Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen (26800), en de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen:  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2000 (26800 IXA);  - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2000 (26800 IXB);  - en 4 andere wetsvoorstellen
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 376-396

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-12-1999

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 10, pagina 376-396

14-12-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26800Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26800-IXAToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26800-IXBToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26532Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26820Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26839Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26852Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen (26800), en de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2000 (26800 IXA); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2000 (26800 IXB); - en 4 andere wetsvoorstellenPagina 353-371
Presentie en opening (dinsdag 14 december 1999)Pagina 353-353
Voortzetting van de algemene financiële beschouwingen (26800), en de voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2000 (26800 IXA); - Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar 2000 (26800 IXB); - en 4 andere wetsvoorstellenPagina 376-396
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de grens tussen de gemeenten Deventer en Gorssel, tevens provinciegrens tussen Overijssel en Gelderland (26528)Pagina 371-376
Noot: bijvoegsel met schriftelijke antwoorden op feitelijke vragen gesteld gedurende de eerste termijn van de Algemene Financiële BeschouwingenPagina 397-415

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 110 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de voortzetting van de algemene financiële
beschouwingen (26800), en de voortzetting van de behandeling
van de wetsvoorstellen:Vaststelling van de begroting van de uitgaven
en de ontvangsten van de Nationale Schuld (IXA) voor het jaar 2000 (26800 IXA);Vaststelling van de begroting van de uitgaven
en de ontvangsten van het Ministerie van Financiën (IXB) voor het jaar
2000 (26800 IXB);Wijziging van de regulerende
energiebelasting en de inkomstenbelasting met het oog op het bevorderen van
energiezuinig en milieuvriendelijk gedrag (26532);Wijziging van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000) (26820);Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968 (verfijning definitie
telecommunicatiediensten) (26839);Wijziging van
enkele belastingwetten (technische aanpassingen) (26852).De voorzitter:Tevens zijn aan de orde de volgende verzoekschriften: - adres
van F. Senz Suazabal te Rotterdam (gedrukt stuk EK nr. II, 1999-2000);- adres van J. Timmers te Schagen (gedrukt stuk EK nr. IV, 1999-2000).Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de bewindslieden
van Financiën op vragen, gesteld in eerste termijn.Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De beraadslaging wordt hervat.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de minister en de staatssecretaris voor
hun antwoorden in eerste termijn, maar ook voor de schriftelijke antwoorden.
Ik heb ook in vorige jaren gezegd dat het een enorme prestatie is dat deze
's nachts worden afgehandeld. Dit wordt ook zeker gewaardeerd. Wel moet ik
zeggen dat de antwoorden door de te korte tijd soms wel, maar soms ook niet
echt tevreden stellen. Sommige rangschik ik in de categorie "kluiten in het
riet". Laat ik van dat laatste een voorbeeld geven.Op blz. 4 wordt als antwoord gegeven op een vraag die ik erover heb gesteld,
dat een overschot op het zogenaamde EMU-saldo nog niet wil zeggen dat de schuld
gereduceerd wordt. Vervolgens wordt er dan een uitleg gegeven, waarom dat
zo is. Maar dat is natuurlijk volstrekt overbodig, want ik maakte juist die
opmerking en dan hoeft het niet nog eens te worden uitgelegd. Mijn vraag was
om eens wat meer te kwantificeren bij welke omvang van een EMU-overschot onder
de huidige omstandigheden dat tekort wordt gereduceerd. Ik vond het antwoord
wat dat betreft zeer onbevredigend. Maar ik geef toe dat het in het algemeen
een hele prestatie is; er zijn een heleboel punten waar ik niet op terugkom,
omdat ik het met interesse gelezen heb.Enkele vragen die ik gesteld heb, dan wel enkele stellingen die ik geponeerd
heb, zijn niet besproken. In de eerste plaats een vraag of een opmerking,
welke ook door collegae naar voren gebracht is in de eerste termijn, namelijk
in welke mate de hogere looneis die zich nu aftekent voor het komende jaar,
zal leiden tot extra uitgaven op het punt van de collectieve uitgaven in ruime
zin en wat de invloed zal zijn op dat EMU-saldo. Dan ga ik natuurlijk niet
speculeren op een eventuele hoge loonstijging in het jaar 2001, want daarop
speculeren roept het alleen maar af en daar is niemand mee gediend. Maar het
is nu al volstrekt duidelijk dat de loonsverhoging in het komende jaar hoger
zal zijn dan verondersteld in de Miljoenennota.In de tweede plaats hebben wij nogal veel aandacht gegeven aan de reductie
van het financieringstekort, vanwege de reductie van de staatsschuldquote
die ook de minister zeer hoog in het vaandel heeft staan. We hebben evenwel
in dat verband onder andere gevraagd wat nu de invloed is geweest op de hele
staatsschuldontwikkeling van de verkopen van staatsdeelnemingen, van privatiseringen.
Ik zou het prima vinden, als dit antwoord met wat meer rust en dus ook schriftelijk
wordt gegeven, want het is, denk ik, geen vraag om nu eventjes snel te beantwoorden,
tenzij de minister dat paraat heeft.In de derde plaats heb ik wat vragen gesteld over of kanttekeningen gezet
bij een aantal voorgenomen bezuinigingen. Ik heb een aantal kreten uit de
Miljoenennota geciteerd en gevraagd hoe dat in vredesnaam zijn beslag zal
krijgen. Ik heb wel gezien dat een vraag van de VVD-fractie is beantwoord
over wat de stand van zaken is. Maar ik heb erop gewezen dat een bezuiniging
op de post incidenteel mijns inziens toch enigszins fictief zou zijn, gegevens
de arbeidsmarktsituatie. Dan wordt er opgemerkt dat volgens een onderzoek
van het Centraal Planbureau er niet zoveel verband is tussen de incidentele
loonontwikkeling en de conjuncturele situatie op de arbeidsmarkt. Ik wijs
op andere, eerdere onderzoeken waarbij wel degelijk sprake is geweest van
een dergelijk verband; dat zal dus ook een beetje afhangen
van de periode waarin je je bevindt. Daarnaast heb ik een aantal andere voorbeelden
genoemd van bezuinigingen welke nogal makkelijk gepostuleerd zijn, zo rond
de verbetering van de doelmatigheid in de zorg. Waar denkt de minister nu
eigenlijk aan bij zo'n stellingname?Ik kom bij een vierde punt waar de minister niet op in is gegaan, al geef
ik toe dat het misschien ook wat veel is om mee te nemen; we willen ook allemaal
weer op tijd naar huis en dergelijke. Misschien kan het eventueel schriftelijk
beantwoord worden: wat zijn de gevolgen van de lagere investeringen welke
verwacht worden in het jaar 2000 voor de economische groei? We hebben geconstateerd
dat de AIQ oploopt. Dat leidt tot lagere investeringen en tot lagere economische
groei. De minister is ingegaan in de eerste termijn op de stellingname dat
de arbeidsproductiviteit in Nederland hoog is en ik heb verwezen naar een
researchmemorandum van het CPB. Ik ben het eens met de minister. Het betekent
evenwel dat de economische groei bij die lage arbeidsproductiviteit alleen
nog maar kan komen uit hetzij hogere investeringen, waardoor de kapitaalintensiteit
toeneemt, hetzij extra groei van de werkgelegenheid, maar aan dat laatste
komt op een gegeven moment ook een eind; ook is er daar afnemend grensnut.In de vijfde plaats kom ik bij misschien een heel lastig punt om te beantwoorden.
Ik heb gisteren de minister geprezen voor zijn creativiteit, samen met zijn
ambtelijk apparaat. Ik heb toen gezegd te verwachten dat de minister in staat
zal zijn om de volgende vraag te beantwoorden. We weten ongeveer in te schatten
wat de budgettaire gevolgen kunnen zijn van de vergrijzing, vooral waar het
gaat om de pensioenproblematiek en de zorgproblematiek die samenhangen met
die vergrijzing. Ik heb gevraagd in welke mate de extra uitgaven die zich
aftekenen in de jaren tot 2030 nu zijn afgedekt. Deze vraag is niet beantwoord.Evenmin is mijn vraag beantwoord hoe het mogelijk is dat Ierland, dat
een aantal jaren geleden er veel slechter voor stond dan Nederland, er wel
in is geslaagd om binnen een zeer kort tijdsbestek een overschot te realiseren,
althans op het EMU-vorderingensaldo. Wellicht is een aantal vragen beter schriftelijk
te beantwoorden.Voorzitter! Ik vind dat de minister zich iets te gepantserd heeft opgesteld
tegenover de kritiek op de inflatie en de overbesteding. Ik heb bij interruptie
al geprobeerd om hem iets meer te prikkelen, maar hij gaat er niet echt op
in. Terecht stelt hij op een gegeven moment dat discretionair begrotingsbeleid
niet goed mogelijk is. Ik heb dat in het verleden ook meerdere malen in dit
huis gezegd, dus ik deel die opvatting. Toch meen ik dat veel economen die
deze mening aanhangen denken: als je even kunt bijstellen, lettend op gevaren
van inflatieversnelling en overbesteding, doe dat dan. Ik vond dat de minister
er iets te laconiek over deed. Ik wijs op het koor van critici van zeer verschillende
politieken huize, die over het algemeen toch de nodige waardering hebben voor
het financieel beleid – dat hebben wij ook uitgesproken – en die
allemaal hebben gewezen op het gevaar van inflatie en overbesteding.Wat heeft de minister vandaag gezegd? Als je rustig kijkt naar de cijfers
van de inflatie, dan valt het wel mee; het gat tussen de Nederlandse inflatie
en het gemiddelde in Europa wordt verkleind. Prima, het was mij niet opgevallen,
maar ik accepteer dat zonder meer. Vervolgens zegt de minister dat wij nog
steeds hoog in de regio zitten wat de inflatie betreft; wij hebben de slechtste
score op dat punt. Is er dan geen gevaar van versnelling van de inflatie?
Ik heb een artikel aangehaald, onder andere van Wellink, die voor de NAVO-Assemblee
heeft gesproken en op dat gevaar heeft gewezen. De minister gaat daar echter
wat laconiek en luchtig aan voorbij. Dat is politiek gezien misschien ook
wel heel wijs. Je moet natuurlijk niet toegeven dat de inflatie een gevaarlijk
punt kan worden, want dan zou je het misschien over je afroepen. Nogmaals,
ik vond dat de minister te luchtig op deze punten is ingegaan.Ik ben het eens met zijn beschouwing over de nieuwe economie. Uit onze
bijdrage mag worden afgeleid dat wij een soortgelijke stellingname betrekken.
Hooguit zou je kunnen opmerken dat wanneer de informatie- en communicatietechnologie
op grote schaal wordt ingevoerd, zoals in de Verenigde Staten en wellicht
ook in Nederland, er sprake kan zijn van een opwaartse langetermijnconjunctuurgolf,
de zogenaamde Kondratiev, waaromheen de gebruikelijke conjunctuur zich verder
kan bewegen.Ik herhaal dat wij in deze huidige jaren zeer grote prioriteit schenken
aan een verdere reductie van het financieringstekort en van de overheidsschuld.
Immers, ook al daalt de schuldquote, de schuld in absolute zin stijgt nog
steeds. Ook al daalt het financieringstekort dit jaar en zou er zelfs een
nulpositie kunnen worden bereikt wat het vorderingensaldo betreft, er is nog
altijd een financieringstekort, dat ook gefinancierd moet worden. Bij de invoering
van het belastingplan in het jaar 2001 zal volgens de verwachting van de regering
het vorderingensaldo en daarmee ook de schuld toenemen. Daarom dring ik aan
op een herziening van de aanwending van eventuele meevallers in deze huidige
jaren van hoogconjunctuur en overbesteding. Laten wij toch vooral proberen
om niet extra geld aan te wenden voor lastenverlichting, want daar wordt al
genoeg aan gedaan. Laten wij alle zeilen bijzetten om de schuldquote eens
flink omlaag te drukken, want daar hebben wij allen en ook de toekomstige
generaties baat bij.Ik heb de bijdrage van collega Hilarides gewaardeerd. Ik hoorde dat ook
hij veel aandacht schonk aan de staatsschuld en de inflatie. Maar welke keuze
maakt de VVD bij de aanwending van meevallers? Is hij het eens met de stellingname
van het CDA, dat je dat geld nu beter kunt besteden aan reductie van de staatsschuld
en dus aan het verruimen van het budgettaire klimaat voor de generatie na
ons of voor de belastingbetalers over twee jaar dan aan meer lastenverlichting
in het huidige tijdsbestek van overbesteding en inflatie? De VVD kan niet
met alle winden meewaaien, maar moet een keuze maken.Ik stel een soortgelijke vraag aan de collega's Platvoet, Schuyer en Wöltgens.
Ik hoorde hen praten over de noodzaak van extra impulsen voor de samenleving.
Ik ben het van harte met hen eens, dat er op het punt van zorg, onderwijs
en veiligheid nog veel kan worden gedaan aan verbetering van de kwaliteit
van de samenleving. Maar in het jaar 2000 hebben wij te maken met krapte op
de arbeidsmarkt, waardoor wij toch geen extra mensen vinden
voor de zorg of het onderwijs, en ook met overbesteding. Is het dan niet veel
beter om nu de schuld en de rentelast te drukken, zodat wij straks in 2002
wel meer kunnen uitgeven voor zorg, onderwijs, politie of welk ander dringend
onderwerp dan ook. Ik vraag dus ook aan hen om ons pleidooi voor het nu reduceren
van de schuldquote wat meer te steunen en dus niet voor meer uitgaven te pleiten.
Er wordt bovendien in de begroting voor 2000 al veel extra uitgegeven. Daarin
staan al flinke beleidsintensiveringen. Als wij nu om nog meer extra geld
vragen, dan wordt dat in 2000 waarschijnlijk niet eens uitgegeven. Wij moeten
niet in de val trappen waarin de Tweede Kamer terecht is gekomen. Zij heeft
over de inflatie gesproken, maar vervolgens vroeg zij om extra uitgaven en
extra lastenverlichting. Dat kan de inflatie alleen maar aanwakkeren.Ik heb een vraag gesteld over de transparantie van overheidsstukken. De
minister is niet ingegaan op de herziening van het format. Maar dat hoeft
voor mij ook niet, want daarover komen wij in de toekomst al te spreken. Ik
heb hem daarover een adviesje gegeven. Ik heb ook een vraag gesteld over de
functionele indeling. Uiteraard wist ik dat deze vorig jaar al niet in de
Miljoenennota stond. Ik dacht ook dat ik daarover vorig jaar al een opmerking
had gemaakt, maar dat heb ik niet gecheckt. De Miljoenennota is er om via
de Staten-Generaal aan het volk verantwoording af te leggen en om allerlei
instanties informatie te bieden. Als de Staten-Generaal vinden dat de functionele
indeling zeer nuttig is en dus moet worden opgenomen in de Miljoenennota,
dan lijkt het mij moeilijk om zo'n verzoek te weigeren.In het schriftelijk antwoord op blz. 6 van het uitgedeelde stuk wordt
hierop ingegaan. In de haast is daarbij wellicht iets fout gegaan. In het
antwoord staat: het CPB neemt in bijlage A8 van de Macro-economische verkenning
een meer informatieve functionele indeling van de totale collectieve uitgaven
op. Ik heb bijlage A8 voor mij liggen, maar dat lijkt niet op een functionele
indeling. De minister weet dat ook. Het is dus waarschijnlijk een "slip of
the mind" geweest. Het antwoord zou kunnen slaan op bijlage A9, maar deze
bevat alleen een indeling naar volume- en prijsmutaties. Dat biedt niet het
inzicht dat ik soms wil hebben in de uitgaven die bijvoorbeeld voor politie
worden gedaan. Dat is in bijlage A9 niet te vinden en zeker niet in bijlage
A8. Ik verzoek de collega's om mijn pleidooi voor het opnemen van de functionele
indeling in de Miljoenennota te steunen.Ik heb een opmerking gemaakt over het begin van de Miljoenennota, waar
de minister schrijft dat de overheidsinvesteringen toenemen.De heer Wöltgens (PvdA):Ik heb nog een vraag over de steun voor het opnemen van de functionele
indeling in de Miljoenennota. Het is goed gebruik om bij het indienen van
een soort amendement ook te zeggen wat je ervoor laat. Heeft de heer Boorsma
dus ook een suggestie om iets uit de Miljoenennota weg te laten?De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Die goede gewoonte bestaat alleen in de Tweede Kamer en niet
in dit huis – de heer Wöltgens weet dat inmiddels ook – als
het gaat om het verhogen of verlagen van inkomsten of uitgaven. Ik begrijp
zijn punt natuurlijk wel. De Miljoenennota moet niet uitdijen. Daar ben ik
het van harte mee eens. De regering heeft overigens voldoende bijlagen aangewezen
welke voor schrapping in aanmerking komen. Wat dat betreft kan de Miljoenennota
net zo goed krimpen. Ik denk dan bijvoorbeeld aan het schrappen van de lijsten
met overzichten van toezeggingen in de Miljoenennota. Deze kunnen al na een
dag zijn achterhaald.Het laatste punt betreft dus de overheidsinvesteringen. Ik heb daar een
opmerking over gemaakt. Op dezelfde pagina 6 reageert de minister daarop.
Hij schrijft dat er in de eerste plaats sprake kan zijn van definitieverschillen,
omdat de opstelling van de bijlage conform EU-richtlijnen heeft plaatsgevonden.
Dat is een beetje flauw, want op pagina 7, regel 6, schrijft hij dat de investeringen
toenemen. Het gaat dan niet aan te zeggen dat de bijlage volgens EU-richtlijnen
is opgesteld en dus een ander beeld kan geven. Dat is geen goed antwoord.
Vervolgens gaat het beter, want er wordt gevraagd of er niet meer behoefte
is aan het totale cijfer voor de gehele overheidsinvesteringen. Dat is namelijk
bedoeld. Daar ben ik het mee eens. Er wordt ook verwezen naar bijlage A8 van
de Miljoenennota. Daar schrijft de minister dat de investeringen in procenten
zijn toegenomen van 3% BBP in 1995 naar 3,3% in 1999 en 2000. Wat dat betreft
is de beantwoording te snel gegaan. Kijk maar naar bijlage A5. Daar staat
dat de investeringen in 1995 niet met 3%, maar met 2,3% zijn toegenomen. Dat
kan met revisie te maken hebben, maar het hangt er ook vanaf welk uitgangspunt
je neemt. Neem ik 1996, dan constateer ik een daling van 10,8% naar ongeveer
3,75% in 2000. Neem ik 1999 als basis en vergelijk ik dat met 2000, dan zie
ik een forse daling. Wat is er nu precies bedoeld? Of lees ik het te snel?
Dat zou kunnen, want ik moet dit allemaal doen tussen het luisteren en het
lezen door.Ten slotte dank ik de minister. Ik heb al gezegd dat ik het eens ben en
was met heel veel van wat hij heeft gezegd.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de schriftelijke beantwoording
van de vragen. Over het algemeen geven die een helder beeld van wat de bewindslieden
bezighoudt. Ik was blij verrast met de brede reactie van de staatssecretaris
op mijn vragen over de regulerende energiebelasting in verband met de energiepremieregeling.
Het schriftelijk antwoord was vrij kort, maar de staatssecretaris kwam mij
mondeling buitengewoon tegemoet door te zeggen dat ook hij van oordeel is
dat wij moeten voorkomen dat er vervuiling optreedt in het begrip vergroening.
Echte en onechte vergroening moet je uit elkaar houden. Je moet voorkomen
dat dit leidt tot een ongelooflijke administratieve lastendruk. Hiervoor is
een nieuwe vergroeningscommissie ingesteld. Ik hoop dat deze commissie in
staat zal zijn dit soort problemen op te lossen. Ik heb het met name over
het probleem dat zich zeer complexe wetgeving terzake aan het vormen is. Als
gevolg van het terugsluizen wordt voorts een rondpompcircus tot stand gebracht.
Daar zal de commissie ook aandacht aan besteden.Het lijkt mij verstandig, als de derde tranche vergroening achter de rug is, een rustpauze in te lassen en te bezien waar deze exercitie
ons heeft gebracht. Echte vergroening, die milieueffectief is, moet natuurlijk
wel tot stand komen. In het kader van de verschuiving van directe naar indirecte
belastingen moeten wij wel heel duidelijk stelling nemen. Wij moeten dat niet
via het verkeerde etiket presenteren. Daar is niemand bij gebaat en zeker
de bevolking niet, al zijn er nog zoveel energiepremies voor allerlei mooie
instrumenten. Als men mij ooit nog met een geruisloze laadschop tegenkomt,
weet men hoe ik daaraan kom. Ook dit werktuig is opgenomen in het overzicht.Voorzitter! Ik ben er de staatssecretaris erkentelijk voor dat hij is
ingegaan op het advies van de Raad van State om corrigerend op te treden op
het punt van de aftrekbeperking voor vooruitbetaalde kosten als onverhoopt
de nieuwe belastingwetgeving niet in het jaar 2001 tot stand komt. Dat is
een zeer correcte benadering. Ik heb in dit verband gerefereerd aan de discussie
die wij vorig jaar hebben gevoerd over de begrenzing van de renteaftrek in
anticipatie op de stelselwijziging. De staatssecretaris zegt dat een en ander
niet mogelijk is als de maatregel op voorhand wordt teruggedraaid. Dat ben
ik met hem eens. Het is alleen een kwestie van correcte en zorgvuldige wetgeving
dat wanneer de plannen niet doorgaan – wat overigens niemand verwacht –
de oude wetgeving wordt hersteld.Ik heb zeer uitgebreid schriftelijk antwoord gekregen op mijn vragen over
de Nederlandse scheepvaart- en film-CV's. Mijn dank daarvoor.Voorzitter! De staatssecretaris heeft terecht opgemerkt dat het nieuwe,
zeer omvangrijke wetsvoorstel zorgvuldig moet worden behandeld en dat de Kamer
haar eigen werkwijze bepaalt. Dit zal de Kamer ook doen. U weet uit ervaring
dat de Kamer dit altijd zorgvuldig doet.De voorzitter:Dat weet ik zeker uit ervaring.De heer Stevens (CDA):De staatssecretaris weet dat ook. Ik zal dan ook geen data noemen. Ik
begrijp dat de termijn van 1 april een wens van de bewindslieden is. De commissie
voor Financiën zal haar tijdschema bepalen en dat aan de Kamer voorleggen.
Dit zal zeker op prudente wijze zal gebeuren. Over één ding
maak ik mij geen zorgen en dat is dat, wanneer de behandeling om welke reden
dan ook later plaatsvindt, dit ook maar enige invloed heeft op de implementatie
van de voorstellen. Ik vertrouw erop dat de bewindslieden al bezig zijn met
de voorbereiding van de uitvoering. Dit neemt niet weg dat de regering ervan
overtuigd kan zijn dat de Kamer uiterst zorgvuldig met de voorstellen zal
omgaan.De staatssecretaris heeft zeer voorkomend gereageerd op de vragen inzake
de verzoekschriften. Er wordt in de aanslagsfeer gezocht naar mogelijkheden
om de selectie criteria voor voorlopige teruggave aan te passen. Daarnaast
wordt in de sfeer van de invordering getracht, een passende regeling in te
voeren. Dat stellen wij zeer op prijs. Wij danken de staatssecretaris voor
de toezegging, nog voor het kerstreces een reactie aan beide Kamers te sturen.Voorzitter! De schriftelijke reactie inzake de kapitaalverzekeringen met
pensioenclausule was niet bevredigend. Er was meer sprake van een herhaling
van zetten in plaats van een antwoord op de vragen van mij en van collega
Ter Veld. Bij onze interventies hadden wij geen enkele fiscaal of budgettair
belang op het oog. Wij richten ons op de uitvoering en op de rechten van de
werknemer. Het pensioenresultaat van dit soort verzekeringen kan nooit meer
zijn dan bij een eindloonregeling, alleen de wijze van financiering verschilt.
Ik vraag mij dan ook af waarom een kapitaalverzekering met pensioenclausule
per se gekwalificeerd moet worden als een beschikbare premieregeling of een
eindloonregeling. In de nota naar aanleiding van het verslag bij de Wet fiscale
behandeling pensioenen merkt de minister op dat het niet de bedoeling was
in het wetsvoorstel een limitatieve opsomming te geven van pensioenstelsels
die toelaatbaar zijn. Enerzijds lijkt het de minister niet verstandig om in
het wetsvoorstel meer hoofdvormen te onderscheiden dan de drie bekende hoofdvormen:
eindloon, middenloon en beschikbare premieregeling. Anderzijds is hij van
oordeel dat het voorliggende wetsvoorstel voldoende ruimte biedt om pensioenregelingen
die niet precies gelijk zijn aan een van deze hoofdvormen, fiscaal te accepteren.
Ik denk dat dit ook zeer in de rede ligt.De vragen die ik heb gesteld en die niet beantwoord zijn, moet ik toch
nog even aan de bewindslieden voorleggen.Ik heb geen antwoord gehad op de vraag wat te doen met verzekeringen die
zijn afgesloten na 1 juni 1999. Ik heb geen antwoord gehad op de vraag hoe
de belastingdienst omgaat met de te verwachten tienduizenden verzoeken om
dergelijke regelingen aan te wijzen als een toegestane pensioenregeling. Ik
heb geen antwoord gehad op de vraag hoe de problematiek moet worden opgelost
dat tienduizenden pensioenregelingen zouden moeten worden aangepast, hetgeen
niet eens eenzijdig kan. Ik heb ook nog geen antwoord gehoord op de vraag
of de wijziging van artikel 18a, die is voorgesteld in het kader van de Invoeringswet
IB 2001, niet prematuur is. Stel dat uit de discussie met de kennisgroep een
bepaalde conclusie wordt getrokken en het wetsvoorstel zou reeds zijn aangepast,
dan lopen wij een beetje achter de feiten aan. Ik heb ook geen antwoord gehad
op mijn vraag of de wijziging van artikel 18a, negende lid, niet in strijd
is met het amendement van De Vries en Van Zijl, op grond waarvan dit wetsvoorstel
in de Tweede Kamer is geamendeerd. Zij zijn in dat opzicht toch als medewetgever
opgetreden en hebben toch heel duidelijk een opening gemaakt in de toelichting
op dat amendement. Tot slot heb ik ook geen reactie gehad op mijn suggestie –
er zijn er uiteraard meer – om het via een aanwijzing als bedoeld in
artikel 19d mogelijk te maken dat opbouw geschiedt op basis van het feitelijk
salaris om tot een beoogd eindloonresultaat te komen.Wij kunnen deze discussie op dit moment moeilijk afronden. Daar is het
ook niet het forum voor. Ik wil de bewindslieden dringend verzoeken om te
bevorderen dat het overleg tot stand komt tussen de kennisgroep en het veld
en de deskundigen die zij daarbij wensen aan te trekken. Dit zou op zo kort
mogelijke termijn moeten gebeuren, in ieder geval voordat artikel 18a, negende
lid, wordt gewijzigd of van kracht wordt, zodat wij kunnen zien of al deze
deskundigen tot een bevredigende oplossing kunnen komen. Niemand zit te wachten
op een onnodige administratieve lastenverzwaring. Dat geldt
zeker voor de belastingdienst. Dat mag ik althans aannemen.Over de discussie die wij gevoerd hebben over de economische eigendom
hebben wij ook een schriftelijk antwoord van de staatssecretaris gekregen.
Ik meen dat wij daarbij op dezelfde golflengte zitten, maar dat blijkt niet
zozeer uit het antwoord. Uit de praktijk hebben wij breed het signaal ontvangen
dat de nieuwe definitie van economische eigendom onduidelijkheden en onzekerheden
oproept over het moment waarop sprake is van economische eigendomsoverdracht.
De reden van de reparatiewetgeving is bekend en wordt ook dezerzijds gerespecteerd.
Dat is absoluut niet aan de orde. Wel moet worden voorkomen dat onduidelijkheden
blijven bestaan. Die zijn immers door geen der partijen beoogd. In het antwoord
zegt de staatssecretaris bijvoorbeeld dat een onherroepelijke volmacht tot
levering al economische eigendomsovergang is. Ik zet daar een vraagteken bij.
Ik weet niet of dat al eigendomsovergang is. Ik meen dat je meer moet aansluiten
bij de feitelijke overgang en niet bij alleen maar een volmacht. Ik wil dit
graag aan de geleerden overlaten, maar als je dit zo stellig deponeert, roept
dat nu al vragen op.Wij moeten volgens mij dan ook proberen om een oplossing te vinden die
aansluit bij het begrip "economische eigendom" dat wij ook kennen bij andere
onderdelen van de belastingwetgeving. Ik denk bijvoorbeeld aan de BTW. Daarbij
geldt ook een duidelijke regeling voor de overgang, de feitelijke terbeschikkingstelling,
waarbij zowel BTW als overdrachtsbelasting aan de orde is. Wij moeten voorkomen
dat een obligatoire koopovereenkomst sec de vraag oproept of het sluiten van
die overeenkomst al aanleiding geeft tot heffing van overdrachtsbelasting,
omdat dit al een economische eigendomsoverdracht zou zijn. Ik zal een voorbeeld
geven. Stel dat iemand een week voordat de akte officieel bij de notaris wordt
gepasseerd, zijn huis mag betrekken, dan zou je al een week eerder de belasting
moeten heffen. Dat is natuurlijk niet de bedoeling. Dat moeten wij voorkomen.
Om die duidelijkheid te krijgen, is genereus overleg aangeboden met de NOB,
die dit punt mede aan de orde heeft gesteld. De NOB was zeker niet de enige:
ook de Nederlandse vereniging van bouwondernemers, de NEPROM en de notarissen
hebben aandacht gevraagd voor dit onderwerp. Ik herhaal echter dat de NOB
op dit punt een goede gesprekspartner is. Ik ben zeer verheugd met die toezegging;
ik hoop dat het overleg op korte termijn kan plaatsvinden en dat, als het
tot een aanpassing leidt, die aanpassing kan worden meegenomen in het wetsvoorstel
dat nu voorligt bij de Raad van State inzake de belastingen van rechtsverkeer.Laat ik hiermee eindigen. Zoals gebruikelijk ben ik zeer blij geweest
met de wijze waarop wij tot nu toe met de bewindslieden hebben kunnen discussiëren
over het financieel beleid van het afgelopen jaar en over het belastingplan
voor het komende jaar. Wij zien met genoegen uit naar de discussie die wij
met hen zullen gaan voeren over het belastingplan 2001. Ik maak gaarne van
deze gelegenheid gebruik om de bewindslieden en hun staf heel goede en vooral
heel rustige kerstdagen en een voorspoedige start van hun nieuwe belastingjaar
te wensen.De heer Hilarides (VVD):Mijnheer de voorzitter! Ik begin met het uitspreken van mijn dank en waardering
voor de antwoorden die wij zowel mondeling als schriftelijk van de bewindslieden
hebben gekregen.Naar aanleiding van de antwoorden heb ik een aantal opmerkingen te maken.
In de eerste plaats ga ik nader in op de staatsschuld. Het terugdringen van
de staatsschuld in absolute zin heeft bij de VVD-fractie een hoge prioriteit.
Wij moeten deze problematiek hoog op de politieke agenda houden. Ook voor
de toekomst moeten wij ruimte scheppen om noodzakelijke uitgaven te doen,
bijvoorbeeld voor de zorg en met name voor de financiering van de AOW. Ik
noem slechts enkele voorbeelden. Ik heb begrepen dat de minister dit standpunt
onderschrijft. Daarmee zijn wij ingenomen. Hij gaat nog niet zover dat hij
gaat denken aan doelstellingen; daarover doet hij nog geen uitspraak. In sommige
landen om ons heen, met name in de Scandinavische landen, is men al een stapje
verder en werkt men met bepaalde doelstellingen op het punt van het begrotingsoverschot.
Kortom: het zou heel verstandig zijn als het departement een analyse van deze
problematiek maakt om te komen tot een bepaalde doelstelling.De heer Boorsma heeft mij gevraagd om nu eens een duidelijke keuze te
maken. Er zijn twee verschillende zaken aan de orde. In de eerste plaats hebben
wij op korte termijn te maken met het regeerakkoord en de daarin opgenomen
mee- en tegenvallerformule; daarover zijn duidelijke afspraken gemaakt: van
de meevallers aan de inkomstenkant gaat de helft naar het financieringstekort
en de andere helft naar lastenverlichting. Ik zie geen enkele reden om daarvan
af te wijken. Als het ooit zover komt dat een nieuwe afweging moet worden
gemaakt – misschien is dat moment dichtbij; dat weet je niet –
zullen wij een hoge prioriteit toekennen aan het terugdringen van de staatsschuld.De heer Boorsma (CDA):Ik begrijp dat de VVD-fractie het best vindt dat een eventuele overbesteding
en een eventuele inflatie in het komende jaar gevoed worden als er nog meer
inkomstenmeevallers zijn, omdat ook daarvan een extra deel wordt aangewend
voor lastenverlichting in het komende jaar. Vindt de VVD-fractie dat echt
goed?De heer Hilarides (VVD):Dat is een kwestie van inschatting van de mate waarin wij te maken hebben
met oververhitting. Het CDA schat dat iets anders in dan wij; wij sluiten
ons wat meer aan bij de antwoorden die de minister in eerste instantie heeft
gegeven.De heer Boorsma (CDA):Ik zal de bijdrage van de heer Hilarides aan de eerste termijn nog eens
nalezen, maar volgens mij heeft hij wel degelijk gesproken over het probleem
van de inflatie.De heer Hilarides (VVD):Jazeker – daar kom ik ook straks nog op terug – maar het gaat
om de mate waarin. Op dat punt heeft de minister een heel duidelijk standpunt
ingenomen. In eerste instantie heb ik enige zorg uitgesproken over de inflatie.
De minister heeft een duidelijke uiteenzetting over deze problematiek gegeven
en zijn conclusie was in feite nogal geruststellend. Hij noemde in dit verband
de vrij geringe verschillen van de inflatie binnen de EU, de werking van het
 Stabiliteitspact en de veranderde opvattingen van de monetaire
autoriteiten. Ik kan de gedachtegang van de minister, die zich niet al te
grote zorgen maakt, goed volgen. Hierbij zou ik het willen laten.Ook in het antwoord van de minister met betrekking tot het begrotingsbeleid
kan ik mij goed vinden. Een begrotingsoverschot voor 1999 zal hooguit van
beperkte omvang zijn. Wij moeten nog maar afwachten wat de resultaten over
het jaar 2000 zijn. Voor het jaar 2001 zijn de gevolgen van het belastingplan
natuurlijk relevant en het ziet er naar uit dat er sprake zal zijn van een
tekort. Er is al met al geen reden om de in het regeerakkoord neergelegde
afspraken hieromtrent aan te passen.De minister blijft vasthouden aan een strak uitgavenbeleid. De afspraken
hierover in het regeerakkoord zijn helder. In dit verband heb ik de minister
gevraagd of de in de Tweede Kamer gedane toezeggingen met betrekking tot extra
uitgaven wel passen in de overeengekomen financiële randvoorwaarden.
Op deze vraag heb ik nog geen antwoord gehad.De heer Boorsma (CDA):De heer Hilarides verschuilt zich nu achter de brede rug van de minister.
Ik heb grote bewondering voor de deskundigheid van de minister, maar het is
goed gebruik om hier een eigen standpunt naar voren te brengen. Vroeger was
de VVD altijd voor een solide financieel beleid, maar ik hoor nu de heer Hilarides
zeggen dat hij het voor lief neemt dat er in 2001 een belastingverlichting
wordt gegeven van 5 mld. terwijl tegelijkertijd het financieringstekort –
en dus de schuld – zal oplopen. Is dat een solide financieel beleid?De heer Hilarides (VVD):Naar de mening van mijn fractie voert het kabinet een degelijk financieel
beleid. Wij willen graag de belastingherziening voor 1 januari 2001 invoeren.
Dat heeft toevallig enkele gevolgen voor het begrotingstekort, maar daar staat
erg veel positiefs tegenover. Dat tast absoluut het solide karakter van het
kabinetsbeleid niet aan.Voorzitter! In het schriftelijke antwoord is een uitvoerig overzicht verstrekt
van de huidige stand van zaken met betrekking tot de ombuigingsoperatie zoals
die in het kader van het regeerakkoord is afgesproken. De conclusie is dat
wij op schema liggen, maar dat een aantal zaken nog nader moet worden ingevuld.
Ik blijf er bij de minister op aandringen om ook hier een stringent beleid
te voeren.Met genoegen heb ik van de minister gehoord dat hij voornemens is de invoering
van een kapitaaldienst te heroverwegen. Dat is zeker de moeite waard nu een
begrotingsevenwicht in zicht komt. Juist in een dergelijke situatie is de
introductie van een kapitaaldienst relatief eenvoudig. De minister geeft aan
dat er een zekere samenhang bestaat met eventuele PPS-constructies. Die samenhang
is mij niet geheel duidelijk; misschien kan de minister hierop ingaan. Het
blijft een moeizame aangelegenheid, maar over de complexiteit zijn we het
eens. In het schriftelijk antwoord lees ik op blz. 22 dat op korte termijn
op dit gebied geen grote slag te verwachten valt. Twee zinnen verderop staat
dat de aanbesteding van PPS-arrangementen voor 2000 in zicht komt. Ik constateer
hier toch een zekere tegenstrijdigheid. Kan de minister ingaan op de werkelijke
stand van zaken rond de PPS-constructies?Over de belastingherziening voor 2001 is vandaag en gisteren al veel gesproken,
maar hoofdzakelijk in procedurele zin. De staatssecretaris heeft de gehele
voorbereiding van het wetsvoorstel en de verdere gang van zaken beklemtoond.
Hij streeft ernaar om de parlementaire behandeling, inclusief uiteraard de
behandeling in dit huis, voor 1 april 2000 af te ronden. De VVD-fractie acht
dit zeker haalbaar. De gedachte om dit voorstel af te handelen en de invoering
eventueel naar een latere datum te verschuiven, lijkt ons niet goed. De minister
heeft een uitstekend antwoord gegeven op de vragen naar de conjuncturele aspecten.
Men moet beseffen dat er in brede kring van wordt uitgegaan dat de belastingherziening
gewoon op 1 januari 2001 ingaat; velen in dit land bereiden zich hierop voor.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter! Ook ik wil de bewindslieden bedanken voor de beantwoording
van mijn vele vragen. De schriftelijke vragen kwamen pas laat, dus het was
moeilijk om die tijdens het debat nog door te nemen. Daardoor zijn niet alle
vragen bevredigend beantwoord; maar goed, niemand is volmaakt.Ik had gedacht dat ik in tweede termijn nog iets zou moeten zeggen over
de nieuwe economie; ik had mij daarop voorbereid, voor het geval dat deze
Kamer geharnaste voorstanders daarvan kent. Maar kennelijk zijn die er niet:
iedereen ziet dat wat in Amerika gebeurt, niet automatisch in Nederland gebeurt
en ook dat wat in Amerika gebeurt niet per se het einde van de economie hoeft
te betekenen, net zoals iemand tien jaar geleden voorspelde dat het eind van
de geschiedenis in zicht was en dat het tot in lengte van dagen alleen maar
rozengeur en maneschijn zou zijn. Uit de schriftelijke reactie op mijn kritiek
op het algemene gedeelte van de Miljoenennota, waaruit ik afleidde dat ook
het paarse kabinet van mening was dat Nederland op een drietal problemen na
af was, blijkt dat de agenda toch wel wat ruimer is. Hieruit concludeer ik
dat het nieuwe Paars volgens het kabinet ook niet af is.Volgens mij was de lastenverlichting het kernpunt van het debat, niet
alleen voor ons, maar ook voor alle andere partijen met uitzondering van de
VVD. Zoals bij de algemene beschouwingen de privatisering door alle partijen
naar voren werd gebracht, brachten nu alle fracties de lastenverlichting naar
voren en plaatsten daar kanttekeningen bij. Ik heb dat zelf ook gedaan. Ik
heb vijf argumenten genoemd, die volgens ons reden zouden moeten zijn, te
stoppen met de ongerichte paarse lastenverlichting. Ik heb de minister uitgenodigd,
die argumenten te weerleggen. Hij heeft dat geprobeerd, maar ik ben van zijn
opmerkingen zeker niet ondersteboven geraakt.Een van mijn argumenten luidde dat deze ongerichte lastenverlichting denivellerend
werkt op de inkomens. De minister probeerde dat te weerleggen met de opmerking
dat de minima er met 2 en de modale inkomens er met 1% op vooruit zijn gegaan.
Afgezien van het feit dat er geen werkende minima bestaan, kun je je afvragen
wat de reële waarde van deze cijfers is. Het is wellicht zinniger om
te kijken wat er is gebeurd met de mensen die in de bovenste verdieping van
het loongebouw wonen. Verder is het heel interessant om hierbij
ook de inkomens uit vermogen te betrekken. Als je dat doet, kom je tot heel
andere conclusies.Ik wijs de minister verder op een recentelijk verschenen publicatie van
de Wiardi Beckman Stichting. Deze interessante bundel is verschenen onder
de titel "Hedendaags kapitalisme". Zelfs de titel is al een hele verademing,
want de Partij van de Arbeid houdt zich dus klaarblijkelijk weer bezig met
de wetmatigheden van het kapitalisme. Lezing van deze bundel leidde bij mij
tot de aangename verrassing dat enige neomarxistische inzichten bij deze partij
zijn teruggekeerd, althans bij degenen die bij deze partij de pen voeren.
Ik kan echter niet helemaal inschatten of dat geen marginale figuren binnen
de Partij van de Arbeid zijn.Ik werd vooral getroffen door het artikel van Paul de Beer. Hij toont
aan dat in de jaren tachtig en negentig een behoorlijke denivellering van
de inkomens in Nederland heeft plaatsgevonden. Hij concludeert verder dat
het tijd is om inkomensverdeling door middel van inkomensoverdrachten weer
een gelijkwaardige plaats te laten innemen naast andere vormen van overheidsbeleid.Ik heb gisteren een citaat uit een interview met premier Kok aan de minister
voorgelegd; een interview dat overigens ook in het voornoemde boekje staat.
Ik doel dan niet op het citaat over de vulkaan, want dat is intussen volledig
platgetreden, maar op het citaat, waarin hij aangeeft dat het patroon van
inkomensverhoudingen rechtvaardiger moet worden en dat er instrumenten moeten
worden ontwikkeld – ik neem aan door de overheid – die grenzen
stellen aan de vermogensongelijkheid. Ik heb de minister gisteren uitgenodigd
om mij mee te delen welke ideeën hierover in de boezem van het paarse
kabinet leven.De minister heeft een antwoord gegeven op mijn vragen over het gat in
de uitkeringen. De heer Wöltgens heeft in dit verband ook een interessant
voorstel gedaan. Op papier is het verschil in inkomen tussen uitkeringsgerechtigden
en minimumloontrekkers de laatste vijftien jaar inderdaad gegroeid. Wij waren
daar niet altijd even gelukkig mee. Vele lokale overheden proberen dat gat
met plak-en-knip-werk te dichten. Ik wijs in dit verband op Amsterdam, waar
de wethouder van sociale zaken, de heer Köhler, de meerjarige alleenstaande
minima volgend jaar ƒ 1000 uit de Amsterdamse kas geeft. Meerpersoonshuishoudens
die langdurig op een laag inkomen zitten, krijgen zelfs ƒ 1500. Ik
vind het prima dat deze wethouder van GroenLinks dat doet.Het is zeker waar dat het gat tussen mensen met een uitkering en mensen
met een minimuminkomen kleiner is dan de papieren cijfers van de minister
doen vermoeden. Desalniettemin valt er een behoorlijke instroom van mensen
met een uitkering naar de arbeidsmarkt te constateren. Ik heb daar ook op
gewezen, zonder die instroom te willen bagatelliseren. Ik ben zeker geen aartspessimist
en heb dan ook niet gezegd dat er altijd een enorme werkeloosheid is geweest
en dat die er ook altijd wel zal blijven. Er is wel degelijk een verandering
in de cijfers waar te nemen. Ik heb alleen gezegd dat je verschillende cijfers
kan hanteren. Gezien het karakter van de huidige werkloosheid denk ik –
en anderen hebben dit ook betoogd – dat maatregelen op maat, individueel
gericht, nodig zijn. Creatieve maatregelen moeten worden genomen om mensen
aan het werk te krijgen. Algemene maatregelen in de sfeer van lastenverlichting
bieden volgens mij geen soelaas. Daarbij komt dat, als op die manier lastenverlichting
wordt doorgevoerd, die altijd voor een deel terechtkomt bij degenen die zoiets
helemaal niet nodig hebben. Dat is een ander aspect van mijn verhaal en daarop
is de regering niet ingegaan.Voorzitter! Ik maak de vrij makkelijke overstap naar het regeerakkoord,
waarover wij vanmorgen ook even hebben gesproken. Daarbij is de vraag aan
de orde: lastenverlichting of financieringstekortreductie als er meevallers
zijn? Ik heb in de krant vanmorgen gezien dat een mogelijke overname door
de Dresdner Bank van een aantal slapende fondsen de minister 3,3 mld. oplevert,
waarmee hij meteen hoog zal stijgen in de 500 van het blad Quote. Ik neem
aan dat bedoeld wordt dat de Rijksfinanciën daarmee 3,3 mld. erop vooruitgaan.
Ik begrijp best dat je de huid niet moet verkopen voordat de beer geschoten
is, maar dit sluit wel mooi aan bij mijn opmerking van gisteren dat de meevallers
per dag als manna uit de lucht vallen. Het regeerakkoord gaat uit van CPB-cijfers.
Het behoedzame scenario is daarop gebaseerd. Ik zou zeggen: ga daar niet zo
star mee om. In De Volkskrant stond vandaag dat iemand heeft gezegd dat het
makkelijker is om naar de maan te lopen dan om het regeerakkoord open te breken.
Toen ik dat las, dacht ik: dat is overdreven. Maar toen ik de minister vanmorgen
hoorde, dacht ik: het zou best eens kunnen.Ik heb een nummer opgeslagen van De Helling uit 1993. Voor degenen hier
die dat niet weten – dat zullen de meesten zijn – zeg ik dat De
Helling het blad is van het wetenschappelijk bureau van GroenLinks. In dat
nummer heeft de heer Gerrit Zalm in 1993, toen nog directeur van het CPB,
een artikel geschreven over wat het CPB zoal doet. Dat artikel schreef hij
naar aanleiding van een kritische bundel van het wetenschappelijk bureau van
GroenLinks over het CPB. Ik zal één treffende zin daaruit citeren:
"De prognoses van het CPB hebben een ongezond grote invloed gekregen." Toen
ik dat las, dacht ik: dat is goed gezegd door Zalm. Als ik dan kijk naar het
regeerakkoord en het behoedzame scenario dat gebaseerd is op de aannames van
het CPB denk ik dat ze nog steeds een grote invloed hebben en dat de wereld
intussen zo is veranderd dat je de moed moet kunnen opbrengen om in ieder
geval dat aspect van het regeerakkoord te amenderen, om het voorzichtig te
zeggen.De heer Wöltgens (PvdA):U weet dat GroenLinks na dat artikel van de heer Zalm zijn verkiezingsprogramma
heeft laten doorrekenen door het CPB en daarmee aan die algemene gekte heeft
meegedaan.De heer Platvoet (GroenLinks):U heeft gelijk. Ik citeerde één zin uit dat artikel. Ik
weet dat andere gedeelten uit dat artikel bij GroenLinks de mening hebben
doen postvatten dat het goed zou zijn om dat programma door te laten rekenen
door het CPB. Ik denk dat het belangrijkste argument is geweest dat alle partijen
zoiets doen en dat altijd gezegd werd als het ging om tegenbegrotingen: jullie
hebben het niet laten doorrekenen door het CPB. Dat was eigenlijk al voldoende
om de discussie te staken. Dat vonden wij een wat te makkelijk te nemen nooduitgang door andere partijen. Vandaar dat wij onze alternatieven
laten doorrekenen door het CPB, overigens zonder daar een ongezond grote invloed
aan te hechten. Het gaat per slot van rekening om een tijdelijk beeld in een
voortgaande discussie.Ik keer terug naar het regeerakkoord. De vraag is: wat doen wij met meevallers?
Afgesproken is: de helft voor lastenverlichting en de andere helft voor het
verminderen van het financieringstekort. De minister heeft dit terecht bij
de coalitiepartijen neergelegd. D66 heeft dit opgepakt. Ik neem aan dat men
consequent zal blijven en dat dit zal worden opgepakt, ook door D66 "aan de
andere kant". De oppositie zal zich daar van harte bij aansluiten. Echter,
ook als de heer Schuyer deze bal laat vallen, maakt het weinig uit. Er komen
immers meevallers en er is het komende jaar geen financieringstekort. Men
zal deze regel dus, linksom of rechtsom, moeten wijzigen. Ik houd staande
dat dan een andere keuze zal worden gemaakt. Dat lijkt mij ook in het licht
van de tekst van het regeerakkoord onvermijdelijk.De heer Boorsma meent dat voorlopig moet worden doorgegaan met het verminderen
van de staatsschuld. Immers, al die kwaliteitsimpulsen die nodig zijn, vergen
werk en daarvoor is niemand te krijgen, zo stelt hij. Voorzitter! Ik vind
dit erg gemakkelijk geredeneerd. Ten eerste is er een grote groep mensen die
nog niet werkt maar wel graag wil werken. De inspanningen zijn erop gericht
om ze te laten werken, maar de vraag is of die inspanningen wel goed genoeg
zijn en of hierin wel voldoende geld wordt gestoken. Mijns inziens is hiervoor
meer maatwerk nodig, naast creatieve plannen om deze mensen aan werk te helpen.De heer Boorsma heeft in dit verband gesproken over de lokale overheid
en de zorgsector. Dat zijn nu net de sectoren waarin de inkomensontwikkeling
in de laatste 15 jaar behoorlijk is achtergebleven. In het ESB las ik een
verhaal, waarin werd aangetoond – eigenlijk kon ik het niet geloven –
dat de loonschalen bij de lage overheden sinds 1979 in reëel loon 25%
zijn achtergebleven. Jarenlang heeft daar een enorme inkomensmatiging plaatsgevonden.
Ik denk dan ook dat een betere inkomenspositie nodig is om mensen over de
streep te krijgen, zodat ze ook in die sectoren gaan werken.De heer Boorsma (CDA):Ik ben het wel eens zijn met dit inkomenspolitieke argument, maar mij
gaat het erom dat er ook macro-economische argumenten in het geding zijn die
voor een gezond financieel-economisch beleid van groot belang zijn. Ik heb
gewezen op de spanning die bestaat tussen overbesteding en inflatie enerzijds
en het benutten van ruimte anderzijds. Ik meen dat het onder de huidige omstandigheden
beter is om die ruimte aan te wenden voor schuldreductie omdat men daarmee
op middellange termijn meer budgettaire ruimte krijgt voor de beoogde kwaliteitsverbeteringen
binnen de samenleving. Over het laatste zijn wij het eens.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik heb enkele relativerende opmerkingen gemaakt over de reductie van de
staatsschuld, waaronder een opmerking over de stijging van die schuld in relatie
met de inflatie. Als het eerste percentage lager is dan het tweede en het
BNP blijft stijgen, is er sprake van een reële vermindering van de staatsschuld.
Bovendien hebben wij nu te maken met een bijzonder lage rentestand, hetgeen
betekent dat men bijzonder veel geld moet opbrengen om een voordeel binnen
te halen. De heer Dijkstal, gisteren verkozen tot parlementariër van
het jaar, heeft zaterdag voor de radio gezegd dat in deze sfeer 3 mld. zou
kunnen worden vrijgespeeld. Dat bedrag zou dan kunnen worden geïnvesteerd
in maatregelen die de kwaliteit van de samenleving verhogen. Welnu, wie op
die manier 3 mld. structureel wil vrijmaken bij een rentepercentage van 4
tot 4,5, moet zo'n 75 mld. aandragen. Als de minister deze gedachtegang onderschrijft,
verneem ik graag van hem waar hij dat bedrag vandaan zou willen halen.Ik heb de minister gevraagd om zijn mening over de opvatting van de heer
Duisenberg over de Duitse regering. Misschien is dit een lastig te beantwoorden
vraag, maar ik zou beantwoording toch zeer op prijs stellen.Voorts heeft de minister wat luchthartig gesproken over de euro en de
inflatie. Voorzitter! Luchthartigheid vind ik wel een goede karaktereigenschap,
maar jarenlang is in Nederland door alle ministers van Financiën gehamerd
op een harde gulden en een lage inflatie. Dat was bijna een constante in het
financiële beleid. Het zou interessant zijn om het beleid van de heer
Ruding eens af te zetten tegen het beleid van dit kabinet en dan de reactie
van de PvdA in die tijd eens tegenover haar reactie op het huidige beleid
te zetten. Maar goed, dit even ter zijde. De minister zegt terecht dat wij
ons niet echt zorgen behoeven te maken over de inflatie, maar ze is natuurlijk
wel het hoogste in euroland. Het is een tendens die zorgwekkend zou kunnen
worden, en hetzelfde geldt voor de lichte geldontwaarding van de euro. Ik
proef hierin dat de minister in dit opzicht een zekere afstand neemt van zijn
voorgangers, wier opvattingen toch wat meer rigide waren. Ik zou me overigens
ook wel kunnen voorstellen dat de minister erop wijst dat De Nederlandsche
Bank nog slechts een filiaal van de Europese Bank is en dat de politiek door
de Europese Bank op afstand is gezet, zodat hij niet veel meer ruimte heeft
dan de heer Duisenberg heeft aangegeven.Voorzitter! Ik had mij voorbereid op een pittige discussie met de regering
over de hypotheekrenteaftrek, omdat ik had gevraagd om een nota waarin alle
aspecten hiervan eens op een rij worden gezet. Ik dacht dat dit wel moeilijk
zou zijn en dat ik er in tweede termijn nog een heel nummer van zou moeten
maken, maar dit blijkt helemaal niet nodig te zijn. Ik moet zeggen dat ik
dit heel aangenaam vind, want het antwoord was gewoon dat er zo'n notitie
komt. Dat een argeloze vraag van een nieuwkomer tot zo'n fantastisch resultaat
kan leiden! Ik zou het overigens heel prettig vinden – dit is misschien
ook een unieke vraag – als de regering in die nota helemaal geen opvattingen
neerlegde. Ik heb gevraagd om er in ieder geval wel drie elementen in op te
nemen, maar ik neem aan dat de bewindslieden dit toch al van plan waren. Ik
noem ze nog even: de Europese vergelijking, het waarom van de hypotheekrenteaftrek
en een beoordeling van de alternatieven die in de loop der tijd naar voren
zijn gebracht.Op het punt van de belastingmaatregelen verschillen wij nog van mening
met de regering over de grootverbruikers en de energielasten. Ik vind dat
zij daar wat te soepel mee omgaat. De regering wijst op de
Europese harmonisatie op dit punt, maar het Nederlandse tarief is nog steeds
lager dan het gemiddelde, dus er is nog wel wat ruimte.De heer Boorsma heeft Ierland een paar keer genoemd, voor mij een teer
punt. Ierland is het land van de zalm, maar ook van de Keltische tijger. De
Keltische tijger heeft te maken met de enorme economische groei in Ierland.
Die houdt verband met de agrarische samenleving die er tot voor kort was,
met de zeer lage lonen, met de miljardenstroom van de Europese Unie naar Ierland
en met het zeer gunstige en ook groene vestigingsklimaat voor buitenlandse
investeerders. Al met al een situatie die niet te vergelijken is met die in
Nederland.Mijn conclusies. Een verdere ongeremde lastenverlichting geeft meer krapte
op de arbeidsmarkt en vormt geen oplossing voor de hardnekkige werkloosheid,
ze slecht geen drempels voor goed opgeleide werkwilligen en draagt bij tot
meer consumptie en dus tot verdere oververhitting van de economie. Dit is
mijn eerste algemene bezwaar tegen de Miljoenennota. De tweede conclusie is
dat de belastingpolitiek te weinig groen en te weinig rood is. Niet alleen
de vervuilers, maar ook de grootverbruikers moeten betalen en de inkomensdenivellering
moet een halt worden toegeroepen door een lastenverschuiving in het loongebouw.
De derde conclusie is dat de collectieve uitgaven in de knel komen door het
behoedzame scenario en door de gehanteerde begrotingssystematiek. Realist
voor het heden en optimist voor de toekomst zou het juiste motto zijn. Een
trendscenario op basis van reële veronderstellingen voor economische
groei en loonontwikkeling leidt tot meer ruimte voor collectieve uitgaven
die volgens ons noodzakelijk zijn voor het verhogen van de kwaliteit van de
samenleving.Voorzitter! Ik wilde eindigen met een regel uit het gedicht "De minister"
van Gerrit Achterberg. Die regel luidt: "Er is tussen ons een ondempbare diepte,
minister, gezien van uw kant." Ik hoop, om het zo voorzichtig te formuleren,
dat die diepte na het verloop van dit debat toch ietsjes gedempt zou kunnen
zijn.De heer Wöltgens (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik vind het een jaarlijks plezier om met deze
beide bewindslieden te discussiëren en dat is ook deze keer het geval.
Ook wat mij betreft graag mijn dank voor de reactie op de inbreng in eerste
termijn. Dat plezier is nog groter geworden, nadat de minister spontaan aan
mijn uitnodiging voldeed om een historische daad te verrichten door hier aan
te kondigen dat hij erop zou durven te wedden, dat het begrotingsoverschot
reeds dit jaar zou worden bereikt. Ik ga die weddenschap graag aan. Ik heb
het vermoeden dat de minister niet gehinderd wordt door insiderkennis en dat
wij hier een faire deal met elkaar hebben afgesproken.De heer Platvoet vroeg terloops: als je nu met de heer Zalm te maken hebt
en je hebt met voorgangers te maken, hoe vergelijk je dat dan? Nu, als hij
dan de naam Ruding noemt – overigens moet je mensen die afwezig zijn,
in hun waarde laten – zal hij zich kunnen voorstellen dat ik wel een
zekere neiging en voorkeur voor de heer Zalm heb, eigenlijk uit een zeer socialistische
overweging. Als hij uit de boeken, ook uit "Hedendaags kapitalisme", terecht
de inkomensstatistieken en de ontwikkeling inzake de inkomensdenivellering
neemt, dan kan hij zien dat bij het kabinet-Paars I – ik moet het tot
mijn leedwezen zeggen, want ik ben helemaal niet zo'n paarse sociaal-democraat –
de omslag komt door herstel van de koppeling en een aantal andere dingen.
Ideologisch gezien zou ik misschien wel het tegenovergestelde willen hebben
om te kunnen zeggen dat de VVD meewerkt aan de Verelendung, zodat we tenminste
weer een vijand hebben. Dat is iets waar ik een groot voorstander van ben,
maar helaas geeft de heer Zalm daar weinig gelegenheid toe. Het waren CDA-kabinetten
waar de grote achterstand werd opgelopen door het minimum, kabinetten van
het CDA en anderen – ook trouwens met de VVD.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik wil echt geen poging doen om dit serieus te
ontzenuwen, want dit is veel te gemakkelijk gesteld. Ik wijs de heer Wöltgens
er alleen maar eventjes op dat toen de heer Ruding aantrad, er een financieringstekort
was, dat hij probeerde weg te werken, van 9% en dat dit wegwerken –
dat is terecht opgemerkt door collega Platvoet – op grote weerstand
stuitte bij de PvdA in die jaren. Ik meen dus dat de heer Wöltgens nu
een wat al te gemakkelijke vergelijking treft. Ik wijs erop dat er een zekere
minister van Financiën na Ruding geweest is, die de lijn alleen maar
heeft doorgetrokken en ik geloof dat die zekere minister van Financiën
die deze zelfde lijn heeft doorgetrokken, nu minister-president is.De heer Wöltgens (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Ik wilde daar toch al op komen. Ik begrijp heel
goed dat de heer Boorsma in dit debat zo hamert op de terugdringing van het
financieringstekort en op terugdringing van de schuld, want het is natuurlijk
politiek gezien in belangrijke mate "zijn" schuld, althans de schuld van zijn
partij, die in die jaren is opgebouwd. En dan kom ik tot een tweede vergelijking_U kunt dat niet ontkennen, mijnheer Boorsma. Het is helaas waar.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik word wel uitgedaagd door een dergelijke opmerking;
die kan ik gewoonweg niet laten passeren. Ik heb eigenlijk de heer Wöltgens
uitgenodigd om dit punt te laten rusten, omdat ik het beneden het niveau van
dit huis vind om zulke gemakkelijke statements af te geven.De heer Wöltgens (PvdA):Ja, maar als ze kloppen, dan mogen ze ook makkelijk zijn; daar kan ik
niets aan doen. Ik zou het graag moeilijker willen maken, maar zo eenvoudig
is het.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! Ik maak er nog één opmerking over
en dan houd ik op, want de heer Wöltgens is zonder meer een betere debater
dan ik. Ik wijs erop dat zijn inhoudelijke weergave nu toch echt tekortschiet
en daarom vind ik het onjuist, als gezegd wordt dat het onze schuld is, de
schuld van het CDA. Ik meen dat het toch vooral de PvdA altijd is geweest
die zo heeft aangedrongen op een verruiming van de collectieve sector, op
nationalisatie, op vermaatschappelijking, op verstatelijking. Dus de laatste
die zou mogen klagen over dat punt, is de PvdA.De heer Wöltgens (PvdA):Ik beklaag mij eigenlijk over de beeldvorming die al 20, 30 jaar in stand
wordt gehouden dat alle ellende is begonnen bij het kabinet-Den Uyl, terwijl
wij weten dat het daarna pas echt uit de hand is gelopen. Dat brengt mij overigens
tot een vergelijking die ik stimulerend vind voor deze minister, namelijk
met de toenmalige minister van Financiën, de heer Duisenberg. Ik weet
niet hoe hartgrondig hij achter die voorstellen stond, maar hij was toch de
mededrager van het idee van een vermogensaanwasdeling en van een grondpolitiek.
Je zou je nu, bijna 22 jaar later, eens moeten voorstellen dat die vermogensaanwasdeling
in die tijd op de een of andere manier was ingegaan. Dan hoefden de meeste
werkenden onder ons bij wijze van spreken niet meer te werken. Dan hoefde
je nog maar 1% belasting te heffen bij alle miljonairs die waren ontstaan
doordat het vermogen dat toen ongeveer op nul stond met duizenden procenten
was toegenomen. Zo gek is het dus om iets te leren uit die periode. Afgezien
van het lage financieringstekort zijn er ook institutioneel dingen waarvan
je kunt leren. Zo heeft bijvoorbeeld ook de grondpolitiek opnieuw actueel
geworden.Het debat ging in belangrijke mate over de macro-economische effecten
van de belastingverlichting en de kwestie van de inflatie. Rest bij mij een
vraag die ik eigenlijk puur uit intellectuele nieuwsgierigheid stel. Is in
euroland, nu wij zijn gebonden aan de euro, inflatie wel hetzelfde als toen
de gulden nog een zelfstandige munt was? Ik vraag mij dat af, want in wezen
spreken wij nu over een lokale inflatie, een Nederlandse inflatie. Hoe beïnvloedt
die nu de waarde van de euro? Worden wij een soort New York, het duurste deel
van de Verenigde Staten? Dat kan bij ons ook, want de huizenprijzen en de
lonen zijn hoog. Dan is de vraag hoe erg zo'n lokale inflatie is. Dat verklaart
misschien ook iets van de laconieke houding van de minister. Hoe erg is het
dat in een bepaald gebied van een monetaire eenheid de lonen of de prijzen
van onroerend goed hoger zijn? Is dat nog te vergelijken met de situatie van
toen?Als de angst voor inflatie voortvloeit uit de verwachting dat de lastenverlichting
niet tot het uitlokken van arbeid, maar vooral tot een bestedingsverruiming
zal leiden, waarom stimuleren wij dan de werking van de arbeidsmarkt met fiscale
middelen? Waarom is het bij een krappe arbeidsmarkt niet in belangrijke mate
een verantwoordelijkheid van de werkgevers om ervoor te zorgen dat die krapte
wordt opgelost? Zij hebben er alle belang bij om mensen in dienst te krijgen.
Ik zou dat met het oog op de taakverdeling helemaal niet zo gek vinden. Zij
zouden met individueel maatwerk, premies en dergelijke in hoge mate ervoor
moeten zorgen dat het verborgen arbeidsaanbod zich manifesteert. In wezen
zouden de werkgevers hetzelfde moeten doen als de minister van OCW, die met
alle mogelijke lokmiddelen probeert het verborgen aanbod naar het onderwijs
te krijgen. De vraag is of het niet meer een taak is voor de werkgevers zelf
in plaats van de fiscus om dat te stimuleren.Ik begrijp best dat de minister en de staatssecretaris hechten aan het
invoeren van de structuur ter wille van de werking van de arbeidsmarkt. Ik
heb er zelf een alternatief voor gegeven. Naar mijn gevoel is het antwoord
van de minister op de vraag of het tot conjuncturele oververhitting of tot
inflatie kan leiden meer gevoed door een zekere relativering van de inflatie
dan door het ontkennen van de analyse dat een belastingimpuls de inflatie
daadwerkelijk kan aanwakkeren. Dan blijft het de vraag of je niet voor een
in conjunctureel opzicht geschiktere invoeringsdatum moet kiezen dan het moment
waarop dit alleen maar tot oververhitting van de conjunctuur zou leiden. Je
kunt immers niet volstrekt agnostisch zijn.De heer Boorsma vroeg zijn collega's om steun voor het weer in de Miljoenennota
opnemen van de functionele indeling. Ik wil hem daar best in steunen als dat
ertoe leidt dat wij in één klap beter inzicht krijgen in de
uitgaven per categorie. Dat zou de informatieve waarde van de Miljoenennota
kunnen versterken.Tot slot wil ik een aantal opmerkingen over het buitenland maken. Ik heb
soms het idee dat wij ons heel klein maken als het over het buitenland gaat.
De staatssecretaris gaf vanochtend een uiteenzetting over de beperkte betekenis
van de fiscaliteit voor de economie. Ik dacht bijna: hoe kan iemand die zijn
eigen werk zo relativeert, nog iedere dag gemotiveerd zijn? Wij weten echter
dat er geen enkel economisch slakje voorbijgaat of de heer Vermeend weet er
wel fiscaal zout op te leggen. Daarbij veronderstelt hij toch een zeker effect
van zijn arbeid. Wees er dus maar rustig trots op, dat de fiscaliteit iets
voorstelt. Het is van belang om dat ook tot uitdrukking te brengen in de positie
van Nederland in het internationale fiscale beleid. Ik vond het betoog van
de staatssecretaris op dit punt sterk en goed, want daarin klonk de overtuiging
door dat ook Nederland er geen belang bij heeft om de fiscale tredmolen van
internationale concurrentie op gang te houden. Nu in Helsinki is afgesproken
dat de financiële mensen in de Ecofinraad nog een halfjaar krijgen om
tot een compromis te komen, zou ik het op prijs stellen als Nederland uit
de beklaagdenbank komt en initiatiefnemer wordt om in elk geval een minimum
aan coördinatie op fiscaal gebied tot stand te brengen. Ik weet niet
of dat mogelijk is, maar daartoe daag ik de staatssecretaris graag uit.De minister wil ik ook graag uitdagen om, afgezien van het goede werk
dat hij in eigen land doet, zich ook internationaal niet kleiner te maken
dan hij is. Ik wees er gisteren op dat Nederland als beleggende natie een
grootmacht is. Na het Verenigd Koninkrijk zijn wij de tweede belegger in de
Verenigde Staten. Ook op wereldschaal zijn wij in dat opzicht een grootmacht.
Daarom zijn wij het meest onverdacht als wij ernaar streven om in internationaal
verband afspraken te maken die het internationale kapitaalverkeer enigszins
reguleren en die enigszins bijdragen aan de veelbesproken internationale financiële
architectuur. Thans bestaat, gezien de ervaringen die wij hebben opgedaan
met de financiële crises in Azië en Zuid- en Midden-Amerika, de
angst dat wij op een vulkaan leven. De genoemde afspraken kunnen eraan bijdragen
dat deze ervaringen echt tot de afgelopen eeuw behoren, omdat wij er dan zeker
van kunnen zijn dat het Internationaal Monetair Fonds of welke andere internationale
instantie dan ook erin slaagt om deze grote bedreiging voor de wereld weg
te nemen.Mevrouw Ter Veld (PvdA):Voorzitter! Het verheugt mij dat het de minister is gelukt een paar terreinen
 aan te duiden die de staatssecretaris, ook al vindt betaling
plaats via de collectieve voorzieningen, niet in zijn eentje doet. Ik ben
ook blij dat daar, behalve het koninklijk huis, ook de omroepdiscussie onder
valt.Ik heb geen antwoord gekregen op mijn concrete vraag of de belastingplannen
kunnen worden aangepast als dit huis zou besluiten de fiscalisering van de
omroepbijdrage volgende week niet te laten doorgaan. Ik begrijp daaruit dat
de belastingplannen niet kunnen worden aangepast. Dat betekent dat wij op
dat punt een probleem hebben. Ik hoor nog wel van de minister of hij dan terug
moet naar het kabinet en wat er dan gebeurt.Nu ik weet dat de staatssecretaris, als het gaat om het plegen van inspanningen,
altijd overleg voert met de betrokken bewindspersonen, durf ik hem een vraag
te stellen over het ziekenfonds voor zelfstandigen. Ik heb inmiddels begrepen,
maar ik heb er nog geen brief van VWS over gehad, dat de zelfstandigen op
heel korte termijn een nieuwe beschikking van de belastingdienst zullen ontvangen.
Die houdt in dat iedereen mag kiezen welke twee jaren uit de referteperiode
worden gebruikt. Ik hoop dat dit lukt. Ik wens het centrum van de belastingdienst
in Enschedé opnieuw sterkte met alle telefoontjes.Dan iets over het toezicht. Ik heb de röntgenfoto gemist, maar ik
ben blij met de toezegging terzake. Ook op het terrein van financiën
komen er toezichtwetten aan. Volgende week behandelen wij het toezicht op
de pensioenregelingen. Mijn fractie heeft behoefte aan helderheid over het
toezicht. Ik vraag de minister niet om een uitspraak daarover, want deze kwestie
valt niet onder zijn directe verantwoordelijkheid. Wij doen er mijns inziens
echter goed aan het toezicht op het terrein van de sociale verzekeringen en
de gezondheidszorg te verbreden. Het machtsmiddel van het toezicht moet ook
worden uitgebreid in de richting van de collectieve uitgaven. Wij zullen de
röntgenfoto ook zeker bij andere beleidsterreinen gebruiken.Dan kom ik te spreken over de pensioenen. In eerste termijn gaf ik aan
dat ik enige antwoorden miste. De staatssecretaris gaf mij vervolgens antwoorden
ter hand die breder waren dan die welke in de stukken zijn gegeven. Daar ben
ik blij mee. Eén van de vragen is namelijk beantwoord in datgene wat
niet is gepubliceerd. Ik ga ervan uit dat de gehele Kamer dit antwoord krijgt.
Daaruit blijkt dat ook de staatssecretaris van mening is dat, als er voor
iedere premieregeling een eigen staffel zou bestaan, dit te omvangrijk zou
zijn en een onbedoelde werking zou hebben. Er wordt daarom gewerkt aan een
grofmazige staffel. Mijn advies zou zijn dat er niet genoeg gestaffeld en
gecontroleerd kan worden als het gaat om pensioenen die de grens van de ruimte
van de fiscaliteit opzoeken. Als het per definitie zeker is dat een pensioenregeling,
gelet op de premie, op de laagst mogelijke staffel zit, dan moet die zo vrij
mogelijk worden gelaten, want daar heb je heel weinig aan. Stel dat er een
staffel komt waar 85% van de regelingen qua toetsing onder kan vallen. Wat
mij betreft mogen dan op de resterende 15% van de regelingen – die probeert
de maximale ruimte op te zoeken – zoveel mogelijk verschillende toetsen
worden gezet. Ik ben wat dat betreft gerustgesteld door de toezegging van
de regering dat zij zich zal inspannen om deze kwestie goed te regelen, want
dit kan op microniveau niet worden uitonderhandeld.Dan het probleem van de kapitaalverzekeringen. Hier wreekt zich, wellicht
door het computertijdperk, het versterkte digitale denken. Het gaat erom dat
je wel bent, want als je niet absoluut wel bent, dan ben je dat in ieder geval
niet. Wat is dat "wel"? Volgens mij gaat het om de pensioenregelingen die
wij het beste kennen en die feitelijk gemakkelijk controleerbaar zijn. Dat
zijn de reguliere pensioenregelingen, waarbij de uitkering in guldens per
maand is vastgelegd. Dat is helder te toetsen aan het eind van de looptijd.
De vorm van die premieregeling is dan heel zuiver en gemakkelijk herkenbaar.
De staatssecretaris wees erop dat de rest hybride is. Het lijkt mij verstandig
pensioenregelingen, gebaseerd op salaris- en diensttijd, met een toezegging
in de vorm van beschikbaar kapitaal, een gedefinieerd kapitaal, te laten vallen
naar de kant van de andere gedefinieerde regelingen. Voor een kapitaalregeling –
gedefinieerd kapitaal – die is gerelateerd aan salaris en diensttijd
moeten nadere criteria worden ontwikkeld. In de pensioenbrief kan worden aangegeven
dat het kapitaal regelmatig moet worden getoetst, dat het moet zijn gegarandeerd
en dat het moet zijn afgefinancierd. Het is overigens duidelijk dat dit niet
kan gelden voor een beleggingsrekening, want de opbrengst daarvan is onhelder.
Op grond van aanvullende criteria kunnen dergelijke regelingen vallen onder
de meer reguliere vormen van pensioenverzekering.Voldoen die regelingen niet aan deze criteria dan kan gedacht worden aan
de beschikbare premieregeling. Ik sluit mij aan bij de vraag van de heer Stevens
om voor de behandeling van de invoeringswet van het nieuwe belastingstelsel
in de Tweede Kamer, met een aantal deskundigen hiervoor een goede oplossing
te bedenken. Als alle huidige kapitaalverzekeringen omgezet moeten worden
in beschikbare premieregelingen, verslechtert dit de positie van werknemers
aanzienlijk. Deze regelingen kennen geen back service en zijn niet afgefinancierd.
Ik heb geen problemen met het vaststellen van fiscale grenzen. Ik kan zelfs
instemmen met het invoeren van een maximum. Ik vraag alleen om een goede oplossing
voor de huidige bonafide regelingen inzake kapitaalverzekering.Ik heb de staatssecretaris de mooie zin horen uitspreken dat garanties
van de regering nooit verder kunnen reiken dan een kabinetsperiode. Daar ben
ik het hartgrondig mee eens. Waarom zouden er nog verkiezingen gehouden moeten
worden als men uitgaat van het principe "eens gegeven, blijft gegeven"? Ik
ben voorstander van een vrij directe werking van invoering van wetgeving,
waarbij uiteraard overgangsrechten gerespecteerd moeten worden. Voorzitter!
De genoemde opmerking slaat natuurlijk op de aftrek van hypotheekrente en
van andere soorten rente. Garanties duren niet langer dan een kabinetsperiode,
maar er moeten wel zorgvuldige overgangstermijnen gehanteerd worden.De heer Van Bruchem (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! Ik dank de bewindslieden van harte voor de mondelinge
en schriftelijke antwoorden. Op mijn vraag naar de internationale kapitaalbewegingen
heb ik het antwoord gekregen dat er wel wat geregeld is, maar dat dit nog
volstrekt onvoldoende is. Vooral de VS en Japan verzetten zich
tegen de nadere voorstellen van het IMF. Daaruit leid ik af dat de Europese
landen op dit punt op één lijn zitten. Als dat het geval is,
is dat verheugend.De minister heeft opgemerkt dat men zich in de VS niet erg druk maakt
over de koers van de dollar omdat deze gezien wordt als het centrum van de
monetaire wereld. De minister bepleitte een dergelijke houding van de Europeanen
ten opzichte van de euro. Ik betwijfel of die vergelijking wel helemaal opgaat.
De EU is veel meer afhankelijk van in- en uitvoer dan de VS. In de VS is de
totale handelsquote maar 20% van het nationaal inkomen en in de EU ligt dit
percentage tussen de 50 en de 60. Bovendien worden op de wereldmarkt de meeste
prijzen in dollars uitgedrukt. Als de dollar stijgt, merken wij dat aan de
benzinepomp, maar in de VS valt dit niet op.Zelfs als wij geen direct belang hebben bij een regulering lijkt mij een
beperking van de extreme, speculatieve en ontwrichtende vormen van het internationale
kapitaalverkeer zeer belangrijk. Wij hebben gezien hoe dit soort bewegingen
de Indonesische samenleving geheel hebben kunnen ontwrichten. Alleen al uit
hoofde van internationale orde en gerechtigheid is meer regulering gewenst,
ook al is het directe belang van Nederland daarbij beperkt. Ik sluit mij in
die zin aan bij de woorden van de heer Wöltgens.Voorzitter! Wij konden ons in het algemeen wel vinden in de reactie van
de minister op de nieuwe economie. Hij sluit zeker niet uit dat er nog conjunctuurbewegingen
zullen optreden. Hij zegt wel dat de groei wat hoger is en dat wij de inflatie
onder controle hebben gekregen. Die combinatie kan toch wel een trendbreuk
ten opzichte van het verleden betekenen. Dan kom ik ook een beetje terecht
bij de opmerking van de heer Boorsma over de Kondratiev. Als je het geheel
bekijkt, krijg je toch de indruk dat er sprake kan zijn van een gewijzigd
klimaat van onze economische ontwikkeling. Ik meen dat aan de overzijde de
suggestie is gedaan, het Centraal planbureau weer eens een langetermijnverkenning
te laten uitvoeren. Dat kan heel zinnig zijn, alhoewel ik niet zo gek veel
behoefte heb aan allerlei scenario's, want dan komt er gewoon uit wat je erin
stopt, maar wel aan een analyse van mogelijke trendbreuken in de economische
en technische omgeving. Die lijkt mij zeer zinvol.Ik heb geen rechtstreeks antwoord gekregen op mijn vraag over mijn al
dan niet terechte zorg over hypotheken. Er is alleen geantwoord dat De Nederlandsche
Bank de ontwikkelingen rond de hypotheken gaat onderzoeken. Verder heb ik
uit het antwoord op een vraag van de heer Platvoet begrepen dat het kabinet
een notitie over de aftrekbaarheid van hypotheekrente voorbereidt. Uit die
twee dingen leid ik af dat men er toch niet helemaal gerust op is.Over de relatie tussen economische ontwikkelingen en knelpunten terzake
van milieu en mobiliteit – "dweilen met de kraan open" – wordt
geantwoord dat steeds meer structurele maatregelen worden genomen om de kraan
dicht te draaien. Er wordt gewezen op de vergroening van het belastingstelsel.
Ik geef toe dat er aanzetten zijn. Die worden ook steeds groter. Ik hoop dat
wij de ontwikkelingen iets in de goede richting kunnen buigen. Ik hoor echter
ook intensieve discussies over Betuwelijnen, tweede Maasvlaktes, luchthavens
in zee en extra lagen op snelwegen en dan heb ik niet de indruk dat vrij breed
de gedachte heerst dat er echt een structuurverandering in onze economie op
gang komt. Eerlijk gezegd, betwijfel ik dat deze met een vergroening van belastingstelsels
gerealiseerd kan worden. In het antwoord wordt ook gezegd dat er zonder meer
een beweging is in de richting van een schoner ontwikkelingspad door de snelle
groei van de informatie- en diensteneconomie. Dat is juist, maar dat houdt
niet in dat de milieubelastende sectoren dan niet meer groeien. Daarom noemde
ik zo-even de problemen in de sfeer van de infrastructuur. Bovendien geldt
het zeker niet als de transportsector deel uitmaakt van de dienstensector.Mijn laatste punt betreft de PPS. In het antwoord zie ik dat deze is bedoeld
om efficiencywinsten te realiseren voor maatschappelijke doeleinden. Er wordt
echter ook gewezen op de grote complexiteit bij dit soort constructies. Het
is voor mij nog steeds de vraag of die efficiencywinsten echt opwegen tegen
de ingewikkelde constructies die kennelijk nodig zijn. Zijn er al concrete
voorbeelden waaruit blijkt dat die efficiencywinsten duidelijk groter zijn
dan de complexiteit?De heer De Vries (RPF/GPV):Mijnheer de voorzitter! De minister en de staatssecretaris hebben hun
beleid en hun voorstellen met verve verdedigd en daar heb ik waardering voor.
Ik dank hen ook voor de mondelinge en schriftelijke antwoorden op hetgeen
ik naar voren heb gebracht in de eerste termijn.Op één punt van het schriftelijk antwoord wil ik terugkomen
en dat betreft het arrest van de Hoge Raad inzake het arbeidskostenforfait.
Wat in het antwoord staat, heb ik ook al gezegd in mijn eerste termijn, namelijk
dat dit wetsvoorstel het niet erger maakt. Als de Hoge Raad iets afkeurt,
zou het echter ook teruggedraaid moeten worden. Wat in het verleden is gedaan,
zou althans niet moeten worden voortgezet. Die maatregel miste ik in dit wetsvoorstel.Minister Zalm heeft een vurig pleidooi gehouden voor het terugdringen
van de staatsschuld. Daarmee stem ik graag in. Ik vond hem wel erg laconiek
spreken over de stijging van het tekort met 0,6% BNP in 2001, die ons te wachten
staat. De minister heeft erop gewezen hoeveel er al in het regeerakkoord is
uitgetrokken voor verbeteringen van de publieke voorzieningen, waar tekorten
aanwijsbaar zijn. Dat is waar, maar is dat ook voldoende? Ik kijk bijvoorbeeld
naar het onderwijs, waaraan wij 5,2% van het BNP besteden, terwijl dat in
de OESO 6% is. Dat verklaart enigszins waarom hier soms gezucht en gekermd
wordt. Ik denk dus dat het nog niet voldoende is. Daarom verdient het aanbeveling
om, nu wij er op het punt van de meevallers in de inkomstensfeer zo gunstig
voorstaan, het uitgavenplafond niet onaantastbaar te verklaren. Ik gun de
minister graag een "Zalm-plus"-norm, waarmee in een tijd waarin de welvaart
ook in de particuliere sfeer sterk groeit, tegenover lastenverlichting ook
investeringen in de publieke sector als alternatief overwogen kunnen worden.Op het Belastingplan 2000 had ik op twee punten kritiek. Het eerste punt
was de waterbelasting, maar ik besef dat verwerping van die belasting
alleen de hoge BTW van het huidige jaar zou doen terugkeren; daar heeft mijn
fractie geen behoefte aan. Op dat punt is er dus geen argument om het wetsvoorstel
af te wijzen.Het tweede punt was het arbeidskostenforfait. De minister heeft het probleem
geschetst: als je zo'n forfait beperkt tot de lagere inkomens, ontstaat een
overgangsprobleem. De vraag is echter of dit de goede manier is om de mensen
die nu nog niet werken en een uitkering hebben – of geen uitkering hebben,
zoals gehuwde vrouwen – naar de arbeidsmarkt te leiden. Mijn collega
Schutte heeft aan de overzijde uitgerekend dat per geschatte extra baan een
enorm bedrag wordt uitgetrokken. Ik vraag mij af of dat geld niet efficiënter
kan worden besteed, bijvoorbeeld via maatregelen in de sfeer van arbeidsvoorziening
van SZW. Dat geldt zeker voor mensen met een uitkering. Voor mensen zonder
uitkering is er, als zij gaan werken, toch al sprake van een hoge inkomenssprong;
de werkgevers moeten, als dat nodig is, die mensen zelf maar activeren. Ik
meen dus dat dit geld beter kan worden besteed, maar het is slechts een maatregel
voor één jaar; in de loop van 2000 gaat in het plan voor 2001
dit hele onderdeel immers weer op de schop. Ook dat zal dus geen motief zijn
om dit wetsvoorstel af te wijzen.Er staan ook heel veel goede punten in het Belastingplan 2000, waarover
ik niet heb gesproken. Daarom zal mijn fractie haar stem niet aan het wetsvoorstel
onthouden.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik begin met de bewindslieden en de ambtenaren een goed kerstfeest
en een goed nieuwjaar te wensen, want aan het eind van mijn betoog zal ik
dat ongetwijfeld vergeten. Ik dank de bewindslieden en hun medewerkers wederom
voor de schriftelijke antwoorden en voor de uitvoerige beantwoording. Het
is al ettelijke keren gezegd dat het ieder jaar een genoegen is om op deze
wijze te kunnen debatteren.Van mij krijgen de bewindslieden geen flessen wijn in weddenschappen,
want ik heb vanochtend de krant gelezen en er is weer een meevaller op komst
van 3,3 mld. vanwege de slapende fondsen. Het is overigens goed dat Financiën
daar op die manier mee heeft kunnen omgaan. Dat betekent vrijwel zeker dat
ook 2000 en 1999 met een plus zullen eindigen. Met die voorkennis wed ik dus
niet om wijn.Ik wil niet zeggen dat de minister in zijn antwoorden misschien heel erg
heeft gespuugd in de bron van zijn verleden, maar hij heeft wel heel oppervlakkig
gedaan over prognoses van de Wereldbank, het CPB en de OECD. Bij iedere wijziging
van het beleid worden die prognoses onmiddellijk bijgesteld. Dan is het merkwaardig,
hoewel begrijpelijk, om de minister te horen zeggen dat je voor het beleid
betrekkelijk weinig aan al die prognoses hebt. Als wij dat allemaal met elkaar
eens zijn, kan dat een overweging zijn om alleen op bepaalde momenten prognoses
te maken en niet bij elke reactie een prognose bij de politiek te betrekken.
Ik heb het verhaal van de minister in elk geval zo begrepen.Op pagina 3 staat het antwoord op de vraag van de CDA-fractie hoe realistisch
de begroting is. Daarin komen een paar aardige antwoorden voor en met name
een aantal opvallende bedragen. Er staat bijvoorbeeld dat een verhoging met
1% van de contractloonontwikkeling in één jaar leidt tot 2 mld.
hogere uitgaven. Als je pessimistisch bent over de in het regeerakkoord opgenomen
schatting van 1,35% en vermoedt dat de verhoging kan uitkomen op 3%, 3,5%
of, als je pech hebt, 4% – laten wij maar van 3,5% uitgaan – dan
zit daar natuurlijk een behoorlijke tegenvaller. Dan is het goed dat daar
enkele meevallers door behoedzaam ramen tegenover staan. In dit opzicht deel
ik de voorzichtigheid van de minister. De huid kan inderdaad niet worden verkocht
voordat de beer geschoten is.Het antwoord van de minister over het verschijnsel inflatie bood enkele
onverwachte invalshoeken. Europees bezien kan Nederland een dure regio worden
zoals New York een dure regio van de Verenigde Staten is. Wij moeten eraan
wennen dat de inflatie niet nationaal maar Europees dient te worden beoordeeld.
Ik begrijp nu iets meer dan gisteravond de relatieve ontspannenheid van de
minister als het gaat om de inflatie. Toch is er enige aarzeling. Enkele woordvoerders
hebben vraagtekens gezet bij de voorgestane lastenverlichting. Ik heb een
en andermaal uitgesproken dat mijn fractie voorstander is van het verminderen
van de staatsschuld. Het zou best eens kunnen zijn dat tussentijds overleg
ertoe leidt dat je minder doet aan lastenverlichting en meer aan vermindering
van de staatsschuld. Het is altijd nobel om te denken aan de na ons komende
generaties, maar dat is zo ver weg dat je daar betrekkelijk weinig over kunt
zeggen. Belangrijker is dat vermindering van de staatsschuld op korte termijn
leidt tot verlaging van de rentelasten. Daarover zou je afspraken kunnen maken,
maar dat blijft nu wat schimmig. Het is volstrekt onbekend hoe de opbrengsten
van lagere rentelasten dienen te worden besteed.Ook ik vind de euro een stevige munt, maar de minister heeft mij kennelijk
niet zo goed begrepen. Mensen die binnen Europa reizen, merken relatief weinig
van schommelingen in de eurokoers. Het relatief kleine aantal reizigers naar
de VS en Japan zal daar tijdelijk last van hebben. Iets anders ligt dat voor
de handelsstromen, maar die spelen zich ook voor het overgrote deel binnen
de EU af. De minister veronderstelt echter dat de kennis, die hij hier zo
gemakkelijk spuit, ook bekend is bij de burgerij. Dat waag ik te betwijfelen.
De koers van de gulden dient hard te blijven en dat geldt ook voor de euro,
zij het in een iets andere orde. Dat zou ook aan de burgerij duidelijk moeten
worden gemaakt. Vandaar mijn pleidooi voor iets meer voorlichting op dit punt.Voorzitter! Ik hoop de minister duidelijk gemaakt te hebben dat ik allerminst
wil morrelen aan de afspraken in het regeerakkoord over de inkomstenmeevallers,
de schuldsanering en de lastenverlichting. Ik begrijp dat dat niet kan en
ik zou dat ook niet willen. Wij staan ervoor en zouden die afspraken ook zelf
hebben kunnen inbrengen. Als de conjunctuur echter verandert, moet je daar
anders mee om kunnen gaan. Schuldreductie zou dan een hogere prioriteit kunnen
worden gegeven dan lastenverlichting. Ik steun het verzoek van de heer Boorsma
om de bijlage van de functionele categorieën erbij te voegen indien daarom
wordt gevraagd, zeker na diens reactie op de vraag van de heer Wöltgens.Een paar opmerkingen over de belastingen. Staatssecretaris Vermeend schetste
een ambitieus tijdpad; het zou betekenen dat de Eerste Kamer
zich rond 1 februari met het Belastingplan kan bezighouden. Ik denk dat dit
wel een maand later kan worden, maar hoe het ook zij, hij geeft de Eerste
Kamer hiervoor twee maanden. Dat is krap, maar niet onmogelijk, zeker niet
nu de regering tegemoet wil komen aan haar afspraken ten aanzien van de punten
die voor mijn partij van wezenlijk belang zijn.Over de omroepbijdrage blijven bij ons aarzelingen bestaan. Wij wachten
daarom eerst het debat hierover af. De bewindslieden hebben geen antwoord
gegeven op mijn vraag naar een andere naam voor vergroening, maar dat vind
ik niet zo erg. De reactie van de staatssecretaris op het verzoek van de heer
Stevens heeft mij eigenlijk in mijn opvatting gesterkt: hij had het over monitoren
en zei dat alles moet worden herzien als een duidelijke bijdrage aan het milieu
uitblijft. Ik vraag mij af hoe hij dit wil doen, want de operatie dient neutraal
te zijn en een herziening zal betekenen dat andere posten moeten worden belast
om de neutraliteit te bewaren. Iedereen weet dat het gaat om een zaak van
lange adem. Veel belangrijker vind ik dat het principe wordt gehandhaafd,
ook al blijkt het effect buitengewoon gering. De naamgeving kan daaraan bijdragen.Ik sluit mij aan bij de opmerkingen van de heer Stevens over de schriftelijke
beantwoording van de vragen over het economisch eigendom. Ook mijn fractie
ging het niet om de vraag of dit anders zou moeten, maar om de vraag of de
overhaaste invoering uiteindelijk zal leiden tot eindeloze procedures. Met
wat meer geduld zijn potentiële problemen wellicht te voorkomen. Toch
zijn wij tevreden met de toezegging van de staatssecretaris dat hij deze zaken
nogmaals wil bekijken en bespreken met de NOB.Minister Zalm:Voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor alle complimenten en
goede wensen voor mijn medewerkers. Die hebben dat ook verdiend: het departement
is af en toe zwaar belast, met name nu, door de samenloop van de begroting,
het Belastingplan en de belastingherziening voor de 21ste eeuw. Men doet zijn
werk zonder te mopperen. Ik kan u verzekeren dat werken onder de staatssecretaris
en mij heel wat inhoudt; ik denk dat ik het vroeger als ambtenaar gemakkelijker
had.De heer Boorsma kaartte nog een aantal kwesties aan. Hij vroeg naar het
EMU-saldo dat nodig is voor schuldreductie en had de indruk dat hij met een
kluitje in het riet was gestuurd. Ik zal de kluit toelichten. Voor de toekomst
moet je kennis hebben van twee belangrijke posten. Ten eerste de post kastransactieverschillen,
die van jaar tot jaar sterk fluctueert: zo hebben wij in de periode 1990-2000
kastransactiesaldi gekend variërend van 3,8 mld. positief tot 3,6 mld.
negatief. Die kastransactieverschillen zijn moeilijk voorspelbaar.Ik kom op het probleem van de kredietverlening en de deelnemingen. Over
de kredietverlening valt wel iets te zeggen. Ik denk dan aan de studiefinanciering,
de enige grote post die wij nog hebben. De deelneming in verkoop en aankoop
is een post die wij gepostuleerd hebben vanwege de FES-voeding. De timing
hiervan is echter moeilijk van tevoren te kwantificeren. Ik geef nu een iets
meer geadstrueerde beschouwing, waaruit moet blijken dat het antwoord niet
goed is te geven. Het is mogelijk dat er jaren zijn met een EMU-tekort waarin
de schuld daalt, maar het is evenzeer mogelijk om een EMU-overschot te hebben,
gecombineerd met een stijging van de schuld.De heer Boorsma heeft een vraag gesteld over de stijging van de lonen.
De heer Schuyer heeft hier eigenlijk al een antwoord op gegeven, toen hij
zei dat de regering hierover al het een en ander heeft medegedeeld. Ik wijs
er overigens op dat een hogere looneis niet hoeft te resulteren in een grotere
loonstijging. Wij houden voorshands vast aan het percentage dat ook in de
Macro-economische verkenning is genoemd, te weten 3.De heer Boorsma (CDA):Ik heb met veel belangstelling geluisterd naar de bijdrage van de heer
Schuyer. Ik heb inderdaad over het hoofd gezien dat de regering hier al iets
over heeft medegedeeld. Dat is het probleem als je als eerste moet reageren:
je hebt de minste tijd om iets na te lezen.Minister Zalm:De heer Boorsma heeft gevraagd om een overzicht van de verkoop van deelnemingen
en om een antwoord op de vraag welke invloed daarvan is uitgegaan op de schuldquote.
Ik zal hem dat overzicht doen toekomen.Over de bezuinigingen op de post incidenteel en over de verbetering van
de doelmatigheid is door de heer Boorsma ook een vraag gesteld. Deze bezuiniging
is bij de zorg niet aan de orde, maar de efficiencykorting wel. Wij moeten
ons afvragen of die korting een positief budgettair effect kan hebben. Dat
effect is verzekerd, omdat het versleuteld is over de departementen. De departementale
begrotingen hebben te voldoen aan de doelstelling van de efficiencykorting
en het is aan hen uit te vinden hoe zij aan deze doelstelling gevolg geven.Voor een deel is het versleutelen van ombuigingen – hetgeen ook
bij het regeerakkoord en bij begrotingsvoorbereidingen gebeurt – een
doel op zichzelf. Wij proberen daar een zekere ratio bij te vinden, zoals
de mogelijkheid, te volstaan met een geringere post incidenteel en doelmatiger
werken. Mooier is het soms niet. Het is echter altijd ietsje beter dan volstrekt
versleutelde bedragen, die zonder enige motivering worden opgelegd. Ik denk
daarbij aan kortingen op prijsbijstellingen. Dat is een hele lelijke mogelijkheid.
De heer Boorsma herinnert zich dat vast nog wel uit de jaren zeventig. Dit
is niet de afdeling superschoon, maar het is wel een manier om een zekere
ratio aan te brengen in de verdeling van ombuigingen op de departementale
begrotingen. Het zit een beetje tussen de kaasschaaf en de gedefinieerde ombuigingen
in.Lagere investeringen in de marktsector zijn deels conjunctureel bepaald.
Deze lagere investeringen doen zich vooral voor in de transportmiddelensector.
Hier zal een daling van 14% te zien zijn en dat drukt het gemiddelde van de
totale investeringen in de marktsector in de richting van 1%. De investeringen
in transportmiddelen kennen een cyclische component. Nadat deze investeringen
in 1999 zeer sterk zijn toegenomen, zullen zij in 2000 wat afnemen. Ik meen
dat wij daaraan geen conclusies moeten verbinden over de structurele groeimogelijkheden
van de Nederlandse economie.De heer Boorsma heeft gevraagd welk gedeelte van de vergrijzings problematiek is afgedekt. Hij doelt daarbij op de pensioenen en de
zorg. De aanvullende pensioenen zijn afgedekt, omdat Nederland, in tegenstelling
tot vele andere Europese landen, kapitaalgedekte uitgaven kent. Dat geldt
niet voor de uitgaven voor de zorg en de AOW. Daar is het huidige niveau afgedekt,
maar niet de toename. Er zijn berekeningen gemaakt, waaruit blijkt dat moet
worden gerekend met een stijging van de uitgaven in de zorg en de AOW met
een percentage tussen de 4,5 en 7 van het BBP. Deze marge ontstaat, omdat
je uit kunt gaan van de demografische ontwikkeling of van die ontwikkeling,
gecombineerd met de welvaartsgroei. De rente-uitgaven bedragen ook zo'n 4%
van het BBP. Als wij die zouden weten weg te werken, hebben wij dus al een
groot deel van het vergrijzingsprobleem opgelost.De heer Platvoet heeft een aardige beschrijving gegeven van de verschillen
tussen Ierland en Nederland. De economische groei in Ierland is zeer explosief
geweest. Een groei van tussen de 8 en 10% is daar niet ongebruikelijk en met
een dergelijke groei is het natuurlijk zeer wel mogelijk om het tekort te
reduceren. Het mag dan ook geen verbazing wekken dat men er daar inmiddels
in is geslaagd het tekort in een overschot te laten omslaan. De steun van
de EU is daarbij natuurlijk ook een belangrijke economische factor geweest.Ik ben niet geïmponeerd door het grote aantal critici dat zich heeft
uitgelaten over de inflatie. Ik hecht natuurlijk wel groot belang aan de argumenten
die zij naar voren hebben gebracht. Ik denk dat men veel sterker in de schoenen
stond bij het bekend worden van het augustuscijfer. Het ging toen om 2,5%
voor Nederland en 1,2% voor de EU. Inmiddels zijn de percentages naar elkaar
toe gegroeid. Het Nederlandse percentage is gelukkig omlaag gegaan en het
is jammer dat de percentages van de andere landen omhoog zijn gegaan. Het
percentage voor volgend jaar kan gunstig beïnvloed worden door het afschaffen
van de omroepbijdrage. Deze Kamer is wat dit betreft de laatste hindernis.
Dat is eens een ander verschijnsel vanuit de collectieve sector. Het telt
mee voor de prijsstijging en zou daarmee de inflatie in 2000 drukken. Mede
namens De Nederlandsche Bank roep ik deze Kamer op, dat prachtige wetsvoorstel
te aanvaarden.De discussie met De Nederlandsche Bank is trouwens wat pikant. Vaak wordt,
ook hier, gezegd: die bank wil geen lastenverlichting vanwege de oververhitting.
De problemen die deze bank maakt, hebben echter meer te maken met een lastenverzwaring
dan een lastenverlichting. Men wijst op de bijdrage die door de overheid wordt
geleverd aan de inflatie, bijvoorbeeld door een verschuiving naar indirecte
belastingen. Ook in de belastingherziening 2001 zit zo'n component. Verder
noemt men de energieheffing als zo'n punt. Als wij De Nederlandsche Bank helemaal
letterlijk volgen, zou de lastenverlichting in 2001 nog veel groter moeten
zijn. Gedacht kan worden aan de BTW-verhoging achterwege laten ter wille van
de inflatie. Dat zal ongetwijfeld niet de bedoeling zijn. Je kunt niet zeggen
dat De Nederlandsche Bank haar kritiek concentreert op het feit dat lastenverlichting
wordt gecreëerd, integendeel. Wellink heeft expliciet de regering gesteund
voor wat betreft de belastingherziening 2001 en erkent dat daarvoor een budgettair
bedrag nodig is om het enigszins maatschappelijk aanvaardbaar te kunnen verkopen.De heer Stevens (CDA):Wat gebeurt er als de omroepbijdrage niet wordt afgeschaft? Kan het belastingplan
dan alsnog worden bijgesteld? Dit is al gevraagd door mevrouw Ter Veld en
wij zijn erg benieuwd naar het antwoord.Minister Zalm:Voorzitter! Daarover zal de regering zich moeten beraden. Ik kan niet
zonder kabinetsberaad daarover uitspraken doen. De Eerste Kamer loopt een
zeker risico, omdat ik op dit punt geen toezegging kan doen. Wij zijn van
mening dat de omroepbijdrage afgeschaft moet worden en dat wij 60 mln. efficiencywinst
moeten boeken ten gunste van het jeugdbeleid, zoals in het regeerakkoord is
verwoord. Ik ben daar een hartgrondig voorstander van en ik hoop dat deze
Kamer daarmee akkoord gaat. Duidelijk is in elk geval dat wij de tarieven
niet meer per 1 januari kunnen aanpassen. Wij kunnen voortgaan met de loonbelastingtabellen
die wij nu kennen als deze Kamer het belastingplan verwerpt. Maar als de Kamer
een heel ander belastingplan wil dan nu voorligt, met ook geheel andere tarieven,
komen wij in problemen en worden vanaf 1 januari de verhoogde tarieven toegepast.
Wat in de maanden erna gebeurt, hangt af van de gevolgen die het kabinet verbindt
aan verwerping van het wetsvoorstel inzake de omroepbijdrage. Ik kan daar
geen uitspraken over doen zonder consultatie van het kabinet.De heer Stevens (CDA):Voorzitter! Vindt u dan dat het kabinetsberaad moet plaatsvinden, voordat
wij stemmen over het belastingplan?De voorzitter:De voorzitter gaat niet over het kabinetsberaad.De heer Stevens (CDA):Ik bedoelde dat via u aan de minister te vragen.Minister Zalm:Voorzitter! Wij hebben twee voortreffelijke wetsvoorstellen gedaan die
wij de Kamer aanbevelen ter aanvaarding. Ik heb geen behoefte aan kabinetsberaad
op dit moment.De heer Boorsma heeft getracht medestanders te verwerven voor de functionele
indeling. Tot nu toe was de Staten-Generaal de heer Boorsma. Hij was althans
de enige die ooit sprak over deze bijlage. Wat ik een probleem vind met die
bijlage – dit bleek ook al toen wij spraken over de economische categorie-indeling –
is dat het hierbij alleen maar om de rijksuitgaven gaat. Als bijvoorbeeld
een aanvankelijk specifieke uitgave naar het Gemeentefonds gaat, ontstaan
allerlei bewegingen in zo'n overzicht, waar eigenlijk geen werkelijkheid achter
zit. Als je het geconsolideerd doet, heb je minder problemen. Ik wil graag
bezien of wij tot een wat uitgebreidere indeling kunnen komen, maar dan voor
de collectieve sector stel ik mij voor. Dat sluit ook beter aan bij de tiende
bijlage, waarin de kastransactieverschillen rond het EMU-tekort te vinden
zijn en die ook over de gehele collectieve sector gaat. Dat zeg ik dus graag
toe.Voorzitter! De heer Hilarides heeft nogmaals over de schuld gesproken
en de analyse die in dat verband nodig zou zijn. Ik heb al toegezegd dat de
studiegroep-begrotingsruimte dit onderwerp ter hand zal nemen. Verder heb
ik kennisgenomen van zijn opmerkingen over het belang van schuldreductie.
Hij heeft nog van mij een antwoord tegoed op zijn vraag of
wij aan de overkant wel goed aan het uitgavenkader hebben vastgehouden toen
de Tweede Kamer haar wensen formuleerde. Dat is inderdaad goed gebeurd. In
het regeerakkoord was een onbestemde reserve opgenomen, die liep van 0,25
mld. in 1999, via 0,5 mld. in 2000, naar 1 mld. in 2002. De tranches daarvan
voor de jaren 1999 en 2000 waren nog niet aangewend. Dat is de bron geweest
voor de financiering van rijksuitgaven. Voor de kinderbijslagverhoging kon
ruimte worden gevonden in de sociale zekerheidsijklijn. Ruimte voor de vergrote
lastenverlichting kon worden gevonden binnen de ruimte die er was voor de
kabinetsperiode als geheel. Het is dus allemaal gebleven binnen de krijtlijnen
van het regeerakkoord.Met betrekking tot de invulling van de bezuinigingen heeft de Kamer een
overzicht ontvangen, waarin consciëntieus de stand van zaken is weergegeven.
Uit het feit dat wij zo'n overzicht binnen een uur te voorschijn kunnen toveren,
kan worden opgemaakt dat wij dit gewoon goed bijhouden.Voorzitter! Misschien ben ik in eerste termijn wat erg kort geweest over
de PPS-constructies en de kapitaaldienst. In het kader van PPS-constructies
kunnen offertes in de markt worden gezet die ertoe leiden dat een weg, een
tunnel of een spoorlijn wordt aangelegd terwijl daar een bepaalde jaarlijkse
vergoeding tegenover staat, bijvoorbeeld gedurende 30 jaar. Dat is natuurlijk
heel moeilijk vergelijkbaar te maken met een bedrag ineens, wat het alternatief
is bij een rijksinvestering. De offerte zou perfect vergelijkbaar zijn te
maken wanneer wij ook zelf met rente en afschrijving zouden werken in plaats
van met een eenmalig bedrag. Wij doen het nu extracomptabel, om het zo maar
te zeggen. Wij moeten er nu buiten de reguliere boekhouding om een berekening
voor maken, inclusief een ingewikkelde vertaling in relatie met de begroting.
Voor mij is dit een extra argument – naast het argument dat wij er veel
beter voorstaan waar het gaat om het begrotingssaldo – om te bezien
of de baten-lastensystematiek niet meer integraal kan worden doorgevoerd.
Ik denk wat dit betreft niet aan de korte termijn maar eerder aan de volgende
kabinetsperiode. Op die manier zou voor een volgend kabinet een mooie erfenis
kunnen worden achtergelaten. De grote ontbrekende factor is nu de infrastructuur.
De Rijksgebouwendienst valt er al onder en de belastingdienst zal er waarschijnlijk
onder gaan vallen. Ik wil dit proces echter niet forceren omdat wij al forse
automatiseringsproblemen kennen in verband met de rijksbegroting, allereerst
natuurlijk vanwege de millenniumproblematiek maar ook vanwege de euro, in
het kader waarvan allerlei administraties moeten worden omgeschakeld. Als
tussendoor ook nog even een andere begrotingssystematiek wordt doorgevoerd,
loopt men het risico dat het niet goed gaat. Ik zou hiervoor dus graag wat
meer tijd nemen. Overigens dient hierover uiteraard ook met de Staten-Generaal
te worden overlegd omdat hiermee toch een vrij principiële wijziging
zou worden doorgevoerd.De heer Hilarides meent met betrekking tot de PPS-constructies een bepaalde
tegenstrijdigheid in de beantwoording te zien. Voorzitter! We zijn altijd
wat voorzichtig en dus zeggen wij dat er op korte termijn geen grote slagen
worden gemaakt. Echter, met "korte termijn" wordt hier gedoeld op enkele weken.
Er zijn concrete projecten waarvan wij vermoeden dat al in 2000 aanbesteding
mogelijk is. Als voorbeelden noem ik de A59, Rosmalen-Geffen; de Randstadrail;
de metroshuttle-Kop van Zuid te Rotterdam. Ook zullen wellicht voor een tweetal
andere projecten contracten kunnen worden afgesloten: de HSL-Zuid en Utrecht-Centrum.
Wat allerlei andere projecten betreft verkeren wij nog in een ontwikkelingsstadium.
Er gebeurt dus wel iets en wij verwachten volgend jaar ook wel iets concreets
te kunnen gaan doen, maar met de korte termijn doelde ik op de eerstkomende
weken c.q. maanden.Het deed weldadig aan om aan het betoog van de heer Platvoet te kunnen
horen dat GroenLinks niet alleen een voortzetting is van de PSP, de PPR en
de EVP, maar ook van de Communistische Partij Nederland. Ik begreep van hem
dat wij over de nieuwe economie geen verschil van mening hebben, in tegenstelling
tot vele andere onderwerpen. Wel zijn wij het er ook over eens dat Nederland
nog niet af is.De heer Platvoet noemde de lastenverlichting ongericht; ik heb het gevoelen
dat hij een lastenverlichting die zijn partij niet zint, ongericht noemt om
ertegen te kunnen zijn. In onze ogen is er geen sprake van een ongerichte
lastenverlichting, want ze is toegesneden op arbeid en op vergroting van het
verschil tussen werken en niet werken. De stelling dat werkende echte minima
de facto niet bestaan, moet ik bestrijden. Er zijn toch nog wel mensen die
voor het minimumloon werken, of voor een loon dat iets hoger is. Voor hen
is een arbeidskorting of een arbeidskostenforfait wel degelijk van groot belang,
zeker procentueel.Wat de inkomensverdeling en de effecten van het belastingplan in 2000
betreft, het klopt niet dat er bovenin het loongebouw door de te verwachten
ontwikkelingen grote plussen zouden optreden, want ook twee keer modaal komt
uit op plus 1%. Als je daarboven komt, heb je al 80% van de Nederlandse bevolking
gehad. En boven vier keer modaal is dat 98%. De niet-werkende minima staan
op ongeveer plus 2%, maar ook de minimumloners en degenen die daar net boven
zitten, gaan er ruim 2% op vooruit. Afgezet tegen de ene procent voor modaal
en twee keer modaal kun je dus niet zeggen dat er gedenivelleerd wordt. Er
is natuurlijk wel gedenivelleerd, maar dat kun je van de begroting voor volgend
jaar niet zeggen, zo lijkt mij.Ik weet niet precies wat de gedachten van de premier achter zijn uitspraak
over vermogensongelijkheid waren. Misschien was dat wel de bevordering van
het eigenwoningbezit. Daar zijn wij ijverig mee bezig en wij vorderen goed.
Inmiddels heeft meer dan 50% van de bevolking een eigen woning. Er is nu ook
een regeling in de maak – althans, er is een initiatiefwetsvoorstel
uit de Tweede Kamer – om het eigenwoningbezit ook bij lage inkomens
te bevorderen. Ook het spaarloon biedt natuurlijk een mogelijkheid om vermogen
te vormen. Deze regeling wordt door grote groepen gebruikt. En als neo-Marxist
moet de heer Platvoet weten dat vermogensvorming accumuleren betekent en dat
accumuleren sparen is.In eerste termijn heb ik al vrij veel gezegd over de aanpak van de werkloosheid.
De fractie van GroenLinks en de regering zijn in ieder geval dichter bij elkaar
gekomen, onder de erkenning dat er nog veel arbeidsplaatsen gecreëerd
 moeten worden voor veel mensen die nu nog afhankelijk zijn
van een uitkering of die nog zonder uitkering buiten de arbeidsmarkt staan.
Deze laatste groep wordt steeds kleiner, want degenen voor wie dit geldt,
hebben in steeds meer gevallen een uitkering. Het komt nog maar heel weinig
voor dat zulke mensen geen uitkering hebben. Maar goed, er is op dit punt
nog veel te doen. Het kabinet vindt dat het een heel aardige mix heeft gevonden
van aan de ene kant via de fiscaliteit stimuleren van het arbeidsaanbod en
aan de andere kant een uitvoerig pakket van het ministerie van Sociale Zaken
met een sluitende aanpak, met scholing, kinderopvang enz. Het kabinet gebruikt
dus een vrij breed palet om te proberen, de arbeidsmarkt vlot te trekken.De bedragen die in verband met de Dresdner Bank in de krant zijn genoemd,
kan ik bevestigen noch ontkennen. Ik herken ze in ieder geval niet en het
is overigens een goed gebruik om geen nadere gegevens over individuele belastingplichtigen
te verschaffen, maar ik vrees dat de bedragen die in de krant staan, iets
te mooi zijn.Dan de prognoses van het CPB en mijn uitspraken uit 1993 in het prachtblad
"De Helling". Dat ging over prognoses van het CPB en het sloeg op de situatie
die er toen was. Het begrotingsbeleid had niet een uitgavenplafond of iets
dergelijks, of een uitgavenkader. Nee, het had een tijdpad voor het financieringstekort.
Er was uitdrukkelijk een tekorttijdpad afgesproken, met een half puntje reductie
ieder jaar. Dat betekent dat iedere keer als je een nieuwe prognose van het
CPB had, bijvoorbeeld met nieuwe belastingramingen, de tekortraming weer anders
werd en dan moest je het begrotingsbeleid weer aanpassen. Dat heb ik als ongewenst
en te groot verklaard destijds. De overstap naar de benadering die in 1994
gekozen is, is dan ook in twee opzichten een geheel andere. In de eerste plaats
wordt er niet gewerkt met prognoses maar met een scenario – dus bewust
wat aan de voorzichtige kant. In de tweede plaats gelden er geen precieze
tijdpaden voor het financieringstekort, maar wordt gewoon de uitgavenafspraak,
ongeacht de economische ontwikkeling, in acht genomen. Die twee factoren hebben
de rust gebracht en brengen ook een kans op meevallers met zich, zowel in
de uitgavenkant, als in de inkomstenkant. Daarmee is het begrotingswerk eigenlijk
een fluitje van een cent geweest in de afgelopen vijf jaar – althans,
dat is de ervaring van de collega's. Dat is de ervaring ook wel een klein
beetje op Financiën, denk ik, namelijk dat we er minder, in ieder geval
minder frequent, mee bezig zijn. We denken er wel langer van tevoren over
na, en het is ook bepaald niet zo, dat het helemaal probleemloos gaat, maar
het vreet veel minder van de tijd dan voorheen.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik begrijp uw uiteenzetting dat als je het in een scenario vervat, het
ook over langere termijnen loopt en die amechtigheid er een beetje uit is.
Maar dat was ook mijn punt, als we het hebben over het behoedzame scenario:
je moet toch ook altijd naar de realiteit blijven kijken. Als je nu de huidige
situatie ziet en de bestendigheid van de economische groei, zo is mijn argument
geweest, is dat dan niet reden om toch niet de CPB-cijfers heilig te verklaren,
ook die die in het regeerakkoord zijn verschenen op basis van het behoedzame
scenario? We zijn nu anderhalf jaar verder, de realiteit is veranderd. Misschien
moet er een minder behoedzaam scenario komen, meer geënt op de realiteit.Gisteren heb ik een combinatie gemaakt met dat behoedzame scenario en
die "Zalmnorm", om het zo te zeggen, wat betreft de ijklijnen, de ijklat en
de verdeling van de meevallers. Daar zit natuurlijk een samenhang in, want
hoe behoedzamer het is en hoe meer de realiteit daarvan afwijkt, hoe meer
meevallers er zullen zijn en hoe meer die in de verdeelsleutels zullen vallen
en hoe zinlozer in die systematiek tegelijkertijd de discussie wordt om die
meevallers te sluizen in de richting van investeringen in noodzakelijke maatschappelijke
kwaliteit.Minister Zalm:Het lijkt wel alsof u vorige keer, ruim een jaar geleden, bij de bespreking
van het regeerakkoord was, want toen ging dat debat precies zo.De heer Platvoet (GroenLinks):Ik was daar niet bij.Minister Zalm:Nee, u was daar niet bij, maar ik kan u ook vertellen hoe uiteindelijk
die afweging toen gemaakt is. Toen is er gezegd: daar zit wel iets in. Dan
kun je twee dingen doen. Je kunt je uitgaven van groei afhankelijk maken,
zodat je geen vast uitgavenkader meer hebt, of je kunt zeggen: laten we het
dan maar wat royaal opzetten: niet te veel tekortreductie, want dat was natuurlijk
miniem in het regeerakkoord, slechts 2 mld. De vorige periode hebben we 18
mld. lastenverlichting gehad; in het regeerakkoord was het maar 4,5. Dat was
ook weinig, maar dan wel nu even afspreken wat de intensiveringen zijn en
wat de ombuigingen zijn, en dan hebben we de uitgaven vast. Dus eigenlijk
is er al een soort voorschot genomen, zou je kunnen zeggen, opdat het in werkelijkheid
misschien wel wat beter zou kunnen gaan. Daarom staan ook in het regeerakkoord
die afspraken over de ombuigingen en de intensiveringen, want die intensiveringen
waren vrij groot, met 9 mld. Er was ook nog een Bolkesteinnorm dat de intensiveringen
en ombuigingen aan elkaar gelijk moesten zijn. Nu, dat hebben we niet gehaald.Toen is er gezegd en dat staat ook letterlijk zo in het regeerakkoord,
dat er een samenhang is tussen de mate waarin intensiveringen zijn gehonoreerd
en de betrekkelijk bescheiden omvang van ombuigingen, tekortreductie en lastenverlichting,
met die mee-en-tegenvaller-formule. Dat was een beetje een gok. De een gokte
op: wat ik nu zeker binnen kan krijgen, is toch een hele mooie lijst intensiveringen.
En een ander gokte erop: als het beter gaat, dan komen onze doelstellingen
voor tekort en lasten wat beter uit de verf. Dat is, zo praat ik nu even vrijuit,
ongeveer de afweging geweest. Dat punt herken ik ook in uw betoog. Het is
niet zo dat we maar tot in het bittere einde vasthouden aan economische groeicijfers,
ook als de realisaties inmiddels beter zijn. Wat je wel ziet, is dat als bijvoorbeeld
de werkloosheid lager uitvalt, we niet met dezelfde werkloosheidsuitgavenraming
blijven zitten. Dus voorzover het om het verleden gaat en om de realisaties,
nemen we natuurlijk alle gunstige realisaties mee. Alleen voor de jaren daarna
gebruiken wij weer die lagere groeicijfers. Als wij worden achterhaald door
een gunstige werkelijkheid, dan komt dat op een gegeven moment tot uitdrukking
in ruimte. Bij extra belastinginkomsten heb je voorzover sprake
is van een tekort in ieder geval het rentevoordeel. Dat is niet gering. Gesteld
dat wij in plaats van een tekort van 1,2% oftewel 10 mld. in 2001 een evenwicht
krijgen, dan gaat het bij een rente van 5% – het is tegenwoordig 5 à
5,25% en niet 4 à 4,5% – om 0,5 mld. in het eerste jaar, 1 mld.
in het tweede jaar, 1,5 mld. in het derde jaar en 2 mld. in het vierde jaar.
Dat zal toch aardig aantikken. Daar kun je aardige investeringsprogramma's
mee doen. Dat is de vertaling van tekortmeevallers naar uitgavenruimte.Wij kunnen niet meer spreken over de harde gulden, want de gulden is helemaal
gekoppeld aan de euro. Ik kan mij dan ook niet sterk maken voor de harde gulden.
Ik kan mij natuurlijk wel sterk maken, hoewel ik niet bevoegd ben, voor een
waardevaste euro. Het woord "hard" is ook niet goed op zijn plaats; het gaat
om de waardevastheid. De euro ziet er heel waardevast uit, dus dat gaat goed.
Ik zeg de heer Schuyer toe dat dit ook in de voorlichting meer aandacht zal
krijgen. Als je iedere dag op het journaal de dollarkoersen ziet en hoort
over de verzwakte euro, vragen de mensen zich ook af of het wel goed gaat
met de euro. Het gaat prima met de euro. Wij moeten ook eens de inflatiecijfers
in het eurogebied laten zien. Dan kun je zien dat de euro het prima doet.
Ik trek mij dat aan. Voor de inflatiecijfers in het eurogebied zou naar mijn
overtuiging ook de heer Ruding zich niet hoeven te schamen.Dat was mijn reactie in de richting van de heer Platvoet. Ik hoop dat
ik de ondempbare diepte iets dempbaarder heb gemaakt, maar ik ben er niet
helemaal zeker van. Het is ook wel eens leuk om een beetje ondempbare diepte
in een bad te houden.De romantiek van de heer Wöltgens in verband met de vermogensaanwasdeling
en de grondpolitiek kan ik niet helemaal delen. Zijn vragen over de heer Duisenberg
laat ik maar even liggen.Voorzitter: JaarsmaMinister Zalm:Voorzitter! Ik ben het met de heer Wöltgens eens dat Nederland vanuit
een monetaire optiek helemaal niet interessant is. Het gaat dan om de vraag
wat het eurogebied doet. Vroeger, met de Nederlandse inflatie en onze eigen
gulden, keken wij naar het inflatiecijfer en niet zozeer naar de kleding,
de groente en de huur. Dan keken wij naar het totale cijfer. Zo kijkt ook
de ECB naar het totale cijfer voor het eurogebied. Je kunt niet zeggen dat
er niks aan de hand is als het een paar jaar 10% is, want dan hol je je concurrentiepositie
op een gegeven moment uit. Loonkosten, prijzen en producten zijn volgens mij
cruciale factoren voor de concurrentiepositie. Als dat in orde is, is het
allemaal niet al te zorgelijk. Enig verschil in inflatie tussen landen is
niet abnormaal, zeker niet bij correcties van niveaus. Bij gelijke inflatie
kan ook een verschil in prijsniveau ontstaan, dat dan wordt ingehaald. In
landen zoals Spanje, Portugal en Griekenland ligt het voor de hand dat de
prijsstijging in de lokale dienstensector hoger is dan gemiddeld in Europa.
Ik heb mij laten uitleggen dat er behalve catching-up op economisch gebied
ook catching-up is op inflatiegebied. Landen die bezig zijn met inhaaloperaties,
ook wat het loonniveau betreft, zullen een hogere inflatie laten zien in de
lokale dienstensector. Daarover hoeven wij ons niet al te druk te maken.Ik meen dat de heer Wöltgens toch iets te laconiek zegt dat de werkgevers
maar de krapte op de arbeidsmarkt moeten oplossen door meer geld op tafel
te leggen. Dat is toch niet de beste oplossing. Ook vanuit sociaal oogpunt
lijkt het mij veel belangrijker dat wij proberen om de stille reserve te activeren.
Daarbij vervullen niet alleen de werkgevers, maar ook de overheid met haar
uitgaven- en lastenbeleid een belangrijke rol.Er zijn uitvoerige documenten beschikbaar over de voorstellen die er liggen
inzake het internationale kapitaalverkeer. Mijn algemene indruk is dat het
niet zozeer gaat om de architectuur als wel om goed loodgieterswerk. De Bretton
Woods-instellingen zijn prima, al moeten er wel wat aanvullingen komen. Toen
Clinton ruim een jaar geleden op de jaarvergadering van het IMF sprak, had
hij het over de diepste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Hij zat toen
net ook in een andere, meer lokale crisis. Hij sprak ook over de nieuwe architectuur,
zoals ook anderen deden. Als je vervolgens vroeg wat dat dan inhield, dan
bleken het toch een beetje de kleren van de keizer te zijn. Het gaat dus gewoon
om degelijk loodgieterswerk: meer onderlinge afstemming en een goede volgorde
van liberalisering. Wij moeten leren van de gemaakte fouten. Ik heb er alle
vertrouwen in dat dit ook gebeurt en dat wij beter opschieten.Ik moet mevrouw Ter Veld nog mijn excuses maken, want ik sprak niet helemaal
de waarheid toen ik zei dat de staatssecretaris zich niet met het Koninklijk
huis bezighoudt. Hij houdt zich namelijk wel met het Koninklijk huis bezig,
bijvoorbeeld als het gaat om de afbeelding van de Koningin op de munt. Verder
heeft hij ook de domeinen in zijn portefeuille en daar vallen ook de kroondomeinen
onder. Ik moet mijn mededeling dus helaas terugtrekken. Maar het is wel evident
dat de Eerste Kamer zich niet door hem laat beïnvloeden, althans als
het gaat om haar huishoudelijke begrotingszaken.De heer Van Bruchem sprak ook over de internationale kapitaalbewegingen.
Hij constateerde terecht dat de Europese landen op dit punt op één
lijn zitten. Dat is een goede zaak, want het is wel eens anders geweest. Feit
is wel dat wij nog niet alle landen hebben meegekregen. Dat vergt ook wat
tijd. Stapje voor stapje boeken wij vooruitgang. Het is een misverstand om
te denken dat de Europese Unie zoveel opener is dan de Verenigde Staten. Hij
sprak van een uitvoerquotum van 50 of 60%, maar dat betreft ook alle handel
tussen EU-lidstaten onderling. Dat mag natuurlijk niet, want bij de Amerikaanse
export betrekken wij ook niet de export van Texas naar Massachusetts. Wij
moeten dus de intrahandel ervan uitzonderen. Dan is de internationale afhankelijkheid
van Europa niet zo afwijkend van die van de Verenigde Staten.Wat betreft de dominante positie van de dollar op de wereldmarkt, wijs
ik erop dat het ook een kwestie van notatie is. Het feit dat iets in een bepaalde
munt wordt genoteerd, wil niet zeggen dat daar geen andere economische mechanismen
achterzitten. Je kunt ook in een andere munt noteren. Je moet een goed als
een prijs aanwijzen. Je kunt in een niet-monetair systeem de pinda als rekeneenheid
nemen, maar je kunt ook de suiker als maat nemen. Zo kun je zeggen dat je
iets in dollars noteert, maar je kunt het ook in euro's noteren. Als de notatie
verandert, wil dat nog niet zeggen dat de prijzen echt anders worden. Maar
het voert misschien iets te ver om daarop in te gaan. De dollar
is natuurlijk nog steeds belangrijk, maar dan wel als economische grootheid.
Het feit dat sommige dingen in dollars genoteerd staan en andere zaken straks
in euro's, heeft op zichzelf geen directe economische betekenis.Wat wel van betekenis is, is dat Europa een groot gebied heeft met één
munt. Daardoor zullen straks meer exportcontracten in euro's worden opgesteld,
hetgeen voor de Europese exporteurs wel een prettige bijkomstigheid is. Dat
geldt niet alleen voor de exporten binnen Europa. Nederlandse exporteurs konden
tot voor kort bijna nooit hun contracten in guldens vastleggen, ook niet als
het exporten buiten Europa betrof. Straks kun je ook makkelijker exportcontracten
voor landen buiten Europa in euro's afsluiten. Je raakt dus niet alleen het
wisselkoersrisico kwijt voor exporten binnen het eurogebied, maar ook voor
een deel van de exporten buiten dat gebied. Daarvoor behoeft immers niet meer
voor de dollarnotatie te worden gekozen, maar kan ook voor de euronotatie
worden geopteerd. Je ziet bijvoorbeeld ook dat de euro in Azië –
ik denk aan China en Hongkong – een belangrijker gewicht krijgt dan
de individuele Europese valuta tot nu toe hadden. Dat geldt bijvoorbeeld voor
de reserves die men aanhoudt. Dat is op zichzelf goed. Wij verschillen niet
van mening over de nieuwe economie.Er wordt wat mij betreft iets te snel een relatie gelegd tussen het onderzoek
van De Nederlandsche Bank naar de hypotheekverschaffingen en de notitie van
de regering over de fiscale behandeling van de eigen woning. Dat zijn zaken
die op hun eigen merites moeten worden bezien. De notitie gaat niet over de
hypotheekrenteaftrek, maar over de fiscale behandeling van de eigen woning.
Daar zitten meer aspecten aan. Ik noem het huurwaardeforfait, de overdrachtsbelasting
en de OZB.Ik heb in mijn reactie op het betoog van de heer Hilarides al wat gezegd
over de complexiteit van PPS. Het feit dat iets complex is, wil echter niet
zeggen dat het geen meerwaarde kan hebben. Als wij dat op een verstandige
manier doen, dan kan het voor particuliere partijen en de rijksoverheid een
interessante optie zijn.Ik was minder gelukkig met het aanloopje van de heer De Vries, want daarin
legde hij de uitgavennorm op de brandstapel. Dat is overigens zijn goed recht,
want hij heeft weinig te schaften met het regeerakkoord.De heer Schuyer maakte een opmerking over mijn verleden. Hij zei dat je
nooit moet spugen in de bron. Wat mij betreft moet je bij de activiteiten
van de planbureaus onderscheid maken tussen prognoses enerzijds en beleidsanalyses
en -varianten anderzijds. De prognosekant zal altijd notoir zwak blijven,
is mijn overtuiging. Het berekenen van effecten van een maatregel is iets
anders. Ik hecht zeer aan de doorrekening van de effecten van het Belastingplan
voor de 21ste eeuw of aan die van een bepaalde policymix. Het probleem met
prognoses is dat je heel veel dingen moet veronderstellen. Ik wijs op de dollar,
de olie en Saoedi-Arabië. Er kan een Golfoorlog uitbreken. Dat zijn allemaal
zaken die moeilijk te voorzien zijn. Het effect van de verhoging van de BTW
met een procentpunt is wel goed te berekenen door het CPB. Hetzelfde geldt
voor het effect van een verhoging met 10% van alle uitkeringen op de economie
en de overheidsfinanciën. Dat is goed uit te rekenen. Wat dat betreft
zijn de planbureaus heel waardevol, los van de meer kwalitatieve aspecten
van het werk. Daar hecht ik ook aan. Ik ben wel relativerend over prognoses,
maar niet zozeer over het CPB. Dat wil ik even rechtzetten, want ik hecht
nog zeer aan de activiteiten van het bureau op het gebied van beleidsanalyses.De heer Wöltgens (PvdA):Voorzitter! Hier doet zich een intellectuele vraag voor, namelijk hoe
je ooit kunt weten of de partiële analyses kloppen als de gezamenlijke
analyse niet te maken is. Je kunt nooit weten of het partiële effect
waar is als je niet in de praktijk kunt laten zien of dat partiële effect
optreedt. In de praktijk kun je geen rekening houden met al die verschillende
invloeden. In dat opzicht is het een lichtelijke vorm van intellectuele zelfbegoocheling
om te denken dat het ene het beter doet dan het andere.Minister Zalm:Voorzitter! Dat ben ik niet met de heer Wöltgens eens, maar dan komen
wij in de econometrische verhandelingen terecht. Neem de discussie over de
vraag of de prijs van benzine in het licht van de variabele autokosten invloed
heeft op het autogebruik. Dan hoor je vaak de populaire tegenwerping dat mensen
nog even hard rijden. Omdat die prijs nogal heeft gevarieerd en omdat ook
de inkomens nogal variëren, kun je echter vrij exact uitrekenen wat het
effect is van een prijsverhoging op het mobiliteitsgedrag op korte termijn,
op middellange termijn en op lange termijn. De inkomenselasticiteit is keurig
uit te rekenen. Het feit dat wij niet weten wat de benzineprijs volgend jaar
zal doen, wil niet zeggen dat wij niet kunnen uitrekenen wat een verhoging
van de benzineprijs voor de mobiliteit betekent, zowel dit jaar als de jaren
daarna. Dat kun je aan de hand van het historisch materiaal vrij exact uitrekenen.De heer Wöltgens (PvdA):Het is bijna een filosofische discussie. Je kunt nooit controleren of
het effect dat je geïsoleerd hebt berekend ook feitelijk optreedt. De
problemen die gelden voor prognoses van de totale ontwikkeling gelden ook
voor partiële voorspellingen. Voor dit methodologische debat is de Eerste
Kamer wel een goed forum, maar ik ben mij ervan bewust dat dit beter elders
kan worden voortgezet.Minister Zalm:Slechte prognoses kunnen heel goed samengaan met goede partiële analyses
van de effecten van het beleid. Het lijkt mij overigens inderdaad beter dat
de heer Wöltgens deze discussie verder met het CPB voert.Ik ben de heer Schuyer erkentelijk voor zijn opmerkingen over de uitgavensystematiek.
Wij zijn op dat punt aanzienlijk dichter bij elkaar gekomen en dat doet mij
veel genoegen. Het is inderdaad nog niet bekend waar het rentevoordeel aan
besteed zal worden. Het regeerakkoord is op dit punt enigszins flexibel. Het
is mogelijk om met meevallers aan de uitgavenkant beleidsintensiveringen te
realiseren. In de lijn van het regeerakkoord kan ook nadere prioriteitsstelling
plaatsvinden. Bij de formatie was niet iedereen bereid om verdeelsleutels
aan te geven voor de bestemming van eventuele meevallers. Bovendien zijn er
ook zaken vergeten bij de opstelling van het regeerakkoord, zoals de reorganisatie
van de brandweer. Er is dus voor een regering ruimte om bij de begrotingsvoorbereiding
iets meer te doen dan alleen het regeerakkoord over te schrijven.Staatssecretaris Vermeend:Mevrouw de voorzitter! Ik dank de leden voor de uitgesproken waardering
en de goede wensen. Ik waag het overigens te betwijfelen dat wij het rustig
zullen hebben tussen kerst en nieuwjaar. Er ligt nog heel wat werk op ons
te wachten in verband met de belastingherziening.De heer Stevens wenst rust op het font na de derde tranche. Ik ben het
voor een groot deel met hem eens. Dit geldt zeker voor zijn vraag om een gedegen
evaluatie. Daarbij wordt ingegaan op doelmatigheid en doeltreffendheid van
het instrument. In dat kader wordt ook aandacht besteed aan de vormgeving
van de terugsluis. Met het oog op de inkomenseffecten kan in veel gevallen
niet worden volstaan met generieke maatregelen en zijn wij gedwongen om via
terugsluisoperaties de ongewenste gevolgen te herstellen.Ik dank de heer Stevens voor zijn waarderende woorden voor het werk van
mijn medewerkers inzake de problematiek van de verzoekschriftenprocedure.
Dit punt is overigens ook in de Tweede Kamer aan de orde gesteld. Wij zullen
zoeken naar oplossingen, vooral in de invorderingssfeer.Mevrouw Ter Veld en de heer Stevens zijn ingegaan op de kapitaalverzekering
als pensioenvoorziening. Deze materie is buitengewoon ingewikkeld. Mevrouw
Ter Veld heeft een goede poging gedaan om opheldering te geven. Er kunnen
duidelijk twee uitersten onderscheiden worden. Vervolgens is er een scala
van regelingen daartussen. Ik heb dat de "hybride vormen" genoemd.Ik neem de suggestie over om nog voor de behandeling van de invoeringswet
in de Tweede Kamer met deskundigen in overleg te treden, zoals wetgevingsdeskundigen
en de kennisgroep. Wellicht doe ik ook nog eens een beroep op mevrouw Ter
Veld, die er veel van weet. Ik zal de Kamer zo snel mogelijk laten weten tot
welke oplossing wij zijn gekomen, zodat hierover zo snel mogelijk, voor de
invoeringswet, helderheid bestaat. Ik streef er inderdaad naar om te voorkomen
wat de heer Stevens zei, namelijk dat je iedere regeling moet toetsen. Dat
leidt tot administratieve rompslomp. Je kunt hierbij denken aan de suggestie
die wij eerder in de stukken hebben gedaan. Ik doel nu op een grofmazige regeling,
waarbij alles wat daarbuiten valt wel erg streng wordt getoetst. Dat merkt
mevrouw Ter Veld terecht op.De heer Stevens heeft de problematiek rond de economische eigendom nog
aangekaart. Ik had al schriftelijk toegezegd dat wij hierover in overleg treden
met de NOB. De heer Schuyer merkte terecht op dat er nog andere deskundigen
zijn. Die kennen wij ook. Ook op dat punt zullen wij met het veld overleg
plegen over de problematiek rond de economische eigendom. Ik wijs er wel op
dat de maatschappij of de advieswereld schier onuitputtelijk is in haar creativiteit
om zodanige regelingen te bedenken dat men er weer buiten valt. Daarmee moet
je ook rekening houden als je ingaat op suggesties. Uit eigen ervaring weet
ik dat men in de adviespraktijk toch weer probeert zodanige vormen te vinden
dat men eronderuit kan komen. Dat moet niet het geval zijn. Ik ben verheugd
over de steun die de heer Stevens geeft aan de reparatie als zodanig. Daar
ben ik hem erkentelijk voor.De heer Wöltgens is nog eens ingegaan op de Europese aspecten van
de belastingheffing, enerzijds harmonisatie, anderzijds coördinatie.
Ik ben hem dankbaar voor zijn waarderende woorden. Hij heeft toch een iets
ander beeld gekregen van de opstelling van de beide bewindslieden bij de noodzaak
om te komen tot vormen van coördinatie. Hij mag ervan uitgaan dat wij
in het komende half jaar zeker het initiatief zullen nemen om tot vooruitgang
te komen. Met andere woorden: wij zullen zeker proberen om een vorm van minimale
coördinatie te realiseren die in ieder geval voorkomt dat wij de weg
inslaan van een heiloze belastingconcurrentie. Daar wordt niemand beter van.
Concurrentie is goed, maar met een schadelijke concurrentie die ertoe leidt
dat je tegen elkaar op moet bieden om bedrijven binnen te halen of hier te
houden, is niemand gediend.Mevrouw Ter Veld is ook nog even ingegaan op het ziekenfonds voor zelfstandigen.
Zij heeft de belastingdienst sterkte toegewenst. Dat klopt. Enerzijds ben
ik maar zijdelings betrokken geweest bij dit wetsvoorstel. Anderzijds hebben
wij gepoogd om in goed overleg met de verantwoordelijke minister knelpunten
die optreden, weg te nemen. Daar zijn wij nog steeds mee bezig. Wij hebben
ook overleg gepleegd met het bedrijfsleven, met name met het midden- en kleinbedrijf,
en gezocht naar creatieve oplossingen terzake. Mevrouw Ter Veld heeft daarbij
ook nog gewezen op de overgangstermijnen. Bij de invoeringswet hebben wij
gekeken naar overgangstermijnen. Wij komen daarop terug als wij die in deze
Kamer aan de orde stellen.De heer De Vries heeft een opmerking gemaakt over het arrest van de Hoge
Raad inzake het arbeidskostenforfait. Hij heeft terecht opgemerkt dat hij
de opmerking heeft gemaakt dat wij het in ieder geval niet slechter hebben
gemaakt en dat wij voor dit jaar tegemoet zijn gekomen aan de opmerkingen
over deze problematiek. Ik wijs erop dat in het wetsvoorstel IB 2001 volledig
tegemoet wordt gekomen aan de opmerkingen van de Hoge Raad. Met andere woorden:
in het wetsvoorstel dat nu in de Tweede Kamer ter behandeling voorligt en
dat nog naar deze Kamer komt, is in ieder geval tegemoet gekomen aan de opmerkingen
en beslissingen van de Hoge Raad. Waarom hebben wij het niet met terugwerkende
kracht gedaan? Dat hebben wij aangegeven in de stukken. Dat heeft te maken
met budgettaire afwegingen en het inkomenspolitieke beeld. Bovendien hadden
wij al een wetsvoorstel liggen waarin wij in feite de Hoge Raad tegemoetkwamen.Ik ben al ingegaan op de waterbelasting en de minister is al ingegaan
op het arbeidskostenforfait en het effect daarvan.De heer Schuyer acht het voorgestelde tijdpad ambitieus, maar ik ben buitengewoon
verheugd met zijn opmerking dat het niet onmogelijk is. Daar wil ik te zijner
tijd op terugkomen.De heer Stevens (CDA):Ik dank de staatssecretaris bij zijn afronding nog voor zijn toezegging
om op korte termijn met de NOB en andere deskundige instanties in overleg
te treden over het punt van het economisch eigendom. Ter afronding plaats
ik een kanttekening bij het antwoord aan mevrouw Ter Veld over de door een
kabinet gegeven garanties, met name in het kader van de fiscale
wetgeving. Ik weet niet wat een garantie van een kabinet is, maar ik weet
wel dat bewindslieden toezeggingen doen en dat toezeggingen van een vorige
bewindsman over het algemeen worden gerespecteerd door de eerstvolgende bewindsman.
Dat geldt zeker voor fiscale zaken, omdat de belastingplichtigen daarop vertrouwen.
Dat moeten wij goed uit elkaar houden, want als wij in de fiscale wetgeving
niet meer kunnen vertrouwen op toezeggingen, zijn wij op de verkeerde weg.
Ik neem echter aan dat de staatssecretaris het daarmee eens is.De voorzitter:Mag ik aannemen aan dat het zwijgen van de staatssecretaris betekent dat
hij hiermee instemt? Er is hem immers een vraag gesteld.Staatssecretaris Vermeend:De heer Stevens vroeg mij of toezeggingen altijd gelden. Wij zijn in de
stukken ingegaan op de hele problematiek van de overgangsregeling. De invoeringswet
komt hier nog aan de orde. Ik stel voor dat ik die gedachtewisseling dan met
hem zal voeren.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik wijs erop dat, als om stemming wordt gevraagd, die stemming tegelijk
met de afhandeling van wetsvoorstel 26707 over de afschaffing van de omroepbijdrage
zal plaatsvinden.Ik constateer, dat de heer De Vries heeft verzocht om stemming over het
wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000) (26820).
Die stemming zal dus volgende week plaatsvinden.De overige wetsvoorstellen worden zonder stemming aangenomen.De voorzitter:Ik stel voor, de conclusies van de commissie voor de Verzoekschriften
over te nemen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.03 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-376-396.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl