Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 5825-5844

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 101, pagina 5825-5844

08-09-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26358Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 8 september 1999)Pagina 5817-5821
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met enkele maatregelen ter verbetering van het functioneren van het vervangingsfonds en het participatiefonds (regeling verbetering functioneren vervangings- en participatiefonds) (26427)Pagina 5821-5825
Presentie en opening (woensdag 8 september 1999)Pagina 5817-5817
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur (Wet aanpassing arbeidsduur) (26358)Pagina 5825-5844
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Destructiewet in verband met de kosten van onschadelijkmaking van gespecificeerd hoog-risico-materiaal (26357)Pagina 5844-5866
Lijst van ingekomen stukken (woensdag 8 septmebr 1999)Pagina 5867-5867

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 108 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Regels inzake het recht op aanpassing van de arbeidsduur
(Wet aanpassing arbeidsduur) (26358).(Zie vergadering van 7 september 1999.)De algemene beraadslaging wordt hervat.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Toen ik gisteravond naar de diverse bijdragen luisterde, herinnerde
ik mij opeens een radiodebat vóór de zomervakantie met een hoogleraar
Arbeidsovereen- komstenrecht over de Wet aanpassing arbeidsduur. Waarom herinnerde
ik mij dat? Omdat wij beide in dat debat zo'n volstrekt verschillende invalshoek
kozen voor het spreken over dit onderwerp en het wetsvoorstel. Achteraf zeg
ik dat dit mij niet zo had hoeven te frapperen, maar dat was toen wel het
geval. De hoogleraar sprak echt vanuit de rechtssystematiek en het arbeids-
overeenkomstenrecht, zoals dat is georganiseerd. Ik koos heel duidelijk voor
de volgende invalshoek. Ik zei: "De samenleving is veranderd. Kijk maar naar
wat zich de afgelopen 20 tot 30 jaar aan veranderingen heeft voorgedaan, alleen
al als het gaat om de enorme toename van arbeidsparticipatie door vrouwen."
Die ligt nu op zo'n 50%, zij het dat het voor een aantal vrouwen gaat om relatief
kleine deeltijdbanen. Uit de veranderingen in de samenleving en de veranderingen
in de relatiepatronen vloeien andere behoeften, ook qua noodzaak. Gisteren
hoorde ik in verschillende modaliteiten dezelfde discussie terug. Je kunt
dus op verschillende manieren met dit onderwerp omgaan.In ieder geval is zichtbaar dat de samenleving behoorlijk is veranderd.
Er hebben zich al behoorlijk wat wijzigingen voorgedaan. Eén van die
wijzigingen betreft de toename van het deeltijdwerk. Het deeltijdwerk onder
vrouwen is de afgelopen jaren fors gegroeid. Volgens een rapport van het Sociaal
en cultureel planbureau is viervijfde van de deeltijdbanen op de arbeidsmarkt
door vrouwen ingevuld. De keuze om in deeltijd te werken, komt heel vaak voort
uit de behoefte om arbeid en zorg, met alle definities van zorg, vooral als
het kinderen betreft, goed te kunnen combineren.Uit de veranderende samenleving komen nieuwe behoeften naar voren, net
als de noodzaak om daar vorm aan te geven. De samenleving is echter niet alleen
op dit terrein veranderd. Je ziet ook op andere terreinen veranderingen, ook
op de arbeidsmarkt, met name op het punt van de toename van de flexibilisering
van de arbeid. Deeltijd past in een paar ontwikkelingen. Deze
bevorderen de werkgelegenheid en ze sluiten aan bij de behoefte van mannen
en vrouwen om naar gelang hun levensfase arbeid en zorg beter te kunnen verdelen.
Wij zien ook dat steeds meer mannen graag een aandeel willen leveren in die
zorgtaken. Een aantal woordvoerders heeft gisteravond een aantal onderzoeken
in dit kader geciteerd. De vermindering van de arbeidsduur biedt hiervoor
natuurlijk een oplossing. De andere kant van de medaille is – dat komt
prominent terug in de Nota arbeid en zorg; die nota heet niet voor niets "arbeid
en zorg" – dat steeds meer vrouwen financieel en economisch zelfstandig
of zelfstandiger willen worden. Dat niet alleen overigens, ze willen ook de
gelegenheid hebben om hun capaciteiten te benutten. Dat willen ze echter graag
combineren met andere verantwoordelijkheden. Had ik het bij het eerste over
vermindering van arbeidsduur, met name om de zorgparticipatie te bevorderen,
bij economische zelfstandigheid heb ik het over de vermeerdering van de arbeidsduur.
Een aantal woordvoerders heeft daar gisteren ook op gewezen.Ook in de sfeer van de bedrijven is er veel veranderd. Er is een toenemende
behoefte aan flexibilisering van arbeidstijden. Er is in dat kader in alle
stukken gezegd, zoals in het verlengde ligt van het standpunt van de Stichting
van de arbeid, dat deeltijdarbeid kan bijdragen aan de flexibilisering en
een goede combinatie tussen personeelsbezetting en werkaanbod in de bedrijven.
Ook de internationale concurrentie speelt hierin een rol. De ontwikkelingen
rond deeltijd zijn op gang gekomen. Misschien zit er enige versnelling in,
omdat de arbeidsmarkt op dit moment krap is. Alle sprekers hebben gisteravond
op deze ontwikkelingen gewezen en gezegd dat de arbeidsmarkt op dit moment
niet ongunstig is om verdere ontwikkelingen op het terrein van de deeltijd
door werknemers af te dwingen. Waarom dan toch overgaan tot een wet? De heer
Rosenmöller heeft gisteren met de vijf door hem genoemde argumenten een
complete motivering gegeven van de noodzaak tot het maken van een wet. Ik
kom daar straks overigens nog op terug.De ontwikkelingen rond de toename van deeltijdwerk zijn al een aantal
jaren aan de gang. In een aantal sectoren hebben sociale partners zich hiervoor
ingespannen, maar het percentage CAO's waarin deeltijd goed geregeld is, blijkt
toch nog teleurstellend laag. Die cijfers zijn gisteren ook aan de orde geweest.
Het proces van de inbreng en inspanningen van de sociale partners loopt al
vanaf 1993, toen de eerste aanbevelingen werden gedaan tot het bevorderen
van deeltijd , gekoppeld aan differentiatie en arbeidsduurpatronen. Overigens
ging het bij de Stichting van de arbeid niet alleen om vermindering, maar
ook om vermeerdering, gekoppeld aan flexibiliteit. Zoals ik reeds zei , is
er in 1997 een evaluatie geweest, maar het percentage CAO's dat werkelijk
houvast geeft, is teleurstellend laag. Mevrouw Schimmel heeft gisteren een
voorbeeld van een bouw-CAO gegeven waarin nog een zeer vage formulering staat.
Ik heb het hier over CAO's waarin een goed houvast aan werkgevers en werknemers
wordt gegeven om het afgesproken recht op deeltijd daadwerkelijk te realiseren.Dat er een toenemende behoefte aan deeltijd is, blijkt uit het OSA-onderzoek,
maar ook uit het onderzoek van het middelbaar en hoger personeel, waar duidelijk
de behoefte bestaat om meer in deeltijd te gaan werken. Uit de enquête
kwam heel duidelijk naar voren dat men het moeilijk vindt om dit onderwerp
bij de werkgever aan de orde te stellen. Het percentage CAO's waarin echt
een houvast gegeven wordt, vertoont nog geen ontwikkeling om enthousiast over
te worden. Ik plaats dit nog steeds in het kader van de vraag waarom er een
wet moet komen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Mevrouw de voorzitter! Mevrouw Verstand kijkt terug naar het verleden.
Ik heb in het interruptiedebat met mevrouw Schimmel gezegd dat ik ook voor
een wet ben. Een wet kan wel degelijk een rol spelen in het onderhandelingsproces.
Het gaat er daarbij dan wel om hoe je vorm geeft aan deze wet. Leg je het
primaat bij de sociale partners, dus bij het arbeidsvoorwaardenoverleg of
niet? Wil je meer bereiken, dan is het nodig dat zo'n wet een stok achter
de deur is. Ik denk dat u aan dat punt nadrukkelijk aandacht moet besteden.Staatssecretaris Verstand:Dat ga ik zeker doen, mevrouw de voorzitter. Ik kom nog te spreken over
het onderwerp driekwart dwingend recht en de relatie wet en sociale partners,
waar ik een apart blok van zal maken in mijn betoog. Maar ik maak nu graag
dit betoog even af.In 1993 zijn er door de Stichting van de arbeid een aantal ontwikkelingen
op gang gebracht, maar door het eerste wetsvoorstel-Rosenmöller is het
onderwerp niet alleen op de politieke agenda maar nog veel meer op de maatschappelijke
agenda gekomen. Uiteindelijk heeft dat, nadat het eerste wetsvoorstel was
gesneuveld en er een tweede wetsvoorstel-Rosenmöller c.s. en een wetsvoorstel
van de CDA-fractie waren gekomen, geleid tot een nog breder draagvlak, zodat
de Wet aanpassing arbeidsduur een plek in het regeerakkoord heeft gekregen.
Ik denk dat een compliment aan de heer Rosenmöller op zijn plaats is:
door zijn inspanningen en de inspanningen van anderen op dit terrein heeft
dit onderwerp de volledige politieke en maatschappelijke aandacht gekregen.
Ik wil dat graag even gezegd hebben.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dank u.Staatssecretaris Verstand:Er zijn dus twee wetsvoorstellen en eerder heeft ook de Stichting van
de arbeid een rol gespeeld. Nu is er, conform het regeerakkoord, een wetsvoorstel
van het kabinet. Door voortschrijdend inzicht is toch weer een stap verder
gezet op dit terrein. Omdat ik straks de beantwoording aan blokken zal ophangen,
vind ik het goed om de belangrijkste elementen en gedachten van het wetsvoorstel
voor het voetlicht te brengen. Het uitgangspunt van het wetsvoorstel is dat
het arbeid en zorg beter combineerbaar maakt en samenhang daartussen aanbrengt;
op dat punt maakt het voorstel onderdeel uit van een reeks van voorstellen
op dit terrein. Op de elementen arbeid en zorg zal ik straks overigens gedetailleerder
terugkomen. Een ander uitgangspunt van het wetsvoorstel is geweest dat het
moet gaan om een basisvoorziening voor alle werknemers en ambtenaren; een
aantal Kamerleden hebben daar gisteren al opmerkingen over gemaakt. Een ander
heel belangrijk uitgangspunt van de wet is dat er een evenwicht moet
zijn tussen de belangen van de werknemers en de belangen van de werkgevers.Het evenwicht, dat zo'n belangrijk uitgangspunt voor de wet is, is ook
terug te vinden in de vormgeving van de wet. Het gaat immers om een geclausuleerd
wettelijk recht: enerzijds is het wetsvoorstel een impuls om werken in deeltijd
te bevorderen of beter mogelijk te maken en een steun in de rug van werknemers,
maar anderzijds houdt het ook heel nadrukkelijk rekening met de belangen van
de werkgevers. Er is een overlegvereiste opgenomen; ook dat is een onderdeel
van het regeerakkoord, dat de heer Rosenmöller gisteravond "een belangrijk
politiek document" heeft genoemd: werkgever en werknemer moeten uitdrukkelijk
overleggen over het verzoek. Er zit dus een element van overeenstemming in,
gekoppeld aan de arbeidsovereenkomst. We hebben ook helder proberen te formuleren
dat de wet twee normen bevat: enerzijds de zwaarwegende bedrijfsbelangen en
anderzijds hoe vervolgens met de spreiding van de uren wordt omgegaan, ook
in het perspectief van redelijkheid en billijkheid. Een ander belangrijk uitgangspunt –
ook daarover komen we gedetailleerder te discussiëren – is dat
het een zo consistent mogelijke, heldere wet moet zijn waar iedereen zoveel
mogelijk duidelijkheid aan kan ontlenen. Dat geldt voor de inhoud, maar vooral
ook voor de procedures.Tot zover een algemene inleiding over het wetsvoorstel, voorafgaand aan
de meer specifieke vragen die gisteravond gesteld zijn. Ik zal straks ook
ingaan op de contractvrijheid en het element van de uitbreiding van de arbeidsduur;
ook daar zit overigens het aspect van evenwicht tussen vermindering en vermeerdering
in. Ook de normering van de zwaarwegende bedrijfsbelangen en van de spreiding
van de uren over de week is gisteravond uitvoerig aan de orde geweest. Ook
zal ik ingaan op de voorwaarden voor de aanpassing, de procedure en de ontslagbepaling –
daarover heeft de heer Van der Staaij een amendement ingediend – evenals
op de werkingssfeer, de klachtenbehandeling, de uitzendrelatie en de kosten
en baten.Ik ben zojuist ingegaan op de vraag waarom er nu toch een wetsvoorstel
van het kabinet is. Ik denk dat het volgende aspect, dat gisteravond uitvoerig
aan de orde is geweest, daarbij aan de orde moet komen: waarom is voor deze
vorm van het wetsvoorstel voor aanpassing van de arbeidsduur gekozen? In het
regeerakkoord is vastgelegd dat er een kaderwet arbeid en zorg komt, waarin
zo goed mogelijk alle verlofregelingen gebundeld en op elkaar afgestemd worden.
Terzijde merk ik op dat er gisteren is gesproken over de afkorting AWAS, maar
als je kaderwet arbeid en zorg afkort, kom je al snel uit op KWAST en als
je een woordspelletje wil spelen met AWAS, kom je snel op AFWAS. Daarom heeft
het kabinet er de voorkeur aan gegeven om gewoon over "kaderwet arbeid en
zorg" te spreken, zonder daar een afkorting voor te gebruiken. Je zou nog
kunnen denken aan de afkorting WAZ (van wet arbeid en zorg), maar die afkorting
wordt al gebruikt voor de Wet arbeidsongeschiktheid zelfstandigen.In ieder geval is als eerste de wet aanpassing arbeidsduur voorgelegd.
Deze heeft het karakter van een zelfstandige wet gekregen. In het nader rapport
naar aanleiding van de gestelde vragen en mede naar aanleiding van het advies
van de Raad van State is ook ingegaan op de vraag waarom er niet een bundeling
en afstemming zou kunnen plaatsvinden in bestaande wetgeving. Op dit moment
is aan deze wet het karakter van een zelfstandige wet gegeven.De heer Rosenmöller heeft gisteren gesteld dat het wel lastig is
om hier iets over te zeggen, omdat de kaderwet nog niet op tafel ligt. Dan
is het, aldus de heer Rosenmöller, moeilijk om inhoudelijk te discussiëren
over de vraag wat de beste plek is voor het realiseren van de bundeling en
de afstemming. Het kabinet heeft, in het verlengde van het regeerakkoord waar
de drie coalitiepartijen zich aan gebonden hebben, nu in eerste instantie
gekozen voor een wet arbeid en zorg, waarin de bundeling en de afstemming
worden vastgelegd. De argumenten daarvoor zijn al eerder genoemd, in diverse
stadia, onder andere kort bij het notaoverleg, en het kabinet heeft deze ook
opnieuw geformuleerd in de brief die het aan de Kamer heeft gezonden. Zo is
een argument voor een algemene wet, dat wij met meerdere doelgroepen te maken
hebben: ambtenaren, zelfstandigen en werknemers naar burgerlijk recht. Daarnaast
is aangegeven dat het niet voor de eerste keer op deze manier gebeurt. Ter
illustratie daarvan is verwezen naar de Wet op de ondernemingsraden, de Arbeidstijdenwet
en de Arbeidsomstandighedenwet. In die gevallen zijn voor alle doelgroepen
regels in één wet ondergebracht.De heer Van Middelkoop heeft gisteren gewezen op de motie die Kamerbreed
is aangenomen. Daar hecht ik natuurlijk waarde aan en ik voelde mij ook zeer
aangesproken door hetgeen hierover gisteravond is gezegd. Het kabinet heeft
zich uitdrukkelijk over de motie gebogen. Het heeft daarbij overigens wel
overwogen dat art. 107 van de Grondwet daarvoor geen belemmering is. Het heeft
nog eens bekeken wat de inhoudelijke argumenten zijn waarom het vooralsnog
beter is om aan een algemene wet vast te houden. Ik heb ter illustratie al
op andere wetten gewezen. Dan zou de Ambtenarenwet moeten worden gewijzigd
evenals het Burgerlijk Wetboek. Voor zelfstandigen zou een aparte wet gemaakt
moeten worden.Mevrouw Bussemaker heeft gisteren daaraan nog het argument toegevoegd
dat het gaat om een nieuw type sociaal probleem. Daarbij kun je – en
die discussie hebben wij gehad over de vakantiewetgeving – in de knoop
komen met de systematiek van het Burgerlijk Wetboek. Je zou een andere systematiek
moeten toepassen dan in de Ambtenarenwet. Gisteravond is ook het argument
dat in de brief staat aan de orde gekomen, dat het een aanbouwwet is. De wet
waarvan wij vandaag het ontwerp bespreken, is nu nog een zelfstandige wet.
De tweede tranche van de Wet arbeid en zorg is inmiddels voorgelegd aan de
Raad van State om advies. Die bevat het adoptieverlof en het zwangerschaps-
en bevallingsverlof, gekoppeld aan een uitkering. Een van de argumenten die
de Kamer in de brief heeft kunnen terugvinden, is dat men in de problemen
zou kunnen komen met de ene of de andere wet als men die koppeling wil maken
vanwege de bundeling en de afstemming. Een ander argument dat gisteravond
ook aan de orde is geweest, is dat er nog een aantal dingen aan komt. Een
vraag is bijvoorbeeld of de Wet financiering loopbaanonderbreking zou moeten
worden geïntegreerd in de Wet arbeid en zorg. De verkenning van de mogelijkheid
van langdurig betaald zorgverlof staat op dit moment op de
rails. Op de uitkomsten daarvan moeten wij nog wachten. Intussen is natuurlijk
wel in de nota Arbeid en zorg gesteld dat wij op zo kort mogelijke termijn,
in ieder geval in de derde tranche, ook het recht op onbetaald zorgverlof
zullen moeten vastleggen. Daaraan is dan onmiddellijk de vraag gekoppeld of
dat in die systematieken past.Ik heb mij gisteravond overigens afgevraagd of misschien een stuk van
de brief van het kabinet aan de Kamer was weggevallen, want aan het slot van
de brief van het kabinet aan de Kamer is uitdrukkelijk gesteld, dat het kabinet
voornemens is om in het wetgevingstraject te bekijken waar de bundeling en
afstemming zo goed mogelijk kunnen plaatsvinden. De heer Van Middelkoop heeft
gisteren gezegd: als u mij duidelijk zou kunnen maken, dat het echt gedrochtelijk
is om verder te gaan op de weg van het Burgerlijk Wetboek, de Ambtenarenwet
en de Zelfstandigenwet, dan zou ik mij nog wel willen laten overtuigen. Zonder
in termen van gedrochtelijkheid te willen spreken, zou ik het willen omdraaien
en willen zeggen dat in mijn ogen het wetgevingsproces heel ingewikkeld en
niet transparant wordt vanwege de verschillende systematieken en het feit
dat je op drie fronten tegelijk met wetgeving bezig bent en alle terminologieën
op elkaar moet aansluiten. Dit laat onverlet wat aan het slot van de brief
van het kabinet staat. De heer Van Middelkoop heeft zo ongeveer gezegd: je
zult nog wel eens zien wat je tegenkomt in de procedures rond arbeid en zorg.
Het kabinet heeft, zoals gezegd, de tweede tranche naar de Raad van State
gestuurd, wacht het advies daarover af en gaat bekijken wat het in de derde
en vierde tranche tegenkomt. Het kabinet is dus voornemens te bekijken waar
de bundeling en afstemming het beste kunnen plaatsvinden. Daarover zal ongetwijfeld
nog met de Kamer worden gediscussieerd. Ik hoop dat ik de Kamer kan overtuigen
dat het in deze fase van wetgeving, waarin wij het nog niet allemaal kunnen
overzien, het verstandigst is om dit traject te blijven bewandelen. Het kabinet
is voornemens om het conform de motie op die merites te bekijken. Ik hoop
dat ik de heer Van Middelkoop heb overtuigd.De heer Van Middelkoop (GPV):Het spijt mij, maar ik ben in het geheel niet overtuigd. Als je hier maar
lang genoeg werkt, krijg je een gevoeligheid voor wat nu echt een goede argumentatie
is en wat politieke onwil is. Ik denk dat het gewoon politieke onwil is.Een deel van de argumentatie van de staatssecretaris begrijp ik wel. Het
is ingewikkeld en je weet nog niet helemaal zeker waar je mogelijkerwijs uitkomt.
Het zegt echter niets over het traject. Het geldt voor het traject dat de
staatssecretaris voorstaat, het geldt ook als het de kant van het BW opgaat.
Wij zijn op een aantal punten al lang bezig. Ik denk aan het vakantieverlof,
het calamiteitenverlof en het ouderschapsverlof. Het zit allemaal in het BW.
Het is niet voor niets dat de Raad van State bij dit wetsvoorstel al heeft
geadviseerd het in het BW te doen. Zo merkwaardig is de motie niet geweest.
In juni van dit jaar heeft de Kamer uitgesproken dat zij de bedding van het
BW wil zoeken. Wij komen tal van problemen tegen die ook de staatssecretaris
tegenkomt, als zij het traject van de kaderwet wil volgen. Dat hebben wij
met elkaar gemeen. De Kamer heeft gewoon de politieke wil geuit om het traject
van het BW te kiezen. De staatssecretaris moet dat ook gewoon doen,. Ik heb
gisteren gezegd: tot het onmogelijke is niemand gehouden. Als het leidt tot
een of ander legislatief gedrocht, dan wijk ik ook want daar wil ik geen verantwoordelijkheid
voor dragen. Daarvan is echter geen sprake. De Raad van State zal ook niet
in die richting durven en willen adviseren. Het gaat om de vraag waar de voorkeur
naar uitgaat. Daar hebben wij niet eens grote verhalen over de Grondwet voor
nodig. Het is voor mij simpel een zaak van politieke wil. Ik vind dat de staatssecretaris
een duidelijke uitspraak van de Kamer dient te honoreren. Ik vraag haar nogmaals
dat te doen. Wij kunnen het ook amenderen. Degenen die de motie hebben ondersteund
zullen ook het amendement ondersteunen. Wij krijgen dan ook onze zin. Het
is ook een zaak van hoe je met elkaar in dit huis omgaat. De goede gewoonte
is dat de wil van de Kamer wordt gerespecteerd. Concreet: graag een nota van
wijziging die dit wetsvoorstel overbrengt naar het BW.De argumenten die de staatssecretaris in de brief noemt over ambtenaren/zelfstandigen
en "gewone werknemers" gelden altijd.De voorzitter:Ik ben wel overtuigd van het belang van al uw opmerkingen, maar voor een
interruptie is het bijna te veel.De heer Van Middelkoop (GPV):Het gaat om de rechten van het parlement.De voorzitter:Daarom zei ik dat ik overtuigd was van het belang van uw opmerkingen.Staatssecretaris Verstand:De motie is natuurlijk van importantie. Dat is ook de reden dat het kabinet
zeer zorgvuldig heeft gekeken naar de ins en outs van de ambtenaren/zelfstandigen
in het BW. Wat komen wij tegen in het wetgevingstraject? Waar kan het mogelijk
gaan schuren? Ik denk aan uitkeringen of typische zorgaangelegenheden die
niet onder de arbeidsvoorwaarden vallen. Ik benadruk dat het kabinet heeft
gezegd: wij zijn serieus voornemens om ernaar te kijken. Geef ons eerst de
gelegenheid om het advies van de Raad van State af te wachten. Wij moeten
bekijken wat wij in de derde en vierde tranche tegenkomen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik heb gelezen dat in de brief van het kabinet van 6 september jl. is
vermeld dat u aan het eind wilt bekijken of dit wel de juiste weg is. Dat
vind ik de omgekeerde wereld. Er ligt een Kameruitspraak die zegt: begin bij
het begin. Als u tegemoet wilt komen aan die Kameruitspraak, kunt u aan het
eind nagaan of alsnog een zelfstandige wet nodig is. Waarom doet u dat niet?Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik heb al gezegd dat het kabinet nog eens serieus heeft gekeken
naar alle voor- en nadelen van de trajecten. Op dit moment ligt een zelfstandige
wet voor, waaromtrent nog beslist moet worden of zij conform het voornemen
van het kabinet onderdeel moet uitmaken van een eigenstandige wet. In het
regeerakkoord hebben de drie coalitiepartijen afgesproken dat deze eventueel
gefaseerd zal worden ingediend. Er ligt nu als eerste tranche een zelfstandige
wet. Uiteindelijk wordt, gelet op het voornemen van het kabinet,
bezien hoe een en ander op de beste manier kan, met in het achterhoofd wat
staat in de motie. De tweede tranche ligt nu bij de Raad van State. Ik vind
het jammer dat de Raad van State niet uitvoerig op dit aspect is ingegaan
met argumenten. Ik vind het van belang de inhoudelijke argumentatie van de
Raad van State op dit punt af te wachten.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dat is geen antwoord op mijn vraag. Ik heb uw suggestie gelezen. Er ligt
een Kameruitspraak. Deze zegt: dit willen wij in het Burgerlijk Wetboek hebben.
U kunt het dan toch ook omdraaien? U maakt van uw laatste zin wat anders en
zegt: later zullen wij bekijken of alsnog een zelfstandige wet nodig is. Op
die manier komt u helemaal tegemoet aan die Kameruitspraak.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik ben hierover in debat met de Kamer. Ik vind het van essentieel
belang dat de argumenten gewisseld kunnen worden. Ik hoor hierover ook graag
de mening van anderen. Ik weet dat u een amendement heeft neergelegd om de
regeling in het Burgerlijk Wetboek onder te brengen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dat is een misverstand. Ik heb nog helemaal geen amendement ingediend.
Wij hebben een en ander wel gecheckt bij sociale zaken, maar wij hebben nadrukkelijk
het voortouw bij u gelaten. Ik heb gezegd: houd rekening met de Kameruitspraak.
Ik heb daarbij gezegd: ik heb een amendement voorbereid voor het geval u onze
redenering niet onderschrijft.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Ik heb hier gisteravond ook al het een en ander over gezegd. Om misverstanden
weg te nemen, merk ik op dat ik inhoudelijk de motivatie van de staatssecretaris
deel. Ik wil nog wel wat vragen. Zij verwijst met enige regelmaat naar het
regeerakkoord, waarin expliciet gesproken wordt over de kaderwet arbeid en
zorg. Zegt zij daarmee impliciet dat de partijen, betrokken bij de regeerakkoord,
feitelijk gehouden zijn om een en ander via zo'n wet arbeid en zorg in een
kaderwet te regelen?Staatssecretaris Verstand:U zei gisteren over het wetsvoorstel: ik heb er een deel van mijn kerstvakantie
voor moeten opofferen. Dit wetsvoorstel is opgesteld vanuit het regeerakkoord
en kwam op 23 december jl. bij de Kamer. Afgesproken is dat de regeling ingebed
zou worden in een kaderwet arbeid en zorg. Dat was het uitgangspunt voor het
kabinet. Het kabinet heeft bij gelegenheid van het nader rapport gezegd, gelet
op de opmerkingen: wij moeten opnieuw overwegen op welke wijze wij dit het
beste kunnen doen. Dat is bevestigd, wetende dat een motie terzake is aangenomen,
aan het slot van de brief.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Het is mij wel duidelijk dat dit impliciet tot de VVD is gericht die als
enige van de regeringspartijen de motie ondersteund heeft. Maar daar moet
mevrouw Örgü op reageren.De inhoud van uw argumentatie deel ik overigens, wat ook uitgewisseld
is bij de behandeling van de Nota arbeid en zorg. Er moet bij u dus ook een
afweging zijn van de politiek inhoudelijk gewenste juridische vormgeving versus
de argumentatie in termen van democratie. Als ik met dat gegeven voor die
afweging kwam te staan, zou ik de democratie laten prevaleren. Kunt u daar
iets over zeggen?Staatssecretaris Verstand:In termen van democratie kan het kabinet, wetende dat er een motie ligt,
het debat met de Kamer aangaan over de inhoudelijke argumentatie.De voorzitter:Misschien moet ik even ingrijpen. De motie ligt er niet, maar die is door
een kamermeerderheid aangenomen. De Kamer gaat ervan uit dat moties uitgevoerd
worden. Nu heb ik begrepen dat u daarover een brief naar de Kamer gestuurd
hebt en dat die brief hier nu aan de orde is. U hebt in die zin gelijk dat
u zegt dat daarover nu een debat gevoerd kan worden, omdat u gereageerd hebt
op de motie. Ik herhaal echter dat de Kamer er in eerste instantie van uit
moet kunnen gaan dat moties uitgevoerd worden.Staatssecretaris Verstand:Dat is absoluut een democratisch uitgangspunt, maar ik vind ook dat het
kabinet het democratisch goed mag hebben om, wanneer er een motie ligt met
een bepaalde argumentatie en een klein debat daarover, daar met de Kamer nog
over te discussiëren.De voorzitter:Dat bedoelde ik ook. Daar u in uw brief gereageerd hebt en aangezien die
brief door de vaste kamercommissie aan deze behandeling is toegevoegd, kan
daarover nu gesproken worden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Afgezien van het standpunt van de staatssecretaris en dat van mij, is
de slotvraag of zij de conclusie in haar brief om het niet te doen en het
later nog eens te bekijken, in de loop van het debat toch nog wil heroverwegen.Staatssecretaris Verstand:Voordat anderen zich hierover uitspreken, is het debat niet afgerond.
Ik moet dus de gelegenheid hebben om op basis van alle overwegingen en argumenten
uiteindelijk mijn opvatting te formuleren.Mevrouw Örgü (VVD):De staatssecretaris refereert weliswaar constant aan het regeerakkoord,
maar ik kan niet vinden dat daarin staat dat alles wat in het BW staat, eruit
gehaald moet worden. Wel kan ik in het regeerakkoord lezen dat een en ander
op elkaar afgestemd en gebundeld wordt. Dat op elkaar afstemmen, is heel anders
mogelijk. Daar zou de afdeling juridische zaken misschien naar kunnen kijken
en dan kan de motie van vóór het reces heel technisch alsnog
uitgevoerd worden. Dat is helemaal niet in tegenspraak met het regeerakkoord.Staatssecretaris Verstand:Ik kan het regeerakkoord niet anders lezen dan dat er gesproken wordt
over een kaderwet arbeid en zorg. Ik heb al aangegeven dat er nog een discussie
is over de elementen die daarin moeten komen. Immers, er zijn relaties met
onder andere uitkeringen en doelgroepen. De precieze omvang daarvan, met uitzondering
van dit wetsvoorstel, kunt u weliswaar niet in het regeerakkoord vinden, maar
daar wordt wel heel duidelijk over een kaderwet gesproken.Mevrouw Örgü (VVD):Dit laatste spreek ik ook niet tegen, maar in het regeerakkoord staat
niet dat het al dan niet uit het BW gehaald moet worden. Er wordt wel over
afstemmen gesproken en dat is op allerlei manieren mogelijk.
U moet dus niet constant roepen dat het in het regeerakkoord staat.De voorzitter:Ik realiseer mij dat het moeilijk voor de staatssecretaris is om hierop
te reageren, want dit is niet zozeer een vraag als wel een mening.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! In de argumentatie van de staatssecretaris mis ik helaas klemmende
redenen waarom de Kameruitspraak van tafel moet worden geveegd. Ik hoor met
name graag wat zich verzet tegen de suggestie van mevrouw Bijleveld om het
om te keren, dus om te kiezen voor de weg die de Kamer heeft aangewezen. Zeker
nu de eindafweging nog niet is aangebroken in de beleving van de staatssecretaris.Verder vraag ik de staatssecretaris om in te gaan op het argument dat
het ook in dit wetsvoorstel Aanpassing arbeidsduur om meer gaat dan alleen
het combineren van arbeid en zorg. Is dat uit het oogpunt van transparantie
van regelgeving niet een extra argument om niet voor inpassing in deze wet
te kiezen?Staatssecretaris Verstand:Ik heb geprobeerd, mijn woorden zodanig te kiezen dat niet het beeld ontstaat
dat het kabinet een motie van tafel veegt. Dat is namelijk absoluut niet de
bedoeling. Ik zal niet alle argumenten herhalen. Ik heb aangegeven wat voor
het kabinet de argumenten zijn om in het wetgevingstraject te bekijken wat
de beste weg is. Ik heb ook gemeld wat de argumenten zijn die aangeven dat
zich in dit stadium van het wetgevingstraject een aantal problemen kunnen
voordoen die wij nog niet helemaal in beeld hebben. Wij hebben nog geen advies
van de Raad van State. Ook vanwege de transparantie in de wetgeving hebben
wij de argumenten gegeven – wij willen de Kamer immers overtuigen –
om er in dit stadium nog geen beslissing over te nemen, maar dat te doen in
het volgende stadium, na het advies van de Raad van State. De elementen die
het kabinet in de brief heeft aangegeven, en die ik net meerdere malen heb
genoemd, zullen wij daarbij betrekken. Ik zal het niet verder herhalen.Mevrouw Schimmel (D66):Voorzitter! Ik sluit even aan bij de vragen van mevrouw Örgü.
Is het juist dat de staatssecretaris zich, even afgezien van alle andere argumenten
die eventueel pleiten voor een aparte kaderwet, heeft gebaseerd op de volgende
passage uit het regeerakkoord? Die passage luidt: "De kaderwet Arbeid en zorg
versterkt de mogelijkheden ter ondersteuning van een breed levende maatschappelijke
behoefte om het combineren van arbeid en zorg beter mogelijk te maken. Het
gaat om een samenhangende regeling van de mogelijkheden voor verlof en deeltijd."
Heeft de staatssecretaris zich op deze passage gebaseerd? Ontkent mevrouw
Örgü dat in deze passage eigenlijk wordt gesproken van een kaderwet
Arbeid en zorg, waarin het gaat om een samenhangende regeling van de verlofmogelijkheden
in deeltijd? Ontkent mevrouw Örgü dat op de volgende pagina van
het regeerakkoord staat: "Het geclausuleerd recht op deeltijdarbeid wordt
op de volgende wijze in de kaderwet Arbeid en zorg vastgelegd"?De voorzitter:Ik zal mevrouw Örgü de gelegenheid geven om te reageren, maar
het is natuurlijk niet de bedoeling om in het antwoord van de staatssecretaris
met elkaar in discussie te gaan. Daarom vraag ik mevrouw Örgü om
geen opinies uit te wisselen, zoals zij net deed, maar om de staatssecretaris
vragen te stellen. Als dat niet gebeurt, krijgen wij dit soort discussies
hier.Mevrouw Schimmel (D66):Ik heb de staatssecretaris gevraagd of zij zich, afgezien van de andere
argumenten die zij hanteert in haar brief, gebaseerd heeft op de passage die
ik voorlas. De vraag was dus of deze zinsnede voor tweeërlei uitleg vatbaar
is.De voorzitter:Daar ging mijn opmerking niet over. De staatssecretaris moet de vragen
die u aan haar stelt, natuurlijk beantwoorden. U stelde echter ook vragen
aan mevrouw Örgü. Daarop reageerde ik door te zeggen dat dat op
dit moment niet de bedoeling is. Ik vind dat de staatssecretaris verder moet
gaan met haar antwoord, tenzij mevrouw Bussemaker hierover nog iets tegen
de staatssecretaris wil zeggen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik sluit mij graag aan bij de opmerking van mevrouw Schimmel, juist omdat
mevrouw Örgü bepaalde uitspraken heeft gedaan.De voorzitter:Dat begrijp ik wel, maar dat moet u toch in de volgende termijn doen.
Ik geef toe dat mevrouw Örgü alle aanleiding gaf voor het maken
van opmerkingen. Dat is absoluut waar. Misschien kan mevrouw Örgü
haar collega's even heel kort uit de brand helpen door het geven van een antwoord.
Ik verzoek haar wel, het niet meer op deze manier te doen, want anders krijgen
wij iedere keer dit probleem in het antwoord van de staatssecretaris. Mijn
excuses overigens aan de staatssecretaris.Mevrouw Örgü (VVD):Voorzitter! Ik ben heel erg blij dat u mij heel kort het woord geeft.
Net als mijn collega's kan ik allerlei passages uit het regeerakkoord halen,
naar aanleiding waarvan ik het tegenovergestelde kan beweren. Ik stel echter
voor dat wij dat op een ander moment doen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Maar wel in het openbaar!De voorzitter:Dat dacht ik ook. Vandaar dat ik denk dat het het beste is om de staatssecretaris
verder te laten gaan met haar antwoord.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik ben nu toe aan het volgende blok, te weten de contractvrijheid.
In het verlengde daarvan zal ik het ook hebben over de CAO's. Ik heb in mijn
algemene inleiding gezegd, dat wij een aantal uitgangspunten hebben geformuleerd
voor de WAA. Een daarvan is dat het een basisrecht voor alle werknemers moet
bevatten, los van de functie, de sekse of de bedrijfsgrootte. De discussie
over de vraag of er een uitzondering gemaakt moet worden voor bedrijven met
tien werknemers of minder, komt immers straks nog terug. Uitgangspunt is dat
de Wet aanpassing arbeidsduur een minimale ordening moet bevatten, op een
gelijke wijze voor iedereen.Gisteren hebben mevrouw Örgü, mevrouw Bijleveld, de heer Van
der Staaij_De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil even een punt van orde naar voren brengen, mevrouw de voorzitter.
De zaak die de staatssecretaris nu bespreekt, ligt vast in een amendement.
Ik denk dat het handiger is dat, als de staatssecretaris amendementen bespreekt,
dit gebeurt op de gebruikelijke manier zodat wij het goed kunnen volgen. Zij
mag haar eigen volgorde kiezen, maar materieel sprak zij nu over een amendement
van mevrouw Bijleveld.Staatssecretaris Verstand:Ik wilde echter eerst enkele reacties geven op opmerkingen die zijn gemaakt
om daarna pas in te gaan op de ingediende amendementen.De heer Van Middelkoop (GPV):In orde.Staatssecretaris Verstand:In hoeverre is hier nu sprake van inbreuk op de contractvrijheid van sociale
partners? Dat is de vraag die aan de orde was. Het advies van de Raad van
State heeft hiervan onderdeel uitgemaakt. En waarom zijn er geen afwijkingsmogelijkheden
bij CAO of misschien zelfs wel via afspraken met de OR of met de personeelsvereniging?
Met name de heer Van der Staaij heeft gesproken over het principiële
punt van inbreuk maken op die contractvrijheid. Natuurlijk hangt dat samen
met de vraag waarom je naar een wettelijke regeling overgaat. Ik wil daar
nu een ander element aan koppelen. Gisteravond heb ik dat ook in verschillende
inbrengen gehoord. Onderdeel van het arbeidsovereenkomstenrecht is natuurlijk
ook dat je ter bescherming, meestal van de werknemer, beperkende regelingen
maakt. Laatstelijk is dat nog gebeurd bij de Wet flexibiliteit en zekerheid.
Inperking van contractvrijheid is natuurlijk iets dat, misschien zelfs in
termen van honderd jaar sociale strijd, al heel veel jaren ter bescherming
gebeurt. Het goede van dit wetsvoorstel is, dat er gezegd wordt dat er in
verschillende fasen echt overleg moet zijn tussen de werkgever en de werknemer,
bijvoorbeeld als het gaat om belemmeringen in de sfeer van zwaarwegende bedrijfsbelangen,
en in de tweede ronde als het gaat om het vaststellen van de arbeidstijden.
Pas als dat stadium doorlopen is, kom je in het stadium dat er een eenzijdige
inbreuk op het contractrecht gemaakt kan worden. Nogmaals dat is geen novum
in onze wetgeving.Ik kom nu op het punt betreffende het mogen afwijken van de wet en ik
beperk mij nu vooral tot de afwijking van de wet bij CAO.Gisteren heeft de heer Rosenmöller hierover gevraagd wat er materieel
zou gebeuren als je de mogelijkheid zou geven door in de wet een driekwart
dwingende bepaling op te nemen. De heer Rosenmöller verwacht dat er dan
niet zoveel zal gebeuren. Ik ben er nog niet van overtuigd dat er dan materieel
niet zoveel zou kunnen gebeuren. Als voorbeeld geef ik de mogelijkheid van
het oprekken van termijnen waarmee weliswaar formeel het recht in stand wordt
gelaten maar het materieel wordt uitgehold door een andere mogelijkheid. Een
voorbeeld hiervan is tijdelijk de wet buiten werking te laten: tijdelijk kennen
wij dat recht in een CAO niet meer toe en dat mag in het geval van driekwart
dwingend recht. Wat ook mag is bepaalde werknemers uitsluiten en dat zie je
vaker gebeuren in CAO's. Zo kunnen ook werknemers boven een bepaalde schaal,
bijvoorbeeld in leidinggevende en managementfuncties, uitgesloten worden.
Als ik dat koppel aan het onderzoek van de vakcentrale MHP, zie ik dat ook
juist bij hoger opgeleiden de behoefte bestaat aan deeltijd maar dat daar
juist de vrees bestaat om dat bespreekbaar te maken bij de werkgever. Met
wetgeving willen wij deze cultuuromslag een steuntje in de rug geven. Ik ben
het dan ook niet eens met degenen die menen, dat er materieel niet zoveel
zal gebeuren. Dat risico acht ik wel degelijk aanwezig.Ik zie zelfs nog een ander risico, namelijk dat in bepaalde sectoren –
en vooral traditionele mannensectoren – onderhandelingen plaatsvinden
waarin een recht als het ware wordt weggegeven om er meer geld voor terug
te krijgen. Dat kan, maar dat vind ik niet goed. Wil je de arbeidsparticipatie
van vrouwen en de zorgparticipatie van mannen door alle geledingen van de
samenleving bevorderen, dan mogen dit soort dingen niet gebeuren, nog los
van het feit dat 17% van de werknemers niet onder een CAO valt. Zij hebben
dan wel recht op het absolute recht in de Wet aanpassing arbeidsduur en anderen
niet. Ik zie wel degelijk bezwaren in de introductie van de mogelijkheid tot
driekwart dwingend recht.Voorzitter! Mevrouw Bijleveld zette mij gisteravond even op het verkeerde
been. Zij gaf als voorbeeld van het driekwart dwingend recht, dat het ook
zou moeten kunnen worden uitgeruild tegen bijvoorbeeld zorgverlof. Maar structureel
minder of meer werken is wat anders dan dagen of momenten nodig hebben voor
zorg, omdat een kind ziek is of welke omstandigheden zich ook voordoen. Aanpassing
van het recht op het gebied van arbeidsduur vind ik dus wezenlijk anders dan
het wettelijk regelen van zorgmogelijkheden.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Ik gebruikte dit voorbeeld om aan te geven, dat je kunt onderhandelen.
Ik heb helemaal niet beweerd, dat het twee dezelfde dingen waren. Het primaat
ligt bij de partners en in die zin wordt de onderhandelaars van de werknemers
een beetje onrecht aangedaan, omdat zij weten wat er in deze wet staat. Die
norm blijft ook in de wet staan en dat is ook hun steuntje in de rug bij de
onderhandelingen. Zij zullen niet gauw akkoord gaan met minder – zo
heb ik geredeneerd – tenzij ze er iets voor terugkrijgen en dat kan
bijvoorbeeld het verlof zijn. Er wordt onderhandeld en dus kan er een uitruil
plaatsvinden, die wat mij betreft ook moet plaatsvinden. In het verhaal van
de staatssecretaris wordt de rol van de werknemersvertegenwoordiging toch
wat gemarginaliseerd.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik heb geprobeerd met argumenten aan te geven waarom ik van
mening ben dat het materieel wel veel afwijkt en ik heb daar voorbeelden van
gegeven: het uitsluiten van categorieën werknemers, het tijdelijk opschorten
of het uitruilen van het recht tegen geld. Maar ik heb nog een ander argument
om dat driekwart dwingend recht toe te passen. De wet verzorgt maatwerk, zelfs
al binnen één onderneming. Zo kan er op een IT-afdeling een
behoorlijke krapte bestaan terwijl daar op een andere afdeling veel minder
sprake van is. CAO's worden vaak in grote aantallen afgesloten en dan zou
voor één sector in zijn totaliteit iets worden ingewisseld of
iets niet worden gedaan. Dat doe je dan voor één sector. Maar
er zijn verschillen in de sectoren, tussen bedrijven onderling.
Er kunnen ook tussen regio's verschillen zijn. Ik denk daarbij aan de arbeidsmarktsituatie.
En er kunnen zelfs binnen bedrijven per afdeling nog verschillen zijn. Dus
het collectief weghalen, als uiterste consequentie van het recht op aanpassing
van de arbeidsduur, doet volgens mij onvoldoende recht aan de omstandigheden
die ook in de loop van de tijd kunnen gaan verschillen en aan de diversiteit
binnen bedrijven en tussen regio's. Om die reden ben ik niet voor het driekwart
dwingend recht. Ik vind dat er een minimale ordening moet zijn, die voor iedereen
op dezelfde wijze is geregeld. Uiteraard mogen sociale partners afwijken ten
gunste van de werknemers.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik wil ingaan op het collectief weghalen. Ik heb u gevraagd of u dan de
rol van de werknemersvertegenwoordigingen niet erg marginaliseert. U denkt
toch niet dat die allemaal zo makkelijk akkoord gaan met "helemaal niks"?
In het nieuwe geval is er altijd een wet als stok achter de deur. U marginaliseert
die rol, alsof zij zo makkelijk akkoord gaan met helemaal niks. Daar geloof
ik echt niet in. Dan marginaliseert u hun rol in het onderhandelingsproces.Staatssecretaris Verstand:De wet is er niet als een stok achter de deur, dus voor het geval dat
het in mijn optiek fout gaat met de onderhandelingen. Als je driekwart dwingend
recht in de wet opneemt, maak je het mogelijk om dit recht uit te hollen.
En als sociale partners dat afspreken, heb je dat vervolgens maar te accepteren.
Daarom heb je driekwart dwingend recht opgenomen. Wij denken in termen van
"een minimale ordening" en "een voor iedereen gelijk recht". Ik zie echter
risico's kleven aan het uithollen van dat recht, bijvoorbeeld bij een krappe
arbeidsmarkt. Bovendien gaat het om een sector waarin veel mannen werken die
kunnen zeggen: haal dat maar voor een paar jaar uit de CAO en geef ons maar
wat meer geld. Dat willen wij met elkaar niet.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Dat wil ik ook niet. Ik weet niet wat voor beeld u van de onderhandelingen
heeft, maar men moet overeenstemming bereiken met elkaar. Daar gaat het om.
De werknemersvertegenwoordiging weet heus wel wat er in de wet staat. Ik vind
dan ook dat u een vreemd beeld creëert van de werknemers. Zij moeten
ermee akkoord gaan. En zij zullen heus niet met alles zo maar akkoord gaan.Staatssecretaris Verstand:Formeel heeft u zeker gelijk, maar ik herhaal dat ik risico's op het punt
van de uitholling zie. Ik noem het oprekken van termijnen waardoor alleen
formeel alles gelijk blijft. Maar ik denk dat wij over dit onderwerp voldoende
gediscussieerd hebben, voorzitter. Ik merk tot slot nog op dat ook een rol
speelt dat het om een geclausuleerde aanspraak gaat. Ik wijs nogmaals op de
flexibiliteit en het maatwerk.Mevrouw Bijleveld en de heer Van Middelkoop hebben een amendement ingediend
waarin zij voorstellen om via de CAO van het wetsvoorstel af te wijken. En
als er geen CAO is, kan dat via OR of PV gebeuren. Het zal duidelijk zijn
dat ik niet enthousiast ben over dit amendement. Ik ontraad derhalve aanvaarding
daarvan. Hiermee meen ik het onderwerp van afwijking via de CAO voldoende
besproken te hebben.Voorzitter! Ik kom te spreken over de uitbreiding van de arbeidsduur.
Het uitgangspunt is ook hier geweest: aanpassing van arbeidsduur. Gisteravond
heeft er een semantische discussie plaatsgevonden. Er is een exegese gegeven
van het regeerakkoord. Het is net als met principiële discussies: dat
staakt altijd onmiddellijk. Het kabinet is bij de formulering van dit wetsvoorstel
uitgegaan van deze interpretatie van het regeerakkoord. Anderen, die wellicht
in de werkgroepen rond dit onderdeel van het regeerakkoord hebben deelgenomen,
kunnen daarover misschien wat meer zeggen.Voorzitter! Ik heb in mijn inleiding al gezegd dat voor het kabinet de
vermeerdering van de arbeidsduur de keerzijde is van de vermindering van de
arbeidsduur. Wij hebben ons daarbij uitdrukkelijk gebaseerd op de behoeften
in de samenleving op dit punt. Die behoeften blijken uit onderzoek, wat gisterenavond
ook cijfermatig aan de orde is geweest. Vrouwen willen graag meer uren werken.
Heel veel vrouwen hebben relatief kleine deeltijdbanen. Toch streven zij naar
economische zelfstandigheid en een behoorlijk inkomen. Anderzijds blijkt uit
die onderzoeken dat mannen graag minder uren willen werken, omdat zij bijvoorbeeld
graag wat meer in de zorg willen investeren. Het gaat in de nota Arbeid en
zorg ook om het creëren van mogelijkheden voor vrouwen op de arbeidsmarkt,
en om het creëren van voorwaarden voor mannen op het terrein van de zorgmarkt.
Als je wilt streven naar die economische zelfstandigheid, kom je toch uit
op 90% van het minimumloon, waarmee je uit de bijstand kunt komen. Een paar
maanden geleden heb ik de eerste uitgave van de sociaal-economische emancipatie-index
aan de Kamer toegestuurd, waaruit blijkt dat 20% van de vrouwen met kinderen
tot 12 jaar op dit moment economisch zelfstandig is.Voorzitter! Mevrouw Örgü heeft gisteren met argumenten omkleed
zich tegen de vermeerdering van de arbeidsduur gekeerd. Ik moet zeggen dat
ik mij daarover wat verbaasd heb. Zoals gezegd, is dat de keerzijde van de
medaille. Bevordering van de arbeidsparticipatie van vrouwen en de economische
zelfstandigheid is een heel belangrijk uitgangspunt van het regeerakkoord.
Naar ik altijd meende te weten, is het ook een heel belangrijk uitgangspunt
van met name de VVD. Als je kijkt naar de vermeerdering en de wens van vrouwen
om economisch zelfstandiger te worden, is juist vermeerdering van de arbeidstijd
bij de eigen werkgever buitengewoon belangrijk. Immers, als je allemaal baantjes
bij elkaar moet sprokkelen van een paar uur hier en een paar uur daar –
nogmaals, heel veel vrouwen werken in banen van 10 à 12 uur –
kun je daarvan niet rondkomen. Het is daarom juist van belang om bij één
werkgever, als die mogelijkheid zich voordoet, vermeerdering van je arbeidsduur
te krijgen. Ik denk dat er een misverstand achter zit, namelijk dat het zou
gaan om iedere willekeurige baan die zich voordoet. In het wetsvoorstel staat
dat het duidelijk gaat om uren in de eigen functie. Ter illustratie: als twee
of drie mensen hetzelfde werk doen en één neemt ontslag, waardoor
10 à 12 uur vrijkomt, terwijl de ander datzelfde aantal uren werkt,
is het recht om vermeerdering van de arbeidsduur te vragen geregeld in de wet. Het is niet bedoeling dat, als er om welke reden dan ook uren
vrijkomen, je op deze wet een beroep doet. Als de functie van directeur vrijkomt,
kan de secretaresse geen beroep doen op de Wet aanpassing arbeidsuur. Ik heb
even gedacht dat dat misschien het misverstand bij mevrouw Örgü
was. Ook in het begin heb ik al gezegd dat het kabinet daarin niet alleen
staat: ook de Stichting van de Arbeid heeft heel duidelijk gepleit voor de
twee kanten van de medaille: vermindering van de arbeidstijd en vermeerdering
van de arbeidstijd. Dit is een unanieme aanbeveling geweest van de Stichting
van de Arbeid, ook in verband met de flexibiliteit van de arbeidsorganisaties.
In het geval van andere functies die niet je eigen functie zijn, krijg je
het fenomeen van de interne sollicitatieprocedure.De heer De Wit heeft gevraagd hoe een verzoek om vermeerdering wordt behandeld
nadat er eerst vermindering is toegestaan. Er is terecht gezegd dat het wetsvoorstel
geen terugkeergarantie bevat. Een nieuw verzoek, of het nu vermindering of
vermeerdering betreft, zal op dezelfde wijze moeten worden behandeld via de
procedure die daarvoor in de wet is aangegeven. Zo simpel is het antwoord
eigenlijk.Het amendement van de heer Van Middelkoop bevat twee elementen. Het eerste
element is aanpassing van de arbeidsduur; dat wil zeggen vermindering van
de arbeidsduur. Dat kan maar eenmaal, naar ik aanneem eenmaal per dienstbetrekking.
Het tweede element is het recht op vermeerdering, dat wordt beperkt tot werknemers
die in eerste instantie de arbeidsduur hebben verminderd. Daarin zit het element
van het recht op het oorspronkelijke aantal uren. Ik ben niet enthousiast
over dit amendement – ik zou er zelfs het oordeel "ontraden" aan verbinden –
omdat de constructie die hierin is vastgelegd volgens mij een behoorlijke
inperking van het recht betekent. Dat kan evenwel ook de bedoeling zijn; ik
zie de heer Van Middelkoop knikken. Het is een weinig flexibel instrument,
met name voor de werknemer, die alleen maar aanspraak kan maken op zijn oude
aantal uren. Het biedt geen soelaas voor de werknemer die meer uren wil werken,
bijvoorbeeld om economische zelfstandigheid te bereiken. Bovendien is het
amendement nadelig voor de arbeidsparticipatie van vrouwen. De kans is groot
dat vooral vrouwen dit recht zullen benutten en extra worden gestimuleerd
om na de geboorte van het eerste kind te stoppen met werken. Dat kan een verslechtering
van de positie van vrouwen op de arbeidsmarkt betekenen. Nogmaals, vermeerdering
en vermindering zijn in de optiek van het kabinet communicerende vaten. Ik
sta op het standpunt dat er sprake moet zijn van aanpassing aan de tijd, de
omstandigheden van het bedrijf en de belangen van de werkgever en de werknemer.
Een terugkeergarantie leidt echter tot verstarring.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Er zit wel degelijk – dat is ook beoogd – een
vrouwvriendelijk argument in een deel van het amendement, omdat het in de
praktijk toch vaak zal voorkomen dat een vrouw bijvoorbeeld vanwege zwangerschap
een tijdje iets minder gaat werken. Juist met het oog daarop is een recht
opgenomen op het oude aantal uren. Dat argument van de staatssecretaris wil
ik dan ook pareren.De staatssecretaris had gelijk toen zij mij zag knikken dat ik met dit
amendement ook beoog om rechten te verminderen. Dat betekent echter niet dat
je die in de praktijk niet zou kunnen hebben. Het gaat erom dat de wetgever
niet meer moet willen regelen dan strikt noodzakelijk is. Zonder de discussie
over de contractvrijheid erbij te halen, vind ik wel dat op de wetgever de
bewijslast rust duidelijk te maken waarom iemand – ik heb het dan over
het eerste deel van mijn amendement – een repeterend recht moet hebben
om na zoveel maanden telkens weer vermeerdering van de arbeidsduur te vragen.
Dat kunnen wij met elkaar wenselijk vinden – misschien vindt de staatssecretaris
dat ook wenselijk – maar de vraag is of de wetgever dat moet voorschrijven.Staatssecretaris Verstand:De gedachte die aan de Nota arbeid en zorg en aan dit wetsvoorstel ten
grondslag ligt, is dat mensen in verschillende levensfasen verschillende behoeften
kunnen hebben. Dat heeft niet alleen te maken met het hebben van kinderen.
Dan kom ik eigenlijk al op de discussie over het wegen van de persoonlijke
motieven van de werknemer. Daarbij kan de gezondheid een rol spelen, maar
ook de scholingsbehoefte. Aan het recht op vermeerdering ligt dus het levensloopdenken
ten grondslag. De heer Van Middelkoop koppelt een en ander heel nadrukkelijk
aan de situatie van iemand die tijdelijk minder wil werken, omdat hij kinderen
heeft. Alleen die persoon heeft dan recht op vermeerdering. Als iemand echter
meerdere kinderen krijgt over een langere periode, dan ontstaat er, als ik
het amendement goed begrijp, een soort van terugkeergarantie. Grijp ik terug
naar het uitgangspunt van de flexibiliteit van bedrijfsvoering, ook een uitgangspunt
van deze wet, dan vind ik dat het element dat de heer Van Middelkoop noemt
tot verstarring leidt. Dat brengt de werkgevers in gevaar. De heer Van Middelkoop
zegt verder dat het niet aangaat dat iedereen om de haverklap vermindering
van arbeidsduur kan vragen; ik populariseer het een beetje. Dat verwacht ik
niet, maar feit is wel dat de omstandigheden van mensen en bedrijven kunnen
veranderen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Wij bieden wetgevend daartoe wel de mogelijkheid, want dat
zit gewoon in het wetsvoorstel van de staatssecretaris. De staatssecretaris
moet daarom rechtvaardigen waarom de overheid het als een recht moet gaan
vastleggen dat je er om de één of twee jaar telkens weer een
x-aantal uren bij kunt krijgen en dat de werkgever dan duidelijk moet maken
dat dit niet in het bedrijfsbelang is. In de praktijk kan dit vaak wel wenselijk
zijn, maar moeten wij dat nu als wetgever gaan voorschrijven?Staatssecretaris Verstand:Ik vind dat de wetgever op dit punt een bepaalde filosofie mag laten neerslaan
in een wet. Dat heb ik zojuist aangegeven. Anderzijds moet je als wetgever
wel de nodige duidelijkheid verschaffen aan werkgevers en werknemers. Dat
is een ander uitgangspunt van deze wet.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ik kom nog even terug op de vermeerdering na vermindering.
Beide partijen kunnen daarover een afspraak maken. Wanneer er een vermindering
heeft plaatsgevonden en wanneer de omstandigheden die daaraan ten grondslag
liggen, zijn veranderd, dan kunnen werkgever en werknemer afspreken
dat de werknemer terugkomt en dat hij zijn oude uren terugkrijgt. Ik neem
aan dat dit mogelijk blijft, ondanks het ontbreken van een terugkeergarantie
in het wetsvoorstel.Als dat niet het geval is, als je dit niet kunt afspreken, dan doet de
volgende vraag zich voor. Stel dat de werknemer die vermindering heeft gekregen
van het aantal uren vervolgens weer om vermeerdering vraagt. Is er dan sprake
van een bepaalde prioriteit, in die zin dat hij als eerste aan de beurt komt
wanneer die mogelijkheid zich voordoet? Of wordt, als er op dat moment meer
verzoeken om vermeerdering worden ingediend binnen die functie, een en ander
opnieuw beoordeeld? Ik geef er de voorkeur aan dat de desbetreffende persoon
dan prioriteit heeft.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Als een werkgever en een werknemer met elkaar afspreken dat
er sprake is van een terugkeergarantie, dan kan dat. Beide partijen kunnen
daarover een afspraak op vrijwillige basis maken. Als een werknemer om vermeerdering
vraagt, nadat hij een aantal jaren daarvoor om vermindering heeft gevraagd,
dan krijgt deze geen prioriteit. De werkgever moet volgens de systematiek
van de wet op dat moment een afweging maken in het kader van zwaarwegende
bedrijfsbelangen en arbeidstijden.De heer De Wit (SP):Voorzitter! Ter verduidelijking. De staatssecretaris sprak over een functie
die door drie mensen wordt bekleed. Binnen die functie ontstaat de mogelijkheid
van vermeerdering. Er zijn op dat moment meerdere gegadigden voor die extra
uren, maar het gaat mij om de desbetreffende werknemer die eerst vermindering
had gekregen. Hij is minder uren gaan werken en wil nu weer terugkomen op
zijn oude niveau binnen die functie. Ligt het dan niet voor de hand dat die
persoon prioriteit heeft ten opzichte van de anderen die geen vermindering
hebben gekregen?Staatssecretaris Verstand:Ik vind van niet, omdat het ook niet in de wet staat, beter gezegd: het
staat niet in de wet, omdat ik vind dat het niet moet.Mevrouw Örgü (VVD):Voorzitter! Ik wil graag een vraag stellen, omdat de staatssecretaris
al een reactie heeft gegeven op het gedeelte waar ik gisteren over heb gesproken.
Zij schetste een beeld van de emancipatorische factoren. Zij benadrukte dat
het verzoek tot vermeerdering van werktijd voor de vrouw een emancipatorische
factor zou zijn. Ik kan mij heel goed voorstellen dat dit voor een vrouw een
heel belangrijk punt kan zijn. Het tegenovergestelde is echter ook waar, namelijk
dat je nog meer vrouwen en mannen kunt ondersteunen in hun emancipatorische
ontwikkeling als iemand anders de mogelijkheid krijgt om eventueel de tien
restanturen te vullen. Het lijkt mij niet dat nu uit deze discussie komen,
maar als in het regeerakkoord staat dat er een geclausuleerd recht op deeltijd
komt, betekent deeltijd dan voor u de verlenging van werktijd?Staatssecretaris Verstand:Jazeker, want zo staat het in het wetsvoorstel geformuleerd. Het wetsvoorstel
heeft als titel meegekregen, omdat het om vermindering én vermeerdering
gaat: Aanpassing arbeidsduur.Mevrouw Örgü (VVD):Dat is het wetsvoorstel, maar u refereerde zojuist aan het regeerakkoord.
In het regeerakkoord wordt gesproken over een geclausuleerd recht op deeltijdwerk.
Is deeltijdwerk volgens u dus verlenging van werktijd?Staatssecretaris Verstand:We komen op deze manier in de semantiek terecht. Daar zijn we snel mee
klaar. Ik ben niet bij de besprekingen geweest over dit onderdeel van het
regeerakkoord, maar het kabinet heeft aangenomen dat dit bedoeld is in het
regeerakkoord.Mevrouw Bussemaker (PvdA):We hebben deeltijd en deeltijd, met een heleboel variaties.Ik wil nog even terug naar de vraag van de heer De Wit, waar ik gisteren
ook opmerkingen over heb gemaakt. Stel dat een werknemer afspreekt dat hij
of zij tijdelijk minder gaat werken, terwijl nog niet duidelijk is hoe lang
deze periode gaat duren. Ik heb het voorbeeld genoemd van iemand die de zorg
heeft voor een ernstig zieke in de directe nabijheid. In de tussentijd vraagt
een andere werknemer om vermeerdering van arbeidsduur. Kan er in zo'n geval
al een afspraak gemaakt worden met degene die in dezelfde functie om vermeerdering
vraagt? Of is dat onmogelijk als er een vrijwillige afspraak is tussen een
werkgever en een individuele werknemer? Ik kan mij voorstellen dat het een
zekere spanning oplevert. Daarom heb ik de vraag gesteld. Ik heb niet de behoefte
om in de wet op te nemen hoe het precies moet, maar het lijkt me goed als
hier enige duidelijkheid over wordt gegeven.Staatssecretaris Verstand:Mevrouw de voorzitter! Semantiek is lastig, maar casuïstiek ook.
Het gaat nu om de positie van degene die vermeerdering aanvraagt, terwijl
er met een andere werknemer afspraken zijn gemaakt over een tijdelijke vermindering.
Het lijkt mij het beste dat de werkgever de afweging maakt om de procedure
van de wet te blijven volgen. De werkgever zal misschien met dit argument
komen, waarover de werknemer vervolgens met de werkgever in discussie kan
gaan. Ik vind dit lastige casuïstiek.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik vraag het, omdat het me erg vervelend lijkt als de uitkomst van deze
wet is dat twee werknemers onderling ruzie gaan krijgen over wie als eerste
aanspraak kan maken op die vermeerdering. Daar is niemand bij gebaat.Staatssecretaris Verstand:Ik ben het ermee eens, dat niemand bij ruzie is gebaat.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! Ik geloof niet dat hier sprake is van casuïstiek. Het
punt is wat nu precies de reikwijdte is van deze wet. Vallen hier ook tijdelijke
aanpassingen van de arbeidsduur onder of alleen permanente? Zou je in een
geval zoals mevrouw Bussemaker noemde, wellicht moeten kiezen voor een vorm
van buitengewoon verlof of iets dergelijks?Staatssecretaris Verstand:Daar hebt u gelijk in. Op het terrein van arbeid en zorg zijn wij natuurlijk
met een scala van regelingen bezig, bijvoorbeeld met ouderschapsverlof. Daarbij
blijft de arbeidsovereenkomst echter in principe bestaan. Met dat element
kan de werkgever in mijn opvatting rekening houden; dat maakt de casuïstiek
wat helderer. De werkne mer is immers tijdelijk weg in verband
met ouderschaps- of zorgverlof, maar heeft zijn arbeidsovereenkomst voor dat
aantal uren gewoon nog. Daar gaan wij nu even van uit. Ik ben acht jaar juridisch
werkzaam geweest; een casus is in twee minuten geschetst, maar het kost je
soms twee uur om alle ins en outs van de casus te kennen om daarover een oordeel
te kunnen vellen. In het geval van ouderschapsverlof is het echter helder:
de arbeidsovereenkomst blijft bestaan, want het gaat om een tijdelijke situatie.
De systematiek van de wet is juist dat je om een structurele vermindering
of vermeerdering van de arbeidsduur vraagt; in het geval van ouderschapsverlof
hoeft dat niet aan de orde te zijn, want de betrokkene kan zeggen dat hij
na afloop van het verlof gewoon weer terugkomt. Daar mag de werkgever rekening
mee houden. Dat is misschien ook verhelderend voor de heer De Wit.De heer Van der Staaij (SGP):Begrijp ik het goed dat tijdelijke aanpassingen van de arbeidsduur naar
uw mening niet onder de reikwijdte van het wetsvoorstel vallen?Staatssecretaris Verstand:Ik denk dat u het niet zo moet formuleren. De helderste formulering is
deze: de arbeidsovereenkomst blijft ten aanzien van het aantal afgesproken
uren in stand.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik wil proberen om meer helderheid te krijgen: Als er een vrijwillige
afspraak is tussen werknemer en werkgever om tijdelijk minder te werken, kan
ik mij voorstellen dat dat toegestaan wordt; als iemand anders om een vermeerdering
van de arbeidsduur vraagt, kan ook dat echter alleen op tijdelijke basis.
Dat is de enige manier om dat op te lossen. Is dat iets waaraan u denkt? Op
die manier houden wij immers vast aan het gisteren geconstateerde principe
van "wie het eerst komt, het eerst maalt". Als medewetgever moeten we voor
dit soort kwesties natuurlijk een helder principe afspreken.Staatssecretaris Verstand:Daar ben ik het mee eens. Ik vind het lastig om invulling te geven aan
dat tijdelijke. Ik vind het het helderst om te zeggen: in de arbeidsovereenkomst
is een aantal uren afgesproken; als dat aantal niet structureel gewijzigd
wordt, gaat het om een andere situatie.De voorzitter:Gaat de staatssecretaris naar een ander onderwerp?Staatssecretaris Verstand:Ja.De voorzitter:Mag ik dan even aandacht vragen voor het volgende? We welcome our Swedish
colleagues from the Standing committee on health and welfare in the Swedish
Parliament. They are on a studying tour in The Netherlands and we welcome
them.(Applaus)Staatssecretaris Verstand:Ik zou haast zeggen: ?? Svenska.Voorzitter! Ik kom op het punt van het zwaarwegend bedrijfsbelang, gekoppeld
aan het tweede toetsingsmoment in het wetsvoorstel, namelijk de spreiding
van de uren. Ik heb in mijn inleiding al gezegd dat in dit wetsvoorstel twee
normen zijn opgenomen: de zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen en de spreiding
van de arbeidsuren, die worden getoetst aan maatstaven van redelijkheid en
billijkheid. Het komt erop neer dat een werknemer – zo zal het in de
praktijk gaan – bijvoorbeeld een verzoek indient met drie elementen:
de gewenste omvang van het aantal uren, het gewenste tijdstip van ingang en
de gewenste spreiding van het aantal uren. Vervolgens gaat de werkgever toetsen
aan twee normen, waarbij de zwaarwegende bedrijfsbelangen in dit wetsvoorstel
als toetsingscriterium in beeld komen. Misschien is het goed – daarover
is gisteren ook gediscussieerd – om te zeggen dat het daarbij niet gaat
om een toetsing van de motieven van de werknemer om vermindering of vermeerdering
van de arbeidsduur aan te vragen. De werknemer zal er voor het grootste deel
zelf voor betalen: hij levert immers salaris of vrije tijd in. Mevrouw Örgü
wil op dat punt een lijst opgenomen zien in de wet, maar het is een onbegaanbare
weg om de motieven van de werknemer in de wet op te nemen. De term "zwaarwegende
bedrijfsbelangen" vormt een redelijk objectief criterium. Aan de hand van
arbeidsmarktcijfers of boekhoudkundige gegevens kan daar redelijk objectief
over gediscussieerd worden. Een werknemer moet echter niet in een situatie
verzeild raken waarin hij met zijn werkgever moet discussiëren over de
vraag of hij voor een kind mag gaan zorgen, scholing mag gaan volgen of zijn
eigen gezondheid wat beter mag gaan bewaken, waardoor hij het wellicht ook
tot z'n 65ste vol kan houden, wat past in het bevorderen van de arbeidsparticipatie
van ouderen. Dit lijkt mij een onbegaanbare weg, laat staan dat van de motieven
van een werknemer om korter of langer te gaan werken een uitputtende lijst
te maken zou zijn.De aangegeven voorbeelden van "zwaarwegende bedrijfsbelangen" zijn, zoals
duidelijk zal zijn, niet bedoeld als een limitatieve opsomming. In het regeerakkoord
is afgesproken dat "zwaarwegende bedrijfsbelangen" deel van de wet uit moeten
maken. Ook is daarin vastgelegd dat in ieder geval in de wet moet worden opgenomen
dat herbezettingsproblemen daarbij een zeer belangrijke rol spelen. De andere
genoemde zwaarwegende bedrijfsbelangen zijn roostertechnische problemen en
veiligheidsproblemen.Er ligt een amendement om de "zwaarwegende bedrijfsbelangen" uit de wet
te schrappen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Nee, alleen de niet-limitatieve opsomming.Staatssecretaris Verstand:Ja, ik versprak mij. Het amendement is erop gericht om de drie uitwerkingen
van "zwaarwegende bedrijfsbelangen" uit de wet te halen. Ik zie als argumentatie
achter dit amendement de veronderstelling, dat de werkgever wellicht wat al
te gemakkelijk een beroep zou kunnen doen op die "zwaarwegende bedrijfsbelangen",
door bijvoorbeeld eigenlijk ongemotiveerd een verzoek van een werknemer af
te wijzen met het argument dat hij dan een roostertechnisch probleem zou hebben.
Ik denk daarbij aan het tweeregelige briefje dat mevrouw Bussemaker heeft
genoemd. Het lijkt mij toch goed om de uitwerking die, zoals gezegd, niet
limitatief is, in de wet te laten staan, omdat dit een heldere norm geeft
waaraan gedacht moet worden bij "zwaarwegende bedrijfsbelangen". Normen horen
in een wetsvoorstel zelf thuis en niet alleen, al dan niet
in de vorm van casuïstiek, in een memorie van toelichting. Ik heb niet
de vrees dat door het opnemen van die niet-limitatieve opsomming het recht
op aanpassing van de arbeidstijd uitgehold zou kunnen worden, want in de wet
is ook opgenomen dat de werkgever moet motiveren wat het "zwaarwegend bedrijfsbelang"
dan is. De werkgever kan daarbij absoluut niet volstaan met een verwijzing
naar de uitwerking van deze term in de wet. Hij zal dat echt moeten staven
met concrete cijfers, gegevens over de pogingen die hij heeft gedaan om voor
de vrijvallende uren een andere werknemer te vinden e.d. Een ander voorbeeld
in dit verband is gisteren gegeven door mevrouw Bussemaker, toen zij sprak
over de procedure die twee piloten hebben gevoerd om tot arbeidstijdvermindering
te mogen komen. Hier gaat het dus om een voorbeeld in verband met de veiligheid.
De werkgever moet dan echt aangeven welk veiligheidsrisico er is, hetgeen
weer afhangt van de vraag om welke luchtvaartmaatschappij het gaat, met wat
voor soort vliegtuigen wordt gevlogen e.d.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris geeft eerlijk gezegd zelf het antwoord
op de vraag over de mogelijkheid die wij, de indieners van het amendement,
zouden hebben daar waar het de angst betreft dat men als werkgever simpelweg
kan verwijzen naar een van die punten in de niet-limitatieve opsomming. Dat
kan dus niet, want elders in de wet staat dat de werkgever schriftelijk gemotiveerd
moet aangeven waarom hij een verzoek afwijst. Dat is ook niet terug te vinden
in de toelichting op dit amendement en dat is ook niet de reden waarom wij
tot dit wijzigingsvoorstel om het helemaal te schrappen zijn gekomen.Ik zou de staatssecretaris willen vragen in te gaan op de argumentatie
die gisteren is gegeven. Die argumentatie heeft een inhoudelijke en een juridische
kant. De juridische kant is helder toegelicht. Bij ouderschapsverlof spreken
we over gewichtige redenen en werken we die gewichtige redenen ook niet uit
in de wet. In termen van wetssystematiek zou het verstandig zijn om hier op
dezelfde wijze te opereren. Verder is gezegd dat die niet-limitatieve opsomming
zowel bij vermindering als vermeerdering veel meer vragen oproept dan ogenschijnlijk
lijken te kunnen worden beantwoord. Dat is precies de reden waarom dat niet
in de wet moet worden gezet. In de toelichting wordt de staatssecretaris gevraagd
er in een nader toelichtend stuk meer aandacht aan te besteden. Dat zou ook
kunnen gebeuren in de Handelingen naar aanleiding van de vragen die gesteld
zijn.Staatssecretaris Verstand:Mevrouw de voorzitter! Ik wil eerst ingaan op het eerste punt. Als ik
de heer Rosenmöller goed vertaal, zou het een novum zijn.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is een te groot woord.Staatssecretaris Verstand:Dat zou inderdaad een te groot woord zijn. Ik meen dat het ook bij het
ouderschapsverlof geldt, maar ik weet in ieder geval zeker dat het bij het
calamiteitenverlof zo is geregeld. Daar vallen in ieder geval die situaties
onder. Daarbij is ook sprake van een verder niet-limitatieve opsomming. Het
komt dus wel vaker voor.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Dat is ook logisch, want het gaat om verlof bij calamiteiten en dan moet
je in de wet vastleggen wat die calamiteiten zijn. Bij ouderschapsverlof en
bij de Wet arbeid en zorg geef je mensen een recht en zeg je vervolgens tegen
de werkgever van de betrokken werknemer: u kunt er vanwege gewichtige redenen
of zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen van afwijken. Dat wordt in de
wet neergelegd. Vervolgens moet de wetgever om onnodige jurisprudentie te
voorkomen, in de toelichting en bij de behandeling van de wetstekst duidelijk
maken wat dat precies zijn. Voor een deel gaat het om casuïstiek. Je
zult het nooit allemaal limitatief kunnen regelen noch in de wet noch via
een wet en een AMvB. Dat is het onderscheid tussen het verschaffen van een
recht en zoiets als calamiteitenverlof, waarbij het logisch is dat in de wet
wordt bepaald wat de calamiteiten zijn.Staatssecretaris Verstand:Ik vind dat onderscheid niet groot, omdat ook bij calamiteiten een recht
wordt toegekend, maar daarom gaat het niet in deze discussie.Als je normen duidelijk wilt maken, dan horen die niet thuis in de memorie
van toelichting, maar in de wet. Ik begrijp uw pleidooi wel om het eruit te
halen, me te beperken tot het benoemen van zwaarwegende bedrijfsbelangen en
vervolgens in de memorie van toelichting duidelijk te maken wat ik daaronder
versta. Dan kom je minimaal toch weer op dezelfde onderwerpen uit. Ik zoek
waar u het verschil in vindt. Wij willen duidelijkheid over de normen. Wij
willen werkgever en werknemer handvatten geven en duidelijk maken waaraan
men kan denken als het gaat om zwaarwegende bedrijfsbelangen. Ook voor de
rechter moet natuurlijk helder zijn waaraan wordt gedacht. Ik begrijp dus
niet waar u de meerwaarde ziet van het uit de wet halen, want dan moet het
toch weer uitvoerig in de memorie van toelichting worden vermeld. En nogmaals,
als je eigenlijk normen wilt aangeven, moet je ze in de wet formuleren.De heer Rosenmöller (GroenLinks):U zegt: wij moeten daar als wetgever duidelijk over zijn. Als het gaat
om de afwijzingsgrond "zwaarwegend bedrijfs- of dienstbelang", dan is de eerste
vorm van overeenstemming die wij hierover zouden moeten krijgen, dat volstrekte
duidelijkheid niet te geven valt.Staatssecretaris Verstand:Vandaar dat het niet-limitatief is.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Als je dat erkent, moet je niet vervolgens twee soorten duidelijkheid
gegeven, te beginnen met een schijnduidelijkheid in de wet door niet-limitatief
iets te noemen wat ook nog eens ter subjectieve beoordeling is. Dat is bij
veiligheid en herbezetting minder het geval, maar bij roostertechnische problemen
al veel meer. Dat roept dan veel meer vragen op. Ik heb het dan alleen nog
maar over de vermindering. Ik ga nu niet over de vermeerdering spreken. Dat
zijn drie andere niet-limitatieve opsommingen. Cluster dat geheel en zoek
een goede weg. Het is niet de tekst van de wet, maar een toelichting of een
nadere brief van de staatssecretaris. Laten wij ervoor zorgen dat daarover
zoveel mogelijk duidelijkheid wordt verschaft. Dat is mijn antwoord op uw
vraag.Staatssecretaris Verstand:U vraagt die duidelijkheid. Wij hebben het over de plek waar die duidelijkheid
moet worden verschaft. Ik zei al: verschaf die duidelijkheid, zij het niet
limitatief in de wet. Wij hebben een andere interpretatie van hoe het in het
calamiteitenverlof is geregeld. Ik zie geen echte grote inhoudelijke verschillen.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Mijn bezwaar betreft het lijstje. Omdat het niet echt uitputtend is heb
je er geen houvast aan. Je moet een weg zoeken om dat houvast wel te krijgen.
Met het lijstje bereik je dat niet.Staatssecretaris Verstand:Het is duidelijk dat het een niet-limitatieve opsomming is. Anders zou
je er de flexibiliteit uithalen. Dat is de reden waarom ik niet enthousiast
ben over het voorstel van mevrouw Orgü om via een algemene maatregel
van bestuur een uitputtende lijst te maken.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Als het gaat om het verlenen van houvast is het vreemd om een niet-uitputtend
lijstje in een norm neer te leggen. Er moet dan steeds worden gezegd: onder
andere zijn dit de redenen. Het kunnen ook andere redenen zijn. Dat geeft
geen houvast dat wij moeten hebben. Ik zie de ratio er niet van om niet een
andere reden in de wet vast te leggen. Je kunt beter geen lijstje hebben en
wel een fatsoenlijke toelichting.Staatssecretaris Verstand:Ik val in herhaling. Ik heb geprobeerd iets van die normering zichtbaar
te maken in de wet. Ik heb de argumenten goed gehoord.De heer Van Middelkoop (GPV):Ik wil aan alle partijen een handreiking doen. Het interessante is, dat
er nu een moment ontstaat waarop het er niet zoveel toe doet. Het voordeel
van het amendement van de heer Rosenmöller is dat je een meer eenvoudige
en meer elegante wetgeving krijgt. Daar ben ik niet ongevoelig voor. Als iemand
op zoek gaat naar de bedoelingen van de wetgever – het kan een personeelschef
of een rechter zijn – dan komt hij deze discussie en het ontwerpwetsvoorstel
tegen. Hij komt in elk geval die niet-limitatieve opsomming tegen. Het resultaat
van wat de staatssecretaris wil en wat het amendement wil verschilt niet veel.
Ik doe een poging om de staatssecretaris tot wat meer welwillendheid tegenover
de indieners van het amendement te brengen. Wat vindt zij van die redenering?Staatssecretaris Verstand:Ik trok een andere conclusie uit wat de heer Van Middelkoop zei. Hij zei:
wij hebben nu de discussie gehad. Iemand die met die wet moet werken pakt
het wetboek en kijkt wat erin staat. Hij heeft in ieder geval een houvast.
Ik begrijp de vervolgconclusie dan niet.De heer Van Middelkoop (GPV):Hij leest daar zwaarwegende belangen. Hij moet zich vervolgens de vraag
stellen wat hij daaronder moet verstaan, als er een zekere spanning tussen
werkgever en werknemer bestaat. Hij gaat verder zoeken en komt deze discussie
tegen.Staatssecretaris Verstand:Een rechter zal verder zoeken. Hij zal in de Handelingen gaan kijken en
de memorie van toelichting erbij halen. De personeelschef zal niet alle stukken
die onder deze wet liggen erbij halen. Dat gaf mij aanleiding om te zeggen:
zet iets duidelijks over de normering in de wet.De heer Van Middelkoop (GPV):De vraag geldt ook de heer Rosenmöller.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik herhaal wat de heer Rosenmöller heeft gezegd, namelijk dat je
dan een schijnzekerheid biedt. Een personeelschef kan in het BW kijken en
ziet dan dat er sprake is van roostertechnische problemen, maar hij weet niet
wat dat zijn. Wij hebben al gesproken over de vraag hoe je zwaarwegende bedrijfsbelangen
moet invullen en wat precies roostertechnische problemen zijn. Naar mijn idee
zijn er bij de discussie over zwaarwegende bedrijfsbelangen en dienstbelangen
drie punten aan de orde: de plek waar een en ander ondergebracht moet worden,
de definiëring van wat een zwaarwegend bedrijfsbelang is en de manier
waarop een werkgever aan een werknemer moet motiveren dat er in een bepaald
geval sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang. Wij hebben het nu alleen
nog maar over het eerste punt. Ik wil graag van de staatssecretaris weten
wat ertegen is, het amendement van de heer Rosenmöller over te nemen
en vervolgens naar stap twee te gaan, namelijk de discussie over de definiëring
van zwaarwegende bedrijfsbelangen. Daarbij kan de staatssecretaris tevens
een reactie geven op de casuïstiek waarover het gisteren ging.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik denk dat de discussie over de plek waar een en ander ondergebracht
moet worden even geparkeerd wordt. Ik hoor mevrouw Bussemaker zeggen: ik vind
dat wij het moeten hebben over de definiëring van zwaarwegende bedrijfsbelangen.
Dat is bijna niet los te koppelen van de plek waar een en ander wordt ondergebracht.
Ik denk dat je geen definitie in de wet kunt opnemen. Het is daarmee hetzelfde
als met de termen "redelijkheid" en "billijkheid" in het BW. Die worden ingevuld
aan de hand van de concrete situatie waarin die belangen afgewogen worden.
Ik geloof ook niet dat het de bedoeling is, een definitie in de wet op te
nemen. Misschien is het goed, nu even op de casuïstiek in
te gaan.De voorzitter:Meestal krijg je, zeg ik tot de staatssecretaris, Kamerleden die bij de
interruptiemicrofoon staan daar niet meer weg, tenzij ik zeg dat zij niet
meer mogen interrumperen. Zij willen blijven interrumperen en ik vrees dat
ik het nu nog toe moet staan. Ik wijs er overigens op dat wij de staatssecretaris
de gelegenheid moeten even, antwoord te kunnen geven.De heer Van der Staaij (SGP):Mijn interruptie zou wellicht heel goed als een ondersteuning van het
betoog van de staatssecretaris kunnen worden opgevat. Ik wil voor het evenwicht
van de discussie horen wat de argumenten van de staatssecretaris waren om
te kiezen voor een opsomming in de wettekst van een aantal criteria. Kan zoiets
normaal gesproken niet meer houvast bieden? Dat is geen schijnhouvast, omdat
nadrukkelijk is vermeld dat het om een niet-limitatieve opsomming gaat. Het
zou goed zijn als de discussie in de Kamer verder ging in de richting van
het concretiseren van die criteria. Wij komen echter geen stap verder als
wij die criteria niet verder bediscussiëren, maar die alleen geparkeerd
willen zien in de toelichting. Ik denk dat er dan later voor
de rechter en voor het werken ermee in de praktijk volstrekte onduidelijkheid
zal zijn. Mijn eerste vraag is waarom is gekozen voor deze opsomming in de
wet zelf. Ik dacht dat juist hierover goed was nagedacht nadat de tekst in
de regeerakkoord was vastgesteld. Als je dit weglaat, houd je zo'n beetje
de tekst over die in het regeerakkoord staat. Maar dat even terzijde. Ik ben
blij dat de staatssecretaris heeft aangegeven dat het niet juist is wat collega
Rosenmöller gisteren zei, namelijk_De voorzitter:Nee, mijnheer Van der Staaij. Als u het zo stelt, wil de heer Rosenmöller
reageren en zeggen hoe hij het precies bedoeld heeft en krijgen wij dezelfde
discussie als daarnet.De heer Van der Staaij (SGP):Akkoord. In elk geval is het geen novum. Het is een gebruikelijke figuur,
ook in het arbeidsrecht, om te werken met niet-limitatieve opsommingen.Staatssecretaris Verstand:Ik vertaal de vraag aldus: waarom is voor deze drie criteria gekozen?
De krapte op de arbeidsmarkt is natuurlijk iets wat op dit moment een rol
speelt. Ik denk dat roostertechnische problemen bijvoorbeeld in een volcontinudienst –
ik zeg hiermee niet dat je problemen in een volcontinudienst niet kunt oplossen –
kunnen ontstaan. Verder vind ik veiligheid, een onderwerp waaromtrent mevrouw
Bussemaker gisteren voorbeelden heeft gegeven, ook een belangrijk criterium.
Deze criteria zijn genoemd, omdat het kabinet dat belangrijke criteria vindt.Mevrouw Schimmel (D66):De eerste vraag van de heer Rosenmöller wilde ik ook stellen. Toch
wil ik nog iets zeggen over de drie zwaarwegende belangen bij een verzoek
om vermeerdering van de arbeidsduur: financieel-organisatorisch, geen werk
en geen ruimte op de personeelsbegroting of de formatie. Het is ingewikkeld,
want er is sprake van een overlapping. Wat is bijvoorbeeld het financiële
argument, als er wel ruimte is op de personeelsbegroting? Dan kom je toch
in de knoop? Zo kan een financieel argument zijn dat er geen geld voor extra
personeel is. Deze overlapping is dus al dermate dat je je kunt afvragen of
daarmee niet eerder de onduidelijkheid wordt vergroot dan dat je een paar
handvatten geeft. Dit is voor ons een argument om voor te stellen om ze eruit
te halen. Bovendien zijn in de memorie van toelichting voor het MKB nog organisatorische,
economische en technische motieven genoemd. Kortom, het wordt er allemaal
niet helderder op.Staatssecretaris Verstand:Ik ben het met u eens dat er zeker bij de vermeerdering sprake kan zijn
van enige overlapping van de criteria. Bij een verzoek om vermindering van
de arbeidsduur zijn de criteria veel helderder. Hierbij denk ik aan het harde
criterium veiligheid. Maar ondanks die overlapping bieden de criteria bij
vermeerdering toch wel handvatten om de zwaarwegende bedrijfsbelangen te bepalen.
Ik geef dus wel toe dat de criteria bij vermeerdering elkaar meer overlappen
dan bij vermindering van arbeidsduur. Hierover heeft de heer Rosenmöller
gisteren ook opmerkingen gemaakt.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Deze opmerking siert de staatssecretaris en daarmee zijn wij een eind
opgeschoten, want zo betuigt zij adhesie aan een van onze argumenten om ervoor
te pleiten om die criteria niet op te nemen. Het is niet alleen semantisch,
waarover in de vorige discussie gesproken werd, maar ook over dit vraagstuk
is een lange strijd geweest. Het is dus niet voor niets dat RCO en VVD daar
krachtig aan vasthouden en een aantal andere partijen die vanwege hun belangstelling
iets meer met dit thema hebben, er voorzichtiger mee om willen gaan. Dat doen
zij niet om voldoende ruimte aan werknemers te geven om hun verzoek gehonoreerd
te krijgen. Natuurlijk moet er een redelijke set van zwaarwegende argumenten
zijn op grond waarvan het verzoek niet altijd ingewilligd kan worden. Daarin
zoeken wij ook een balans. Je hebt dus de inhoudelijke motivatie; daarbij
komt dat zeker de criteria bij vermeerdering vragen oproepen. Bij vermindering
heeft de staatssecretaris het voorbeeld genoemd van volcontinu, ook in de
stukken. Mij is opgevallen, alsook mevrouw Schimmel, dat dit meer een herbezettingsprobleem
is dan een roosterprobleem. Daar zit ook weer een overlap in. Dit resulteert
in een discussie over de precieze tekst van de wet. Tegen deze achtergrond
en gezien de opmerkingen van veel collega's daarover stel ik voor om het eruit
te halen. Het mooiste zou zijn om dit vraagstuk schriftelijk in een aparte
brief samen te voegen, zodat degene die terzake een besluit moet nemen, zoals
de personeelsfunctionaris, de gegevens een beetje bij elkaar heeft. Dat zou
ik redelijk vinden. Die brief kan dan geacht worden de uitwerking te zijn
van wat er in algemene termen in de wet staat.Staatssecretaris Verstand:Morgen gaat dit debat verder en ik wil mij daarover even beraden.Ik meen dat ik niet op de casuïstiek hoef in te gaan, maar wel op
de spreiding van de uren over de week, waarover mevrouw Örgü een
vraag heeft gesteld.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik heb zojuist gezegd dat er wat mij betreft drie punten aan de zwaarwegende
bedrijfsbelangen zitten. Het eerste is de plek, waarover wij nu gesproken
hebben, het tweede is de interpretatie van zwaarwegende bedrijfsbelangen en
het derde is de motivering van de werkgever. Ik hoop wel dat de staatssecretaris
daar nog op ingaat.Staatssecretaris Verstand:Ja, maar ik heb al gezegd dat er geen definitie kan komen van zwaarwegende
bedrijfsbelangen. Ik heb de vergelijking gemaakt met de gewichtige reden,
de redelijkheid en de billijkheid. Dat moet dus afhankelijk van de situatie
ingevuld worden. Ik heb al geprobeerd, even aan te geven hoe het per situatie
kan verschillen. Ik deed dat door even aan te haken bij het voorbeeld van
de piloten. Gisteren is echter ook gevraagd hoe het zit in het onderwijs.
Aan de hand daarvan kun je ook heel goed illustreren dat een heleboel situaties
verschillend kunnen zijn. Een middelbare school is anders dan een school voor
moeilijk lerende kinderen, anders dan een Daltonschool, anders dan een Vrije
school. Ook hierbij kunnen de omstandigheden verschillen. Een definitie van
"zwaarwegende bedrijfsbelangen" acht ik daarom niet mogelijk. Als ik het heb
over de motivering, is dat weer een ander onderwerp. Mevrouw Bussemaker heeft gisteren gevraagd of de werkgever kan volstaan met een tweeregelig
briefje. Ik neem althans aan dat die vraag ook hiermee te maken heeft. Het
antwoord is: nee, het zal een goede motivering moeten zijn, tenzij de werknemer
genoegen neemt met het tweeregelige briefje. Het laatste is aan de werknemer.
Op zichzelf zal het een goede en zakelijke motivering moeten zijn, waarin
is aangegeven waarom er sprake is van een zwaarwegend bedrijfsbelang en hoe
dat zwaarwegend bedrijfsbelang er uitziet. Nogmaals, dat is heel erg afhankelijk
van de situatie en zelfs ook van het moment.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik ben het met de staatssecretaris eens dat het zonder meer afhankelijk
is van de situatie. Het gaat natuurlijk om maatwerk, om specifieke omstandigheden.
Gisteren heb ik in mijn bijdrage wel een paar argumenten gegeven die door
werkgevers gebruikt zijn. Het waren onder andere argumenten die te maken hebben
met de klantvriendelijkheid en de bereikbaarheid van cliënten, een algemene
teruggang in de kwaliteit van het werk of het verstoren van een evenwicht
tussen fulltimers en parttimers. Ik heb gisteren gezegd dat ik mij kan voorstellen
dat deze argumenten over het algemeen niet als zwaarwegende bedrijfsbelangen
kunnen worden aangemerkt, behoudens enkele specifieke gevallen die wij nu
niet nader kunnen invullen. Is de staatssecretaris het met mij eens dat een
argument van bereikbaarheid van werknemers niet als zodanig als zwaarwegend
bedrijfsbelang kan worden aangevoerd?Staatssecretaris Verstand:Dat kun je in zijn algemeenheid niet zeggen. Er kunnen zich heel bijzondere
situaties voordoen waarin dit wél aan de orde is of slechts gedurende
een bepaald gedeelte van de week aan de orde is. Hierbij gaat het bijvoorbeeld
om de discussie over de vraag of een leidinggevende er vijf dagen moet zijn.
Het hangt er maar van af om welk werk het gaat, hoe groot de vermindering
kan zijn, enz. Misschien kan het in deze situatie niet de gevraagde 20 uur
zijn, maar slechts 10 uur. Dat zal de werkgever moeten aangeven. Hetzelfde
geldt voor de veiligheidsrisico's, waarvan mevrouw Bussemaker gisteren ook
een voorbeeld gaf. Het verschilt dus per situatie. Dat is ook het lastige
van de casuïstiek. Per situatie moet je precies weten hoe het in elkaar
zit en wat de specifieke elementen op dat moment in die situatie zijn.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik stel nog een vraag over de manier waarop de werkgever het moet aangeven.
Ik geloof dat de Emancipatieraad indertijd heeft voorgesteld dat de werkgever
het op een controleerbare wijze moet aangeven, althans dat de argumenten die
de werkgever aanvoert, controleerbaar moeten zijn voor anderen. Is de staatssecretaris
het daarmee eens?Staatssecretaris Verstand:Als een werknemer aan een werkgever vraagt om vermindering of vermeerdering
van de arbeidstijd, dan is dat iets wat zich afspeelt tussen werkgever en
werknemer. Dat hoeft niet openbaar te worden. Het is gewoon conform het algemene
arbeidsovereenkomstrecht, behalve als er zaken met de ondernemingsraad spelen,
want dan ligt het op een ander vlak. Als werkgever en werknemer iets hebben,
dan speelt zich dat tussen die twee partijen af, tenzij beide partijen bereid
zijn om daarvan af te wijken.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Nu maakt u het mij toch moeilijk. Wij hebben er gisteren uitgebreid over
gediscussieerd dat, als een verzoek wordt afgewezen, de werkgever dat gemotiveerd
moet doen. Dat staat ook in de nota naar aanleiding van het verslag. Vervolgens
kan de werknemer nog eens aan de werkgever vragen om het te motiveren. Daarna
kan hij naar de rechter stappen. Dan moeten die stukken op z'n minst openbaar
zijn en liefst ook controleerbaar, opdat in ieder geval het debat kan worden
gevoerd over de vraag wat een terecht zwaarwegend belang is. Dat helpt ook
de jurisprudentie. Want anders duurt het tot sint-juttemis.Staatssecretaris Verstand:Nu begrijp ik uw vraag beter. Als de werkgever een motivering geeft, moet
zij hard gemaakt kunnen worden. Dan mag de werknemer zeggen: ja, maar ik weet
zoveel van dit bedrijf, wat je nu schrijft, daar klopt niks van, dus ik wil
een nadere motivatie, met stukken. Dan zit je echter al in de aanloop naar
een gerechtelijke procedure.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik wil het nog één keer proberen. Ik kan de redenering van
de staatssecretaris voor een heel groot deel volgen, maar dit hoeft nog niet
te betekenen dat je in de aanloop naar een gerechtelijke procedure bent. Dat
proberen we toch te voorkomen en mevrouw Bijleveld heeft daartoe voorstellen
gedaan in verband met een SER-commissie en ikzelf met betrekking tot het klachtenrecht.
We hebben in dit verband ook over nieuwe procedures via de ondernemingsraad
gesproken.Staatssecretaris Verstand:Ik ben dat volstrekt met u eens.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Wij komen daar nog over te spreken, want over de grote stap naar de rechter
komen wij nog te spreken. Ik wil inderdaad nu niet over de casuïstiek
te spreken met betrekking tot het zwaarwegende bedrijfs- en dienstbelang maar
morgen, zoals de staatssecretaris zelf wenst. Maar het is wel een van de belangrijkere
punten in de behandeling van het wetsvoorstel op dit moment waar de Kamer
en de staatssecretaris elkaar nog niet in hebben kunnen vinden en dan zullen
we er morgen wel goed over moeten spreken. Er is een discussie over plaats
en daarin heeft de Kamer haar positie toch wel in bepaald maar ook over wat
die zwaarwegende bedrijfs- en dienstbelangen zijn. We ontkomen er dus niet
aan om dat zo consistent mogelijk te bepalen en wel aan de hand van een aantal
casussen. Uit het feit dat je het nooit duidelijk kunt krijgen, mag je niet
de conclusie trekken dat je er maar zo min mogelijk over moet zeggen. Dat
is, vanuit de wetgever geredeneerd, niet verstandig.Staatssecretaris Verstand:Maar ik wil toch nog een poging doen. Ik zal mij over het amendement beraden
maar ik wil toch graag ook vasthouden aan de vergelijking met de gewichtige
redenen en met redelijkheid en billijkheid. Zo kan het namelijk ook uitgewerkt
worden. Ik vind het heel lastig om in de casuïstiek te gaan, want dan
kom je toch weer uit bij de termen die in de wet staan en wel de technische redenen. Maar goed, ik zal mij erop beraden.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Probeert u dan in datgene wat u nog aan gedachten ontwikkelt te betrekken,
dat je daarin zoveel mogelijk objectieve en voor iedereen begrijpelijke afwijkingsgronden
moet kunnen formuleren. De staatssecretaris sprak zojuist over roostertechnische
problemen, maar dan krijg ik het erg warm: dan krijgen we straks de ultieme
consequentie en dat is papieren wetgeving. Dat moeten we natuurlijk niet hebben
en dat wil de staatssecretaris ook niet.Staatssecretaris Verstand:Het is niet mogelijk om een uitputtende lijst te maken. Nogmaals, situaties
kunnen zich wijzigen en het is erg afhankelijk van een individuele situatie.
Het komt op de motivering aan, dat een werkgever aangeeft dat het om een zwaarwegend
bedrijfsbelang gaat. Ik ben ook niet enthousiast – integendeel! –
over het amendement van mevrouw Orgü, omdat ik dat een onmogelijke taak
en een verstarrend element vind. Als je dat doet, haal je de flexibiliteit,
het maatwerk en de individuele omstandigheden eruit. Nogmaals, ik koppel dat
aan dezelfde problematiek als gewichtige redenen en redelijkheid en billijkheid.
Anders zal het niet kunnen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Tot zo ver ben ik het eens met de redenering van de staatssecretaris.
Ik ben ook blij dat die lijst er niet komt. Misschien kan de staatssecretaris
dan wel een uitleg geven van haar begrip van zwaarwegende bedrijfsbelangen.
Ik zou daar graag in meegenomen willen zien, dat het ook afhankelijk is van
de creativiteit en de bereidwilligheid van de werkgever om naar oplossingen
te zoeken. We hebben deze discussie voor het reces gevoerd in verband met
het verlof, waardoor ook problemen kunnen ontstaan en waar het ook een kwestie
is van bereid willigheid van de werkgever om problemen op te lossen. Ik denk
in dit verband aan de Wet flexibiliteit en zekerheid, waarmee wij de afgelopen
tijd problemen hebben zien ontstaan terwijl uit onderzoeken steeds blijkt,
dat problemen met de instelling "waar een wil is, is een weg" kunnen worden
opgelost. Dat geldt natuurlijk voor deeltijdarbeid ook een beetje. Ik zou
graag zien dat de staatssecretaris dit meenam in haar reactie op de moties
en de amendementen en in haar verdere uitleg van het zwaarwegende bedrijfsbelang,
voorzitter.Staatssecretaris Verstand:Ik ben de vraag even kwijt, voorzitter.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Ik zal het concreet formuleren. Bent u het met mij eens dat het niet alleen
gaat om de zwaarwegende bedrijfsbelangen in de zin van roostertechnische problemen,
maar dat ook bekeken moet worden of de werkgever genoeg creativiteit betracht
heeft bij het zoeken naar een oplossing?Staatssecretaris Verstand:Dit raakt het fenomeen van de cultuuromslag. Bij het ene bedrijf zal die
cultuuromslag al gemaakt zijn. Daar is misschien al een beleid op deeltijd
ontwikkeld. Bij het andere bedrijf zal wellicht worden gedacht: lastig, daar
moeten wij zo snel mogelijk van af zien te komen. In de dialoog moet het zwaarwegende
bedrijfsbelang worden getoetst door de werknemer, daarbij gebruik makend van
de informatie en de inzichten die hij heeft. Wat de cultuuromslag in een bedrijf
betreft kan natuurlijk de ondernemingsraad een rol spelen door het punt te
agenderen: welke cultuur willen wij en hoe gaan wij mee in de ontwikkelingen
die zich in de samenleving voordoen?Ik kom bij de spreiding van de uren. Wij hebben in de nota van wijziging
een onderscheid gemaakt tussen de discussie over de zwaarwegende bedrijfsbelangen
en de discussie over de spreiding van de arbeidsuren over de week of een andere
eenheid in tijd. In het wetsvoorstel is nu een derde element geformuleerd,
dat de werknemer in zijn verzoek moet meenemen. Hij moet aangeven op welke
manier het gewenste aantal uren over de week of over de maand moet worden
gespreid. De werkgever moet aan dat verzoek voldoen, tenzij dat in redelijkheid
en billijkheid niet van hem kan worden gevraagd. De heer Rosenmöller
heeft een amendement ingediend waarin het element wordt geschrapt om indien
mogelijk rekening te houden met de wens van de werknemer en waarin vervolgens
een nieuw element wordt toegevoegd, namelijk dat de werkgever in redelijkheid
rekening moet houden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemer en
op basis daarvan de werktijden moet vaststellen. VerstandDe gedachte achter
dit amendement is dat daarmee de positie van de werknemer sterker wordt, als
het gaat over zeggenschap over de wijze waarop de uren worden gespreid over
de week. Hierover kan worden gediscussieerd. Juist het schrappen van het element dat de werkgever rekening houdt met de wens van de werknemer, kan
tot een verzwakking van de positie van de werknemer leiden. Nogmaals, dan
gaat het om de vaststelling van de spreiding van de uren. Ik hoor graag of
mijn conclusie wordt onderschreven. Wellicht kan een modaliteit worden gevonden
waarmee meer recht wordt gedaan aan de positie van de werknemer.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Wij hebben een toelichting op het amendement gemaakt. In het amendement
wordt aangegeven dat de werkgever rekening moet houden met de persoonlijke
omstandigheden en verantwoordelijkheden – van de werknemer – buiten
de arbeid. Die formulering is niet net verzonnen. Die komt uit het initiatiefwetsvoorstel
dat ik samen met de collega's Van Nieuwenhoven en Bakker heb gemaakt. In de
toelichting staat ook inderdaad dat u bij nota van wijziging iets heeft voorgesteld
om de werkgever meer ruimte te bieden bij het vaststellen van de spreiding
van de uren per week. Wij willen terug naar de balans daarvoor. Je kunt dan
twee dingen doen. Je kunt je nota van wijziging ongedaan maken, maar wij vonden
dat weinig creatief. Wij hebben ons gebaseerd op datgene wat wijzelf een paar
jaar geleden hebben bedacht. Als de staatssecretaris zegt dat wij ons daarmee
in de voet schieten – ik heb het nog niet kunnen vinden – dat
wij meer geholpen zijn met datgene wat er voor de nota van wijziging stond
en dat zij daar gezien de ondertekening toch over wil denken, dan kunnen wij
elkaar in het debat vinden, zo zeg ik even à l'improviste. Ook ik zou
dan gebruik moeten maken van het debat van morgen. Het gaat om het herstel
van de balans. Dat willen wij. Wij dachten dat via de formulering van de initiatiefwetsbepaling
te doen. Ik denk dat het waar is. Het is ook wel juridisch afgekaart, maar
juristen denken er toch weer verschillend over. Als u andere informatie heeft,
hoor ik dat graag. Het gaat mij erom dat wij elkaar materieel kunnen vinden
op een bepaling die datgene inhoudt wat u voor de nota van wijziging heeft
geregeld met betrekking tot de spreiding van het aantal uren in de week.Staatssecretaris Verstand:Ik denk dat wij elkaar materieel kunnen vinden.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter! Ik zou graag van de staatssecretaris horen hoe ik de zinsnede
in de nota van wijziging moet begrijpen dat de voorgestelde wijziging de werkgever
meer ruimte biedt om tot werkbare roosters te komen. Ik heb begrepen dat het
de werknemer minder ruimte biedt om naar een balans te zoeken.Staatssecretaris Verstand:Ik heb op dit moment de wijzigingen niet echt goed in het hoofd, maar
ik meen dat wij elkaar kunnen vinden in de conclusie dat er een balans tussen
de werkgever en de werknemer moet zijn. Ik heb net al in de richting van de
heer Rosenmöller aangegeven dat wij er in ieder geval materieel uitkomen,
omdat wij hetzelfde beogen. Ik heb de voorgeschiedenis echter niet meer helemaal
in het hoofd.Voorzitter! Ik kom bij het punt van de motivatie van de werknemer, gekoppeld
aan de weging van de belangen van de werkgever en de werknemer. Ik heb gezegd
dat dit onwerkbaar is. Er zitten heel duidelijke subjectieve elementen in.
Er kunnen zich een heleboel situaties voordoen die veel minder objectiveerbaar
zijn dan de zwaarwegende bedrijfsbelangen. Het is ook niet helder voor de
rechter. Het is in mijn ogen niet te wegen. Gisteren is een aantal sprekers
er al op ingegaan. Ik wil aanneming van het amendement op dit punt dan ook
ontraden.Mevrouw Bussemaker heeft gisteren gevraagd of verantwoordelijkheden in
de privé-sfeer voorrang moeten hebben, bijvoorbeeld zorgtaken. Als
je van mening bent dat je in de wet geen subjectieve elementen moet opnemen
en de motieven van de werknemer er niet bij moet betrekken, dan moet je dit
ook niet doen, want dit is een persoonlijk element.Ik ben van mening dat de vraag van mevrouw Örgü, de heer Van
Middelkoop en de heer De Wit over de verschillende werknemers die verzoeken
hebben – niet loten, maar individuele belangen afwegen – voldoende
aan de orde is geweest.Ik kom bij de voorwaarden en procedures: je moet ten minste een jaar in
dienst van de werkgever zijn, je moet werkzaam zijn in Nederland en het verzoek
kan ten hoogste eenmaal per twee jaar worden gedaan. Ik vond het een trouvaille
van de heer Van Middelkoop: je mag op dag 1 al een verzoek indienen; het gaat
helaas niet eerder in dan dag 1 plus een jaar en vier maanden. Ik vond het
inventief. Als u het op prijs stelt, kunnen wij deze procedure nog verder
aanpassen. Ik hoor dat dan graag van u. Ik meen dat niet veel mensen diezelfde
inventiviteit opbrengen. U zegt dat er voor de helderheid en de goede normering
echt in moet staan dat iemand een jaar in dienst moet zijn voordat hij een
verzoek kan indienen; dat beoogt u daarmee.De heer Van Middelkoop (GPV):Dank voor de vriendelijke woorden, die ik achter mijn rug kan doorgeven
aan mijn medewerker. Ikzelf ben namelijk niet zo slim. Het ging ons om de
vraag, of wij op dit punt de wetstekst goed hebben gelezen. Ik heb daarover
geen uitgesproken mening, maar misschien word ik straks weer teruggefloten
door diezelfde medewerker! Klopt die lezing? Ik begrijp nu dat dat het geval
is. Het is natuurlijk niet onbelangrijk voor de rechthebbenden in de toekomst.Staatssecretaris Verstand:Begrijp ik dat u hierover een amendement wilt indienen?De heer Van Middelkoop (GPV):Kijkt u er nog eens rustig naar. Als u het dan verstandiger vindt om de
wetstekst op dit punt iets beter en nauwkeuriger te formuleren, dan graag
een nota van wijziging.Staatssecretaris Verstand:Ja.Voorzitter! Mevrouw Bussemaker vroeg naar de situatie waarin de persoonlijke
omstandigheden van de werknemer binnen de termijn van twee jaar wijzigen.
Dit is eigenlijk weer dezelfde argumentatie: geen subjectieve elementen en
geen persoonlijke motiveringen in de wetstekst, om redenen die ik daarnet
heb genoemd. Nu staat in de wet dat je eens in de twee jaar een verzoek kunt
indienen; wordt dat afgewezen, dan volgt een nieuwe termijn van twee jaar.
In reactie op de opmerkingen is gezegd dat een werknemer dat eerder kan doen,
maar dan wordt verwezen naar het goed werkgeverschap. Gelet op de discussie
die daarover is gevoerd, en verwijzend naar het begrip "heldere normen", is het misschien toch goed om in de wet een formulering op te nemen
die erop neerkomt dat, als de zwaarwegende bedrijfsbelangen zijn komen te
vervallen, binnen een periode van twee jaar nog een verzoek kan worden ingediend.
Dat zou de helderheid ten goede komen, want anders moet je met de argumentatie
verwijzen naar het goed werkgeverschap, zoals dat in de reactie staat.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Gisteren heb ik voorgesteld, de betreffende zinsnede in de wet te doen
vervallen: het verzoek kan ten hoogste eens per twee jaar worden gedaan, en
het herhaald doen van een verzoek zou aan werkgevers en werknemers moeten
worden overgelaten. Maar ik begrijp dat dat niet uw voorkeur heeft.Staatssecretaris Verstand:Nee, ik vind dat er helderheid moet zijn, en dat je toch een drempel moet
opwerpen tegen het herhaaldelijk en veelvuldig kunnen indienen van verzoeken.
Maar ik vind het wel een goed argument om te zeggen: als een werknemer het
heeft aangevraagd en het zwaarwegende bedrijfsbelang is vervallen, waarom
zou het dan ook niet binnen die twee jaar opnieuw kunnen worden aangevraagd?Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dus als ik daarover een amendement indien, steunt u dat.Staatssecretaris Verstand:Dan kan ik dat overnemen.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Als niet alleen de zwaarwegende bedrijfsbelangen veranderen die de werkgever
heeft aangevoerd, maar als ook de omstandigheden van de werknemer veranderen
binnen die twee jaar, wat dan? Ik heb het voorbeeld genoemd van iemand die
ouderschapsverlof heeft opgenomen, en graag aansluitend korter wil werken.
Moet die persoon dan toch die twee jaar wachten? Tijdens het ouderschapsverlof
heeft hij dan toch ook al minder gewerkt?Staatssecretaris Verstand:Er zijn twee redeneringen: de arbeidsovereenkomst blijft in stand, met
het aantal uren. Nogmaals, er is geen sprake van persoonlijke omstandigheden,
want dan zet je een deur open naar de persoonlijke motivatie van de werknemer,
wat ik een heel slechte oplossing zou vinden.Voorzitter! Ik kom toe aan de ontslagbescherming, waarover de heer Van
der Staaij een amendement heeft ingediend. Zijdelings heeft dit punt raakvlakken
met de discussie die wij aan het begin van deze middag hebben gevoerd. Als
je het in een aparte wet doet – dat is het geval – is het goed
om expliciet het ontslagbeschermingsartikel in de wet op te nemen.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Een puur technische vraag. Ik betwijfel of datgene wat de
staatssecretaris zegt, juist is. Ook al zou je dit niet in de wet opnemen,
ook al zou je het amendement van de heer Van der Staaij op dit punt honoreren,
dan geldt toch nog steeds de ontslagbescherming die in het BW generaal geldt?Staatssecretaris Verstand:Daar heb ik op dit moment geen antwoord op, maar ik vind wel dat het de
helderheid, de rechtszekerheid en de inzichtelijkheid ten goede komt als je
dit expliciet in de wet opneemt. Anders moeten wij weer dwarsverbanden leggen
met andere wetten.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter! De staatssecretaris staat toch nog wel achter datgene wat
in de nota naar aanleiding van het verslag staat, namelijk dat het strikt
genomen niet noodzakelijk is en dat het juridisch niets toevoegt aan wat er
al is? Het gaat dan alleen om de kenbaarheid.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik zei al dat ik het juridische aspect niet meer in mijn hoofd
heb zitten, maar ik vind wel dat het om redenen van duidelijkheid, rechtszekerheid,
inzichtelijkheid en kenbaarheid goed is om het op te nemen. In die zin neem
ik het desbetreffende amendement dus niet over.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Voorzitter! Een vraag over het vorige blokje. De staatssecretaris zei
dat zij sympathiek staat tegenover het voorstel om op te nemen dat een verzoek,
als die zwaarwegende bedrijfsbelangen veranderen, toch binnen twee jaar opnieuw
kan worden gedaan. Betekent dit dat de staatssecretaris bereid is daarover
een nota van wijziging in te dienen?Staatssecretaris Verstand:Dat is techniek.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het is handig om dat nu te weten met het oog op het verloop van het debat.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Voorzitter! Ik ben het daar niet mee eens. Dan zou ik graag zien dat er
op dat punt wordt geamendeerd. Ik ben het eens met de wijze, zoals het nu
in de wettekst staat. Ik heb zelf in eerste termijn gezegd dat ik consistent
amendeer in de richting van mijn eigen wettekst. Daarin stond drie jaar, maar
ik kan wel leven met één keer in de twee jaar. Ik kan echter
niet leven met "vaker". Ik handhaaf de wettekst dus graag, want het moet niet
te vaak. Het is het beste om dan maar te amenderen.Mevrouw Örgü (VVD):Voorzitter! Ik sluit mij aan bij...De voorzitter:U kunt straks in tweede termijn aangeven hoe u daarover denkt, want anders
willen de anderen ook aangeven hoe zij hierover denken. Mevrouw Bijleveld
heeft de kwestie van haar eigen wetsvoorstel steeds ingebracht.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! De WAA is alleen van toepassing op overeenkomsten met werknemers
die in Nederland arbeid verrichten, in die zin dat zij op een en ander aanspraak
kunnen maken op grond van de Wet aanpassing arbeidsduur. Mevrouw Bussemaker
heeft een amendement op stuk nr. 14 ingediend om die beperking, het buitenland
betreffende, eruit te schrappen. Deze bepaling is erin gekomen, omdat wij
verwachtten dat er bij werkzaamheden in het buitenland meestal sprake is van
zwaarwegende bedrijfsbelangen. Wij wilden op voorhand enige helderheid verschaffen.
Ik ben echter bereid om het amendement over te nemen.De heer Rosenmöller (GroenLinks):Voorzitter! De staatssecretaris is bereid om het amendement over te nemen.
Daarom lijkt het mij goed als u de Kamer vraagt of zij daarmee instemt. Dat
is de gebruikelijke weg als het gaat om het overnemen van amendementen.Mevrouw Örgü (VVD):Voorzitter! Ik ga daar niet mee akkoord.De voorzitter:Dat is heel goed. De staatssecretaris kan het amendement dus niet overnemen.
Zij kan wel een nota van wijziging indienen als zij dat wil. Dan zullen anderen
die echter weer amenderen. Dat weet de staatssecretaris nu al. Ik zou dat
dus niet doen, maar de staatssecretaris moet haar eigen lijn volgen.Staatssecretaris Verstand:Voorzitter! Ik formuleer het anders, in die zin dat ik niet onwelwillend
sta tegenover het amendement. Vóór de stemming zal ik mijn reactie
op het amendement geven.De voorzitter:Dat lijkt mij een goede manier.Staatssecretaris Verstand:Ik kom toe aan de klachtenbehandeling. Met name mevrouw Bijleveld heeft
ervoor gepleit om het beroep op de rechterlijke macht zoveel mogelijk te beperken
en te voorkomen dat er veel ongenoegen ontstaat tussen de werkgever en de
werknemer binnen het bedrijf en tussen werknemers onderling. Ik vind het een
wezensvreemd element om een klachtencommissie binnen de SER te installeren.
Ik voel er veel meer voor om de aanbevelingen van de Stichting van de arbeid
over te nemen en om, los van de initiatieven die mevrouw Bussemaker ontwikkelt,
te bekijken of op ondernemingsniveau goede instrumenten te vinden zijn als
katalysatoren om deze processen in goede banen te leiden. Dat kunnen partijen
zelf; zij kunnen, bijvoorbeeld per bedrijfstak, zelfs ook een bemiddelings-
of een geschillenregeling treffen. Er zijn dus een heleboel modaliteiten voor
te vinden. Het is heel belangrijk – de Stichting van de arbeid heeft
daar al een aanbeveling voor gedaan – om over dit punt overleg te voeren
met de sociale partners.Mevrouw Bijleveld-Schouten (CDA):Ik ben graag bereid om met u mee te denken. Ik heb mevrouw Bussemaker –
maar via haar ook u – de suggestie gedaan om te bekijken wat er op dit
punt reeds bestaat. In dat kader is ook de positie van de ondernemingsraad
in beeld gebracht. Gaat u ook op dat punt in? Ik heb dat punt immers naar
voren gebracht in het kader van het vermijden van beroepen op de rechter.
Kunt u daar iets over zeggen?Staatssecretaris Verstand:Volgens mij is er voor de ondernemingsraad, die zich op een aantal punten
met het beleid bezighoudt en dus een wezenlijk andere taak heeft, op dit punt
geen taak. De ondernemingsraad kan echter wel de vraag op de agenda zetten
of er moet worden overgegaan tot instelling van een geschillencommissie of
tot aanstelling van een vertrouwenspersoon. In mijn ogen heeft de ondernemingsraad
sec echter geen taak en de ondernemingsraad houdt zich daar in mijn ogen ook
goed aan. De ondernemingsraad kan dit punt natuurlijk wel agenderen als het
onderwerp van belang is voor de onderneming.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Het gisteren door mevrouw Bijleveld en mij gevoerde debatje ging inderdaad
over een amendement over de ondernemingsraad, dat ooit is ingediend _De voorzitter:En wat is uw vraag aan de staatssecretaris?Mevrouw Bussemaker (PvdA):_ door mevrouw Van Nieuwenhoven.De voorzitter:Het was een goed amendement.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Dat amendement sprak uit dat de ondernemingsraad mede kan bepalen en aangeven
wat als zwaarwegende bedrijfsbelangen geldt en dat, als dat zou gebeuren,
het beroep op de rechter zou afnemen. Wat vindt de staatssecretaris daarvan?Staatssecretaris Verstand:Dat is geen bevoegdheid van de ondernemingsraad, omdat – dat is
de essentie van het wetsvoorstel – het gaat om de specifieke situatie
tussen de werkgever en de werknemer.Mevrouw Bussemaker (PvdA):Een ondernemingsraad kan toch van gedachten wisselen? Als dan een afspraak
wordt gesloten waarmee iedereen het eens is en die bepaalt wat in dat bedrijf
onder veiligheid en roostertechnische problemen moet worden verstaan, zijn
we een heel stuk verder. Dan is er immers maatwerk dat precies op dat bedrijf
van toepassing is en waarover beide partijen het eens zijn; het kan dus heel
goed de richting aangeven om na te denken over volgende verzoeken om aanpassing
van de arbeidsduur.Staatssecretaris Verstand:Ik moet ook technisch goed weten wat de bevoegdheid van de ondernemingsraad
is. Dat heb ik op dit moment niet paraat, maar ik ben graag bereid om hier
morgen concreet antwoord op te geven; dan heb ik ook een goed antwoord.De heer De Wit (SP):De staatssecretaris is niet helemaal helder over de plaats en de mogelijkheden
van een eventuele geschillen- of klachtencommissie. Zij verwijst in dat kader
naar de Stichting van de arbeid. Komt zo'n instantie in de plaats van de rechter
of komt eerst de klachtencommissie aan de orde en dan de rechter? Heeft de
staatssecretaris daar een oordeel over?Staatssecretaris Verstand:Het komt niet in plaats van de rechter. Je kunt het ook in allerlei modaliteiten
zien; je kunt het als geschillencommissie zien en dan hangt het ervan af hoe
die commissie wordt ingericht. De gang naar de rechter blijft echter open.
Het kan echter ook in de vorm van een vertrouwenspersoon zijn of in de vorm
van iemand die gesprekken leidt of inzicht heeft in de formatie. Dat is allemaal
op bedrijfsniveau als katalysator bedoeld. De belangrijkste conclusie is dat
ik de aanneming van het amendement van mevrouw Bijleveld, gelet op wat ik
gezegd heb, zal ontraden.De heer Van der Staaij (SGP):Is de staatssecretaris nog van plan om terug te komen op mijn vraag over
de rechtseenheid? Ik heb gevraagd in hoeverre het feit dat er verschillende
rechtsgangen zijn (bij de burgerlijke rechter en de bestuursrechter) nog problemen
voor de rechtseenheid kan oproepen.Staatssecretaris Verstand:Een ambtenaar moet inderdaad naar de ambtenarenrechter en een werknemer
naar burgerlijk recht naar de civiele rechter. Die hebben beiden hun eigen
rechtsgangen en toetsingscriteria. De rechter zal binnen de wetten recht moeten
spreken. Gezien de discussie over de meerdere doelgroepen die met het arbeid-
en zorgdossier te maken hebben, merk ik nog op dat juist omdat
er voor één wet is gekozen, er gelijke referentiekaders zijn
voor zowel de ambtenarenrechter als de civiele rechter.De heer Van der Staaij (SGP):Mijn vraag was ingegeven door zorg over de rechtseenheid. Juist als door
twee rechters vage begrippen uitgelegd moeten worden_Staatssecretaris Verstand:Dat is ook nu al de situatie en die situatie verandert niet.De heer Van der Staaij (SGP):Als het gaat om regelgeving die lastig uit te leggen valt of in ieder
geval vragen oproept, klemt het te meer dat het om heldere regelgeving moet
gaan. U ziet, zo begrijp ik, geen aanleiding om speciale voorzieningen in
het belang van de rechtseenheid te overwegen?Staatssecretaris Verstand:Ik zie niet welke voorzieningen dat zouden kunnen zijn. De civiele rechter
en de bestuursrechter spreken ieder binnen hun eigen wettelijke kaders recht.
De normeringen zoals ze in het wetsvoorstel staan, zijn eenduidig. Verder
gaat het om een situatie die wij ook nu al hebben. Overigens geldt in de praktijk
wel dat civiele rechters en bestuursrechters steeds meer naar elkaar kijken
als het om arbeidsrechtelijke zaken gaat. Anderzijds is het ambtenarenrecht
natuurlijk nog steeds wezenlijk verschillend van het arbeidsovereenkomstenrecht
naar burgerlijk recht.De heer De Wit (SP):Ik heb nog een vraag die van belang is voor een mogelijk nog in te dienen
amendement. Gisteren heb ik de vraag opgeworpen of niet gedacht moet worden
aan een plicht van de werkgever om de ruimte die ontstaat doordat iemand minder
gaat werken, ook daadwerkelijk op te vullen. Dit ter voorkoming van extra
werkdruk en stress bij de collega's en degene die minder gaat werken.Staatssecretaris Verstand:Ik herinner mij dat ook de heer Van Middelkoop hier gisteren een vraag
over heeft gesteld, in het kader van het oplopen van werkdruk en ongenoegen
daarover jegens degene die minder gaat werken. Ik meen dat dit probleem niet
ondervangen zou moeten worden door een plicht van de werkgever in te voeren.
Dat zou echt te ver gaan en een te grote inbreuk vormen. Ik zie wel een belangrijke
taak voor de ondernemingsraad om hier kritisch naar te kijken en te volgen
hoe het deeltijdbeleid zich in de organisatie ontwikkelt. Ik zou hierover
echter niet een verplichting in de wet willen opnemen. De werkgever kan ook
op andere manieren ervoor zorgen dat dit probleem wordt opgelost, bijvoorbeeld
door middel van automatisering of contracten met een uitzendbureau. Er zijn
vele manieren om dit soort problemen op te lossen. Ik vind niet dat de wetgever
de plicht moet opleggen het probleem op één manier op te lossen.De heer De Wit (SP):Daarin kan ik een heel eind met u meegaan. U duidde zelf al verschillende
keren op de positie van de ondernemingsraad ook bij dit onderwerp. Zou niet
als een soort vanzelfsprekendheid aan de werkgever moeten worden opgelegd
dat hij bijvoorbeeld in het personeelsblad of desnoods op een prikbord aan
zijn werknemers moet verantwoorden hoe hij het probleem voor een bepaalde
functie oplost? Dan zou in ieder geval aan het personeel dat met extra werkdruk
en stress zou kunnen worden geconfronteerd, een verantwoording worden gegeven
van de manier waarop problemen als gevolg van het verminderen van het werk
van de één en dus het overhevelen van werk naar de ander, worden
opgelost.Staatssecretaris Verstand:Ik ben tien jaar portefeuillehouder personeel en organisatie geweest bij
twee gemeenten. Ik kan u uit ervaring vertellen dat dit een onderwerp is dat
met enige regelmaat op de agenda staat. Ik vind het geen taak van de overheid
om te zeggen hoe men dat moet regelen. Ook daarvoor is maatwerk nodig en zijn
de te gebruiken methoden afhankelijk van de situatie. Ik weet dus dat de meeste
ondernemingsraden zich met dit probleem bezighouden.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:De behandeling van dit wetsvoorstel zal morgenochtend worden voortgezet.De vergadering wordt van 16.36 uur tot 16.45 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-5825-5844.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl