Behandeling van het wetsvoorstel Een aantal wijzigingen van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen op technische punten onder meer naar aanleiding van de evaluatie (26527)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1467-1473

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-07-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 32, pagina 1467-1473

20-06-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26527Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 20 juni 2000)Pagina 1526-1527
Lijst van besluiten (dinsdag 20 juni 2000)Pagina 1525-1526
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek in verband met de herziening van het preventief toezicht bij oprichting en wijzigingen van statuten van naamloze en besloten vennootschappen (26277); - Wijziging van de Waterleidingwet in verband met de richtlijn betreffende de kwaliteit van voor menselijke consumptie bestemd water (26700); - Wet opheffing College van beroep studiefinanciering) (26960)Pagina 1467-1467
Behandeling van het wetsvoorstel Een aantal wijzigingen van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen op technische punten onder meer naar aanleiding van de evaluatie (26527)Pagina 1467-1473
Presentie en opening (dinsdag 20 juni 2000)Pagina 1467-1467
Behandeling van: - het wetsvoorstel Regels omtrent het transport en de levering van gas (Gaswet) (26463); - de notitie Liberalisering en privatisering in netwerksectoren (27018)Pagina 1473-1510
Behandeling van het voorstel van rijkswet Verandering in de Grondwet van de bepalingen inzake de verdediging (26243, R1622)Pagina 1510-1525

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 43 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Een
aantal wijzigingen van de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen
op technische punten onder meer naar aanleiding van de evaluatie (26527).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Le Poole (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel betreft slechts
wijzigingen in een klein deel van de Wet BOPZ. Dat moge zo zijn, maar toch
heeft over en naar aanleiding van dit wetsvoorstel een vrij uitvoerige gedachtewisseling
plaatsgehad in de Tweede Kamer. Vervolgens vonden ook verschillende fracties
in deze Kamer, waaronder die van de PvdA, dat er reden was voor een aantal
schriftelijke vragen en nu een plenair debat. In dit debat willen wij nog
verder ingaan op drie punten: de klachtenbehandeling, het gevaarscriterium
en het meldingsformulier van artikel 39a.De klachtenbehandeling is in de Tweede Kamer al uitvoerig besproken. Ik
wil de daar gevoerde discussie niet overdoen, maar vind het wel van belang
om nog wat losse eindjes bij elkaar te knopen. In antwoord op onze vragen
heeft de regering doen weten dat zij bezig is een conceptwetsvoorstel
te maken, aan de hand waarvan zij met de Hoge Raad zal overleggen over een
aantal technische punten waarvoor de Hoge Raad aandacht heeft gevraagd. Is
dit wetsvoorstel nu klaar? Het lijkt ons nuttig om bij deze wijziging ook
aandacht te besteden aan de rechtsgevolgen van de beslissing van de klachtencommissie
en de positie van het bestuur respectievelijk de behandelaar. Op beide punten
zal ik wat dieper ingaan.In de eerste plaats kom ik dan op de rechtsgevolgen. Wij vroegen de regering
hoe zij na rijper beraad staat tegenover de ook in de Tweede Kamer al gedane
suggestie om aansluiting te zoeken bij artikel 8:72 van de Algemene wet bestuursrecht
(AWB). De opmerking in de memorie van antwoord dat artikel 8:72 AWB gaat over
de rechtsgevolgen van een uitspraak van de bestuursrechter in een beroepsprocedure
betekent niet, dat dit artikel niet relevant zou zijn. De klachtenprocedure
kan immers gezien worden als een bestuurs- rechtelijk geding. Het gaat om
de beoordeling van de rechtmatigheid van de beslissing van een bestuursorgaan,
namelijk de behandelaar, over dwangbehandeling (artikel 38), middelen of maatregelen
in nood- situaties (artikel 39) en verdere vrijheidsbeperking (artikel 40).De essentie van artikel 8:72 AWB is, dat het de rechtsgevolgen van de
beslissing van de rechter duidelijk regelt en de rechter ruime mogelijkheden
geeft om te interveniëren. Wij realiseren ons dat die bepaling niet op
precies dezelfde manier ingevoerd kan worden in de klachtenprocedure, maar
het lijkt ons wel van belang om te bezien of de klachtencommissie niet ruimere
bevoegdheden zou moeten krijgen dan alleen te beslissen dat een klacht gegrond
of ongegrond is. In elk geval zouden de rechtsgevolgen van de beslissing van
de klachtencommissie duidelijk moeten worden geregeld.In dit verband zijn wij blij dat de regering in antwoord op onze schriftelijke
vraag heeft gemeld, dat een behandelaar een oordeel van de klachtencommissie
slechts in zeer uitzonderlijke gevallen naast zich neer zou kunnen leggen.
Het lijkt ons nuttig dat dit uitgangspunt duidelijk in de wet wordt uitgewerkt.
Duidelijkheid is van belang zowel voor degene die geklaagd heeft, als voor
de behandelaar en het bestuur van de inrichting waar de klager is opgenomen.
Zij hebben immers ook andere verantwoordelijkheden dan alleen die tegenover
de klager, bijvoorbeeld tegenover andere patiënten.Verder willen wij nog eens onderstrepen dat het van belang is om evenwichtigheid
in de regeling te scheppen, in die zin dat ook het bestuur van de inrichting
in beroep kan gaan tegen de beslissing van de commissie, als het bestuur het
daar niet mee eens is. De minister voelt hier wel voor, zo heb ik althans
begrepen uit haar reactie in de Tweede Kamer, maar zij heeft daar niet duidelijk
gezegd dat zij dit ook bij de eerstvolgende wetswijziging gaat regelen. Wordt
dit punt meegenomen bij het wetsvoorstel waar de Hoge Raad nu over wordt geraadpleegd?
Ons lijkt dat wenselijk.Ten slotte in dit verband nog een vraag over de werklastverzwaring voor
de Hoge Raad. Wij vragen ons af of het reëel is om uit te gaan van de
25 zaken waarin de rechtbank tot een ongegrondverklaring komt. Is er reden
om te denken dat dit getal gelijk blijft? Er wordt meer en meer geklaagd in
onze maatschappij. Wat zou het effect zijn als ook het bestuur een rechtsmiddel
kan instellen? Overigens teken ik aan dat, als de Hoge Raad geen bezwaren
heeft, wij die ook niet hebben.Ik kom tot mijn tweede onderwerp: het gevaarscriterium. Op dat punt sluiten
wij ons allereerst aan bij de zorgen die door verschillende woordvoerders
in de Tweede Kamer uitvoerig zijn verwoord over de vraag, of er wel adequate
opvangmogelijkheden bestaan voor de steeds groter lijkende groep verkommerden
en verloederden die wij op straat om ons heen zien, en bij de zorgen over
de toereikendheid van het instrumentarium dat de huidige Wet BOPZ biedt om
die groepen die dat nodig hebben, op te vangen. Zowel het belang van de patiënten
zelf als van de omgeving speelt daarbij een rol. Wij zijn het ook wel eens
met de minister dat het om een ingewikkelde problematiek gaat, zoals zij uitvoerig
uiteen heeft gezet in de Tweede Kamer, en wij juichen het toe dat zij goed
onderzoekt wat de beste antwoorden daarop zijn. Wij hopen wel dat die antwoorden
niet al te lang op zich laten wachten.Het voorliggende wetsvoorstel brengt met betrekking tot het gevaarscriterium
geen inhoudelijke veranderingen. Dat is althans niet de bedoeling. Wel is
door het amendement-Dittrich het gevaarsbegrip nader omschreven, met de bedoeling
om meer houvast te geven aan de praktijk. Eén van onze vragen in het
voorlopig verslag naar aanleiding van dit amendement is door de regering niet
beantwoord. Het gaat om de betekenis die moet worden toegekend aan het gevaar
dat betrokkene met hinderlijk gedrag agressie van anderen zou oproepen. Dit
criterium is ontleend aan een arrest van de Hoge Raad van 1986, dat is gepubliceerd
in NJ 1986/365. Daar ging het echter om een vrij extreem geval. Het lijkt
ons dat enige terughoudendheid op haar plaats is. In beginsel horen mensen
hun agressieve neigingen te bedwingen. Je kunt niet te makkelijk accepteren
dat de omgeving met agressie reageert op psychiatrische patiënten of
anderen die hinder veroorzaken. Wij menen dan ook dat artikel 1f, sub d, zodanig
moet worden opgevat, dat alleen ernstige gevallen van overlast waarin agressie
van de buurt niet op andere wijze te voorkomen is, een rechtvaardiging voor
dwangopname kunnen vormen. Wij horen graag of de regering het hiermee eens
is.Ten slotte nog een enkel woord over de meldingsformulieren. Uit de tweede
nota van wijziging blijkt dat het de bedoeling is om nieuwe meldingsformulieren
te ontwerpen voor de kennisgeving door de geneesheer-directeur aan de inspecteur
van dwangbehandeling of toepassing van middelen of maatregelen. Bij de behandeling
in de Tweede Kamer is door de minister opgemerkt dat zij ervan uitging dat
de inspectie met de GGZ overlegd heeft over de redactie van deze formulieren.
Volgens informatie die ik kort geleden kreeg vanuit de GGZ, zou er echter
geen overleg zijn geweest. Wil de regering ervoor zorgen dat dit alsnog gebeurt,
als die informatie vanuit de GGZ juist is?Met belangstelling wacht ik de antwoorden van de minister af.De heer Van Schijndel (Groen- Links):Voorzitter! Voor ons liggen een aantal wijzigingen van de Wet bijzondere
opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ). Het betreft wijzigingen
op zgn. technische en procedurele punten, onder meer naar aanleiding van de
evaluatie van deze wet. De verplichting tot de evaluatie is bepaald in artikel
71 van deze wet. In november 1996 verscheen het betreffende evaluatierapport.
Van de 43 aanbevelingen worden er nu door deze wetswijzigingen 7 geïmplementeerd.
Behalve dat dit te lang geduurd heeft, betreft het dus nog maar een klein
deel. Andere wetgevingsprojecten die uit de evaluatie voortvloeien en die
principieel van aard zijn, zullen nog portiegewijs volgen. Dit betreft wetswijzigingen
inzake ambulante dwangbehandeling (toegezegd voor dit najaar), de zgn. zelfbindingsverklaring
(toegezegd voor 2001) en verruiming van mogelijkheden voor dwangbehandeling
van patiënten zonder ziekte-inzicht, toegezegd voor eind volgend jaar.
Ik vraag de minister graag, of dit tijdspad nog klopt.De brokjesmethode die deze minister bij behandeling van wetsvoorstellen
hanteert, blijf ik toch lastig vinden. Wellicht is deze methode te verklaren
uit de pragmatische politieke instelling van de minister, maar wij zouden
wetswijzigingen die uit een dergelijke belangrijke wetsevaluatie voortvloeien,
toch liever gezamenlijk behandelen om principiële discussies over het
functioneren van de hele wet te kunnen voeren. Bij lezing van de discussie
in de Tweede Kamer over de voorliggende wetswijzigingen bleek ook daar de
behoefte aan een bredere discussie. Menig spreker bewoog zich in zijn of haar
bijdrage buiten de reikwijdte van de voorgestelde wetswijzigingen. Het is
verleidelijk om dit na te volgen, bijvoorbeeld door met de minister van gedachten
te wisselen over de situatie rond psychische gestoorde zwervers die op straat
bivakkeren, maar ik zal mij inhouden.De minister heeft de door de Tweede Kamer gewenste meer principiële
discussie over al of niet verruiming van het gevaarscriterium verwezen naar
de behandeling van het aangekondigde wetsvoorstel ambulante dwangbehandeling.
Niettemin heeft de Tweede Kamer met algemene stemmen het amendement-Dittrich
aangenomen, dat de jurisprudentie van Hoge Raad aangaande artikel 1 dat ziet
op het criterium voor dwangbehandeling, codificeert oftewel in de wet optekent.
Hoewel de lagere rechter zijn rechtspraak reeds afstemt op die van de hoogste
rechter, achtte de Tweede Kamer het toch noodzakelijk om de betreffende jurisprudentie
te codificeren. De vraag is of de Tweede Kamer hierdoor niet al een voorschot
heeft genomen op de principiële discussie rond mogelijke verruiming van
het gevaarscriterium. Hoewel de toelichting op het amendement vermeldt dat
niet beoogd is het gevaarscriterium anders in te vullen, bestaan bij ons toch
enige twijfels. Wij zijn nog niet geheel overtuigd dat het hier een louter
technische wijziging betreft, zoals ook de minister beweert. Kan de minister,
onder vergelijking van de oude wettekst met deze nieuwe tekst, nog eens precies
uitleggen waarom volgens haar geen sprake is van inhoudelijke wijziging, zoals
zij stelt in de memorie van antwoord?Onze twijfel is misschien ten onrechte gevoed doordat de indiener van
het amendement heeft betoogd dat zijn fractie (D66) de drempel voor gedwongen
opname te hoog vindt. De minister heeft dit standpunt overigens bestreden
in de nota naar aanleiding van het verslag (Tweede-Kamerstukken, 14 oktober
1999). Zij zegt daarin: "Een juiste toepassing van het gevaarscriterium biedt
voldoende mogelijkheden om in te grijpen." Staat zij nog steeds op dit standpunt?
Ook rechters en psychiaters kunnen blijkbaar goed met het huidige gevaarscriterium
uit de voeten. Dat geldt eveneens ten aanzien van de groep waaromtrent mogelijke
verruiming van het gevaarscriterium door sommige Tweede-Kamerfracties bepleit
wordt. In het evaluatierapport staat namelijk op blz. 103: "Rechters en psychiaters
zien voldoende mogelijkheden voor een onvrijwillige opneming van hulpweigerende
verkommerden en verloederden. Als het begrip 'gevaar' niet al te beperkt wordt
uitgelegd hoeft er voor wat betreft dat criterium geen beletsel te zijn."
De Volkskrant van 8 februari jongstleden heeft het amendement-Dittrich blijkbaar
verkeerd vergeten. Deze krant schreef namelijk naar aanleiding van het debat
in de Tweede Kamer: "De wet om psychiatrische patiënten gedwongen op
te nemen wordt verruimd." Mede daarom lijkt het ons nuttig als de minister
nogmaals klip en klaar verklaart dat hier geen sprake is van verruiming van
het gevaarscriterium.Met de overige voorgestelde wetswijzigingen hebben wij geen probleem.
Wij juichen het toe dat de klachtenbehandeling onafhankelijker wordt, waardoor
de rechtspositie van gedwongen opgenomen patiënten wordt versterkt.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik spreek bij dit onderwerp mede namens de fractie van RPF/GPV.Bij de plenaire behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer is
veel aandacht besteed aan de problematiek van de psychiatrisch gestoorde zwerver,
ofschoon dit aspect in feite buiten de reikwijdte van het onderhavige wetsvoorstel
valt. In onze Kamer zijn vooral enkele juridische aspecten betreffende de
rechtspositie van de patiënt en de behandelaar in het middelpunt van
de discussie geplaatst. Ook de vragen van onze fracties waren op die aspecten
gericht. Daartoe geeft het wetsvoorstel wél de nodige aanleiding, in
zoverre het enkele wijzigingen van artikel 1 en artikel 41 voorstelt. De bijdrage
aan de plenaire afhandeling van het voorstel door de fracties van SGP en RPF/GPV
richt zich daarom ook uitsluitend op dit punt, namelijk het klachtrecht en
het gevaarscriterium.De BOPZ was wat betreft de rechtspositie van de patiënt als een aanmerkelijke
verbetering te beschouwen in vergelijking met de Krankzinnigenwet c.a. In
de BOPZ zijn verschillende rechten geformuleerd en is aangegeven op welke
gronden deze rechten mogen worden beperkt. De bepalingen met betrekking tot
het klachtrecht betekenden eveneens een belangrijke verbetering. Een op de
omstandigheden van de patiënt toegespitste, voor hem goed toegankelijke
klachtenprocedure voorziet niet alleen in snelle interne klachtenbehandeling,
maar biedt ook mogelijkheden tot het verkrijgen van een bindende externe rechterlijke
beslissing. Dit volgens het contradictoire procesmodel opgezette klachtrecht
zal een wezenlijke bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling van verdere
jurisprudentie op het vlak van de interne rechtsbescherming.Een zwak punt dat van meet af aan werd geconstateerd, ligt in de beperkte
reikwijdte van de opgenomen klachtgrond, namelijk louter ten aanzien van de
in hoofdstuk III van de BOPZ genoemde rechten van patiënten
tijdens het onvrijwillig verblijf. Betreurd werd voorts, dat een regeling
terzake van hoger beroep en/of cassatie ten aanzien van ingediende klachten
ontbrak. Het belang van de rechten die hier in het geding kunnen zijn, vergt
de aanwezigheid van dergelijke rechtsmiddelen, zo menen onze fracties. Nu
deze rechtsmiddelen ontbreken, staat naar onze opvatting de in de klachtenprocedure
opgenomen bevoegdheid van de rechter om klachten die hij ongegrond acht, onmiddellijk
af te handelen op basis van het verzoekschrift, zonder behandeling ter terechtzitting,
op gespannen voet met artikel 6, lid 1, van de Europese Conventie.Het gaat hier dus om de vraag welke ruimte er voor de procedure voor de
civiele rechter in het kader van klachtenbehandeling wordt gecreëerd.
Onder het regime van de Krankzinnigenwet bleken maar weinig psychiatrische
patiënten de gang naar de civiele rechter te maken, al nam hun aantal
in de loop der jaren toe. Het aantal kortgedingprocedures over vrijheidsbeperking
en dwang dat vóór 1994 door onvrijwillig opgenomen patiënten
bij de rechter aanhangig werd gemaakt, kwam meestal niet boven de tien per
jaar. Na de invoering van de Wet BOPZ stond de weg van een kortgedingprocedure
nog steeds open. Immers, artikel 41 staat niet in de weg aan ontvankelijkheid
van de patiënt in kort geding. Nu echter de BOPZ-klachtenprocedure ook
een bepaalde spoedvoorziening kent, namelijk schorsing door het bestuur –
straks de klachtencommissie – van het besluit waarover geklaagd wordt,
is de behoefte aan een kort geding goeddeels vervallen. Na invoering van de
Wet BOPZ zijn bij mij weten geen kortgedingprocedures meer aangespannen, maar
het blijft goed voorstelbaar dat een patiënt alsnog een kort geding aanspant
wanneer zijn verzoek om schorsing is afgewezen. Ik verwijs naar het dertiende
lid van artikel 41.Wat betreft de inschakeling van de civiele rechter in vervolg op een procedure
bij de klachtencommissie, bevat het voorstel een uitbreiding in die zin dat
het veertiende lid van artikel 41 wordt aangevuld met: "Tegen de beslissing
staat geen hoger beroep open." Voor niet-juristen zal het niet zo voor de
hand liggen dat uit deze zin moet worden afgeleid dat er wél een cassatiemogelijkheid
bij de Hoge Raad bestaat. Zelfs uit de memorie van toelichting kan dat niet
worden afgeleid. De Hoge Raad heeft, zo blijkt uit de memorie van antwoord,
ingestemd met het principe van een cassatiemogelijkheid, maar heeft er wel
op aangedrongen om van de gelegenheid gebruik te maken, de klachtenprocedure
nader te bezien. Deze maand, zo wordt in de memorie van antwoord meegedeeld,
zal daarover overleg plaatsvinden. Tevens zal in dat overleg de vraag betreffende
de rechtsgevolgen van een beslissing van de klachtencommissie aan de orde
komen. De minister zal over beide punten het overleg met een zeker standpunt
in moeten gaan. Wellicht is er reeds een conceptwetsvoorstel en is het standpunt
dus inmiddels geformuleerd. Wij zouden het op prijs stellen als wij daar bij
deze gelegenheid iets naders over zouden mogen vernemen.Overigens merken wij nog op – de minister ziet het misschien als
een formaliteit – dat de nota naar aanleiding van het verslag van de
Tweede Kamer meedeelt dat de minister besloten heeft "dat de mogelijkheid
van cassatie later in werking zal treden". Wij moeten toch aannemen dat zij
heeft bedoeld te zeggen, dat cassatiemogelijkheid niet in het voorliggende
wetsvoorstel is geregeld en dat, mede in verband met de mogelijk op verzoek
van de Hoge Raad noodzakelijke herziening van de inrichting van de klachtenprocedure,
wellicht een afzonderlijk wetsvoorstel nodig is dat bij aanneming door de
Staten-Generaal op enig nog te bepalen tijdstip in werking zal treden. De
vraag is natuurlijk wanneer een dergelijk wetsvoorstel tegemoet kan worden
gezien. Komt dat bij gelegenheid van het eerstvolgende wetgevingsproject dat
uit de evaluatie voortvloeit, of op een later tijdstip? Wij horen graag wanneer
dit project in het tijdpad een plaats krijgt.Als tweede en laatste punt nog iets over het gevaarscriterium. Onderdeel
f van het eerste lid van artikel 1 is als gevolg van het aannemen van het
amendement-Dittrich aan de hand van de tot dusver beschikbare jurisprudentie
geherformuleerd. Al wordt geen inhoudelijke wijziging beoogd, zo blijkt uit
de toelichting op het amendement, en ook al hebben wij geen moeite met de
richting waarin de jurisprudentie zich ontwikkelt, wij blijven het toch een
vreemde manoeuvre vinden. Het in de wet opnemen van een samengevat jurisprudentieoverzicht
is toch bepaald niet een alledaagse bezigheid van de wetgever. De onderhavige
opneming is, zo begrijpen wij, vooral ingegeven door motieven van voorlichting.
Een voorlichtingsprobleem moet echter primair via ándere wegen dan
codificatie van jurisprudentie worden aangepakt. De jurisprudentie zal ook,
zo moeten wij wel aannemen, niet tot stilstand komen; er bestaat alle kans
dat die ontwikkeling voortschrijdt. Het kan toch niet de ambitie van de wetgever
zijn om iedere ontwikkeling op dat punt onmiddellijk in de wet te verankeren?Onze fracties zouden het op prijs stellen om een reactie van de minister
te mogen ontvangen over de beide door ons aangedragen punten.De vergadering wordt van 10.27 uur tot 10.37 uur geschorst.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Vandaag mag ik het eerste wetsvoorstel tot wijziging
van de Wet BOPZ met de Kamer bespreken. Uit de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel in de Tweede Kamer en ook uit het voorlopig verslag bleek dat
voor deze wet ruime belangstelling bestaat in het algemeen en ook voor de
onderdelen van het onderhavige wetsvoorstel. Het gaat dan ook in de Wet BOPZ
om zeer fundamentele rechten van mensen, van psychiatrische patiënten
in dit geval, en over de inbreuken die daarop eventueel mogen worden gemaakt.
Wanneer mag je iemand gedwongen opnemen? Onder welke voorwaarden mag je een
patiënt onder dwang behandelen? Hoelang mag dat worden voortgezet? Dat
zijn allemaal vragen die betrekking hebben op de Wet BOPZ. Het gaat eigenlijk
om het evenwicht tussen aan de ene kant het zelfbeschikkingsrecht van de psychiatrische
patiënt, het recht op vrijheid en aan de andere kant het bieden van noodzakelijke
zorg. Het is een moeilijk dilemma. Daarover komen wij nog over te spreken.
Vandaag is dit dilemma niet aan de orde. Vandaag gaat het over
de meer technische en procedurele aspecten die overigens ook belangrijk zijn.Bijna alle onderwerpen zijn in de Tweede Kamer uitvoerig aan de orde geweest.
Die Kamer heeft, zoals door de drie sprekers in dit huis al gereleveerd is,
ook woorden gewijd aan onderwerpen die geen betrekking hebben op dit wetsvoorstel,
zoals de problematiek van de verkommerden en verloederden en het gevaarscriterium.
Wat het gevaarscriterium betreft, heeft dit zelfs geleid tot een amendement
van de heer Dittrich dat unaniem door de Tweede Kamer is aanvaard. Ik kom
straks terug op de vragen van de heer Holdijk daarover. Het gevaarscriterium
staat nu in de wettekst zelf omschreven.Mijnheer de voorzitter! Ik ga nu graag in op de vragen en opmerkingen
die naar voren zijn gebracht. Die gaan hoofdzakelijk over twee onderwerpen,
het gevaarscriterium en het klachtrecht. Daarnaast zijn nog enkele procedurele
vragen gesteld die ook aan de orde komen.Mevrouw Le Poole, de heer Van Schijndel en de heer Holdijk hebben over
het gevaarscriterium gesproken. De uitwerking van dit criterium, zoals thans
in het wetsvoorstel is neergelegd, sluit aan bij de jurisprudentie, hetgeen
bekend is. De bedoeling van de Tweede Kamer met die wijziging was niet om
een inhoudelijke aanpassing te plegen, maar was om een verduidelijking van
het gevaarscriterium te geven door het in de wet op te nemen. Ik verwacht
niet dat deze wetswijziging oprekking van het criterium mee zal brengen. Dat
er geen inhoudelijke wijziging aan de orde is, blijkt mijns inziens voldoende
uit de parlementaire behandeling aan de overkant en hier.Mevrouw Le Poole sprak over "het gevaar dat betrokkene met hinderlijk
gedrag agressie van anderen zal oproepen". Dat is inderdaad ontleend aan een
arrest dat betrekking had op een tamelijk extreem geval. Ik ben het volledig
met mevrouw Le Poole eens dat het nieuwe onderdeel d van artikel 1, onder
f, zo moet worden opgevat, dat alleen ernstige gevallen van overlast een rechtvaardiging
voor dwangopname mogen vormen. De mate van tolerantie van de omvang is dat
natuurlijk niet. Wij moeten zeker niet de intolerantie van de omgeving aanmoedigen.
Wij hebben aan dit extreme geval gezien dat er een enkele keer een reden kan
zijn en dan is het goed dat het in het lijstje voorkomt. Ik verklaar dit uitdrukkelijk
om misverstanden bij de interpretatie van de wet te voorkomen.De heer Holdijk maakte de opmerking naar aanleiding van het opnemen van
het gevaarscriterium in de wet via het amendement-Dittrich dat het ongebruikelijk
is om jurisprudentie te codificeren. Ik weet dat er meer voorbeelden van zijn.
Het is mij bekend dat er mensen zijn in dit land die zelfs het hele nieuwe
Burgerlijk Wetboek als een codificering van jurisprudentie beschrijven. Dat
is misschien wat overdreven, maar het is niet volstrekt ongebruikelijk. In
ieder geval is – en dat is belangrijk – is het opnemen in de wettekst
niet beperkend. Het is een open formulering, niet limitatief. Het gaat om
een reeks van punten waar mensen in de praktijk houvast aan hebben. De jurisprudentie
kan zich rustig verder ontwikkelen vanwege die open en niet beperkende formuleringMijnheer de voorzitter! Ik kom tot het klachtrecht. Mevrouw Le Poole vroeg
hoe het staat met het wetsvoorstel betreffende de aanpassing van het klachtrecht.
Ook de heer Holdijk heeft vragen op dit punt gesteld. Vorige week is naar
de Hoge Raad het conceptwetsvoorstel gezonden, door tussenkomst van de minister
van Justitie, met het verzoek om overleg daarover. Wij weten uit mondeling
contact al dat de Hoge Raad daar volop toe bereid is. Ik zou graag dat overleg
met de Hoge Raad willen afwachten en nu niet in bredere kring, ook niet in
dit huis, er verder inhoudelijk op willen ingaan, maar ik kan wel zeggen dat
alle punten die mevrouw Le Poole aansneed in het wetsvoorstel zijn verwerkt,
waaronder dus ook de verhouding met artikel 8:72 AWB. Het is de bedoeling
om na afronding van dat overleg met de Hoge Raad dit in een afzonderlijk wetsvoorstel
neer te leggen. De resultaten van dat overleg komen daarin terecht. Het spreekt
vanzelf dat ik de resultaten van dat overleg schriftelijk aan de Tweede en
de Eerste Kamer mee zal delen.Mevrouw Le Poole heeft gevraagd of het aantal van 25 zaken nog wel reëel
is. Er zijn ontwikkelingen die aantonen dat mensen meer gaan klagen, eerder
zeggen hun rechten proberen tot gelding te brengen. Kortom, de mondige burger.
Het getal is berekend naar aanleiding van getallen uit de evaluatie en er
zijn geen concrete redenen om aan te nemen dat het aantal veel hoger zal liggen.
Bij het eventueel openstellen van beroep voor het bestuur zullen wij opnieuw
een berekening erop loslaten en ervoor zorgen dat het aan degene die het moet
uitvoeren bekend is en ook dat er ruimte voor is.De heer Holdijk vroeg: welke ruimte heeft de civiele rechter in het kader
van de klachtenprocedure in verband met kennelijke ongegrondverklaring en
is het juist dat het niet allemaal via een zitting verloopt? Het is in het
algemeen zo dat bij kennelijke ongegrondverklaring de rechter een en ander
niet op de terechtzitting behoeft te behandelen. Wij vinden dit principe in
verschillende regelingen terug. Een voorbeeld is het medisch tuchtrecht. Het
moet dan wel gaan om evidente ongegrondverklaringen. Wij weten dat er in de
gezondheidszorg af en toe sprake is van klachten die evident zo ongegrond
zijn dat wij een rechter mogen toevertrouwen, dat ook direct zo uit te spreken.
Maar het blijft een uitspraak van de rechter. De toegang tot de rechter blijft
gehandhaafd conform artikel 6 van het EVRM.De heer Van Schijndel vroeg ten aanzien van de verdere wetgeving, waarvan
ook hij hoopt dat deze snel gerealiseerd wordt, of het tijdpad waarover hij
sprak nog klopt. Dat klopt nog steeds. Op de vraag waarom het zo in brokjes
gaat, merk ik op dat het gaat om complexe vraagstukken. Daar zitten medische,
ethische, maatschappelijke en juridische aspecten aan. Naar sommige van die
aspecten loopt nog onderzoek. Je kan zeggen: ik wacht totdat nadere helderheid
bestaat over die heel principiële punten, zoals ambulante dwangbehandeling
en zelfbindingsverklaring, waarna ik het geheel voorstel. Ik vond echter dat
er in het kader van de maatregelen die wij vandaag bespreken zulke belangrijke
en urgente zaken zijn dat ik gekozen heb voor het doen in stadia. Het heeft
natuurlijk iets met mijn pragmatisme te maken, maar ook met de principiële
kant van de zaak. Het mooiste is natuurlijk alles tegelijk, maar als dat niet
kan, kies ik voor fasering. Ten slotte, mijnheer de voorzitter, nog iets over de groep van verkommerden
en verloederden. Mevrouw Le Poole vroeg naar het onderzoek daarnaar en de
andere sprekers stipten dit punt ook aan. Dit geeft al aan dat dit een maatschappelijk
zeer aansprekend en verontrustend probleem is. Wij kennen de groep van de
zorgwekkende zorgmijders, zoals wij ze noemen, mensen die enerzijds als je
ze bekijkt door de ogen van hulpverleners schreeuwen om ingrijpoen en die
anderzijds dat uitdrukkelijk niet willen, terwijl blijkt dat gedwongen ingrijpen
vaak leidt tot een verslechtering van de situatie tussen die mensen en de
hulpverlening. Veel hulpverleners in grote steden waar deze mensen veel voorkomen
hebben een delicate balans gevonden. Zij houden ze als het ware in de gaten
en proberen waar het kan iets goeds voor ze te doen. Maar dat is heel wat
anders dan het echt grote ingrijpen.Wij weten – dit is bij de eerste evaluatie van de wet gebleken –
dat er geen verband bestaat tussen de Wet BOPZ en verkommering en verloedering.
Het is wel een zeer ingrijpend probleem waar wij nog te weinig over weten.
Wat zijn het precies voor mensen, wat zijn de aantallen, wat zijn de oorzaken
en waar kun je op aangrijpen? Bekend is dat het kabinet besloten heeft, nader
onderzoek te laten doen naar verkommering en verloedering. Dit gebeurt door
het Trimbos Instituut samen met Research voor Beleid. Het betreft een grootschalig
meerjarenonderzoek. Complexe vraagstukken kun je niet met een klein onderzoekje
oplossen. De resultaten worden pas in 2002 verwacht. Het is niet juist te
menen dat het departement en de hulpverleners tot die tijd niets doen. Men
blijft zoeken naar oplossingen voor bepaalde subgroepen of individuen. Nogmaals,
het is een ernstig probleem.Mijnheer de voorzitter! Ik meen dat ik hiermee de hoofdvragen heb beantwoord.Mevrouw Le Poole (PvdA):Voorzitter! Terwijl de minister antwoordde, dacht ik dat ik geen tweede
termijn nodig zou hebben. Ik ben haar erkentelijk voor de beantwoording van
onze vragen. Voor het merendeel was deze volledig en duidelijk. Op één
vraagje is echter geen antwoord gekomen. Het betreft de meldingsformulieren.
De GGZ zegt: er is geen overleg over gevoerd. Is dat juist en, zo ja, wil
de minister dat overleg dan bevorderen?De heer Van Schijndel (Groen- Links):Voorzitter! Ik wil beginnen met de minister te bedanken voor haar beantwoording.
Zij heeft gezegd dat de principiële discussie nog komt over de afweging
tussen het ontnemen van iemands vrijheid voor zijn eigen bestwil en het zelfbeschikkingsrecht.
Ik heb proberen te betogen dat het erop lijkt dat via de motie-Dittrich die
discussie al is begonnen. De minister heeft dit ontkend. Ik vind het lastig
om dit zonder meer aan te nemen. De heer Holdijk heeft er ook op gewezen.
Het lijkt erop of er nu een paar nieuwe criteria in de wet staan. Enerzijds
wijs ik op het criterium van ernstige verwaarlozing, een reden voor gedwongen
opname. Ik weet natuurlijk dat daaraan een psychische stoornis ten grondslag
moet liggen. Anderzijds wijs ik op het criterium hinderlijk gedrag voor anderen.
De minister heeft over het laatste punt gezegd: het is niet de tolerantie
van de omgeving die dit bepaalt. Mijn vraag is: wat dan wel? Zo zijn er nog
een paar vragen die, denk ik, thuishoren in een meer principiële discussie
over het gevaarscriterium.De minister heeft gezegd dat er nader onderzoek gaande is naar de groep
verkommerden en verloederden waarover in de Tweede Kamer veel gesproken is.
Ik had juist de indruk dat de Tweede Kamer die groep in de toekomst onder
het gevaarscriterium wil brengen. Ik weet niet of daarover ook nog een discussie
wordt gevoerd. In elk geval is er in dat kader sprake van tekort aan 24-uurszorg
op straat. De klachten van de politie zijn ons allen bekend. De politie zegt:
wij zijn de enige instantie die 24 uur op straat beschikbaar is voor dergelijke
ernstige gevallen en wij weten het ook niet meer, want er is geen ambulante
hulpverlening. Ik neem aan dat dit meegenomen wordt en dat, als zich grote
problemen voordoen, lokaal dan wel op het niveau van de rijksoverheid ingegrepen
wordt.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik wil mijn tweede termijn in elk geval benutten om de bewindsvrouwe
te bedanken voor haar reactie op onze inbreng in eerste termijn. Ik zal op
de twee hoofdpunten die ik in eerste instantie aansneed nog met een enkele
opmerking terugkomen in de volgorde die zij heeft gehanteerd in haar eerste
termijn.Het codificeren van jurisprudentie dat hier plaatsvindt, is natuurlijk
geen uniek verschijnsel. Dat geef ik de minister graag gewonnen. Ik zou echter
in haar positie niet zo gauw de vergelijking met het nieuwe BW maken, aangezien
het oude wetboek dateerde uit 1838 en wij in 1992 hebben gezegd: dat moet
eens op de hoogte van de jurisprudentie gebracht worden. Mijn probleem met
het amendement-Dittrich en het wetsvoorstel op dit punt is, dat het inslaan
van de weg van het als het ware op de voet volgen van de jurisprudentie –
nu reeds na vijf jaar – ertoe leidt dat daardoor telkens de wet moet
worden aangepast. Dat lijkt mij als hoofdlijn, ook uit een oogpunt van wetgevingstechniek,
bepaald niet aan te bevelen.Wat het klachtrecht betreft, begrijp ik dat een afzonderlijk wetsvoorstel
tegemoet gezien kan worden. Ik verneem graag waar dit wetsvoorstel qua tijdpad
in de implementatie van de evaluatie zijn plek zal krijgen. Of is daarover
op dit moment nog niets te zeggen?In verband van het tweede punt kom ik terug op een opmerking die ik in
eerste termijn maakte over het zonder zitting afdoen van kennelijk ongegronde
klachten. Die mogelijkheid bestaat elders in de wetgeving inderdaad ook. Het
probleem dat ik daarmee in dit verband heb, is dat wij in het veertiende lid
van artikel 41 zeggen dat er ook geen hoger beroep mogelijk is. Juist de combinatie
van het buiten behandeling laten van een klacht en de afwezigheid van een
beroepsmogelijkheid bracht mij tot mijn kritische vraag. Ik wil de minister
in overweging geven, ook dit punt bij het overleg met de Hoge Raad te betrekken.
Misschien kan langs die weg een afdoende antwoord verkregen worden.Minister Borst-Eilers:Mijnheer de voorzitter! Mijn excuus dat ik de vraag van
mevrouw Le Poole niet heb beantwoord. Er heeft zich iets afgespeeld dat wij
wel vaker zien in de sector volksgezondheid. Er was een verschil tussen het
overleg met de koepel GGZ Nederland en het overleg met de achterban van de
koepel, die het uiteindelijk allemaal moet doen. Er is wel overleg geweest
tussen de inspectie en de koepel GGZ Nederland. Uit de signalen van mevrouw
Le Poole maak ik op, dat dit onvoldoende is doorgedrongen bij de achterban.
Ik zal er nog even naar kijken. Misschien kan de mogelijkheid worden ingelast
om een aantal mensen die ermee moeten werken het meldingsformulier te laten
becommentariëren. Het moet toch zodanig worden gemaakt door de inspectie,
dat het goed bruikbaar is in de praktijk.De heer Van Schijndel zegt dat het gevaarscriterium is veranderd, door
de toevoeging van ernstige verwaarlozing en van hinderlijk gedrag van anderen.
Dit lijkt mij een goed voorbeeld van de noodzaak om de wet te verduidelijken.
In het begin hebben degenen die uitspraken moesten doen veel te strak vastgehouden
aan "gevaar voor zichzelf of anderen". Er werd dan meteen gedacht aan levensgevaar
of ernstig lichamelijk letsel. In de jurisprudentie is naar voren gekomen,
dat een gevaar voor jezelf zijn ook kan inhouden, dat je jezelf zodanig verwaarloost,
dat je maatschappelijk volledig door de bodem zakt. Dat kan op den duur gevolgen
voor de gezondheid hebben. Van meet af aan is het zo bedoeld, maar het is
nooit zo geïnterpreteerd. Door de toevoeging van een apart artikel wordt
dit nu verduidelijkt. Dat is niet bedoeld als een verruiming, maar als een
verwijzing hoe gevaar kan worden geïnterpreteerd. Ik blijf bij mijn stelling
dat het gevaarscriterium niet wordt uitgebreid, maar verhelderd.Over verkommerden en verloederden heb ik in eerste termijn al iets gezegd.
Wat de heer Van Schijndel opmerkt is natuurlijk belangrijk. Ik ken de signalen
ook. De politie is wel 24 uur beschikbaar, maar de hulpverlening niet. Nog
deze week heb ik samen met minister Van Boxtel aan de overkant van het Binnenhof
een algemeen overleg gehad over de wijze waarop wij de extra gelden gaan besteden.
Er is een bedrag van 35 mln. ter beschikking gekomen, vooral om de maatschappelijke
opvang en andere vormen van hulpverlening een gesloten 24-uurskarakter te
geven. Dat heet de 24-uurstructuur. Zo willen wij wat meer doen voor verkommerden
en verloederden dan op dit moment mogelijk is.Ik ben het helemaal eens met de heer Holdijk, dat wij niet telkens als
er weer nieuwe jurisprudentie is de wet moeten gaan aanpassen. In eerste termijn
heb ik geprobeerd, te betogen dat het gevaarscriterium nu zo open is geformuleerd
in de wet, dat het niet beperkend is en dat uitbreiding ook nog mogelijk is.
Het is absoluut niet mijn bedoeling, bij iedere nieuwe deelinterpretatie weer
met wetsvoorstellen te komen. Ik verwacht dat wij hiermee voorlopig goed vooruit
kunnen.Als het overleg met de Hoge Raad is afgerond, zal ik melden wanneer het
afzonderlijke wetsvoorstel voor het klachtrecht er komt. Ik hoop dat wij het
overleg in de zomermaanden kunnen voltooien. Ik zal de Kamer dan meedelen
wat daaruit is gekomen en meteen een tijdpad voor het wetsvoorstel aangeven.Er is een ogenschijnlijke, misschien wel feitelijke, tegenstelling tussen
afdoen zonder zitting en het hoger beroep volgens artikel 41, 14de lid. Ik
heb al gezegd, dat altijd beroep in het kader van het Europees Verdrag mogelijk
blijft. Er kan spanning blijven bestaan. Ik neem graag de suggestie van de
heer Holdijk om dit onderwerp mee te nemen in het overleg met de Hoge Raad
over.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen.De vergadering wordt van 11.05 uur tot 11.10 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1467-1473.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl