Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) (28867)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-04 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 8078-8084

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-09-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 111, pagina 8078-8084

11-09-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28867Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Warenwet in verband met de opneming van de mogelijkheid om een last onder bestuursdwang op te leggen en enkele andere wijzigingen (Kamerstuk 31262)Pagina 8063-8063
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) (28867)Pagina 8078-8084
Afvoeren van de stand van werkzaamheden 11-09-2008; Noot bij Regeling der werkzaamheden (blz. 8076)Pagina 8086-8092
Aan de orde zijn de stemmingen over moties, ingediend bij het debat over de rapportage van de Europese Commissie inzake de voortgang van Roemenië en Bulgarije, te weten: - de motie-Ten Broeke/Van Bommel over het niet opheffen van de binnengrenscontroles (Kamerstuk 23987, nr. 85); - de motie-Van Bommel/Ten Broeke over gebruikmaking van de vrijwaringsmaatregelen op het gebied van JBZ (Kamerstuk 23987, nr. 86)Pagina 8077-8078
Regeling van werkzaamheden (donderdag 11 september 2008)Pagina 8076-8077
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (donderdag 11 september 2008)Pagina 8084-8085
Presentie (donderdag 11 september 2008)Pagina 8063-8063
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering inzake de regeling van onderzoek naar de mogelijkheid van overbrenging van een ernstige besmettelijke ziekte bij gelegenheid van een strafbaar feit (verplichte medewerking aan een bloedtest in strafzaken) (31241)Pagina 8063-8076

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 77 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de titels 6, 7 en 8 van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek (aanpassing wettelijke gemeenschap van goederen) (28867).(Zie vergadering van 26 maart 2008.)De voorzitter:De amendementen-Anker (stuk nrs. 15 en 16) zijn ingetrokken.De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Onze fractievoorzitter is er blij mee dat de heer Anker van
de ChristenUnie tot inzicht en inkeer is gekomen. Het verbaasde onze fractie
ook al dat de minister de amendementen op stuk nrs. 14, 15 en 16 niet als
onaanvaardbaar had gekwalificeerd. De amendementen ondergraven immers het
wetsvoorstel van de minister.Het heeft heel lang geduurd, maar nu staan wij hier weer voor de re- en
dupliek. Tijdens de recesperiode – iedereen denkt dat wij dan met vakantie
zijn – heb ik de gelegenheid gehad om aandacht te besteden aan literatuur
over het notariaat. Een ding valt mij op. Het is maar net met wie je praat.
Aan de ene kant heb je de theoretici, de dogmatici, de mensen die les geven
op de universiteit. Zij zien wel wat in de amendementen van de ChristenUnie.
Aan de andere kant heb je de mensen die met beide benen in de maatschappij
staan, onder wie een aantal van mijn partijgenoten. Deze beoefenaars van het
vak vinden het wetsvoorstel prima. Zij hebben totaal geen behoefte aan de
amendementen op stuk nrs. 14, 15 en 16. De laatste twee amendementen laten
wij nu buiten beschouwing, maar het amendement op stuk nr. 14 is er nog wel.
Naar aanleiding van dit amendement zegt de tweede groep mensen dat er eigenlijk
geen praktijkproblemen met de successiewet zijn. Sinds 1976 is er al in 90%
tot 95% van de testamenten sprake van een uitsluitingsclausule. Men
vraagt zich af waar de Kamer en de indiener van amendement op stuk nr. 14
zich druk over maken. Ik nodig de heer Anker uit om mij in zijn termijn te
proberen overtuigen van het belang van het amendement op stuk nr. 14. Vooralsnog
is de VVD-fractie echter ronduit tegen het amendement op stuk nr. 14.De heer Anker (ChristenUnie):Een interruptie kost mij geen spreektijd. De heer Teeven zegt dat de successiewet
niet veel problemen oplevert. Dit is precies de argumentatie van de ChristenUnie
voor amendement op stuk nr. 14. In de praktijk is er eigenlijk helemaal geen
probleem. Waarom zouden wij de wet heel ingewikkeld maken en een probleem
dat in de praktijk geen probleem is, willen oplossen? Dit is eenvoudigweg
de argumentatie achter ons amendement.De heer Teeven (VVD):U maakt het in uw visie misschien heel simpel, maar volgens mij moeten
wij dit in deze re- en dupliek niet opnieuw doen. In het Notariaat Magazine
heeft een publicatie over dit onderwerp gestaan. Daarin kwamen geen andersdenkenden
aan het woord. Ik heb in de literatuur gezocht naar de waarde van uw amendement.
Eigenlijk is de waarde nul. Het is een beetje symboolwetgeving. De VVD wil
hieraan niet meedoen.De VVD-fractie zal wel instemmen met de amendementen op stuk nrs. 17 en
18. Wij willen de minister vragen om snel aan de gang te gaan met het centraal
huwelijksgoederenregister, waar amendement op stuk nr. 17 over gaat. De heer
Pechtold gaat daar ongetwijfeld zelf nog op in. Wellicht zou ook voor de boedelregister
een vergelijkbaar amendement moeten worden ingediend. Dan hebben wij het over
de wijziging van artikel 187, lid 4.De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Op het moment dat de ChristenUnie zich gaat bezighouden met
symboolwetgeving, moeten wij ons gaan afvragen wat de ChristenUnie nog in
de Kamer doet. Wij zijn nooit erg voor symboolwetgeving geweest. Ik zal uitleggen
dat wij deze reputatie nog steeds waard zijn. Er is sprake van symboolwetgeving
als je een probleem wilt oplossen dat in de praktijk helemaal geen probleem
blijkt te zijn. Dit zijn wij naar ons idee aan het doen op het moment dat
wij huwelijkse gemeenschap enorm beperken. Mensen kiezen vaak heel bewust
voor gemeenschap van goederen. Als zij wat anders willen, kiezen zij heel
bewust voor huwelijkse voorwaarden en dan heb je de zaken prima geregeld.
Degenen die bewust voor gemeenschap van goederen kiezen, weten dat zij alles
met elkaar delen en dan moeten zij achteraf niet verrast zijn dat zij dachten
alles met elkaar te delen, maar een paar dingen toch niet bleken te delen.
Daarmee wordt het volgens de fractie van de ChristenUnie alleen maar ingewikkelder
gemaakt. Ons amendement op stuk nr. 14 blijft dus staan.Zoals de voorzitter reeds meldde, trekken wij de amendementen op stuk
nrs. 15 en 16 in. Het amendement op stuk nr. 16 heeft betrekking op de zaakvervangingsregel.
De minister heeft in eerste termijn geantwoord dat er een oude systematiek
in dit wetsvoorstel is opgenomen, die wij dan overboord zouden zetten. Wij
hebben daar nog eens naar gekeken en die zaakvervangingsregel betreft inderdaad
wel een nieuw artikel, maar de inhoud van dat artikel stond al veel langer
in de wet, namelijk in artikel 124. Dat kwam met deze wetswijziging
te vervallen, maar heeft een nieuwe plek gekregen in het voorliggende wetsvoorstel.
Dat heeft in de praktijk geen probleem opgeleverd en daarom zien wij ons niet
genoodzaakt dat alsnog te veranderen.Het amendement op stuk nr. 15 zou regelen dat de "koude uitsluiting"
zou verdwijnen. Dat betreft best wel een stevig onderwerp; onder andere de
heer De Wit heeft zich ervoor uitgesproken daar een einde aan te maken. De
afgelopen maanden – in het reces spreek ik ook nog wel eens iemand –
heb ik wel gemerkt dat het best een ingewikkeld onderwerp is en dat je dat
misschien niet zomaar en marge van dit debat moet regelen, want dan zouden
wij dit wetsvoorstel dat al een hele lange voorgeschiedenis kent – ik
meen dat de Kamer er al zes jaar mee bezig is – weer optuigen met een
heel nieuw element dat het alleen maar moeilijker maakt, ook als het straks
naar de Eerste Kamer moet. Mijn fractie heeft er dus voor gekozen dit amendement
in te trekken en de minister te vragen om met een wetsvoorstel te komen. Daartoe
dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de mogelijkheid van "koude uitsluiting" nog
steeds bestaat, ondanks corrigerende jurisprudentie;van mening dat deze regeling onbillijk is voor de niet-beroepsactieve
echtgenoot of geregistreerd partner die niet in geld, maar wel in arbeid een
bijdrage heeft geleverd aan de opbouw van het vermogen binnen de huwelijkse
gemeenschap;overwegende dat deze economisch zwakkere partij kennelijk nog onvoldoende
wordt beschermd door de eis van tussenkomst van de notaris bij het maken van
huwelijkse voorwaarden;verzoekt de regering, vóór 1 mei 2009 een voorstel
te doen voor een wettelijk recht op een billijke vergoeding voor de niet-beroepsactieve
echtgenoot of geregistreerd partner, die niet in geld maar wel in arbeid een
bijdrage heeft geleverd aan de opbouw van het vermogen binnen de huwelijkse
gemeenschap,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Anker, Timmer en De Wit. Naar
mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 20(28867).De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Op dit moment bestaan er al periodieke verrekenbedingen en
finale verrekenbedingen om die "koude uitsluiting" te corrigeren.
De praktijk geeft aan – dat is het handige van die zomervakantie –
dat die billijke vergoeding nu juist weer een open discussie creëert
in de jurisprudentie over de vraag hoe dat zou moeten worden ingevuld. In
de praktijk wordt de "koude uitsluiting", waarover u zich zo'n zorgen
maakt, gecorrigeerd door de verrekenbedingen. Moeten wij nu al die problemen
door een nieuw wetsvoorstel opnieuw over ons heentrekken?De heer Anker (ChristenUnie):Nee, wat mij betreft hebben wij het vandaag over het oplossen van problemen.
De "koude uitsluiting" regelt dat mensen uit elkaar kunnen gaan
zonder nog maar iets met elkaar te maken te hebben. Wij hadden een amendement
ingediend omdat wij vonden dat er altijd een verrekenbeding moest zijn, waarmee
wij dus de "koude uitsluiting" zouden weghalen. In de praktijk kan
het echter wel eens anders lopen, maar er bestaan nog steeds gevallen van
mensen die na de scheiding met lege handen komen te staan.De heer Teeven (VVD):Ik wil graag nog enige verduidelijking. Die correctiemogelijkheid van
periodieke en finale verrekenbedingen is er nu juist om al die gevallen die
u noemt, te corrigeren. Er blijven dan nog mensen over die daar geen beroep
op doen en er dus voor kiezen geen verrekenbeding tot stand te brengen. Daar
komt u dan voor op, maar bij die 90% die wel corrigeert wilt u dus
ingrijpen.U creëert een nieuwe norm, de billijke vergoeding. Daarover bestaat
geen jurisprudentie; dat moet zich dus nog helemaal gaan zetten en dat levert
dus zeer veel rechtszaken op en kost de samenleving opnieuw zeer veel geld.
Realiseert u zich dat wel?De heer Anker (ChristenUnie):Nee, dat realiseer ik mij niet, omdat het volgens mij ook niet het geval
is. Wij wijzigen hier geen wet, maar vragen de minister met een wetsvoorstel
te komen. Dat zal een uitgebalanceerd verhaal worden, waar nog enige consultatie
overheen gaat. Ik heb er vertrouwen in dat dit goed komt.Het gaat fout bij die 10% die inderdaad geen afspraken maakt. Men
maakt die beslissing op een bepaald moment. Die beslissing gaat pas jaren
later, als zij al lang niet meer weten hoe zij tot die beslissing zijn gekomen,
spelen. In die tijd zijn er bijvoorbeeld kinderen gekomen of is er een bedrijf
opgebouwd waar beiden heel erg hard in hebben gewerkt, maar waarvan formeel
een van de twee eigenaar is. Men komt pas later achter dat soort zaken en
dan zit men, misschien wat onparlementair gezegd, met de gebakken peren en
staat men koud op straat, zoals ik in eerste termijn heb gezegd.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik wil in tweede termijn beginnen met te benadrukken
dat de huidige basisgedachte van het huwelijksgoederenstelsel is de algehele
gemeenschap, tenzij partners anders kiezen. In deze voorliggende wijziging
is de basisgedachte weer, na ommekomst van een aantal nota's van wijziging,
het huwelijksgoederenstelsel en algehele gemeenschap, tenzij. Op een "tenzij"-puntje
is er een belangrijke wijziging aangebracht. Dat is ook een puntje waar wij
in dit debat aandacht voor willen vragen. Een aantal andere wijzigingen, die
ik in eerste termijn al heb genoemd, heeft de instemming van mijn fractie.Wat wil de wetgever regelen? Als je het zuiver afmeet aan dit wetsvoorstel,
dwaalt er nogal wat door de behandeling van dit wetsvoorstel. Er is veel aan
geknutseld. De verdeeldheid onder de wetenschappers, waarop
de heer Teeven zojuist wees en waarop in eerste termijn ook steeds is gewezen,
kun je terugvinden in de verschillende schriftelijke behandelingen door de
Kamer, maar ook in de nota's van wijzigingen die van het ministerie zijn gekomen.Als je praat over wat de wetgever zou moeten regelen en over het Burgerlijk
Wetboek, is voor de CDA-fractie ook van belang de vraag waar mensen voor kiezen.
70% van degenen die een huwelijk aangaan, doen dat in gemeenschap van
goederen. Er wordt wel gezegd dat bij het opmaken van een testament altijd
een uitsluitingsclausule erin zit. Daarvan heb ik in eerste termijn gezegd
dat het klopt, maar dat eigenlijk niet is aan te geven in hoeveel gevallen,
welk percentage van de testamenten, de uitsluitingsclausule de enige reden
is om een testament op te maken. Het is een pakket, wij weten het niet. De
minister heeft ook gezegd dat wij het eigenlijk niet weten. Mensen maken om
verschillende redenen een testament op waar die uitsluitingsclausule in zit,
maar wij weten het niet. Desalniettemin kiezen de meeste huwenden voor gemeenschap
van goederen.Het huwelijksvermogensrecht lijkt daarom op dit moment eigenlijk eerder
een onderwerp van studie dan dat het iets wil regelen waaraan een nadrukkelijk
tekort blijkt in de samenleving. Als je zou vragen wat het dan regelt, zou
het de meest voorkomende situaties zo goed mogelijk moeten regelen. Dan is
het aan mensen zelf om in hun uitzonderingssituatie, bijvoorbeeld via huwelijkse
voorwaarden, daar iets aan te doen. Kortom, de meeste mensen kiezen voor de
gemeenschap. En ik denk niet dat daar zoveel mee mis is.Ik kom bij het amendement van de heer Anker. Hij handhaaft wat het testament
betreft het huidige wettelijke regime. Tenzij de erflater bepaalt of tenzij
de huwelijkspartners bepalen dat erfenissen en schenkingen niet in de gemeenschap
vallen, vallen zij daar wel in. Op dit moment lijkt dit naar de mening van
de CDA-fractie het best aan te sluiten op wat aan de orde is in de samenleving.Ik wil maar meteen reageren op de motie die omgezet is. Ik twijfel nog
even. Wat het onderzoek betreft wil ik graag weten hoe het precies zit, maar
om tegelijkertijd in de motie uit te spreken dat het in een wettelijk kader
verankerd moet worden, gaat mij misschien net een stapje te ver. Stel dat
uit onderzoek blijkt dat er een andere mogelijkheid is, dat mensen het zelf
op een heel simpele manier kunnen regelen. Het onderzoek op zichzelf zou wel
mijn steun hebben.Ik heb, meen ik, in de eerste termijn al gezegd dat het amendement van
de heer Pechtold op stuk nr. 17 de sympathie van onze fractie heeft. Zij twijfelt
nog over de toegevoegde waarde van het amendement van de heer Van der Staaij
op stuk nr. 18.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Ik bedank eerst de minister voor zijn beantwoording op 26 maart
2008. Het is alweer even geleden dat wij de eerste termijn van dit wetsvoorstel
hadden. Dat past in de traditie van de toch wel langzame gang van zaken bij
dit hele wetsvoorstel. Ik zal net als de voorgaande sprekers niet in herhaling
vallen en weer vanaf het begin beginnen, maar mij concentreren op de overgebleven
punten.Er is nog een procedureel punt dat ik ook in eerste termijn heb aangekaart.
Als een wetsvoorstel zo ingrijpend gewijzigd is, dan is het jammer dat er
geen geconsolideerde versie beschikbaar wordt gesteld. De minister verwees
er terecht naar dat de Kamer dat zelf ook prima voor elkaar heeft. Het ging
mij echter niet zozeer erom dat er vanuit het perspectief van de Kamer alleen
behoefte aan was. Ook vanuit de herkenbaarheid van de wetsgeschiedenis is
het buitengewoon plezierig om de stukken van een wetsvoorstel te zien waarin
duidelijk staat wat de inzet van het debat nog is en hoe een wetsvoorstel
eruitziet dat zo ingrijpend is gewijzigd. Misschien gaat het te ver binnen
het bestek van dit debat, maar ik wil toch een pleidooi ervoor houden dat
de regering bij ingrijpende nota's van wijziging nog steeds een geconsolideerde
versie verschaft.Ik kom te spreken over de resterende amendementen. Het amendement op stuk
nr. 14 is natuurlijk het belangrijkst, omdat dit een ingrijpende inperking
beoogt van dit wetsvoorstel, maar wel weer nadrukkelijk aansluit bij het huidige
wettelijke regime. De SGP-fractie steunt dit amendement. Ik kan ook verwijzen
naar de toelichting die collega Anker daarover zelf heeft gegeven. Het is
geen probleem zoals het nu geregeld is. Er is voldoende flexibiliteit en daarnaast
geldt voor de SGP-fractie dat, los van de praktische problemen die kleven
aan de regeling die de regering voorstelt, wij vanuit het karakter van het
huwelijk de wettelijke algehele gemeenschap van goederen als uitgangspunt
ten principale zeer goed passend vinden.Ik wil het amendement op stuk nr. 18 dat ikzelf heb ingediend handhaven.
Mijn stelling is dat het vanuit het oogpunt van rechtszekerheid toch wenselijk
is om de afwijking van die wettelijke vergoedingsregels schriftelijk voor
te schrijven, zodat er in de praktijk niet allerlei onduidelijkheid kan bestaan.
Dat past ook heel goed binnen de wettelijke systematiek, als je ook kijkt
naar de manier waarop de afwijking van de draag- en fourneerplicht is geregeld.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik sluit mij aan de collega's die hebben geconstateerd dat
de behandeling van dit wetsvoorstel alweer een tijdje heeft stilgelegen. Ik
hoop dan ook van harte dat wij dit nu kunnen afronden en erover kunnen stemmen,
want wij merken dat de praktijk met stijgende smart wacht op deze aanpassing.Wij hebben in eerste termijn uitvoering over de inhoud van het wetsvoorstel
van gedachten gewisseld en daarom kan ik hier vandaag kort zijn. Mijn fractie
is positief over het schrappen van rechterlijke goedkeuring bij wijzigen of
opheffen van huwelijkse voorwaarden en over de beperking van de huidige gemeenschap
van goederen door erfenissen en schenkingen hierbuiten te laten vallen. De
vrees voor extra complexiteit als gevolg van dit voorstel lijkt mij overtrokken.
De reacties van een aantal hoogleraren en uit de praktijk op de beraadslagingen
in eerste termijn steunen mij in die gedachte.Het amendement op stuk nr. 14 zullen wij niet steunen. Ik sluit mij hierbij
aan bij de woorden van de heer Teeven. Ik heb begrepen dat de amendementen
op stukken nrs. 15 en 16 van collega Anker zijn ingetrokken.Mijn amendement op stuk nr. 17 kan de toegankelijkheid van het centraal
huwelijksgoederenregister sterk verbeteren. Ik ben dan ook blij met de steun
van de minister en anderen hiervoor. Ook hierbij volg ik de heer Teeven
in zijn vraag of wij er snel mee aan de gang kunnen.Voorlichting over en kennis van de regels omtrent de huwelijkse voorwaarden
blijft een punt van zorg. Het blijft een open vraag hoeveel mensen bewust
kiezen voor het defaultstelsel.Wat zijn de plannen van de minister met de verouderde huwelijkse voorwaarden?
Het wetsvoorstel is op dit moment het best haalbare. Nederland staat met de
huidige regeling inmiddels vrijwel alleen. Mevrouw De Pater illustreerde dat
in eerste termijn. Ik blijf erbij dat verdergaande modernisering wenselijk
is. Ik hoop dat het denken hierover op het ministerie niet stilstaat.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Het moet gek gaan willen wij vandaag niet komen tot een afronding
van dit wetsvoorstel, dat al sinds 2003 hier aanhangig is. In eerste instantie
lagen er bij dit wetsvoorstel drie amendementen van de heer Anker voor, een
van de heer Pechtold en een van de heer Van der Staaij. In eerste termijn
heb ik duidelijk gemaakt dat mijn fractie heel grote sympathie heeft voor
alle amendementen, te meer omdat de minister in zijn betoog geen steekhoudende
argumenten heeft gegeven waarom de amendementen niet aanvaardbaar zouden zijn.Voordat ik kom op de huidige stand van zaken, ga ik in op de omvang van
de wettelijke gemeenschap van goederen. Wat valt er wel en wat valt er niet
van rechtswege in die gemeenschap? Wat geldt er wanneer de gehuwden geen huwelijkse
voorwaarden hebben opgesteld? Meer specifiek is de vraag: wat doen wij met
erfenissen en schenkingen? Vallen deze nu wel of niet van rechtswege in de
gemeenschap? Het meest wenselijke recht moet in de wet komen te staan. Dat
is al enkele malen opgemerkt. Het heeft de voorkeur van mijn fractie om het
eenvoudig te houden en het niet nodeloos ingewikkeld te maken door van mensen
te verlangen dat zij jaarlijks de administratie gaan bijhouden en drie vermogens
gaan registreren: het gezamenlijke en twee privévermogens. Ik zie dat
gewoon niet gebeuren. Mensen die dit wel willen, hebben nu al de mogelijkheid
van het aangaan van huwelijkse voorwaarden. Als wettelijk stelsel vind ik
dit niet geschikt. Om die reden heb ik de steun van mijn fractie toegezegd
aan het amendement van de heer Anker op stuk nr. 14.Wat ook de sympathie van mijn fractie had, was het voorstel voor de koude
uitsluiting conform het amendement van de heer Anker op stuk nr. 15. Wanneer
mensen in betere tijden een afspraak hebben gemaakt die in de praktijk koude
uitsluiting is gaan betekenen, kan dit ten tijde van de echtscheiding zeer
onredelijk uitpakken. De contractsvrijheid brengt met zich mee dat men in
principe mag afspreken wat men wil. Een correctie achteraf, als het resultaat
zeer onrechtvaardig uitpakt, is dan wel op zijn plaats. Nu het amendement
is ingetrokken, heb ik de motie van de heer Anker medeondertekend. Het is
een uitdrukkelijke wens van mijn fractie dat de minister op dit onderwerp
met een regeling komt.In mijn eerste termijn heb ik een voorstel gedaan om te onderzoeken of
er iets verbeterd moet worden aan de positie van ongehuwd samenwonenden. Ik
heb niet gezegd dat er nú een voorstel moet liggen of dat ik met een
amendement zou komen. Daar is de tijd wat mij betreft nog niet rijp voor.
Ik bepleit een goed onderzoek. Mensen die om wat voor reden dan ook niet getrouwd
zijn, maar wel jarenlang een duurzame huishouding hebben gehad en voor elkaar
hebben gezorgd, hebben samen iets opgebouwd. Dat is aan de inspanningen van
beide partners te danken. Het is dan niet rechtvaardig wanneer de een met
lege handen achterblijft en de ander, die wél heeft gewerkt en die
alles op zijn naam heeft staan, vermogend achterblijft. Ik heb mijn voorstel
ontleend aan de literatuur. Bij het verbreken van een duurzame relatie ontstaat
een dwingend recht op de gedurende de relatie opgebouwde aanwinsten uit arbeid.
In Hongarije en Zweden heeft men al een dergelijke voorziening. De minister
heeft in eerste termijn gezegd dat hij niet direct een probleem ziet, maar
het is duidelijk dat deze situatie zich kan voordoen. Ik bepleit nogmaals
een onderzoek naar de vermogensrechtelijke gevolgen van het verbreken van
de relatie van ongehuwd samenwonenden.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het verbreken van een langdurige duurzame relatie door
mensen die noch gehuwd of geregistreerd partner waren, noch een samenlevingscontract
hebben gesloten, tot onrechtvaardige situaties kan leiden omdat het vermogen
dat door gezamenlijke inspanningen is opgebouwd niet verdeeld hoeft te worden;overwegende dat er landen in Europa zijn, zoals Hongarije en Zweden, waarin
men wel een voorziening heeft getroffen voor dergelijke situaties;overwegende dat het treffen van een voorziening voor ongehuwden die een
duurzame relatie verbreken, de gelijkstelling tussen gehuwden en ongehuwd
samenwonenden bevordert en ook recht doet aan de positie van de economisch
zwakkere partij;verzoekt de regering, te onderzoeken hoe in de wet geregeld kan worden
dat er vermogensrechtelijke gevolgen kunnen worden verbonden aan het verbreken
van een duurzame relatie door ongehuwd samenwonenden en daarbij de getroffen
voorziening in andere landen, zoals Hongarije en Zweden, te betrekken,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Wit. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 21(28867).Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):De heer De Wit en ik hebben al eerder gesproken over de langdurige ongehuwd
samenwonende relaties. Bij het huwelijksvermogensrecht begint de heer De Wit
met te zeggen dat er mensen zijn die om welke reden dan ook niet kiezen voor
het huwelijk. Hij spreekt verder over een duurzame relatie, maar je kunt in
een duurzame relatie ook op andere manieren contractuele afspraken maken.
Dan worden over het algemeen ook afspraken gemaakt over vermogen,
gezamenlijk bezit of wat dan ook. Wat maakt de door hem geformuleerde duurzame
relatie anders dan de situatie waarin mensen heel lang samenwonen en een samenlevingscontract
hebben of misschien wel een testament voor elkaar hebben gemaakt? Wat maakt
deze situatie nu zo anders?De heer De Wit (SP):U hebt het over een zeer lang durende relatie, maar ik heb het over een
duurzame relatie. Dat is hetzelfde, maar het gaat om de situatie waarin niets
is geregeld. Het kan zijn dat er afspraken zijn gemaakt over de situatie wanneer
beide partijen uit elkaar gaan, maar in een aantal gevallen is niets geregeld.
Dan kan de situatie ontstaan dat men ongelijk uitkomt. Voor die situatie wil
ik wat geregeld hebben.Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA):Ik wil even in het midden laten of een duurzame relatie iets te maken
heeft met de duur van de relatie. Daarover kunnen wij misschien nog wel eens
discussiëren. Het gaat mij om de vraag hoe je een duurzame relatie definieert
wanneer mensen niet kiezen voor een van de contracten; hetzij het huwelijk,
hetzij het geregistreerd partnerschap, hetzij het samenlevingscontract. Moet
dan de wetgever een voorziening treffen? Hoe definieer ik dan die duurzame
relatie?De heer De Wit (SP):Dat is natuurlijk een probleem. Ik kan niet meteen zeggen of dat bij twee,
drie of vier jaar moet. Het is wel duidelijk dat ik het niet heb over relaties
van een week. Wanneer wij vaststellen dat mensen al minstens een jaar bij
elkaar zijn, vind ik dat een relatie waarin de nodige vermogensrechtelijke
gebeurtenissen kunnen hebben plaatsgevonden. Ik denk dat je in die situatie
al moet spreken van een langdurige relatie, zeker in de huidige tijd. Voor
die situatie moet je wat regelen, zodat de wetgever de mogelijkheid biedt
om op de wet terug te vallen, wanneer beide partijen onderling niets hebben
geregeld.De heer Van der Staaij (SGP):Is hier niet aan de orde dat door betrokkenen bewust niet is gekozen voor
een door de wet voorziene vorm, met alle rechtswaarborgen van dien? Dan is
het toch een eigen keuze dat men geen geformaliseerde samenleving wil? Gaat
het niet wat ver om dan van de wetgever te vragen, terwijl men daar bewust
voor heeft gekozen, om een regeling te maken voor het geval dat het een en
ander misgaat?De heer De Wit (SP):Als men kiest voor ongehuwd samenwonen, kan ik mij voorstellen dat men
heel bewust vastlegt dat men geen enkel probleem heeft met de gevolgen van
het uit elkaar gaan. Maar ik wil niet de mensen de kost geven die daarover
niet hebben nagedacht of niet willen nadenken. Wanneer een onrechtvaardige
situatie ontstaat bij het uit elkaar gaan, zoals ik zwart-wit heb geschetst:
de een alles, de ander niets, vind ik dat de wet de mogelijkheid moet bieden
om een redelijke vergoeding of compensatie te krijgen.Mevrouw Timmer (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden in eerste termijn.
In eerste termijn hebben wij al veel met elkaar gewisseld. Ik deel de mening
dat wij moeten komen tot een afronding, omdat dit voorstel al jaren met ons
mee hobbelt. Anderen hebben al gememoreerd dat zowel binnen als buiten de
Kamer verschillende opvattingen bestaan over dit voorstel. Ik meen dat de
minister zelfs het woord "appreciatie" in zijn mond heeft genomen
toen wij het hadden over de amendementen. Ik denk dat dat nu nog steeds zo
is. Ik heb in eerste termijn al gezegd dat wij het amendement op stuk nr.
14 van de heer Anker zullen steunen. Dat is niet veranderd, omdat wij niet
willen dat mensen drie administraties moeten gaan bijhouden. Wij vinden het
probleem zoals het nu geregeld is, waarbij het wél valt binnen een
huwelijkse gemeenschap, ook niet zo groot. Ik weet dat sommige hoogleraren
een andere mening hebben, maar wij krijgen nog steeds berichten van mensen
die het met ons eens zijn.Het amendement op stuk nr. 15 is omgezet in een motie. Deze motie heb
ik meeondertekend, waarmee ik deze dus steun.Ik heb in eerste termijn al aangegeven dat ik het amendement op stuk nr.
17 van de heer Pechtold steun. De minister heeft daarop geantwoord dat het
een toevoeging is aan het voorliggende voorstel.Over het amendement op stuk nr. 18 van de heer Van der Staaij twijfel
ik nog. Ik zal hierover van gedachten wisselen met mijn fractie. De minister
heeft aangegeven dat hij daarvan nog niet direct de toegevoegde waarde ziet.Ik heb één ander punt dat ik niet in eerste termijn genoemd
heb, omdat het bericht hierover mij pas hierna bereikte. Hiervoor bied ik
mijn excuses aan de minister aan. Het gaat over partners die het met elkaar
eens zijn over een ongelijke verdeling na het uit elkaar gaan. De ene partner
krijgt bijvoorbeeld 70% van wat opgebouwd is binnen die gemeenschap
en de andere partner 30%. De partner die 20% meer krijgt dan
waar hij recht op heeft, kan door de fiscus aangeslagen worden, omdat het
een schenking zou betreffen. Wil de minister nagaan of dit juist is en of
het vaak voorkomt? Kan hij namens het kabinet een uitspraak doen over de billijkheid
en de redelijkheid van deze regel in onze wetgeving?Ik heb in eerste termijn ook nadrukkelijk aandacht gevraagd voor communicatie.
Keer op keer blijkt dat mensen zich nog steeds onvoldoende bewust zijn van
de keuzen die zij zelf ook moeten maken op dit gebied. Dat was in het debatje
tussen de heer De Wit en anderen ook al even aan de orde. Het is mogelijk
dat er bij de ondertrouw meer aandacht wordt gegeven aan de verschillende
elementen, maar de taak om daar nadrukkelijker aandacht voor te vragen kan
natuurlijk ook worden toegewezen aan de verschillende betrokken beroepsgroepen,
zoals de notarissen.Voorzitter. Ik rond af. Zoals ik al eerder heb aangegeven, is het goed
dat wij nu na al die jaren tot een afronding komen. Ik hoop dat wij dinsdag
over alle voorstellen kunnen stemmen.De voorzitter:Dinsdag niet, maar donderdag bij de laatste stemmingen wel.Mevrouw Timmer (PvdA):U hebt natuurlijk gelijk.De vergadering wordt van 14.05 uur tot 14.10 uur geschorst.Minister Hirsch Ballin:Mevrouw de voorzitter. Dank voor de overwegend ondersteunende bijdragen
in tweede termijn over het wetsvoorstel Aanpassing wettelijke gemeenschap
van goederen. Ik reageer graag op de weinige nog resterende punten van discussie
en begin dan met de vraag van de heer Teeven of het erfrechtelijk boedelregister
niet beter centraal kan worden bijgehouden. Die mogelijkheid bestaat, dus
is er geen wetswijziging voor nodig, want artikel 186, vierde lid, Boek 4
van het BW biedt daarvoor een grondslag. Dat het er op die manier nog niet
is, is een kwestie van prioriteitsstelling bij ICTRO, de organisatie die daarmee
ten behoeve van de rechtspleging is belast. Zoals de heer Teeven zal weten,
waren er andere projecten die voorrang hebben gekregen, maar nu wij dit zo
bespreken denk ik dat het moment wel gekomen is om eens na te gaan of het
nu op basis van de bestaande wettelijke bepalingen alsnog via het ICTRO kan
worden gerealiseerd. Er vindt ook een centralisering plaats van het huwelijksgoederenregister
en ook dat is misschien een goede aanleiding om dit te doen. Ik zeg graag
toe dat ik met het ICTRO zal bezien of wij het erbij kunnen meenemen.Ik kom dan op de discussie die zich heeft ontsponnen rondom het amendement
op stuk nr. 14, en wel de vraag of de erfenis wel of niet in de boedel moet.
Ik denk dat ik er in eerste termijn al voldoende over heb gezegd. Nog steeds
vind ik een voordeel van het wetsvoorstel dat het voor het overgrote deel
van de burgers gemakkelijker is en in de meerderheid van de gevallen minder
rompslomp met zich brengt. Alles wat er over argumenten voor en tegen kan
worden gezegd, is volgens mij nu ook wel gezegd. Ik laat het hier dan maar
bij.Vervolgens de motie van de heer Anker over de koude uitsluiting. Ik begrijp
goed dat hij aandacht vraagt voor de onwenselijkheid ervan en de mogelijkheid
dat men zelf begrijpt dat dit niet de goede weg is. Aan de andere kant is
het niet zo gemakkelijk om dat in een goede wettelijke regeling te ondervangen.
Wij zouden daarbij bovendien moeten kijken naar het onderwerp dat de heer
De Wit aan de orde heeft gesteld in zijn motie op stuk nr. 21, want een langdurige
duurzame relatie van mensen die noch gehuwd of geregistreerd partner waren,
is eigenlijk ook een soort koude uitsluiting. Ik denk dat het verstandig is
om te bezien of het punt dat door de heer De Wit aan de orde is gesteld, waarbij
hij vraagt om ook te kijken naar de regelingen die in andere landen gelden,
waarbij hij noemde Hongarije en Zweden, hierbij op de een en andere manier
behulpzaam kan zijn. Het punt dat door de heer Anker onder de aandacht is
gebracht, zou ik daar graag in meenemen. Ik denk dat het wat voorbarig zou
zijn om nu al te zeggen dat er een wettelijke regeling zal worden getroffen
zoals omschreven in het laatste onderdeel van de motie van de heer Anker,
maar naar aanleiding van beide moties zeg ik graag toe dat wij voor de termijn
die de heer Anker in gedachten had zullen komen met een uitgewerkte notitie
waarin dit wordt aangegeven en waarin ook de mogelijkheden worden verkend
om op de punten die in beide moties worden genoemd tot een aanvullende wettelijke
regeling te komen. Misschien is het met deze toezegging mogelijk dat de moties
niet meer in stemming komen, want ik heb geprobeerd hiermee ook een helder
kader aan te geven. Aan de hand van de brief die ik net heb toegezegd met
een notitie over de mogelijkheden van een wettelijke regeling kunnen wij hier
tot een verdere bespreking komen.De heer De Wit (SP):Ik trek de motie bij dezen in, onder dankzegging aan de minister voor
zijn uitgebreide toezegging.De voorzitter:Aangezien de motie-De Wit (28867, nr. 21) is ingetrokken, maakt zij geen
onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Anker (ChristenUnie):De minister brengt mij een beetje in verlegenheid, omdat het wel heel
duidelijk was wat mijn fractie wilde. Zij wilde het al bij deze wet regelen.
Met de toezegging dat het onderzoek dat wordt gedaan, ook echt gaat zien op
een mogelijk wetsvoorstel, wil ik mijn motie intrekken.De voorzitter:Aangezien de motie-Anker c.s. (28867, nr. 20) is ingetrokken, maakt zij
geen onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Hirsch Ballin:Dank. Dan zullen wij langs deze lijn verder werken.Voorzitter. Dan kom ik bij de vragen die te maken hebben met het amendement
van de heer Van der Staaij inzake het slechts schriftelijk afwijken van de
vergoedingsregeling. Echtgenoten kunnen bij overeenkomst afwijken van de wettelijke
regels voor vergoedingsrechten. Het amendement houdt in dat dit schriftelijk
moet zijn. Ik heb in mijn antwoord in eerste termijn doen uitkomen dat schriftelijke
afspraken steeds de voorkeur verdienen. Ik heb naar voren gebracht dat dit
niet per se hoeft te betekenen dat een op een andere wijze gemaakte afspraak
niet geldig is. Er zijn tussen echtgenoten nu eenmaal veel afspraken die niet
schriftelijk worden vastgelegd. Dat roept dus ook de vraag op of daarop dan
geen beroep mag worden gedaan als de schriftelijkheid achterwege is gebleven.In het arrest van 18 juni 2004, NJ2004,399, is een correctietoets
geïntroduceerd. Daar is van belang dat de Hoge Raad wel vasthoudt aan
de vormvereiste voor huwelijkse voorwaarden, maar tegelijkertijd de mogelijkheid heeft geopend dat als partijen daarvan in de praktijk afwijken
door onderling overeenstemmend gedrag, op zo'n afwijking in rechte een beroep
wordt gedaan. In zo'n situatie zou het vasthouden aan de huwelijkse voorwaarden
naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn. Ik noem
ook de uitzonderingen die in de jurisprudentie zijn aanvaard op vergoedingsaanspraken,
vaak ingesteld door de man als de vrouw daar tegenover een beroep doet op
een natuurlijke verbintenis van de man om te voorzien in de verzorging van
de vrouw, ook iets wat niet schriftelijk wordt vastgelegd. Ik denk dus dat
de eis van een schriftelijke overeenkomst niet zo absoluut kan worden opgevat
als wellicht op het eerste gezicht uit de tekst van het amendement zou worden
afgeleid. Ik denk daarom dat het beter is om het te laten zoals het is.Mocht de tekst desalniettemin een plaats krijgen in het wetsvoorstel,
dan lijkt het mij verstandig dat wij met elkaar onderkennen dat dit niet kan
worden opgevat als een eis van deze absoluutheid. Dan zal toch ook de benadering
in de jurisprudentie, waar ik net op wees, een rol moeten spelen. Dat wil
ik in ieder geval gezegd hebben voor het geval dat het wetsvoorstel in deze
zin zou worden geamendeerd. Het lijkt mij toch het beste om het op dit punt
over te laten aan de praktijk tussen de echtgenoten zelf. Als zij dan de behoefte
hebben om het schriftelijk vast te leggen, kan dat natuurlijk. In de gevallen
waarin zij menen dat dit niet nodig is in hun onderlinge verhouding, de manier
waarop daaraan toepassing wordt gegeven en de manier waarop de zaken worden
bijgehouden, kan dan ook op een mondelinge afspraak een beroep worden gedaan.De heer Pechtold heeft gesproken over de verouderde huwelijksvoorwaarden.
Met de koude uitsluiting gaan wij nog aan de slag; daarover hebben wij zojuist
gesproken. Dit voorstel schrapt al de verouderde gemeenschappen van vruchten
en inkomsten, artikel 1:123, en van winst en verlies, artikel 1:128.Tegen het amendement op stuk nr. 17 van de heer Pechtold over het centraal
huwelijksgoederenregister heb ik geen bezwaar. Ik ben ook bereid om het over
te nemen, maar dat kan alleen als het hier niet in discussie is. Ik kijk dus
even naar de voorzitter.De voorzitter:Het amendement-Pechtold (stuk nr. 17) is overgenomen door de regering.Minister Hirsch Ballin:Ten slotte de vraag van mevrouw Timmer over de fiscale behandeling van
ongelijke verdelingen van de huwelijkse gemeenschap. Het komt inderdaad wel
voor dat bij ontbinding van het huwelijk wordt afgesproken dat de huwelijkse
gemeenschap niet bij helften wordt verdeeld, maar bijvoorbeeld 70%-30%.
Ik denk niet dat dit vaak voorkomt, maar het kan voorkomen. Ik zulke gevallen
is het mogelijk dat de fiscus meent dat het extra deel een schenking is. Dat
blijkt ook uit een arrest van de Hoge Raad van 1994, in NJ 1995,577. Voor
het aannemen van een schenking is niet van belang wat voor partijen het achterliggende
motief is voor de ongelijke verdeling. Het is denkbaar dat zij dat doen omdat
zij een gelijke verdeling onredelijk vinden omdat de ene echtgenoot veel meer
heeft bijgedragen aan de gemeenschap dan de andere. Daarbij moet worden aangetekend
dat geen schenking hoeft te worden aangenomen als het een bevoordeling van
de andere echtgenoot ter nakoming van een natuurlijke verbintenis tot verzorging
betreft. In die situatie kan een eventuele aanslag voor schenkingsrecht worden
beantwoord met de mededeling dat er geen sprake is van een schenking, maar
van het voldoen aan een natuurlijke verbintenis.Ik begrijp het punt van mevrouw Timmer. Er zijn oplossingen voor te vinden.
Ik wil de staatssecretaris van Financiën vragen of het mogelijk is om
na te gaan hoe vaak zo'n aanslag van schenkingsrecht in dit soort situaties
in de praktijk voorkomt. Ik zal daarbij onder de aandacht brengen dat dit
misschien uit een oogpunt van redelijkheid beter achterwege kan blijven. Het
is denkbaar dat dit tot de conclusie leidt dat dit punt moet worden betrokken
bij de herziening van de Successiewet die nu in voorbereiding is, maar ik
kan uiteraard niet vooruitlopen op de reactie van de staatssecretaris. Ik
zal dit met hem bespreken.Mevrouw Timmer (PvdA):Ik dank de minister voor zijn toezegging. Juist het feit dat de aanpassing
van de Successiewet binnenkort wordt behandeld, leek mij een mooie aanleiding
om dit daaraan voorafgaand even uit te zoeken.Minister Hirsch Ballin:Ik hoop dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord en dank de Kamer nogmaals
voor de steun voor het wetsvoorstel op hoofdlijnen.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:De stemmingen over het wetsvoorstel en de amendementen zullen plaatsvinden
op donderdag 18 september aanstaande.Sluiting 14.26 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-8078-8084.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl