwelijks meer kon uitspreken
door gebrek aan tijd. Ik dank u dus voor deze vraag.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. Na vele magere jaren gaat er nu hopelijk een andere politieke
wind waaien voor mensen en dieren. Ik wil niet alleen de leden Thieme en Ouwehand
verwelkomen bij de diervriendelijke meerderheid die inmiddels lijkt te zijn
ontstaan, maar ook de heer Graus en zijn acht fractiegenoten. Ik schat tenminste
in dat zij daar ook bij gaan horen. Zij moeten het nog waarmaken, maar mijn
hoop ligt ook bij zijn fractie.Wij hebben de kans om eindelijk voorop te gaan lopen in de wereld waar
het gaat om dierenwelzijn en het tegengaan van negatieve effecten van de landbouw
op ons milieu. Dat hoeft niet ten koste te gaan van een gezonde agrarische
sector, in tegendeel. Ik wil daar vandaag voor pleiten in deze laatste begrotingsbehandeling
met deze minister. Nederland is geen eiland, maar een speler op de wereldmarkt.
De boer die aanvankelijk een belangrijke taak had in het landschapsbeheer,
in de verzorging van zijn dieren, van zijn koeien in de wei, en de voedselvoorziening
in Nederland, heeft zich nu aan zijn rol moeten aanpassen. Concurreren op
de wereldmarkt heeft grote gevolgen voor de wijze waarop wij met onze dieren
en met ons landschap omgaan. De open grenzen hebben ertoe geleid dat de Nederlandse
boer moet gaan concurreren met Braziliaanse kippetjes en dat wij ons Nederlandse
pluimvee met zijn tweeën op één A4'tje neerzetten. Doordat
het slachten elders goedkoper is, zitten onze levende dieren urenlang in warme
vrachtwagens. Doordat soja goedkoper is in derdewereldlanden in Zuid-Amerika,
kappen wij daar regenwoud in plaats van dat wij hier ons eigen graan voor
dieren verbouwen. Waar gaat die moordende concurrentie toe leiden? Is dit eigenlijk wat
wij willen? Is er in Nederland nog wel plaats voor een kleinschalige boer
die niet wil blijven intensiveren en die niet bezig wil blijven met schaalvergroting,
maar die toch een goede boterham wil verdienen? Gezien de internationale ontwikkelingen
heb ik zorgen met betrekking tot het beleid van deze minister, de overgang
van het zorgen voor naar het zorgen dat. Hierdoor gaat het dierenwelzijn juist
achteruit. Juist in moeilijke tijden hebben boeren een sterke leider en een
sterk beleid nodig, want wij kunnen niet concurreren met Braziliaanse kippetjes.
Die concurrentie kunnen wij nooit aan, tenzij wij die ten koste wil laten
gaan van natuur, milieu, dierenwelzijn en de kleinere duurzame boeren. Die
keuze wil mijn fractie niet maken.Wanneer ziet de minister in dat een compleet andere manier van denken
vereist is? Na het opmaken van de balans van vier jaar Veerman, liggen er
vandaag tientallen voorstellen en amendementen voor om alle dieronvriendelijke
maatregelen terug te draaien. Het is de bedoeling om het kabinet aan te manen
tot spoed en het te vragen zijn lakse houding om een einde te maken aan zaken
als het couperen, het knippen, het castreren en het kappen te laten varen.
Wij als SP-fractie willen dat er een stop komt op het onnodig verminken van
dieren. Zo willen wij dat varkens niet meer gecastreerd worden. Wij willen
wel detectie van een smerig luchtje aan een slachtlijn. Dat is mogelijk, maar
misschien is daarvoor nog wat onderzoek nodig. Daartoe hebben wij dan ook
een amendement ingediend. Ik ben erg benieuwd of deze minister in zijn natijdagen
daarover positief wil adviseren.Wij willen niet dat er nog staarten geknipt worden, van schapen noch van
varkens. Ook zijn wij benieuwd of de minister kan toezeggen dat daar snel
een einde aan komt. Wij willen ook niet dat er nog tanden afgevijld worden.
Wij willen dus meer ruimte voor de dieren in onze agrarische sector. In dat
verband willen wij ook een betere huisvesting, alsook meer ruimte voor natuurlijk
gedrag van dieren in de landbouw. Tevens willen wij heldere criteria voor
het welzijn van alle huisdieren. Voorts willen wij een scherpere handhaving.
Wij willen ook zwaardere straffen voor mensen die dieren kwaad aandoen.Onder deze minister zijn regels en handhaving op het gebied van dierwelzijn
steeds meer aan de sector uitbesteed. Bovendien is de regelgeving meer aan
Brussel overgelaten. Die ontwikkeling willen wij nu eens omdraaien. Deze sector
is evenals de minister van mening dat wij daarin vooral niet voorop mogen
lopen in Europa. Juist dat denken in heel veel lidstaten zorgt er echter voor
dat onze regelgeving niet verbetert, ja zelfs verslechtert. Ik noem een voorbeeld.
De Kamer heeft aangegeven dat er regelgeving moet komen voor het welzijn van
konijnen. De meerderheid wil alleen maar dat er iets op Europees vlak gebeurt
en dat de minister dat in Europa moet gaan bevechten. Wij hebben evenwel geen
verslag gehad van de resultaten die deze minister heeft geboekt. Ik kan wel
een voorspelling doen: nul. Dat werkt dus niet.Ik denk dat er geen andere manier is dan dat wij voorop gaan lopen in
Europa. Ik houd de minister dan ook het volgende voor. Als wij bij het voorbeeld
van de konijnen blijven: kunnen wij in Nederland niet beginnen met het opstellen
van regels voor het welzijn van konijnen? Vervolgens kunnen wij die aan Europa
voorleggen met de vraag om die te volgen. Op die manier kunnen er meerderheden
gecreëerd worden in plaats van dat wij wachten en in slaap vallen.Er is wel een voorbeeld waarbij Europa vooropliep. Daarbij past het deze
minister dat hij zich schaamt. Ik refereer aan het door de Kamer aangenomen
voorstel van mijn hand om honden- en kattenbont te verbieden. Die motie heeft
de minister naast zich neergelegd. Inmiddels is hij door Europa ingehaald.
Europa heeft namelijk bepaald dat men zich moet schamen voor het gebruik van
honden- en kattenbont en dat dit gebruik verboden moet worden. Het is dus
jammer dat de minister niet eerder de handschoen heeft opgepakt en in Nederland
al begonnen is met de voorbereidingen voor een verbod van honden- en kattenbont.
Er komen echter nog vele ronden en vele kansen. Ik noem het bont van zeehonden
en van nertsen. Als het aan mijn fractie ligt, komt er een totaal verbod op
het fokken van dieren voor hun bont.Ik kom te spreken over mijn ideeën over waar het naartoe moet in
de Nederlandse landbouw. Wat de SP-fractie betreft, moeten wij gaan inzetten
op duurzame, hoogwaardige producten en moeten wij stoppen met het afwentelen
van negatieve effecten van onze bio-industrie op het milieu en de ontwikkelingslanden.
Wij kunnen daartoe beginnen met het sluiten van onze grenzen voor producten
die niet aan onze eisen voldoen. Natuurlijk is dat een lange weg. Toch wil
ik de minister de volgende stap voorhouden; ik hoop dat hij daar positief
op reageert. Laten wij namelijk beginnen met gedurfd certificeren. Dat wil
zeggen dat wij nu desnoods op producten die op onze markt komen, zetten dat
die niet voldoen aan Europese dierwelzijns- of milieueisen. Dat is dat een
feitelijke mededeling. De consumenten kunnen er dan voor kiezen om niet de
producten te nemen die niet voldoen aan onze regelgeving. Het kan best zijn
dat de WTO daar problemen mee heeft, maar dan zijn wij al weer jaren verder.
Ik doel dus op een gedurfde certificering. Wil de minister hierop ingaan?Bij de biologische landbouw willen wij niet alleen de vraag stimuleren,
maar ook het aanbod. Wij stellen dus voor om de overschakelingsregeling weer
in ere te herstellen. Ook wil ik graag een reactie van de minister hebben
op de nationale envelop. Die geeft immers aan dat wij 10% van de Europese
inkomenssteun kunnen inzetten voor het bevorderen van duurzaamheid en milieubescherming.
Zouden wij dat percentage niet kunnen gebruiken voor verkleining van het prijsverschil
tussen gangbare en biologische producten? Ik vraag de minister om de mogelijkheden
daartoe te onderzoeken. Wat zijn nu de mogelijkheden voor fiscale prijsmaatregelen?
Hij is al eens de boer op geweest om de meningen bij andere Europese lidstaten
te peilen over een verlaging van de btw op biologische producten. Inmiddels
zijn er vele kopstukken van dat politieke veld verdwenen. Kan hij de andere
Europese lidstaten hierover nogmaals polsen? Het lijkt mij namelijk een heel
wenselijke maatregel.Het heeft mij verbaasd dat er in deze begroting helemaal niet gesproken
is over armoede op het platteland. Onder deze minister leeft namelijk gemiddeld
29% van alle agrarische gezinnen, gemeten aan hun totale inkomen, onder
de minimumgrens. Daarover staat dus geen woord in de begroting. Wil de minister
onderzoeken in hoeverre het instrument van cofinanciering kan worden gebruikt
om deze boeren te helpen? Dan gaat het om kleinschalige boeren
die toch willen overleven en die in staat zijn om groene en blauwe diensten
te bieden.Over de jachtwetgeving heb ik al eerder gezegd dat wij hier in vier jaar
tijds een gigantische schiettent hebben gecreëerd. Ik weet niet tegen
wie ik hier nu spreek, want deze minister heeft al aangekondigd dat hij opstapt.
Eigenlijk voeren wij dit debat dus vooral met elkaar. Ik stel de Kamer voor
om het schrappen van het jachtverbod in natuurgebieden niet door te zetten.
Ik hoop dat voor dat voorstel een meerderheid te vinden is. Ook stel ik voor
om de overzomerende grauwe gans niet op de landelijke vrijstellingslijst te
zetten, net als de vos, de zwarte kraai, de kauw, de houtduif en het konijn.
Ik vind dat de Kamer tot een totale herbezinning van de Flora- en Faunawet
zou moeten komen. Die zou moeten dienen om de flora en fauna te beschermen
en niet om de jager te beschermen. Dat voorstel doe ik aan de collega's. Ik
ben benieuwd hoe groot de diervriendelijke meerderheid inmiddels is geworden.De heer Waalkens (PvdA):Gaan wij dan weer terug naar het oorspronkelijke idee van de Flora- en
Faunawet, dat de ontheffingen decentraal worden verleend via de faunabeheerseenheden
en dat de provincies per gebied kaderdrempels vaststellen? Als dat de route
is, kan ik een heel eind met mevrouw Van Velzen meegaan, maar als wij nu incidenteel
diersoorten van de vrijstellingslijst gaan halen, vind ik ook dat de andere
kant van het invullen van de verantwoordelijkheid door de faunabeheerseenheden
een forse impuls behoeft. Dat is ook versloft geraakt.Mevrouw Van Velzen (SP):Wanneer wij de verantwoordelijkheid hebben en wanneer wij besluiten over
het doden van dieren, moet naar mijn mening heel duidelijk worden aangetoond
waarom een dier moet worden doodgeschoten, waarom wij denken dat dat een probleem
zou verhelpen en wat dat probleem dan wel is. Die zorgvuldigheidsvragen zij
nu al verdwenen. Een dier op een landelijke vrijstellingslijst zetten betekent
dat men niet meer vraagt wat de schade is aan de volksgezondheid of aan de
opbrengst van een agrariër. Die vraag wordt niet meer gesteld. Wij zijn
gewoon doorgeslagen. Daarom wil ik een totale herbezinning. Of uiteindelijk
de regelgeving centraal of decentraal wordt is een invulling, maar het gaat
om de vaststelling dat wij zijn doorgeslagen en dat de Flora- en Faunawet
nu dient ter bescherming van de jager en van de plezierjacht. De heer Waalkens
heeft in zijn termijn ook gezegd dat wij bezig zijn om de drijfjacht op zwijnen
weer mogelijk te maken, terwijl wij in deze Kamer allen hebben gezegd dat
wij dat niet willen. Laten wij een pas op de plaats maken, teruggaan naar
waar wij zijn begonnen en dan eens zien wat daar mis mee was. Het voorstel
van mevrouw Faber was redelijk goed.Over dierenmishandeling hebben wij al vaak gesproken. Ik ga in op het
houdverbod. Mensen die dieren mishandelen, zouden geen dieren meer mogen houden.
Nu is er een wettelijke termijn om mensen voor drie jaar het recht op het
houden van dieren te ontzeggen. Ik vind dat een belachelijk korte termijn.
Ik stel voor om die in ieder geval op tien jaar te zetten. Wat mij betreft
kan ook de discussie worden gevoerd over een levenslange termijn.De heer Waalkens (PvdA):Ik wijs op het initiatiefwetsvoorstel dat bij de Kamer ligt van de leden
Wolfsen en Eerdmans, dat nu een andere indiener krijgt, over het houdverbod.
Daarin wordt precies ingegaan op datgene wat mevrouw Van Velzen wil.Mevrouw Van Velzen (SP):Met de capaciteit bij de AID hebben wij een groot probleem. Ik lees in
het jaarverslag over 2004 dat alle handhavingsdoelen niet zijn gehaald, voor
de pluimveehouderij, de varkenshouderij en de rundveehouderij. Mij is het
onduidelijk wat de AID dan wel doet. De jaarverslagen zijn grove samenvattingen.
Het is niet duidelijk waar de overtredingen liggen en op welke manier handhavend
is opgetreden. Bovendien is het jaarverslag over 2005 nog niet eens verschenen.
Als ik daarover naar de AID bel, krijg ik te horen dat ik dan maar Kamervragen
moet gaan stellen. Dit is de wereld op zijn kop. De AID moet handhavend optreden.
Er wordt niet genoeg gehandhaafd. Wij moeten daarin meer investeren. Ik heb
een amendement ingediend om in ieder geval de bezuinigingen terug te draaien.
Ik vraag de minister hoe het mogelijk is dat al die doelen niet worden gehaald,
terwijl deze dienst daar toch voor is.Voorzitter. Het toezicht op veemarkten is nog een ander punt. Wij hebben
het er al over gehad dat dit veel beter kan. Ik stel voor om in de tussentijd
camera's te installeren. Wij hebben vastgesteld dat het dierwelzijn op veemarkten
niet is gegarandeerd. Klaarblijkelijk is de AID niet in staat om het tij te
keren. Dan moeten wij bewijsmateriaal verzamelen.Het dossier diertransporten sleept ook al veel te lang. In Europa is nog
steeds geen harde richtlijn vastgesteld. Ik vraag mij überhaupt af waarom
het eigenlijk nodig is om met dieren te slepen om deze in een ander land te
laten slachten. Moeten wij er niet voor zorgdragen dat het transport van vee
zoveel mogelijk wordt voorkomen? Wij moeten toch iets kunnen doen tegen het
feit dat slachtvee naar een ander land wordt gebracht, terwijl het ook in
het eigen land geslacht zou kunnen worden. Graag verneem ik hierop een reactie
van de minister.De heer Atsma (CDA):Herinnert mevrouw Van Velzen zich dan niet de voortdurende inspanningen
van deze Kamer en door deze minister om het dierentransport op de Europese
agenda te krijgen? Voor een belangrijk deel is dat overigens gelukt. Ik wijs
op de introductie van het gps-volgsysteem, dat in onze ogen een belangrijke
verbetering betekent. Mevrouw Van Velzen doet het voorkomen alsof er de afgelopen
jaren helemaal niet over is gesproken. Zij kent toch de inzet van deze minister?Mevrouw Van Velzen (SP):Wij hebben het er vaak over gehad, maar ik constateer dat de richtlijn
nog steeds niet is vastgesteld en dat er dus nog steeds geen maximum aantal
uren geldt. In de tussentijd blijven de dieren over lange afstanden gesleept
worden. Ik roep de minister op om snel tot resultaten te komen. Als het niet
werkt langs de weg van de maximering van het aantal uren, moeten wij inzetten
op het reduceren van het aantal transporteren. Ik ben van mening dat het leeuwendeel
van alle dieren die worden getransporteerd, volstrekt onnodig is.Op het gebied van het proefdierenbeleid heb ik een voorstel ingediend
om het budget voor het onderzoek naar alternatieven te verhogen. Ik verzoek
de minister om op Europees vlak nogmaals de discussie te voeren over
het heffen van geld bij bedrijven die ook hun verantwoordelijkheid dienen
te nemen in het bekostigen van onderzoek naar alternatieven voor dierenonderzoek.
Ook hierop verneem ik graag de reactie van de minister. Ik neem aan dat hij
blij zal zijn dat ik een amendement heb ingediend dat er eindelijk toe zal
leiden dat ook LNV bijdraagt aan het onderzoek naar alternatieven voor dierproeven
en dat dit budget zal worden geoormerkt.Ik had nog graag willen spreken over het PROFETAS-onderzoek waarop de
minister een bijzonder magere reactie heeft gegeven. Kortheidshalve vraag
ik hem om inhoudelijk in te gaan op de knelpunten ten aanzien van de introductie
van proteïne die in dit rapport zijn vastgesteld. Zijn eerdere reactie
was te mager voor woorden.Een nieuwe uitvinding in Nederlands agroland, de varkensflat, lijkt nu
wel heel serieuze vormen aan te nemen. De Raad voor het Landelijk Gebied zegt
in een advies dat het wel mogelijk is wanneer aan een groot aantal randvoorwaarden
wordt voldaan. De minister reageert met de opmerking dat het advies helemaal
in overeenstemming is met het kabinetsbeleid. Zo zit het natuurlijk niet in
elkaar. De Raad voor het Landelijk Gebied stelt dat aan heel veel randvoorwaarden
moet worden voldaan, waaronder het stellen van extra eisen en nemen van extra
maatregelen. Dat is niet in overeenstemming met het kabinetsbeleid.Ik rond af. Er dient een totale herbezinning plaats te vinden op dierwelzijn.
Dat wil niet alleen mijn fractie, maar inmiddels een meerderheid in deze Kamer.
Ik leg de minister voor om hiermee een begin te maken met het omarmen van
de nota Houden van dieren, deze als kabinetsbeleid te beschouwen en gaan uitvoeren.
Met het nieuwe kabinet kan de Kamer dan vervolgstappen bespreken.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Voorzitter. Bij de begrotingsbehandeling van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid
blijft het uitgangspunt voor de VVD-fractie dat wij de land- en tuinbouw zien
als een belangrijke pijler van onze economie die daarnaast een centrale rol
vervult in het landelijk gebied. Vanuit deze basis willen wij voor het komende
jaar en de volgende jaren werken. Het is voor de VVD duidelijk dat wij de
land- en tuinbouw een toonaangevende speler willen laten zijn op Europees
niveau en wereldniveau. Naar onze mening dienen wij daartoe een verdere ontwikkeling
van de land- en tuinbouw als economische factor en als kenniscluster volop
aandacht te geven. Daarbij is, zoals in de discussie al even aan de orde is
geweest, ook een betrouwbare overheid belangrijk. Ik refereer aan de afspraken
op GLB-niveau waarover wij zojuist al even een discussie hebben gevoerd. Voor
de VVD staat vast dat wij tot 2013 niet aan de afspraken tornen, maar wij
willen over het vervolg wel een discussie voeren. De VVD-fractie wil deze
discussie aangaan, zeker met de sector zelf.In de afgelopen jaren hebben wij heel uitvoerig gesproken over de vraag
hoe wij ondernemers een betere uitgangspositie kunnen geven. Een van de belangrijke
onderwerpen was daarbij steeds de regelgeving. Het verlagen van de regel-,
handhavings- en administratievelastendruk is noodzakelijk voor een verbetering
van de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven. Volgens de laatste
berekeningen zal de administratievelastendruk in 2007 met ongeveer 37%
zijn teruggebracht. Dat is zelfs 12% meer dan de oorspronkelijke doelstelling
van 25%. In de praktijk is daarvan echter volgens de sector nog weinig
van te merken. Het kabinet heeft volgens ondernemers vooral slapende regelgeving
afgeschaft. De ondernemers worden vervolgens toch opgezadeld met extra lastendruk
en uitvoeringskosten die voortkomen uit nieuw EU-landbouwbeleid en bijvoorbeeld
ook uit ons nieuwe mestbeleid.De VVD-fractie vindt dat de verdere aanpak van de lastendruk dan ook hard
nodig is. Deze druk kan volgens onze fractie worden verminderd door uitbreiding
van het instrument "toezicht op controle". Wij hebben hierover al
eerder discussies gevoerd. Het bedrijfsleven heeft reeds in een groot aantal
gevallen zelf de controle op zich genomen. De inzet van de overheid kan zich
dan extra richten op een groep bedrijven die hieraan niet deelneemt. Daarnaast
kunnen volgens onze fractie de handhavingslasten worden verminderd door samenvoeging
van inspecties. Ook hierop hebben wij eerder aangedrongen. Dit alles kan volgens
ons zonder dat de handhaving daar onder lijdt. Wij horen graag wat de minister
hiervan nu toch vindt.De heer Waalkens (PvdA):De sector zou volgens u toezicht op controle willen. Hoe duidt u in dit
verband het terugdraaien van het toezicht op bijvoorbeeld de SKV en de kalversector?
In deze sector is men van mening dat het bedrijfsleven dit toezicht niet kan
organiseren en dat de controle bij de overheid thuishoort. Zo zijn er meer
signalen uit verschillende sectoren te horen die aangeven dat men helemaal
aan het verdwalen is in het stelsel van de terugtredende overheid.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Waarschijnlijk hebben wij dan de regelgeving te complex gemaakt. Dit voorbeeld,
waarbij de sector zelf aangeeft dat zij op dit punt een stap terug wil zetten,
is een heel goed voorbeeld. Wij moeten dit signaal heel serieus nemen, maar
wij moeten wel blijven bezien hoe wij de handhavingslasten kunnen verminderen.
Onze fractie blijft erbij dat de handhaving ook goed geregeld kan worden binnen
de sector. Dit geven sectoren ook zelf aan. Als er echter wordt aangegeven
dat het de sector zelf niet lukt het systeem waterdicht te maken, dan moeten
wij daar even van wegblijven. Ook de sectoren zelf geven aan dat een goede
handhaving gegarandeerd moet worden. Toch moeten wij met elkaar trachten de
aangegeven weg in te slaan.Ik kom met enkele praktische voorbeelden. Als er nu controle plaatsvindt,
is een ondernemer verplicht alle gegevens zelf beschikbaar te hebben en die
ook te tonen. Dit zorgt volgens de VVD-fractie voor onevenredig veel werk
en administratieve rompslomp, terwijl veel zaken vooraf door de AID al in
openbare gegevensbestanden kunnen worden opgevraagd. Deze gegevens zijn ook
controleerbaar. Hiervan kan meer gebruik worden gemaakt, ook bij het toezicht
op toezicht, zodat de administratievelastendruk wordt verminderd.Een ander voorbeeld is het feit dat tot nu toe veehouders verantwoordelijk
zijn voor wat er gebeurt met bijvoorbeeld een kalf dat vervoerd wordt, ook
als de transporteur het al heeft meegenomen. In het nieuwe I&R-systeem
zijn voorzieningen aanwezig die het mogelijk maken om elke
verplaatsing van een dier direct te melden en te traceren. Dit systeem kan
dan ook volgens de VVD-fractie een aantal regels vervangen die nu met de verzamelregelgeving
samenhangen. Dit zijn maar enkele voorbeelden waarmee ik nog eens aandacht
wil vragen voor vermindering van de administratievelastendruk en wil vragen
om de inzet van de minister op dit punt.Ik kom op het punt van het dierenwelzijn, dat een grote rol speelt in
dit debat. Tijdens de verkiezingscampagne, en ook nu nog, is er in de diverse
media veel aandacht besteed aan dierenwelzijn. Die aandacht is terecht en
juist. Helaas wordt echter volgens onze fractie de problematiek wel wat eenzijdig
belicht. Er is veel aandacht voor de Nederlandse situatie die, als ik de geluiden
zo hoor, rampzalig zou zijn. De feiten zijn volgens ons echter anders. Nederland
neemt, samen met enkele andere landen in Noordwest-Europa, vergeleken met
de meeste andere landen in de wereld een vooruitstrevende positie in op het
punt van dierenwelzijn. Door deze voorsprong heeft de sector nu al te maken
met hogere kosten en daardoor met een ongelijke concurrentiepositie. Dat hoort
er echter nu eenmaal volgens ons bij. Daar komt bij dat het gros van de consumenten –
dat kunnen wij niet achterwege laten – toch voor een dubbeltje op de
eerste rij wil zitten. Velen belijden met de mond dierenwelzijn. Als je de
supermarkt ingaat, ben je van plan het anders te doen. Alleen staande voor
het schap, is er een ander besluit en wordt gerekend vanuit de portemonnee.
Men koopt dus toch het goedkope vlees van buitenlandse producenten die zich
niet bekommeren om dierenleed. De VVD is van mening dat de dierenwelzijnsproblematiek
niet eenzijdig maar in de internationale context moet worden bekeken. Dus
geen Nederlandse Alleingang waardoor wij volledig uit de markt worden geprijsd
en de productie zich naar andere werelddelen verplaatst, waar geen aandacht
is voor dierenwelzijn. Laat ik duidelijk zijn: in Europees verband en ook
erbuiten moeten worden gepleit voor goede regelgeving en verbetering van het
dierenwelzijn. Daarom is het belangrijk dat er een internationaal offensief
voor dierenwelzijn komt in plaats van eenzijdig Nederlands beleid.De heer Van der Ham (D66):Dit verhaal over een level playing field horen wij natuurlijk heel vaak.
De LPF leeft een beetje in u voort; in meer opzichten trouwens. Maar ik heb
toch een vraag. U bent liberaal en ik ben dat ook. Wij zijn voor keuzevrijheid,
voor inzicht in de markt en voor marktwerking. Uw voorganger op dit onderwerp,
zeker op dierenwelzijn, de heer Oplaat, heeft diverse keren gezegd dat hij
geen etikettering op dierenwelzijn op producten wil. Ik vond dat voor een
liberaal heel gek, want met etikettering komt er transparantie in de markt
en kan de consument een duidelijke keuze maken. Ik hoor u herhalen dat u voor
de markt en voor keuzevrijheid bent. Wilt u dan uw standpunt over etikettering
op dierenwelzijn heroverwegen en wellicht samen met mij een initiatiefwetsvoorstel
daarover indienen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Etikettering heeft twee kanten, want het moet wel mogen. Wij zitten ook
in het WTO-verband. Als etiketteren mag en als Europa aan de grenzen producten
mag weren, zou het iets kunnen zijn. Zolang dat niet kan, heeft het geen enkele
zin.De heer Van der Ham (D66):Het gaat niet over het weren. Het gaat erom dat op het product dat uit
een ander land wordt ingevoerd, komt te staan welke graad van dierenwelzijn
het heeft gekregen. Zo kunnen wij wellicht laten zien dat het in Nederland
beter is dan in Brazilië. Zo kan de consument medeverantwoordelijkheid
dragen voor gedrag en zo zijn uitwerking hebben op de bio-industrie.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Dan heb je het vooral over Europese producten, als wij aan de grenzen
van Europa geen producten mogen weren. Dat zou eventueel naar ons gevoel wel
mogen. In die zin zijn wij absoluut niet tegen etikettering. Daarmee hebben
wij alleen het probleem niet opgelost. U weet even goed als ik dat de consument
voor een dubbeltje op de eerste rang wil zitten, helaas misschien. Dat is
steeds uit onderzoeken gebleken.De heer Van der Ham (D66):Bent u het met mij eens dat etikettering een bijdrage kan leveren om in
elk geval de consument meer op zijn eigen verantwoordelijkheid te wijzen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U verwoordt het goed: kán een bijdrage leveren.Mevrouw Thieme (PvdD):Is mevrouw Snijder van mening dat het welzijn van dieren beter wordt gegarandeerd
in de biologische sector dan in de gangbare sector? Denkt zij dat in de biologische
veehouderij de dieren een hogere mate van welzijn hebben dan in de gangbare
veehouderij?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Nee, die stelling onderschrijf ik absoluut niet. Ik heb eergisteren nog
in een artikel gelezen dat dieren in de biologische sector veel vaker ziek
zijn en sneller sterven. Er zijn dus risico's. Ik vind wel dat zowel in de
gangbare als in de biologische sector dierenwelzijn prioriteit moet hebben.
Wij geven dat ook aan. Van dierenwelzijn zijn wij ons ook bewust. Nederland
mag ook vooroplopen. De VVD zegt dat ook. De ondernemers doen dat ook en willen
dat ook. Nederland moet alleen niet te veel vooroplopen. Er moet ook op Europees
niveau veel meer aandacht komen voor dierenwelzijn. Wij zeggen ook niet voor
niets dat het internationaal moet worden opgepakt en dat daarop veel meer
moet worden ingezet. Dan kunnen wij veel grotere stappen zetten en bereiken
wij uiteindelijk ook veel meer voor het dierenwelzijn dan wanneer wij in Nederland
steeds hameren op te ver vooruitlopen.Mevrouw Thieme (PvdD):Dus het maakt u niet uit of wij de gangbare veehouderij of de biologische
hebben. Volgens u is het voor de dieren allemaal om het even.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Uit gegevens blijkt dat dieren met de gangbare landbouw het niet slechter
hebben dat met de biologische. Helder!Mevrouw Van Velzen (SP):De VVD-fractie zegt altijd veel, maar zij doet weinig. In de afgelopen
jaren is die partij voortdurend aan de macht geweest, maar zij heeft het nog
steeds over de eventuele problemen met de WTO als wij willen praten over het
sluiten van de Europese grenzen voor dieronvriendelijke producten. U zegt altijd dat u dat wilt. Welk initiatief gaat u daartoe nemen?
U zegt dat Nederland voorop mag lopen, maar elk voorstel dat wij doen wordt
afgeketst. U bent voor etikettering, maar elk voorstel daartoe wijst u af.
Welke concrete initiatieven zult u tijdens deze begrotingsbehandeling nemen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb niet gezegd voor etikettering te zijn, maar wij zijn daar ook absoluut
niet op tegen. Zojuist heb ik gezegd dat etikettering een rol kan spelen bij
het bewust maken van de consument. Laat ik helder zijn: het was de woordvoerder
van de VVD in het Europees Parlement die een algeheel castratieverbod voor
biggen wilde. Helaas heeft dat voorstel het niet gehaald. Ik kan meer voorstellen
noemen. De heren Wolfsen en Eerdmans hebben bijvoorbeeld voorgesteld om dierenmishandeling
harder aan te pakken. Dat voorstel zullen wij steunen, want wij zijn het daar
gloeiend mee eens. Zo kan ik meer zaken noemen. Eerst wil ik echter het antwoord
van de minister horen. Ik wil ook graag weten hoe uw moties en amendementen
worden beoordeeld in het licht van de Europese positie. Vervolgens zullen
wij een oordeel vellen. Nu zal ik echter niet met initiatieven komen en niet
nog meer inzetten op dierenwelzijn.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik meen dat ik mijn vraag moet verduidelijken. Het gaat mij namelijk niet
om de initiatieven die u in de toekomst gaat nemen of om uw steun aan toekomstige
voorstellen dan wel wat er in Europees Parlement gebeurt. Ik vraag u wat u
nu concreet gaat doen om te proberen te komen tot sluiting van de Europese
grenzen voor dieronvriendelijke producten. Het mag hierbij ook gaan om milieuonvriendelijke
producten of om producten die onze boeren kapot maken, maar de vraag is welke
initiatieven u nu gaat nemen. Of gaat u weer achteroverleunen met de gedachte:
ik heb mijn verhaal gehouden, er gebeurt niks, mooi gedaan?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):De VVD-fractie is er erg voor dat men bij de WTO-onderhandelingen het
dierenwelzijn betrekt. Als de EU-lidstaten er gezamenlijk niet toe in staat
zijn om eventueel de grenzen te sluiten voor dieronvriendelijke producten,
vraagt u van ons het onmogelijke. Wij zouden zoiets wel graag willen, maar
willen is vers een en krijgen vers twee. Wij vinden dus dat het dierenwelzijn
een van de zogenaamde non-trade concerns zou kunnen zijn. Dit onderwerp zou
bij de onderhandelingen in WTO-verband een grote rol moeten spelen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik vind dat u krokodillentranen plengt. U zegt dierenwelzijn heel belangrijk
te vinden. Dan heb ik een zeer simpele vraag. Welke concrete maatregelen gaat
u vandaag of deze week voorstellen om het dierenwelzijn te verbeteren? Of
is het daarmee volgens u allemaal oké?De voorzitter:Deze vraag is al gesteld.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil graag een antwoord. Dat lijkt mij toch een zeer redelijk verzoek.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Mijn antwoord is heel nadrukkelijk vervat in het verhaal dat ik net heb
gehouden. Als wij echt iets aan dierenwelzijn willen doen, zullen wij niet
alleen op Nederlands niveau maatregelen moeten nemen. Wij zullen dan op grotere
schaal moeten opereren. Dat is voor ons zo klaar als een klontje. Als wij
niet op grotere schaal opereren, verplaatsen wij producties en ik heb al eerder
hier gezegd dat dan geen kip er iets mee op schiet. Dat is mijn antwoord en
dat is net zo duidelijk als het feit dat ik hier sta.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Dat is erg flauw. Mevrouw Snijder is Tweede Kamerlid. Ze is
vorige week weer geïnstalleerd en dan mag je verwacht dat dit Tweede
Kamerlid van de VVD, dat zegt dierenwelzijn belangrijk te vinden, zijn eigen
inzet bij het debat duidelijk maakt. Ergens moet je beginnen. Huilt mevrouw
Snijder nu echt krokodillentranen of is zij bereid om iets te doen? Dit is
namelijk een slecht verhaal. Daarom krijg ik nu graag een antwoord.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):U kunt het een slap verhaal vinden, maar ik vind uw gedachten naïef.
U loopt ver voorop op dierenwelzijnsaspecten en verwacht dat de consument
bereid is om daarvoor te betalen. Hebt u het rekensommetje gemaakt? Wat zal
een bijstandsmoeder, maar wat zullen ook wij extra moeten betalen als wij
aan alle eisen voldoen, als wij de grenzen sluiten voor andere producten?
Dierenwelzijn moet je op grotere schaal bekijken. Wij zijn tegen een Alleingang
van Nederland.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Het is duidelijk: er gebeurt niks. Het zijn dus krokodillentranen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij willen alleen op Europees niveau verder gaan. Daar willen wij ons
voor inzetten.Innovatie speelt een heel grote rol in de agrarische keten. Die rol dient
nog verder te worden versterkt. Meer samenwerking tussen de verschillende
instellingen (verwerkende industrie, branchepartijen en agrarische sector)
is daarbij belangrijk. De VVD is van mening dat het in Nederland best goed
gaat. Niet voor niets neemt Nederland op het gebied van agribusiness een vooraanstaande
positie in. Het is belangrijk dat de vaart in het innovatieproces blijft zitten.
Het technologisch topinstituut groene genetica dient nu echt van start te
gaan. Iedereen staat in de startblokken, maar ik hoor de vraag: overheid,
waar blijft u? Mijn vraag aan de minister: gaat het nu echt van start?Ik kom op een heel belangrijke sector, namelijk de glastuinbouw. Het is
een sector die heel veel aan innovatie doet en die een duurzaamheidsslag wil
maken om minder energie te verbruiken. In de discussie rond de financiële
plannen hebben wij al geconstateerd dat er middelen voor de sector zijn. Wij
vinden dat er nog meer inzet op kan worden gepleegd. Inmiddels weten wij dat
de huidige fiscale faciliteit niet optimaal is. Het bedrag moet worden doorgeschoven
naar de investeringssubsidie om het geslotenkassysteem, de energiezuinige
kas, daadwerkelijk van de grond te tillen. Samen met de heer Atsma heb ik
een amendement in voorbereiding.De heer Waalkens (PvdA):Wilt u de fiscale gelden die binnen het ministerie van Financiën
geoormerkt zijn, overhevelen naar LNV?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Het deel van de MIA voor de glastuinbouw willen wij overhevelen naar de
LNV-begroting.De heer Waalkens (PvdA):Wij praten nu niet over het ministerie van Financiën. Hoe wilt u
dit regelen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Wij bekijken of het via een amendement mogelijk is.De voorzitter:Wij hebben vóór de verkiezingen reeds gestemd over de begroting
van Financiën. Dat ligt dus vast.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):CDA en VVD hebben een wens en bekijken of het via een amendement te regelen
is. Graag hoor ik van de minister wat hij vindt van extra middelen voor een
innovatieslag voor het geslotenkassysteem.Jonge boeren zijn zeer belangrijk voor het voortbestaan van de agrarische
sector. Bedrijfsovernames zijn daarbij essentieel. Innovatie en kwaliteitsverbeteringen
dienen voort te gaan tijdens en direct na een bedrijfsovername. Blijkt uit
de gegevens dat er meer aanvragen dan middelen zijn, dan is het niet goed
dat er dan maar geloot wordt of dat wie het eerst komt, het eerst maalt. Allen
dienen gehonoreerd te worden. De VVD-fractie had het voornemen om met een
amendement te komen om zo extra middelen vrij te maken voor de regeling. Dat
is echter niet meer nodig, aangezien er inmiddels al twee amendementen liggen,
ten eerste van de heer Van der Vlies en ten tweede van de heer Atsma en de
heer Waalkens. Daarmee is ons amendement niet meer nodig.Als overheid hebben wij gezegd dat herstructurering van verouderde glastuinbouwgebieden
nodig is. Samen met provincies en gemeenten zouden wij daaraan als rijksoverheid
uitvoering geven. De geluiden die wij hierover horen, zijn echter verre van
bemoedigend; het komt niet van de grond. Is de minister bereid om op dit punt
actie te ondernemen? De bedoeling was om dit tot een succes te maken, mede
op basis van de Rood-voor-Roodregeling. De glastuinbouw is een belangrijke
sector voor de Nederlandse economie. Ook over de Stidug-middelen bereiken
ons berichten waarvan wij niet echt vrolijk worden. Nog zo'n 37 mln. ligt
op de plank. Er worden nu zelfs juridische procedures in gang gezet om voor
budget in aanmerking te komen. Soms moet men drie jaar wachten voor men uitsluitsel
krijgt. De regeling werkt niet zoals wij zouden willen.De landbouw vervult een belangrijke rol voor de natuur en het platteland.
Vorig jaar heeft de VVD-fractie een lans gebroken voor het aanbieden van natuur
als lespakket op scholen. Onze jeugd moet weten wat natuur is. In de begrotingsbrief
geeft de minister aan dat het ministerie de band tussen jongeren en natuur
wil versterken. Hij geeft daarvan een aantal voorbeelden, zoals speelbossen.
Ons gaat het vooral om zijn laatste punt. Samen met VROM en OCW zal het ministerie
het beleid voor natuur- en milieueducatie vernieuwen. Ik hoop dat dit succesvol
wordt en dank de minister voor het oppakken van dit onderwerp. Dit thema is
belangrijk voor de toekomstige generatie.Mevrouw Van Velzen (SP):Mevrouw Snijder gebruikt terecht lovende woorden voor de natuur- en milieueducatie
onder deze minister. In de begroting kon ik dat onderwerp echter niet terugvinden.
Vorig jaar ging het om een relatief laag budget, ongeveer 2,5 mln., dat vele
malen is overvraagd door organisaties die er gebruik van wilden maken. Draagvlak
voor natuur is heel belangrijk. Wil mevrouw Snijder dit budget samen met mij
ophogen?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Mevrouw Van Velzen moet de aanbiedingsbrief van de minister even lezen.
Op basis daarvan lijkt extra budget mij niet nodig.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik lees het niet terug in de begroting. Kan mevrouw Snijder mij vertellen
wat er precies in staat?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):De pagina's heb ik niet paraat. In de aanbiedingsbrief staat echter de
inzet van deze minister.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik begrijp dat mevrouw Snijder het ook niet weet.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Ik heb de begroting hier niet voor me liggen. Het gaat niet alleen om
de bedragen maar ook om de inzet. Als ministeries beter gaan samenwerken,
hoeven er niet meteen miljoenen extra bij. Ik neem aan dat ook mevrouw Van
Velzen de aanbiedingsbrief van de minister heeft gelezen; daar staat het klip
en klaar in.Ik kom bij Natura 2000 en de nationale landschappen. De provincies gaan
de komende tijd de grenzen vaststellen van de nationale landschappen en van
de twee Natura 2000-gebieden. De instelling van deze gebieden mag niet belemmerend
werken. De begrenzing wordt samen met belanghebbenden in de omgeving vastgesteld,
zodat er voldoende maatschappelijk draagvlak is. De gebieden en de bijbehorende
doelstellingen dienen haalbaar en betaalbaar te zijn, zoals ook de minister
heeft gezegd. De minister heeft voorlopig 111 gebieden aangewezen. Een aantal
daarvan heeft volgens hem niet heel specifieke waarde, zodat een beheerplan
wellicht niet nodig is. Kan hij daarover nog iets meer zeggen?De laatste jaren heeft een verschuiving plaatsgevonden: minder grondverwerving
voor de ehs en meer agrarisch en particulier natuurbeheer. De laatste jaren
is er een verschuiving geweest van minder verwerving van grond voor de ehs
naar het meer gebruikmaken van de mogelijkheid voor agrarisch natuurbeheer
en particulier natuurbeheer. De filosofie achter deze omslag is dat meer agrarisch
natuurbeheer en particulier natuurbeheer ook bevorderlijk is voor de verbondenheid
tussen samenleving en natuur. De VVD-fractie hecht aan deze omslag en zal
daarvoor blijven gaan. Zij vindt het ook van belang dat er daadwerkelijk kwalitatief
goede natuur wordt aangelegd. Naar mijn idee heb ik twee jaar geleden in een
debat over deze kwestie opgemerkt dat de nadruk meer op de kwaliteit dient
te liggen dan op die hectaren. Laten wij niet die hectaren najagen. Naar mijn
oordeel dienen wij er vooral voor zorg te dragen dat wij de huidige kwaliteit
koesteren.Het is toegestaan dat de provincies herbegrenzen, mits dat ook goed is
voor de uitvoering. Wij hebben geconstateerd dat dit in de praktijk niet altijd
het geval is. Ook wat dat betreft zouden wij een extra slag kunnen slaan.
Daarbij speelt de vraag een rol hoe het zit met die saldobenadering.
Wij hebben onder andere brieven uit Limburg ontvangen. Daaruit blijkt dat
men zich daarover zorgen maakt. Betrokkenen zijn van mening dat het bij hen
goed gaat. Limburg wil bijvoorbeeld meer maatwerk per gebied leveren. Is dat
mogelijk? Zo ja, kan dat ook voor andere provincies goed uitwerken?Uit het rapport van de Algemene Rekenkamer blijkt dat de grenzen nog steeds
niet duidelijk zijn. Dat vinden wij schokkend. Vaak is niet duidelijk welke
gebieden bij de ecologische hoofdstructuur horen, hoe die dienen te worden
beschermd en op welke wijze provincies en gemeenten moeten sturen. Dat is
een zorgelijke opmerking. Naar ons oordeel dient in die situatie verandering
te komen. Als wij dat al niet duidelijk in beeld hebben, vraag ik mij af hoe
wij snel tot uitvoering willen komen.Uit het antwoord op de vraag over de natuurdoelenkaart maken wij op dat
het tot 2010 kan duren voordat die definitief is. Wij zijn van mening dat
dit sneller moet. Ondernemers dienen naar onze mening zo snel mogelijk duidelijkheid
te krijgen over de vraag wat men met het naastgelegen gebied wil doen. Daarbij
komt dat wij gebieden hebben aangewezen om een bepaald natuurdoel te bereiken.
Het moet dan niet drie tot vier jaar duren voordat zeker is of zaken definitief
worden.Hoe staat het met de aanwijzing van de probleemgebieden waarvoor ook in
Brussel middelen op de plank liggen? Er wordt gesuggereerd dat wij nog 50.000
ha extra kunnen aanwijzen. Dat zou perspectief bieden voor een aantal van
onze gebieden.Er is al gesproken over het beheer van weidevogels. Op dat punt is een
amendement ingediend. Ook wij zijn van mening dat dit in ieder geval moet
doorgaan. Wij zijn ons er echter wel van bewust dat het niet voldoende is
om extra geld in te zetten. De noodklok luidt en er zal een samenstel van
maatregelen nodig zijn. Voor ons is duidelijk dat boeren willen meewerken.
De vraag is echter hoe de aanvliegroute moet zijn om ervoor te zorgen dat
meer jonge vogels overleven.Er is al gevraagd naar het SAN-pakket. Ik sluit mij wat dat betreft kortheidshalve
aan bij de opmerkingen van de heer Atsma.Onder andere tijdens begrotingsdebatten heb ik diverse malen een lans
gebroken voor de schaapskuddes. Ik moet weer bij de minister aan de bel trekken,
omdat er sprake is van zorgen. Die hebben geen betrekking op het financiële
terrein, maar op de uitvoering. Hoe zit het met de uitvoering door de provincies?
Wie vallen precies onder het ILG? Dient er bij de provincies te worden aangevraagd?
Het regime is niet duidelijk. Ik verzoek de minister om dit probleem op te
lossen. Schaapskuddes zijn voor ons namelijk relevant, ook voor het beheer
van een aantal gebieden.De Nederlandse agrarische "business" levert een belangrijke
bijdrage aan onze welvaart. Onze agrarische keten is modern en toonaangevend.
Dat willen wij graag zo houden. Nederlandse boeren en tuinders produceren
voedsel, bloemen en planten. Agrarische ondernemers spelen ook een belangrijke
rol bij het in stand houden van het landschap en de natuur. Zij zijn uiteindelijk
immers de stoffeerders van ons landschap. Naar ons oordeel dient daarin geen
verandering te komen. Zonder een krachtige agrarische sector raken wij onze
vooraanstaande positie kwijt. Dat zou ook het landschap niet ten goede komen.
Bovendien zou er niet zo goed kunnen worden beheerd. Dit zal de komende jaren
de inzet van de VVD-fractie blijven. Zij hoopt dat ook het nieuwe kabinet
deze beleidslijn zal volgen.Mevrouw Van Velzen (SP):Mevrouw Snijder heeft totaal terecht een aantal kritische opmerkingen
gemaakt over de ecologische hoofdstructuur naar aanleiding van het rapport
van de Algemene Rekenkamer. Wij lopen op dit moment achter en wij zullen dus
een inhaalslag moeten maken. Momenteel wordt gewerkt aan overeenkomsten met
de provincies. Wij weten niet wat de kwalitatieve, kwantitatieve en financiële
doelstellingen zullen zijn. Zullen wij niet aan de minister vragen om al die
overeenkomsten, die nog deze maand worden getekend, aan ons voor te leggen?
Wij moeten dan zo snel mogelijk, waarschijnlijk in januari, een goed inhoudelijk
debat voeren en die overeenkomsten toetsen aan de rijksdoelen die wij hier
zelf hebben opgesteld.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Volgens mij hebben wij al min of meer afgesproken dat wij de vinger aan
de pols houden bij het uitzetten van het ILG-budget. In die zin geloof ik
niet dat er wat nieuws onder de zon is.Mevrouw Van Velzen (SP):Bent u met mij eens dat wij die overeenkomsten de komende weken hier in
de Kamer moeten bespreken? Ja of nee.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Om nu alles nog een keer tot in den treure te bespreken ... Wij hebben
ook provinciale bestuurders die mondig genoeg zijn om te kijken of zij de
doelstellingen kunnen halen. Wij hebben hier met elkaar doelstellingen afgesproken.
Daaraan willen wij ze houden. Ik ga ervan uit dat de minister die heeft doorgeleid.
Op een bepaald moment heb je al dan niet vertrouwen in de minister.De heer Waalkens (PvdA):Mevrouw Snijder sprak over de robuuste verbindingszones in de Flevopolder
en de aanwijzing van de ecologische hoofdstructuur.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Daarover heb ik nu niet gesproken.De heer Waalkens (PvdA):U hebt het wel over de aanwijzing gehad.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Nee.De heer Waalkens (PvdA):Jazeker. Verlangt de VVD-fractie van dit kabinet dat het niet komt tot
een aanwijzing van robuuste verbindingszones in de Flevopolder?Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):In dit debat heb ik het daarover absoluut niet gehad. Voor ons is van
belang dat alles wordt aangewezen in nauwe samenspraak met de omgeving, dat
er saldobenadering plaatsvindt en dat er wordt gekeken hoe om bedrijven heen
kan worden gegaan. Die aanvliegroute moet ook in de Flevopolder worden gekozen.De voorzitter:Het woord is aan de heer Graus, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Graus (PVV):Voorzitter. Het is mij een eer vandaag tijdens deze belangrijke begroting
van LNV mijn maidenspeech te mogen houden. De fractie van de Partij voor de
Vrijheid, namens wie ik hier spreek, heeft hart voor ondernemers in de landbouw,
zoals boeren, en heeft ook hart voor dieren. De PVV is geen partij die bij
voorbaat uitgaat van een tegenstelling van het belang van de boer en het belang
van het dier. Die belangen gaan vaak samen, maar – toegegeven –
niet altijd. Er moeten dan ook belangen worden afgewogen. Boeren zijn hardwerkende
ondernemers die twee derde van ons grondoppervlak beheren en ons respect verdienen.
Ook dieren hebben wat ons betreft een intrinsieke waarde en verdienen respect.
Laverend tussen al deze belangen zal mijn fractie de komende jaren keuzes
maken en standpunten innemen.Als het gaat om ondernemers in Nederland, zeker ook die in de agrarische
sector, is mijn fractie voorstander van een forse lastenverlaging. Ook zal
de administratievelastendruk in de agrarische sector verder moeten dalen.
Het is daarbij goed nieuws dat volgens de begroting de administratieve lasten
reeds met 33% zijn gereduceerd. Mijn fractie wil ook een lans breken
voor het versterken van ondernemerschap van de boeren. Het pleidooi van LTO
Nederland en het NAJK om een deel van de zogenaamde Koopmansgelden te gebruiken
om jonge boeren te helpen met bedrijfsovername spreekt ons zeer aan. Vandaar
dat wij onze handtekening zetten onder het amendement op stuk nr. 28 van de
heren Atsma en Waalkens.Het LNV-beleidsprogramma gaat van vitaal samen naar vertrouwen en verbinden,
een vertrouwen dat voor mens en voor van de mens afhankelijk dier vaak ver
te zoeken is. Gelukkig wordt 2007 het jaar waarin de beleidsterreinen voedselkwaliteit
en diergezondheid worden doorgelicht. Wij zijn hard op weg om de boer en zijn
landbouwhuisdieren te ontlasten. De milieu-investeringsaftrek wordt gelukkig
verbreed met dierenwelzijn, maar het is bar en boos gesteld met de bescherming
en bovenal de controle op bescherming van welzijn van de gedomesticeerde dieren.
Wij hebben wetten krachtens welke wilde dieren moeten worden beschermd, terwijl
er geen adequate opvang of bescherming is. Ik ben laatst samen met mijn fractievoorzitter
op werkbezoek geweest bij een hulpcentrum voor wilde dieren in Sittard. Dit
centrum moest sluiten; wij waren er op de laatste dag. Men ving per jaar 5000
wilde dieren op, waaronder heel veel beschermde dieren. Omdat het Rijk niet
betaalt, kan het centrum de dieren niet meer opvangen. Kan de minister ingaan
op de inconsistentie dat aan de ene kant wel wettelijk wordt bepaald dat dieren
beschermd dienen te worden, maar dat er aan de andere kant geen middelen beschikbaar
zijn voor opvang? Dat is natuurlijk heel raar.Europese en mondiale samenwerking staan in 2007 weer op de agenda, onder
het motto "people, planet and profit". Helaas ontbreken de "animals".
Het zou ons netjes staan, het voortouw te nemen op het gebied van het dierenwelzijn.
Wij moeten het goede voorbeeld geven en de bekende, in dit geval diervriendelijke,
olievlek zijn voor de rest van de wereld. Aan de drie elementen van duurzaam
ondernemen moet er dus een worden toegevoegd, zodat het wordt: "people,
planet, animals and profit". Mijn fractie stelt concreet voor om dierenwelzijn
een hoofdvak te laten worden in het agrarisch onderwijs. Is de minister daartoe
bereid?Er zijn ook andere verbeterpunten. In de begroting van 2007 staat dat
het verbeteren van dierenwelzijn een speerpunt blijft en dat zoveel mogelijk
zaken in Europees verband worden aangepakt, zoals het overbodig maken van
het pijnlijk castreren van biggen, het naleven van de transportverordening
voor dieren et cetera. Laat ik helder zijn: ook mijn fractie is tegen het
onverdoofd castreren van biggen. Hoe eerder dat kan worden verboden, des te
beter.De PVV-fractie wil hier nog aan toevoegen de wenselijkheid van één
nationaal alarmnummer voor dieren en bijbehorende hulpdiensten, zoals de AID,
een geprofessionaliseerde dierenambulance en dierenpolitie. Naar analogie
van het noodnummer 112 voor mensen zou er een nummer 113 voor dieren kunnen
komen. Staat de minister positief tegenover de introductie van zo'n dierenalarmnummer?
De huidige hulpdiensten hebben te maken met versnippering en slechte bereikbaarheid.Wij zijn verheugd dat er volgens de begroting extra voorlichting wordt
gegeven en dat de handhaving wordt verstevigd en uitgebreid met betrekking
tot het welzijn van gezelschapsdieren. Naast preventieve maatregelen mag ook
forser worden ingezet op repressie van dierenmishandelaars. In ons land worden
dierenmishandelaars nog net niet met een schouderklopje naar huis gestuurd,
maar zij zijn vaak na een paar uur weer op vrij voeten. In Kerkrade is vorige
week iemand die zich twee maal fors met dierenmishandeling te schande had
gemaakt binnen een paar uur vrijgelaten, terwijl het om een recidivist ging.
Ik vind dat een kwalijke zaak, en er moet een einde aan komen. Daarom moeten
er minimumstraffen worden geïntroduceerd voor dierenmishandeling. Wat
ons betreft horen dierenmishandelaars achter de tralies. Ook de huidige maximumgevangenisstraffen
moeten verder worden verhoogd. Hoe staat de minister tegenover mijn voorstel
om mensen die veroordeeld zijn wegens dierenmishandeling een levenslang verbod
op het houden van dieren op te leggen?De PVV-fractie is ook van mening dat er hogere prioriteit moet worden
gegeven aan en meer capaciteit moet komen voor het opsporen, berechten en
vervolgen van dierenmishandelaars. Daartoe zou in Nederland naar Amerikaans
voorbeeld dierenpolitie, "animal cops", kunnen worden geïntroduceerd,
als onderdeel van het KLPD. Wil de minister dit overwegen? Als hij daar positief
tegenover staat, wil hij het dan bespreken met zijn collega's van Justitie
en Binnenlandse Zaken?Ik zou graag zien dat de rechten van het dier in de Grondwet werden vastgelegd.
Mijn fractievoorzitter heeft enige jaren geleden een motie van collega Halsema
van GroenLinks om dierenrechten in de Grondwet op te nemen, mede ondertekend.
Het zal dan ook niemand verbazen dat mijn fractie positief staat tegenover
het eergisteren ingediende initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks om de Grondwet
ter zake te wijzigen. Over de precieze techniek en uitwerking hebben wij nog
de nodige vragen, maar het doel van dit initiatiefwetsvoorstel heeft onze
sympathie.Voorzitter. Ik beëindig mijn inbreng in eerste termijn als volgt:
of je nu in de evolutieleer gelooft of in het scheppingsverhaal, de dieren
waren er eerder dan de mensen. Dat moeten wij nooit vergeten.De voorzitter:Mijnheer Graus, ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech. Er sprak
een zekere bezieling uit.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Voorzitter. Ik zou graag eerst een aantal woorden willen spreken over
de heer Graus die net zijn maidenspeech heeft gehouden. Het is een traditie
in de Tweede Kamer dat de volgende spreker daar een paar woorden aan wijdt.
Ik moet u zeggen dat ik dat na de pittige teksten die u net uitsprak over
diervriendelijkheid en dat daar meer aandacht aan besteed moet worden, ook
graag doe. U zult ook begrijpen dat ik u eigenlijk graag de nieren had willen
proeven in uw eerste termijn, maar u mocht niet geïnterrumpeerd worden.
Daar hebt u dan weer mazzel mee. Als u zegt dat dieren een intrinsieke waarde
hebben, houdt het mij natuurlijk wel bezig hoe u als fractie aankijkt tegen
de bio-industrie. Wellicht zullen wij dat in de loop van deze week nog wel
horen. Dat lijkt mij heel interessant, als je op een goede manier met dieren
wilt omgaan.U bent ook een soort dierenheld in Limburg, heb ik begrepen. U had een
programma op de commerciële tv met de prachtige titel "Beesten met
Dion". Dat belooft iets. Als u er nu aan bijdraagt, de diervriendelijke
meerderheid in de Tweede Kamer nog groter te maken, dan wordt het wellicht
binnenkort ook "Feesten met Dion" en uw fractie op dat punt. U zult
begrijpen dat ik dat zou toejuichen. Ik wens u heel veel succes in de Tweede
Kamer.Voorzitter. Dan zou ik graag mijn bijdrage over de begroting LNV willen
beginnen. Andere fracties hebben het ook al aangegeven: als het gaat om de
diervriendelijkheid staat er het nodige te gebeuren in de komende periode.
Ik heb hoge verwachtingen van een eventueel nieuw kabinet. Helaas moet de
GroenLinks-fractie vaststellen dat wij de afgelopen jaren te maken hebben
gehad met de meest dieronvriendelijke kabinetten aller tijden. Het was af
en toe, vergeeft u mij de woorden, ook voor de GroenLinks-fractie trekken
aan een dood paard. Wij kwamen maar niet verder, wij kregen alleen maar verslechteringen
en dat gaf mij toch niet echt veel vreugde.Het is dan ook fijn dat wij nu meer partijen en een betere verhouding
in de Tweede Kamer hebben om aan die dieronvriendelijkheid wat te doen. Dat
werd hoog tijd en wij zullen daar samen met anderen talloze initiatieven voor
nemen. Het duurt nog een paar maanden tot de formatie. Minister Veerman heeft
gezegd dat hij ermee ophoudt als minister. Ik zou zeggen: minister, niet achterovergeleund,
u hebt nog een paar maanden te gaan en u hebt een diervriendelijke meerderheid
in deze Kamer. Dat kan nog tot mooie dingen leiden. Laten wij de paar maanden
die de formatie gaat duren, goed besteden.Na de verkiezingsuitslag zag ik af en toe een keukentafel voor mij. Ik
zag de dames Schreijer en Snijder, maar ook de heren Oplaat, Ormel en Koopmans "shaken"
aan die keukentafel toen zij doorkregen dat er nu toch andere verhoudingen
zouden komen in deze Kamer en dat er nu een aantal stappen gezet moet worden.
Een eerste stap die wij gezet hebben – daar zijn wij begin oktober mee
begonnen – is dat wij de dierenrechten graag in de Grondwet willen.
Artikel 21 kan daar vrij eenvoudig op aangepast worden, zodat die naast de
zorg voor het milieu ook het welzijn voor dieren meeneemt. 4000 mensen hebben
dat manifest ondertekend en ik nodig ook andere partijen in de Tweede Kamer
uit om met ons mee te doen. Ik heb net al een aanbod gekregen en wil graag
ook met andere fracties in overleg. Zolang de Grondwet niet is gewijzigd,
kunnen wij natuurlijk niet op ons gat gaan zitten, maar moeten wij ook handelen.
Wij zullen een aantal dingen moeten regelen.De heer Van der Ham (D66):Ik vind het een heel sympathiek wetsvoorstel. Dat heb ik destijds ook
gezegd toen uw collega Halsema het zo'n anderhalve jaar geleden bij de botsing
der grondrechten inbracht. Ik heb haar toen gevraagd wat zo'n Grondwetswijziging
nu voor effect heeft. Ik legde daarbij ook een relatie met ritueel slachten.
Zij zei toen dat dit er niets mee te maken heeft. De vraag is wat het opnemen
van zo'n artikel dan exact voor werking heeft. Als het alleen maar symbolisch
is, moeten wij er nog eens heel goed over nadenken. Wij moeten immers niet
zomaar van alles in de Grondwet duwen. Wat is nu het effect van zo'n wijziging
van de Grondwet?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Allerlei wetten moeten dan worden getoetst op diervriendelijkheid. De
fractie van GroenLinks is voor verdoofd ritueel slachten. Er moet worden bezien
wat dit voor de diervriendelijkheid betekent. Wij zijn niet bezig met symbolische
wetgeving en ook niet met een symbolische wijziging van de Grondwet. Wij willen
dat er een serieus toetspunt komt. Ik zie aan uw geïnteresseerde blik
dat u mij nog wel wat vragen stelt, overigens terecht, maar dat u eigenlijk
heel graag mee wilt doen. Wees welkom.De heer Van der Ham (D66):Ik ga uw wetsvoorstel lezen en ik ga bezien wat er allemaal in staat.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik wil mijn betoog vervolgen met een gedicht, als een soort hulpsinterklaas.
Het is immers 5 december. De sfeer is vaak wat chagrijnig in LNV-debatten,
wat overigens niet aan de heer Van der Ham ligt. Dat is misschien nu wat omgeslagen.
Om de goede sfeer erin te houden, lees ik een sinterklaasgedicht voor aan
de minister. Hij krijgt er ook nog wat cadeaus bij, want Sinterklaas komt
natuurlijk niet met lege handen. Vol verwachting klopt ons hartWie vandaag de koek krijgt en wie de gardHet stof van de
verkiezingen is neergedaaldDe vraag is nu hoe zich dat politiek vertaaltEr is een diervriendelijke meerderheid in de Kamer en het landDus minister, neem nu een aantal zaken voortvarend bij de handHoe wij het ook wenden of kerenDe meerderheid is tegen biggen onverdoofd
of liever helemaal niet castrerenWelzijnseisen voor het houden van
eenden, kippen en kalkoenenDat is toch een maatregel om te zoenenDe duur en de lengte van diertransportenGaan wij beter regelen
en drastisch verkortenBetere regulering van proeven op en met dierenDaar laten wij de teugels niet langer op vierenEen verbod op de overbodige nertsenfokkerijDat maakt mensen heel
erg blij.En er is nog wat meer dat wij wensenZoals een houdverbod
voor dierenmishandelende mensenHandel in exoten en eisen voor het
houden van kooikippenDat laten wij ons nu niet meer ontglippenBetere welzijnseisen voor vleeskuikens, ook een goed ideeDus
dat nemen wij ook meteen even meeDiervriendelijke dodingsmethoden
voor gehouden dierenDat gaan wij regelen zonder verder te klierenVaccineren ter voorkoming van het grootschalig ruimenAlweer
zo'n prima idee dat valt te pruimenDus verder geen gemierHet is de hoogste tijd voor een deltaplan welzijn voor het dierVoor
minister Veerman geeft dit nieuw elanDaarom een cadeautje ter inspiratie
voor het goede doelMinister, ik verzoek u: geef het dierenwelzijn
eindelijk weer smoelDe Sint gaat naar Spanje heel tevredenAls wij vandaag afspreken dat dieren genoeg hebben geleden.Ik zou u graag een paar cadeautjes willen aanbieden, minister. Het zijn
allemaal dieren. Ik geef u er ook een knuffelvarken bij zodat u nog eens kunt
voelen hoe zacht dat is. Biggen willen ook graag diervriendelijk behandeld
worden. Er moet natuurlijk zo snel mogelijk een eind worden gemaakt aan het
onverdoofd castreren.Dit gedicht is geïnspireerd door Sinterklaas, maar ik wil een serieuze
vraag stellen. Wij willen dat er op korte termijn een deltaplan voor dieren
wordt opgesteld. Ik heb alle elementen genoemd. De tekst van het gedicht zit
ook nog bij de cadeautjes. Ik vraag niet om nieuwe nota's of notities, maar
om concreet beleid. Ik wil graag dat u daar in uw eerste termijn op ingaat.
Ik overweeg op dit punt een motie.De heer Van der Ham (D66):Volgens mij zijn wij het heel erg eens. Dank ook voor uw prachtige gedicht.
Wij hebben daar erg van genoten. Ik heb een opmerking over het voorstel om
te komen tot een deltaplan voor dierenwelzijn. In 2002 is door de toenmalige
Paarse regering een Nota dierenwelzijn geschreven. Die is uiteindelijk niet
uitgevoerd doordat Balkenende I aantrad. De nota is teruggetrokken. Wat vindt
u van het voorstel – ik overweeg een motie op dit punt – om daar
wat data in te vervangen en deze nota vervolgens uit te voeren? Dan hebben
wij helemaal niets nieuws nodig. Als wij die notitie actualiseren, kan zij
gelijk worden uitgevoerd. Steunt u mij daarin?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat vind ik een serieuze overweging waard. Ik zal het nog even nauwkeurig
bestuderen. In uw motie is echter niet alles verwoord, maar misschien vindt
u van wel. Misschien kunnen wij de moties met elkaar vergelijken en dan een
deal sluiten. Het gaat immers om de zaak en dat weet u natuurlijk net zo goed
als ik.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik weet niet aan welke nota er gerefereerd wordt, maar als het de nota
Houden van dieren is, waarop ik aan de minister al een reactie heb gevraagd,
kan die per direct ingevoerd worden. Er hoeven inderdaad alleen een paar getalletjes
veranderd te worden. Daar bovenop kan er een deltaplan komen. De nota Houden
van dieren was overigens nog echt niet voldoende om alle misstanden recht
te zetten.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Dat was ook precies mijn punt.De heer Atsma (CDA):Ik had veel verwacht, maar niet dat Brinkhorst per kerende post zou terugkomen.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U moet ook niets uitsluiten.De heer Atsma (CDA):Ik had echt niet verwacht dat hij zo snel terug zou zijn. Is er ook gekeken
naar de financiële consequenties van de nota waaraan collega Van der
Ham refereert? Is daarover ook nagedacht? Het is makkelijk om wat voor de
Bühne te roepen. Volgens mij zijn er namelijk legio financiële consequenties.Mevrouw Van Gent (GroenLinks):U weet net zo goed als ik dat wij de afgelopen tijd alleen maar te maken
hebben gehad met papieren tijgers of verslechtering van het beleid bij dierenwelzijn.
Daar was de fractie van GroenLinks niet blij mee en daar is zij niet blij
mee. Zij wil daar dus wat aan gaan doen. U weet ook dat wij in onze tegenbegroting
heel veel geld uittrekken voor de omschakeling naar een andere en veel diervriendelijker
manier van produceren. Wij willen dat geld ook gebruiken om de bio-industrie
aan te pakken. U vraagt dus naar de bekende weg. Dat het CDA daar geen cent
voor uittrekt, is uw probleem. Misschien kunt u hierover met Maxime en de
MP onderhandelen. Daar wens ik u sterkte bij.Van GentVoorzitter. Ik wil nog iets zeggen over de jacht in natuurgebieden. Een
aantal van mijn collega's heeft daar al iets over gezegd. De fractie van GroenLinks
is er een voorstander van dat het desbetreffende conceptbesluit wordt ingetrokken.
Het gaat om jagen op wild, opdat de kerstdis gevuld is. De jacht in de natuurgebieden
is ook nergens voor nodig. Vandaar dat ik voorstel om dat conceptbesluit in
te trekken. Als de minister daar niet in wil meegaan, overweeg
ik om daarover in tweede termijn een motie in te dienen. Wij moeten die jacht,
die compleet plezierjacht is, niet toestaan. Wij zijn mordicus tegen plezierjacht.Op stuk nr. 17 heb ik een amendement ingediend over dodingsmethoden van
gehouden dieren en het zogeheten seksen van kippeneieren, zodat de haantjes
eruit gehaald kunnen worden, zodat die eieren niet doorgedraaid hoeven te
worden. Ik wil mijn collega's graag expliciet op dit uitstekende amendement
wijzen. Ik hoop dat wij hiervoor voldoende steun krijgen.Mijn oud-collega Marijke Vos heeft eerder aandacht gevraagd voor het couperen
van staarten bij schapen. In 2001 heeft de minister gezegd dat dit verboden
wordt en dat het verbod per september 2006 ingaat. Nu zegt de minister evenwel
dat dit nader onderzocht wordt en dat er wel degelijk alternatieven zijn,
zoals goed management. Het couperen van staarten blijft dus het hele jaar
2007 nog mogelijk. Waarom duurt het zo lang? Kan het allemaal dus niet wat
vlotter?Een heel ander onderwerp dat niet minder belangrijk is, gaat over de wandelpaden.
Daarover heeft de fractie van GroenLinks op stuk nr. 31 een amendement ingediend.
Hierin trekken wij 3 mln. extra uit voor acute knelpunten in de wandelmogelijkheden.
De hele Kamer was daarover enorm enthousiast, inclusief mevrouw Snijder, zo
herinner ik mij. Wij moeten nu dan ook doorpakken en daarvoor extra middelen
beschikbaar stellen. Ik doe derhalve met name een beroep op mevrouw Snijder
om dit sympathieke amendement te steunen.Ik heb nog een vraag over de natuur- en de nationale landschappen. Ik
meen dat de heer Waalkens ook heeft geïnformeerd naar de uitvoeringsplannen
van de provincies. Is daarvoor wel voldoende geld beschikbaar? Ik wil graag
dat de minister hierop ingaat. Wij overwegen om op dit punt een motie in te
dienen, omdat wij ons ernstige zorgen maken over het vlotte verloop van dit
alles. Ik vraag de minister om een reactie op het Deltaplan voor het landschap
van de Stichting Nederlands Cultuurlandschap. Het lijkt ons goed dat hij daarop
uitgebreid ingaat, omdat wij dit een heel goed plan vinden om het landschap
op een veel beter en natuurlijker manier te herindelen.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Is mevrouw Van Gent ervan op de hoogte dat een aantal terreinbeheerders,
te weten Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer, via een ontheffing vraagt om
in natuurgebieden te mogen jagen?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ja, maar dat gaat dan via de faunabeheerplannen. Wanneer er schade is
door wild, kan er in bepaalde gevallen een ontheffing worden verkregen. Nu
kan het allemaal maar en is het gewoon plezierjacht. De beheerder kan dan
wel zeggen dat het niet gebeurt in zijn gebied, maar dan loopt hij weer het
risico van schadeclaims van de buren. Dit is dus helemaal geen goed plan.
Mevrouw Snijder heeft ermee ingestemd, maar het is toch beter om ten halve
te keren dan ten hele te dwalen? Laten wij dus het conceptbesluit intrekken
en iets anders eten met de Kerst.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD):Hebben de terreinbeheerders mevrouw Van Gent niet laten weten dat zij
hiervan wel heel veel administratieve rompslomp hebben en dat zij veel liever
zouden zien dat het anders zou gaan?Mevrouw Van Gent (GroenLinks):Ik ben ook tegen een formulierenmaffia, maar ik heb liever dat er een
extra formuliertje moet worden ingevuld dan dat beesten in natuurgebieden
zomaar worden afgeknald terwijl dat nergens voor nodig is.De voorzitter:Het woord is aan de heer Cramer, die zijn maidenspeech zal houden.De heer Cramer (ChristenUnie):Voorzitter. "En zie, het was zeer goed. Zo bezag God zijn schepping."
Wij hoeven maar om ons heen te kijken om te zien dat er sindsdien het nodige
mis is gegaan. Wij mensen gebruiken de aarde niet alleen, maar verbruiken
haar ook steeds meer. Voor de ChristenUnie vormt rentmeesterschap het uitgangspunt
bij het omgaan met de schepping. Daarbij speelt de ChristenUnie de ecologie
niet tegen de economie uit, maar beziet die aspecten in samenhang. De ChristenUnie
is immers een partij met oog voor en visie op de gehele werkelijkheid. Mijn
fractie zal dus ook deze begrotingsbehandeling weer, ook al staat hier een
nieuwe woordvoerder in een vernieuwde Kamer, proberen op een evenwichtige
manier alle belangen te wegen om zo tot verantwoorde besluitvorming te komen.Daarbij is de ChristenUnie dus een partij voor de dieren, maar ook voor
mensen, voor planten, voor bomen, voor arbeid, voor vrijheid en ga zo maar
door. Dus zal de ChristenUnie niet op voorhand tot welk kamp dan ook te rekenen
zijn.Een cruciale vraag die tijdens dit debat blijkbaar centraal staat, is
hoe wij omgaan met dieren. Het belangrijkste uitgangspunt voor ons is de erkenning
dat dieren medeschepselen zijn. Dieren hebben een waarde in zichzelf. Die
waarde mag niet worden aangetast. Dit houdt niet in dat mensen geen dieren
mogen houden of doden. Het punt is dat dieren in hun waarde moeten worden
gelaten en niet mogen worden gereduceerd tot louter productiemiddelen. Kippen,
varkens, nertsen en koeien zijn meer dan machines die onder optimale omstandigheden
moeten functioneren. Dieren moeten een bepaalde mate van natuurlijk gedrag
kunnen vertonen. Varkens hebben niet voor niets een snuit om mee te wroeten
en kuddedieren als koeien kun je niet eenzaam laten verkommeren.Dergelijke noties hebben verregaande consequenties voor de intensieve
veehouderij, zoals wij die nu kennen. Oplossingen voor de hedendaagse dierenwelzijnsproblematiek
en de kosten daarvan moeten wat mijn fractie betreft niet eenzijdig worden
neergelegd bij agrariërs. Voor de ontwikkeling in de landbouw is namelijk
niet alleen de agrarische sector verantwoordelijk maar ook de overheid en
de samenleving als geheel. Verder zijn maatschappelijke veranderingen niet
zonder gevolgen gebleven. Wat vroeger bijvoorbeeld woeste gronden heetten,
is tegenwoordig natuurschoon, en dat is ook goed. Zo is er tegenwoordig gelukkig
ook meer oog voor de intrinsieke waarde van het dier, althans bij de burger.
In zijn hoedanigheid als consument valt hij immers nog altijd voor de verleiding
van de kiloknaller. De afgelopen jaren heeft op initiatief van de minister
een maatschappelijk debat over de intensieve veehouderij plaatsgevonden.
De uitkomst ervan was dat deze, ook in Nederland, toekomst heeft maar wel
anders moet: milieuvriendelijker en diervriendelijker.Een actueel en ongemakkelijk onderwerp in dit kader is het castreren van
biggen. Iedereen in Nederland, van veehouder tot Kamerlid, wil daar vanaf.
Het einddoel is dus duidelijk. Alternatieven voor castratie zullen mogelijk
in 2009 beschikbaar zijn. Een veelbepleite tussenstap totdat een alternatief
voor castratie, zoals detectie aan de slachtlijn, beschikbaar is, is het castreren
onder plaatselijke verdoving. Daarbij is een belangrijke vraag tot op heden
onbeantwoord, terwijl deze voor een behoorlijke besluitvorming wel essentieel
is. Het gaat om de vraag of deze tussenstap inderdaad een verbetering van
het dierenwelzijn betekent. Wat is dierwelzijnsvriendelijker, verdoofd of
onverdoofd castreren? Ik heb gezocht naar het antwoord op deze vraag, maar
ik heb geen eenduidig antwoord kunnen vinden, ook niet bij de diverse partijen
in de verschillende kampen. Kan de minister mij het onderzoek doen toekomen
dat op deze vraag wel een eenduidig antwoord geeft? Wil hij er anders zo spoedig
mogelijk opdracht toe verstrekken? Ik verneem hierop graag de reactie van
de minister. Als wij tot een dergelijke tussenstap zouden besluiten, dient
dat te gebeuren op basis van deugdelijke argumenten, niet op basis van emotie.
Ik verzoek de minister om in Europees verband gas te geven om deze pijnlijke
ingreep naar de geschiedenisboekjes te verwijzen. Slachterijen en verwerkers,
bijvoorbeeld in Duitsland, maar ook elders, dienen de urgentie van de problematiek
dringend te gaan inzien.Voorzitter. Het is een open deur dat jonge boeren bepalend zijn voor de
toekomst van de landbouw. Ik kijk ook naar het feit dat zoveel partijen daarvoor
in dit debat al een lans hebben gebroken. Het is daarom terecht dat er een
steunmaatregel bestaat die jonge boeren een steuntje in de rug biedt in de
eerste zware jaren na de bedrijfsovername. Deze regeling is succesvol. Zelfs
zo succesvol, dat er te weinig budget voor beschikbaar is. Volgend jaar dreigt
een tekort van ruim 3 mln. Daarom vraagt mijn fractie aan de minister om het
budget te verruimen. Graag verneem ik daarop de reactie van de minister.Vorig jaar heeft mijn fractie bij monde van collega Slob aan de minister
gevraagd om meer gebruik te maken van de probleemgebiedenvergoeding. Naar
onze mening zou zowel het bedrag per hectare omhoog kunnen als de omvang van
de aangewezen gebieden groter mogen worden. Binnen de begroting zit het er
waarschijnlijk niet in om het bedrag op te hogen van € 94 tot € 150
per hectare. Ik wil de minister wel vragen om naast het veenweidegebied, het
Limburgs Heuvelland en Midden-Delfland ook de Noordelijke Wouden en Texel
in aanmerking wil laten komen voor de probleemgebiedenvergoeding. Ook daarop
verneem ik graag de reactie van de minister.Voorzitter. Terecht schrijft de minister in zijn begroting dat het nieuwe
mestbeleid veel van ondernemers vraagt. Voor 2007 is een tussenbalans van
het nieuwe mestbeleid aangekondigd. Met het oog op deze tussenbalans breng
ik graag het volgende onder de aandacht van de minister. Hij heeft meermaals
betoogd dat de mestdistributie essentieel is voor het welslagen van het nieuwe
mestbeleid. Over de verschillende sporen hebben de Kamer en de minister al
vaak gesproken. Uit de sector bereiken ons berichten dat de mestboekhouding
een enorme spreiding laat zien in de uitkomsten. Kan de minister dit bevestigen?
Heeft hij er een verklaring voor? Welke consequenties hebben de spreiding
in de uitkomsten voor de sanctionering? Kan de minister duidelijkheid bieden
wanneer een boer wordt beboet en wanneer niet? Vanaf welke marge zal de minister
onverkort handhaven?De minister kent de inzet van mijn fractie voor de visserij. Over dit
punt kan ik dus kort zijn. Het is weer het oude liedje in de kottervisserij.
Voor 2007 dreigen weer lagere quota en minder zeedagen. Dat laatste is zo
langzamerhand het grootste probleem voor de Noordzeevisserij. Zo goed als
de minister erin is geslaagd om het vertrouwen van de boeren in de overheid
te herstellen, zo slecht is het gesteld met het vertrouwen van de vissers
in de overheid. Vorig jaar heeft collega Slob een amendement ingediend om
dit jaar 10 mln. te investeren in de verduurzaming van de visserij. De minister
heeft de Kamer toen verzekerd dat hij zeer zeker met extra investeringen zou
komen in de verduurzaming van deze sector. Hij heeft woord gehouden. Hij heeft
7 mln. op jaarbasis toegevoegd aan de begroting. Dat geld is beschikbaar voor
de broodnodige verduurzaming, zowel wat betreft vangstmethoden als een schonere
motor. Het is weliswaar 3 mln. minder dan de wens van de ChristenUnie, maar
op dit moment lijkt het mij een goede basis waarop de visserijsector aan de
slag kan. Wel vraag ik de minister, extra middelen beschikbaar te stellen
als die in de praktijk nodig blijken te zijn.De betrokkenheid van Nederlanders bij de natuur en het milieu groeit gelukkig
nog steeds. De natuur- en milieuorganisaties hebben gezamenlijk ruim 4 miljoen
leden. Het aantal leden dat actief betrokken raakt bij natuurbescherming,
groeit gestaag. Toch is er tegelijkertijd, zeker bij jongeren, sprake van
vervreemding van natuur. Dit vindt de fractie van de ChristenUnie zeer zorgwekkend.
Helaas worden initiatieven van het middenveld om te werken aan een versterking
van het maatschappelijk draagvlak voor een verdergaand natuur- en milieubeleid
gefrustreerd door een onvoldoende voorwaardenscheppend beleid van de overheid.
Het ministerie van LNV kent voor dit doel de Regeling draagvlak natuur. Voor
deze regeling was dit jaar 2,8 mln. beschikbaar, maar dit bedrag is zes maal
overtekend. Veel belangrijke initiatieven en activiteiten vonden daardoor
geen doorgang. Er is in 2007 een budget van ongeveer 10 mln. nodig om dit
enthousiasme in het maatschappelijk middenveld voor deze belangrijke activiteiten
te steunen. Deze investering zou de minister alvast kunnen doen, vooruitlopend
op het voorwaardenscheppend beleid dat voort zal vloeien uit de nog steeds
niet ontvangen Nota natuur- en milieueducatie. Wanneer komt deze nota naar
de Kamer? Ik vraag de minister om een reactie op mijn suggestie en mijn vraag.De uitvoering van de ecologische hoofdstructuur ligt volgens de minister
op koers. Daarover denkt de Algemene Rekenkamer ietwat anders. Ook uit de
Natuurbalans 2006 blijkt dat er veel problemen zijn in de uitvoering van de
ehs, maar ook met groen in en om de stad en met de nationale landschappen.
Het kernprobleem is volgens het Milieu- en Natuurplanbureau de aansturing.
Daarnaast zijn er problemen met de kwaliteit van de natuur en ligt het tempo
van realisatie te laag. Kan de minister dit verschil in taxatie van hem en
de genoemde instanties verklaren? De heer Slob heeft schriftelijke vragen gesteld over de bomenkap in Nunspeet
door Staatsbosbeheer. In dit kader heeft de fractie van de ChristenUnie de
Boswet uit 1961 nog eens bestudeerd. Onze conclusie is dat deze wet verouderd
is. Is de minister bereid deze wet te wijzigen, zodat die weer bij de tijd
is en wordt afgestemd op de wensen van decentrale overheden, de maatschappij
en EU-regelgeving?Het heeft er alle schijn van dat deze begrotingsbehandeling, hoewel het
mijn eerste is, de laatste van de minister zal zijn. Sommige fracties hebben
zeer kritische woorden over zijn beleid geuit. Ik heb er behoefte aan om namens
de fractie van de ChristenUnie een woord van dank te richten aan de minister.
Minister Veerman heeft namelijk in de sector op onnavolgbare wijze werk gemaakt
van herstel van vertrouwen in de overheid. Met visie, kennis van zaken, realiteitszin
en betrokkenheid heeft hij de vertrouwensbreuk geheeld, die was ontstaan tussen
de boeren en de overheid. Hoe zijn toekomst er ook uit ziet, ik wens hem van
harte Gods zegen toe bij het werk dat nog wacht.De voorzitter:Mijnheer Cramer, ik feliciteer u van harte met uw maidenspeech. Mijns
inziens kwam uit uw inbreng uw inspiratie en overtuiging nadrukkelijk naar
voren. Ik wens u toe dat u daaraan bij uw verdere Kamerwerk veel daadkracht
zult ontlenen.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Van der Ham (D66):Mijnheer de voorzitter. Ik wil beginnen met de heer Cramer van harte te
feliciteren met zijn maidenspeech. Ongetwijfeld zullen wij hem in heel veel
debatten tegenkomen. Ik hoop dat het hem goed gaat in de Kamer. Met hem feliciteer
ik ook zijn fractie dat zij zo groot is geworden. Met zes zetels kun je heel
veel doen; met drie ook trouwens. Hopelijk zullen wij op een gegeven moment
hetzelfde aantal zetels hebben en uw soort Kamerleden kunnen ontvangen. Heel
veel sterkte en heel veel succes de komende vier jaar!Dit is de laatste begroting van minister Veerman. Aan echte conclusies
en warme woorden zal ik mij vooral in mijn tweede termijn wijden. Nu ben ik
vooral erg kritisch. Op een aantal punten zijn wij dat de afgelopen jaren
geweest bij deze minister. Heel veel dingen heeft hij goed gedaan, maar op
het punt van de landbouw en de intensieve veehouderij hebben wij elkaar niet
kunnen vinden. In plaats van nieuwe mogelijkheden te exploreren, verkoos de
minister vaak gelijk een mol zich onder het oppervlak van het level playing
field te verbergen en niet vooruit te lopen op de rest van Europa maar te
wachten op de rest. Ik ben erg blij, zoals anderen ook al hebben uitgesproken,
dat zich nu een andere meerderheid lijkt af te tekenen.Vooral op het punt van het dierenwelzijn smacht ik naar een constructieve
meerderheid die de uitdaging rond de intensieve veehouderij ter hand neemt
en concrete en werkbare oplossingen oplevert. Ik verwacht dat de komende jaren
ook een ethisch reveil – een beetje Van Agt-achtig – op dit gebied
zal plaatsvinden. Van Agt was een partijgenoot van deze minister en wellicht
kan hij zich erbij aansluiten. Het uitgangspunt bij dieren moet zijn dat dieren
niet alleen maar hoeven te leven om te sterven, maar dat zij ook tot die tijd
een aangenaam leven kunnen hebben. Daar moeten wij alles aan doen. Ik zei
het al in het interruptiedebatje met mevrouw Van Gent: heel veel nieuws hoeven
wij daarvoor niet op te schrijven. Er liggen allerlei prachtige nota's. Het
is gewoon een kwestie van data vervangen en misschien op een aantal punten
aanscherpen. Ik vraag de minister om de nota Dierenwelzijn van zijn voorganger
eens op te plussen, in te dienen en zo snel mogelijk te concretiseren. Natuurlijk
zal er heel veel discussie in de Kamer over zijn, want heel veel partijen
zijn het er niet mee eens.Laat ik eens tot wij dat prachtige notaatje hebben, kijken wat er wel
te doen is met de partijen die er eigenlijk niets voor voelen, die zeggen
dat wij het vooral aan de markt moeten overlaten. Ik zei al in een interruptiedebatje
met de vertegenwoordiger van de VVD, dat bijvoorbeeld etiketteren op dierenwelzijn
een methode is waarmee je consumenten de mogelijkheid geeft om een goede keuze
te maken in de supermarkt. Dat kan, dat is marktwerking. Daarvoor wil ik straks
niet alleen steun krijgen van de rood-linkse partijen, de ChristenUnie en
de Partij voor de Dieren, maar ook van de VVD en het CDA en hopelijk ook van
de Partij voor de Vrijheid. Dat kan gewoon. Het initiatiefwetsvoorstel wordt
deze week ingediend. Ik hoop dat wij dat zo snel mogelijk kunnen behandelen
en dat wij er zo snel mogelijk mee aan de slag kunnen gaan.Een voorstel dat D66 nu al wil doen, is om een experiment te houden waarbij
op een beperkte plaats en tijd mensen worden voorgelicht over de bio-industrie
om te onderzoeken wat de effecten ervan zijn op hun koopgedrag. Er liggen
verschillende plannen om een buurtonderzoek te houden, waarbij na gerichte
intensieve voorlichting over dierenwelzijn wordt gekeken in hoeverre het koopgedrag
van consumenten wordt beïnvloed. De Stichting Varkens in Nood heeft eerder
een voorstel voor een dergelijk onderzoek gedaan en het is ook opgepakt door
de Animal Sciences Group van de universiteit van Wageningen. Ik hoor graag
de reactie van de minister op het starten van zo'n experiment. Ik heb ook
voor dit experiment een amendement ingediend.Over het onverdoofd castreren van varkens hebben veel woordvoerders al
gesproken. Wij moeten daarmee natuurlijk zo snel mogelijk ophouden; het liefst
in Europees verband, maar als dat niet lukt zo snel mogelijk in Nederland.
Ik twijfel heel erg – en daar sluit ik mij aan bij de vragen van de
heer Cramer – wat wij in de tussentijd moeten doen. Wat is nu een goede
transitiemaatregel? Ik heb zelf hier een aantal keren gepleit voor verdoofd
castreren, maar hoe meer mensen je daarover spreekt, hoe meer twijfels je
erover krijgt. Is het wel zo nuttig? Levert het niet veel meer stress op?
Ik hoor heel graag van de minister wat zijn inschatting is. Mocht het wel
een bijdrage kunnen leveren aan dierenwelzijn, is het dan mogelijk om een
financiële bijdrage van het Rijk te geven aan de boeren die ermee aan
de slag willen gaan? Ik overweeg om op dat punt een motie of misschien wel
een amendement in te dienen. Ik wil dat echter wel doen op grond van de feiten
en van inschattingen van deskundigen of het daadwerkelijk een bijdrage levert
aan het welzijn van dieren als wij dat in die tussenfase doen.Wat opvalt in de antwoorden van de minister op vragen naar aanleiding
van de misstanden in de slachterijen, is dat het toezicht met name door de
VWA wordt uitgeoefend. D66 vraagt zich af of het dieren welzijn
daardoor niet onderbelicht blijft. Is het niet beter om de Algemene Inspectiedienst
meer de laten controleren op het aspect dierenwelzijn in slachterijen? Wij
zouden graag zien dat de AID en de VWA worden versterkt door het aanstellen
van meer controleurs en door meer aandacht voor het dierenwelzijn in de opleiding
en bij de bijscholing van controleurs alsmede door het aanstellen van speciale
dierenwelzijnshandhavingsdeskundigen in alle regio's van de AID, de VWA en
het OM. Verder denk ik aan het instellen van cameratoezicht op veemarkten
en op andere veeverzamelplaatsen. Graag krijg ik op dit punt een reactie.Realisatie van de ehs is voor D66 erg belangrijk. Bij de behandeling van
de Voorjaarsnota heeft mijn fractie een opmerking gemaakt over de vertraging
en over het tekort aan budget voor de realisatie van de ehs. De Algemene Rekenkamer
wijst onder andere het particuliere en het agrarische natuurbeheer aan als
de knelpunten die ervoor zorgen dat de uitvoering van het ehs-beleid wordt
bemoeilijkt. Voor het particuliere natuurbeheer blijkt minder belangstelling
dan verwacht en met het agrarisch beheer kunnen volgens de Algemene Rekenkamer
niet alle natuurdoelen worden gerealiseerd. Ook de continuïteit van het
natuurbeheer is niet voldoende gewaarborgd. Ten slotte wijst de Algemene Rekenkamer
erop dat bij het particulier en agrarisch natuurbeheer versnippering optreedt.
Ik krijg van de minister graag een reactie op deze kritiek. Wordt het niet
tijd voor een beleidswijziging, omdat wij de ehs-doelen wellicht niet bereiken?Verder vraag ik de minister om een reactie op de initiatieven inzake natuurlijke
klimaatbuffers en het groenblauwe netwerk van verschillende natuurorganisaties.
Is de minister bekend met deze notities? Wat vindt hij ervan en op welke manier
zal LNV hiermee aan de slag gaan?De heer Atsma (CDA):U praatte gemakkelijk over de ehs-analyse van de Algemene Rekenkamer.
Ik begrijp dat wel. U stelde de minister een vraag, maar ik wil u ook een
vraag stellen. Intertijd is afgesproken dat de ehs alleen wordt gerealiseerd
op basis van vrijwilligheid. Volgens de Algemene Rekenkamer zou men kunnen
denken aan onteigening. De afspraken die indertijd tussen de provincies en
het Rijk werden gemaakt, hielden in dat de ehs werkende weg gerealiseerd zou
worden. Wat is uw opvatting daarover?De heer Van der Ham (D66):Je kunt niet zomaar oude afspraken openbreken. Daarover zijn wij het snel
eens. Echter, als in de periode 2007-2013 de doelen niet worden gehaald, moet
je tot nieuwe financiële afspraken met de provincies kunnen komen. Ik
ben dus niet voor de hakbijlbenadering. Ik zeg niet dat alles in één
klap anders moet. Echter, als het huidige beleid niet voldoende blijkt te
werken, moet je het kunnen bijbuigen. Natuurlijk moet je dat in overleg met
de provincies en met andere partijen doen, maar ik vind dat wij moeten proberen
het beleid in de gewenste richting aan te passen.Vorig jaar is met de motie-Dittrich 15 mln. vrijgemaakt om het Groene
Hart versneld in te richten als nationaal landschap en om tevens in te zetten
op het aanleggen van nieuw groen in de directe omgeving van steden. Met de
Kameruitspraak werd gevraagd dit bedrag jaarlijks vrij te maken. In de Voorjaarsnota
staat dat dit is gebeurd voor de jaren 2006 en 2007, maar daarna houdt het
blijkbaar op. Ik vraag de minister op welke manier wordt voldaan aan het element
van de motie waarmee wordt gevraagd om een structurele inzet van middelen
na 2007. Hierop krijg ik graag een reactie. Als die niet komt, overweeg ik
een motie in te dienen.Is het mogelijk het investeringsbudget Stedelijke vernieuwing dan wel
het Besluit locatiegebonden subsidies ook op lange termijn beschikbaar te
hebben voor de uitvoering van binnenstedelijke woningbouwprogramma's ten gunste
van het openhouden van het Groene Hart? Graag krijg ik hierop een reactie
van de minister.Wat niet vaak bij de behandeling van de begroting van LNV aan de orde
komt, is de link met drugs. Op welke manier is het ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij, eventueel in samenwerking met de minister voor Ontwikkelingssamenwerking,
betrokken bij de poging om de papaverteelteconomie in Afghanistan om te vormen
tot een economie die is gebaseerd op andere landbouwproducten? Dit voorjaar
is de motie-Weekers aangenomen en die vraagt mogelijkheden te scheppen voor
experimenten analoog aan het manifest van Maastricht, opgesteld door onder
andere de fracties van de Partij van de Arbeid, de VVD en D66 en door de Maastrichtse
burgemeester Gert Leers. Een van elementen was het voorbereiden van een gereguleerde
keten voor de productie van softdrugs, zodat die uit de illegaliteit kan worden
gehaald. Daarbij is ook het in bedwang krijgen van het THC-gehalte een doelstelling.
Wageningen Universiteit heeft al aangegeven dat zij dit onderzoek graag zou
verrichten. Ik heb een amendement ingediend om dat mogelijk te maken, om een
gereguleerde keten te kunnen ontwikkelen mocht zo'n experiment ooit gehouden
worden. Ik formuleer het heel voorwaardelijk, want er zullen nog vele liters
water door de Rijn stromen voordat het er echt van komt. Om het in de toekomst
echter mogelijk te maken, zul je nu al wat onderzoek moeten doen om de voorwaarden
te scheppen. Ik wacht een reactie van de minister op het amendement af en
hoop op steun van de Kamer.Mevrouw Thieme (PvdD):Mijnheer de voorzitter. Bij de behandeling van de LNV-begroting is er
nog nooit zo veel over dieren en hun welzijn gesproken als deze keer. En dat
is precies wat de Partij voor de Dieren wil! De afgelopen jaren is in dit
huis sprake geweest van een blok van fracties dat zichzelf duidde als "de
landbouwcoalitie". Het waren fracties die in grote eensgezindheid optrokken
en die tal van maatregelen troffen in het belang van met name de intensieve
veehouderij en de hobbyjacht, maar niet in het belang van dieren. Minister
Veerman zei vorige week in Friesland dat het niet goed voor de sector is als
de landbouwwoordvoerders in de Tweede Kamer altijd ten gunste van de sector
besluiten. Van de minister heb ik begrepen dat hij vooral bedoelde dat er
niet alleen naar boerenbelangen moet worden gekeken. Dat ondersteunen wij
natuurlijk van harte.Gelukkig denkt de kiezer daar niet anders over: sinds 22 november
is het landbouwblok zijn vanzelfsprekende meerderheid in het parlement kwijt.
Er zijn ten minste 76 parlementariërs, maar mogelijk zelfs 85, gelet
op de verkiezingsbeloften, die dieren daadwerkelijk tot hun recht willen laten
komen. Het gaat niet om toevallige meerderheden, zoals de premier
meent te zien, maar om een meerderheid die de kiezer met nadruk beloofd heeft
dat dieren, als het aan hen ligt, een beter leven gaan krijgen. En het lígt
aan hen. Vandaag bespreken wij de landbouwbegroting en kunnen wij heel veel
aan de leefomstandigheden van dieren doen, zoals de kiezers dat gewild hebben.Dieren kennen gevoelens, emoties en bewustzijn, zoals breed wordt erkend
in wetenschap en samenleving. Dat legt op ons de morele plicht om zorgvuldig
met dieren om te gaan, net als met mensen. In het verlengde hiervan dienen
wij ook zorgvuldig om te gaan met het milieu en met de natuur waarin wij en
zij moeten leven. Wij streven ernaar om in het wild levende dieren zo veel
mogelijk met rust te laten. Daarom willen wij dat het jachtverbod in de natuurgebieden
gehandhaafd wordt. Van de minister horen wij graag of hij daartoe bereid is.Gehouden dieren moeten zo veel mogelijk in overeenstemming met hun aard
kunnen leven. Verder willen wij dat het gebruik van dieren tot het meest noodzakelijke
beperkt wordt. Dieren vertegenwoordigen een eigen waarde, los van hun nut
voor de mens. De dieren die in de landbouwbegroting centraal staan, worden
meestal aangeduid als productiedieren, fokmateriaal of zelfs grondstof, zoals
minister Veerman de dieren vorig jaar aanduidde. Dat heeft ertoe geleid dat
wij in ons land, het meest veedichte land ter wereld, een pervers en tot in
de perfecte doelmatigheid georganiseerd productie- en vernietigingssysteem
hebben ontwikkeld. Niet het leven staat daarin centraal, maar het geld. Wij
zijn dieren gaan zien als grondstof waarmee geld te maken is.Van de FAO weten wij dat de veehouderij het milieu zwaarder belast dan
het autoverkeer en dat zij een ontoelaatbaar zwaar beslag legt op grond, lucht
en water. Wij houden landbouwhuisdieren in ongekend grote aantallen onder
erbarmelijke omstandigheden. Fokzeugen kunnen letterlijk hun kont niet keren.
Mestvarkens leven dicht tegen elkaar op een kale vloer met alleen een ijzeren
ketting als afleidingsmateriaal. Hoe staat het met de Europese verplichting
van daadwerkelijk functionerend afleidingsmateriaal als stro? Wanneer zal
de controle en handhaving bij varkensbedrijven starten? Eén handje
stro voorkomt staartbijten. Is de minister eindelijk bereid het couperen van
staarten en tanden niet langer toe te staan? Slachtkuikens worden in Nederland
in dichtheden boven de twintig dieren per vierkante meter gehouden. In vrijwel
alle landen, ook in landen waar diverse Kamerleden schamper over doen, zoals
Thailand en Brazilië, hebben kuikens meer ruimte. Is de minister bereid
eindelijk te komen met deugdelijke welzijnseisen voor deze dieren en eindelijk
over te gaan tot een verbod op legbatterijen, ook als deze "verrijkt"
genoemd worden? Zelfs voor het luxeproduct bont worden jaarlijks ruim 3.700.000
nertsen in kleine kooitjes gehouden en vergast. Is de minister bereid, eindelijk
een aanvang te nemen met het al zolang beloofde nertsenfokverbod?Onze overheid liet zich tot vorige week niet leiden door de morele afwijzing
van de bio-industrie door de meerderheid van de bevolking maar door degenen
die er direct financieel belang bij hebben om de dieren op de deze wijze te
blijven uitbuiten. Er zijn in het verleden al vele pogingen ondernomen door
verontruste burgers, dierenbeschermers en milieu- en natuurbeschermingsorganisaties
om de bio-industrie in een dier- en milieuvriendelijke richting om te buigen.
Ik wijs op het recente initiatief van Milieudefensie om de bio-industrie in
dit huis fundamenteel ter discussie te stellen via een burgerinitiatief.In 2001 pleitte een prominente CDA'er voor een radicale ommekeer, te realiseren
binnen drie jaar na nu, dus in 2010. In het rapport Toekomst voor de veehouderij
van denktank-Wijffels werd in 2001 een toekomstbeeld voor 2010 ontworpen waarin
dieren met respect worden behandeld, conform hun eigen gedragskenmerken. Veemarkten
en langeafstandstransporten komen niet meer voor en de grondgebonden veehouderij
speelt een belangrijke rol als beheerder van de open ruimte en landschappelijke
waarden. Bij de huisvesting en verzorging van dieren moet in 2010 aan een
vijftal randvoorwaarden worden voldaan om hun welzijn te garanderen. Een van
die randvoorwaarden is de mogelijkheid om hun natuurlijke gedrag te uiten:
scharrelmogelijkheden voor pluimvee, ruimte voor de wroetbehoefte van varkens
en koeien in de wei. Aldus de denktank van Wijffels, een CDA'er nota bene.
De adviezen werden nog in hetzelfde jaar door de toenmalige minister van LNV
overgenomen in het beleidsvoornemen Houden van dieren.Het is voor de dieren, maar ook voor veehouderij als bedrijfstak, zeer
te betreuren dat deze positieve ontwikkeling in 2002 abrupt is afgebroken.
Het rapport van Wijffels verdween samen met Houden van dieren in een la. Het
lot van de dieren en de veehouderij werd geheel in handen gelegd van degenen
die de bio-industrie groot hadden gemaakt. De krachtige sturing vanuit de
overheid in de richting van een dier- en natuurvriendelijke veehouderij moest
wijken voor een beleid waarin dierenwelzijn en het behoud van natuur en milieu
een onderschikte rol spelen. Wij zijn nu vijf jaar verder en twintig jaar
terug in de tijd; talrijke diervriendelijke beslissingen zijn teruggedraaid.
Het voorgestelde nertsenfokverbod is in 2003 ongedaan gemaakt. De kooihuisvesting
van legkippen bleef toegestaan. De kooihuisvesting van slachtkuikenmoederdieren
bleef voortbestaan. Het verbod op het onverdoofd castreren van biggen werd
uitgesteld. De bescherming van dieren werd een taak voor de markt. De Flora-
en Faunawet is geheel aan flarden geschoten naar de wensen van de jagers.
Ten slotte is dit jaar nog de poging ondernomen om de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren om te vormen tot de wet dieren en dierlijke producten. Ik kan
honderd punten opnoemen, maar zal dat nu niet doen.In zijn brief van 5 juli jongstleden gaf de minister aan dat economische
haalbaarheid de leidraad is bij het versnipperen van 30.000.000 eendagskuikens.
Waarom wil hij ondanks Kamervragen geen geld voor onderzoek vrijmaken om het
levend versnipperen van tientallen miljoenen jonge haantjes te stoppen? Het
versnipperen van leven is geen economisch maar een ethisch vraagstuk. Is de
minister bereid om in het lesprogramma voor de basisscholen over smaak, ook
te vertellen over de herkomst van dieren en welk leven zij hebben gehad? Is
hij bereid om terug te komen op zijn voornemen om de door deskundigen als
zeer ineffectief en dieronvriendelijk beschouwde drukjacht op wilde zwijnen
weer toe te staan, voor de lol van 600 wildjagers uit de hofadel en de top
van het bedrijfsleven? Is hij bereid om eindelijk een wettelijk verbod in
te stellen op het genetisch manipuleren van dieren voor sport, vermaak en
voedselproductie, nu zelfs het CDA zo'n verbod bepleit? Hoe
kwam de minister tot het conceptbesluit om de milieuregels voor de intensieve
veehouderij in deze tijd van dramatische mondiale milieuvervuiling verregaand
te versoepelen, zodat deze bedrijven zich veel dichter bij natuurgebieden
en woningen kunnen vestigen? 75% van de 10.000 intensieveveehouderijbedrijven
hoeft voor hun uitbreidingplannen niet langer een vergunning aan te vragen.
In combinatie met de al eerder door het landbouwblok geforceerde extra versoepeling
van de ammoniakwetgeving zal dit leiden tot een nog zwaardere belasting van
de woonomgeving en de natuurgebieden. Wij verzoeken de minister dringend om
zijn steun aan het genoemde conceptbesluit in te trekken.In 2016 zal 57% van de melkkoeien op stal staan. Het ministerie
van LNV staat erbij, kijkt ernaar en laat het allemaal gebeuren. Daar zal
nu iets aan moeten worden gedaan. Welke maatregelen heeft de minister in gedachten
om het tij te keren?Ik ga nu concreet in op een aantal thema's. Het eerste thema is de biologische
veehouderij. Al jaren lang is er een kleine sector biologische veehouderij
en een sector scharrelveehouderij. Er is nauwelijks sprake van groei, omdat
het prijsverschil met de producten van de intensieve veehouderij onethisch
groot is. Dat verschil is vaak 50% tot 80% of meer. De kleine
biologische sector voert een ongelijke strijd tegen de intensieve veehouderij,
omdat laatstgenoemde goedkoper werkt vanwege de veel geringere ruimte die
zij de dieren gunt. Daarbij komt dat zij snel groeiende dierrassen inzet en
dat zij goedkoop voer gebruikt dat op milieuonvriendelijke wijze is geproduceerd.
Een andere kwestie is dat de intensieve veehouderij voedings- en geneesmiddelen
toedient die de groei van de dieren extra bevorderen. Tegen de intensieve
veehouderij valt dus niet te concurreren. Als de samenleving echt wil dat
haar voedselproductie op een wijze plaatsvindt die dier- en milieuvriendelijk
is, mag deze taak niet alleen drukken op de schouders van een groep vooruitstrevende
consumenten met verantwoordelijkheidsbesef, maar dan moet de biologische sector
vanwege zijn bijdrage aan dierenwelzijn en milieu door de overheid financieel
worden gecompenseerd. Dat bedrag dient het prijsvoordeel te compenseren dat
de intensieve veehouderij behaalt met haar dier- en milieuonvriendelijke manier
van produceren. Een tijdelijke subsidie voor de omschakelingsperiode biedt
wat dat betreft geen enkel soelaas. Is de minister daartoe bereid? Zo ja,
welke fiscale steunmaatregelen en subsidies ziet hij als mogelijke oplossing
om Nederland voor een dergelijke biologische productie en consumptie meer
gelijke tred te laten houden in vergelijking met de omringende landen? Wij
staan op dit moment op de zeventiende plaats op de wereldranglijst. Hoezo
zijn wij vooruitstrevend?Mevrouw Van Velzen (SP):Mevrouw Thieme heeft zojuist gesproken over de omschakelingssubsidie.
Naar haar oordeel biedt een dergelijke subsidie geen enkel soelaas. Het is
uiteraard één van de vele druppels die de emmer uiteindelijk
doet overlopen. Als ik in mijn termijn voorstel om die omschakelingsregeling
als eerste stap in ere te herstellen, neem ik aan dat ik op de steun van mevrouw
Thieme kan rekenen.Mevrouw Thieme (PvdD):Ja, maar het is slechts een klein onderdeeltje van alle maatregelen die
moeten worden genomen. Als alleen die regeling in ere werd hersteld, zou dat
geen enkel soelaas bieden.Het tweede thema is de plantaardige voeding. Een groot deel van de schaarse
landbouwgrond is in gebruik voor de verbouw van veevoer. Regenwouden en andere
natuurgebieden worden in landbouwgrond omgezet en een flink deel van de oogst
gaat naar de Nederlandse intensieve veehouderij. De vleesproductie is een
zeer verspillende manier om voedsel voor menselijke consumptie te produceren.
Het zou voor de wereldvoedselvoorziening, het natuurbehoud, de drinkwatervoorziening
en het energiegebruik in de wereld heilzaam zijn indien mensen overgingen
op een meer plantaardig consumptiepatroon. Is de minister bereid om het gebruik
van plantaardige voeding te bevorderen? Zo ja, op welke concrete en substantiële
wijze wenst hij dat te doen? Is hij bereid om naar aanleiding van de aanbevelingen
van het PROFETAS-onderzoek de vorming van een voorlichtingsbureau plantaardige
voeding te stimuleren? Is de minister bereid om de mogelijkheid te onderzoeken
voor een fiscale vrijstellingsregeling voor beleggingen in het transitieproces
van dierlijke naar plantaardige voeding, zoals die is toegepast bij de groenregeling
en het beleggen in kunst en cultuur?Het derde thema is het onverdoofd castreren. Ik bemerk dat iedereen die
over dieren heeft gesproken van mening is dat er een eind moet komen aan het
onverdoofd castreren van biggen. In diverse landen in Europa zijn er al alternatieven
voor het onverdoofd castreren van biggen. Ik noem Engeland, Ierland, Noorwegen,
Portugal en Spanje als voorbeelden. Wij vragen de minister om ook in Nederland
op zeer korte termijn een eind te maken aan het castreren. Er zijn diverse
methoden ontwikkeld die eventueel in combinatie kunnen worden gebruikt. Ik
vraag de minister om binnen een vastgestelde termijn te verplichten om te
werken met geurdetectie aan een slachtlijn, zodat castratie volledig kan worden
verboden. Kan de minister die termijn noemen?De heer Van der Ham (D66):Nagenoeg alle woordvoerders hebben gezegd dat zij twijfelen over het verdoofd
castreren. In de verkiezingscampagne heeft mevrouw Thieme daarover ook diverse
opmerkingen gemaakt. Hoe ziet zij dat?Mevrouw Thieme (PvdD):Het is zeker waar dat er in geval van verdoving ook sprake is van stress
en pijn bij de big. Binnen een bepaalde termijn zou castreren dan ook verboden
moeten worden. Ik realiseer mij dat het nodig is om na te gaan welke alternatieven
er zijn. Nogmaals zeg ik dat het van belang is om een termijn te noemen, zodat
zeker is dat niet eindeloos met castreren wordt doorgegaan. Als verdoving
een reële optie is als tussenstap, verneem ik dat graag van de minister.
In dat geval is het mogelijk om daarover van gedachten te wisselen.De heer Waalkens (PvdA):Ik heb dat aan een termijn gebonden. Ik heb gezegd dat castreren binnen
twee jaar moet zijn gestopt met als tussenstap verdoofd castreren. Ondertussen
moeten alternatieven worden ontwikkeld. Bindt u die tussenstap ook aan een
termijn?Mevrouw Thieme (PvdD):Verdoving is een tussenstap. Als de minister een mogelijkheid ziet om
andere alternatieven, zoals geurdetectie die in Denemarken al praktijkrijp
is, direct op de rails te zetten, dan is het niet meer nodig om die dieren
eerst te verdoven. Wij kunnen dan meteen stoppen met die hele castratie en
de problematiek rondom die beergeur aanpakken.De minister beschouwt het preventief inenten van pluimvee als een van
de mooiste successen van zijn ministerschap. Het is de vraag of de handel
dat ook vindt. Ons is een geval bekend van een pluimveehouder die in maart
en april dit jaar zijn pluimveestapel heeft laten inenten. Dit is dus een
moedige voorloper die alle steun verdient. Helaas weigeren de slachthuizen
het doden van zijn inmiddels uitgelegde legkippen, omdat ze inschatten dat
ze deze dieren niet kwijt kunnen aan de handel. Is dit het voorland van de
pluimveehouders die hun dieren preventief laten inenten? Hoe rijmt de minister
dit met zijn succes? Maakt dit niet duidelijk dat alleen verplichte vaccinatie
de gerezen problemen kan indammen? Hoe kan de minister verantwoorden dat hobbydierhouders
en bedrijfsmatige houders van biologische en vrije uitloopkippen de kosten
van vaccinatie vooral zelf moeten dragen, terwijl de noodzaak daartoe wordt
ingegeven door de belangen van de bio-industrie?Vissen worden doorgaans zonder enige voorafgaande verdoving open gesneden,
eerst onderkoeld en open gesneden of zij stikken na een langdurige doodstrijd.
Er wordt al jaren onderzoek gedaan naar de mogelijkheid van een snelle elektrische
bedwelming van vissen binnen een seconde. IMARES heeft samen met andere Europese
instituten een dodingsapparaat ontwikkeld dat geschikt is voor viskwekerijen
en schepen. Kan de minister aangeven wanneer dit apparaat, waarop jaren is
gewacht, door bedrijven kan worden aangeschaft?De behandeling van landbouwhuisdieren in bedrijven, op markten, tijdens
transport en in de slachthuizen, het toezicht op de handel in exoten en de
handhaving van milieuregels vereisen een permanente controle. De controlerende
instanties hebben, zoals in de afgelopen maanden diverse malen is aangetoond,
structureel te weinig controle uitgeoefend. Is de minister bereid om de frequentie
van de controle op te voeren en de inspectiediensten op te dragen geen gedoogbeleid
te voeren?De European Food Safety Authority beschouwt in het rapport Welfare aspects
of animal stunning and killing methods uit 2004 het verdoofd slachten, gelet
op het dierenwelzijn en de erkenning van dieren als "sentient beings"
in het Verdrag van Amsterdam, als de ethisch enige juiste methode. Ook de
FVE verklaart dat het vooraf bedwelmen van slachtdieren onder alle omstandigheden
geboden is. In enkele Europese landen, waaronder Nederland, is om religieuze
redenen het onverdoofd slachten aan bepaalde bevolkingsgroepen toegestaan.
Hiertoe diende tot voor kort wel telkens een behoefteverklaring te worden
ingediend. Het onverdoofd slachten heeft in de loop der jaren echter een bredere
toepassing gekregen vanwege de export, toename van de binnenlandse consumptie,
maar ook om redenen van efficiency. Een stroom werkt gemakkelijker dan twee.
Wij vinden deze gang van zaken onacceptabel. Wij vinden dat de overheid uiteindelijk
verantwoordelijk is voor het naleven van de wet en dient in te grijpen wanneer
dat niet gebeurt en het vlees van onverdoofd geslachte dieren gewoon in het
normale circuit komt. Verder vragen wij de minister of hij bereid is het onverdoofd
slachten te verbieden. Een groeiend aantal moslims vindt onverdoofd slachten
onacceptabel. Wij merken voor de duidelijkheid nog eens op dat wij geen bezwaren
hebben tegen ritueel slachten, mits dit gepaard gaat met bedwelming vooraf
en er op het etiket staat dat het gaat om halal vlees. Is de minister bereid
om deze etikettering te verplichten?Ik ben in de beleving van sommigen misschien lang aan het woord geweest,
maar ik heb maar een heel klein deel van de problemen waarmee dieren worstelen
kunnen belichten. Er zal in dit huis meer tijd en meer ruimte moeten worden
vrijgemaakt om dieren letterlijk tot hun recht te laten komen. Ik ben blij
vandaag tijdens het debat gemerkt te hebben dat er steeds meer collega's in
het parlement zijn die er net zo over denken. Een cruciale vraag in dit debat,
zo merkte de ChistenUnie-fractie op, is hoe wij omgaan met dieren. Ik hoop
dat dit in de komende debatten nog steeds de cruciale vraag blijft.Mevrouw Van Velzen (SP):U hebt veel punten opgebracht waar ik volledig achter sta. Ik heb een
vraag over iets waarover u het niet hebt gehad. De afgelopen jaren heb ik
mij er in de Kamer sterk voor ingezet om het diervoer dat uit niet-Europese
landen afkomstig is en in Nederland in de bio-industrie wordt gebruikt, te
binden aan duurzaamheidscriteria. Inmiddels is het kabinet het daarmee eens,
maar er gebeurt niet zo veel. Bent u het met mij eens dat ook dit onderdeel
zou moeten zijn van de begroting en dat de minister moet aangeven wat de stand
van zaken is en wat zijn inzet zal zijn in deze laatste maanden?Mevrouw Thieme (PvdD):Daarover kan ik heel kort zijn: ja.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Anders dan andere keren stond in de achter ons liggende campagne
het thema dierenwelzijn centraal. Dat is terecht, want dierenwelzijn staat
bij de SGP altijd hoog in het vaandel. Wij zien dat vanuit het Bijbelse gegeven
dat de mens rentmeester is over Gods schepping. Daarom moeten mensen goed
voor hun dieren zorgen. Dit wil naar de mening van mijn fractie niet zeggen
dat mensen geen dieren mogen houden, ook voor de productie van vlees of melk.
Dat mag wel. Zij mogen er zelfs geld aan verdienen. Wij moeten niet doen alsof
boeren een onethisch beroep uitoefenen, integendeel. Wel vindt mijn fractie
dat de intensivering van de veehouderij op sommige punten doorgeschoten is.
Wij hebben ons daarom ervoor beijverd, de ongewenste situaties te wijzigen
en wij doen dat nog steeds, uiteraard samen met anderen. Zo worden legbatterijen
verboden per 2012, als tenminste aan dat jaartal wordt vastgehouden. Verder
is er groepshuisvesting gerealiseerd. In de bredere context van het dierenwelzijn
worden er, naar aanleiding van onze motie, visgeleidingssystemen aangebracht
bij waterkrachtcentrales, en zo kan ik nog wel een poosje doorgaan. Zo vindt
ook mijn fractie dat het onverdoofd castreren van biggen moet worden verboden.
Dit moet in Europees verband gebeuren, en er is zicht op dat dit in 2009 gaat
lukken. Ik vraag dan ook aan de minister dat hij zich ervoor blijft inspannen,
deze datum gerealiseerd te krijgen.De heer Van der Ham (D66):U zegt dat het castreren van biggen in 2009 wellicht afgelopen
kan zijn. Stel dat Europa zegt: wij doen het nog even niet. Is het dan voor
u denkbaar, juist omdat het om een ethische kwestie gaat, dat de SGP-fractie
dan in 2009 zegt: wij nemen onze verantwoordelijkheid, wij beginnen er alvast
mee, wij geven het goede voorbeeld en keren in economische zin de andere wang
toe?De heer Van der Vlies (SGP):Wij moeten alles op alles zetten om het jaar 2009 te halen. Wij zijn op
diverse dossiers die op Europees niveau aan de orde zijn, uitermate ongeduldig.
Denk aan het gewasbeschermingbeleid. Dit is vandaag niet door iemand opgevoerd,
maar ook dat is een dossier waar wij jarenlang achteraan hebben gezeten. Bij
dat alles is een vrij breed gedragen gedachte dat je die thema's het beste
kunt aanpakken in een gemeenschappelijk beleid, want anders krijg je heel
gemakkelijk een verplaatsing van het probleem. De dieren zijn daarmee niet
geholpen. Het is heel reëel dat de productie zich verplaatst naar het
buitenland, onder omstandigheden die wij ook niet willen. Daarom moeten wij,
met alle krachten die wij weten te mobiliseren, inzetten op het maken van
bindende afspraken op Europees niveau. Dat is één gebied met
open grenzen, maar wel met buitengrenzen. Zo staan wij ook op de wereldmarkt.
Daar moeten wij onze slagen zien te slaan.De heer Van der Ham (D66):Ik hoor dat uw redenering, met uw achtergrond, helemaal niets afwijkt
van die de VVD-fractie, die vooral de economie wil laten zegevieren. Dat vind
ik heel erg jammer. U zegt eigenlijk dat wij niet het goede voorbeeld moeten
willen geven omdat dit de consequentie heeft dat zaken doorschuiven. De les
is echter heel vaak ook dat als iemand een goed voorbeeld geeft, anderen volgen.De heer Van der Vlies (SGP):Precies. Zo moeten wij ook opereren op Europees niveau. Uit de bijdragen
van de minister op de agenda van de Europese landbouwraad, heb ik begrepen
dat hij ook van mening is dat wij moeten initiëren en stimuleren en dat
wij kritische vragen moeten blijven stellen om anderen in beweging te krijgen
en mee te krijgen. Dat moet geen vrijblijvend spelletje zijn. Het moet een
einddoel hebben, namelijk 2009. Daar gaan wij voor. Wij hebben nog twee jaar –
daar hopen wij allemaal bij te zijn – om daar druk op te zetten. U vergelijkt
mij nu met de VVD-fractie. Dat kan op sommige punten heel goed uitpakken,
maar nogal wat andere punten verzeker ik u dat dit helemaal niet het geval
is. Ik blijf mijn onafhankelijke houding innemen.Mevrouw Van Velzen (SP):Kunt u in grote lijnen aangeven waar uw standpunten daadwerkelijk afwijken
van die van de VVD-fractie op het gebied van landbouw? Ik hoor nu het verhaal
dat mevrouw Snijder net hield en ik voel mij erg verleid om u dezelfde vragen
te stellen als ik net aan haar heb gesteld. Legt u het eens uit?De heer Van der Vlies (SGP):Hoe lang krijg ik daarvoor? Het is een open vraag. Ik begin maar met mijn
begin. Het begin van het betoog van de heer Cramer was heel treffend en het
sprak mij zeer aan. Het gaat bij mens, dier en plant om Gods schepping. Die
was aanvankelijk goed, ja zelfs zeer goed. Wij hebben dat allemaal met elkaar
wel verknoeid door menselijke inmenging en wat dies meer zij. Met die schepping
mogen wij bouwen, maar wij moeten haar bewaren. Wij mogen de schepping gebruiken,
daar zijn wij rentmeester over. Dat is niet om met de armen over elkaar te
zitten, wij mogen haar ons ten dienste stellen. Wij mogen echter niet alle
mogelijkheden gebruiken. Wij moeten ons beperken, want wij moeten de schepping
ook zo goed en ongeschonden mogelijk bewaren. Dat stelt grenzen. Dat hoor
ik de VVD-fractie niet zeggen. Daarom zeg ik dit zo expliciet.Mevrouw Van Velzen (SP):U beschrijft het prachtig. Hoe gaan wij de uitspattingen van de bio-industrie
of andere gevallen waarin zaken te ver zijn doorgeschoten dan begrenzen? Komt
u met hetzelfde verhaal als de VVD-fractie, namelijk dat dingen in Europees
verband moeten worden geregeld, dat er een level playing field moet zijn,
dat wij rustig aan moeten doen en dat wij een beetje moeten masseren? Wat
gaat u nu concreet voorstellen met betrekking tot bijvoorbeeld dierenwelzijn?
Wat gaat u voorstellen om nu in Nederland te doen, nog deze maand?De heer Van der Vlies (SGP):Ik kom straks met een paar concrete voorstellen. Die zitten verderop in
mijn betoog. Ik dacht overigens dat wij elkaar hier met respect bejegenen.
Wie heeft de discussie hier meegemaakt over de maatvoering van de kalverkisten?
Wie heeft hier de discussie intensief meebeleefd en gevoerd over de legbatterijen,
de volièresystemen en de verrijkte kooien? Wie heeft het initiatief
genomen inzake de nertsenfokkerij? Ik denk niet dat met recht en rede kan
worden gezegd dat de SGP-fractie met de armen over elkaar heeft gezeten, maar
heeft afgewacht en zaken aan anderen heeft overgelaten. Nee, wij hebben wel
degelijk vanuit onze eigen idealen initiatieven genomen. Het voorlaatste wat
ik heb gedaan betrof de visgeleidingssystemen bij de krachtcentrales en de
laatste was – daar kom ik zo op terug – de pulskorontwikkeling
ter verduurzaming van de visserij. Dat is ook een thema dat hier helemaal
bij hoort. Dat spreekt minder tot de verbeelding dan het castreren van biggen,
dat erken ik. Het is echter wel degelijk ook inherent aan het Bijbels genormeerde
rentmeesterschap zoals ik dat ervaar en besef, dat ik uitdraag in uw midden
en dat ik ook als initiëring van mijn politieke stellingname en voorwaarden
en voorstellen hanteer. Of ik nu vandaag nog voorstellen doe die u welgevallig
zijn of niet, vind ik niet zo relevant. Wij meten elkaar niet af aan de orde
van één dag, maar aan een politiek profiel, dat voor mij al
wat dagen politieke arbeid oud is, overigens net als voor u. Dat moet u wel
leggen naast dat profiel en niet naast de vraag wat ik vandaag in mijn zak
heb om aan de dieren te doen. Dat vind ik heel kortzichtig, oppervlakkig en
onder de maat.De heer Van der Ham (D66):Als het gaat om de bio-industrie, moet u toch erkennen dat uw stemgedrag
niet verschilt van dat van de VVD, ondanks alle mooie woorden daarover. Dat
mag uw politieke keuze zijn, maar daarop kunnen wij u wel aanspreken.De heer Van der Vlies (SGP):Wij hebben met elkaar de intensieve veehouderij zo laten ontstaan als
zij nu is. Dat hebben wij allemaal meegemaakt in de naoorlogse tijd, in de
tweede helft van de vorige eeuw tot vandaag toe. We hebben het over mensen
die met hart en ziel hun bedrijf te voeren. Wij moeten hen
ook niet in één keer afknijpen. Ik vind dat een heel christelijk
motief, dat ook heel goed aansluit bij het trefwoord dat mevrouw Thieme vorige
week centraal stelde – en dat ik ook respecteer – van mededogen
hebben. Ja, voor de dieren, maar ook voor mensen, ook voor de varkenshouders
en de pluimveehouders, die ook door deze winter heen moeten komen en die naar
een duurzame bedrijfsvoering moeten worden geholpen. Daarvoor zijn wij ook
verantwoordelijk. Als wij nu kort door de bocht zouden doen wat sommigen hier
vragen, knijpen wij die mensen af en sturen wij hen het bos is. Dat is niet
mijn stijl.Het is nu 5 december. De minister is in eerdere overleggen met de
suggestie gekomen dat dit een begroting zou worden met een hoog sinterklaasgehalte.
Ik was erbij toen hij dat zei. Ik heb de begroting verwachtingsvol gelezen.
Ik heb nooit in Sinterklaas geloofd, maar wel in de uitspraken van deze minister.
Ik heb nog met veel genoegen kennisgenomen van de 105 mln. voor de verduurzaming
van de glastuinbouw.Op twee punten zou ik graag meer geld vrijgemaakt zien worden, namelijk
de verduurzaming van de Noordzeevisserij en de investeringsregeling voor de
jonge boeren. De Noordzeevisserij is op een cruciaal moment in haar bestaan
terechtgekomen. Door voortdurende verlaging van de quota en door de stijgende
brandstofprijzen worden grote verliezen geleden. De omschakeling naar een
levensvatbare en duurzame kottersector moet door de overheid krachtig worden
ondersteund. De sector moet het doen en de overheid ondersteunt dat. Het geld
zal vooral moeten komen uit het Europese Visserijfonds. Mijn fractie heeft
bij de algemene beschouwingen 2005 een motie aanvaard gekregen om vanuit het
FES-fonds geld vrij te maken – ik sprak toen over 10 mln. – voor
verduurzaming van de Noordzeevisserij. In de begroting is nu structureel 7
mln. vrijgemaakt. Dat is mooi, maar mijn fractie zou eraan hechten om de resterende
3 mln. nog bijgeplust te krijgen met als thema verduurzaming visserij, waarbij
het niet alleen gaat om de ontwikkeling van de pulskor, maar ook om andere
innovaties en aanpassingen in de boomkor- en garnalensector. Een concrete
suggestie is om met dit geld in samenwerking met de banken groenfinanciering
mogelijk te maken. Graag krijg ik daarop een reactie van de minister. De dekking
wordt gevonden in een vermindering van de post recreatie om de stad, op zichzelf
een relevant thema, maar die 16.000 ha landbouwgrond die in dit kader moet
worden verworven, lijkt ons wel heel veel. Daar kan wel 5 tot 6% van
af. Vandaar dat wij van het gereserveerde bedrag van 55 mln. 3 mln. afhalen.
Ik verwijs naar het amendement op stuk nummer 27.Het tweede punt waarop de SGP-fractie een wijziging wil, betreft de bedrijfsovernames
door jonge boeren. De regeling is indertijd zwaar bevochten. Ik heb daarin
een rol mogen spelen, zoals velen zich zullen herinneren. Ik erken voluit
dat de minister er royaal body aan heeft gegeven. Er is heel wat mee gebeurd.
De subsidieregeling jonge agrariërs blijkt in een grote behoefte te voorzien.
Bij elke openstelling blijken echter veel jonge agrariërs teleurgesteld
te worden. Door loting vallen er nu eenmaal steeds af. Tot mijn verbazing
is voor deze regeling structureel maar 1,5 mln. gereserveerd. Waarom is dit
bedrag zo laag? Wij zijn blij dat provincies bereid zijn bij te dragen, maar
dit mag er niet toe leiden dat de rijksoverheid zich matigt. Dat zou een verkeerd
signaal aan de provincies zijn. Daarom heeft mijn fractie een amendement ingediend
om 3 mln. extra toe te voegen, mogelijk in combinatie met cofinanciering,
om in de vraag te voorzien. Dat is het amendement op stuk nummer 26.De benodigde 3 mln. moet je ergens vandaan halen. Mijn fractie haalt deze
weg uit het gereserveerde bedrag voor de ontpoldering Westerschelde voor het
jaar 2007. Er is 9,3 mln. gereserveerd. Wij weten in welke fase een en ander
verkeert. Het valt niet te verwachten dat 9,3 mln. kan worden ingezet voor
de vrijwillige verkoop van landbouwgrond. Om deze reden halen wij er 3 mln.
van af. Dit staat los van de vraag hoe het uiteindelijk met de ontpoldering
zal lopen. Dat ligt open. Overigens zijn wij tegen de ontpoldering.Tijdens de campagne kwam ik voor een werkbezoek op Goeree-Overflakkee.
Daar staat met de Zuiderdieppolder een zelfde project aan te komen. Ik erken
dat het een provinciale zaak is. Ook hier moeten goede landbouwgrond en gezonde
bedrijven weg. Zij moeten maar weg zien te komen. Het gebied wordt dan aan
de zee en de natuur teruggegeven. Op zichzelf is dat niet verkeerd, maar pak
dan een andere locatie. Wij weten dat die in het Zeeuwse deltagebied te vinden
zijn. Ik denk aan Tiengemeten en de plaat onder Ooltgensplaat. Ik verneem
graag de bemoeienis van de minister en ben benieuwd of hij nog met goede alternatieven
kan komen.Ten aanzien van de binnenvisserij vraag ik of en hoe het aalherstelplan
in overleg met de sector wordt vormgegeven. Het is hierover wel heel erg stil.
Ik sluit mij aan bij de vragen die collega Atsma heeft gesteld over de stroperij.
Ik had dezelfde punten als hij naar voren heeft gebracht.Voorzitter. Ik sluit af. Het is daartoe de hoogste tijd. Dit is de laatste
begroting van minister Veerman. Bij zijn start, ik herinner het mij nog heel
goed, was de eerste urgentie het herstel van het vertrouwen onder de agrariërs
in de overheid en in de politiek. Hij is daarin geslaagd. Dat is een compliment
waard. Dat geef ik hem bij deze. Er is meer gebeurd. De natuuragenda is, zo
heb ik begrepen, vandaag in de Eerste Kamer besproken. Dat is een majeure
operatie waarmee 3,2 mld. is gemoeid. De reconstructie en het wetgevingspakket
dat daarvoor nodig is, is in de Eerste Kamer nog niet helemaal rond, maar
in dit huis wel. Ik wijs ook op de mestwetgeving. Ik denk tevens aan de aanmerkelijke
beïnvloeding van de landbouwagenda in Brussel, de invloed op de dierziektebestrijdingsdossiers
en de omslag van de productie- naar de inkomenssteun, het vasthouden aan het
jaartal 2013, de plattelandsontwikkeling en nog veel meer. Er is, kortom,
heel veel gebeurd. Mijn fractie wil daarvoor zijn waardering uitspreken. Dit
is een prudente sector. Wij spelen een voorhoederol op wereldniveau. Dat moet
zo blijven. Het is goed dat de randvoorwaarden daarvoor dichter bij het optimum
zijn gebracht.De heer Waalkens (PvdA):Voorzitter. Na deze afsluitende woorden van collega Van der Vlies, valt
het mij moeilijk om nog even een stap terug te doen in zijn betoog. Ik wil
terugkomen op zijn dekking voor twee amendementen. Ik heb mij erover verbaasd
dat hij deze zoekt in de recreatie rondom de stad. Wij zijn ons er allemaal
van bewust dat wij op zoek moeten naar geld voor de verduurzaming van de Noordzeevisserij.
Maar ik vind het vreemd om zo veel mensen rondom de stad hun recreatiemogelijkheden
te onthouden. Mijn tweede punt betreft de reservering voor de Westerschelde. Ik kan
niet ontkennen dat u erg consequent bent, maar kan het zijn dat er geld beschikbaar
moet komen voor de koopplicht op basis van vrijwilligheid, die er ligt? U
ontneemt de boeren die er weg willen de mogelijkheid, omdat er door uw ingreep
geen budget is.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb twee amendementen voorzien. Daarvoor moet dekking worden gevonden.
De heer Waalkens weet als geen ander hoe moeilijk het is om een voor alle
partijen aanvaardbare dekking te vinden. Daarvoor moet je wel eens ergens
iets wegnemen, wat pijnlijk kan zijn. Recreatie rondom de stad is op zichzelf
een ontwikkeling die wij zien, willen zien en willen steunen. Het is echter
de vraag of het daarvoor nodig is om 16.000 ha landbouwgrond uit het productieareaal
te nemen en te bestemmen voor recreatie rondom de stad. Het gaat, met zo veel
hectaren, om een flinke ingreep. Volgens onze fractie zou dit met slimme en
creatieve oplossingen een tandje minder kunnen. Wij halen hier 5%,
dus ongeveer een twintigste deel van het budget weg. Dat is niet leuk, dat
doen wij niet graag en als u een beter idee hebt en dan met mij wilt meedoen,
dan is dat prima.Ik heb ook nog aan de Koopmansgelden gedacht, de dekking van de collega's
en ook van u, voor de jongeboerenregeling. Wij hebben daarover een brief gekregen
van de landbouworganisaties. Ik lig echter niet aan een lijntje van de landbouworganisaties,
want ik ben geen belangenbehartiger maar belangenafweger. Ik heb het signaal
dus wel opgepakt, maar toch gedacht dat er bij de Koopmansgelden nog andere
verplichtingen en afspraken meespelen. Daarom heb ik deze gelden ongemoeid
willen laten. Zo ben ik bij de korting op de recreatie rondom de stad gekomen.Voor het jaar 2007 is 9,3 mln. voorzien voor aankoop van vrijwillig door
de desbetreffende agrariërs te koop aangeboden gronden in het gebied
van de ontpoldering. Hierbij is echter enige vertraging opgetreden. Ik kan
u bovendien verzekeren dat de willigheid om gronden te koop aan te bieden
daar niet groot is. Ik ben er nog onlangs geweest en ik heb het actiecomité
gesproken. Ik doe immers niet zomaar wat. Als de commissie-Maljers met alternatieven
komt die ook weer beoordeeld moeten worden en als daarbij de oude optie van
de ontpoldering meegenomen wordt, wat ons betreft quod non, dan zijn wij een
stuk verder in de tijd. Daarom kunnen wij van de 9,3 mln. wel 3 mln. afnemen
en dit geld doorschuiven naar 2008.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De minister zal donderdagochtend antwoorden.Ik wens de leden een gezellige en wellicht gulle sinterklaasavond, met
elkaar of in hun gezin.Sluiting 19.02 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20062007-1547-1576.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl