Behandeling van:B  - wetsvoorstel Goedkeuring van de op 4 november 1995 te Mauritius tot stand gekomen Overeenkomst tot wijziging van de Vierde ACS-EG-Overeenkomst van Lomé en het op 20 december 1995 te Brussel tot stand gekomen intern Akkoord betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Tweede Financieel Protocol bij de Vierde ACS-EG-Overeenkomst (25196)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 2337-2351

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-11-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 30, pagina 2337-2351

27-11-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25196Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (donderdag 27 november 1997)Pagina 2385-2387
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964 c.a. (aanpassing van de oudedagsreserve van de zelfstandigenaftrek alsmede vervallen van de vermogensaftrek) (25690)Pagina 2392-2392
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen in verband met het vergroten van de effectiviteit van de wet (Wet stimulering arbeidsdeelname minderheden) (25369)Pagina 2372-2385
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (belastingplan 1998) (25691), en over: - de motie-van Dijke over de grondslag van de motorrijtuigenbelasting (25691, nr. 14); - de motie-van Dijke over stimulering van tariefdifferentiatie in de afvalstoffenheffing (25691, nr. 15); - de motie-Reitsma over een lager huurwaardeforfait (25691, nr. 17)Pagina 2390-2391
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van enkele onderwijswetten in verband met het onderwijs in allochtone levende talen en enkele technische aanpassingen (25176)Pagina 2398-2409
Behandeling van: - het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen in verband met de voorgenomen gemeentelijke herindeling van deze gemeenten (25652); - het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van een aantal gemeenten in de provincie Gelderland in verband met de voorgenomen gemeentelijke herindeling van deze gemeenten (25654)Pagina 2369-2372
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 26 juli 1995 te Brussel tot stand gekomen Overeenkomst op grond van Artikel K.3 van het Verdrag betreffende de Europese Unie tot oprichting van een Europese Politiedienst (Europol-Overeenkomst) (Trb. 1995, 282); en van het op 24 juli 1996 te Brussel tot stand gekomen Protocol betreffende de prejudiciële uitlegging van deze Overeenkomst (Trb. 1996, 265) (25339)Pagina 2409-2434
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Bepalingen inzake de financiering van de loopbaanonderbreking (Wet financiering loopbaanonderbreking) (25477); - het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet, de WAO, de WW en enkele andere wetten in verband met het wegnemen van belemmeringen in sociale verzekeringswetten bij het opnemen van onbetaald verlof (25618)Pagina 2351-2357
Lijst van ingekomen stukken (donderdag 27 november 1997)Pagina 2434-2435
Presentie en opening (donderdag 27 november 1997)Pagina 2327-2327
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziekenfondswet in verband met aanpassing van de gronden voor de ziekenfondsverzekering (herstructurering Ziekenfondswet) (25687)Pagina 2389-2389
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de verlengingsprocedure voorlopige hechtenis en de termijn van de uitspraak van het schriftelijk vonnis van de alleenrechtsprekende rechter (24219), en over: - de motie-Dittrich c.s. over het aanmerkelijk terugbrengen van de inzendtermijn (24219, nr. 17); - de motie-Dittrich/Kalsbeek-Jasperse over een eventuele herijking van de strafmaxima (24219, nr. 18)Pagina 2397-2397
Behandeling van:B - wetsvoorstel Goedkeuring van de op 4 november 1995 te Mauritius tot stand gekomen Overeenkomst tot wijziging van de Vierde ACS-EG-Overeenkomst van Lomé en het op 20 december 1995 te Brussel tot stand gekomen intern Akkoord betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Tweede Financieel Protocol bij de Vierde ACS-EG-Overeenkomst (25196)Pagina 2337-2351
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van een aantal gemeenten in de provincie Gelderland in verband met de voorgenomen gemeentelijke herindeling van deze gemeenten (25654)Pagina 2396-2396
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 4 december 1996 te 's-Gravenhage tot stand gekomen Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van Maleisië tot het vermijden van dubbele belasting en het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen, met Protocol, ondertekend te 's-Gravenhage op 7 maart 1988, met briefwisseling (Trb. 1997, 13) (25345); - en zes andere wetsvoorstellenPagina 2327-2328
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen in verband met het vergroten van de effectiviteit van de wet (Wet stimulering arbeidsdeelname minderheden) (25369), en over: - de motie-Rabbae over contract compliance (25369, nr. 16)Pagina 2397-2398
Stemmingen over drie moties, ingediend bij de behandeling van de wetsvoorstellen Bepalingen inzake de financiering van de loopbaanonderbreking (Wet financiering loopbaanonderbreking) (25477) en Wijziging van de Ziektewet, de WAO, de WW en enkele andere wetten in verband met het wegnemen van belemmeringen in sociale verzekeringswetten bij het opnemen van onbetaald verlof (25618), te weten: - de motie-Van Vliet c.s. over een mogelijke wet op het verlof (25477,25618 , nr. 24); - en twee andere motiesPagina 2395-2395
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 3a en 15 van de Ziekenfondswet (24419)Pagina 2389-2390
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de regeling betreffende het verlenen van bijdragen van rijkswege aan de Algemene Kas, bedoeld in artikel 71 van de Ziekenfondswet, en het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten, alsmede tot het treffen van een wettelijke basis voor het verlenen van rijksbijdragen aan de instellingen die een publiekrechtelijke ziektekostenvoorziening uitvoeren (23652)Pagina 2388-2389
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van de begroting van Justitie, te weten: - de motie-Kalsbeek-Jasperse over de derde fase herziening rechterlijke organisatie (25600 VI, nr. 27).Pagina 2396-2397
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet, de WAO, de WW en enkele andere wetten in verband met het wegnemen van belemmeringen in sociale verzekeringswetten bij het opnemen van onbetaald verlof (25618)Pagina 2394-2394
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Het verschaffen van een wettelijke basis voor uitkeringen en subsidies op de terreinen van maatschappelijke opvang en verslavingsbeleid (25397)Pagina 2387-2388
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering in verband met de verlengingsprocedure voorlopige hechtenis en de termijn van de uitspraak van het schriftelijk vonnis van de alleenrechtsprekende rechter (24219)Pagina 2328-2337
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Verlenging van de zittingsduur van de raden van de gemeenten Deventer, Diepenveen en Bathmen in verband met de voorgenomen gemeentelijke herindeling van deze gemeenten (25652)Pagina 2395-2396
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet vermindering afdracht loonbelasting en premie voor de volksverzekeringen in verband met de verruiming van de overgangsregeling ter zake van het toetsloon in de vermindering onderwijs (25350)Pagina 2393-2393
Sstemmingen in verband met het wetsvoorstel Goedkeuring van de op 4 november 1995 te Mauritius tot stand gekomen Overeenkomst tot wijziging van de Vierde ACS-EG-Overeenkomst van Lomé en het op 20 december 1995 te Brussel tot stand gekomen intern Akkoord betreffende de financiering en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Tweede Financieel Protocol bij de Vierde ACS-EG-Overeenkomst (25196)Pagina 2397-2397
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. 1998 (fiscale milieuversterking) (25689), en over: - de motie-Crone c.s. over de "Elobike" (25689, nr. 12)Pagina 2392-2392
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele wetten in verband met de herziening van het stelsel van bestuurlijke boeten en van het fiscale strafrecht (Invoeringswet bestuurlijke boeten) (24800)Pagina 2393-2393
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen in verband met het vergroten van de effectiviteit van de wet (Wet stimulering arbeidsdeelname minderheden) (25369)Pagina 2357-2369
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Bepalingen inzake de financiering van de loopbaanonderbreking (Wet financiering loopbaanonderbreking) (25477)Pagina 2393-2394
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. 1998 (fiscale structuurversterking) (25688), en over: - de motie-Heeringa over het zich doen uitstrekken van de fiscale scholingsactiviteit tot de non-profitsector (25688, nr. 8)Pagina 2391-2391
Stemming over een motie, ingediend bij de behandeling van het belastingplan 1998, te weten:de motie-Reitsma/Van der Hoeven over verplichte vermindering van f 100 op de lokale lastendruk (25691, nr. 16)Pagina 2390-2390
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene bijstandswet in verband met de voortgang van de bestrijding van armoede en sociale uitsluiting (25697)Pagina 2393-2393

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 90 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring
van de op 4 november 1995 te Mauritius tot stand gekomen Overeenkomst tot
wijziging van de Vierde ACS-EG-Overeenkomst van Lomé en het op 20 december
1995 te Brussel tot stand gekomen intern Akkoord betreffende de financiering
en het beheer van de steun van de Gemeenschap in het kader van het Tweede
Financieel Protocol bij de Vierde ACS-EG-Overeenkomst (25196).De algemene beraadslaging wordt geopend.De voorzitter:Ik heb begrepen dat er een notitie van de minister is binnengekomen over
de toekomst van het Lomé-verdrag op de wat langere termijn. Het lijkt
mij niet dat die brief geïntegreerd moet worden in deze discussie, omdat
wij daarmee ook de reden om dit punt deze week op de agenda te zetten, voorbij
zouden schieten. Het gaat vandaag immers om de mening van de Kamer over de
houding van de Nederlandse regering. Ik wil derhalve proberen, ook vanwege
de tijdnood op deze dag, de discussie enigszins gestileerd te laten plaatsvinden,
zodat wij niet meer tijd hieraan besteden dan absoluut noodzakelijk is. Ik
zeg dit dus vooraf met het oog op de rest van de agenda. Bij het vorige onderwerp
heb ik een dergelijke opmerking halverwege de discussie gemaakt, en dat werkt
nooit goed.Mevrouw Verspaget (PvdA):Voorzitter! Ik zal proberen niet te diep in te gaan op het stuk dat ik
gisteravond voor een deel en vanmorgen geheel heb ontvangen. Er worden echter
wel onderwerpen in die brief aangesneden, die onvermijdelijk aan de orde moeten
komen in de discussie over het voorliggende wetsvoorstel.De goedkeuring van de wijziging van de vierde Lomé-overeenkomst
is voor enkele fracties in deze Kamer aanleiding geweest om het debat te openen
over de inhoud van een mogelijke vijfde Lomé-overeenkomst in het jaar
2000. De PvdA-fractie heeft zich in het verslag beperkt tot het voorliggende
wetsvoorstel, hoewel voor haar ook een stilzwijgende goedkeuring mogelijk
was geweest. Niettemin, een vroegtijdig debat over de inzet van de regering
bij nieuwe onderhandelingen was hoe dan ook noodzakelijk geweest, maar had
ook op een andere wijze kunnen worden afgedwongen. De PvdA-fractie stemt in
met het voorliggende wetsvoorstel, omdat het a. een verbetering inhoudt van
de vierde overeenkomst en b. nog maar een beperkte betekenis heeft in de tijd.
Het is beter om ons op de toekomst te richten.De regering heeft ons gisteravond laat een brief gestuurd over haar visie
op de toekomstige betrekkingen tussen de Europese Unie en de ACS-landen. De
Europese Commissie heeft onlangs, na het groenboek, haar eerste gedachten
ontvouwd. Gelukkig is er een maatschappelijk debat op gang gekomen over het
nut en de noodzaak van een mogelijk nieuw Lomé-verdrag. Ik wil degenen
die dit onderwerp op de maatschappelijke agenda hebben gezet daarmee graag
feliciteren.Wat zijn nu voor de PvdA-fractie de belangrijkste kernpunten bij een mogelijk
nieuw verdrag? Daarvoor is het nodig eerst in te gaan op de wenselijkheid
van zo'n verdrag. Romantische zielen hebben de afgelopen tijd op basis van
de kritische evaluatie uit het groenboek gepleit voor stoppen en niet vernieuwen.
Zij beschouwen het verdrag als een voortzetting van de koloniale politiek
uit het verleden met soms een dominante rol van één lidstaat,
met name Frankrijk. De geringe economische groei van een aantal ACS-landen
beschouwen zij als een bewijs voor die theorie.Ik vind het nuttig om nuchter, zonder veel illusies en mooipraterij, naar
het Lomé-verdrag te kijken. Het is onmiskenbaar waar dat de toenmalige
EU-landen via het Lomé-verdrag hun grondstofleveranties hebben veiliggesteld
en hun banden met voormalige koloniën hebben bevestigd. Het is echter
ook waar dat het verdrag vele mogelijkheden tot groei heeft gegeven, die in
feite door wat voor omstandigheden dan ook door de ACS-landen niet zijn benut.
Het is een politiek feit dat de ACS tot nog toe hebben uitgesproken een voortzetting
van de Lomé-conventie te willen, al weet ik niet wat op de ACS-top
in Gabon deze maand is afgesproken. Misschien kan de minister ons daarover
informeren.Het is daarnaast niet verstandig om bestaande vriendschapsrelaties, zoals
die tussen de EU-landen en de ACS-landen bestaan, weg te gooien. Juist uitbouw
van de vriendschap en uitbreiding van de partnershiprelatie tot een volwaardige
wederzijdse politieke relatie, inclusief aspecten als veiligheid, mensenrechten,
de opbouw van een democratische staat op basis van een civil society en rechtszekerheid
voor de burgers, kan aan het begin van de 21ste eeuw een goede weg vormen
naar stabiliteit en welvaart, ook in die landen die tot nog toe weinig welvaart
hebben gezien. Wij zijn dus voorstander van een nieuw verdrag, maar dan wel
een verdrag dat is toegesneden op de 21ste eeuw.Het nieuwe Lomé-verdrag zal op de eerste plaats een volwaardig
politiek verdrag moeten zijn, niet impliciet zoals nu, maar expliciet. Het
 moet dus meer dan tot nu toe een buitenlandpolitieke dimensie
hebben. Het is dan ook van belang om voor het verdrag verschillende pijlers
te introduceren.De eerste pijler is de buitenlandpolitieke. Ik stel mij voor dat een OCSE-constructie
wordt gekozen. Daar moeten zaken als mensenrechten, veiligheid en daarmee
samenhangende problemen als migratie en vluchtelingen worden besproken. Hierbij
wordt uitgegaan van het recht van wederkerigheid. Ook de politiek van EU-partners
moet op de schop kunnen worden genomen.De tweede pijler zou de handelspijler kunnen zijn. Ik zeg "zou", omdat
het mijn voorkeur heeft als binnen de WTO dermate vergaande afspraken kunnen
worden gemaakt over de markttoegang van de minst ontwikkelde landen tot de
Europese Unie, de Verenigde Staten en andere industriële en snelgroeiende
landen, dat de specifieke regeling in Lomé, los van overgangstermijnen,
niet meer nodig zal zijn. Misschien kan de minister ons informeren over de
uitkomsten van de bijeenkomst op 27 en 28 oktober jl. van de wereldhandelsorganisatie
UNCTAD, de Wereldbank en IMF. Is er een reële doorbraak te verwachten
op basis van het Nederlandse initiatief om de minst ontwikkelde landen een
algemene toegang tot onze markt te verzekeren?Uitbreiding van Lomé met de andere MOL's juichen wij toe. Het past
bij de recente beslissing van de Raad dat alle minst ontwikkelde landen dezelfde
handelspreferenties zullen krijgen. Een doorbraak bij de WTO zou echter recht
in plaats van gunst betekenen. Daarnaast zou het loslaten van het Europees
protectionisme op tal van andere terreinen zoals landbouw, textiel, nog van
een veel grotere betekenis kunnen zijn. Vandaag stond er weer een stukje in
de krant over het protectionisme van de Europese Unie. Dat is een kwestie
die te maken heeft met coherentie. Modernisering van de procedure en betere
informatiesystemen zouden ook een positief effect op de handelsstromen uit
ontwikkelingslanden kunnen hebben.Indien in de WTO onvoldoende vooruitgang wordt geboekt, is uitbreiding
van de handelspijler juist bij mogelijke uitbreiding van de Europese Unie
tot 30 landen voor de ACS-partners van groot belang. De wijze waarop een vrijhandelszone
tussen de Europese Unie en de ACS-landen, inclusief alle MOL's, kan worden
gerealiseerd op een wijze die de armste partners zowel voordelen als bescherming
biedt, moeten wij wellicht later nog bediscussiëren. Zeker als ons hulpinstrumentarium
zich meer op de investeringskwaliteiten gaat richten, zal een vrijhandelsakkoord
als een fase voorafgaande aan volledige mondiale integratie in de WTO nuttig
kunnen zijn. Het bevorderen van een investeringsovereenkomst gebaseerd op
duurzame ontwikkeling vooruitlopend op een WTO-regeling krijgt onze warme
steun.Het verdrag moet ook een hulppijler bevatten. Deze moet eveneens in principe,
ook al zal de praktijk soms een andere zijn, gebaseerd zijn op wederkerigheid.
Ook van rijkere ontwikkelingslanden mag worden verwacht dat zij naar evenredigheid
een bijdrage leveren. Uitbreiding van de Europese Unie zal overigens ook stelselmatig
tot het uitbreiden van de middelen voor het nieuwe verdrag moeten leiden.Op welke wijze moet deze hulp worden ingezet? Het is duidelijk dat hier
een zekere mate van regionale differentiatie wenselijk is, maar dat soms ook
per subregio en per land een andere aanpak noodzakelijk zal zijn. Het uitvoerend
apparaat van de Europese Unie moet flink worden opgeschoond. Overgang van
project naar programmasteun, vermindering van het aantal hulpinstrumenten,
de vorming van één fonds, meer delegatie naar de landen zelf
en voortschrijdende beleidsplannen: alle voorstellen die in de brief van gisteren
zijn genoemd zijn daarvoor inzetbaar."Ownership" van de ontvangende landen dient echter eveneens te worden
nagestreefd. Samenwerking met andere grote donoren, zoals de Wereldbank en
regionale banken, dient eveneens een belangrijk punt te zijn, zodat niet opnieuw
bureaucratische "verlogging" optreedt, maar juist snelheid en efficiency worden
bevorderd. Ik deel de opvatting van de regering dat het doel van de hulp structurele
armoedebestrijding moet blijven en dat het bereiken van resultaten belangrijker
is dan ex ante beoordelingen van regeringen.Voorzitter! In de brief wordt een aantal mogelijkheden genoemd voor hulp.
Ik heb die nog niet zeer uitgebreid kunnen lezen. Misschien kom ik daarop
in tweede termijn terug. Een passage heeft in ieder geval mijn aandacht getrokken.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Ik stel een vraag over een passage die mevrouw Verspaget eerder uitsprak.
Zij zei resultaten belangrijker te vinden dan het aanspreken van regeringen.
Dat moet ik toch niet zo interpreteren, dat wij fouten op het terrein van
de mensenrechten moeten laten lopen als de economische resultaten of de armoedebestrijding
van een land goed zijn?Mevrouw Verspaget (PvdA):Het is een probleem bij het bespreken van het nieuwe verdrag dat je onmogelijk
alle aspecten van het nieuwe en het huidige verdrag aan de orde kunt stellen.
Ik vind dat mensenrechten een buitengewoon belangrijk beoordelingscriterium
zijn. Het probleem is dat het moeilijk is om regeringen, bijvoorbeeld na een
oorlog, op hun resultaten te beoordelen. Het is een nieuwe regering in een
nieuwe situatie. Dan kan een ex ante beoordeling niet plaatsvinden. Dan moet
op basis van de vooruitzichten, de plannen van de regering en het vertrouwen
van de EU in die plannen de mogelijkheid van steun worden overwogen. Het gaat
dus niet om de mensenrechten als zodanig.Mevrouw Van der Stoel (VVD):U sluit niet uit dat er discussie kan ontstaan over de mensenrechtensituatie?Mevrouw Verspaget (PvdA):Allicht, natuurlijk. Wat mij betreft is er geen sprake van dat mensenrechten
minder belangrijk zouden zijn dan in het verleden. Integendeel, ik vind mensenrechten
een buitengewoon belangrijk beoordelingscriterium.Voorzitter! Een bepaalde passage in de brief heeft mijn aandacht getrokken.
Ik vind dat die passage het risico inhoudt dat wij op koloniale wijzen naar
de ACS-landen en wellicht ook naar andere Lomé-landen gaan kijken.
Ik doel op de passage over de terugnameclausule in de nieuwe conventie. Letterlijk
staat er: "Ten derde is het gewenst dat de EU ernaar streeft, in de nieuwe
conventie een terugnameclausule op te nemen analoog aan de akkoorden die de
EU met andere staten of regio's heeft gesloten." Ik wijs erop dat op dit moment
 krachtens internationale conventies alle burgers die tot een
bepaalde staat behoren en daarvan de nationaliteit bezitten, altijd het recht
hebben om terug te keren naar die staat. Ik vind dat er sprake is van een
overbodige toevoeging en denk dat het pleiten voor een dergelijke clausule
de onderhandelingen met de ACS-landen aanzienlijk zal bemoeilijken. Ik vraag
de regering dan ook om deze passage te schrappen, verwijzend naar wat er al
in internationale conventies is overeengekomen. Daarnaast vraag ik de regering
hoeveel landen ACS-landen hebben geweigerd hun burgers terug te nemen. De
genoemde passage doet vermoeden dat het om een flink aantal gaat.Wellicht kom ik in tweede termijn nog terug op de inhoud van de brief
die de regering ons gisteravond heeft toegezonden.De voorzitter:Over die brief heb ik in de wandelgangen met de minister van gedachten
gewisseld waarbij mij bleek dat hij het op prijs zou stellen om over de toekomst
van het Verdrag van Lomé uitvoerig te discussiëren in een AO.
Die werkwijze geniet mijns inziens de voorkeur boven een bespreking op dit
moment. Immers, die discussie vergt veel tijd en uitleg omdat de stukken nog
maar net binnen zijn. Wellicht kunnen wij op deze manier onze tijd zo efficiënt
mogelijk gebruiken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Mijnheer de voorzitter! Naar de mening van mijn fractie was er voldoende
aanleiding om met gebruikmaking van artikel 366, tweede lid, van de Overeenkomst
van Lomé IV tijdens de midterm review, naast de vaststelling van het
achtste EOF, ook aandacht te besteden aan de inhoudelijke herziening van het
Lomé-verdrag. Dat is dan ook gebeurd. Sinds het afsluiten van Lomé
IV in 1990 is voor de EU het klimaat voor internationale economische en politieke
samenwerking immers fors gewijzigd. De banden met Midden- en Oost-Europa worden
geïntensiveerd, evenals de relaties met de mediterrane landen. Gelet
op de omvang van het budget voor ontwikkelingssamenwerking dat grosso modo
niet toeneemt, is het noodzakelijk om prioriteiten te stellen. Voorts speelt
de behoefte aan effectiviteit van de hulp een rol, naast het feit dat in het
Verdrag van Maastricht nieuwe voorstellen voor een Europees ontwikkelingsbeleid
zijn opgenomen.Voorzitter! Naast het geven van een inhoudelijk oordeel over de herziene
Lomé-overeenkomst wenst mijn fractie ook met de regering van gedachten
te wisselen over de toekomst van Lomé. Die discussie kan nu kort zijn
en later uitvoerig worden voortgezet, maar het kan niet zo zijn dat wij nu
alleen maar terugkijken naar de vaststelling van het verdrag en de herziening
daarvan, zonder enkele woorden te wijden aan de toekomst.Geconstateerd kan worden dat de midterm review bepaald geen pro-forma-exercitie
is geweest. Onenigheid tussen de lidstaten over de bijdrage aan het EOF heeft
de inhoudelijke bespreking gedurende lange tijd gedomineerd en de besluitvorming
vertraagd. Hoewel de Commissie ruim 14 mld. ecu had voorgesteld – zulks
in relatie met eerder toegekende bedragen – slaagde de Raad er slechts
in een compromis te bereiken op bijna 13 mld. ecu voor de periode 1996-2000.
Dat is ten opzichte van 1990 een nominale stijging van 22%. De CDA-fractie
heeft kritiek op de geringe bereidheid om het hulpfonds materieel te verhogen.
Rekenkundig zou immers met drie lidstaten erbij plus de inflatiecorrectie
een bedrag van 14,3 mld. ecu vastgesteld moeten zijn. Juist nu door de herziening
van de overeenkomst meer de nadruk wordt gelegd op de kwalitatieve besteding
van het budget, is korten op het budget een verkeerd signaal. Het vergroot
uiteraard ook niet het draagvlak binnen de Europese Unie voor ontwikkelingssamenwerking.
Overigens hecht onze fractie aan budgettering van de EOF-middelen via de EU-begroting.
Dat standpunt heeft zij al sinds lang.De CDA-fractie is wel van mening dat de inhoudelijke herziening een verbetering
is ten opzichte van de vierde overeenkomst. Mensenrechten en democratie, het
versterken van de rol van de private sector, decentralisatie en het verhelderen
van een eigen verantwoordelijkheid van zowel donor als ontvangende landen
kunnen bijdragen aan een effectieve en efficiënte samenwerking tussen
EU-lidstaten en ACS-landen. Toch zal veel afhangen van de uiteindelijke uitwerking
van dit verdrag en van het zoveel mogelijk slechten van de Brusselse bureaucratie.
Nu een aparte beoordelingsronde is ingebouwd in het kader van de tranchering,
is het van belang dat dergelijke rondes transparant en voortvarend worden
afgewerkt. De CDA-fractie vraagt hiervoor expliciet de grootst mogelijke aandacht.
Maar ook reorganisatie van het organisatiemodel lijkt dringend noodzakelijk.
Zelfs de secretaris-generaal van het ACS-secretariaat, Cari Greenidge, zegt
in een interview in het blad Internationale Samenwerking van januari 1997
dat het secretariaat zeer verouderd is.Zonder Lomé-verdrag zou de economische situatie in de ACS-landen
aanzienlijk slechter zijn geweest, zo is de stelling van de ACS-landen. Veel
in het oog springende successen en resultaten zijn echter niet te melden.
De vraag of Lomé moet worden voortgezet, is wat de CDA-fractie betreft
niet aan de orde, wel de vraag hoe Lomé moet worden voortgezet. Deze
tussentijdse herziening is een eerste stap. Toch vraagt een voortzetting van
Lomé een meer grondige bezinning op de relatie tussen de Europese Unie
en de ACS-landen en op de inzet van instrumenten met het oog op de grote verscheidenheid
in ontwikkeling van met name landen op het Afrikaanse continent. Het groenboek
van de Europese Commissie en het rapport van de NAR bieden aanknopingspunten
voor discussie, evenals natuurlijk het standpunt van commissaris De Pinheiro.
De Nederlandse regering heeft toegezegd nog met een eigen notitie te komen.
Ik heb begrepen dat er vanmorgen nog stukken zijn binnengekomen; ik heb ze
niet gezien. Als daarin het standpunt van de regering verwoord is, dan is
dat prima, dan kunnen wij er binnen afzienbare tijd met de regering over van
gedachten wisselen.Mijn collega Verhagen heeft in eerdere debatten in de Kamer laten weten
dat de CDA-fractie vóór voortzetting van een verdragsrelatie
à la Lomé is, maar dan in eigentijdse vorm. De handelspreferenties
volgens het Lomé-verdrag zijn geografisch bepaald en op termijn niet
vol te houden: de selectie van begunstigde landen die indertijd heeft plaatsgevonden
op basis van koloniale banden, is overeenkomstig ontwikkelingsrelevante
criteria, dus die vereist ook aanpassing. Ervaring die is opgedaan in de afgelopen
twintig jaar, kan van nut zijn voor het vernieuwen van de verdragsrelatie.
En dan gaat het ons bovenal om de ontwikkelingsrelatie, waarbij met name de
minst ontwikkelde landen de meest begunstigde positie zullen moeten innemen.
Een menubenadering waarbij een verdragsrelatie vooropstaat, met de keuzemogelijkheid
voor ontwikkelingslanden om met één of meer partners een vrijhandelsgebied
te vormen, zoals in het NAR-advies is voorgesteld, beschouwt de CDA-fractie
als een aantrekkelijke optie die nadere steun en uitwerking verdient. Er zou
met name op Afrika gefocust moeten worden.Lomé moet blijven, maar het zal als verdrag een globaal karakter
voor de betrokken landen moeten hebben. Bij de uitwerking staan wij een gedifferentieerde
benadering voor: allereerst regionaal en dan naar het niveau van ontwikkeling.
Er zal een betere integratie in de wereldeconomie in moeten zitten, waarbij
met name het landbouwaspect een belangrijke rol speelt. Landen zullen meer
kansen moeten krijgen. De politieke samenwerking is ook een element, evenals
natuurlijk de armoedebestrijding, waarbij het met name gaat om de inschakeling
van niet-gouvernementele organisaties voor de opbouw van de civil society.
Wij zijn niet tevreden over de manier waarop het overheidsapparaat zich in
landen ontwikkelt. Wij zullen toch veel meer moeten doen aan capacity building
en technische assistentie.Wij zijn nog steeds kritisch over Stabex en Sysmin als instrumenten voor
de stabilisatie van de grondstoffenmarkt. Wij denken dat je veel meer in de
productdifferentiatie en de verwerkende industrie zult moeten voortgaan. En
dan natuurlijk de bescherming van de MOL's ten opzichte van de handelspreferenties.Ik heb van de minister graag een expliciete toezegging als het gaat om
de stichting Culturele samenwerking. Het verdrag zou de facto niet meer bestaan,
maar de jure wel. Dat betekent dat je op enig moment toch weer ecu's ter beschikking
stelt. Wat ons betreft gebeurt dat niet via de oude constructie. Die deugde
niet. Wij vernemen graag van de minister dat wij dat pad niet opgaan.Ten slotte leg ik de Kamer een motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,van mening, dat de Lomé-akkoorden van groot belang zijn als instrument
van internationale samenwerking tussen de Europese Unie en Afrika;overwegende, dat het van groot belang is dat de Europese Unie steun verleent
aan de economische, sociale en democratische ontwikkeling van de ACS-landen;spreekt als haar oordeel uit dat het noodzakelijk is om na afloop van
het Lomé-IV-akkoord de samenwerkingsrelatie met de ACS-landen te bestendigen
via een nieuw verdrag, waarbij gestreefd wordt naar differentiatie op economische
gronden, vereenvoudiging van procedures, intensivering van de economische
samenwerking, versterking van de politieke dialoog, alsmede vergroting van
de rol van NGO's voor de opbouw van de civil society,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Ardenne-van der Hoeven. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (25196).Mevrouw Verspaget (PvdA):Ik vind het een interessante motie van de oppositie. Als ik mij niet vergis,
heeft de regering eerder uitgesproken dat zij een voortzetting wenst van het
Lomé-verdrag, zij het in een andere vorm. Er is vanochtend een brief
binnengekomen over de Nederlandse visie op de toekomstige betrekkingen met
de EU-ACS. Ik neem aan dat het CDA op basis van die notitie haar motie overbodig
zal verklaren.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Ik ken de post van vanmorgen niet, zoals ik al heb gezegd. Ik ken dus
ook niet de inhoud van brieven die hedenmorgen zijn aangeboden. Ik wacht de
discussie nog even af.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Voorzitter! Lomé heeft nog steeds toekomst. Het kan op een zeer
brede steun rekenen. Dat bleek onder andere uit de brede discussie die gevoerd
werd aan de hand van het door de Commissie uitgebrachte groenboek. Dat was
overigens een zeer prijzenswaardig initiatief. Vervolgens bleek het ook uit
het publieksonderzoek voor Europees ontwikkelingsbeleid. Van een goede toekomst
kan volgens ons echter alleen sprake zijn als wij tot gelijkwaardiger en politiek
volwassener relaties met de partnerlanden komen, waarbij behalve hulp en handel
ook zaken als mensenrechten en democratie, conflictbeheersing, milieu, migratie
en drugshandel aan de orde komen. Een drastische aanpassing van het verdrag
is daarom noodzakelijk om aan de eisen van de 21ste eeuw tegemoet te komen.Met de herziening van Lomé IV is daar een voorzichtig begin mee
gemaakt. Te voorzichtig, naar mijn idee, maar het is toch een begin. De markttoegang
van producten uit de ACS-landen is iets verruimd en in politieke zin is de
overeenkomst ook wat volwassener geworden door de nieuwe mensenrechtenbepalingen
en de uitbreiding van de politieke dialoog op het terrein van buitenlands
en veiligheidsbeleid. Hoe pakken deze veranderingen in de praktijk uit, vraag
ik de minister. Zijn er merkbare verbeteringen opgetreden of zijn het achteraf
vooral goede voornemens gebleken? Is daar ondertussen al iets van te zeggen?
Misschien staat hier iets over in de brief die vanmorgen is binnengekomen.
Ik heb die brief nog niet gelezen. Het kan zijn dat er meerdere vragen zijn
waarvan de minister zegt dat hij ze inmiddels heeft beantwoord. Wij denken
dat het vooral over de toekomst gaat en iets minder over de overeenkomst die
er nu ligt. Dat geldt ook voor de procedures voor de besteding van de gelden
uit het EOF. Ook op dit punt beloofde de wijziging van november 1995 beterschap.
Wat is hiervan in de praktijk terechtgekomen? Zijn die procedures inmiddels
vereenvoudigd? Is het probleem van de onderuitputting al uit de wereld? Hoe
staat het in de praktijk met de toepassing van het nieuwe essentiële
bestanddeel van de mensenrechten? Kan de minister dit misschien concreet toelichten
aan de hand van de casus Nigeria? Naar ik uit de media heb
begrepen, overweegt de Europese Raad om de sancties en in het bijzonder de
visamaatregelen tegen het bewind te versoepelen. Aangezien de mensenrechtensituatie
in dit land de afgelopen jaren eerder verslechterd dan verbeterd is, lijkt
mij dit op dit moment een ongepast discussie. Is de minister dat met mij eens
en wat zal zijn inzet zijn? Ik ga uit van een positieve inzet van de Nederlandse
regering om de sancties niet te versoepelen. Veronderstel dat ongeacht die
inzet, de versoepeling er wel komt. Brengt de opdracht uit het Verdrag van
Maastricht om de beleidscoherentie te versterken dan mee dat ook de opschortende
werking van het Lomé-verdrag ten aanzien van Nigeria ter discussie
komt te staan? En is het omgekeerd denkbaar dat het treffen van sancties tegen
een bepaald land zonder gevolgen kan blijven voor de samenwerking met dit
land in het kader van het Lomé-verdrag? Zullen de mechanismen die wat
dit betreft bestaan, in het vijfde Lomé-verdrag versterkt worden?Nederland hecht, zo staat in de nota naar aanleiding van het verslag,
veel waarde aan het verdragsmatig karakter van de Lomé-samenwerking
waar partnerschap, contractualiteit en de combinatie van samenwerkingsterreinen
een essentieel onderdeel van uitmaken. Ik onderschrijf dat van harte. Daarnaast
moet er wat Nederland betreft gestreefd worden naar belangrijke verbeteringen.
Ook dat ondersteun ik. Dat betreft onder andere differentiatie van de samenwerking
op economische gronden, vereenvoudiging van procedures, intensivering van
economische samenwerking en versterking van de politieke dialoog. Wat mij
betreft zou aan dit lijstje een aanzienlijke verruiming van de exportmogelijkheden
van de ACS-landen en van de andere minst ontwikkelde landen naar de Europese
markt toegevoegd moeten worden. Het valt in dit kabinet te prijzen dat het
zich hiervoor in WTO-verband en andere verbanden hard inzet. Wat zijn de kansen
op welslagen daarvan?Terecht schrijft de regering dat wij niet de illusie of zelfs maar de
pretentie moeten hebben dat de handelsregeling van het Lomé-verdrag
het wondermiddel is voor alle kwalen. Maar naar mijn overtuiging mag het belang
van goede handelsovereenkomsten niet al te zeer gerelativeerd worden. Voor
de meeste ontwikkelingslanden zijn handel en buitenlandse investeringen in
elk geval van grotere betekenis dan donorhulp. Wat dit betreft delen wij de
zorg van Novib over de voorstellen van de Europese Commissie met betrekking
tot het nieuwe handelsregime. Volgens deze voorstellen moeten de ACP-landen
op korte termijn een soort regionale vrijhandelszones gaan vormen die op basis
van reciprociteit hun grenzen geheel moeten openen voor producten uit de Unie
op straffe van minder gunstige handelsvoorwaarden. Hoe beoordeelt de minister
deze commissievoorstellen? Eerlijk gezegd zien wij meer in het initiatief
van de Europese NGO's om het huidige handelsregime dat niet op wederkerigheid
is gebaseerd, te handhaven tot 2010 en ondertussen de resterende importbelemmeringen
op ACP-producten met name op de landbouwproducten snel af te bouwen en de
oorsprongregels drastisch te versoepelen. Afspraken over handel moeten gemaakt
worden tegen het licht van de doelen van het ontwikkelingsbeleid, waarvan
verbetering van sociale omstandigheden, armoedebestrijding en duurzame ontwikkeling
wat mij betreft de belangrijkste zijn. Juist ook kleine en middelgrote ondernemingen
en bedrijven die zich onderscheiden door goede sociale en milieuprestaties,
zouden van deze handelspreventies moeten kunnen profiteren. Is de minister
het daarmee eens? Hoe zou dit in het kader van het vijfde Lomé-verdrag
bevorderd kunnen worden?Voorzitter! Een snelle openstelling van grenzen leidt in de praktijk van
alledag in veel "kwetsbare" landen tot ontwrichting van samenleving en van
natuur. Met de eisen van snelle opening van de markten van de minst ontwikkelde
landen moeten wij daarom erg oppassen, om het maar voorzichtig uit te drukken.
Daarentegen is het voor hen van het grootste belang dat zij met hun producten
snel toegang krijgen tot de koopkrachtige machten in het noorden. Dit moet
bij voorkeur in de WTO worden vastgelegd. Ook dan blijft de handelsparagraaf
uit de Lomé-overeenkomst van betekenis. Ook de niet-MOL's binnen de
ACS-groep hebben immers groot belang bij het tijdelijk handhaven van handelspreventies.
Erkent de minister dit?De Europese ACP-relatie zal in de toekomst minder formalistisch en bureaucratisch
moeten zijn. Er zal gezocht moeten worden naar meer betrokkenheid en inschakeling
van de private sector en de niet-gouvernementele organisaties. Dat betekent
weer dat de uitvoering van bepaalde regelingen vereenvoudigd wordt, procedures
sneller gaan, etc. Onze fractie staat daarbij open voor voorstellen om het
aantal landen dat is aangesloten bij het verdrag uit te breiden. Met name
Aziatische MOL's zouden hiervoor in aanmerking kunnen komen. Wat het hulp-
en handelsbeleid betreft zou meer voor een menubenadering gekozen moeten worden
in plaats van alle partners dezelfde uniforme hap aan te bieden.Voorzitter! Ik sluit af, want over dit soort kwesties kunnen wij bij gelegenheid
waarschijnlijk nog wat uitgebreider spreken. Ik zie op basis van de recente
voorstellen van Commissie goede mogelijkheden de samenwerking met de ACS-landen
op een aansprekende manier te vernieuwen. In dat kader betuigt mijn fractie
in ieder geval haar instemming met de revisie van Lomé IV die vandaag
aan de orde is.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Voorzitter! Geagendeerd staat de behandeling van het wetsvoorstel inzake
de goedkeuring van de vierde overeenkomst tussen de ACS-landen en de Europese
Unie. Laat ik maar meteen de kou uit de lucht nemen: de VVD-fractie stemt
in met deze goedkeuring. Uit de schriftelijke voorbereiding blijkt overduidelijk
dat de fracties de goedkeuring van het vierde verdrag willen aangrijpen voor
het werpen van een blik op de toekomst en dat zij bij hun inbreng niet al
te ver terug in de tijd willen. Moet er een nieuw verdrag komen en, zo ja,
welke inhoud moet dat hebben?Desalniettemin wil de VVD-fractie kort stilstaan bij de oorsprong van
het verdrag. In de jaren zeventig ontstond bij de voormalige kolonisators
de behoefte om de toegang tot grondstoffen veilig te stellen. De vroegere
koloniën werden namelijk zelfstandig. Het stellen van de vraag wie het
meest profiteerde van het verdrag, de ACS-landen of de EU, is nu dan ook gerechtvaardigd.
Droeg het verdrag bij aan verzelfstandiging van de ACS-landen,
zoals de VVD-fractie voorstaat, of bleef men met gouden koorden gebonden aan
de EU? Kwamen de resultaten terecht bij de elite of bij de bevolking?Het kabinet verwijst in de schriftelijke beantwoording van deze vragen
naar de informele bijeenkomst in Maastricht, waarop de vertegenwoordigers
van de ACS-landen stelden dat het zonder het verdrag met die landen droeviger
gesteld zou zijn. Die stelling werd niet onderbouwd en dus moeten wij gissen
of dit zo is. Wil de minister nog eens een poging wagen om aan te geven wat
de kracht van het verdrag is?Het kabinet schrijft dat de ACS-landen met het vierde verdrag een behoorlijke
verantwoordelijkheid krijgen met betrekking tot het te voeren sociaal-economisch
beleid in ons land. Waartoe heeft het terecht toekennen van deze verantwoordelijkheid
geleid? Er is namelijk al enige tijd sprake van de werking van het verdrag.
Worden bijvoorbeeld vrouwen nu daadwerkelijk erkend als draagsters van economische
ontwikkeling?De instrumenten van het verdrag zijn in de loop van de jaren verbeterd,
schrijft het kabinet. Wat betekent dit? Minder bureaucratie? Betere toegang
van de ACS-landen tot middelen? Komen de middelen wederom de elite ten goede,
of de mensen om wie het naar het oordeel van de VVD-fractie draait? Gaat het
kabinet zich inzetten om te komen tot vermindering van het aantal instrumenten
en tot terugdringing van de Brusselse omslachtige en tijdrovende bureaucratie?Het Europees ontwikkelingsfonds geeft de EU-landen weinig zeggenschap
bij de besteding van de middelen. De nauwelijks democratisch gecontroleerde
Commissie des te meer. Naar het oordeel van de VVD behoort wijziging van het
verdrag ook te worden aangegrepen om hierin verandering te krijgen. Wat is
het kabinet van plan om op dit punt te doen?De zuidelijke EU-landen, zo schrijft het kabinet, hechten aan protectionistische
maatregelen. De liberalen bevechten deze juist en daarin staan ze, zo blijkt
ook vanmorgen, niet alleen. Moeten wij en met ons de ACS-landen weer onder
het juk van de zuidelijke Europese landen door?De minister voor Ontwikkelingssamenwerking was vorige week in een AO over
de Ontwikkelingsraad zeer openhartig. Ook was hij openhartig over de positie
van het Nederlandse bedrijfsleven en de mogelijkheden daarvoor om gebruik
te kunnen maken van de fondsen ten behoeve van de landen in het Zuiden. Is
het werkelijk niet mogelijk bewijzen te verkrijgen over bevoordeling van het
Zuid-Europese bedrijfsleven boven het noordelijke, Nederlandse bedrijfsleven?
Raakt de Brusselse handelwijze alleen Nederland of ook andere landen en, zo
ja, zouden die dan niet de handen ineen kunnen slaan om verbetering in de
situatie te krijgen? Zou bijvoorbeeld VNO-NCW niet bereid zijn om factfinding
te plegen en het kabinet daarover te informeren?Voorzitter! De VVD-fractie wil de eerste aanzet geven voor het stellen
van de voorwaarden waaraan de toekomstige samenwerking dient te voldoen. Jonkheer
Van Lennep waarschuwde de Kamer enige jaren geleden voor het fenomeen dat
inhoudt dat, ondanks het opentrekken van het IJzeren gordijn, de westerse
wereld bezig is nieuwe gordijnen op te hangen in de vorm van vrijhandelsverdragen:
nieuwe blokken ter vergroting van de eigen beïnvloedingssfeer worden
onder je eigen ogen geformeerd. De VVD-fractie onderschrijft deze waarschuwing.
Wij vragen ons af: waarom sluiten wij vrijhandelsverdragen? Je bent of voor
vrijhandel en tegen protectionisme – de liberalen zijn dat – of
je bent dat niet. In dat laatste geval werp je belemmeringen op en die leg
je juist weer vast in een verdrag. Wij zien het liefste slechting van de wederzijdse
handelsbelemmeringen. De politieke realiteit leert dat daar geen Europese
meerderheid voor te vinden is. Toch zal wat ons betreft het kabinet zich daarvoor
voortdurend moeten inzetten. Verlies van de Stabex- en de Sysmin-instrumenten
betreurt de VVD-fractie niet. Kunstmatige instandhouding van prijzen remt
groei en concurrentie. Hoe staat het met een terugkeerclausule?Het nieuwe verdrag kan zich wat de VVD-fractie betreft beperken tot politieke
samenwerking en daarmee samenhangende ontwikkelingssamenwerking. Handelspolitiek
wordt naar ons oordeel geregeld in de WTO, alwaar level-playing-fieldvoorwaarden
bewerkstelligd worden. De VVD-fractie waardeert de inzet van het kabinet in
WTO-verband voor de verbetering van de positie van de minst ontwikkelde landen.De vraag rijst of regionale vrijhandelsverdragen recht doen aan de onderling
verschillende posities van de landen binnen een regio. Wat is de toegevoegde
waarde van preferentiële systemen naast de vrijhandelselementen? Wie
profiteert daar nu van?De doelen van het OESO-rapport "Shaping the 21st century" behoren wat
de VVD-fractie betreft concrete vertaling te krijgen in het verdrag. Mensenrechten
in de brede zin des woords, stimulering van democratie en goed bestuur. Voorkomen
moet worden dat het mooie voorwaarden op papier zijn. De vraag is ook of in
zo'n nieuw verdrag van Lomé er eigenlijk nog wel ruimte is voor zo'n
francofone activiteitenlijst. Kan zo'n CFA-zone eigenlijk wel gewoon doorgaan
op deze manier?Verder zouden wij graag willen vernemen of de NGO's zowel hier als daar
mogelijkheden hebben om binnen het verdrag activiteiten ten behoeve van de
basis te ontwikkelen. Hoe voorkomen wij dat de bovenlaag in ontwikkelingslanden
profiteert en de gewone mensen het nakijken hebben? Kortom, hoe wordt corruptie
voorkomen dan wel bestreden? Hoe zullen de doelstellingen in het verdrag concreet
meetbaar worden.Voorzitter! Ik heb het risico genomen dat ik een aantal vragen zou stellen
die reeds beantwoord zijn in het stuk dat het kabinet gepresenteerd heeft,
maar ook ik hoorde pas tien minuten voor aanvang van dit debat dat dit stuk
was verschenen.Mevrouw Roethof (D66):Voorzitter! Het verdrag dat wij vandaag bespreken is in 1995 gesloten.
Het heeft een looptijd van vijf jaar. Dus we kunnen zeggen dat Nederland laat
is met ratificatie. Aan de tekst van het verdrag kunnen we niets meer wijzigen,
maar het is toch nuttig om over Lomé IV te spreken, omdat de toekomst
van deze samenwerking tussen de Europese en de 70 ACS-landen hoogst actueel
is. Wij zijn het ermee eens om de vandaag ontvangen brief van het kabinet
over de toekomst van Lomé in een AO te bespreken.Mijn fractie is niet enthousiast over het Lomé-model. Wij behoren
tot die romantische zielen waarover mevrouw Verspaget het had. Wij vinden
de rol van Frankrijk te dominant, waarmee de samenwerking eerder een consoliderend
dan een activerend karakter krijgt. Laatst was er een vergadering van de Franstalige
landen in Hanoi. Daar zal zeker ook wel over de toekomst van Lomé gesproken
zijn. Het zou ons niet verbazen als Nederland en andere partners daar niet
over geïnformeerd werden. Is dat zo? In hoeverre trotseert Nederland
de Franse belangen binnen Lomé? Zou het niet volstrekt gerechtvaardigd
zijn als wij zouden zeggen dat zolang het afbetalen door ACS-landen van hun
schulden aan Frankrijk niet is geregeld, Nederland niet bijdraagt aan Lomé?
Gaarne een reactie.De belangrijkste vraag is natuurlijk wat Lomé de landen van sub-Sahara-Afrika
heeft opgeleverd. In ESB van februari van dit jaar staat dat de voedselproductie
in dat deel van Afrika nu 12% lager is dan in 1960. Het aandeel van Afrika
in de wereldhandel is in twintig jaar teruggelopen van 4% naar 1,5%. Van diversificatie
van de productie is in die landen niets terechtgekomen. Daar is een aantal
oorzaken voor aan te wijzen. Ik noem afkerigheid van een open en vrij handelssysteem,
lage besparingen, mede door het schuldenprobleem, een onevenwichtig macrobeleid,
eveneens mede door het schuldenprobleem, binnenlandse marktverstoringen, mede
door de grilligheid van het hulpaanbod, onvoldoende decentralisatie en ontmoediging
van particulier eigendom.In hoeverre heeft Lomé bijgedragen aan het in stand houden van
bepaalde slechte economische gewoonten? Was Lomé wel flexibel genoeg?
Ten aanzien van de productie van suiker en de teelt van bananen is er nu sprake
van afhankelijkheid. Bij handel moet er rekening worden gehouden met de risico's
van dumping aan de ene kant en de mogelijkheden voor de ACS-landen om te exporteren
aan de andere kant. Om de economie te laten opbloeien, kan een tijdelijke
vorm van protectie noodzakelijk zijn. Wij weten dat de minister dit standpunt
deelt, want hij heeft dit wel eens in een begroting geschreven. Die protectie
mag niet te lang duren en mag ook niet om de verkeerde reden in het leven
worden geroepen. Het gevaar van preferenties is dat een gewone marktimpuls
veel ingewikkelder wordt. De ondernemer of de boer is niet meer bezig om een
goed product op de markt te zetten, maar calculeert welke subsidies en afzetmogelijkheden
er zijn. Deze zijn per definitie tijdelijk dus na verloop van tijd is de betrokkene
weer out of business.De Lomé-conventie van 1989 zou tien jaar van kracht zijn. Maar
ACP en EU stelden prijs op deze midterm review in 1995; het verdrag dat wij
vandaag bespreken. Er zijn belangrijke toevoegingen op het institutionele
en het democratische vlak. De EU stelt voor projecten ter verbetering van
het bestuur ook veel meer geld ter beschikking; als ik mij niet vergis gaat
het om 80 mln. ecu. Dat is goed, want een behoorlijk en stabiel bestuur is
de belangrijkste voorwaarde voor economische ontwikkeling en dus ook voor
armoedebestrijding.Voorzitter! Europa dient terughoudend te zijn op het punt van inhoudelijke
bemoeienis in combinatie met een hulprelatie. Conditionaliteit roept de verkeerde
reacties op. Wij moeten juist ons best doen om hulp en politiek uit elkaar
te halen. Een apart gremium voor politieke contacten – een soort Afro-Euro-OVSE,
zoals mevrouw Verspaget onlangs op een informele bijeenkomst bepleitte –
spreekt ons zeer aan. In zo'n organisatie wordt op basis van volstrekte gelijkwaardigheid
en wederkerigheid gewerkt, hetgeen in de relatie tussen Europa en Afrika nog
nergens het geval is. Op dit moment dreigen de armste Afrikaanse landen te
verstikken door de internationale hulp. Het totaal aan verplichtingen, voorwaarden
en vriendschappelijke contacten neemt veel lokale energie in beslag. Het wordt
in de ontvangende landen steeds lastiger om tot een goede binnenlandse coördinatie
te komen.Voorzitter! Ik heb enkele keren gesproken over de armste delen van Afrika.
Daar kent men de grootste problemen en daarom gaan onze zorgen in eerste instantie
naar die landen uit. Of die zorgen altijd in geld zijn te vertalen, beginnen
wij ons steeds meer af te vragen. De ontwikkelingsgulden kan misschien effectiever
besteed worden in landen waar het vliegwiel van de economie in beweging is,
terwijl er op het punt van onderwijs en armoedebestrijding nog zeer veel kan
gebeuren. Kan de minister aangeven hoe hij de onderlinge Roethofverschillen
tussen de ACS-landen ervaart en welke conclusies hij daaruit trekt, ook voor
de toekomst van Lomé? Ik heb laatst van iemand van de Wereldbank gehoord dat deze instantie haar grootste successen in China heeft
geboekt. Dit komt vooral omdat de ownershipvraag in dat land in het geheel
niet aan de orde is. China gaat zijn eigen gang en dan is het gemakkelijker
om op de terreinen van onderwijs en armoedebestrijding resultaten te boeken.Mevrouw Verspaget (PvdA):Pleit mevrouw Roethof nu voor een "Verelendung" van de armste Afrikaanse
landen? Realiseert zij zich dat ook China als het gaat om het inkomen per
hoofd van de bevolking tot de minst ontwikkelde landen in de wereld behoort?Mevrouw Roethof (D66):Ik pleit voor "ownership" in de armste Afrikaanse landen. Dat betekent
niet dat er minder geld naartoe gaat, maar wel dat er minder sprake is van
bemoeienis, zodat mensen in hun eigen tempo een planning kunnen maken. Ik
denk dat er dan uiteindelijk meer bereikt wordt. Als de verschillende sectoren
afhankelijk blijven van inkomsten uit het buitenland, zal men zich op de verkeerde
impulsen richten.Mevrouw Verspaget (PvdA):Eigenlijk pleit u dus voor meer donorcoördinatie, waardoor de onderhandelingen
met de betrokken landen beter zullen verlopen. De landen hebben dan zelf het
gevoel dat zij kunnen investeren in projecten waar investeringen noodzakelijk
zijn.Mevrouw Roethof (D66):Sterker nog, zij moeten niet alleen dat gevoel hebben, zij moeten het
gewoon doen.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Ik ben het met mevrouw Roethof eens dat donorafhankelijkheid een slechte
zaak is. Ik heb ook proberen aan te duiden dat verzelfstandiging van die landen
belangrijk is, zodat zij zelfstandige, gelijkwaardige onderhandelingspartners
worden. Ik vraag mij alleen af of haar pleidooi voor ownership voor de armste
landen erop kan neerkomen dat wij zeggen: los je problemen maar zelf op; wij
gaan ondertussen wel door met de karavaan globalisering?Mevrouw Roethof (D66):Het is nu juist de bedoeling dat zij hun eigen problemen oplossen en de
globalisering kan ik van hieruit niet tegenhouden. Maar ik vind wel dat er
voor die landen in het kader van de globalisering een zo gunstig mogelijk
uitgangspunt gecreëerd moet worden, waardoor zij zo snel mogelijk kunnen
integreren in de wereldeconomie en zomin mogelijk achterstand oplopen.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Wat betekent dit in concreto? U wilt dat de landen vooral veel zelf bepalen,
zo niet alles zelf bepalen en u wilt toch ondersteunen. Hoe werkt dat in de
praktijk?Mevrouw Roethof (D66):In de praktijk wordt er meer accent gelegd op het oplossen van de schuldenproblemen
voor Afrika dan nu gebeurt en er wordt minder gedaan aan aparte projecten.
Wij moeten de kern van het probleem aanpakken en die landen bijvoorbeeld helpen
in de sfeer van communicatie.De voorzitter:Dit lijkt mij een mooi onderwerp voor het komende algemeen overleg.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Ik wilde u nu juist tevredenstellen met de mededeling dat wij hier nog
wel op terugkomen bij het algemeen overleg.De voorzitter:Sorry voor de suggestie.Mevrouw Roethof (D66):Voorzitter! In hoeverre is voortzetting van Lomé een doel op zichzelf
geworden? In het blad Internationale Samenwerking van januari van dit jaar –
een uitgave van het departement van Buitenlandse Zaken – wordt het verdrag
van Lomé omschreven als "een door schuldgevoel ingegeven postkoloniaal
afkickprogramma". Wat vindt de minister van deze kwalificatie? Alles in aanmerking
genomen vindt de D66-fractie dat Lomé een van de meest curieuze, misschien
zelfs een van de meest aanvechtbare verdragen is die ooit zijn afgesloten.
De overeenkomst is bedoeld om de voormalige koloniën te helpen met hulp
en handel. De conventie is in 1972 opgesteld. Dan zien wij dat er in 25 jaar
tijd maar liefst 85 mld. naar die landen toe gaat en dat het aandeel van de
ACP-landen in de Europese invoer tussen 1976 en 1993 halveerde. Wij maken
ons grote zorgen over bijvoorbeeld het tempo waarin de grondstoffen van Afrika
tegen steeds lagere prijzen op de wereldmarkt komen. Op ons rust, vinden wij,
de sociale verplichting om ook een deel van de verwerkende industrie in de
grondstoffenlanden te doen plaatsvinden. Daarom zijn wij ook blij met de hernieuwde
aandacht voor de rol die het Nederlands bedrijfsleven in ontwikkelingslanden
kan spelen. Zou de minister binnen dit exportinstrumentarium extra aandacht
kunnen besteden aan het grondstoffenvraagstuk en de verwerking lokaal plaats
laten vinden?Ten slotte nog het volgende wat Lomé betreft. De schrijver Ben
Okri zei onlangs in een interview met de Volkskrant: de grote wereldwijde
jamsessie moet nog beginnen en dat gaat gebeuren met een nieuwe generatie
in het komende millennium. Nou, voorzitter, Lomé swingt niet. In de
huidige vorm zal het naar ons idee geen deel uitmaken van die jamsessie.Minister Pronk:Voorzitter! Ik stel het inderdaad op prijs dat de Kamer heeft beslist
de herziening van het verdrag niet stilzwijgend goed te keuren. Het is relevant
genoeg. De procedure geeft ook problemen, want wij worden voortdurend gemaand
nu snel over te gaan tot de ratificatie van het verdrag. Wij zijn daarmee
een van de allerlaatste EU-partners. Het is echter een zodanig belangrijk
onderdeel van onze internationale relaties dat het een anomalie zou zijn als
het verdrag zonder enige discussie Den Haag zou passeren.Het is erg toevallig dat wij dit onderwerp vandaag bespreken, terwijl
morgen de eerste bijeenkomst plaatsvindt van de ministers voor ontwikkelingssamenwerking
in het kader van de EU op basis van de diverse standpunten over het toekomstige
verdrag. Het kabinet heeft de Kamer daarover een notitie doen toekomen. Het
lijkt mij verstandig om op de details van de positiebepaling nader in te gaan
op een door de Kamer gewenste plaats en tijd. De Kamer heeft het stuk nog
niet kunnen bestuderen. Het is laat aan de Kamer gezonden als gevolg van het
feit dat in het kabinet over enkele elementen een zeer intensieve discussie
is gevoerd.Het stuk is wel tijdig gereed voor de eerste positiebepaling in Europees
verband van het kabinet in wat meer gedetailleerde vorm. Tot nu toe hebben
wij daarover voortdurend vrijblijvend gesproken. Dat was wel nuttig, omdat
op basis van het groenboek – ik heb begrepen dat de Kamerleden die dit
aan de orde hebben gesteld, daarmee in grote lijnen instemmen, afgezien van
enkele zeer principiële opmerkingen van enkele afgevaardigden –
tijdens het Nederlandse voorzitterschap discussies hebben plaatsgevonden met
de ACS-partners, juist omdat wij wilden weten hoe zij over de toekomst denken.
Wij wilden voorkomen dat er vanuit de Europese Unie standpunten geformaliseerd
zouden worden in de vorm van inbrengen, door de Europese Commissie uit te
onderhandelen met de ACS-landen, zonder de huidige partners eerst in de gelegenheid
te stellen zich uit te spreken over het verleden en de toekomst.Dat is nu achter de rug. Ik heb de Kamer op de hoogte gesteld van de uitkomsten
van de vergaderingen in Maastricht en in Luxemburg. De ACS-landen hebben in
Gabon gesproken over de toekomst. Wij hebben daarover geen gedetailleerde
informatie ontvangen. Ik hoop daarover morgen geïnformeerd te worden
in de desbetreffende EU-OS-raad. Ik heb begrepen dat een van de hoofdlijnen
van de ACS-landen is dat wordt doorgegaan. Vervolgens vinden zij het van groot
belang dat de integriteit van de groep bewaard blijft. Zij zijn dan ook van
mening dat er geen grote differentiatie binnen de groep mag zijn, omdat men
dan bang is uit elkaar gespeeld te worden. De laatste hoofdlijn is geen uitbreiding
met andere landen. Men is kennelijk bereid om de politieke dialoog te versterken,
maar veel hangt af van de keuze van onderwerpen die men op de agenda wil plaatsen.
Mij is tijdens de vergadering in Maastricht gebleken dat er daarover wel enig
interpretatieverschil bestaat. Er is kennelijk enig besef ontstaan in Gabon
dat de huidige preferenties niet in ongewijzigde vorm kunnen voortbestaan.De Nederlandse regering maakt nogal een punt van de integriteit in de
zin van niet differentiëren op regionale basis. Wij zijn echter wel voorstander
van uitbreiding met andere landen. Wij hebben ook genuanceerde opvattingen
over de preferenties. Het is van belang daar in grote lijnen iets over te
zeggen in antwoord op verschillende vragen die daarover zijn gesteld.Mevrouw Van der Stoel (VVD):De minister zegt dat de ACS-landen in zekere zin vrezen uit elkaar te
worden gespeeld. Dat zou voorbij kunnen gaan aan opmerkingen die alhier gemaakt
zijn, namelijk om rekening te houden met de verschillen die tussen de ACS-landen
bestaat: breng ze niet allemaal onder een en hetzelfde regime.Minister Pronk:De geachte afgevaardigden hebben iets gezegd over de voorstellen van de
Europese Commissie om te komen tot regionale vrijhandelsakkoorden: Pacific,
Afrika en de Caraïben. Dat heeft niets te maken met economie, omdat het
louter regionale akkoorden betreft. Het heeft te maken met politiek. Je sluit
een verdrag met een bepaalde regio. Als je praat over differentiatie, bijvoorbeeld
in termen van markttoegangsinstrumenten zoals specifieke preferentiële
akkoorden, dan zou je dat moeten doen op basis van economische overwegingen.Degenen die daarover gesproken hebben, hebben dat ook gestipuleerd. Je
behoort immers te streven naar een wereldwijd akkoord. Ik ben het volledig
eens met die geachte afgevaardigden die een sterk pleidooi hebben gevoerd
ten gunste van wereldwijde vrijhandel. Eigenlijk zou het niet nodig moeten
zijn dat al dit soort akkoorden bestaan. Voor een deel bestaan zij vanwege
koloniale relaties uit het verleden. De betreffende passage die zo-even zo
plastisch is voorgedragen, kende ik niet. De redactie van Internationale Samenwerking
is terecht volkomen onafhankelijk. Het zal wel een citaat zijn dat in het
stuk is opgenomen. Zo is het begonnen. Dat is ook wel begrijpelijk. De betreffende
landen werden onafhankelijk in de jaren zestig. Je laat ze dan niet zwemmen.
Je geeft ze de kans om zich economisch te verzelfstandigen. Zo is het begonnen
vanuit Europa. Achteraf kun je dat neokoloniaal noemen, maar op dat moment
was het ook positief bedoeld: u wordt nu staatkundig onafhankelijk, maar wij
blijven u uiteraard steunen, financieel en ook op het terrein van de handelsrelaties.
Daarachter zit de vraag: wat domineert? Is dat de opvatting van sommige voormalige
koloniale mogendheden om te proberen een vinger in de pap te houden met economische
neokoloniale instrumenten? Beide elementen spelen in de politieke besluitvorming
een rol.Mijn opvatting over de toekomst is – want het verdrag heeft slecht
en goed gewerkt – dat je wanneer je de samenstelling van de partnerlanden
bekijkt, niet moet spreken met de groep die het verleden reflecteert. Het
is een groep landen met allemaal historische relaties. Het is een optelsom
van historische relaties. Je zou echter moeten praten over de toekomst, over
een verdrag dat past in de 21ste eeuw. Ik zal misschien niet mee mogen doen
aan die jamsession, maar ik ben een voorstander van een verdrag dat wordt
gesloten met een groep van landen, dat past in de komende eeuw en niet meer
de historische relaties van de 19de eeuw reflecteert. Ik heb daarover met
mijn Franse collega gesproken. Daar moet je andere landen bijhalen.Een eerste voorzichtige stap die wij overigens al eerder hebben bepleit,
dus zo nieuw is hij niet, is om alle armste landen in die groep bijeen te
brengen. Dat kunnen bijvoorbeeld alle minst ontwikkelde landen zijn. In Gabon
blijkt opnieuw dat men daartegen is. Ik moet het nog wel precies horen. Het
zat al wel een beetje in de lucht tijdens de besprekingen die wij in Maastricht
hebben gevoerd. Enkele West-Europese landen zijn tegen, maar een aantal West-Europese
landen is voor. Dat is interessant. Landen met koloniale relaties in het verleden
zijn tegen, terwijl de landen in de Europese Unie zonder koloniale relaties
in het verleden voor zijn. Ik weet niet waar het op uit zal draaien.Je zou natuurlijk ook kunnen zeggen dat Europa een verdrag zou moeten
sluiten met de hele wereld, met alle ontwikkelingslanden. Dat is uiteraard
denkbaar. Dan kom je echter wel voor een grote mate van differentiatie te
staan. Het is in beginsel natuurlijk ook denkbaar om alle ALA-akkoorden –
de akkoorden met Azië en Latijns-Amerika – samen met alle ACS-akkoorden
in één geheel onder te brengen. Misschien zou dat een ideale
benadering zijn.De volgende stap wordt dan de vraag: waarom moet Europa dat in haar
eentje doen? Immers, als het gaat om hulp, handel en politiek, dan zijn er
voor dat soort bijna wereldwijde akkoorden met ontwikkelingslanden natuurlijk
al andere bestaande instellingen. Er bestaan op het terrein van de hulpverlening
immers al multilaterale organisaties. Op het terrein van de handelspolitiek
zijn er de handelspolitieke en de investeringspolitieke relaties, terwijl
op politiek gebied de verschillende veiligheidsorganisaties en de Verenigde
Naties kunnen worden genoemd.Het is dus in wezen toch een overgangsakkoord van regionalisme naar multilateralisme.
Maar tegelijkertijd moet je ook constateren dat het multilateralisme momenteel
afzwakt. Het ligt onder vuur, voor een deel ten gevolge van niet alleen de
verzwakking van de multilaterale benadering na het einde van het Oost-Westconflict,
maar ook ten gevolge van de toenemende regionalisatie op basis van economische
overwegingen door een aantal grote handelsblokken. Er is vanuit de Verenigde
Staten een aantal vrijhandelsakkoorden en dergelijke op het westelijk halfrond
gesloten en er zijn de Japans-Aziatische akkoorden. Dat gaat elkaar natuurlijk
overlappen – ik wijs bijvoorbeeld op de APEC-vergadering – en
ik weet ook niet waar het op uit gaat draaien. Ik hoop dat het mogelijk zal
zijn om werkendeweg in de komende eeuw te komen tot een nieuw evenwicht tussen
wereldwijde en regionale akkoorden. Je kunt immers niet alles volledig wereldwijd
bespreken en voor een deel kan regionalisatie ook een ondersteuning vormen
van een multilaterale benadering. Maar voor een deel vormen regionale akkoorden
ook een belemmering voor een multilaterale benadering.Mijn collega Van Dok heeft ongeveer een jaar geleden namens het kabinet
een notitie naar de Kamer gezonden over de relatie tussen regionale en multilaterale
handelsakkoorden. Die notitie hebben wij toen uitvoerig besproken in het kabinet.
Dat gebeurde in een paar rondes omdat er nogal wat problemen lagen. Wij hebben
elkaar daar behoorlijk in gevonden, ook ter voorbereiding op de OECD-besprekingen.
Het zal misschien niet iedereen meer goed voor de geest staan, maar wij hebben
daar toen dus een behoorlijk evenwicht in gevonden.Het is natuurlijk een proces. Je kunt niet in je eentje een blauwdruk
formuleren en zeggen: zo zou het moeten zijn en wel zo spoedig mogelijk. Het
is van belang dat je voortgaat met datgene wat je hebt – wij hebben
immers dit akkoord – en dat je ervoor zorgt dat het zich ontwikkelt
in de richting van datgene wat je zou willen bereiken. Dat zou naar mijn mening
een wereldwijd akkoord moeten zijn. Het moet dus niet gesloten worden, er
moet geen nieuw protectionistisch blok worden gecreëerd.Er zijn misschien twee argumenten om te komen tot een zekere mate van
beperking en protectionisme. De eerste reden daarvoor is het tijdelijk helpen
van de armste landen om zich een plek te verwerven op de markt. Die hulp moet
dus tijdelijk zijn en moet worden afgebouwd. De tweede reden is: defensief
tegenover bestaande akkoorden van andere landen. Dat defensieve speelt op
dit terrein naar mijn mening niet zo'n belangrijke rol. Immers, waar zou EU-ACS
zich tegen moeten verdedigen als het gaat om Amerikaanse en Japanse akkoorden
met ontwikkelingslanden? Ik vind dat defensieve aspect dus niet van belang.
Daarom moet het worden opengebroken; er moeten zoveel mogelijk andere landen
bij betrokken worden.De eerste reden heeft te maken met het preferentiële, met de toegang.
Een preferentiële toeging is inderdaad bedoeld om landen in staat te
stellen om zich op basis van het "invent economy"-argument te herstructureren,
zich aan te passen, meer te investeren in eigen land en sectoren die in de
kinderschoenen staan, op te bouwen, zodat zij een behoorlijke plaats kunnen
veroveren op de markt.Het probleem is dat deze landen het als een verworven recht gaan beschouwen.
De periode waarin men een preferentie krijgt, wordt niet gebruikt om zich
te herstructureren, maar wordt gezien als een bescherming tegen de boze economische
buitenwereld. Dat leidt vaak tot bescherming van specifieke belangen in een
land. Hoe minder democratisch een land is, hoe meer een politieke elite de
economie in handen heeft. Dat is in een groot aantal nieuwe onafhankelijke
landen het geval. Hoe minder democratisch een land dus is, hoe meer men dit
soort beschermingen voor de economie in zijn totaliteit gaat gebruiken als
een bescherming voor een klasse. Dat is in veel van de betrokken landen gebeurd.Eigenlijk kan men zeggen dat een niet beoogd effect is geoogst. Daarom
heeft de preferentiële toegang tot de West-Europese markt niet geleid
tot herstructurering. Deze heeft juist herstructurering uitgesteld. Dat was
echt onbedoeld. In de economische theorie is de acceptatie van tijdelijke
preferentiële akkoorden gemeengoed. Het heeft mij er al heel lang geleden
toe gebracht om de gedachte van wederkerige preferenties veel serieuzer te
nemen dan ik in de jaren zestig en zeventig heb gedaan. Op deze manier breng
je immers een incentive in. Een land krijgt nog meer toegang tot onze markt,
op voorwaarde dat het land ook enige toegang geeft voor onze producten. Niet
dat wij dat zo hard nodig hebben. Het betekent in ieder geval dat er een incentive
wordt gegeven en dat men zich enigszins moet gaan herstructureren om de toegang
tot de westerse markt te vergroten. Er wordt dus niet iets afgebouwd wat men
al heeft, maar juist de verbetering ervan wordt geconditioneerd.Ik gebruik een dergelijke voorzichtige formulering omdat een zekere preferentie
voor arme landen hard nodig is. Wij hebben immers redelijk misbruik van die
landen gemaakt door ons te beschermen op basis van de cumulatiebedingen in
de origineregels. Een zeker misbruik is er aan Europese kant geweest. Een
dergelijke voorzichtige formulering over het aan elkaar koppelen van liberalisering
en zekere condities heb ik in de notitie opgeschreven.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Ik ga in grote trekken akkoord. De minister wijst terecht op een van de
slechte kanten van Lomé. Tijdelijkheid heeft immers nogal eens de neiging
om eeuwigheid te worden. Zal de minister bepleiten om er een bepaalde termijn
aan te verbinden, zodat er een druk komt om te herstructureren?Minister Pronk:Ik vind dat dit bij preferenties moet gebeuren. Uiteraard moet men die
termijn redelijk stellen. Wij zijn natuurlijk al in 1960 begonnen met dit
soort preferentiële toegang. Het was toen eigenlijk een openeindepreferentie.
 Het waren heel arme landen en wij hadden een koloniaal schuldgevoel.
Dat speelde toen allemaal een rol. Het was een openeinderegeling zonder dit
soort deadlines. Ik ben geleidelijk aan harder geworden met betrekking tot
dit soort handelspolitieke onderhandelingen. Ik formuleer het dus heel voorzichtig.
Wij willen immers niet de indruk wekken dat wij er eigenlijk vanaf willen
vanwege onze belangen op de desbetreffende markt.Voorzitter! De Kamer moet dit beschouwen als een paar algemene opmerkingen
naar aanleiding van de principiële kanttekeningen die gemaakt zijn bij
de waarde van dit verdrag. De zaak ligt genuanceerd. Ik vind het ook een verdrag
dat politiek gezien heel nuttig is. Het kan echter veel beter worden gebruikt.
Ik vind regionale akkoorden van belang. Politieke vraagstukken als good governance,
mensenrechten en democratisering kunnen wereldwijd niet behoorlijk aan de
orde komen in het kader van de Verenigde Naties. Daar is de Verenigde Naties
onvoldoende voor geëquipeerd. Er moet dus veel meer worden gedaan op
regionale basis.In het kader van dit verdrag is dit wat verbeterd. De herziening is aardig,
omdat met name op dit punt principes zoals mensenrechten en democratisering,
lees artikel 5, in de procedure zijn gekoppeld aan het eventueel opschorten
van hulp. Dat is nieuw in dit herziene verdrag. Daar stemmen de woordvoerders
allemaal van harte mee in. Echter, eigenlijk komt dit altijd neer op een reactie
op iets dat verkeerd is gegaan. Een verdragspartij kan worden aangesproken –
en daar is dan een heel nette procedure voor beschikbaar – maar het
preventief aan de orde stellen van potentiële conflicten en problemen
in de desbetreffende samenleving, waarbij men de politieke stabilisering en
de democratisering zou kunnen steunen, is nog steeds onvoldoende aan de orde.
Men kan in feite nauwelijks over politiek spreken. De grote politieke problemen
binnen de ACS-landen komen nooit aan de orde in het EU-ACS-kader. Ze komen
wel een beetje aan de orde in het GBVB-kader maar dat draagt een eenzijdig
karakter.Mij is gevraagd om op het voorbeeld Nigeria in te gaan. Inderdaad zijn
door individuele lidstaten voorstellen gedaan om te komen tot versoepeling
van het sanctieregime voor dat land. Dit valt echter niet onder mij. Mijn
collega van Buitenlandse Zaken moet er het zijne maar over zeggen. Ik weet
niet precies hoe het is gelopen. De vorige week, op vrijdag, is er door het
kabinet over gesproken. Daarna zou dit punt aan de orde komen in een vergadering
van de Commissie van de EU. Ons standpunt is dat er geen enkele reden bestaat
om deze sancties te versoepelen. Ze worden steeds met een halfjaar verlengd;
het is redelijk dat hierover halfjaarlijks wordt gesproken.Overigens zijn er uitzonderingen op het sanctieregime. Heel bekend is
de kwestie van het al dan niet visa verlenen aan sportteams. Men weet dat
Nigeria zich heeft weten te plaatsen voor het WK-voetbal. Ze hebben, eerlijk
gezegd, een goed team, maar dat is nu niet terzake. Deze wedstrijden worden,
zoals de geachte afgevaardigden ongetwijfeld weten, medio 1998 in Frankrijk
gespeeld. Afspraken betreffende het sanctieregime werden pas gemaakt nadat
werd bepaald welke landen mochten meedoen aan de kwalificatieronde. Frankrijk
heeft, als conditie voor het instemmen met het verlengen van de sancties,
gesteld dat visa zouden mogen worden verleend aan het Nigeriaanse voetbalteam
voor het WK. Men heeft ook gezegd dat, als de EU hiermee niet zou kunnen instemmen,
Frankrijk niet akkoord zou gaan met verlenging van de sancties. Het is dus
een kwestie van afwegen. Welnu, wij leggen ons bij deze Franse positie neer
omdat er anders in het geheel geen verlenging van sancties komt. Dat zou in
de huidige situatie een totaal verkeerd signaal zijn. Over het verlengen van
de sancties dient consensus te bestaan; hierover kan niet bij meerderheid
van stemmen worden besloten. Wat Lomé betreft is ons standpunt dat
de opschorting van de werking van het desbetreffende akkoord nog steeds geldt
en dient te blijven gelden.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik ben wat verbaasd over de uitspraak van de minister dat Nederland akkoord
zou gaan met de uitzondering op de sancties voor Nigeria, ten behoeve van
deze voetbalclub.Minister Pronk:Het gaat om het Nigeriaanse nationale voetbalteam.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik weet niets van voetbal, als u het niet erg vindt.Minister Pronk:Ik kan u alles over het WK-voetbal vertellen, maar niet hier.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik wist niet eens dat die wedstrijden in Frankrijk zouden worden gespeeld.Minister Pronk:U zult het ongetwijfeld in het midden van het volgende jaar merken.De voorzitter:U moet het in elk geval vóór de campagne wel weten...Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Wat waren nu indertijd, in verband met Zuid-Afrika, de sancties die het
hardst aankwamen en die ook de bevolking bewust maakten van de situatie?Minister Pronk:De sportsancties.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):En juist op dit punt gaan wij, onder druk van Frankrijk, ermee akkoord
dat er een versoepeling optreedt.Minister Pronk:Als wij hiermee niet akkoord zouden gaan, zou er geen enkele sanctie meer
bestaan. Dan zou alles mogen, zou iedere Nigeriaan voor elk West-Europees
land een visum krijgen enz. Dan zou het afgelopen zijn. En wij zijn een groot
voorstander van verlenging van het huidige sanctieregime jegens Nigeria; daarover
was geen enkel verschil van opvatting in het kabinet. Er was alleen discussie
over deze uitzondering, die ook procedureel verdedigbaar is, omdat dit al
eerder gold. Het lijkt een klein beetje op de discussie over de tabaksreclame
in Engeland.Voorzitter! Wij zijn ook een groot voorstander van vereenvoudiging van
de procedures van het EOF. Er is al iets gedaan, maar in de praktijk ben ik
niet erg tevreden, evenmin als de ontwikkelingslanden. Wij willen graag verdergaan,
maar er is inderdaad een hoge mate van bureaucratie. Ik heb mij daar ook over
uitgelaten in het algemeen overleg. Ik heb moeite met de kwaliteit van de
Europese hulpverlening en met de transparantie. Er zijn wel officiële
regels, procedures om behoorlijk wat te weten te komen, maar echt inzicht
zoals bij de multilaterale organisaties op basis van bijvoorbeeld
inspecties, is er onvoldoende.Het Nederlandse bedrijfsleven heeft ook geklaagd, maar heel voorzichtig,
dat men onvoldoende aan bod komt bij de besteding van Europese ontwikkelingsfondsen.
Ik heb het bedrijfsleven meer dan eens uitgenodigd man en paard te noemen,
als men van mening was dat men gediscrimineerd werd. Men heeft mij gezegd
dat men dit eigenlijk niet hard durft te maken omdat men bang is daarvoor
te worden afgestraft: "als je nu klaagt, kom je straks helemaal niet meer
aan de bak". Ik kan me zo'n opstelling wel voorstellen, maar het maakt mij
zeer somber. Ik heb in het algemeen overleg ook hierover mijn zorg uitgesproken
en ik heb gesteld dat naar mijn mening de Zuid-Europese landen ten gevolge
van de feitelijke uitwerking van op zichzelf juiste procedures te veel profiteren
van de hulpverlening in het kader van het Europees ontwikkelingsfonds. Een
overmatig deel van de Europese hulpverlening komt ten goede aan bedrijven
afkomstig uit zuidelijk Europa.Concrete klachten van andere Europese lidstaten uit het noordwesten van
Europa heb ik niet, maar ik hoor wel eenzelfde soort opmerkingen als die ik
heb gemaakt. Ik zou erg graag op basis van concrete klachten die zwart op
wit worden gezet, de Europese Commissie op dit punt aanspreken. De suggestie
van mevrouw Van der Stoel om nog eens met VNO-NCW te praten, zal ik graag
volgen. En wellicht is het ook goed hierover nog met andere landen in Noordwest-Europa
te praten, want dit verkleint uiteraard ook het draagvlak.Mevrouw Verspaget (PvdA):Voorzitter! Dit is natuurlijk een zeer ernstige aantijging van het Nederlandse
bedrijfsleven. Beschikt de minister dan niet over instrumenten om bij de Europese
Commissie om een onderzoek te vragen naar de besteding van de middelen binnen
het EOF, de verdeling over de verschillende staten en de wijze waarop de procedures
ten aanzien van aanbesteding tot stand zijn gekomen?Minister Pronk:Wij kunnen dit soort vragen stellen, maar heel veel verzoeken leiden in
Brussel tot non-antwoorden en tot uitstel, uitstel, uitstel. Ik heb natuurlijk
meer mogelijkheden om aan te dringen op opening van zaken als ik over concrete
klachten beschik. Zolang die klachten niet worden geconcretiseerd, kan ik
alleen algemene verzoeken doen, waarop je alleen erg algemene antwoorden kunt
verwachten. Ik ben graag bereid er flink op door te trekken. Ik heb echter
iets meer gegevens nodig van het Nederlandse bedrijfsleven en misschien ook
van het bedrijfsleven buiten Nederland.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Ik dank de minister voor deze opmerkingen. Ik ga even terug naar het Europees
ontwikkelingsfonds. Kan deze discussie over de herziening van het verdrag
ook niet aangewend worden om daar wat meer zicht en sturing op te kunnen krijgen
voor de lidstaten?Minister Pronk:Daar denken wij hard over na. Wij hebben er passages over geformuleerd.
Ik weet dat wij op dit punt bondgenoten hebben in Noordwest-Europa. Deze groep
is echt van mening dat de procedures nog transparanter en nog minder bureaucratisch
dienen te worden dan wij vijf jaar geleden hebben weten te bewerkstelligen.Wij hopen ook dat het mogelijk zal zijn in de toekomst meer NGO's in te
schakelen. Ik zeg dit ook in antwoord op een vraag van mevrouw Van der Stoel
en anderen. Het staat nu wel allemaal mooi in de teksten, maar er is ook de
praktijk van de uitvoering van het verdrag. Human development, bijvoorbeeld
tot uitdrukking komend in het stuk van de OECD – dat is een later document
geworden – waar wij met z'n allen achterstaan, dus ook alle Europese
lidstaten. Dat is het rapport "Shaping the 21st century". Daarin wordt het
verdisconteerd. Wij moeten wel erg oppassen voor een kloof tussen woorden
en daden, wanneer het gaat om het Europese ontwikkelingsbeleid. Je kunt alles
prachtig formuleren. De resoluties zien er tegenwoordig ook schitterend uit.
Maar het verschil tussen datgene wat je politiek zegt en wat er feitelijk
wordt gedaan, is groot.Door mevrouw Van der Stoel en mevrouw Verspaget is een opmerking gemaakt
over de terugkeerclausule. Wij moeten daarover in de toekomst nog praten.
In het algemeen stel ik wel het volgende vast. Bij de voorbereidende besprekingen
met de ACS-landen hebben wij gesproken over de vraag in hoeverre migratie
een onderdeel zou moeten zijn van een toekomstig verdrag. Het is er nu geen
onderdeel van. Wij zijn er voorstander van het op te nemen, omdat veel migratie
een gevolg is van armoede en onderontwikkeling. Er zitten natuurlijk talloze
kanten aan, zoals de mogelijkheid van terugkeer. Wij zijn altijd voorstander
geweest van het ondersteunen van mogelijkheden van terugkeer naar het desbetreffende
land. Dan kom je te staan voor de vraag of het gewoon om terugkeer gaat dan
wel of het ook gaat om de verplichte terugkeer van bijvoorbeeld uitgeprocedeerde
asielzoekers. Dit was het punt waardoor de nota de Kamer pas vandaag heeft
bereikt. Het kabinet heeft beslist om aan de Europese Unie voor te stellen –
dat kan men in de tekst zien – dat de verplichte terugkeer een onderdeel
wordt van toekomstige verdragen. Het argument daarvoor is dat de Europese
Unie nu eenmaal heeft vastgelegd dat het in alle akkoorden van de Europese
Unie met alle ontwikkelingslanden – alle gemengde akkoorden waarin over
een groot aantal onderwerpen wordt gesproken – moet worden opgenomen,
dus ook in dit geval. Het is wel nieuw. Ik weet niet wat eruit zal komen.
Maar dit hebben wij beslist. De geachte afgevaardigde mevrouw Verspaget heeft
hierover haar eigen oordeel uitgesproken. Dat komt nog wel aan de orde. Zij
heeft één vraag gesteld, namelijk of er ACS-landen zijn die
tot nu toe geweigerd hebben om uitgeprocedeerde asielzoekers terug te nemen.
Het antwoord hierop is: nee.Mevrouw Sipkes (GroenLinks):Ik heb de notitie niet gelezen. Ik heb wel het punt van mevrouw Verspaget
gehoord. Ik weet dat het tegenwoordig in de meeste bilaterale Europese overeenkomsten
zit. Toch heeft mevrouw Verspaget wel een belangrijk punt aangesneden. Het
is immers internationaal al vastgelegd dat staten verplicht zijn om hun onderdanen
terug te nemen. Hol je dat hierdoor niet op een of andere manier uit?Minister Pronk:Het kabinet is van mening dat die internationale verplichting
hierdoor niet wordt uitgehold, maar extra kracht krijgt. Ik stel voor dat
wij daarover spreken als iedereen de nota goed heeft gelezen. Dat stuk is
immers net bij u binnengekomen. Ik ben uiteraard bij die bespreking. De eerste
ondertekenaar is collega Van Mierlo. Dit betreft immers veel meer dan louter
hulpverlening. Het is echt een aangelegenheid van buitenlandse politiek. Daarom
wil ik mij nu een klein beetje terughoudend opstellen.Voorzitter! Ik ben het geheel eens met mevrouw Van Ardenne dat de financiële
uitkomst van de besprekingen teleurstellend is. U weet dat wij bereid geweest
zijn veel hoger uit te komen. Er zit echter niets meer in, ook niet in de
toekomst. Dat is overigens een van de redenen voor de ontwikkelingslanden
om te zeggen dat er niet meer landen moeten bijkomen. Daardoor blijft het
gesloten, want men is bang dat vele varkens de spoeling dun maken. In hun
plaats zou ik die vrees ook hebben. Dat betekent echter wel dat het door de
geringe bereidheid om financiële middelen ter beschikking te stellen,
een gesloten aangelegenheid kan blijven. Budgettering is inderdaad een mogelijkheid
om daarin verbetering te brengen. Daarvan zijn wij altijd voorstander geweest.
Kijkend naar de opstelling van de andere lidstaten, ben ik echter bang dat
ook dit er voorlopig niet in zit.Voorzitter! Mevrouw Van Ardenne heeft een vraag gesteld over de stichting
Culture samenwerking. Eerlijk gezegd dacht ik dat wij het daarover eens waren.
Ik ken echter op dit moment de details niet precies. Ik zou u niet graag verkeerd
willen informeren. Zou de geachte afgevaardigde mij willen toestaan deze specifieke
vraag waarover ik overleg moet plegen met mijn collega Patijn, schriftelijk
te beantwoorden?Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dat is akkoord. In de schriftelijke beantwoording heeft de minister hierover
al iets aangegeven. Het is ons niet duidelijk of het financieren van deze
stichting nu echt uitgesloten wordt en daaraan hecht mijn fractie zeer!Minister Pronk:Ik weet dat wij er altijd tegen zijn geweest. Ik weet echter ook dat er
grote problemen waren met de Europese bureaucratie en dat er op een heel ander
niveau een bijna vergelijkbare vraagstuk speelt in het bedrijfsleven. Ik weet
op dit moment de stand van zaken niet precies. U krijgt voor dinsdag aanstaande
een specifiek schriftelijk antwoord.Voorzitter! Ik heb de geachte afgevaardigden niet persoonlijk beantwoord.
Ik heb wel alle aan de orde gestelde thema's genoemd en ik heb de indruk dat
ik geen enkele specifieke vraag heb overgeslagen.De voorzitter:Ik herhaal dat wij op een later moment heel uitvoerig zullen spreken over
de toekomst van de Lomé-problematiek. Ik vraag mij af of onder deze
omstandigheden een tweede termijn nodig is.Mevrouw Roethof (D66):Als ik aan de interruptiemicrofoon een korte opmerking mag maken en een
vraag kan stellen, heb ik geen behoefte aan een tweede termijn. Is dat in
orde?De voorzitter:Wat mij betreft wel, maar wij moeten wel allemaal hetzelfde willen, anders
ontstaat er een cumulatie die leidt tot meer tijdsbeslag. Ik weet niet of
andere collega's nu per se een tweede termijn willen hebben.Mevrouw Verspaget (PvdA):Voorzitter! Ik denk dat het handig is een korte tweede termijn te houden.De voorzitter:Dan stel ik een hele korte termijn voor. Niet iedereen hoeft daarvan gebruik
te maken. Het is geen verplicht nummer.Minister Pronk:Ik ben vergeten op de motie in te gaan. Dat is een zeer grote omissie.De voorzitter:Maar daar is geen tweede termijn voor nodig.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Gelet op de discussie en het feit dat er nu een notitie van
de regering is, zou ik mijn motie willen aanhouden. Ik zie af van een tweede
termijn.De voorzitter:Op verzoek van mevrouw Van Ardenne stel ik voor, haar motie (25196, nr.
8) van de agenda af te voeren.Daartoe wordt besloten.Mevrouw Verspaget (PvdA):Mijnheer de voorzitter! De brief van de regering ligt er. Morgen vinden
de eerste besprekingen plaats. Daarmee wordt er natuurlijk toch een punt achter
gezet, ook door de Nederlandse regering. Om die reden wil ik nog graag in
tweede termijn iets zeggen.Ik vind het teleurstellend en behoudend dat de ACS-landen tot nu toe geen
grote differentiatie en met name geen aanvulling van de andere MOL's hebben
gewild. Ik ben er voorstander van dat de regering dat blijft bevorderen, dat
de regering daarvoor blijft pleiten. Als het uiteindelijk niet mogelijk blijkt
om de andere MOL's te integreren in het nieuwe Lomé-verdrag, dan ben
ik er voorstander van dat wellicht een parallelverdrag met de andere MOL's
tot stand komt, waarin precies hetzelfde wordt gezegd. In een volgende periode
kan de integratie dan wel plaatsvinden.Dan kom ik bij de mogelijkheid van regionale vrijhandelszone met aanvankelijk
een zekere mate van bescherming voor de minst ontwikkelde landen binnen Lomé.
Ik ben daar voorstander van. Het is ook in lijn met datgene wat vorig jaar
in de notitie van de regering stond. Er zitten risico's aan de regionalisatie.
Er kan een fase worden gevormd binnen de komst van een multilateraal vrijhandelsakkoord
binnen de WTO. Dat lijkt mij belangrijk, vooral omdat ik heb begrepen dat
de bijeenkomst van eind oktober over de handelstoegang van de minst ontwikkelde
landen weinig succesvol blijkt te zijn geweest. Ik verzoek de minister alsnog
hierop in te gaan.Voorzitter! Ik leg er opnieuw de nadruk op dat het nieuwe akkoord met
de Lomé-landen moet zijn toegesneden op de 21ste eeuw. Dat betekent
het primaat voor de buitenlandse politiek. Ik zou graag zien dat er een verdrag
kwam dat die verschillende pijlers bevat. Met name in de buitenlandse pijler
moeten aspecten als migratie, vrede, conflicten en mensenrechtendemocratie
uitdrukkelijk aan de orde komen en wel op een wijze zoals in het verleden
ook in de OSCE is gebeurd. Ik heb vorige week in een nevenfunctie een conferentie
van de OSCE meegemaakt. Ik ben vol bewondering en waardering voor datgene
wat binnen dat gremium tot stand is gekomen op de terreinen
die ik zojuist heb genoemd.Ik kom te spreken over het EOF. Ik heb er buitengewoon veel moeite mee
als het Nederlandse bedrijfsleven wordt gediskwalificeerd. De minister moet
het buitengewoon hard spelen en duidelijk maken dat de Nederlandse inbreng
in het EOF mede afhankelijk is van de transparantie die op dit punt wordt
gegeven en van de mogelijkheid van gelijke toegang, ook van de landen uit
het noorden van Europa.Wat de terugkeerclausule betreft leg ik nogmaals de nadruk op de internationale
regels. Het heeft weinig zin en het leidt op z'n minst tot wantrouwen als
een dergelijke clausule in dit verdrag wordt opgenomen. Immers, de clausule
is wezensvreemd aan de inhoud van het verdrag zelve. Het zou om landen gaan
die geen uitgeprocedeerde asielzoekers hebben geweigerd. Datgene wat overbodig
is en datgene wat valse suggesties wekt, zou niet in het verdrag moeten worden
opgenomen.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Voorzitter! Heeft mevrouw Verspaget moeite met de passage die nu in de
brief van het kabinet staat? Of moeten wij de discussie straks maar verder
voeren?De voorzitter:Dat laatste in ieder geval!Mevrouw Verspaget (PvdA):Wij zullen de discussie zeker nog nader voeren. Maar de PvdA wijst met
nadruk op de afspraken in de internationale verdragen, afspraken die algemeen
zijn geaccepteerd. Er bestaat geen directe noodzaak om dit op te nemen. De
aandrang van de Nederlandse regering om dit op te nemen, wekt de suggestie
dat landen terugkerende, uitgeprocedeerde asielzoekers niet willen terugnemen.
Ik vind een dergelijke suggestie absoluut ongewenst.De voorzitter:Ik ben bang dat de discussie een beetje hybride wordt.Mevrouw Van der Stoel (VVD):Laat ik maar zeggen dat ik er later op terugkom. Anders ontstaat het beeld
dat de discussie op dit punt is afgerond. En dat is niet juist.De voorzitter:De één preludeert op de discussie, de ander is terughoudend.
De posities zijn dus ongelijk. Om die reden wil ik de discussie liever afkappen,
uiteraard nadat mevrouw Roethof en de minister aan het woord zijn geweest.Mevrouw Roethof (D66):Voorzitter! De minister meende alle specifieke vragen te hebben beantwoord.
Dat is niet helemaal het geval. Ik heb hem namelijk ook een vraag gesteld
over de rol van Frankrijk, over de top in Hanoi en over de schulden aan Frankrijk.
Bovendien heb ik een economische analyse gemaakt en ik zou graag zien dat
het kabinet daarop reageerde. Daarom vraag ik de minister op deze punten terug
te komen in een brief. Die brief zou ik dan graag ontvangen voordat we het
algemeen overleg over de toekomst van Lomé houden.Terloops kwam de positie van Nigeria en het wereldkampioenschap voetballen
aan de orde. Toch vind ik dit een boeiende kwestie. Ik begrijp dat deze zaak
niet tot de portefeuille van deze minister behoort. Toch wil ik nu een suggestie
doen. Voetbal pleegt hoogwaardigheidsbekleders aan te trekken, zeker als nationale
elftallen spelen. Kan Nederland erop aandringen dat Nigeria wel onder het
sanctieregime blijft vallen? Stel dat dat land de finale of de halve finale
bereikt. Kan dan gezegd worden dat de hoogwaardigheidsbekleders niet welkom
zijn op de tribune in Frankrijk? Met sancties willen wij altijd graag een
signaal afgeven en duidelijk maken dat er in een land een bestuur is dat elders
non grata is. Wij willen ook dat de bevolking begrijpt dat internationale
en normatieve grenzen zijn overschreden. Juist in de marge van zo'n event
zou deze boodschap kunnen doorklinken. Nogmaals, deze suggestie wil ik de
minister onder de aandacht brengen.De voorzitter:Het woord is nu aan de minister. Ik verzoek hem, indien mogelijk, zijn
beantwoording staccato te doen.Minister Pronk:Voorzitter! Ik ben het eens met de geachte afgevaardigde mevrouw Verspaget
als het gaat om de OSCE-achtige onderwerpen. Ik had ook dit type activiteiten
op het oog bij de opmerkingen over een politieke pijler.Ik ben graag bereid om de toonzetting met betrekking tot transparantie,
ook als het gaat om de besteding van het Europees ontwikkelingsfonds, voor
het Nederlandse bedrijfsleven te verbeteren, zodat de positie van dat bedrijfsleven
wordt versterkt.Voorzitter! Ik ben het eens met de opmerkingen van mevrouw Verspaget over
de onwenselijkheid van de regionalisatie van de vrijhandelsakkoorden.Wat de MOL's betreft: ik ben een beetje in verwarring. Ik heb, samen met
mijn collega Van Dok, de Kamer een brief gestuurd over de uitkomst van de
desbetreffende vergadering in Genève. Ik ben daar niet negatief over.
Voor het eerst was toen in een vergadering van de WTO het vraagstuk van de
MOL's aan de orde. Het was toen ook voor het eerst dat een minister voor ontwikkelingssamenwerking –
dat was ik – door de WTO was uitgenodigd om de besprekingen voor te
zitten. De Europese Unie heeft het belangrijkste aanbod gedaan. Het was niet
een grandioos aanbod, maar beter dan alle andere. Er is nu een weg. Misschien
kunnen wij daarover nog spreken in een ander verband; wellicht bij de behandeling
van de begroting. Dan zullen de leden de desbetreffende brieven hebben ontvangen
en hebben kunnen lezen.Voorzitter! Er is voorts gesproken over de terugkeerclausule. Ik heb het
standpunt van de geachte afgevaardigde mevrouw Verspaget genoteerd. Ook heb
ik genoteerd dat anderen hierover nog met elkaar en met mij willen spreken.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Dit gaat mij nu iets te snel.Minister Pronk:De voorzitter vroeg mij in staccato te antwoorden.De voorzitter:Ja, dat was mijn verzoek. Dus als mevrouw Van Ardenne iemand boos wil
aankijken, dan moet zij dat mij doen.Mevrouw Van Ardenne-van der Hoeven (CDA):Voorzitter! Mevrouw Verspaget heeft het punt van de terugkeerclausule
terecht aan de orde gesteld. Het is namelijk een belangrijk element voor de
vergadering van morgen. Wij steunen de lijn die de minister
heeft uitgezet. Die houdt in dat een clausule wordt opgenomen. Het is namelijk
niet zo vanzelfsprekend dat landen uitgeprocedeerde asielzoekers opnemen.Minister Pronk:Voorzitter! Het standpunt van de regering wordt uitgedragen zolang het
niet is gewijzigd. Het standpunt van de regering ligt nu vast in deze nota.Voorzitter! Wij zijn niet geïnformeerd over de uitkomst van de francofone
vergadering in Hanoi. De berichten daarover kennen wij slechts uit de krant.Dan een specifiek antwoord op een specifieke vraag: wij zijn niet van
plan om onze medewerking aan toekomstige verdragsrelaties afhankelijk te stellen
van de afbetaling van schulden aan Frankrijk door bepaalde landen. Dat kan
niet. Bij andere Europese lidstaten heeft men ook schulden. Wij verlenen in
ander verband wel onze medewerking aan de vermindering van schulden. Je zou
je dus ook kunnen voorstellen dat met gelden uit het Europees ontwikkelingsfonds
schuldreductie wordt gefinancierd. Dat is tot nu toe overigens nog niet het
geval, het is erg projectmatig gericht.Ik had echt de indruk dat ik wel op de economische en handelspolitieke
opmerkingen van mevrouw Roethof ben ingegaan. Ik zal nagaan wat er nog aan
specifieke punten is overgebleven. Een punt heb ik nog snel gevonden. Dat
betreft de grondstoffenverwerking. Zoals bekend, ben ik een groot voorstander
van grondstoffenverwerking door de desbetreffende landen zelf, teneinde een
hogere meerwaarde van hun productie te kunnen verwezenlijken. Maar dat zal
niet kunnen gebeuren, aangezien die landen het koppelen aan exportbevordering
vanuit westerse landen. Het kan hoogstens gebeuren in het kader van investeringsbevordering,
zodat er productieprocessen op gang kunnen komen op basis van aanwezige grondstoffen.De zeer creatieve suggestie van mevrouw Roethof inzake het niet voetballende
deel van de potentiële Nigeriaanse delegatie zal ik gaarne doorgeven.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemmingen zullen hedenmiddag plaatsvinden. Er zal nog een algemeen
overleg worden gehouden om nog wat uitvoeriger te discussiëren over de
toekomst van Lomé.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19961997-2337-2351.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl