Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 831-853

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-02-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 17, pagina 831-853

10-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIIIToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 10 februari)Pagina 765-765
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 831-853
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); Voortzetting van het Europadebat, Staat van de Unie (29201)Pagina 810-831
Lijst van besluiten (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-853
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 788-810
Behandeling van de wetsvoorstellen: -Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/43/EG en richtlijn nr. 2000/78/EG (EG-implementatiewet Awgb) (28770); - Wijziging van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en van de Faillissementswet in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 19 maart 2001 betreffende de sanering en de liquidatie van verzekeringsondernemingen (PbEG L 110) (29297); - Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2003 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29328); en twee andere wetsvoorstellen (29333l; 29339)Pagina 765-765
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); het Europadebat, Staat van de Unie (29201).Pagina 765-788
Ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-854

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 133 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van
Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII).De beraadslaging wordt hervat.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik ben de Kamer erkentelijk voor haar bijdrage in eerste termijn,
zowel voor de steun die is uitgesproken als voor de kritische kanttekeningen
die zijn geplaatst.Mijn betoog is als volgt opgebouwd. Ik hoop allereerst een inleiding te
houden over algemene punten die te maken hebben mijn rolopvatting als minister
van Economische Zaken. Daarna wil ik iets zeggen over de conjuncturele ontwikkelingen,
over de WTO, over de ontwikkelingen rond Cancun en over de Europese dimensie
van het economische bestel. Vervolgens ga ik in op mijn opvattingen over de
begrippen marktordening, sterke markt, sterke overheid en kennis en innovatie.
Daarna zal ik iets zeggen over de duurzaamheidsproblematiek, waarover de heer
Van der Lans veel heeft gesproken. Daarna ga ik in op het begrip "ruimte om
te ondernemen" en vervolgens maak ik wat afsluitende opmerkingen. Ik spreek
namens twee bewindslieden, van wie er één thans afwezig is,
dus ik behandel vanavond de dubbele portefeuille.Het doet mij buitengewoon veel genoegen om binnen twee weken tijd twee
maal diepgaand en inhoudelijk van gedachten te wisselen over de Nederlandse
economie. Het is terecht dat het begrip economie, voor het eerst in vele jaren,
weer centraal staat in het Nederlandse beleid. Dat is het geval wegens de
vele uitdagingen en problemen waar wij voor staan en wegens de invloed op
het algemeen welbevinden. Dit geeft ook aan dat financiële omvang niet
altijd het belang van een portefeuille bepaalt, zoals in sommige Haagse kringen
wel wordt gemeend.Als minister van Economische Zaken sta ik voor een duurzame economische
groei en voor de dynamiek van de economie. Het gaat om de welvaartscreatie
van Nederland. Het groeivermogen vraagt aan de ene kant om een goede marktordening
en aan de andere kant om een kwalitatief hoogwaardige en efficiënte overheid.
Een goede werking van de arbeidsmarkt, van de kapitaalmarkt en van de goederen-
en dienstenmarkten vereist een sterke overheid, die marktwerking met heldere
regels en goed toezicht afdwingt. Ik zie een duidelijke rol voor de overheid
weggelegd wat betreft het vermogen van onze economie om welvaart te genereren.
Dat kan niet alleen aan de markt worden overgelaten. Tegelijkertijd moet ik
ook kritisch naar de overheid kijken, want elk overheidsingrijpen beïnvloedt
het groeivermogen van de Nederlandse economie. Niet al het overheidsingrijpen
is goed voor de totale welvaart. Er is verwezen naar de bijdrage van de heren
Bovenberg en Teulings, die dit hebben aangeven in hun "Calculus van het publieke
belang".Het is mijn verantwoordelijkheid om de rol van de overheid in de maatschappij
en de economie voortdurend in lijn te brengen met de welvaartscreatie van
Nederland. Dat is een andere rol dan die van de minister van Financiën,
die vooral kijkt naar de kosten van het overheidsingrijpen. Ik ben allereerst
geïnteresseerd in de maatschappelijke baten en in de effecten van overheidsbeleid
op de welvaart, ook wanneer die niet direct in financiële termen te meten
zijn. Daarin ligt de zelfstandige verantwoordelijkheid van de minister van
Economische Zaken voor het structurele groeivermogen. Daarbij zijn beleidsterreinen
betrokken als de flexibilisering van de arbeidsmarkt, de ruimtelijke ordening,
de infrastructuur, het technologisch-wetenschappelijk onderwijs en het onderzoek.
Het belangrijkste instrument daarbij is ordening. Dit vraagt om regelgeving
en om handhaving daarvan. Financiële instrumenten spelen daarbij uiteraard
een belangrijke rol, maar niet de enige. Dat Economische Zaken geld moet inleveren
is niet uitzonderlijk; alle departementen doen dat, dus wij ook. Bij de begroting
heb ik de beleidsmatig belangrijkste uitgaven zo veel mogelijk ontzien, zoals
die voor duurzame energie. Dit zeg ik tegen de heer Van der Lans. Pijnlijke
maatregelen waren echter onontkoombaar. Bovendien speelt een rol, dat ik zaken
op een andere manier wil aanpakken. Ik wil inderdaad meer oplossen via ordening
en het scheppen van randvoorwaarden. Economische Zaken blijft een regisseur,
een initiator en een katalysator van economische, maatschappelijke veranderingen.Tegen de heer Kox zeg ik dat het denken over de rol van de overheid in
de afgelopen 30 jaar wezenlijk is veranderd. Sommigen zijn daarin een beetje
blijven staan. Mijn denken heeft ook die verandering doorgemaakt. Wij zijn
afgestapt van de maakbare samenleving uit de jaren zeventig. De globalisering
en de internationalisering hebben mij er in ieder geval van overtuigd dat
die maakbare samenleving op nationaal vlak niet kan en ook niet gewenst is.
Na het falen van die benadering zijn wij in de jaren 90 doorgeslagen naar
het andere extreem, namelijk een terugtredende overheid. De gedachte was toen
dat wij de economie wel aan de markt kunnen overlaten, maar dat kunnen wij
niet, zoals de recente geschiedenis heeft laten zien. Marktwerking en marktordening
vragen om een duidelijke en heldere, maar vooral ook om een sterke rol van
de overheid. Als marktmeester, maar ook in het industriebeleid – ik
noem dat woord uitdrukkelijk nadat het in deze zaal menig jaar niet is gebruikt –
in het consumentenbeleid en in het beleid van de netwerksectoren. Voor die
rol is de minister van Economische Zaken verantwoordelijk.Ik heb een paar opmerkingen over de doelstelling van mijn beleid en over
de agenda waar ik voor sta. De algemene doelstelling is uitzicht op een structurele
economische groei van 3% in het jaar 2010. Dat betekent een verhoging met
eenderde ten opzichte van de huidige situatie. Die groei hebben wij nodig
om onze maatschappelijke doelstellingen te realiseren. Het knelpunt van de
Nederlandse samenleving is op dit ogenblik dat ons structurele groeivermogen
structureel onder druk staat. Voor u staat dus een minister van groei met
een forse uitdaging. Tegen de heer Kox zeg ik: ik ben niet berustend. Dat
is niet mijn aard en berusting spreekt ook niet uit de uitingen van het kabinet.
Wat u hoort, is realisme. Realisme betekent dat men ook moet realiseren dat
ingrijpende maatregelen noodzakelijk zijn. Er is geen conservatief kabinet
aan het werk, maar een kabinet dat met kracht probeert nieuwe uitdagingen
op een nieuwe wijze te benoemen. Die maatregelen zijn allereerst noodzakelijk
om de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven te verbeteren,
om de werkgelegenheid te garanderen en om onze economie te revitaliseren.
Alleen met een vitale economie kunnen wij de essentie van de verzorgingsstaat
ondanks de toenemende vergrijzing van de bevolking in stand houden. Kiezen
voor groei nu – en ik zeg er bewust "nu" bij – is zeker geen keuze
tegen de verzorgingsstaat. Het is een keuze voor een duurzame verzorgingsstaat.
Daar zit een wezenlijk element van verandering.Om die uitdaging te realiseren, heb ik een economische agenda met vijf
speerpunten. In de eerste plaats noem ik het werken aan het Europese groeivermogen,
waarbij ik uitdrukkelijk de Europese context als leidinggevend zie; in de
tweede plaats een sterke overheid in de markt; in de derde plaats het stimuleren
van kennis en innovatie, daar hebben wij twee weken geleden over gesproken;
in de vierde plaats het streven naar duurzame ontwikke ling
en in de vijfde plaats het creëren van ruimte om te ondernemen. Ik zal
op ieder van die punten nader ingaan. Naast deze vijf punten is mijn Leitmotiv –
en eerlijk gezegd is dat ook de motivatie waarom ik in dit kabinet zitting
heb genomen – de mentaliteitsverandering en de cultuuromslag die in
het denken in Nederland over economie noodzakelijk is. Wij moeten gaan voor
de top. Wij moeten niet klagen, maar doen. Onze blik moet meer naar buiten
worden gericht en wij moeten leren van anderen, ook van Amerika. Ik verwijs
in dat verband naar de wereldkampioenschappen die het afgelopen weekeinde
in Hamar hebben plaatsgevonden. Het was fantastisch om te zien wat twee Amerikanen
wisten te presteren, terwijl zij nog geen twee jaar serieus schaatsen. Wij
zijn altijd dol op de Nederlandse schaatsers, maar de meesten van hen hebben
het op hun vierde geleerd en zijn op hun twintigste zover dat zij aan de top
staan. Het gaat om een mentaliteit en om een inzet, om het willen excelleren.
Het leren waarderen van excellente prestaties is naar mijn gevoel van essentiële
betekenis. Ik zei het al, het is een Leitmotiv en twee weken geleden hebben
wij over dit zelfde thema gesproken.Groei wordt bepaald door vrijwel alle aspecten van het maatschappelijk-economisch
verkeer. Daarom spreek ik niet alleen over ordening en regelgeving of over
subsidies en fiscale instrumenten, want zonder groei van de cultuur kan de
discussie hierover niet tot wezenlijke resultaten leiden. Ik zou even een
uitstapje in de historie willen maken. Er is een studie van Needham en Landis
geweest naar het gebrekkige groeivermogen van de Chinese Mandarijnenstaat,
ongeveer zes eeuwen geleden, ondanks zijn buitengewoon hoogwaardige technologische
prestaties. Het ging om de vraag waarom de Chinese economie toen niet geprofiteerd
heeft van alle uitvindingen die men daar deed. Het buskruit is niet in Nederland
uitgevonden, evenmin als de boekdrukkunst en het kompas. Het zijn alle Chinese
uitvindingen, het zijn technologieën die aan de basis hebben gestaan
van de Westerse expansie aan het begin van de Renaissance. Deze studie, die
eenieder in deze Kamer natuurlijk kent, heeft laten zien dat de op stabiliteit
georiënteerde en in procedures verzandende ambtenarencultuur van de Chinezen
in die tijd het economisch en maatschappelijk gebruik maken van die uitvindingen
in de weg stond. Het is dus om de economie te kunnen verbeteren noodzakelijk
om niet alleen te spreken over hervorming van de arbeidsmarkt of de kapitaalmarkt,
opdat wij niet vervallen tot de Chinese Mandarijnenstaat van de 21ste eeuw
en Europa geen cultureel museum wordt. Het gaat om een verandering van mentaliteit,
om de vitaliteit van onze cultuur. Dit vraagt om een structurele vergroting
van ons sociaal en cultureel innovatievermogen. Pas als dat op orde is, kunnen
wij echt gaan werken aan het economisch groeivermogen van Nederland, want
anders stuiten alle maatregelen waarmee wij bezig zijn, op een muur van onwil,
onbegrip en lamlendigheid. Daarom werk ik met staatssecretaris Rutte ook aan
het thema van sociale innovatie. Het gaat dus inderdaad om veel meer dan technologische
innovatie. Sociale innovatie heeft betrekking op het organisatorische innovatievermogen
van bedrijven en op het beter betrekken van werknemers, van menselijk kapitaal
bij het innovatieproces.De heer Van der Lans (GroenLinks):Ik ben erg gefascineerd door deze beschouwing over de Nederlandse cultuur
en over de noodzaak om te leren excelleren, want wij hebben in het afgelopen
weekend flink op de broek gekregen. Maar een historische redenering is ook
dat de Nederlandse cultuur in gelijkwaardigheid, in gelijkheid een belangrijke
waarde heeft. Deze waarde staat in zekere zin haaks op de cultuur van willen
excelleren. Maar volgens dezelfde redenering zou je ook kunnen zeggen dat
waardering van het historische ons ook veel heeft opgeleverd, namelijk de
verzorgingsstaat, een redelijk niveau van welvaart en niet zulke schrijnende
armoedegevallen als in de Verenigde Staten. In elke cultuur moet men bereid
zijn tot vernieuwing, maar men moet ook de prestaties koesteren die het verleden
heeft opgeleverd. Moeten wij nu het element van de Nederlandse traditie van
gelijkheid, van collectiviteit, van voor elkaar zorgen, naar het Amerikaanse
model achter ons laten of moeten wij daarop voortborduren?Minister Brinkhorst:Voorzitter. De heer Van der Lans noemt nu een zeer interessant element.
Hij sprak van gelijkwaardigheid en gelijkheid. Het is verre van mij om de
verworvenheden van de verzorgingsstaat ter discussie te stellen, maar de context
is in de afgelopen dertig jaar – ik beperk mij tot deze periode, omdat
de heer Kox naar de jonge Brinkhorst verwees, dertig jaar geleden, toen ik
in de politiek begon – wezenlijk veranderd. De elementen van de verzorgingsstaat
die te maken hebben met gelijkwaardigheid en met sociale cohesie, genoemd
door mevrouw Sylvester, moeten wij zeker handhaven. Maar als ik zeg dat de
context is veranderd, dan betekent het dat ik niet naar een Amerikaans model
streef, maar dat wij wel moeten beseffen dat de Nederlandse economie ondanks
alle internationale elementen zeer nationaal georganiseerd was. Ook de institutionele
structuren waren nationaal. De impact van het buitenland op Nederland in politieke
zin is eigenlijk veel later ontstaan. Volgens mij is het als volgt: wij dachten
dat wij een economische interne markt konden maken die dateerde van het begin
van de jaren zestig zonder dat politieke instellingen moesten worden aangepast.
Het huidige effect is dat wij in een grote Europese economie functioneren
met politieke instellingen waar vaak andere elementen zijn dan de nationale.
Die werken zodanig door in onze samenleving dat het aspect van polder (in
een min of meer gesloten structuur gezamenlijk oplossingen maken) vervangen
wordt door beleidsconcurrentie over de grenzen heen. Dat is naar mijn gevoel
de wezenlijke reden dat wij onze instellingen moeten aanpassen.Immers, de polderstructuur heeft te maken met een sociale cohesie van
mensen die elkaar min of meer begrijpen. Natuurlijk is er een verschil in
denken tussen de heer Schouw en de heer Terpstra. Relatief is er echter een
Nederlandse politieke cultuur die leidt tot "give and take". Dat geven en
nemen is mogelijk in een nationale cultuur, omdat iedereen bereid is om niet
het maximale na te streven en om te aanvaarden dat er een vermindering is
van de nationale ontvangst ter wille van het grotere geheel. In de Europese context leidt dat naar mijn gevoel altijd tot suboptimale
oplossingen. Als ik mij niet vergis, zei de heer Luijten terecht dat wij moeten
gaan kiezen. Daar kom ik nog op terug. Het vermogen om niet werkelijk te kiezen
en altijd een klein beetje van dit en een klein beetje van dat te doen, heeft
ertoe geleid dat wij, relatief gesproken, in internationale performance zijn
achtergebleven. Dit is een toevoeging.De doelstelling om de sociale cohesie te handhaven, staat voor mij evenzeer
overeind. Met name mevrouw Sylvester heeft hierover gesproken. Ons verschil
van mening zal hooguit gericht zijn op de vraag wat de modaliteiten zijn en
dus niet op de doelstelling.De conjunctuur vormt het tweede hoofdpunt in mijn betoog. Ik zal er niet
zoveel over zeggen. Wij weten namelijk allemaal waar wij ongeveer staan. Het
is wel evident dat in het begin van het jaar 2004 de economie zich wereldwijd
lijkt te herstellen. De Amerikaanse economie is de motor achter het herstel.
Ik zeg dit met enige reserve, omdat er ook een aantal negatieve aspecten in
die ontwikkeling zijn. In het tweede halfjaar van 2003 is de groei in de VS
sterk versneld. Het vierde kwartaal is de economie echter wat minder gegroeid.
Verwacht wordt dat Amerika in 2004 ongeveer 4% economische groei heeft. De
Europese economie vertoont een veel voorzichtiger herstel. Wij verwachten
na drie achtereenvolgende kwartalen van stagnatie voor het eurogebied in het
derde kwartaal een groei van ongeveer 0,4% van kwartaal op kwartaal. Ik spreek
niet eens over structuur, maar zelfs in dat opzicht doet Nederland het verhoudingsgewijs
niet goed. De groei is hier nog steeds het laagst van het hele eurogebied,
maar het lijkt erop dat Nederland het dieptepunt van het tweede kwartaal van
2003 is gepasseerd. In het derde kwartaal is de economie voor het eerst in
drie kwartalen niet gekrompen, maar gelijk gebleven.Ontegenzeggelijk is de wereldwijde opleving. Die is belangrijk voor een
open economie als de onze. Dat is ook nodig, want het dal waar wij door gegaan
zijn, is dieper geweest dan het dal van het begin van de jaren negentig. De
gemiddelde groei van het BBP in de periode van 1991 tot 1993 was 1,9% en nu
bedraagt de groei van 2001 tot 2004 0,4%. Daarmee zijn wij gelijk gekomen
aan de periode van de jaren tachtig. Ook de ontwikkeling van de werkgelegenheid
en de productie in de marktsector is slechter dan die in het begin van de
jaren negentig.Het is niet allemaal kommer en kwel. De export zal onze economie uit het
dal leiden. Na een krimp van 0,75% in 2003 verwacht het CPB voor 2004 namelijk
een groei van ongeveer 1%. De onzekerheid daarbij vormt de ontwikkeling van
de dollarkoers. Wij weten namelijk allemaal dat een dure euro het economische
herstel flink kan hinderen. Ik kan inderdaad met de heer Luijten stellen dat
er lichtpuntjes zijn. Ik heb al gezegd dat zwartkijken niet mijn natuur is.
Het is echter van groot belang dat wij de problemen benoemen; wij zitten niet
te kniezen. Nederland heeft zeker een aantal unique selling points. Ik zal
het zo meteen hebben over onze geografische ligging, de infrastructuur, de
mainports en de kwaliteit van onze beroepsbevolking. Verder moeten wij niet
vergeten dat wij op een aantal belangrijke variabelen er structureel beter
voor staan dan aan het begin van de jaren tachtig en negentig. De arbeidsdeelname
is in de afgelopen decennia flink gestegen en de werkloosheid ligt nog steeds
op een lager niveau dan bij eerdere crises het geval was. In de jaren negentig
hebben wij er 1,3 miljoen banen bij gekregen. Natuurlijk is daarnaast het
inkomen voor velen aanzienlijk verbeterd. Dat wordt in deze tijd van crisis
vergeten. Ik zeg dit met name tegen de heer Kox. Er is een fundamentele uitdaging.
De VVD-fractie heeft erop gewezen dat onze economische uitgangspositie een
stuk slechter was dan een aantal jaren geleden werd gedacht. In antwoord op
de vraag van de heer Kox merk ik op dat het groeisucces van het einde van
de jaren negentig slechts door een paar incidentele factoren werd opgestuwd,
zoals daar zijn de bestedingseffecten vanwege de sterke stijging van de huizen-
en aandelenprijzen. Dat kon niet oneindig doorgaan. Bedrijven hebben toen
inderdaad forse winsten behaald. Die hebben wel degelijk tot maatschappelijke
baten geleid. Niet alleen aandeelhouders hebben daarvan geprofiteerd, maar
ook bedrijven hebben in die jaren veel meer geïnvesteerd, zelfs te veel.
Toen de aandelenmarkt instortte, bleek dat bedrijven er financieel vaak veel
slechter voor stonden dan zij dachten. De voordelen van de ICT bleken enigszins
overschat te zijn. Nu is er sprake van enig herstel, maar de luchtbel van
de ICT is zeker doorgeprikt. Door de overige investeringen hebben bedrijven
schulden. Veel bedrijven zijn bezig met het terugverdienen van die schulden.Ook structurele aspecten hebben onze positie uitgehold. Allereerst is
onze concurrentiepositie in de afgelopen jaren flink verslechterd. Sinds 1997
zijn onze loonkosten per eenheid of product met 12% meer gestegen dan die
van onze concurrenten. Wij hebben overigens na 1982 tot 1994 de tijd nodig
gehad om onze loonsituatie te herstellen en weer te kunnen concurreren. De
zelfde 12% die wij in die periode hebben gewonnen, hebben wij in zes jaar
verloren, namelijk tussen 1997 en 2003. Dit betekent dat loonmatiging een
essentiële component is van het herstel van onze concurrentiepositie.
Vandaar dat het belang van het najaarsakkoord met de nulgroei voor de lonen
voor de jaren 2004 en 2005 overeind staat. Ik waardeer zeker dat de sociale
partners en de overheid samen hun verantwoordelijkheid hebben genomen. Dat
heeft ook met de voor mij zo essentiële sociale cohesie te maken.Het groeivermogen staat ook onder druk. Ik heb de percentages van 3 en
2 al genoemd. Om groei voor de toekomst veilig te stellen, heeft het kabinet
in het Hoofdlijnenakkoord ambitieuze voorstellen gedaan om het groeivermogen
van onze economie te vergroten. Het gaat om arbeidsparticipatie en arbeidsproductiviteit.
Natuurlijk gaan wij daarnaast niet voorbij aan de forse budgettaire problematiek
van het kabinet. Daarom hebben wij flinke ombuigingen gemaakt. In antwoord
op de vragen van de heren Van der Lans en Van den Berg merk ik op dat iedere
ombuiging en budgettaire bezuiniging op de korte termijn pijnlijk zijn voor
de groei. Dat kan niet anders. Dit moet worden geplaatst in het perspectief
van de winst op de langere termijn, zoals het CPB in de MEV 2004 zegt. Het
beleid voor de middellange termijn is goed. Op de korte termijn heeft dit
echter zeker tot een bepaalde vraaguitval geleid. Dat is onvermijdelijk en
gezien de vergrijzing, noodzakelijk. Het goed voorbereid zijn
op die ontwikkeling en op de vergrijzingsproblematiek heeft dan ook een hoge
politieke prioriteit. Het verdwijnen van werkgelegenheid is vooral het gevolg
van conjuncturele ontwikkelingen en niet van een overvloed aan regelgeving.
De heer Van den Berg vroeg hiernaar. De regelgevingen op het terrein van ziekte
en arbeidsongeschiktheid zijn evenmin debet aan de verslechtering. Dat is
namelijk ook weer een conjuncturele kwestie. Dat die regelgeving wel structureel
de werkgelegenheid en de arbeidsparticipatie verslechtert, staat natuurlijk
buiten kijf.Ter wille van de tijd en ook omdat wij nog vele malen met elkaar zullen
discussiëren over de WTO, zal ik daarover kort zijn. De opleving van
de Nederlandse economie is afhankelijk van de wereldeconomie. Daarom ben ik
zoals vele anderen teleurgesteld door de mislukking van de WTO-conferentie
in Cancun. Er is de afgelopen maanden gelukkig een nieuwe dynamiek ontstaan.
Ik was eind januari in Brussel bij het informeel overleg van de handelsministers.
Het initiatief van de Amerikanen heeft voorlopig meer procedurele dan inhoudelijke
betekenis. Ook zij hechten belang aan multilaterale onderhandelingen. Het
is van groot belang dat zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten de
draad weer willen oppakken, maar er zijn 132 leden. De tijd dat de Verenigde
Staten en Europa gezamenlijk het wereldmodel bepaalden is voorbij. Ik hoop
eind deze maand naar een aantal lidstaten, naar Japan, China en India te gaan
om te checken in hoeverre er daar mogelijkheden bestaan om de draad weer op
te pakken. Ik zal in juni de UNCTAD-conferentie in Brazilië bijwonen.
Ik zal die bijeenkomst gebruiken om de belangrijkste spelers op dit terrein
te spreken. Ik hoop dat wij onder het Nederlandse voorzitterschap kunnen komen
tot een hervatting van de mislukte conferentie van Cancun.EZ is niet betrokken bij de subsidieverlening onder andere aan Milieudefensie.
Persoonlijk vind ik dat je als overheid niet bang moet zijn om organisaties
te steunen die soms een je onwelgevallig geluid laten horen. Tegelijkertijd
hebben die organisaties ook een verantwoordelijkheid, ook jegens de landen
wier belangen zij menen te dienen. Daarover verschil ik soms sterk van mening
met antiglobalisten. Daar heb ik ook uiting aan gegeven. Ik ben echt van mening
dat globalisering ontwikkelingslanden kan helpen om de mogelijkheden van de
wereldmarkt beter aan te grijpen. Als het multilaterale handelsstelsel gaat
verdwijnen of aangetast wordt, dan zullen met name de zwakkeren daarvan de
dupe worden.Het bedrag van 200 mld is vooral gericht op de gedeeltelijke liberalisatie.
De 650 mld zou het gevolg zijn van een totale liberalisatie en zover zijn
wij nog steeds niet.Ik kom op het thema dat ik genoemd heb: Europa is binnenland. De noodzaak
om het groeivermogen te vergroten is geen typisch Nederlands probleem. Heel
Europa kampt met de financiering van de kosten van de vergrijzing. Ik hoef
maar te verwijzen naar Frankrijk, Italië en Duitsland. Het gaat om de
afnemende groei van de arbeidsparticipatie en daarmee het toenemend belang
van de arbeidsproductiviteitsgroei. De Europese Commissie heeft in het recente
"spring report", dat een voorbereiding is voor de Europese top van het voorjaar,
een aantal belangwekkende opmerkingen opgenomen. Er wordt met zoveel woorden
gezegd dat aanpassing van de sociale arrangementen noodzakelijk is om het
groeivermogen te versterken en daarmee de verzorgingsstaat en de sociale cohesie
op lange termijn zeker te stellen. Ik kies een andere richting voor het bereiken
van sociale cohesie dan de PvdA. Via dynamiek en zelfontplooiing wil ik creativiteit
losmaken en op die manier groei, meer welvaart voor de samenleving genereren.
Dat is naar mijn gevoel de beste basis voor de sociale cohesie. Nogmaals,
qua doelstelling hebben wij geen verschil van mening. Alleen de weg naar die
sociale cohesie loopt niet via het plat houden van de structuur, maar via
het geven van scherpte aan de structuur. Als wij doorgaan op de ingeslagen
weg, kunnen wij het realiseren van de Lissabondoelstellingen vergeten. Dan
heb ik het niet alleen over de economische doelstellingen, maar ook over de
sociale en duurzaamheidsambities van de EU. Ik ken geen land ter wereld waar
de milieu- en duurzaamheidsdimensie overeind bleven terwijl de economie in
elkaar donderde. Ook in Europa is het al lang geen keuze meer tussen enerzijds
groei en anderzijds solidariteit en milieu, zoals sommigen menen. Lissabon
is een dwingende noodzaak. Als wij er niet in slagen veranderingen tot stand
te brengen, zal zowel ons sociale model als ons ecologische model als ons
economische model daaronder lijden.Voorzitter. Een Europees probleem vraagt om een Europese aanpak. Europa
is binnenland geworden. Europese regels bepalen de inrichting van de Nederlandse
economie, en dat is maar goed ook. De lidstaten moeten zich niet willen onderscheiden
op het terrein van monetaire en begrotingstekorten. Dat is niet goed voor
het Europees vermogen om welvaart te creëren. De lidstaten moeten zich
ook houden aan de Europese kaders op het terrein van het consumenten-, industrie-
en mededingingsbeleid. Ook denk ik in dit verband aan de liberalisering van
de netwerksectoren. De beleidsvrijheid op die terreinen is wel groter dan
die voor het monetaire en budgettaire beleid. Ik merk wel dat zich in belangrijke
mate spanning voordoet, zowel in deze Kamer als in die aan de overkant. Misschien
is die spanning aan de overkant nog wel meer te merken dan hier. Die spanning
betreft de nationale politieke reflexen aan de ene kant en het maken en het
uitvoeren van de Europese groeiagenda aan de andere. Wat mij betreft moeten
wij niet meedeinen op de overschatte golven van neoprovincialisme, traditionalisme
en conservatisme en angst veinzen en angst zaaien voor Europa. De uitbreiding
van de Europese Unie en de totstandkoming van de interne markt zijn vooral
goed voor de Nederlandse economie. Mijns inziens wordt dat nog door te weinigen
benadrukt. Gelukkig kon vanavond nog in dit huis worden geconstateerd dat
de meerderheid pleit voor het vrije verkeer van werknemers in de hele Europese
Unie en dus ook voor de werknemers uit de nieuwe lidstaten. Het provincialisme
dat in sommige delen van de politiek hoogtij viert, is een groot gevaar voor
het structurele herstel van onze economie, want dat vraagt om een Europese
agenda voor groei en de economische realiteit mag niet de dupe worden van
de politieke waan van de dag. Ik zie het als mijn verantwoordelijkheid om
dat mee helpen te voorkomen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Houdt in de ogen van de minister de motie die in de Tweede
Kamer is aangenomen een grotere beperking in van het aantal mensen uit de
nieuwe EU-landen die hier aan de slag zouden kunnen dan die welke de regering
voorstaat? Moet, gelet op de woorden van de minister, deze motie geduid worden
als een vorm van neoprovincialisme of neoconservatisme? Mag ik uit zijn woorden
opmaken dat de minister niet blij is met deze uitspraak van de Tweede Kamer?Minister Brinkhorst:U zegt het zelf. Het kabinet heeft zich vorige week beziggehouden met
de signalen van de Tweede Kamer en daarbij zijn standpunt gehandhaafd. Ik
heb vandaag kennis genomen van zowel de aanneming van de motie aan de overkant
als van uw krachtige signaal dat u het op dit punt met die overkant niet eens
bent. Wij zullen beide elementen betrekken bij het overleg in het kabinet.
Ik ben hier als bescheiden dienaar van de Kroon. Voor mij is dit een van de
elementen waaraan ik consequenties zal verbinden.Mevrouw de voorzitter. Ik sprak over de Europese agenda voor de groei.
De versterking van het Europese groeivermogen vereist een uitgekiende mix
van beleidscoördinatie enerzijds en beleidsconcurrentie anderzijds en
maatregelen op Europees niveau naast maatregelen die door de landen zelf kunnen
worden genomen. Ik heb al gezegd dat het bijzonder belangrijk is om het monetaire
en budgettaire beleid op Europees niveau vast te stellen, want de macro-economische
stabiliteit in de eurozone is een noodzakelijke voorwaarde voor het groeivermogen
van de Europese economie. Kortgeleden heb ik de discussie over het monetaire
debat weer eens tot mij laten doordringen. Toen wij de euro tot stand brachten,
was een aantal gerenommeerde Amerikaanse economen van mening dat de euro slecht
was. Ik vroeg mij af of zij dat standpunt nu nog zouden innemen. Het is evident
dat wij ons op dit punt niet moeten willen onderscheiden en dat wij via budgettaire
en monetaire maatregelen niet in staat zijn om onze concurrentiepositie ten
opzichte van elkaar te versterken. Het is echter wel zaak dat gemaakte afspraken
worden nagekomen. Natuurlijk staat het kabinet als één man achter
de minister van Financiën als het gaat om het borgen van de stabiliteit.
Wat de macro-economische stabiliteit betreft staan Economische Zaken en Financiën
zij aan zij in de Ecofin-raad. Naast het bevorderen van de stabiliteit dient
evenwel de dynamiek van de Europese economie bevorderd te worden in de raad
voor het concurrentievermogen. Dat is een andere zaak. Daar staat de minister
van Economische Zaken centraal. Ik kan de heer Terpstra en mevrouw Sylvester
dan ook garanderen dat de raad voor de concurrentiekracht voor mij prioriteit
geniet en dat ik met man en vrouw – de vrouw is thans afwezig –
werk aan versterking van die raad. De sterke coördinatie van het hele
Lissabonproces door één commissaris en door één
raad zal de voortgang van het proces zeker ten goede komen. Daar laboreert
de Europese institutionele structuur, dat er geen herkenbaar gezicht is waar
het gaat om de Europese groeiagenda. Zoals bekend is de heer Zalm woordvoerder
in de Econfin-raad, wat niet wegneemt dat ik mij actief bemoei met de inhoudelijke
voorbereiding. Het feit dat mijn hoogste ambtenaar voorzitter is van het Economic
Policy Committee verzekert de inbreng van EZ in de Ecofin-raad.Het is evident dat dit een speerpunt in de komende periode is. Dit is
een deel van de cultuuromslag waarover ik het eerder had. Conform de conclusies
van het rapport van oud-minister-president Kok wil de Commissie dat de Europese
lidstaten employability, dus het vermogen om benoemd te kunnen worden, om
werk te kunnen krijgen, verkiezen boven baanzekerheid. Dat is wel degelijk
een nieuw element in onze Nederlandse context. Op dat punt moet onze mentaliteit
veranderen. De productiefactor arbeid moeten we daar inzetten waar zij het
meeste opbrengt. Alleen op die manier is duurzame werkgelegenheidsgroei gewaarborgd.Naast die Europese dimensie zijn lidstaten ook zelf verantwoordelijk voor
het nemen van maatregelen om het structurele groeivermogen te vergroten. Daarmee
gaat het niet goed, simpelweg omdat gemaakte afspraken niet worden nagekomen.
Dat geldt ook voor Nederland. Nederland en Europa zouden net zo streng voor
zichzelf moeten zijn als voor de nieuwe toetreders. Daar leggen we de meetlat
geweldig hoog en roepen steeds: stel je voor dat het in de andere landen zo
slecht gaat. Welnu, lidstaten moeten streng zijn voor zichzelf, afspraken
moeten worden nagekomen en afgedwongen door versterking van de communautaire
instellingen en het opvoeren van de peer pressure: doen wat je zegt, man en
paard noemen.Ook met het geklaag dat Brussel te veel doet, neem ik geen genoegen meer.
Brussel krijgt de schuld van zaken waaraan het part noch deel heeft. Ik noem
de administratieve lasten. Het valt mij de laatste jaren steeds vaker op dat
de Brusselse democratie de schuld krijgt van de administratieve lasten waaronder
Nederlandse bedrijven en burgers lijden. Als er één organisatie
de afgelopen jaren systematisch de administratieve lasten heeft verlaagd,
is het de EU wel geweest. Het gelijk trekken van regels in alle lidstaten
heeft geleid tot een enorme verlichting van de administratieve lasten voor
het bedrijfsleven, die anders nationaal zouden zijn.Daarnaast is veel regelgeving van de EU buitengewoon zinvol in de plaats
getreden van de nationale regels. Ik noem de Prijzenwet en de Warenwet. Die
zijn goed voor de transparantie van de markt, en dus voor de consument. Deze
twee wetten, en de Wet op de jaarrekening, zijn voor driekwart verantwoordelijk
voor de regels vanuit de Europese context. De Prijzenwet is goed voor ongeveer
80% van de administratieve lasten die EZ zou genereren. Het gaat simpelweg
om het etiketteren van prijzen op producten. Dat wordt als Europese last gezien.
Maar als we dat niet op die jampotjes zouden zetten, zouden we er nationale
prijzen op zetten. Het lijkt mij van belang dat degenen die erover klagen,
die dimensie ook eens meenemen. Als we de Europese regelgeving afschaffen,
zouden we die direct weer nationaal invoeren. Nu heeft het bedrijfsleven het
voordeel dat de regelgeving in ieder land hetzelfde is, en dus zijn de totale
administratieve lasten lager. Geen misverstand: het is natuurlijk zaak om
ook in de EU voortdurend te zoeken naar mogelijkheden om de lasten van de
noodzakelijke informatieverplichtingen voor burgers en bedrijven tot een minimum
te beperken. Daarom hebben wij dat tijdens het Europees voorzitterschap hoog
op de agenda gezet. Maar het is wel van groot belang dat we
die dimensie in het oog houden. Ik kan de heer Luijten meedelen dat het kabinet
onverkort vasthoudt aan een reductie van de administratieve lasten van 25%.
Dat is moeilijk, maar zeker niet onmogelijk. Minister Zalm en de staatssecretaris,
zeker als zij weer terug is, zullen zich daar samen met mij hard voor maken.
Ten slotte op dit punt een heel kleine cri de coeur. Ik sprak laatst iemand
die uit Brussel verhuisde naar Nederland, en bij zijn verhuisboedel een auto
moest meenemen. Het kostte ongeveer 28 vergunningen om die auto te importeren.
Gelukkig is Nederland een paar geweldig slimme ondernemers rijk die dat kunnen
doen, natuurlijk tegen vergoeding van kosten. Alleen het verhuizen van een
auto van een Europese naar een nationale context kost dus € 750
en 28 vergunningen. Dan praten we over administratieve lasten die vanuit Europa
komen. Ik hoop dat ik wat dit betreft op instemming van de Kamer kan rekenen.
Ik zal de betrokkenen doorgeven dat wij gaan werken aan een verandering van
dat soort van toestanden.Globaal gesproken, doet de EU soms niet te veel, maar te weinig. Ze is
vaak te lief. De Europese Unie zou zich veel sterker moeten maken op het dossier
van de fiscaliteit. Grondslagharmonisatie is noodzakelijk, opdat de Europese
bedrijven niet te maken krijgen met 25 verschillende stelsels voor de vennootschapsbelastingen,
maar slechts met één stelsel. Lidstaten zouden dan onderling
kunnen concurreren op de hoogte van het tarief. Als dit ooit tot stand komt,
zal het na mijn tijd zijn, maar ik leg deze visie hier neer en ik vraag daarvoor
de aandacht van de Kamer. Ook deze kwestie is van groot belang voor het internationale
bedrijfsleven.De migratiestroom van studenten tussen de lidstaten is bedroevend laag
in vergelijking met de VS. Bijna 75% van de Nederlandse studenten komt tijdens
de studie, ondanks het bestaan van Erasmusprogramma's, überhaupt niet
over de grens. Dat is typisch iets waarop een cultuuromslag moet plaatsvinden.
We moeten vaker ons licht over de grens opsteken, juist in een open economie
als de onze.Op Europees niveau ondersteun ik het initiatief van de heer Busquin, Europees
Commissaris voor Research & Development, om te komen tot een Europese
greencard voor onderzoekers van buiten de EU. Ook in Nederland kunnen en moeten
wij veel meer doen. In tegenstelling tot veel landen om ons heen trekken wij
de laatste jaren steeds minder kennismigranten aan. De vraag is hoe dat komt.
Voor ons innovatievermogen worden wij juist steeds afhankelijker van het aantrekken
van toptalent uit het buitenland. Er zijn veel te veel onnodige problemen.
De leges zijn te hoog. Er is geen sprake van één loket. Een
van onze beroemdste wetenschappers, de nanotechnoloog Cees Dekker wees daar
recent nog op. Ook op dat terrein is sprake van te veel bureaucratie. Hij
vond begin vorig jaar een heel goede postdoctoraal student te Los Angeles.
Door alle procedures kan betrokkene op zijn vroegst pas in mei van dit jaar
beginnen. We verliezen daarmee ongeveer 15 maanden. Dat is de realiteit. Recent
heeft het Innovatieplatform over die problematiek een advies uitgebracht.
Wij voeren dat nu uit in het Deltaplan bètatechniek. Er komt nu één
loket voor werkgevers en kennismigranten. De leges worden verlaagd. Ik heb
de ministers van Justitie en voor Vreemdelingenzaken gevraagd snelheid te
betrachten bij de uitvoering ervan. De minister van OCW heeft Senter/EG-liaison
de opdracht gegeven tot de oprichting van een informatieportaal voor mobiliteitscentra.De heer Van der Lans (GroenLinks):Zijn dit niet de onvoorziene bijeffecten van een veel strenger toelatingsbeleid
waar ons land onder lijdt? Krijgen wij niet de rekening gepresenteerd van
het beleid dat elders wordt gevoerd, maar met andere bedoelingen?Minister Brinkhorst:Ik ben van mening dat dit meer te maken heeft met de onverbeterlijke regelzucht
die wij vele jaren geleden uit het oosten hebben geïmporteerd en een
deel van onze nationale cultuur is geworden dan dat het met enige actuele
conjunctuurproblemen te maken heeft.Dan iets over corporate governance. Verschillende corporate-governancestructuren
in Europa hinderen de ontwikkeling van een Europese kapitaalmarkt en een markt
voor corporate control. Ook in het kader van de normen en waardendiscussie
is dat een belangrijk issue. De verschillen moeten weg. Tegelijkertijd moet
de transparantie van het ondernemersbestuur in de richting van de aandeelhouders
en de samenleving omhoog. Na Ahold en Parmalat beginnen wij in Europa eindelijk
door te krijgen dat het toezicht op, de transparantie van en de verantwoording
door het ondernemersbestuur geen Amerikaans probleem is. Het is ook geen gevolg
van het Angelsaksische besturingsmodel. Dezelfde problemen blijken ook in
het Rijnlandse of het Mediterrane model van corporate governance voor te komen.
Of je nu de aandeelhouders of alle stakeholders centraal plaatst, we zien
dezelfde problemen. Kritiek vanuit het ene culturele model op het andere geeft
naar mijn gevoel dan ook geen pas. We kampen er allemaal mee. Dus moet de
EU er ook mee aan de slag. Als iets het Europese investeringsklimaat bedreigt,
en dus ook het Nederlandse, dan is dat het slecht functionerende systeem van
corporate governance. De vraag is wat ik doe om het proces te versterken,
want la critique est aisée, et l'art est difficile: kritiek is gemakkelijk,
kunst is moeilijk.In de eerste plaats heeft het kabinet van de hervormingen van de arbeidsmarkt
en het stimuleren van innovatie een prioriteit gemaakt. Ik verwijs nogmaals
naar het Innovatieplatform. In de tweede plaats ben ik zelf sterk bezig met
het versnellen van de implementatie van de Europese richtlijn in Nederlandse
regelgeving, waarvoor ik ook de steun van deze Kamer nodig heb. Ik heb daarvoor
het wetsvoorstel versnelling implementatie opgesteld, die het mij mogelijk
maakt om Europese richtlijnen op het terrein van de ordening sneller door
te voeren. Ik heb net dezer dagen het positieve advies van de Raad van State
op dit wetsvoorstel ontvangen, zodat ik het hopelijk binnenkort bij de Staten-Generaal
voor behandeling zal indienen.In de derde plaats zal tijdens het Nederlands voorzitterschap geprobeerd
worden om een aantal belangrijke dossiers te bespoedigen, zoals de dienstenrichtlijn.
Dat gebeurt ook tijdens de voorjaarstop in Luxemburg, waarmee ik ook reageer
op een vraag van de heer Schouw. Over de agenda voor het Nederlandse groeivermogen werk ik enige punten
wat verder uit, te weten een sterke overheid in de markt, waarbij ook het
toezicht aan de orde is, kennis en innovatie, de duurzaamheiddiscussie en
ruimte voor ondernemen.Een sterke overheid in een sterke markt betreft een kritisch dossier.
Veel dingen zijn niet goed gegaan. Wij moeten echter niet vergeten dat er
ook dingen wel zijn bereikt. Veranderingen zijn opgetreden op het terrein
van de telecomwetgeving, de notarissen, de makelaars en de winkelsluitingstijden,
waardoor meer concurrentie mogelijk is. Voor mij zijn marktwerking en liberalisering
geen dogma. Toetssteen is de positie van de consument, die er op termijn echt
beter van moet worden. Wat zijn de lessen uit het verleden? De publieke belangen
zijn niet of onvoldoende benoemd, waardoor het onduidelijk is waarvoor de
overheid wel en niet verantwoordelijk is. Ook hebben wij publieke belangen
soms onvoldoende tegenover elkaar afgewogen. Belangen moeten helder worden
geformuleerd en uiteindelijk tot keuzes leiden.Wij hebben de burger, de consument en de klant te veel uit het oog verloren.
Ik ben het met mevrouw Sylvester eens dat voor Economische Zaken een nadrukkelijker
positie is weggelegd in het consumentenbeleid en dat dit uit meer dient te
bestaan dan een website. Over de uitvoering van de website is drie jaar geleden
uitvoerig nagedacht. Op dat moment bleek daarvoor geen marktpartij beschikbaar
te zijn om dat te doen op de door Economische Zaken gewenste wijze. Ik wil
wel bezien of de website op termijn door een betrouwbare marktpartij kan worden
overgenomen. Nog voor de zomer zal de staatssecretaris komen met een strategisch
actieprogram voor de consument waarin ook wordt ingegaan op de rol van toezichthouder
bij de consumenten en de witte vlekken rond de handhaving. Daarbij rust wat
minister Donner en mij betreft geen taboe meer op een eventuele rol voor publieke
toezichthouders als het om zware, oneerlijke handelspraktijken gaat. Dit punt
staat momenteel ter discussie in Brussel. Wij zijn in de laatste fase van
de afronding van een richtlijn. Naast het probleem van de burger en de publieke belangen, denk ik dat
wij de problemen van de overgangsfase in de richting van liberalisering hebben
onderschat of miskend. Wij fixeerden ons zo sterk op het eindbeeld, dat wij
ervan overtuigd waren dat dit vanzelf wel zou ontstaan. Dat is een misvatting.
Halverwege een traject gebeuren er altijd onvoorziene zaken waarmee geen rekening
is gehouden. Sommigen wezen daarop met de opmerking dat de overheid goed is
in het bedenken van plannen, maar dat uitvoering niet haar sterkste kant is.Kortom, in de komende jaren vereist het marktordeningsbeleid in ieder
geval een helder optredende overheid, een centrale positie van de consument
en meer aandacht voor de transitieperiode. Een sterke markt vraagt om een
sterke overheid.Mevrouw Sylvester (PvdA):De minister spreekt over de mogelijke problemen bij de overgang naar liberalisering
in juli van dit jaar. Wanneer is er een grens bereikt? Op welke wijze pakt
hij zijn verantwoordelijkheid op? Hoe wil hij de publieke belangen borgen?
Op welke wijze en op welke termijn wil hij ingrijpen?Minister Brinkhorst:Ik zal straks iets zeggen over de liberalisering in de energiemarkt, maar
mijn concrete antwoord is als volgt. Ik heb de energiebedrijven gevraagd om
mij per 1 maart helderheid te geven en de factureringsproblematiek op te lossen.
Ik heb de Tweede Kamer een brief geschreven – daarvan hebt u waarschijnlijk
een afschrift gekregen – waarin staat dat ik op dat ogenblik een analyse
van een externe consultant zal vragen om te bezien of die problemen inderdaad
zijn opgelost. Waarschijnlijk medio maart zal ik een brief over de privatiseringsdimensie
aan de orde stellen. De problematiek van de liberalisering en de problematiek
van de privatisering zijn immers weliswaar twee verschillende zaken, maar
er is een sterke politieke koppeling. Op dat ogenblik zal de discussie daarover
met uw Kamer kunnen plaatsvinden.Ik kom terug op het punt "sterke markt, sterke overheid". Ik zal dat toespitsen
op het punt dat de overheid helder moet optreden omdat dat wezenlijk noodzakelijk
is om het vertrouwen van de burger in de overheid te herstellen. Naar mijn
oordeel komt een heleboel van de politieke ellende die wij de afgelopen jaren
hebben gehad, door het gevoel dat een terugtredende overheid geen ontzag en
gezag meer creëert, waardoor de burger zegt: als de overheid dat toch
niet doet, geef mijn portie dan maar aan fikkie en dan laten wij het zitten.
Tegen die tendens keer ik mij met kracht en ik probeer daartegen stelling
te nemen vanuit mijn visie op het ordenend beginsel, ook van economische zaken.Ik kom nu bij het toezicht. Er zijn veel vragen gesteld over de rol van
de toezichthouders. Uw Kamer daagt mij uit om een toetsingskader voor toezichthouders
te ontwikkelen. Ik ben daarvoor. Ik heb goede ervaringen met een dergelijk
beleidskader, zoals ik dat heb neergezet op het terrein van de netwerksectoren.
Het beleidskader voor de toezichthouders presenteer ik voor de zomer in een
brief aan de Tweede Kamer.Wat bedoel ik op het punt van dat toezicht met "een helder optredende
overheid"? Allereerst gaat het om een duidelijke scheiding tussen politiek
beleid en de toezichthoudende rol. Simpel gezegd komt het hierop neer: de
minister en de Kamer stellen het beleid, de regels en eventueel het beleidskader
vast. Ten tweede houdt de toezichthouder toezicht op de naleving van die regels.
Ik ben voor een krachtig, onafhankelijk toezicht, maar binnen de kaders die
door de politiek zijn vastgesteld. De beleidskaders worden dus vastgesteld
door de politiek: door de minister in samenspraak met de Tweede Kamer, maar
natuurlijk wel met de kennis en de ervaring van de toezichthouder, want het
gaat ook om de kwestie van de uitvoering. De uiteindelijke verantwoordelijkheid
voor de regels en de naleving daarvan moet bij de minister en de Tweede Kamer
liggen. Zij houden dus toezicht op de toezichthouders, maar de minister is
niet verantwoordelijk voor de besluitvorming in individuele gevallen. Ik ben
er derhalve voorstander van dat de NMa zo snel mogelijk een ZBO wordt. Er
is dus geen toezichthouder los van de overheid, maar daarmee wordt wel een
heldere verdelingsstructuur geschapen.De heer Schouw (D66):Als ik de minister goed begrijp, wil hij de toezichthouders
wel op afstand hebben onder de conditie dat hij 100% politiek verantwoordelijk
en dus ook aanspreekbaar is op het reilen en zeilen ofwel het totale functioneren
van de toezichthouder.Minister Brinkhorst:Ja, dat hebt u heel goed begrepen. Het gaat erom dat de individuele beslissingen
binnen die toetsings- en beleidskaders en de gestelde regels door de toezichthouder
worden genomen. Bij die individuele zaken grijp ik ook niet in, maar zodra
er in die besluiten een tendens is die niet correspondeert met de beleidskaders,
is de minister verantwoordelijk. Ik heb bij mijn aantreden geconstateerd dat
er op dat punt lacunes waren. Ik noem daarbij de Opta; ook met de DTe heb
ik kortgeleden afspraken gemaakt. De desbetreffende brief is in afschrift
aan de Kamer gegeven. Er bestaan nu beleidskaders voor de DTe; dat zijn de
toetsingselementen die de Kamer in staat stellen om controle op de minister
uit te oefenen.De heer Schouw (D66):Ik zou het ontzettend plezierig vinden als de minister wil toezeggen om
in zijn brief waarin hij een toetsingskader aangeeft, ook gebruik te maken
van een aantal inzichten van grote organisaties die de overheid op afstand
heeft gezet, maar waarbij de politiek wel 100% verantwoordelijk is gebleven.
Je ziet dan immers vaak dat de controle en de aansturing gewoon verdraaid
lastig zijn. Ik snap het principe. Dat kan ik ook volgen. De praktijk is echter
weerbarstiger dan het principe. Ik zie dan ook graag dat de minister in zijn
beleidsbrief rekening houdt met de ervaringen die zijn opgedaan in de praktijk.
Zo stoten wij niet voor de tweede of de derde keer onze neus.Mevrouw Sylvester (PvdA):Ik heb uit het betoog van de minister begrepen dat de Tweede Kamer voor
de zomer een toetsingskader ontvangt. De heer Schouw stelde daar net een vraag
over. De minister geeft een aantal belangrijke uitgangspunten aan, zoals scheiding
en de vraag waar politieke verantwoordelijkheid eindigt en de verantwoordelijkheid
van de toezichthouder begint. Kunnen wij echter een toetsingskader verwachten
waarmee de minister ook zijn collega's helpt, die immers allemaal met dit
toezichtsvraagstuk worstelen? Gaat het om een toetsingkader dat het gehele
veld bestrijkt en waarmee wij allemaal uit de voeten kunnen?Minister Brinkhorst:Het is de bedoeling dat ik de brief niet namens mijzelf stuur. Wij kennen
toezichthouders op verschillende gebieden. De motie-Heemskerk, van een partijgenoot
van mevrouw Sylvester aan de overkant, spreekt daarover. Het zal geen brief
zijn die ik zonder het kabinet stuur. De bedoelde elementen zullen dan ook
een rol spelen. Wij leven met de naweeën van de terugtredende overheid.
Toen is de zaak op afstand gezet, zodat de politiek er geen zicht op had.
Het is een beetje de gedachte van de 18de eeuw: Onze Lieve Heer als klokkenmaker.
Wij zetten de klok in beweging en die zal wel blijven tikken totdat de veer
afgelopen is. Zo werkt het niet.De heer Schouw (D66):Ik heb de toezegging van de minister gevraagd om gebruik te maken van
de ervaringen die zijn opgedaan met het op afstand zetten van organisaties
met behoud van 100% politieke verantwoordelijkheid. Ik heb daar geen duidelijk
ja of nee op gehoord. Een andere vraag is of de minister in deze brief iets
van een visie op de toezichthouders kan ontwikkelen. Er is immers sprake van
een autonome groei. Iets van een visie helpt om een en ander te begrijpen
en in te kaderen.Minister Brinkhorst:In mijn betoog heb ik reeds een visie aangegeven. Mijn visie is dat het
niet gaat om een "Freischwebende Intelligenz" of om atomen die rond dwarrelen
in het heelal. Het gaat om organisaties die een belangrijke rol spelen bij
de uitvoering en die uiteraard in een politiek kader zijn ingebed. De heer
Schouw sprak over toezichthouders die niet meer onder controle staan. Dat
is ook in mijn democratische wijze van zien ondenkbaar. Het politieke kader
is bepalend. Wel moet duidelijkheid bestaan over welke taken men kan vervullen.
De ervaringen van het verleden neem ik vanzelfsprekend mee. Ik heb net gesproken
over de ontwikkelingen in de afgelopen jaren die positief waren, zoals die
bij de telecom en bij de notarissen en makelaars. Dat soort elementen wordt
meegenomen als ik het toetsingskader voor de toezichthouders aan de orde stel.De heer Van der Lans (GroenLinks):Wij kennen straks een zorgautoriteit met de minister van VWS als politiek
kader. Wij hebben een verkeersautoriteit met de minister van Verkeer en Waterstaat
en de Kamer als politiek kader. Dit kan in politiek opzicht verkokering met
zich brengen. Toezichten worden dan op verschillende manieren aangestuurd
omdat het in de departementale kokers blijft zitten. Is het denkbaar dat wij
naar een model gaan van een mededingingsautoriteit met kamers die verschillende
terreinen bestrijken en die binnen dezelfde logica opereren? Dat kan door
een trio minister bestuurd worden. Zo wordt de verkokering weggehaald. Gaat
het te schetsen kader ook over dit type problemen? Wordt in die richting gedacht?Minister Brinkhorst:De wens van de heer Van der Lans is voor een deel al vervuld. Als hij
de problematiek echt bestudeerd had, zou hij weten dat er een vervoerskamer
is en een toezichthouder op energiegebied die als deel van een kamer van de
NMA functioneert. Ik sluit niet uit dat zoiets ook gebeurt voor de zorg. De
reden waarom de Opta nog steeds zelfstandig functioneert, is dat sommige gebieden
ex-antetoezicht kennen en andere gebieden ex-posttoezicht. De energiesector,
de telecom, en de post kennen ex-antetoezicht, omdat hier oligopolistische
of monopolistische structureren voorkomen. Niet de hele Nederlandse economie
is echter oligopolistisch, maar die sectoren zijn wel degelijk onderworpen
aan ex-posttoezicht. Zo heeft de NMa na de bouwenquête zware boetes
opgelegd. Het is echter niet mogelijk, ook niet als er een bouwkamer in het
leven zou worden geroepen, om vooraf toestemming te geven. Het ex-ante- en
het ex-posttoezicht moeten met elkaar worden verbonden. Daarover moeten wij
ook met elkaar verder discussiëren. Dat is de reden dat ik deze elementen
in het toetsingskader aan de orde zal stellen.De splitsing van de NMa's in organisaties voor opsporing en sancties is
niet alleen geen goed idee, maar ook niet noodzakelijk. Het is namelijk altijd
mogelijk om tegen de beslissing van de NMa bij de rechter in
beroep te gaan. Overigens heeft de NMa een goede trackrecord bij de rechter.
Het overgrote deel van de zaken tegen de NMa is namelijk ongegrond verklaard.
Splitsing is naar mijn mening ook ongewenst, omdat de rechterlijke macht overbelast
is en splitsing dus alleen maar zal leiden tot vertraging. Ten slotte wijs
ik erop dat het geen unicum is in het Nederlandse rechtssysteem. Bij de verkeerspolitie
gebeurt hetzelfde en men kan de NMa dan ook zien als de onmisbare verkeerspolitie
van de Nederlandse economie.In de notitie die ik in de zomer naar de Tweede Kamer zal sturen, zullen
verschillende elementen aan de orde komen. De heer Van der Lans maakt zich
zorgen over de explosieve groei van het aantal toezichthouders. Ik maak mij
echter vooral zorgen over het feit dat de politiek geen invloed heeft op al
die toezichthouders. Misschien denken wij overigens wel hetzelfde over deze
zaak.Ik ben de heer Van der Lans een antwoord schuldig op zijn vraag of de
Mededingingswet op dit moment bedrijven weerhoudt onderlinge afspraken te
maken die een maatschappelijk belang dienen. Dat is zeker niet het geval.
Zolang de mededinging niet wordt beperkt, mogen brancheorganisaties en bedrijven
elke afspraak maken die ze wensen. Als de mededinging wel wordt beperkt in
de vorm van prijsafspraken of afspraken over marktverdeling – de zogenaamde
hard-coreovertredingen – dient het belang van de mededinging zwaar te
wegen.Om de niet-economische belangen te waarborgen zijn er in concrete gevallen
vaak alternatieven denkbaar die geen hard-coreafpraken zijn. Zelfs als die
alternatieven de mededinging beperken, bestaat de mogelijkheid voor ontheffing
van het kartelverbod. Dat is in de praktijk ook gebeurd en daarom denk ik
dat het niet noodzakelijk is om extra maatregelen te nemen. Er is in de huidige
Mededingingswet voldoende ruimte om economische en niet-economische doelstellingen
tegen elkaar af te wegen. Ik noem de vaste boekenprijs.De Mededingingswet en de Europese regelgeving geven voldoende ruimte voor
niet-economische doelstellingen. Of daarbij in de praktijk culturele, sociale
en duurzame belangen voldoende tot hun recht komen, moet worden bezien. Ik
denk dat bijvoorbeeld de concentratie in de media voldoende reden is om hierop
later nog eens terug te komen.Mevrouw Sylvester en anderen hebben vragen gesteld over het roemruchte
dossier van de netwerksectoren, dat veel politieke en maatschappelijke discussie
heeft losgemaakt. De publieke belangen en de transitiefase waren lange tijd
onduidelijk en bovendien was er geen heldere afweging gemaakt tussen de publieke
belangen. In de afgelopen jaren hebben wij geleerd dat de netwerksectoren
niet vergelijkbaar zijn met andere economische sectoren.Samen met de financiële sector zijn de energie-, de telecom-, de
ICT- en de postsector, de basissectoren waarop de economie draait. Het zijn
funderende sectoren van de economie, die kunnen worden vergeleken met de financiële
markten, waarop De Nederlandsche Bank, de AFM en de verzekerings- en pensioenkamer
zeer krachtige toezichthouders zijn. De netwerksectoren vereisen ook dergelijke
toezichthouders. Het beleid op dit terrein is radicaal veranderd. De publieke
belangen – voorzieningszekerheid, leveringszekerheid, efficiëntie
en milieukwaliteit – zijn helder benoemd, Die moeten duidelijk tegen
elkaar worden afgewogen en zij moeten prevaleren boven kortetermijnefficiëntie.
De rol van de consument staat daarbij centraal. Ik wil zeer uitdrukkelijk
rekening houden met de transitiefase en dat vraag weer om die stevige rol
van de overheid. Dit betekent niet dat de overheid alles moet doen in die
sectoren. De productie en distributie kunnen beter door private partijen worden
verzorgd, zolang de publieke belangen goed zijn gewaarborgd. Dat gebeurt door
wet- en regelgeving en door krachtige toezichthouders. Daarom moeten wij wel
blij zijn met de liberalisering van de postmarkt in 2007, waar de SP-fractie
mijns inziens ten onrechte zo bang voor is.Mevrouw Sylvester (PvdA):Het doet mij deugd dat u de transitiefase zo belangrijk vindt. Volgens
mij is het ook uw verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat de transitie
ordentelijk verloopt. Ik heb echter nog geen antwoord gekregen op mijn vraag.
U zult een aantal onderzoeken instellen en een extern adviesbureau zal een
aantal proposities onderzoeken. Mijn vraag was echter niet bij wie u het werk
gaat uitzetten, maar wat u zelf gaat doen. Wanneer is er voor u een grens
bereikt? U hebt gezegd dat u uw politieke verantwoordelijkheid neemt. Kunt
u aangegeven wanneer het voor u genoeg is geweest? Dan weten wij waarvan wij
op aan kunnen en leunen wij niet op de uitkomsten van onderzoeken. Wij weten
dan waaraan wij die uitkomsten kunnen toetsen.Minister Brinkhorst:Ik denk dat er sprake is van een misverstand. Op 1 maart is het uur U,
maar of het dan zo ver is, wil ik laten onderzoeken door het externe bureau,
zodat u niet op mijn blauwe ogen hoeft af te gaan, maar op een externe structuur.
Het is niet zo dat ik de zaak uitbesteed, maar ik wil een verificatie hebben
van datgene wat ik heb toegezegd. Die verificatie is het moment waarop een
en ander onherroepelijk plaats zal vinden. Als zou blijken dat de elementen
die ik heb genoemd, te weten de consumentenbescherming, de transparantie,
de facturering en de achtervang bij faillissement van een toeleverancier niet
goed zijn geregeld, kan men daarop worden aangesproken. De afgelopen tijd
heb ik op deze gebieden het nodige in gang gezet en om die reden heb ik de
liberalisering met een half jaar uitgesteld. Ik ben dolblij dat ik dit heb
gedaan, want anders zouden wij met zijn allen met de vingers tussen de deur
zitten. Ik laat het dus niet aan anderen over; ik heb zelf de dames en heren
op de mat geroepen en ik heb aangegeven dat het op 1 maart voor elkaar moet
zijn. Ik heb op dat punt toezeggingen gekregen, maar geloven is één
en doen is iets anders. Ik wil het dus laten verifiëren, dat is alles.Mevrouw Sylvester (PvdA):Ik begrijp dat u externen inhuurt voor de verificatie. U maakt duidelijk
aan welke elementen u zult toetsen. Het zal er wel op neerkomen dat een aantal
dingen goed gaat en een aantal dingen niet. Kunt u daarin een prioritering
aangeven? Wat is voor u het belangrijkste punt? Wat moet er in die overgang
echt goed gaan? Wanneer is er een punt bereikt dat u gaat ingrijpen?
Wij willen daar graag iets meer duidelijkheid over hebben.Minister Brinkhorst:Ik doe het niet als het een rotzooi wordt. Ik kan hier wel heel veel geleerde
theorieën over hebben, maar als uit de verificatie blijkt dat het onverantwoord
zou zijn, ontstaat er een andere situatie. Ik kan daar echter niet in abstracto
iets over zeggen. Ik heb toezeggingen gekregen, maar als die niet worden nagekomen,
dan zwaait er wat. Dan zwaait er ook wat voor de minister, overigens, want
kennelijk heb ik dan mijn huiswerk niet goed gedaan. Ik heb dus ingezet op
een spoor dat nogal scherp is. In de komende maanden zal het doek opgaan en
dan zult u zien welke poppetjes er staan.Ik ben nog een antwoord schuldig inzake de problematiek van de privatisering.
Ik ben daar heel pragmatisch in. Voor mij is het geen kwestie van ideologie.
Eigendom moet besproken kunnen worden als een instrument om al dan niet op
efficiënte manier publieke belangen te borgen, niet meer en niet minder.
Privatiseren is dan ook geen doel op zich, maar nationaliseren is dat ook
niet. De heer Schouw vroeg mij specifiek naar Schiphol. De NV Luchthaven Schiphol
is op dit moment voor ongeveer 80% eigendom van de staat, voor ongeveer 20%
van de gemeente Amsterdam en voor ongeveer 1% van de gemeente Rotterdam. Het
is een voornemen geweest van het vorige kabinet, neergelegd in het voorstel
tot wijziging van de Luchtvaartwet, om Schiphol naar de beurs te brengen.
Op dit moment speelt de vraag of dit voornemen moet worden doorgezet. De kernvraag
daarbij is de waarborging van het publieke belang, in het bijzonder het belang
van Mainport Schiphol voor de economische ontwikkeling van de Randstad. Ook
speelt in dit verband de vraag wat de voor- en nadelen van een eventuele beursgang
voor de NV Schiphol als bedrijf zullen zijn. Ik kan de heer Schouw melden
dat het kabinet zich binnenkort op deze vragen zal beraden.In de privatiseringsnotitie waar ik het over had, zal ik ook ingaan op
de positie van de netwerkbedrijven. Gerelateerd aan de privatiserings- en
liberaliseringsdiscussie is de vraag naar de rol en de onafhankelijkheid van
een netwerkbedrijf ten opzichte van de andere handelsbedrijven op de markt.
De vraag is tweeledig: hoe houden wij de goede kwaliteit van het netwerk in
stand en hoe zorgen wij ervoor dat de toegang tot het netwerk voor alle handelsbedrijven
gelijk is? Met andere woorden: hoe voorkomen wij machtsmisbruik? Voorzieningszekerheid
en een efficiënte mededinging op de energiemarkt zijn de twee publieke
belangen die hier op een subtiele en voldoende wijze moeten worden gewaarborgd.Ik heb al het een en ander gezegd over de energieproblematiek. Ik kan
u voorts melden dat de consumentencampagne is gestart. Daarmee worden de consumenten
gewezen op de mogelijkheden en de kansen die de liberalisering hen biedt.
De EU beveelt ons ook aan om de burgers beter te informeren over de liberalisering.
Dat die liberalisering onder de door mij geschetste omstandigheden voor de
consumenten voordeling zal zijn, is absoluut mijn overtuiging.Vanwege de tijd zal ik het terrein kennis en innovatie slechts heel kort
behandelen. Wij hebben daar uitvoerig over gediscussieerd. Mocht de Kamer
in tweede termijn behoefte hebben om daarop terug te komen, dan is daar alle
gelegenheid voor. Ik wil nog iets zeggen over de wisselwerking van het nationale
en het regionale beleid op het gebied van innovatie. Mevrouw Sylvester vroeg
er naar en het is ook door de heer Terpstra behandeld. Wij zullen in de regio
Eindhoven-Leuven-Aken heel concreet bezien hoe de wisselwerking met alle actoren –
dus bedrijfsleven, kennisinstellingen en lokale overheden – beter vormgegeven
kan worden. Een bezoek met de heer Kleisterlee aan Leuven zal in de loop van
maart plaatsvinden, dat was een kwestie van een tijdstip vinden. Wij zijn
er al actief mee bezig en ik verheug mij zeer dat wij hiermee wellicht de
eerste transnationale regio krijgen met nieuwe initiatieven op het terrein
van kennis en informatie.De heer Van den Berg vroeg in dat verband nog naar de herinvoering van
het technologisch ontwikkelingskrediet en de opvolger, de TOP-regeling. Daarover
kan ik zeggen dat het gehele technologische instrumentarium recent in een
IBO tegen het licht is gehouden. Op basis van die evaluatie is het instrumentarium
gestroomlijnd. Dat heeft geleid tot een individueel subsidie-instrument, de
WBSO, en een samenwerkingsinstrument. De TOP-middelen zijn ingezet ter invulling
van de subsidietaakstelling van Balkenende I.De heer Terpstra vroeg naar het ruimtevaartbeleid. 2004 wordt een historisch
jaar voor de ruimtevaart met de lancering van de heer Kuipers. De ruimtevaart
beslaat een relatief fors deel van het innovatiebudget. Daarom is bij de omvangrijke
subsidietaakstelling van Balkenende II gekozen voor een structurele ombuiging
op het ruimtevaartbudget. Tegen de heer Terpstra zeg ik daar echter bij dat
ik er uitdrukkelijk voor heb gewaakt dat Europese verplichtingen niet zullen
worden aangetast. Ik vind het namelijk van groot belang dat wij ook als Europa
kunnen blijven meespelen.De heer Terpstra meent dat werknemers in de EZ-begroting ontbreken. Dat
ben ik niet met hem eens. Het tekort aan kenniswerkers, om maar een voorbeeld
te noemen, is een belangrijk onderdeel van mijn innovatiebeleid. Het Deltaplan
bètatechniek is gericht op het oplossen van problemen op dat gebied.
Kortom, ik vind het een heel belangrijk element. Het kabinet besteedt veel
aandacht aan de inzetbaarheid van menselijk kapitaal. Daaraan wordt ook door
mijn collega van OCW aandacht gegeven door een actieplan voor het beroepsonderwijs
en een volwasseneneducatie. Natuurlijk is een goed opgeleide beroepsbevolking
essentieel voor het structurele groeivermogen. Daar zijn wij het volkomen
over eens.De heer Schouw (D66):Een van de kroonjuwelen in het innovatiebeleid is de trosregeling, zoals
ik het heb omschreven. Ik doel op de subsidie voor de scheepswerven.Minister Brinkhorst:Ik kom hierop terug bij het onderdeel ondernemerschap. U zult weten dat
scheepsbouwers ondernemers zijn en de een is meer innoverend dan de ander.Voorzitter. Ik kom te spreken over de duurzaamheid. De EZ-visie op duurzame
economische groei gaat uit van een brede benadering van duurzaamheid. De heer
Schouw heeft gezegd dat wij te weinig aandacht aan het milieu besteden en
aan de duurzame aspecten van de economische groei. Iemand zoals ik die
acht jaar directeur-generaal milieu geweest is, moet zich dat aantrekken.
Ik ben het dus niet met hem eens. Wij besteden namelijk op evenwichtige wijze
aandacht aan de ecologische en de sociale aspecten, alsmede aan de consequenties
van het handelen voor toekomstige generaties in andere landen. Aan het adres
van de heer Van der Lans merk ik op dat ik het begrip "duurzaamheid" niet
alleen in mijn speeches hoog in het vaandel houd. Er gebeurt heel veel. Bij
de thema's op de goede EZ-site kan hij alles keurig vinden.Heel concreet komt het erop neer: ontkoppeling van de economische groei
en het energieverbruik via een proces van maatschappelijke verandering. Een
invulling van het Europese stoffenbeleid dat enerzijds recht doet aan de milieu-
en de gezondheidsbelangen die daarbij in het geding zijn en anderzijds geen
onnodige belasting vormt voor het Nederlandse en Europese bedrijfsleven. Het
invoeren van het systeem van verhandelbare CO2-rechten.Heel in het bijzonder heeft de duurzame-energiehuishouding voor mij een
grote betekenis. Daarbij gaat het om een aantal specifieke zaken. Ik noem
energietransitie en energie-innovatie. Ik trek daarbij 35 mln euro extra uit
voor een aantal concrete experimenten die de transitie naar een duurzame-energiehuishouding
op gang moet brengen. Ik denk hierbij aan de biomassa en aan een duurzame
Rijnmond.Ook de groene energie, zo merk ik op aan het adres van de heer Van der
Lans, is daarbij erg belangrijk. Volgens hem is daarbij geen sprake van doelstellingen
voor duurzame ontwikkeling. Die zijn er echter wel voor duurzame energie.
Voor 2020 moet 10% van het verbruik van energie namelijk zijn opgewekt door
middel van duurzame-energiebronnen met als tussendoelstelling voor elektriciteit
6% in 2005 en 9% in 2010. Daar kan ik op afgerekend worden.Het is bekend dat ik mij inzet voor meer groene energie in Europa. Ik
vind de indicatieve streefcijfers van de commissie voor 2010 dan ook heel
belangrijk. Ik zal er alles aan doen om voor Nederland die doelstellingen
te halen. Dat is de eerder genoemde 9% groene elektriciteit in 2010. Volgens de heer Schouw worden de zonne- en windenergie niet gestimuleerd.
Ook dat is niet waar. Die vormen van energie zijn in de energieonderzoekstrategie
speerpunten van mijn beleid. Ook via het MEP worden zonne- en windenergie
gestimuleerd.Ik ga nu in op het MVO, maatschappelijk verantwoord ondernemen. Ook dit
is een element van de duurzaamheid. Verschillende woordvoerders hebben hier
terecht aandacht voor gevraagd. Dit beleid is de afgelopen jaren in een stroomversnelling
geraakt. De overheid heeft daarbij een faciliterende rol. De verantwoordelijkheid
voor het MVO ligt natuurlijk primair bij het bedrijfsleven. Onze taak is om
het bedrijfsleven daarbij te helpen. In de komende begroting van EZ zal dan
ook op dit gebied een nieuwe ambitieuze VBTB-indicator worden opgenomen. Economische
Zaken zal de kwantiteit en de kwaliteit van de maatschappelijke verslaggeving
van het bedrijfsleven monitoren. In het jaar 2006 zal daarvan een tussenstand
worden opgemaakt.De heer Kox (SP):De minister zegt dat bij maatschappelijk verantwoord ondernemen de overheid
faciliterend is. Zou bij niet-maatschappelijk verantwoord ondernemen niets
ondernomen moeten worden? Immers, er is dan sprake van maatschappelijk onverantwoord
ondernemen. Met andere woorden: moet je naast de faciliteiten die je biedt
aan ondernemingen die erin slagen om hun bedrijfstaak aan hun maatschappelijke
taak te koppelen niet een sanctionerende mogelijkheid hebben, zodat je ondernemers
die zaken doen die de overheid onverantwoord vindt, een halt toe kan roepen?
Anders blijft het van goede bedoelingen aan elkaar hangen. Het zou algemeen
beleid moeten zijn.Minister Brinkhorst:Ik geloof dat je meer vliegen vangt met honing dan met azijn. Het is van
groot belang om dit in de eerste jaren op deze wijze op te zetten. Daarbij
gaat het niet zozeer om vrijblijvendheid als wel om vrijwilligheid. Ik heb
al gezegd dat wij in 2006 een tussenstand zullen opmaken. Tegen die tijd voeren
wij vijf jaar actief beleid op dit terrein. Als blijkt dat dingen niet goed
gaan, moeten zij worden herijkt. Wij zullen samen met het ministerie van VROM,
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de Consumentenbond een index
ontwikkelen, de zogenoemde MVO-index. Ik ben het met u eens dat het niet vrijblijvend
mag zijn. Ik vind het wel belangrijk dat je het bedrijfsleven in eerste instantie
de kans geeft om die handschoen op te nemen.Wij zetten een kenniscentrum op waar bedrijven terecht kunnen. De heer
Van der Lans heeft zijn zorgen daarover geuit. Het heeft inderdaad een tijd
geduurd voordat dit kenniscentrum opgezet was. Dat komt door al die kabinetswisselingen.
Ik kan u zeggen dat dit centrum binnenkort wordt geopend. Als u het prijs
stelt, zeg ik u zelfs wie de directeur van dat centrum is, zodat u hem morgen
kunt bellen. Het kenniscentrum bevordert dat bedrijven het maatschappelijk
jaarverslag gaan opstellen. Zo hebben wij een handreiking voor maatschappelijke
verslaggeving door de Raad voor de Jaarverslaggeving laten opstellen. Door
de verspreiding van de richtlijnen voor maatschappelijke verslaglegging hebben
de staatssecretaris en ik er vertrouwen in dat de komende jaren steeds meer
bedrijven laten zien dat maatschappelijk verantwoord ondernemen een integraal
en essentieel onderdeel is van de bedrijfsvoering. Ten slotte heeft het ministerie
van Economische Zaken het initiatief genomen om samen met andere departementen
een MVO-conferentie op Europees vlak tot stand te brengen tijdens het komende
voorzitterschap van de Europese Unie. U kunt hieruit opmaken dat wij ook op
Europees vlak het voortouw nemen en de problematiek zeer serieus nemen, ook
in tijden van economische tegenwind.Het laatste, maar niet onbelangrijkste deel van mijn bijdrage betreft
de discussie over het ondernemersschap. In dit gedeelte komt ook de scheepsbouw
aan de orde. Duurzame groei kan niet worden bereikt als wij er niet alles
aan doen om het ondernemersklimaat te versterken. Dat is een essentieel punt.
Om die reden heeft de staatssecretaris in december 2003 de door velen van
u genoemde brief over de concreet te nemen beleidsacties naar de Kamer gestuurd.
Verschillende mensen onder u hebben daar lof voor uitgesproken. Het kenmerk
daarvan is onder andere de door de heer Luijten genoemde cultuuromslag.
Wanneer wij het percentage mensen in ogenschouw nemen dat een bedrijf start
of dat heeft overwogen te doen, lopen wij ver achter op andere Europese landen.
30% tegenover 45% in de rest van de Europese Unie. Er moet dus iets veranderen
in onze cultuur. Ik ben het dus met de uitspraak van de heer Luijten eens
dat ondernemen weer gemakkelijker en leuker moet worden. Mijn grote ambitie
is dat er een einde wordt gemaakt aan de risicomijdende cultuur in Nederland.
Laten wij wel zijn: juist het bedrijfsleven moet de motor zijn van het herstel
van de economische groei. Dat proberen het kabinet en met name de bewindslieden
van het ministerie van Economische Zaken gezamenlijk uit te stralen. Hoe gaan
wij dit aanpakken? Onder meer door concrete activiteiten te ontplooien waarbij
jongeren in het onderwijs voor het eerst serieus over hun toekomst nadenken.
Daar gaan wij nu echt een start mee maken. In het afgelopen jaar zijn er 140
pilots begonnen, van basisonderwijs tot universiteit. Over het opnemen van
ondernemerschap in het curriculum zijn wij in gesprek met OCW en er is met
de nieuwe samenwerking tussen onze departementen onder andere via het innovatieplatform
een zeer goede basis voor gevormd.Een ander belangrijk punt in de ondernemerschapsbrief is het terugdringen
van tegenstrijdige en onlogische regels. Dit blijft voor mij zeer belangrijk.
Het ministerie heeft in de afgelopen maanden achthonderd meldingen ontvangen
van ondernemers die met zulke regels worden geconfronteerd. Een aantal werkgroepen
is op gemeentelijk en op brancheniveau aan de slag om deze knelpunten weg
te nemen. Het commitment van alle betrokken partijen om tegenstrijdigheid
van regels aan te pakken is cruciaal bij het succes van deze operatie. Het
voorstel van de heer Terpstra om iemand bij Economische Zaken de knoop te
laten doorhakken is aantrekkelijk, maar het zal, zo vrees ik, niet werken,
want als er aanpassingen van het beleid nodig zijn, dan zullen die door de
betreffende departementen worden verricht. Meestal is er sprake van problemen
bij de uitvoering en de inspectie. Ik ben het ermee eens dat de uitvoering
telkens een groot probleem is. Dit komt doordat er te lang een cultuur is
geweest waarin wij weliswaar regels opstelden, maar die niet toepasten als
het moeilijk werd. Ik ben nooit een erg groot voorstander van de gedoogcultuur
geweest. Gedurende een aantal jaren was het ook in mijn partij geen bon ton
om dit te zeggen, maar ik heb het toch gezegd en nu word ik zelfs door de
heer Schouw niet tegengesproken als ik zeg dat dit moet veranderen.De heer Schouw (D66):Ik spreek u inderdaad niet tegen, maar u wekt de suggestie dat ik dit
toen wel gedaan zou hebben. Deze suggestie moet u nu wegnemen, anders houd
ik daar tot in lengte van jaren last van.Minister Brinkhorst:Voorzitter. Ik weet dat de heer Schouw een van de door mij zeer gewaardeerde
partijleden is die altijd pal achter mij stond als ik hierover een opmerking
maakte...Het gaat dus inderdaad om een beleid van geen woorden maar daden. In het
kader van de administratieve lasten kijken wij wel naar de haalbaarheid van
één vergunning. Morgen zal ik tijdens een feestelijke bijeenkomst
het bedrijvenloket, de overheidstransactiepoort en het basisbedrijvenregister
lanceren. Deze structuur zullen wij ook gaan gebruiken om vergunningen te
faciliteren. Verder is er gebleken dat onnodig veel bedrijfsoverdrachten door
een slechte voorbereiding tot sluiting van een bedrijf leiden. Hierbij gaan
wij betere ondersteuning bieden. Financiën en Economische Zaken zullen
dit voorjaar nog een integraal plan bekend maken.Mevrouw Sylvester en de heer Van den Berg vroegen naar de financieringsproblemen
van het midden- en kleinbedrijf en het gebruik van de tante Agaathregeling
en het borgstellingskrediet. Ik heb uit mijn tijd bij Landbouw nog goede herinneringen
aan tante Agaath. Het gebruik van deze regelingen wordt sterk door de conjunctuur
beïnvloed, want als er minder wordt geïnvesteerd en gefinancierd,
wordt er ook een minder groot beroep op deze regelingen gedaan. Dit betekent
niet dat wij achterover zouden kunnen leunen. In opdracht van Economische
Zaken is er recent een onderzoek van start gegaan om aan het licht te brengen
welke knelpunten er zijn bij het verstrekken van kleine kredieten aan kleine
bedrijven. De borgstellingsregeling wordt in overleg met betrokkenen steeds
aan de behoefte aangepast, recent nog om meer ondernemingen de kans te geven
om een bankkrediet tot € 100.000 te verkrijgen, waarvoor Economische
Zaken dan garant staat. En ten slotte zal ook dit jaar de tante Agaathregeling
geëvalueerd worden.Bij alle acties uit de ondernemerschapsbrief staat "think small first"
voorop. Maatregelen op het gebied van regelgeving, veiligheid en kredieten
slaan primair neer op kleine ondernemers. Er is ook zeker geen sprake van
een tegenstelling tussen MKB-Nederland en Economische Zaken, want wij delen
elkaars analyse van de problemen. Ook ondernemers kiezen voor de oplossing
dezelfde lijn.Onder meer de heer Luijten sprak zich uit over een verslechtering van
het Nederlandse vestigingsklimaat; ik deel zijn zorgen. Wij hebben een enquête
onder buitenlandse bedrijven gehouden en daaruit kwam een hele waslijst van
knelpunten naar voren. En of het nu gaat om bereikbaarheid, veiligheid, fiscaliteit
of flexibiliteit van de arbeidsmarkt, dit kabinet is ermee aan de slag. Ook
op het gebied van de fiscaliteit wordt er goed met Financiën samengewerkt.
Waar aanscherpingen van het beleid mogelijk en nodig zijn, trekken wij samen
op. Overigens lijkt het tij al te keren. Dit is pas het eerste jaar van het
kabinet, maar voorlopige cijfers geven aan dat de buitenlandse investeringen
in 2004 in Nederland sterk zullen aantrekken. Ook zijn wij onze acquisitiestrategie
aan het aanscherpen. Wij zullen ons daarbij meer richten op kennisintensieve
bedrijven.Mevrouw Sylvester vroeg of wij ook een analyse maken van bedrijven die
Nederland de rug toe keren en van bedrijven die in Nederland terugkeren. Dat
is het befaamde punt van de terugkeerregeling. Mevrouw Sylvester sprak in
dit verband over het terugveren. De staatssecretaris voert al gesprekken met
bedrijven die uit Nederland willen vertrekken en met bedrijven die zich in
Nederland willen vestigen. Daarover zal ik iets zeggen in de industriebrief.
De positie van de Randstad is wat dat betreft voor ons een speerpunt van het
internationaal vestigingsklimaat. Overigens kunnen wij hierbij nog een belangrijke
slag slaan. Dat zal het geval zijn als de Randstad zich daadwerkelijk als
een randstad gaat profileren. Wat mij bij mijn terugkeer in
Nederland opviel, is dat de Randstad zich vaak als een aantal deelbelangen
van de diverse steden profileert. Dat heeft toch weer te maken met onze neiging
om bij alles iets anders voor ogen te hebben en ons dus ook op dit punt te
weinig te profileren. Het is mijn ambitie om het beste na te streven. Daarbij
mogen wij best wat meer Amerikaans zijn. Ik ben een hartstochtelijk voorstander
van Europese samenwerking, maar dat betekent niet dat wij ons moeten keren
tegen Amerikaanse ontwikkelingen als die hier passend zouden zijn.Mevrouw de voorzitter. Het beste nastreven wat ondernemen in Nederland
betreft, geldt ook voor de marktindustrie. Ik denk hierbij aan een paar elementen
van de industriebrief. Ik onderschrijf het belang hiervan zonder reserve,
ook in een economie waarin diensten steeds belangrijker zijn. Het woord industriebeleid
is geen vies woord meer. Jaren geleden hebben wij daarover een geweldige discussie
gehad. Sindsdien is het bon ton geworden om alleen maar te spreken over generiek
beleid. De staatssecretaris en ik komen deze zomer met een industriebrief.
Wij willen proberen opnieuw inhoud te geven aan de term industriebeleid. Ik
lijd niet onder de frustraties van de mislukkingen in het verleden. Wij hebben
clusters die ook voor de toekomst volop potentie hebben: water, infrastructuur,
agrifood, life sciences, ICT en de creatieve industrie. Wij moeten barrières
die het benutten van onze kansen in de weg staan wegnemen. Ook daarbij zie
ik een rol voor een sterke in plaats van een terugtredende overheid bij een
sterke markt. Deze elementen zal men terugvinden in de industriebrief. Het
gaat hierbij niet alleen om acties die de overheid moet nemen, maar ook om
acties van andere partijen. Wat mij betreft hoeft het niet allemaal om nieuw
beleid te gaan. Wij moeten de industriebrief ook benutten om het bestaande
beleid goed door te vertalen naar de industrie en om ook daarbij weer de Europese
dimensie te betrekken. Uiteraard hecht ik aan een goede analyse. De basis
daarvoor is een sterktezwakteanalyse van het huidige industriële landschap
van Nederland. Echter, wij mogen het niet bij analyses laten. Op dat punt
ben ik het van harte met mevrouw Sylvester eens. De Europese Commissie heeft
de lidstaten duidelijk opgeroepen om maatregelen te nemen die het concurrentievermogen
van de industrie versterken. Dat vormt weer reden om de positie van de raad
voor de concurrentiekracht meer aandacht te geven. Wij pakken die handschoen
op en ik ben zeker van plan om tijdens het Nederlands voorzitterschap daarover
mijn stem te laten horen.Een specifieke vorm van industriebeleid betreft de Joint Strike Fighter.
De heer Van der Lans stelde hier vragen over. Er is op dit moment geen reden
om het besluit van het kabinet-Kok om de deelname aan de bouw van de JSF terug
te draaien. De grootste kosten zijn gemoeid met de daadwerkelijk aanschaf
van de vervanger van de F16. Op dit moment ligt de participatie van de Nederlandse
industrie op schema. Er is sprake van ruim 200 mln euro aan opdrachten. De
cijfers zijn bemoedigend, maar er moet nog hard aan worden getrokken om ook
in de komende jaren voldoende SDD-contracten binnen te halen en om die om
te zetten in productiecontracten. Voorzitter. Vanwege mijn verleden kunt u
er absoluut op rekenen dat ik er buitengewoon scherp op zal toezien dat dit
wordt gehaald, want in mijn huidige functie zou ik het buitengewoon betreuren
als ik uiteindelijk toch gelijk zou krijgen met mijn tegenstemmen tijdens
een vorig kabinet.Voorzitter. De heer Schouw heeft gesproken over de scheepsbouw. Hij vroeg
waarom wij in een oude industrie als de scheepsbouw zoveel geld steken. Er
is zeker geen sprake van nostalgie. Nederland loopt voorop in de scheepsbouw.
Het is een van de meest innovatieve sectoren. Het Nederlandse beleid is altijd
gericht geweest op afschaffing van de steun aan de scheepsbouw, zowel mondiaal
als Europees, met als doel om te komen tot een level playing field. Door het
ontbreken daarvan is Nederland min of meer gedwongen bepaalde steun te geven.
Wij zijn daarbij zuinig om de sector te blijven stimuleren efficiënt
te zijn. Ook zetten wij sterk in op de innovativiteit van de sector. Het is
zeker niet de bedoeling om goed geld naar kwaad geld te gooien.Het is noodzakelijk om ons ondernemingsklimaat in de internationale concurrentiepositie
snel te versterken.De heer Schouw (D66):In een artikel in de Staatscourant lees ik: "Brinkhorst is in principe
tegen steun scheepsbouw." Gaat u die steun afbouwen, ja of nee?Minister Brinkhorst:Ik ben zeker niet van plan om meer te doen dan is toegestaan of wenselijk
is. Het gaat er niet om, de scheepsbouw met subsidies kunstmatig omhoog te
houden. Het gaat er wel om, een level playing field tot stand te brengen.
Dat is ook de inzet in het Europese verband. Tegen die achtergrond zeg ik:
het is een sector die absoluut mogelijkheden heeft binnen de nichemarkt, die
hij langzamerhand is geworden.De heer Schouw (D66):Je hebt een principe of niet. Als het principe is "geen steun aan de scheepsbouw",
dan moet die steun worden afgebouwd. Het kan ook beleid zijn om de scheepsbouwsector
te subsidiëren. De minister zegt dat hij voor het eerste gaat, maar hij
doet het tweede. Volgens mij kan dat niet.Minister Brinkhorst:Ik dacht dat de heer Schouw lid was van een pragmatische partij. In regionaal
beleid moeten wij kiezen waar wij echt voor willen gaan. De budgettaire situatie
noopt tot het maken van keuzes. De staatssecretaris of ik – dat hangt
een beetje af van de timing en van haar zwangerschapsverlof – brengt
dit voorjaar de gebiedsgerichte economische perspectieven (GEP) uit. Perspectieven
zullen het zijn. Het zal gebeuren na de nota Ruimte. In de GEP worden vanuit
de nationale bril kansen geïnventariseerd die wij snel samen moeten oppakken.
Soms heeft het Rijk daarbij een trekkende, soms een meer stimulerende rol.
Hoe zie ik de rol van EZ bij het regionaal economisch beleid? Laat helder
zijn dat wij niet op de stoel van een ander gaan zitten. Ik zou zeggen: decentraal
wat decentraal kan en centraal wat centraal moet. De GEP vormen een belangrijke
input voor de nota Ruimte en fungeren als een economische onderlegger. Deze
rol hebben de GEP eveneens voor de nota inzake mobiliteit. EZ is zeer nadrukkelijk
betrokken bij de totstandkoming van de nota Ruimte. Mijn inzet is primair gericht op het centraal stellen van de ruimtelijk-economische ontwikkeling.Waar kiest het ministerie voor? Wij kiezen voor de mainports, voldoende
ruimte en een goede bereikbaarheid. Inmiddels zijn onderhandelaars aan de
gang voor de Tweede Maasvlakte en de Zuidas. Wij kiezen voor een goede verkeersdoorstroming.
Dat betekent wellicht een keuze voor een beperkt aantal belangrijke transportassen.
Uit onze analyses komt overduidelijk de A2-as als centrale kennisas naar voren.
Wij denken na over het kiezen van hotspots bij innovatie. Ik noem de regio
Eindhoven-Aken-Leuven. Vandaar mijn belangstelling voor het bezoek met de
heer Kleisterlee. Dit staat ook op de agenda van het Innovatieplatform. Wij
kiezen voor de bedrijventerreinen van nationaal belang, voor topprojecten
met een bovenregionaal en soms euregionaal karakter. Wij kiezen voor maatwerk
in het grotestedenbeleid via de economische pijler. Voor de komende periode
is 162 mln beschikbaar. Juist via deze middelen vindt stimulering van het
midden- en kleinbedrijf, van onderop plaats. Voor de winkel op de hoek heeft
EZ vorig jaar daarnaast 1,5 mln euro subsidie gegeven voor het Garantiefonds
winkellokaties.Diverse leden hebben gevraagd naar het Nederlands standpunt met betrekking
tot de structuurfondsen. Ik stel voorop dat structuurfondsmiddelen bedoeld
zijn voor de sociale en economische cohesie in Europa. Daaraan moeten zij
bijdragen, onafhankelijk waar. De Commissie moet nog met haar voorstellen
komen, namelijk op 18 februari, met de publicatie van het derde cohesierapport.
Later dit jaar verschijnen de voorstellen van de commissie voor de nieuwe
verordeningen. Pas eind 2005 zullen de onderhandelingen daarover worden afgerond.
We hebben dus ongeveer twee jaar te gaan voor die onderhandelingen. In die
twee jaar zal het kabinet voortdurend moeten bezien wat haalbaar is, gelet
op onze eigen doelstellingen, maar ook op het Europese krachtenveld. Een eerste
moment daarvoor is in de reactie van het kabinet op het nog te verschijnen
derde cohesierapport, waarvoor de drie volgende uitgangspunten gelden. Het
eerste is de concentratie van middelen waar die het meest nodig zijn, wat
betekent dat dat vooral bij de nieuwe lidstaten zal zijn. Het tweede is een
behoedzame ontwikkeling van de Europese begroting, en verbetering van de netto
positie van Nederland. Het derde is een fair share van Nederland ten opzichte
van vergelijkbare lidstaten. Als de situatie zich voordoet dat ons cohesiestandpunt
niet haalbaar is, moeten wij ons daar tijdig op voorbereiden. Ik werk daarbij
nauw samen met de collega's van Financiën en Buitenlandse Zaken.Wij gaan voor versterking van het groeivermogen, waarvoor ik verantwoordelijk
ben. Daarop ben ik aanspreekbaar. Groei wordt bepaald door vrijwel alle aspecten
van het maatschappelijk en economisch verkeer. Groei en cultuur zijn onlosmakelijk
met elkaar verbonden. Ik wees in mijn inleiding op de studie van Needham en
Landis naar het gebrekkige groeivermogen van de Chinese Mandarijnenstaat,
ondanks buitengewone technologische prestaties. Soms lijkt Nederland –
dat is een boze droom, die ik regelmatig probeer weg te poetsen – op
een Mandarijnenstaat, waar het entrepreneurs élan onder een dikke laag
van verstikkend bureaucratisch stof is verborgen. Dat stof wil ik eraf. Ik
wil niet emigreren naar het moderne China, ik wil blijven in het moderne Nederland.
Als we de boel flink moeten opschudden, zal ik daarvoor niet te beroerd zijn.
Ik dank u voor uw aandacht.De vergadering wordt van 23.02 uur tot 23.12 uur geschorst.Mevrouw Sylvester (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister van Economische Zaken voor de beantwoording
in eerste termijn. Niet alleen zijn anekdotes, ook zijn inhoudelijke beantwoording
vond ik op een aantal punten duidelijk, vooral wat betreft het toetsingskader
en het toezicht. De minister heeft gezegd dat een en ander rond de zomer naar
de Tweede Kamer gaat. Ik kijk daarnaar uit, want de minister weet dat dit
onderwerp mijn bijzondere belangstelling heeft. De minister heeft een toezegging
gedaan over de overgang met betrekking tot de liberalisering van de energiemarkt.
Hij heeft aangegeven dat het uur u in maart slaat. De minister heeft ook gesproken
over de tante Agaathregeling en het Besluit borgstelling MKB. Er komen onderzoeken
naar het gebruik en de werking van deze regelingen. De minister heeft ook
iets gezegd over de industriebrief. Hij is ingegaan op het regionale beleid.
Hij heeft adequaat en effectief op veel vragen van mijn fractie geantwoord.Wij krijgen nog graag een reactie op een drietal punten. Mijn fractie
heeft de minister een suggestie aangereikt in verband met de vorming van sociale
cohesie en de ondersteuning daarvan. In het kader van het grotestedenbeleid
zie ik voor EZ vooral een rol als bruggenbouwer. Wij hebben ook gesproken
over de rol van EZ. Ik heb de indruk dat de minister en ik het daarover eens
zijn. Ik zie EZ dus als bruggenbouwer, maar wat kan EZ expliciet doen aan
de bevordering van sociale cohesie in de buurten en wijken in de steden? Is
het grotestedenbeleid geen mooi instrument om daartoe te komen? Ik denk in
concreto aan het upgraden van de bedrijvigheid in buurten en wijken. De PvdA
is van mening dat het ondernemerschap in de samenleving breed moet blijven
bestaan. Het gaat niet alleen om de grote bedrijven en ondernemingen. Het
gaat ook om de winkel op de hoek. Als het MKB uit een buurt verdwijnt, dan
betekent dat niet alleen verlies aan werkgelegenheid ter plaatse, maar ook
een slag voor het voorzieningenniveau. EZ zou de ondernemers in de randvoorwaardelijke
sfeer moeten ondersteunen met instrumenten, waardoor zij het hoofd boven water
kunnen houden. Denkt de minister op dit terrein aan het nemen van initiatieven
en aan samenwerking met de wethouders Economische Zaken van de grote steden
en de plaatselijke ondernemers zelf? BZK is weliswaar de trekker van het grotestedenbeleid,
maar het heeft EZ, naast andere departementen, hard nodig om de doelen te
bereiken. Ik ben benieuwd hoe de minister deze uitdaging oppakt. Misschien
leven er al ideeën. Misschien heeft de minister al ervaring met enige
pogingen daartoe. Laten wij daarover van gedachten wisselen. Ik krijg graag
een reactie op dit punt.Dan iets over het terugveren. We hebben het dan over de maakindustrie
en het verdwijnen van de productie-industrie. De minister heeft aangegeven
dat de staatssecretaris een ronde houdt langs ondernemin gen
en organisaties om aan informatie te komen. Het was niet mijn bedoeling om
de EZ-ambtenaren met nog meer werk op te zadelen, want volgens mij hebben
ze het al druk genoeg. Het gaat mij erom hoe het lerend vermogen in de sector
zelf kan worden gestimuleerd. Bedrijven en ondernemingen komen terug, want
het valt toch tegen. Ik wijs op de transportkosten, de kwaliteitsproblemen,
de logistieke problemen en de indirecte kosten. Ze komen dus weer terug naar
Nederland, terwijl ze dachten dat het gras in andere landen groener was. Hoe
pakt EZ dit terugveren op? Zij moet dat niet zelf doen, dus een ronde houden
langs de ondernemingen, maar het lerend vermogen in de verschillende sectoren
zelf stimuleren zodat ondernemingen kunnen leren van en met elkaar. Graag
een reactie van de minister hierop.Ik heb, ten slotte, in eerste termijn gezegd dat EZ de industrie en de
harde technologie stimuleert. Ik heb gevraagd waarom er geen aandacht is voor
de zachte innovatie productontwerp, marketing en verpakking. De combinatie
van de zachte sectoren en de industrie heeft meerwaarde. Ik noem dit maar
even het laterale denken. Ik wil het hierbij laten en zie de antwoorden van
de minister van Economische Zaken tegemoet.De heer Terpstra (CDA):Mevrouw de voorzitter. Met grote instemming en waardering hebben wij geluisterd
naar de beantwoording van alle vragen door de minister van Economische Zaken.
Dit geldt voor zijn gehele betoog, maar in het bijzonder dat over het belang
van Nederland bij Europese eenwording. Ik betreurde op dat moment alleen dat
de heer Van der Linden niet in de zaal zat.De minister is nogal optimistisch over de infrastructuur. Heb ik het goed
begrepen dat hij als voordeel van Nederland noemde het vestigingsklimaat,
de mainport, in één woord de infrastructuur? Vindt de minister
de infrastructuur met name op het gebied van wegen geen probleem voor de versterking
van onze economie?Ik heb met instemming gehoord dat de minister op een aantal terreinen
heeft aangekondigd dat er oplossingen worden gefabriceerd, zoals de versnelling
van de richtlijnen. Ik hoop dat ook bij wet wordt geregeld dat Nederland de
richtlijnen niet mag gebruiken om allerlei ballen in de kerstboom te hangen,
ondanks uiteraard het feit dat het CDA voor de kerstboom is.De minister heeft een nota toegezegd over de netwerksectoren. Over de
privatisering van Schiphol zal het kabinet een nieuw standpunt innemen. Kan
dat bekend worden voor de behandeling van de begroting Verkeer en Waterstaat
in deze Kamer?Ik miste in de begrotingsstukken de rol van de werknemer. De minister
heeft erop gewezen dat ergens staat dat bepaalde mensen worden opgeleid tot
technisch medewerker en dat daarmee het begrip "werknemer" ook is vermeld.
Dat is op zichzelf een waardevolle gedachte, maar het ging mij ook om de vraag
of de minister een rol ziet voor de organisaties van werknemers in de industriële
sectoren op het gebied van innovatie, te meer omdat de minister zelf het begrip
"innovatie" heeft uitgebreid tot sociale innovatie. Ik verneem graag hoe de
minister de rol van werknemers in de industriële sectoren ziet.Over drie knelpunten stel ik nog een vraag. In reactie op de vraag naar
de buitenlandse experts in Nederland heeft de minister gezegd dat er Europese
regelgeving komt, een green card voor Europa. Zal dit snel het geval zijn
of moet Nederland nog streven naar een eigen regeling, zoals bepleit wordt
door het platform?De minister zag de gedachte over de knopendoorhakker niet zitten. Ik heb
het idee dat hij er te gemakkelijk van uitgaat dat een ambtelijke werkgroep
tegenstrijdige regelgeving kan voorkomen. Ik kan mij bijna geen maatschappij
voorstellen waarin er geen tegenstrijdige regels zijn. Dit probleem zal altijd
blijven bestaan. Kan het fabriceren van een dienst op overheidsniveau die
knopen kan doorhakken een oplossing zijn? In Frankrijk is er bij het superministerie
van economische zaken, financiën, technologie, wetenschapsbeleid en ik
weet niet wat nog meer ook zo'n dienst, die snel tijdelijke problemen op kan
lossen.De minister heeft nog niet gereageerd op mijn suggestie om bij overschrijding
van termijnen in het kader van vergunningverlening door de overheid, de vergunning
automatisch te verlenen. Dat lijkt mij een geweldige stimulans om de snelheid
van overheidsdiensten te vergroten.Mijn slotvraag was waarop de minister in 2008 zou willen worden afgerekend.
Als ik het goed heb begrepen, is zijn missie gegroepeerd rond twee thema's:
de cultuuromslag en de economische groei. Hij hoopt te bereiken dat Nederland
niet meer vergelijkbaar zal zijn met de Chinese mandarijnenstaat, waarin alles
verstikt was onder een stoffige, ambtelijke bureaucratie. Als de minister
dat niet voor 2008 heeft kunnen veranderen, zou hij gaan emigreren naar het
huidige China. Mag ik daaruit afleiden dat de enige maatlat die wij hebben
om te beoordelen of hij in 2008 is geslaagd, de vraag is of hij dan nog in
Nederland is?De heer Van der Lans (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. In een andere hoedanigheid ben ik journalist. Als
ik vanuit die hoedanigheid naar het debat van vanavond zou luisteren, is het
interessant om te signaleren welk nieuws er is, afgezien van het feit dat
de minister in 2008 naar China verhuist. Het belangrijkste nieuws van vandaag
is niet afkomstig van de minister, maar van de VVD. Bij monde van de heer
Hofstra van de Tweede Kamer heeft de VVD immers laten weten dat het principe
dat de gebruiker betaalt voor het weggebruik, niet langer door de VVD zal
worden bestreden; de heer Luijten heeft dat ruiterlijk onderstreept. Dat opent
de weg voor een kilometerheffing voor het gebruik van de auto. Dat is economisch
een enorme winst, want nu hebben wij eindelijk een wapen in handen dat de
mobiliteitsproblemen in de Randstad zou kunnen bestrijden. Dat is dus concrete
winst. Het is alleen jammer dat dit een beetje in de zijlijn van dit debat
is gezegd.De heer Terpstra (CDA):U wekt de indruk dat de VVD nu voor het eerst voor een kilometerheffing
is, maar ik heb accijnzen altijd al als een kilometerheffing gezien. Hoe ziet
u dat?De heer Van der Lans (GroenLinks):Ja, de accijns is ook een kilometerheffing, maar een heel andere en minder effectieve dan de kilometerheffing waarover wij het nu hebben.
Dat weet u natuurlijk net zo goed als ik. Het gaat nu om een heel andere kilometerheffing,
waarmee echt voor het gebruik en bijvoorbeeld ook voor de milieu- en veiligheidskwaliteit
van het vehikel wordt betaald. Je kunt dus een heel gedifferentieerde manier
van heffen introduceren die buitengewoon effectief is voor het aanpakken van
de mobiliteit; zelfs daar is de VVD voor te porren. Accijns is ook een aanpak,
maar dit is een technologisch genuanceerdere en betere aanpak. Daar kunnen
wij nu dus aan beginnen en dat is grote winst.Het tweede nieuwtje is natuurlijk dat de minister van Economische Zaken
in deze Kamer een meerderheid van de Tweede Kamer een staaltje "neoprovincialisme"
verwijt. Ook dat lijkt mij een mooie krantenkop; dat mag niet onopgemerkt
voorbij gaan. Ik hoop dat hij zich in het kabinet hard blijft maken voor het
standpunt dat door de meerderheid van deze Kamer wordt gesteund.Het derde nieuwtje moeten wij nog horen: wie wordt directeur van het MVO-kenniscentrum?
Als ik hem niet ken, kan het niet goed zijn. Wij wachten dus de tweede termijn
van de minister af en zullen dan de persberichten naar de krant sturen.De minister zei dat ik met betrekking tot milieu en duurzaamheid de site
moest lezen. Dat heb ik gedaan. Ik blijf bij de bewering dat, als ik naar
de site van Economische Zaken surf, de pretentie van "het ministerie van milieu"
en "het ministerie van duurzame ontwikkeling" absoluut niet duidelijk op het
netvlies springt. Je moet nog behoorlijk grasduinen. Misschien is het een
goede suggestie om op dat punt verbeteringen aan te brengen.Ik vroeg naar harde doelstellingen, ook in Europees verband. Wij willen
in vergelijking met onze buren op een aantal punten koploper zijn. Ik zou
het logisch vinden als dat ook betrekking heeft op het milieu; kwantificeer
bijvoorbeeld de ontkoppeling tussen economische en ecologie. Er zijn op dat
terrein wel doelstellingen en ik hoop dat die gerealiseerd worden, maar ik
zou de doelstellingen toch nog wat concreter willen.Er zijn heel veel punten waarover wij gelukkig nog met deze minister komen
te spreken. Ik licht er een zaak uit en wel de voor de beoordeling van deze
minister en zijn impact cruciale discussie over de marktordening. Ik heb geprobeerd
de niet-economische gronden onder woorden te brengen en aan te geven hoe de
NMa daarmee omgaat. De minister zegt dat er voldoende ruimte is. Ik zal ondernemers
en branches die hierover klagen dan ook onmiddellijk doorverwijzen naar de
minister. Volgens hem kan het immers allemaal wel. Wij zullen vervolgens zien
wat het oplevert in de praktijk. Ik begrijp dat er een soort angst voor de
NMa ontstaat om op een aantal niet-economische terreinen afspraken te maken.
De praktijk zal in de richting van de minister komen. Hopelijk leidt dat tot
verbetering. Het gaat om het kader dat de politiek moet schetsen waarbinnen
de concurrentie gestalte moet krijgen.Op een flink aantal tamelijk cruciale dossiers komen wij nog te spreken
met deze minister. Ik vind het een beetje jammer dat hij van een verklaard
voorstander van de JSF in het vorige kabinet tot de meest fanatieke uitvoerders
van dit beleid is geworden. Dat is niet anders. Daar kunnen wij helaas weinig
aan doen.De heer Luijten (VVD):Voorzitter. Ik dank de minister namens mijn fractie voor zijn beantwoording.
Ik ben blij dat ik op dit late uur GroenLinks nog een beetje gelukkig heb
gemaakt met oud nieuws. Zo gaat ook de heer Van der Lans vanavond al dan niet
laag geprijsd naar huis.Wij steunen het beleid van de minister. Dat heb ik in eerste termijn al
gezegd. Wij kunnen ons vinden in zijn analyse en in de ingeslagen richting.
Wij zullen hem graag afrekenen op zijn daden. Wij hopen dat hij inderdaad
niet in China eindigt.De heer Kox (SP):De heer Luijten zegt de minister "unverfroren" te steunen in zijn beleid.
Een van de opvallende nieuwsfeiten van de minister was de mededeling dat het
concept van de terugtredende overheid fout was en heeft geleid tot een vertrouwensbreuk
met de burger. Daarmee levert hij kritiek op het beleid zoals het in de afgelopen
jaren is gevoerd. De heer Luijten steunt hem daar ten volle in?De heer Luijten (VVD):De heer Kox wil de plaat die wij in eerste termijn hebben gedraaid nog
eens afspelen. De minister heeft niet stilgestaan in het denken. Wij hebben
niet stilgestaan in ons denken. Misschien heeft de heer Kox stilgestaan in
zijn denken. Wij zijn wat flexibeler. Wij staan niet stil. Wij constateren
dat de pendule de ene keer te ver doorgeslagen was naar een alles regelende
overheid. Daar staat de heer Kox nog steeds. De andere keer, in de jaren negentig,
is de pendule te ver doorgeslagen door alles aan de markt over te willen laten.
Dat kan niet. Ik heb overigens nooit tot die stroming behoord. Ook in deze
Kamer hebben wij daarover opmerkingen gemaakt. Mijn collega Ketting heeft
dat gedaan bij de begrotingsbehandeling van vier jaar geleden met mevrouw
Jorritsma. Wij steunen de minister in de lijn van een faciliterende overheid
en marktwerking.De heer Kox (SP):Dit is inderdaad een herhaling van het betoog. De minister heeft gezegd
dat het concept van de terugtredende overheid geleid heeft tot een vertrouwensbreuk
met de burger en met de consument. Daar steunt de heer Luijten de minister
in?De heer Luijten (VVD):Voor mij is er nooit een concept van de terugtredende overheid geweest.
Wij waren te ver doorgeschoten in dit land met een overregulerende overheid.
Daar is een reactie op gekomen. Ik heb het Liberaal Manifest mee helpen schrijven,
waarin altijd sprake is van de sociale markteconomie. Dat is altijd het uitgangspunt
van de VVD geweest. Het denken heeft bij ons niet stilgestaan. Dat betekent
ook dat je kritisch moet kijken naar de positie die je zelf in de afgelopen
jaren hebt ingenomen. Op sjabloondenken zal men mij hoop ik nooit kunnen betrappen.Wij zijn het eens met de minister dat harmonisatie door de EU op het gebied
van administratieve lasten niet onderschat moet worden. Harmonisatie is altijd
goed voor het bedrijfsleven, met eenduidige regels over de grenzen. De minister
zegt vast te houden aan de 25%. Houdt hij vast aan 25% van 13 mld of 25% van
7,1 mld inclusief het bedrag van 8 mld dat ineens uit Brussel schijnt te komen
en waarmee volgens een regeringswoordvoerder geen rekening is
gehouden? Het lijkt mij niet onbelangrijk dat hierover duidelijkheid wordt
geschapen, want het gaat toch om een paar miljard.Ik ben blij met het aangekondigde toetsingskader voor toezichthouders.
De minister hoopt dat deze Kamer het wetsvoorstel inzake de ZBO-status voor
de NMa met spoed zal behandelen. Ik denk echter dat hij zich kan voorstellen
dat wij zicht willen hebben op het toetsingskader, alvorens wij de behandeling
van dit wetsvoorstel kunnen oppakken. Wij moeten immers voorkomen dat wij
elkaar aan het bezighouden zijn. Kan de minister aangeven binnen welke tijdsspanne
een en ander zal worden behandeld?In eerste termijn heb ik mij al verheugd getoond over het optimisme van
de minister over het aantrekken van de buitenlandse investeringen. De staatssecretaris
toonde zich op 20 januari ook optimistisch, maar zij tekende wel aan dat dit
lichtpuntje niet kan verhelen dat Nederland duidelijk achterblijft bij zijn
concurrenten. Wij doen het met andere woorden relatief slechter. Kan de minister
aangeven wat er veranderd is en hoe wij onze achterstand gaan goedmaken?Nederland zal zich als regio binnen Europa moeten onderscheiden. Nederland
zal een eigen smoel moeten krijgen. De minister noemde echter wel een aantal
prioriteiten, maar maakte niet duidelijk met welk merk Nederland volgens hem
de Europese markt en de wereldmarkt op moet gaan. Hij constateerde verder
met mij dat de aanpak in het verleden versnipperd was en dat er nu een coherentere
aanpak is voor de werkbezoeken van burgemeesters. Hoe zal het kabinet echter
de bestuurlijke slagkracht versterken, opdat hetgeen in de nota Ruimte wordt
opgenomen, werkelijkheid kan worden. Veel van de goede initiatieven uit het
verleden zijn verzand in een bestuurlijke moeras, omdat er tegenstellingen
waren tussen de provincies onderling, de provincies en de gemeenten, de gemeenten
en de ZBO's enz. Hoe zal de regering ervoor zorgen dat de prioriteiten die
hier democratisch worden vastgesteld, in daden worden omgezet? Hoe zal het
kabinet zorgen dat keuzes worden waargemaakt? Nederland staat met zijn infrastructuur op grote achterstand in vergelijking
met het buitenland. De HSL zou aanvankelijk in 1997 gereed zijn, maar nu is
het de hoop dat dit moment in 2007 zal aanbreken. De ons omringende regio's
zijn echter al aangesloten op de hogesnelheidslijnen.De minister kiest voor de mainports. Hoe koppelt hij die keuze echter
aan de prioriteit in het MIT voor infrastructuur? Wij hebben immers niets
aan mainports die niet bereikbaar zijn. Dat is wat ik bedoelde met een integrale
aanpak, doorpakken en durven kiezen.Ten slotte hoor ik graag van de minister wanneer de Kamer de nota's Ruimte
en Mobiliteit en gebiedsgerichte economische perspectieven mag verwachten.De heer Kox (SP):Mevrouw de voorzitter. Tijdens de beantwoording van de minister van Economische
Zaken zong door de zaal dat de minister college aan het geven was. Daar had
zijn beantwoording inderdaad iets van weg, maar ik vond dit keer dat daar
niets mis mee was, omdat hij een nuttige toelichtende beschouwing gaf op onze
algemene beschouwingen op het onderdeel Economische Zaken. Een dergelijk beschouwing
leent zich ook niet echt voor een debat in twee termijnen. Het is veel belangrijker
om goed naar elkaar te luisteren en lering te trekken uit elkaars bijdragen.Ik zal dit debat zeker in de Handelingen nalezen. Ik hoop overigens dat
de minister eveneens van deze discussie heeft geleerd, want ook door de Kamer
zijn verstandige dingen gezegd. Soms waren het zelfs zeer verstandige dingen
en dan denk ik met name aan de heer Luijten. Ik heb hem namelijk leren waarderen
als een zeer snel vooruitdenkende liberaal met wie ik in de toekomst graag
in het land wil optreden.Mevrouw Sylvester (PvdA):De sprekers voor de heer Kox hebben niet gezegd dat de minister college
heeft gegeven. Zij hebben de minister nu juist gecomplimenteerd met zijn beantwoording,
omdat hij naast een aantal aardige anekdotes, heel concrete antwoorden heeft
gegeven. Ik begrijp zijn opmerking dan ook geheel niet, maar misschien verstaat
hij wel wat anders onder het woord "college" dan ik?De heer Kox (SP):Ik zei niet dat er via deze microfoon iets was gezegd, maar dat het in
de zaal rond zong. Ik heb de minister alleen geattendeerd op het feit dat
er een opmerking is gemaakt. U hebt dat niet gezegd, maar anderen hadden die
mening en ik had daar geen last van. Er zijn twee beschouwingen naast elkaar
gezet en ik zal daar veel van leren.Ik was het eens met veel van wat de minister zei, maar met minstens even
veel niet. Het pragmatische liberalisme waar hij anno 2004 voor staat en het
praktische socialisme dat ik aanhang, hebben zowel raakvlakken als botsvlakken.
Wel vond ik het plezierig dat de minister stelde dat het niet om de doelen
gaat, maar om de weg daar naartoe. Het is goed om dat vast te stellen. Iedereen
wil het beste voor de mensen, maar de vraag is hoe je daar komt. Ik denk dat
wij er niet komen via de weg die de minister van Economische Zaken in zijn
begroting uitzet. Daar zit nog veel te veel Paars in en dat kan ook niet anders
met de VVD en D66 als formerende partijen en het CDA in de rol van de PvdA.
Er zit echter ook een aantal frissen tinten in het betoog van de minister,
met name zijn rondborstige erkenning dat het concept van de terugtredende
overheid fout is geweest en geleid heeft tot een vertrouwensbreuk met de burger.
Ik zou bijna zeggen dat hij het boek Schrale rijkdom van Jan Marijnissen heeft
gelezen, dat werd geschreven in een tijd dat D66 nog in de regering zat. Ik
ben blij dat ook de heer Luijten het hier volmondig mee eens is. Ik ben ook
blij dat de minister geen dogmatische liberaliserings- en marktwerkingsaanpak
meer zal tolereren, waarmee hij impliciet kritiek levert op het beleid dat
in de afgelopen jaren is gevoerd. Ik noteer dat er geen vrijmaking van de
consumentenenergiemarkt zal komen als op 1 maart blijkt dat het een rotzooi
wordt. Ik heb het idee dat die rotzooi eraan zit te komen. Ik vind het niet
zo belangrijk in welke Kamer daarover wordt gedebatteerd, maar ik vind het
wel erg belangrijk dat dit rapport dan ter tafel komt. Zoals gezegd: "luisteren
naar Luijten" wordt binnenkort binnen de SP dé slogan. Wij zouden het
ook "leren van Luijten" kunnen noemen. De minister had het over stoffige Mandarijnen. De Chinezen hadden de grootste
armada van de wereld kunnen bouwen en zij hadden het buskruit, maar die sukkels
hebben de wereld niet veroverd, zo zei hij. Je kunt hen inderdaad sukkels
noemen, maar de mensheid kan de Mandarijnen ook op de blote knieën ervoor
danken dat zij dat niet hebben gedaan. Met armada's en buskruit is er immers
ook veel slechts aangericht in de wereld. Niet alles wat kan, moet ook. Dat
is mijn conclusie voor dit debat.De heer Schouw (D66):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn beantwoording. Hij heeft daarmee
zo uitgepakt dat ik de indruk kreeg dat de minister dacht dat hij hier één
keer in de vier jaar zijn beleid moet neerzetten. Welnu, hij mag hier gewoon
elk jaar komen en dan behandelen wij elke keer weer een ander onderdeel van
het beleid. Ik vond het plezierig om dezelfde drive, dezelfde hardheid en
hetzelfde enthousiasme tegen te komen als twee weken geleden. Dat belooft
wat voor de komende tijd.Wat de sociale innovatie betreft heb ik het gehad over de flexibilisering
van de arbeidsmarkt. Daarbij heb ik een vergelijking gemaakt met Amerika,
mede geïnspireerd door een belangrijke toespraak van de SG van de minister.
Op dat punt is de minister er een beetje "overheen gescheerd". Dat vind ik
jammer, maar ik haal er wel iets positiefs uit, want de minister heeft aangegeven
dat hij met staatssecretaris Rutte in gesprek is om vorm en inhoud te geven
aan de sociale innovatie. Daar hebben wij wat aan en dan hebben wij misschien
ook een verbinding met hetgeen mevrouw Sylvester bedoelde met haar opmerkingen
over sociale investering. Gaat de minister hier echt invulling aan geven en
leidt dit tot beleid, of leidt het tot vrijblijvend pragmatisch gepraat? Ik
zou graag wat duidelijkheid willen hebben op dat punt. Wie is waarvoor verantwoordelijk?
Hoe moeten wij de groei zien van die toezichthouders? Het lijkt mij heel erg
goed dat wij met name de politieke verantwoordelijkheden en de taken helder
in beeld krijgen. Ik heb inmiddels heel wat brieven gezien van het kabinet,
maar een brief kan wel erg dun zijn bij een dusdanig zwaar onderwerp. Ik heb
echter ook mogen ontdekken dat brieven ook lang kunnen zijn.Ik wil collega Luijten ondersteunen op zijn punt over de identiteit van
de Deltametropool. Wij moeten keuzes maken. Het kabinet zou daarin moeten
helpen, want anders wordt de Deltametropool iets van alles en nog wat en dat
is niet goed voor de identiteit en niet goed voor de economie. Ik roep de
minister op te helpen kiezen daarbij.Wij hebben het gehad over Schiphol. Ik heb namens mijn fractie mogen zeggen:
even niet privatiseren. Daar zijn een aantal motieven voor geweest. De minister
heeft daar positief op gereageerd door die gedachte niet gelijk in de prullenbak
te gooien. Hij heeft er meer procedureel op geantwoord en gezegd: wij zullen
het er in het kabinet over hebben. Mijns inziens verhoudt zich dat niet helemaal
met de krachttaal over de regierol van Economische Zaken, dat de lijnen zou
uitzetten en dit en dat doen. Het procedurele antwoord was wat teleurstellend,
maar misschien zitten daar diepere diplomatieke gedachten achter. Daar kom
ik over een paar weken over te praten. Ik meen trouwens dat ik op dit punt
ook nog een reactie krijg van de PvdA-fractie, die ik vroeg hoe zij tegenover
dit punt staat. U begrijpt dat het mijn passie heeft.Wij hebben het gehad over de scheepsbouw. "The proof of the pudding is
in the eating". Er wordt gesproken over innovatie, nieuwe economie en ICT
en dat wij daarin gaan investeren, dus ik was nogal teleurgesteld om te zien
dat de minister zo ongeveer 60 mln op jaarbasis vrij maakt voor de scheepsbouw,
terwijl elke econoom hem kan vertellen dat dit nou echt niet een stukje economie
is waar wij het op middenlange termijn van moeten hebben in dit land, laat
staan op lange termijn. Ik begreep dat niet helemaal. Kan de minister hierop
een nadere toelichting geven? Ik bedoel echt een serieuze verduidelijking
van zijn standpunt. Hij stuurt een brief naar de Kamer waarin staat: ik ben
principieel tegen. Dan kan hij zich er niet in deze Kamer van afdoen met de
reactie dat hij een pragmaticus is en zich verder nergens wat van aantrekt
en zijn gang gaat, al is hij principieel tegen. Dat kan dus niet, minister.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik wil de minister dankzeggen voor de beantwoording van de
vragen. Wij hebben het er tussen de regels door erover gehad dat de ondernemer
moet ondernemen, dat daar vaart in moet zitten, dat daar wat enthousiasme
bij moet zitten, want anders gaat het niet. Ik moet zeggen dat de vaart er
bij de minister ook in zat. Dat straalt dan ook door naar de ondernemers die
het moeten doen. Dat waarderen wij zeer.De minister heeft gezegd dat er wordt gekeken naar de effectiviteit van
een aantal regelingen dat aan de orde is gesteld, zoals het borgstellingskrediet
en de tante Agaathregeling. Is dat instrumentarium goed? Het moet optimaal
zijn, men moet het op maat brengen. Dat vinden wij zeer positief, dat moeten
wij ook doen. Ik denk dat wij zeker in deze dynamische wereld telkens moeten
kijken of wij niet achterlopen met ons instrumentarium. Ik had nog een vraag
gesteld over de tante Agaathregeling. Als ik goed ben geïnformeerd, hadden
banken voorheen de mogelijkheid om dergelijke leningen te verstrekken, wat
sinds 1 januari 2003 niet meer mogelijk is. Wordt er alleen naar de effectiviteit
van dat instrumentarium gekeken of wordt er ook nagegaan of het niet verstandig
is om de banken daarin een taak te geven? Die zijn dan ook inhoudelijk bezig.
Er is namelijk behoefte aan.Ik heb nog gevraagd of er zicht is op de wijze waarop banken dat doen.
Ik bedoel een soort benchmarking van banken. Een bank is er, als je geld nodig
hebt. Een bank neemt geen enkel risico, wat ik ze overigens altijd zeer kwalijk
neem. Het zal ook voor ondernemers aardig zijn om te kunnen zien welke banken
scoren en welke niet, omdat die alles afdekken. Deze vraag is nog niet beantwoord.Ik wil mij aansluiten bij wat mijn collega van de VVD heeft opgemerkt
over de administratieve lasten. Wordt daarbij ook de Brusselse lastendruk
betrokken? Dat is namelijk heel essentieel.De minister heeft gezegd dat het meldpunt van strijdige regels zijn werk
heeft afgerond. Wij zijn blij dat de minister heeft gezegd: wij gaan voortvarend
aan de slag met de resultaten daarvan. Wij zijn dan ook ontzettend benieuwd
naar de verdere gang van zaken. De minister heeft natuurlijk
met heel veel partijen te maken. Ik denk aan de gemeentelijke regels. In dat
verband zijn gemeentebesturen een tikkeltje eigenwijs en autonoom. Hoe wordt
dat in het vat gegoten? Immers, de minister kan gemeentebesturen in dit opzicht
niet zo erg dwingen. Ik wil hierover dus graag wat meer vernemen van de minister.
Wordt daarvoor bijvoorbeeld een instrumentarium ontwikkeld?Wij zijn ook heel blij dat het plan voor de industrie goed op de markt
komt. Het is ontzettend belangrijk dat wij weten welke industriële sectoren
een toegevoegde meerwaarde hebben. Daarop kan het beleid afgestemd worden.
Het is ook belangrijk dat wij weten waarin onze industrie sterk is. Er zijn
allerlei onderzoeken geweest en daarvan zijn al wat gegevens voorhanden. Daarop
moet mijns inziens ingespeeld worden.Minister Brinkhorst:Mevrouw de voorzitter. Ik dank de geachte afgevaardigden voor hun bijdrage
in tweede termijn. Ik constateer met vreugde dat de Kamer in meerderheid globaal
achter de richting staat van het beleid dat ik voornemens ben te voeren. Er
zijn wel kritische kanttekeningen bij geplaatst, maar daar is een democratisch
debat ook voor.Wat mij betreft, heb ik geen college gegeven. Ik ben blij dat de heer
Kox dat ook heeft gezegd. Ik herinner mij dat dit een thema was in een vorige
discussie. Daar gaat het mij dus niet om. Ik opereer wel graag zodanig dat
ik scherpe posities inneem. Dat is wat anders dan college geven. Ik lok daarmee
soms ook reacties uit. Daarmee ontstaat er vaak een debat. Ik geloof echter
dat wij hierdoor in eerste termijn een debat hebben gevoerd waar ik met erkentelijkheid
op terugkijk. Ik dank de Kamer ook voor haar inbreng in tweede termijn, omdat
daarin een aantal interessante punten naar voren zijn gebracht. Dit geeft
mij de gelegenheid om daar wat nader op in te gaan.De heer Van den Berg heeft een opmerking gemaakt over de industriebrief.
Het kabinet zal daarmee de gelegenheid aangrijpen om zijn visie te geven op
een modern industriebeleid. Hiermee zeg ik niet dat dit een typisch sectorenbeleid
wordt. Natuurlijk zijn er wel sterkte- en zwakteanalyses. In dat verband kunnen
wij bepaalde ontwikkelingen wervend bevorderen. Ik denk hierbij aan ontwikkelingen
die kunnen bijdragen aan het herstel van een vorm van actieve marktindustrie
in Nederland.Ik ben de geachte afgevaardigde mevrouw Sylvester erkentelijk voor haar
steun op een belangrijk aantal onderdelen. Zij heeft nog wel concrete vragen
gesteld over de problematiek van de sociale cohesie. Een daarvan is hoe Economische
Zaken in dezen als bruggenbouwer kan optreden. Ik heb daar in eerste termijn
over gesproken. Wij hebben een bedrag van 162 mln uitgetrokken voor operaties
in met name de grote steden. Wij stimuleren daar van onderop. Ik heb ook antwoord
gegeven op de vraag over de winkel op de hoek. Daarvoor wordt een bedrag van
1,5 mln bij wijze van garantie uitgetrokken ten gunste van de ontwikkeling
van kleine bedrijfjes. Van groot belang is dat de staatssecretaris hier zeer
direct betrokken zal zijn na haar terugkeer. Ik ben het eens met de stelling
van mevrouw Sylvester dat de economische dynamiek in een stad inderdaad van
essentiële betekenis voor de sociale cohesie is. Nederland is steeds
meer een stedelijke economie geworden. Daarom zullen wij proberen om dit jaar
concrete afspraken met de steden te maken over herstructurering van binnenstedelijke
bedrijfsterreinen. Daar is het ministerie van Economische Zaken volop bij
betrokken. Het heeft dan ook een stevig budget opgesteld. Ik noemde het bedrag
van 162 mln al. Het ministerie van Economische Zaken probeert samen met andere
departementen te werken aan de pijlers veiligheid en sociale dimensie. Die
zijn van belang. Het punt dat mevrouw Sylvester aan de orde stelde, is interessant.
Ik vind het met name van groot belang dat het etnische ondernemersschap daarbij
volop aan zijn trekken komt. Opgemerkt is dat een op de drie kleine ondernemers
van allochtone oorsprong is. Ik vind dat van buitengewoon groot belang, want
dat geeft aan dat Nederland ook in positieve zin een multiculturele samenleving
wordt. Daarbij zie ik uiteraard de discussie over de Nederlandse normen en
waarden niet over het hoofd. Ook die kunnen echter op een bepaald moment worden
aangepast aan nieuwe realiteiten. Dit is wat ik op te merken had ten aanzien
van het punt van de sociale cohesie.Mevrouw Sylvester is teruggekomen op het terugveren. Ik zal hierop terugkomen
in de industriebrief. Ik wil er wel op wijzen dat het belangrijk is dat bedrijven
erop kunnen worden aangesproken en dat wij ze helpen bij het leerproces. De
staatssecretaris heeft een actie Internationaal ondernemen gestart. Branches
en organisaties zetten zich hier ook voor in. Het leren van elkaars ervaringen
is daarbij van grote betekenis. Wij proberen dat zo effectief mogelijk te
doen. Ik vind wel dat ondernemers daarvoor in eerste instantie initiatieven
moeten ontplooien. Ik ben het met mevrouw Sylvester eens dat het om meer gaat
dan alleen technologische innovatie. Ik heb dat volgens mij uitdrukkelijk
aan de orde gesteld. Ook anderen hebben daarover gesproken. Ik vind de dimensie
van de sociale innovatie van belang. De heer Schouw heeft hier ook over gesproken.
Wij zullen dus zeker niet alleen maar spreken in termen van R&D en technologische
vernieuwing. De dienstensector heeft natuurlijk ook een enorm innovatief vermogen.
Die is ten slotte verantwoordelijk voor 75% van onze economie en voor 73%
van de werkgelegenheid. Het is de bedoeling om de werknemersdimensie te betrekken
bij mijn gesprek met collega Rutte over deze kwestie. Ik heb ook contact met
de werknemersorganisaties CNV en FNV. Zij zijn zeer geïnteresseerd in
het bieden van hulp aan het Innovatieplatform. Zodra die plannen concreter
worden, zal ik uw Kamer daarvan op de hoogte stellen. Het bevorderen van de
arbeidsproductiviteit vereist dus een bredere aanpak.De heer Terpstra heeft gewezen op het grote belang van de infrastructuur
en op de problemen van dien. Het is zeker waar dat wegen een probleem zijn.
Ik heb echter ook duidelijk willen maken dat het ministerie van Economische
Zaken probeert om belangrijke knelpunten als de A2 aan de orde te stellen.
De verslechterende mobiliteit en de bereikbaarheid kunnen belemmeringen opwerpen.
Daarover praten wij bij de opstelling van de Nota ruimte. Dit moet worden
gesignaleerd. Het is dus zeker waar dat de wegenstructuur geen probleem vormt.
Aan de andere kant is de ICT-problematiek een virtueel ruimtebeslag
dat nieuwe ontwikkelingen mogelijk maakt.De heer Terpstra sprak in positieve zin over versnelling van de implementatie
van Europese wetgeving. Ik heb gezegd dat de Raad van State hierop ook positief
heeft gereageerd. Het is natuurlijk ook niet de bedoeling dat een paard een
kameel wordt, wij proberen bij de implementatie dingen te vergemakkelijken.
Het is onze inzet om de inspraak van de Kamer bij de voorbereiding van Europese
wetgeving te vergroten, waar dan tegenover staat dat de implementatie vergemakkelijkt
wordt. De wetgeving van Economische Zaken zie ik ook een beetje als een pilotproject
op dit gebied. De grote wetten van mijn departement, die ook geregeld worden
aangepast, zullen dan voortaan meer met AMvB's worden gewijzigd dan met wetten
in formele zin, want Nederland dreigt achter te blijven met de implementatie.Ik deel de visie van de heer Terpstra dat werknemers een belangrijke rol
spelen in de industrie. Alleen met een gezamenlijke aanpak kunnen wij de doelstellingen
van Lissabon bereiken. De SER heeft onlangs een advies gegeven over interactie
van werkgevers en werknemers op het punt van innovatie. Ik wil via het innovatieplatform
ook heel graag met de sociale partners overleggen over een rolverdeling op
dit vlak. Ik heb in eerste termijn al verwezen naar het rapport van de commissie-Kok,
waarin het begrip "employability" gebruikt is. Dit heeft direct te maken met
de inzetbaarheid van werknemers.De heer Terpstra sprak verder nog over de greencard of over een eigen
regeling voor het toelaten van onderzoekers. Eigenlijk gaat het om beide mogelijkheden.
Ik wil het innovatieplatform zo snel mogelijk adviezen laten implementeren.Zijn suggestie inzake de vergunningverlening vond ik interessant, maar
als ik op de stoel van de heer Donner zat, zou ik er grote bedenkingen bij
hebben, want het automatisch afgeven van een vergunning zonder de consequenties
daarvan te kunnen overzien geeft toch wel problemen. Ik zie er voorshands
meer in, de overheid in staat te stellen om vergunningen sneller te laten
afgeven. En misschien zou het nog verstandiger zijn om te bepalen dat een
vergunning geacht wordt, te zijn geweigerd als de overheid die niet binnen
een bepaalde periode afgeeft. Dit is het systeem in het Franse administratieve
recht, daar bestaat het "recours en carence", een beroep wegens nalaten. Dan
weet je precies waar je aan toe bent. Dit lijkt mij eigenlijk effectiever.Ik vrees dat wij met de gedachte om één overheidsdienst
knopen te laten doorhakken bij tegenstrijdige regels misschien nog meer verknopen
dan nodig is. Het gaat er nu meer om dat wij alle partijen, alle inspectiediensten,
brancheorganisaties en lagere overheden confronteren met die tegenstrijdige
regelgeving. Het past meer in mijn visie om de resultaten daarvan af te wachten
alvorens een nieuwe dienst op te richten om de anderen tot inkeer te brengen.
Ik denk dat dit veelal contraproductief zal werken.Ik zal inderdaad kunnen worden afgerekend op de cultuuromslag, al hoop
ik niet naar China te hoeven verhuizen. Ik zou dit in de huidige omstandigheden
bepaald een straf vinden, want ik ben na jarenlange afwezigheid net weer in
Nederland geland en ik voel mij hier heel wel thuis. Maar omdat de wens mij
bevangt om dingen te veranderen, hoop ik dat de Chinese mandarijnenstaat,
die niet in staat was om de welvaart te bevorderen die weer zo belangrijk
is voor de door mevrouw Sylvester genoemde sociale cohesie die wij allen nastreven,
hier niet zal ontstaan.Mevrouw de voorzitter. Ik kom vervolgens toe aan een reactie op de opmerkingen
van de heer Van der Lans. Ik wil hem niet langer in onzekerheid laten over
de naam van de directeur van het kenniscentrum. Hij heet Johan Wempe, is partner
in business and ethics bij KPGM en hoogleraar bedrijfsethiek. Ik meen niet
dat wij een beter persoon hadden kunnen vinden om dit belangrijke kenniscentrum
tot ontwikkeling te brengen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Is hij ook lid van GroenLinks?Minister Brinkhorst:Dat stond niet op zijn business card, maar misschien zou dat een aanmoediging
voor hem zijn om nog meer business te krijgen.Voorzitter. Er is een klein misverstand. Ik ben niet een fanatiek uitvoerder
van het JSF-project. Ik vind het wel mijn verantwoordelijkheid om, als iemand
die twee kabinettten na het betreffende besluit minister van Economische Zaken
is geworden, ervoor te zorgen dat datgene gedaan wordt waartoe een toenmalig
kabinet in zijn onmetelijke wijsheid heeft besloten. Ik meen dat de gang van
zaken effectief zal zijn, omdat ik mij nog wat harder met de uitvoering bezig
zal houden dan wanneer ik niet eerder bij de problematiek betrokken was geweest.Wij blijven van mening verschillen over de hardheid van de duurzaamheidsdoelstellingen.
Ik vind datgene wat ik gezegd heb vrij hard. Het ontkoppelen van economische
groei en energie is naar mijn mening een fundamentele omslag in het denken
over de kwestie van de duurzaamheid. Ik deel dus bepaald niet de idee dat
ik niet concreet genoeg mijn opvatting heb getoond. Bovendien kennen wij de
VBTB-discussie. Via het oordeel over toekomstige begrotingen zal ijking door
deze Kamer mogelijk zijn. Ik hoop dat daarmee een voorbeeld wordt gegeven
voor andere collega's.Ik ben blij dat de heer Van der Lans positief denkt over mijn opvatting
dat neoprovincialisme in de politiek moet worden bestreden.De heer Luijten ben ik erkentelijk voor zijn steun aan het beleid. De
25% betreft de 17 mld en niet de 13 mld. Het zal niet gemakkelijk zijn de
doelstelling te halen, maar ik vind wel dat het hierbij gaat om iets wat voor
ons een toets moet zijn.Wat betreft het toetsingskader voor ZBO's ging ik er eigenlijk van uit
dat deze Kamer in eerste instantie wacht op de evaluatie van de NMa door de
Tweede Kamer. Ik hoop dat deze Kamer niet langer wacht, bijvoorbeeld tot het
verschijnen van de volgende toezichtsnotitie. Dan zouden wij inderdaad op
elkaar wachten. Tenslotte heeft deze Kamer altijd de gelegenheid om in een
stuk dat ik zend een haak te vinden en daar dan weer een breder verhaal aan
op te hangen. Daar zijn deze leden politici voor en als ze iets niet bevalt,
stemmen zij dat gewoon af. Ik hoop evenwel dat zij dat niet zullen doen. Ik
zal proberen ze zover te brengen dat het nodige wordt gedaan. Zonder een nieuwe
notitie af te wachten zijn er dus voor deze Kamer mogelijkheden. Voorzitter. De geachte afgevaardigde heeft gesproken over het onderscheidend
vermogen en de bestuurlijke slagkracht. Het proces daarvoor mag niet verzanden.
Mijn probleem is dat ik niet op het verschijnen van de nota Ruimte kan vooruitlopen.
Wij houden ons met het opstellen van deze nota volop bezig. Dat is echter
niet alleen iets voor mij, maar voor het gehele kabinet. Ik kan deze Kamer
evenwel verzekeren dat de staatssecretaris en ik hierbij ons woordje meespreken.
Ik begrijp het punt. Ik heb al eerder gezegd dat de bestuurlijke slagkracht
niet een van de dingen is waarin Nederland uitmunt, overigens ook niet in
institutionele veranderingen. Ik hoop dat de Kamer in GEP, hoe vervelend ik
dit woord ook vind, een aantal concrete teksten zal vinden alsmede passages
over economische kernzones waarmee speciaal aandacht wordt besteed aan de
rol van het Rijk bij de uitvoering. Het zal de leden niet verbazen dat de
Randstad en de technologische topregio van Zuidoost-Brabant wat mij betreft
hierbij een belangrijke rol spelen. Als u hierover niets terugvindt in het
stuk, zult u de rol van de minister van Economische Zaken minder sterk vinden
dat u had gehoopt, maar ik hoop dat dit niet het geval zal zijn. Ik kan helaas
niet verder op de discussie vooruitlopen dan ik nu doe. In organisatorische
zin wil ik met het bij elkaar halen van de bestuurders zeker een rol blijven
spelen.Zoals de heer Terpstra al aangaf, is de bereikbaarheid van de main ports
een groot aandachtspunt. Ik hoop dat hij de discussie hierover met mij of
de staatssecretaris wil voeren zodra wij de nota Ruimte hebben uitgebracht.
Wanneer zal dat gebeuren? De huidige planning is dat het medio april gebeurt.
Dat betekent dat er in het kabinet nog hard moet worden gewerkt. Ik hoop dat
het medio mei de eerste klaroenstoot van de dan niet meer zwangere staatssecretaris
zal zijn. Daarna zal er zo snel mogelijk over worden gediscussieerd.Het zwakste punt van de Chinezen was dat zij niet reageerden op de uitdagingen
en niet zozeer dat zij daarmee de wereld niet veroverd hebben. Zij hebben
te weinig welvaart aan hun eigen burgers gegeven.De heer Kox (SP):Als de Chinezen hadden gedaan wat de West-Europeanen hebben gedaan, namelijk
de boten gebruiken om het buitenland te veroveren met gebruik van het buskruit,
dan zouden zij daar rijker van zijn geworden. De vraag of de wereld als zodanig
daar niet armer van zou zijn geworden, zou de minister op zijn minst ook in
zijn historische beschouwing kunnen betrekken.Minister Brinkhorst:Dat is een beetje een academische discussie. Het is niet gebeurd; laten
wij er in dit politieke debat geen messen over trekken.Er zijn pragmatische liberalen en pragmatische socialisten. Persoonlijk
heb ik de indruk dat ik een iets pragmatischer liberaal ben dan de heer Schouw
een pragmatisch socialist, maar dat is een kwestie van smaak. Het is nu tien
over twaalf. Omdat ik pragmatisch wil zijn, wil ik dit niet verder uitdiepen.De heer Schouw heeft ook gesproken over de sociale innovatie. Hij ziet
goed het punt dat het ook gaat om de flexibilisering van de arbeidsmarkt.
Het feit dat de heer Oosterwijk een door hem gesigneerd en door mij goedgekeurd
artikel in de ESB heeft geschreven, betekent niet dat wij plotseling naar
Amerikaanse toestanden gaan. Ik heb aangegeven dat wij de positieve aspecten
van de Amerikaanse economie heel goed kunnen meenemen zonder dat wij daarmee
meteen een soort Amerikaans model nastreven. Liberalisering en flexibilisering
van de arbeidsmarkt behoort tot de voordelen van de Amerikaanse economie.
Het aspect banengroei staat centraler dan baanzekerheid.De heer Schouw (D66):Ik vind het belangrijk dat de minister inzet op de sociale innovatie.
Er is een aantal ingrediënten. Landt dit ook nog ergens of blijft het
bij gedachten? Komt hij met voorstellen, met beleid op dit punt? Komt hij
met analyses?Minister Brinkhorst:Ik loop niet vooruit op de concrete uitvoering. Het is zeker niet mijn
bedoeling om het een academische exercitie te laten zijn. Daarvoor is de betrokkenheid
van de werknemersorganisaties mij ook te belangrijk. Het is mijn bedoeling
om het Innovatieplatform erbij te betrekken. Alles wat wij proberen te doen,
zal staan in het teken van het concretiseren van de cultuuromslag. De Kamer
zal spoedig kennis kunnen nemen van de suggesties die hieruit voortkomen.Ik dacht dat ik alle toetsingselementen rond Schiphol heb meegenomen.
Wij zullen er binnen afzienbare tijd in het kabinet nader over spreken. De
sterktes en zwaktes van het eerder ingenomen standpunt zullen daarbij worden
meegenomen. Wij zullen niet rechtlijnig doorlopen op datgene wat door een
vorig kabinet is besloten.Wat de scheepsbouw betreft heb ik een beetje geplaagd. De betekenis van
mijn opmerkingen en die van de heer Schouw wil ik relativeren. Het is niet
zo dat wij de scheepsbouw alleen met subsidies overeind willen houden. Het
gaat erom dat de nichegerichte scheepsbouw die overgebleven is, in staat is
te overleven, niet zozeer doordat wij nieuwe subsidiepotten opentrekken, als
wel dankzij het matchingbeleid. Het is volstrekt juist dat wij ons altijd
hebben gekeerd tegen een subsidiebeleid inzake de scheepsbouw. De vorige minister
van EZ – ik denk niet aan de zeer tijdelijk aanwezige mijnheer Heinsbroek,
maar aan mevrouw Jorritsma – heeft zich gekeerd tegen scheepsbouw op
Europees vlak. Het is echter zo dat op een goed moment die scheepsbouwsubsidies
wel zijn verleend. De vraag die toen bestond – daar slaat de pragmatiek
op – was of je onder die omstandigheden een op zichzelf gezonde sector,
die zich al flink had gesaneerd, onderuit moet laten gaan. Het gaat uitsluitend
om het matchingelement, gezien het Europese kader. Wij zullen ons blijven
inzetten om uiteindelijk de scheepsbouwsubsidies verder af te bouwen. Maar
daarmee houden we geen krakkemikkige sector overeind. Ik zou niet voor mijn
rekening willen nemen dat degenen die zich nu nog met scheepsbouw bezighouden
alleen maar met een verouderde activiteit bezig zijn.De heer Schouw (D66):Laten we dan gewoon constateren dat u die regeling afbouwt. Dat had u
ook in eerste termijn kunnen zeggen, dan had u mij niet hoeven te pesten!Minister Brinkhorst:U bent nog jong!Ik heb de bijdrage van de heer Van den Berg zeer gewaardeerd. Ik vind
het grappig dat hij zegt dat daar vaart in zat. Dat poogde ik
namelijk te bereiken. Een van de weinige motivaties om dit ambt nog te vervullen,
is dat ik niet voortijdig uit de vaart wil worden genomen. De heer Van den
Berg vroeg hoe dat instrumentarium gaat werken en hoe de banken dat doen.
Ik zal hem de reglementering laten toesturen in het kader van de tante Agaathregeling.
Ik ben zeer verheugd met zijn steun voor het idee van de industrie. De heer
Slob heeft daarover een motie ingediend. De heer Van den Berg kan erop rekenen
dat ook het gedachtegoed van de SGP zich zal herkennen in de door ons uit
te brengen Industriebrief.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.Sluiting 00.15 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-831-853.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl