Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met een verhoging van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie (27792)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 348-353

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

04-12-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 7, pagina 348-353

18-11-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27792Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 18 november 2003)Pagina 362-364
Presentie en opening (dinsdag 18 november 2003)Pagina 339-339
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband met een verhoging van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie (27792)Pagina 348-353
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wet op het Centraal bureau voor de statistiek (28277); - Wijziging van de Elektriciteitswet 1998 ten behoeve van de bevordering van de opwekking van duurzame elektriciteit (28782); - Wijziging van de Kostenwet invordering rijksbelastingen (28917)Pagina 339-339
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)Pagina 339-347
Lijst van besluiten (dinsdag 18 november 2003)Pagina 362-362
Stemmingen over moties, te weten: - de motie-Platvoet c.s. inzake de ontwikkeling van een systematiek voor de presentatie van inkomensbeelden van alle inkomenscategorieën (29200, C); - de motie-Platvoet c.s. inzake een notitie over lastenverlichting voor minder draagkrachtigen (29200, D)Pagina 339-339
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in verband met de invoering van een rijksprojectenprocedure (rijksprojectenprocedure) (27178)Pagina 353-362

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafvordering in verband
met een verhoging van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie
(27792).De beraadslaging wordt geopend.De heer Witteveen (PvdA):Mevrouw de Voorzitter. Bij de schriftelijke voorbereiding van dit wetsvoorstel
heeft mijn fractie enkele vragen gesteld over het in kringen van het openbaar
ministerie gesignaleerde risico dat een verhoging van de strafmaat voor structurele
vormen van discriminatie wel eens een louter symbolische wetswijziging kan
betekenen. De minister is op onze vragen grondig ingegaan. Daarvoor dank ik
hem. Toch willen wij in de plenaire behandeling nog heel in het kort op deze
kwestie terugkomen.Wij kunnen de strafmaat voor structurele vormen van discriminatie verzwaren.
Mijn fractie stemt daarmee in. In de praktijk zal het wel echt tot een effectieve
vervolging moeten komen. Dat moet gebeuren in de situatie waarin de capaciteit
bij politie, openbaar ministerie en de rechterlijke macht onder druk staat,
bij afnemende middelen en mogelijkheden. Als de aanpak van structurele vormen
van discriminatie in relatie tot andere misdrijven een lage prioriteit krijgt
in het opsporingsbeleid, kan het effect zijn dat de voorgenomen strafverzwaring
een symbolische maatregel blijkt te zijn.Hoe komt die prioriteitsstelling door het openbaar ministerie bij dit
type criminaliteit precies tot stand? Wij schieten er niets mee op als extra
aandacht voor structurele vormen van discriminatie ten koste zou gaan van
aandacht voor incidentele vormen van discriminatie. Als ik de regering goed
begrijp, is dat ook niet de bedoeling. Er is namelijk verwezen naar de Aanwijzing
Discriminatie van het College van procureurs-generaal. Nu citeer ik de minister:
"Gebrek aan opsporings- en vervolgingscapaciteit is in beginsel geen reden
voor sepot." In beginsel? Aan welke uitzonderingen op de regel wordt gedacht? Ik ga door met citeren: "De omstandigheid dat ook het openbaar ministerie
en de rechterlijke macht hun aandeel moeten leveren in de voorgenomen bezuinigingen
heeft geen gevolgen voor de opsporing, vervolging en berechting van zowel
incidentele als structurele discriminatiedelicten." Dat klinkt meteen al een
heel stuk stelliger. Ik ben blij met die stelligheid, maar ik vraag mij af
of het een realistische uitspraak is. Als er minder middelen zijn, kan er
minder werk worden verzet en zullen dus enkele van die zaken die belangrijk
genoeg zijn om ze als misdrijf te vervolgen, blijven liggen. Vindt de minister
de opsporing en vervolging van bijvoorbeeld bolletjesslikkers van meer gewicht
dan de opsporing en vervolging van structurele vormen van discriminatie? Ik
geef toe dat dit type vragen misschien enigszins retorisch zijn, maar zij
komen onvermijdelijk op bij het lezen van de geruststellende woorden van de
minister.Dit is geen theoretische kwestie. Het is een feit dat het opsporen en
vervolgen van structurele vormen van discriminatie veel moeilijker is dan
het opsporen en vervolgen van bijvoorbeeld incidentele discriminatoire uitingen
of handelingen van een bekend persoon. Mensen die in het verband van een organisatie
te werk gaan, zijn vaak moeilijker te traceren. Voorts kunnen organisaties
die delicten plegen dankzij de opkomst van moderne communicatietechnieken
gemakkelijker uit het zicht van politie en justitie blijven of hun werkwijze
verhullen. Als met de beperkte capaciteit van nu een keuze moet worden gemaakt
tussen een ingewikkeld onderzoek naar structurele vormen van discriminatie
waarvan de uitkomst onzeker is en naar een aantal veel eenvoudiger op te sporen
en te vervolgen delicten, zoals incidentele discriminatie, wie garandeert
mij dan dat men ondanks het capaciteitsgebrek die moeilijke weg op zal gaan?Efficiënter werken kan een antwoord op deze vrees zijn. Een mogelijkheid
daartoe is wellicht verdergaande specialisatie binnen het openbaar ministerie
waarbij een bepaalde eenheid speciaal voor de structurele vormen van discriminatie
wordt toegerust. Zoiets kost alleen weer geld en kan ten koste gaan van andere
mogelijkheden om meer gericht aan criminaliteitsbestrijding te werken.De heer Rosenthal (VVD):Mevrouw de voorzitter. De VVD-fractie heeft na de schriftelijke voorbereiding
nog behoefte aan een korte plenaire behandeling van dit wetsvoorstel inzake
verhoging van de strafmaat bij structurele vormen van discriminatie of het
aanzetten tot haat. Net als de fractie van de PvdA heeft mijn fractie geen
enkel bezwaar tegen verhoging van de strafmaat bij deze delicten, maar wij
willen nog wel even terugkomen op iets opvallends wat zich zowel bij de behandeling
in de Tweede Kamer als bij de schriftelijke voorbereiding in deze Kamer voordeed.
Ik doel op de duidelijke eenzijdigheid in de memorie van toelichting en in
de parlementaire stukken die daarna verschenen zijn. Het valt op dat er in
deze memorie, die toch ook onderdeel van de wetsgeschiedenis is, tot nog toe
vrijwel exclusief aandacht is gevraagd voor de noodzaak om discriminatie en
het aanzetten tot haat van de zijde van extreem rechtse groeperingen aan te
pakken. Op zichzelf is het natuurlijk prima dat hiervoor aandacht wordt gevraagd,
maar toen wij bij de schriftelijke voorbereiding vroegen of het hierbij niet
ook om groeperingen van heel anderen huize zou moeten gaan, was het droge
antwoord van de minister dat de discriminatiewetgeving, de voorgestelde wijzigingen
daarin en de strafrechtelijke handhaving van die wetgeving op structurele
vormen van discriminatie zien, ongeacht van welke zijde. Het is goed dat de
minister dit nu expliciet heeft aangegeven, maar voor de wetshistorie komt
dit wel wat aan de late kant. De rationale in de memorie van toelichting betrof
immers vooral de opkomst van extreem rechtse groeperingen met discriminatoire
denkbeelden.Ik laat het bestanddeel discriminatie in de wetsartikelen nu even rusten
en ik concentreer mij op de andere component, het aanzetten tot haat. Hierbij
rijst voor onze fractie de vraag of de minister het ermee eens is dat de maatschappelijke
context sinds de indiening van het wetsvoorstel – dat was in juni 2001,
toch alweer enige tijd geleden – op een aantal punten veranderd is en
dat wij sowieso aandacht moeten besteden aan het aanzetten tot
haat door anderen dan alleen extreem rechtse groeperingen.In dit verband wil ik nog ingaan op twee concrete punten. Artikel 137
is gericht op de strafbaarstelling van het aanzetten tot haat, discriminatie
of gewelddadig optreden tegen personen of goederen wegens ras, godsdienst,
levensovertuiging of seksuele geaardheid. Nu gaat het volgens de heersende
leer – daarbij worden steeds weer Noyon en Langemeijer geciteerd –
bij levensovertuiging om een voor de betrokken persoon heilige en existentiële
opvatting over de betekenis van zijn bestaan en de wijze waarop dat geleefd
moet worden. Een pikant detail is dat er in het ontwerpverdrag tot vaststelling
van een Europese grondwet een veel ruimere reeks van categorieën voorkomt,
als het gaat om het aanzetten tot haat, discriminatie of gewelddadig optreden.
Daarbij komt ook naar voren wat in artikel 1 van de Grondwet staat, namelijk
zaken die betrekking hebben op gezindte in het algemeen. En in dit zelfde
ontwerpverdrag staat ook het aanzetten tot haat vanwege vermogen, een nieuw
element.In elk geval roept dit voor ons de vraag op hoe de minister de volgende
constellatie beziet. Een aantal personen heeft een zeer sterke overtuiging,
bijvoorbeeld op het punt van "het multiculturele drama", zoals het door de
publicist Scheffer wordt genoemd. Deze personen dragen dit in zeer harde bewoordingen
uit, waarvoor zij enkele jaren geleden door de rechter zouden zijn veroordeeld,
maar nu niet meer. Dat kan van de andere kant – anders dan de extreem
rechtse kant – tot allerlei protesten, kritiek enz. leiden en zelfs
tot boze vertogen, haatgevoelens of, sterker nog, het mogelijk aanzetten tot
haat. Dat roept de vraag op of het fulmineren en aanzetten tot haat tegen
bijvoorbeeld mensen die iets te berde brengen over het multiculturele drama,
ook binnen het artikel 137 zou vallen. Het voorgaande betreft aldus het eerste
vraagpunt.Ik kom bij het tweede vraagpunt. Recentelijk zijn wij geconfronteerd met
ernstige bedreigingen vanuit de hoek van extreme dierenactivisten aan het
adres van een aantal leden van de Tweede Kamer. Er is toen door sommigen geopperd
dit soort bedreigingen maar meteen onder de terrorismewetgeving te brengen.
De minister heeft daar terughoudend op gereageerd en verwezen naar het concept
van de terreur zoals dit nu bij de Tweede Kamer voorligt in de vorm van wetgeving.
Hij heeft gezegd dat je het aan de hand van dat concept zou moeten bekijken
en moeten nagaan of het daarin wel of niet past. Als wij echter kijken naar
de maatschappelijke ontwikkelingen die op dat vlak kennelijk gaande zijn,
is er dan niet alle reden om ook in het kader van het hier voorliggende wetsvoorstel,
dat betrekking heeft op structurele vormen van discriminatie, niet alleen
naar extreem rechts maar zeker ook bijvoorbeeld naar extreem links te kijken?Wat dat betreft zouden wij het op prijs stellen als de minister in zijn
reactie duidelijk zou maken dat wij bij dit wetsvoorstel te maken hebben met
een vleugelneutrale benadering van de problematiek. Wij zouden het zeer op
prijs stellen – dit is een concreet verzoek aan de minister –
als hij dit punt met nadruk onder de aandacht van het openbaar ministerie
zou brengen. Vaak genoeg ontstaat er immers een zekere vooringenomenheid bij
het opsporen en vervolgen van strafbare feiten. Als de minister zou insteken
op datgene dat de fractie van de PvdA vraagt, namelijk dat er daadwerkelijk
op dit punt actie wordt ondernomen zodat de wet geen dode letter blijft, zouden
wij graag zien dat die actie zich op het hele spectrum van extreme activiteiten
richt, waarbij aanzetten tot haat of discriminatie of gewelddadig optreden
worden aangepakt, ongeacht waar die vandaan komen.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Evenmin de fractie van de VVD en de fractie van
de PvdA heeft de fractie van de SP moeite met dit wetsvoorstel. Deze mening
van de Kamer is vleugelneutraal, zouden wij in de woorden van de heer Rosenthal
kunnen zeggen. Ik denk aan de opmerking die door de PvdA-fractie werd gemaakt
bij de schriftelijke voorbereiding, namelijk dat wij de nu bestaande strafmaat
niet eens toepassen: waarom zou je dan gaan verdubbelen? Is dat dan geen symboolwetgeving?
Ik denk echter dat ik daar de mening van de minister deel, namelijk dat het
verhogen van de maximumstraf een hulpmiddel is voor de rechterlijke macht
om in concrete gevallen de juiste strafmaat vast te stellen. Mijn fractie
denkt dat discriminatie een dermate aantasting van de menselijke waardigheid
is, dat daar, zeker als je dat structureel doet en in georganiseerd verband,
een zware straf op mag staan. Wat kun je nog méér doen als de
waardigheid van mensen wegnemen?Het is wel zaak te weten of het hier anderszins over effectieve regelgeving
gaat, want het is toch een taak van dit huis om dat vooral te bekijken. Je
komt dan bij de handhaafbaarheid van de regelgeving. De minister zegt in eerdere
stukken dat wij ons geen zorgen hoeven te maken, want politie en justitie
hadden al een actieve opsporings- en vervolgingstaakstelling en die hebben
zij nog steeds. Hij zegt ook, ter onderstreping van zijn eerste argument,
dat dit zelfs is herbevestigd door het college van procureurs-generaal in
april van dit jaar. Dat maakt echter de wantrouwende in mij een beetje wakker:
waarom moest iets herbevestigd worden als dat al vaste regel was? Was het
dan misschien toch zo dat tegen sommige politiebeambten en sommige officieren
van justitie gezegd moest worden: hebben jullie wel in de gaten dat dit ons
beleid is en dat daar jullie aandacht naar uit moet gaan? Misschien kan de
minister mijn wantrouwen op dat punt wegnemen door te zeggen: wij herbevestigen
periodiek onze afspraken. Verder verwijs ik net als collega Witteveen naar
die merkwaardige zin: "in beginsel doen wij dat." Dat klinkt heel goed, maar
heel vaak wordt het begrip "in beginsel" gebruikt in de betekenis van "wij
doen dat in beginsel wel, maar helaas niet in de praktijk". Met andere woorden:
kan de minister ons vertellen, of er vanuit politie en justitie wordt geklaagd.
Kan hij ons dan tegelijkertijd uitleggen, hoe met minder middelen hetzelfde
werk kan worden gedaan. Ik zou dat graag van de minister leren, want dat scheelt
mij weer een heleboel vrije tijd. Als de minister kan uitleggen hoe betrokkenen
met minder middelen toch hetzelfde kunnen presteren, verwacht ik dat hij binnenkort
een rijk man is.De heer Rosenthal heeft nog iets gezegd over extreem rechts en extreem
links. Ik ben dat helemaal met hem eens. Ik begrijp wel hoe dat is gekomen,
gezien feiten uit het verleden, die vaak konden worden toegeschreven
aan mensen die zeiden, een extreemrechtse overtuiging te hebben. Maar hij
heeft natuurlijk volledig gelijk dat het hebben van een bepaalde levensbeschouwing,
visie of religie je niet meer of minder recht geeft om anderen in hun waardigheid
te treffen. Daarom ben ik er een groot voorstander van om dat neutraal te
benoemen. Misschien komt er straks iemand met een gematigde levensvisie, die
zich vervolgens strafbaar maakt aan het uiten van meningen, het doen van handelingen
of het nalaten van zaken, wat wij als discriminerend moeten beschouwen. Dat
is een te begrijpen, maar niet te billijken vergissing. Het zou goed zijn
als de minister dat nadrukkelijk aangeeft.Mijn fractie is er een groot voorstander van dat het misdrijf van discriminatie
nooit wordt weggepoetst, waar het ook vandaan komt. Tegelijkertijd vindt mijn
fractie drie dingen noodzakelijk. Om te beginnen is dat de noodzaak tot enige
ruimhartigheid in de samenleving. Je kunt natuurlijk de hele dag naar de politie
lopen om aangifte van belediging te doen. Zet de televisie aan, en gegarandeerd:
je wordt beledigd. Daarmee moeten wij ons niet bezig houden. Mijn fractie
vindt dat daar veel ruimte voor moet zijn. Tegenwoordig mag je weer zeggen
wat je vindt, wordt er dan gezegd, en dat geldt voor ons in ruime mate. Dat
betekent echter niet dat je maar mag zeggen wat je vindt, ongeacht de gevolgen
voor anderen. In die zin moet er sprake zijn van vastbeslotenheid bij politie
en justitie, en dus ook van middelen om die vastbeslotenheid in de praktijk
te kunnen doorvoeren. Het derde punt is en blijft de deskundigheid van de
rechterlijke macht om te beoordelen wat wel kan, wat zich niet verdraagt met
de uitgangspunten rond discriminatie, en wat zich wel verdraagt met de vrijheid
van meningsuiting.Overigens: ik haat mensen met vermogen helemaal niet, ik houd er erg veel
van. Mijn partij is er daarom een groot voorstander van dat iedereen rijk
wordt, mijnheer Rosenthal. Wij willen dat standpunt met alle liefde en plezier
uitdragen!Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de Kamer dat wij dit wetsvoorstel vandaag kunnen behandelen.
Het is inderdaad een wetsvoorstel van wat oudere datum. De Tweede Kamer heeft
het laten rijpen in de burelen. Tegelijkertijd geeft dit aan dat dit soort
wetsvoorstellen, dat onder een bepaald gesternte nodig is, onder een ander
gesternte ook nodig is. De maatschappelijke context is de afgelopen sterk
veranderd. Deze strafverhoging voor structurele vormen van discriminatie of
discriminatie in vereniging is noodzakelijk, omdat we vaak in een maatschappelijke
discussie dreigen te geraken waarin steeds meer groepen in de samenleving
elkaar over en weer veroordelen en verketteren. Op dat punt kan zo'n bepaling
zinvol zijn.Er is gevraagd of wij ons wat dat betreft speciaal op het structurele
richten. Neen, je richt je bij de opsporing op discriminatie. Als je constateert
dat discriminatie een meer structureel karakter heeft, heb je via het Wetboek
van Strafrecht de mogelijkheid een sterker signaal af te geven. Het gaat er
niet om dat er een opsporingslijn voor eenvoudige discriminatie en een andere
voor structurele discriminatie is. We zijn bezig met discriminatie als geheel.De richtlijn van het OM dateert van begin dit jaar en is toen herbevestigd.
Richtlijnen worden overigens met een zekere regelmaat herbevestigd, omdat
ze mede vanuit een oogpunt van deregulering vaak op termijn zijn gesteld en
derhalve herbevestiging behoeven. Herbevestiging kan ook zinvol zijn, vanwege
het verschijnsel dat je sommige zaken onder druk van andere dingen en prioriteiten
af en toe aan moet scherpen, in die zin dat je dat nog steeds belangrijk acht.
Dat heeft het OM structureel verzekerd door het expertisecentrum. De parketten
hebben discriminatieofficieren van Justitie. Die ontwikkelen de deskundigheid
die op dit punt nodig is. Bij de politie is het Landelijk bureau discriminatiezaken
ingericht. In alle regio's zijn er contactpersonen. Daarnaast geldt de aanwijzing
dat er in geval van aangifte in beginsel wordt vervolgd.Dat "in beginsel" heeft in de Nederlandse taal een zekere dubbelzinnigheid.
Hoe meer men naar het noorden gaat, des te sterker ligt de nadruk op het feit
dat dit het beginsel is en dat wij het dus altijd zo doen. Kom je beneden
de rivieren, dan heeft het een andere betekenis.De heer Kox (SP):Dat is bijna discriminatie.Minister Donner:Neen, ik constateer gewoon een zeker patroon in taal. De heer Witteveen
is tijdelijk gesitueerd in Tilburg. Hij heeft mogelijk een andere associatie
bij het begrip. In Den Haag verkeren wij ongeveer in het midden van het land.
Daar wordt de term vaker in beide betekenissen gebruikt. Om welke betekenis
het gaat, dat moet steeds worden vastgesteld. Het uitgangspunt is dat er wordt
vervolgd. Er kunnen uiteraard omstandigheden zijn waaronder men dat niet doet,
maar dat is de betekenis van "in beginsel". De richtlijnen en de prioriteiten
worden vastgesteld in de overlegvergadering tussen het openbaar ministerie
en de minister en zijn voorwerp van discussie tussen beide.In alle gevallen bestaat het risico dat een discriminatiezaak aan de aandacht
ontsnapt of onder druk van de werkzaamheden niet de aandacht krijgt die hij
zou moeten hebben. Door het landelijk bureau discriminatiezaken is onlangs
een quick scan over discriminatiebestrijding bij de politie uitgevoerd in
alle politieregio's, om te kijken of daaraan aandacht wordt besteed. De raad
van hoofdcommissarissen zal op grond van de aanbevelingen kijken wat er eventueel
beter verankerd moet worden in de bedrijfsprocessen, welke deskundigheid er
landelijk en regionaal moet zijn en welke expertise er moet zijn van nieuwe
vormen van discriminatie, bijvoorbeeld op het internet. Daar doen zich nu
vaak problemen voor, met name wat betreft gewoontediscriminatie. Dit wetsvoorstel
kan daarvoor een belangrijke steun zijn.Het wetsvoorstel betreft niet alleen verhoging van de strafmaat, maar
ook uitbreiding van deze delicten naar delicten waarvoor voorlopige hechtenis
nodig is. Het is niet de bedoeling om deze personen allemaal vast te zetten,
maar dan heb je dwangmaatregelen, als op internet of op andere wijze is geconstateerd
dat iemand zich met discriminatie bezighoudt. Dan kun je die persoon oproepen.Er is gevraagd waarom wij de strafmaat verhogen, als men vaak nu al niet
aan de strafmaat toekomt. Als het Wetboek van Strafrecht voor enkelvoudige
en meervoudige discriminatie dezelfde strafmaat toestaat, zal men de enkelvoudige steeds lager bestraffen om ruimte te houden voor de meervoudige.
Met deze verdubbeling wordt voor de rechterlijke macht aangegeven dat discriminatie
die voortduurt of een karakter van vereniging heeft, waarbij men massaal dezelfde
discriminatie pleegt, uit maatschappelijk oogpunt aandacht en bestraffing
verdient. Dat is de context van de verschillende bepalingen op dit punt.De heer Rosenthal wijst op het late tijdstip waarop in de geschriften
aandacht is besteed aan discriminatie, haat en belediging, niet uitsluitend
ter rechterzijde, zoals hij dat noemt. Als die indruk eerder is gewekt, dan
is dat niet de bedoeling. De verklaring daarvoor is dat wij het specifiek
hebben over een aantal gronden van discriminatie, zoals ras, godsdienst, levensovertuiging,
seksuele geaardheid, die traditioneel vaak discriminerende opmerkingen uit
extreem rechtse hoek brachten. Ik ben het volstrekt met de heer Rosenthal
eens en ik zal de zorg die hier leeft, in de overlegvergadering zeker apart
onder de aandacht brengen van het openbaar ministerie.Ik denk niet dat dit punt apart ingescherpt moet worden. De heer Rosenthal
wijst er terecht op dat in de huidige context langzamerhand over en weer bij
discriminatie op grond van geloofsovertuiging of levensbeschouwing het verwijt
van hetzij te grote vrijzinnigheid, hetzij te groot fundamentalisme wordt
gemaakt. Hier wijkt mijn oordeel voor dat van de rechter bij de uitleg van
deze bepalingen, maar in mijn opvatting is levensbeschouwing niet alleen geloof.
Het zijn al die zaken die men in wezen axiomatisch aanneemt. Een aantal voorbeelden,
zoals de multiculturele samenleving, betreft overtuigingen die men eventueel
stellig heeft. Je kunt dat onderscheiden van die overtuiging, die levensbeschouwing
die existentieel is en sterk te maken heeft met het axiomatische, geloofsmatige
karakter van de uitgangspunten van mens- en wereldvisie die men heeft. Zij
berusten niet op empirie, kunnen ook niet bewezen worden door empirie, maar
berusten op overtuiging. Zo zie ik het begrip levensbeschouwing. De voor-
of tegenstanders van multicultureel samenleven schaar ik eerder onder de categorie
vrijheid van meningsuiting dan de categorie vrijheid van godsdienst.De heer Rosenthal (VVD):In mijn zeer korte tweede termijn kom ik daar even op terug. Ik wijs erop
dat ik in eerste termijn nadrukkelijk de terminologie heb aangehaald die hierbij
wordt gehanteerd. Scheffer sprak over het multiculturele drama. Daarvan slaan
sommigen op tilt. Voor je het weet, worden degenen die een discussie willen
voeren over het multiculturele drama met nogal wat haatdragende tegenargumenten
bestookt.Minister Donner:Dat ben ik met u eens. De toon in de discussie bevalt mij allerminst,
zeker na afgelopen week. Het blijft verschil uitmaken of die toon gebezigd
wordt in een debat over een mening dan wel over een levensovertuiging. Een
levensovertuiging is iets wat je niet kunt afleggen en wat je niet voor je
kunt houden. Daarom wordt dat in het kader van de discriminatiegronden genoemd.
Dat is wezenlijk voor het bestaan. De mening of iets een drama is en een reactie
uitlokt over te grote vrijzinnigheid of anderszins blijft een discussie over
meningen, hoe scherp die ook gevoerd wordt.De heer Rosenthal (VVD):Misschien mag ik nog even iets zeggen. Ik heb dan straks maar een minuut
spreektijd nodig van de twee die ik heb gevraagd voor de tweede termijn.Ik neem als voorbeeld de Europese Grondwet. In artikel 221, lid 1 gaat
het over gronden van discriminatie. Daar worden achtereenvolgens genoemd:
geslacht, ras, kleur, etnische of sociale afkomst, genetische kenmerken, taal,
godsdienst of overtuigingen, politieke of andere denkbeelden, het behoren
tot een nationale minderheid, vermogen – de heer Kox was daarin geïnteresseerd –
geboorte, handicap, leeftijd of seksuele gerichtheid. Dat is een catalogus
van factoren die ver uitgaat boven hetgeen de minister noemt.Minister Donner:Dat ben ik met u eens, maar die tekst staat niet in de Nederlandse strafwet.
U weet dat de Nederlandse regering een zekere mate van terughoudendheid heeft
getoond jegens deze formuleringen. Van de teksten die uit de Conventie naar
voren zijn gekomen, is bewust gezegd dat zij betrekking hebben op de Europese
Unie en het debat aldaar en dat zij geen effect hebben in de lidstaten. Ik
ben met u eens dat in deze tekst het onderscheid verloren dreigt te gaan tussen
die zaken die wij niet kunnen afleggen en zaken waarom discriminatie verwerpelijk
is. Men verwijt iemand iets wat hem aangeboren is of wat hij heeft. Daarom
voeg ik geloof en levensovertuiging daaraan toe. Men heeft die vanuit de existentie.
Geloof en levensovertuiging staan tegenover meningen en vermogen die men kan
afleggen en waarover men kan debatteren of dat moet. Het is een andere zaak
als men daarvan een geschil maakt. Als wij deze tekst zo zouden invoeren,
moeten wij onze inkomstenbelasting ook veranderen tot een flat rate, omdat
het anders discriminatie van mensen met vermogen is. Wat dat betreft moeten
wij oppassen. Die discussie wordt hier niet gevoerd.Ik heb op deze wijze willen aangeven dat de bepaling in de huidige maatschappelijke
context ook bij dit soort discussies van belang is. Wij moeten echter het
verschil scherp onderscheiden.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Wij kunnen nog steeds
in beginsel instemmen met het wetsvoorstel. Ik laat het over aan de minister
om uit te maken of ik dit zeg vanuit mijn voormalige Leidse identiteit of
mijn tegenwoordige Tilburgse identiteit. Leiden ligt iets benoorden Den Haag.
Tilburg ligt een stukje bezuiden Den Haag.De minister zegt terecht dat bij vervolging voor discriminatie in de eerste
plaats sprake moet zijn van iemand die gediscrimineerd is en die daarvan aangifte
doet. In eerste instantie wordt dat als een incidenteel geval van discriminatie
opgevat. Mochten daar structurele kenmerken bijkomen, zoals het plegen van
discriminatie in het kader van een vereniging of een organisatie, dan kan
er iets extra's meegenomen worden. Het lijkt mij belangrijk om vast te stellen
dat dit de goede volgorde is.De vragen van mijn fractie hebben er vooral betrekking op wat er gebeurt
als wij te maken krijgen met structurele vormen van discriminatie en met vormen
van organisatie waarop heel moeilijk greep gekregen kan worden. In dat verband
is het goed dat internetdiscriminatie genoemd werd. Dat is bij
uitstek een vorm van discrimineren waarbij degene die zich eraan schuldig
maakt, zich kan verstoppen. Het kan bovendien lastig zijn om identiteit of
werkwijze te achterhalen, omdat zij niet vanuit Nederland hoeven te opereren.
Men kan dat ergens vanuit de wereld doen. Tegen de tijd dat de organisatie
is opgezet om op te treden, hebben zij wellicht hun identiteit veranderd.
Het is waarschijnlijk net zo gemakkelijk om te discrimineren als om spam te
verzenden. Vandaar de vraag over de capaciteit. Wat gezegd is over de organisatorische
aspecten bij OM en politie heeft mijn fractie tevreden gesteld.Door het citeren van de Europese Conventie en het aanhalen van recente
voorbeelden van discussies waarbij de vrijheid van meninguiting in het geding
is, lijken wij een discussie te voeren over waar in onze tijd de genzen liggen
van de vrijheid van meningsuiting. Wij gaan dan de verkeerde weg op. Bij dit
wetsvoorstel moeten wij kijken naar de bestrijding van structurele vormen
van discriminatie. Het gaat niet om het nog eens doornemen van de fundamenten
van de vrijheid van meningsuiting. Ik zeg hier graag dat die vrijheid van
meningsuiting wat mijn fractie betreft in het geheel niet in het geding is.
Als de regering behoefte heeft daarover toch te beginnen, zien wij graag eerst
een uitgebreide nota en diepgaande voorstellen tegemoet. Ik zou mij overigens
niet willen vastleggen op het onderscheid tussen vormen van overtuiging die
existentiële of wezenlijker zijn dan andere. Wij houden vast aan wat
de samenleving op basis van de huidige Grondwet en het Europees Verdrag voor
de Rechten van de Mens als aanvaarde marges voor de vrijheid van meningsuiting
beschouwt. Het probleem van de discriminatie doet zich al geruime tijd voor.
Dit wetsvoorstel strekt er slechts toe om die structurele vormen wat effectiever
en handiger aan te pakken, onder andere met voorlopige hechtenis en dwangmaatregelen.
Ik roep de aanwezigen dan ook op om de discussie niet al te principieel te
maken. Wij moeten dan immers een grondiger debat voeren dan nu mogelijk is.De heer Rosenthal (VVD):Voorzitter. Wat jammer toch dat de televisiekijkers in Nederland die de
fraaiste items uit zoveel jaren Koot en Bie mochten kiezen, daarbij niet gekozen
hebben voor de sketch waarbij zij zich tien minuten lang bewogen op het vlak
van wat "in beginsel" precies betekent. De minister heeft nu ook haarfijn
uitgelegd dat wij daar in Nederland zeer verschillende kanten mee op kunnen.Ik dank de minister voor zijn reactie op de inbreng in eerste termijn.
Ook gehoord de opmerkingen van de heer Witteveen in tweede termijn zal ik
niet teruggrijpen op de thematiek van de ontwerp-Europese grondwet. Wel valt
mij op dat er op een gegeven moment een zekere correspondentie optreedt van
dat leerstuk naar hetgeen wij nu aan de orde hebben. Het is dus eerder een
appèl om de zaak echt langs twee sporen te leiden en niet, zoals wij
dat in de Nederlandse geschiedenis hebben gezien, al te veel kruisverbanden
te leggen tussen enerzijds de antidiscriminatiebepaling in het algemeen en
anderzijds de strafbaarstelling in concrete situaties.Ik wil nog een tweede punt inbrengen, in de hoop dat de minister daar
even serieus over wil nadenken en er iets over wil zeggen in tweede termijn.
Ik hecht eraan dat hij zeer expliciet toezegt dat hij het vleugel-neutrale
karakter van dit wetsvoorstel met nadruk bij het openbaar ministerie aan de
orde zal stellen, dus niet even en marge van de overlegvergadering, maar echt
duidelijk geannoteerd daarbinnen. Ik zeg dat omdat anders, voor je het weet,
in de dagelijkse praktijk de ogen, oren en antennes van politie en justitie
één kant opgaan, onder veronachtzaming van de andere kant. Uit
de recente geschiedenis in Nederland blijkt, dat wij nogal eens een min of
meer eenzijdige kijk op deze problematiek zien, die opeens met het oog op
een of andere ontwikkeling in de samenleving weer omschakelt naar een kijk
naar de andere kant. Kortom: overleg met de procureurs-generaal is prima,
maar ik hoor wel graag van de minister dat hij dit punt stevig in hun richting
zal benadrukken.De heer Kox (SP):Voorzitter. De minister herinnert ons er terecht aan dat het wetsvoorstel,
naast de hogere strafmaat die zowel hogere straffen als een betere vergelijking
met de incidentele discriminatie mogelijk maakt, ook nog meer dwangmiddelen
mogelijk maakt. Dat is inderdaad een belangrijk punt van dit wetsvoorstel.In reactie op opmerkingen van Rosenthal en van mij geeft de minister aan
dat de context verandert, maar dat de kwestie zelf goed omschreven moet blijven
en dat wij dus niet moeten spreken over bijvoorbeeld extreem-links of extreem-rechts,
maar over discriminatie. Waarom iemand dat doet, mag hij aan de rechter uitleggen,
maar er is geen grond om te stellen dat de een iets meer rechten heeft dan
een ander.De minister bevestigt dat er bij politie en OM geregeld aandacht voor
de opsporing en vervolging van discriminatie is. Soms zit er een termijn op
zodat hier bevestiging nodig is, maar soms is het ook echt nodig. Ik begrijp
daaruit dat de procureurs-generaal het nodig vonden om nog eens te benadrukken
wat het staande beleid is.Daarna heeft de minister ons een kort college gegeven over het begrip
"in beginsel" en daarbij uitgelegd dat dit soms dubbelzinnig is. Ik vind het
niet erg dat hij daarvoor ons Tilburgers gebruikt. Ik ben ook een Tilburger
en ben er trots op. Ik wijs de minister er overigens op dat er in deze Kamer
heel veel mensen zitten die in Tilburg geboren of getogen zijn, dus hij moet
weten waar hij aan begint als hij zich tegen de Tilburgers richt. Maar goed,
ik interpreteer zijn woorden zodanig dat hij zegt dat "in beginsel" betekent
dat het wordt gedaan, tenzij er heel goede redenen zijn om het niet te doen,
maar dat tot die "heel goede redenen" niet kan horen: wij hebben de centen
of de mensen niet. Mochten die centen of de mensen er niet zijn, dan zal de
minister, zo begrijp ik hem, ervoor zorgen dat die centen of die mensen er
komen om het beginsel overeind te houden. "In beginsel" kan wel betekenen
dat in een bepaald praktisch geval er goede redenen zijn om iets niet te doen.
Als wij het daarover eens zijn, weten ook alle politieagenten en officieren
van justitie bij wie zij moeten zijn als zij dit beginsel niet kunnen waarmaken.De heer Rosenthal heeft de Europese grondwet geciteerd. Ik herinner
hem eraan dat die grondwet nog niet is aangenomen. Als het aan ons ligt komt
zo'n wet er ook niet en misschien kan zij met de steun van zijn fractie een
mooi boek voor in de boekenkast blijven. De heer Rosenthal maakt wel duidelijk
hoeveel problematische onderwerpen in deze grondwet zijn opgenomen. Ik denk
dat wij redelijk uit de voeten kunnen met de omschrijving van discriminatie
die wij nu in ons wetboek hebben opgenomen. Als deze wet zou worden ingevoerd
en zou worden toegepast op de Nederlandse situatie, hebben de rechters er
weer een groot probleem bij en zal de discriminatie niet beter worden aangepakt.De redenering van de minister dat de inkomstenbelasting op basis van de
Europese grondwet in een vlakke taks zal moeten veranderen, is natuurlijk
a contrario te volgen, namelijk dat er met deze inkomstenbelasting nog steeds
grote inkomensverschillen blijven bestaan, ergo dat dit erg discriminerend
is en dat het dus tijd is dat de inkomstenbelasting wordt gemoderniseerd en
wordt verhoogd voor degenen met de meeste centen.Minister Donner:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de heer Kox voor het feit dat hij mij erop
wijst dat je met de term "discriminatie" evenveel kanten op kunt als met de
term "in beginsel".Overigens lag het niet in mijn bedoeling om de aandacht in het bijzonder
op Tilburg te richten, maar ik ben in het bestuur van de universiteit van
Tilburg tot het inzicht gekomen in het begrip "in beginsel". Daar heeft men
mij erop gewezen dat ik soms een andere uitleg gaf aan deze term dan mijn
medebestuursleden aldaar.De heer Witteveen heeft terecht gewezen op een aantal moeilijkheden die
zich bij de opsporing op dit terrein voordoen. Die ontken ik ook niet. De
uitbreiding van de opsporingsmiddelen is mede bedoeld met het oog op een aantal
knelpunten dat is ontstaan. Een van de problemen waar wij stelselmatig tegenop
lopen bij het internet, zijn de beperkingen in de rechtsmacht. Wij hebben
vooralsnog weinig greep op discriminaties die via het internet van buiten
komen. Ik ben het met hem eens dat het niet de bedoeling kan zijn dat wij hier
de discussie over de vrijheid van meningsuiting en vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging voeren. Toch wijs ik erop dat juist daarom het stelsel
van de verschillende discriminatiebepalingen op dit punt heel uitgewogen is.
De haatbepalingen gelden weer voor andere discriminatiegronden dan de beledigingbepalingen.
Dit geeft inderdaad ook aan dat er bijvoorbeeld bij de discriminatie naar
handicap een verschil is met artikel 1 van de Grondwet, dat geen horizontale
beperking kent en alleen via de strafwet horizontale beperking krijgt. Daarom
heeft een conventiebepaling, ook als die wordt aanvaard, geen effect op de
uitleg van het strafrecht. Dit is de horizontale werking van de verschillende
discriminatiebepalingen.Hiermee bevestig ik ook wat de heer Rosenthal heeft gezegd over het tweesporenbeleid.
Ik heb allerminst bedoeld om badinerend te spreken over de wijze waarop ik
de zaak onder de aandacht van het openbaar ministerie zal brengen. Ik zal
dit inderdaad met de juiste nadruk doen, zodat dit doorwerkt. Ik zal dit punt
verder inbrengen in de discussie in de Raad van hoofdcommissarissen over de
beoordeling van het politieoptreden. Dit is het eerste contactpunt op dit
terrein.In antwoord op de vraag van de heer Kox wil ik nog opmerken dat het begrip
"in beginsel" inderdaad zo kan worden uitgelegd dat het in individuele gevallen
mogelijk is dat door de druk van andere werkzaamheden sommige zaken niet onder
de aandacht komen. Het is echter niet zo dat hele categorieën en met
name de categorie discriminatie wegvallen. Wat betreft de verwijzing naar
de middelen merk ik op dat zowel het openbaar ministerie als de rechterlijke
macht ook voor het komende jaar meer middelen krijgen dan het voorgaande jaar.
Ik denk dat daarover geen zorg hoeft te zijn. Er is natuurlijk nog veel meer
werk te doen, maar dat is een onderdeel van een serie wetsvoorstellen die
inmiddels zijn ingediend bij de Tweede Kamer, om met dezelfde middelen meer
te kunnen doen.Hiermee heb ik mijn toelichting aan de Kamer afgerond. Ik beveel het wetsvoorstel
in de welwillende aandacht van de Kamer aan.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-348-353.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl