Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1937-1959

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

02-12-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 26, pagina 1937-1959

24-11-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26707Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Regeling van werkzaamheden (woensdag 24 november 1999)Pagina 1936-1937
Voortzetting van de behandeling van: - wetsvoorstel Wijziging van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000) (26820); - wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten (technische aanpassingen) (26852)Pagina 1965-1981
Bijvoegsel, Schriftelijke antwoorden van de bewindslieden van Financiën op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van het belastingplan 2000 (26 820/26 852)Pagina 1983-1994
Presentie en opening (woensdag 24 november 1999)Pagina 1907-1907
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707)Pagina 1937-1959
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Ziektewet, de Wet op de arbeidsongeschiktheidsverzekering en enkele andere wetten in verband met de inwerkingtreding van de Wet beperking export uitkeringen (Wijzigingswet beperking export uitkeringen) (26812)Pagina 1959-1965
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 24 november 1999)Pagina 1981-1982
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van belastingwetten c.a. (belastingplan 2000) (26820); - Wijziging van enkele belastingwetten (technische aanpassingen) (26852)Pagina 1907-1936

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 111 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Mediawet in verband met nieuwe regels omtrent de financiering van de
publieke omroep (afschaffing omroepbijdrage) (26707).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Atsma (CDA):Mevrouw de voorzitter! Het publieke bestel wordt op dit moment in belangrijke
mate gefinancierd uit de opbrengst van de omroepbijdrage, die door de huishoudens
wordt betaald. Het kenmerkende van deze heffing is dat iedereen hetzelfde
bedrag betaalt, waardoor de publieke omroep over een jaarlijks gegarandeerd
budget de beschikking krijgt. Dit budget kan uiteraard weer gebruikt worden
voor het maken van programma's.Bij fiscalisering wordt de omroepbijdrage vervangen door een belastingheffing
die is gekoppeld aan het inkomen van de belastingplichtigen. De introductie
van deze, zoals wij het noemen, "omroeptaks" betekent voor het CDA een zeer
principiële wijziging van de manier waarop de publieke omroep wordt gefinancierd.
Dit kan ten koste gaan van de onafhankelijkheid van het publieke bestel, omdat
het bepaald niet ondenkbaar is dat er straks jaarlijks in het parlement een
discussie wordt gevoerd over het bedrag dat uit de algemene middelen naar
de omroep moet gaan.Kok II komt met dit voorstel omdat in een voetnoot bij het regeerakkoord,
volgens mij op pagina 14, staat dat het kabinet de mogelijkheden van fiscalisering
van de omroepbijdrage zal onderzoeken. Eventuele besparingen, met name op
de uitvoeringskosten, als gevolg daarvan, zullen beschikbaar worden gesteld
aan de jeugdzorg. Waartoe een voetnoot al niet kan leiden. De besparingen
zijn becijferd op 60 mln. in een later stadium. Het is voor ons, ook op basis
van recente berekeningen, maar zeer de vraag of dat bedrag gehaald wordt.
Het gaat om een totaal aan inningskosten van 1,2 mld., dat door alle huishoudens
in Nederland wordt opgebracht.Naast de puur financiële zijn er ook politieke argumenten om dit
voorstel in te dienen. De volgende zijn de meest genoemde. Fiscalisering betekent
introductie van het draagkrachtprincipe; fiscalisering maakt een nadere afweging
van de verdeling van algemene middelen mogelijk; het grote aanbod aan radio-
en tv-programma's maakt dat er geen relatie meer kan worden gelegd tussen
de omroepbijdrage en de publieke omroep. Maar naar de overtuiging van de CDA-fractie
zijn er ook argumenten die tegen de introductie van de omroeptaks kunnen worden
aangevoerd. Voordat ik daar verder op inga, moet eerst de vraag worden gesteld
hoe belangrijk Kok II het publieke bestel als geheel vindt.De heer Bakker (D66):De heer Astma gebruikt steeds het woord "omroeptaks". Het is hier een
goed gebruik om af en toe nieuwe woorden te introduceren, maar dit woord vind
ik eerlijk gezegd nogal verwarrend. De omroeptaks die wij hadden, wordt immers
afgeschaft en gaat op in de loon- en inkomstenbelasting. Daar past het woord
"omroeptaks" niet bij. Ik vraag de heer Atsma dan ook om deze verwarring te
voorkomen.De heer Atsma (CDA):Daar is niets verwarrends aan. Wij hadden een omroepbijdrage en nu krijgen
wij een omroepheffing die is gekoppeld aan de belasting. Dat is niets meer
en niets minder dan een omroeptaks.De heer Bakker (D66):Maar het is geen aparte belasting meer.De heer Atsma (CDA):Als de heer Bakker met mij van mening is dat de koppeling aan de belasting
niet moet worden gerealiseerd, ben ik onmiddellijk bereid om het woord "omroeptaks"
terug te nemen, maar op dit moment is daar geen enkele aanleiding toe.De heer Bakker (D66):Ik wil alleen maar zeggen dat het straks geen aparte taks meer is. Dat
is overigens het bezwaar van de heer Atsma en mijn bezwaren zal ik straks
wel kenbaar maken.De heer Atsma (CDA):Ik noem het nu dus "omroeptaks" als onderdeel van het totale belastingsysteem
dat wij kennen.Mevrouw de voorzitter! Ik stelde de vraag hoe belangrijk het voor Kok
II is dat er nog een publiek bestel bestaat. Onafhankelijkheid en pluriformiteit
zijn de belangrijkste kenmerken van de publieke omroep. De CDA-fractie vindt
dat daar ook absoluut niet aan getornd mag worden. Voor het kunnen ontvangen
en garanderen van publieke radio- en televisieprogramma's is een onafhankelijke
financiering een noodzaak. Anders gezegd: je kunt verdedigen dat er een duidelijke
band is tussen de publieke omroep en de burger die daarvoor betaalt. Fiscalisering
snijdt deze band in zekere zin door. De overheid schuift heel langzaam op
in de richting van de omroep, naar mijn mening van een staatsomroep. Ik wil
dan ook wijzen op de discussie die over enkele maanden zal plaatsvinden over
de wijziging van de Concessiewet.De bemoeizucht van de politiek en het kunnen draaien aan de geldkraan
van de publieke omroep vinden wij bovendien ontoelaatbaar omdat ook op lange
termijn de publieke omroep financiële zekerheid moet hebben. Je hoeft
absoluut niet langer dan anderhalf jaar in de politiek te zitten om te weten
dat de gretigheid in deze Kamer soms erg groot is om toch, als het net een
onsje meer of minder moet worden, aan die geldkraan te draaien. Wat gebeurt
er als de belastingopbrengst substantieel minder wordt?Het publieke bestel heeft recht op een stabiele en voorspelbare inkomensstroom.
Dat is nodig om een goede programmering mogelijk te maken. Fiscalisering vinden
wij principieel onjuist vanwege de aantasting van de onafhankelijke positie
van de publieke omroep. Bovendien is het ook aanvechtbaar omdat huishoudens
niet meer zelf kunnen kiezen. Er zijn bijvoorbeeld huishoudens met principiële
bezwaren tegen de aanwezigheid van een radio- of televisietoestel. Dat moet
gerespecteerd worden. Onder meer de Raad van State heeft op dit punt nadrukkelijk
gewezen. Wie geen televisie- en/of radiotoestel heeft, hoeft in de huidige
opzet niet te betalen, of betaalt minder en dat moet naar onze mening in de
toekomst zo blijven.Het kabinet heeft bij herhaling aangegeven dat het uiteraard niet de bedoeling
is om de positie van de omroepen ter discussie te stellen. Het is echter de
vraag waarom er zo weinig wordt gezegd over de mogelijke consequenties. Op
dit punt blijft het opmerkelijk stil, ook na de laatste toelichting van het
kabinet. Het ligt uiteraard voor de hand dat het kabinet zegt dat fiscalisering
een puur technische operatie is, een operatie gericht op een "doelmatiger
inning van de middelen". Dan rijst de vraag of er geen andere mogelijkheid
was geweest. Natuurlijk kan het kabinet niet zeggen dat door middel van deze
fiscalisering een vorm van inkomenspolitiek in beeld komt. Als de PvdA –
ik noem maar een partij – dat openlijk zou zeggen, brokkelt het blauw-liberale
draagvlak voor dit voorstel immers heel snel af. Een andere coalitiepartij,
de VVD, zal ook absoluut niet voor zijn. Sterker nog, een vertegenwoordiger
van de VVD heeft er al ongeveer een jaar geleden voor gewaarschuwd. Diezelfde
VVD zal echter ook nooit zeggen dat het na fiscalisering inderdaad mogelijk
wordt om aan de financiële touwtjes te trekken. Waarom niet een onsje
meer of een onsje minder als de markt, zeker in het laatste geval, bereid
zou zijn om het bedrag aan te vullen? Die vragen baren ons zorgen en die worden
straks onherroepelijk gesteld.Bij de commerciële omroep is het maken van winst een doel op zichzelf.
Dat is gelet op de positie van de aandeelhouders volstrekt begrijpelijk en
te verdedigen. Het publieke bestel heeft echter een volstrekt andere doelstelling
en daarvoor moeten voldoende middelen gegarandeerd worden. Het is mede om
deze reden dat ook andere Europese landen hebben gekozen voor een financiering
door middel van een omroepbijdrage. Recentelijk is daarover nog een discussie
gevoerd in landen zoals Finland, Denemarken en Engeland. Wij herinneren ons
ook allemaal de principiële koers die Duitsland op dit punt heeft gevaren.
Waarom moet Nederland nu beslist een Alleingang in Europa maken en houden
wij niet vast aan het huidige stelsel? Vergelijk je de lastendruk hiervan
voor de huishoudens met die in de omringende landen, dan blijkt dat het huidige
stelsel bovendien absoluut niet duur is. Sterker nog, wij zijn de goedkoopste
ter wereld.Het heeft ook andere gevolgen. De CDA-fractie houdt haar hart vast als
zij ziet welke andere consequenties zijn voorspeld. "Wij voelen ons bedonderd",
reageerde directeur Pieter de Wit van OLON, de Organisatie van lokale omroepen
in Nederland, onlangs. Niet alleen de lokale omroep is in verwarring door
het fiscaliseringsvoorstel, ook de publieke regionale omroep maakt zich grote
zorgen, terecht. Door de afzonderlijke totalen van de lokale en provinciale
opslagen in het Gemeentefonds dan wel in het Provinciefonds te storten, slaat
het kabinet naar onze mening de plank mis. Gemeenten en provincies die tot
nu toe uit de eigen middelen hun eigen omroep mede hebben gefinancierd, zullen
hierdoor straks achter het net vissen. Wij hebben daar veel signalen over
gekregen. Er zijn voorbeelden van gemeenten die op het punt staan een lokale
omroepbijdrage in te stellen. Hoe voelen zij zich nu? Zoals OLON-directeur
De Wit?Daarnaast moet de vraag gesteld worden wat er gebeurt met nieuwe initiatieven.
Is er nog geld voor nieuwe initiatieven die van de grond komen en die wij
Kamerbreed toejuichen? Ik noem TVM en tientallen lokale omroepen die in de
startblokken staan. Ik roep in herinnering de behandeling van de notitie over
het media- en minderhedenbeleid kortgeleden in deze Kamer, die een duidelijk
aanknopingspunt bood. Kortom: vragen, vragen en nog eens vragen over de financiering.De heer Stellingwerf (RPF):De heer Atsma spreekt zijn zorg uit over het storten van deze gelden in
het Gemeente- en Provinciefonds. Is hij beducht voor andere besteding door
de gemeenten en de provincies? Als dat zo is, voelt hij er dan voor, deze
gelden tijdelijk te oormerken?De heer Atsma (CDA):Ik maak mij zorgen omdat het bedrag wordt gekoppeld aan het totaal van
de opslag. Daarover valt niet meer te discussiëren, alleen nog over de
jaarlijkse index. Ik ben vooral beducht, omdat het Gemeente- en het Provinciefonds
gevoed worden door het kabinet. Het is maar de vraag of de middelen zodanig
geoormerkt mogen worden, dat zij straks bij de betreffende gemeente- dan wel
provinciebesturen terechtkomen. Wij horen straks wel of dat volgens de Financiële-verhoudingswet
kan.Als gezegd wordt dat IPO en VNG het zelf maar moeten uitzoeken, kan een
discussie ontstaan over de vraag of straks provincie A, provincie B of provincie
C op basis van dezelfde uitgangspunten een bedrag moeten krijgen voor hun
regionale omroep. Moet daarbij gekeken worden naar het aantal huishoudens?
Kan een provincie als Zuid-Holland straks zeggen dat er rekening gehouden
moet worden met de enorme fileproblematiek in haar gebied, waardoor een aantal
extra steunpunten noodzakelijk is? Zullen de provincies Groningen en Drenthe
dan niet zeggen dat een verdeling op basis van het aantal huishoudens niet
reëel is, omdat zij minder huishoudens tellen? Voor dergelijke discussies
komen IPO en VNG straks te staan. Ik vraag mij af of dat juist is.De heer Stellingwerf (RPF):De heer Atsma ziet dus ook het gevaar dat gemeenten het geld straks gewoon
uitgeven aan bijvoorbeeld lantaarnpalen?De heer Atsma (CDA):Natuurlijk. Als je landelijk middelen voor de publieke omroep moet garanderen
en veiligstellen, dan geldt dat ook voor VNG en IPO. Ik maak mij daar echt
wel zorgen over. Ik ken de discussies in een aantal gemeenten en provincies.
Ik weet hoe zij daarmee omgaan. Die discussie moet je niet aangaan, maar je
moet een garantie bieden. De beste garantie is om het huidige systeem van
de omroepbijdrage te handhaven.Wat gebeurt er met de financiële toezeggingen die eerder zijn gedaan,
bijvoorbeeld aan ROOS en de Tweede Kamer? Wat gebeurt er met het toegezegde
bedrag van 33 mln. voor de regionale omroepen dat door de regering als een
soort regionale component wordt vastgeklikt in het bestel? Worden de toezeggingen
nagekomen? Zowel ROOS als de provinciebesturen maken zich daar grote zorgen
over. Het bedrag aan toezeggingen zou minimaal 40 mln. hoger moeten zijn.
Dat bedrag is gebaseerd op ervaringscijfers, op toezeggingen, afspraken en
plannen in de betreffende provincies.Hoe kwetsbaar de positie van de regionale omroepen is, blijkt uit het
recent gehouden onderzoek van het ministerie van OCW en het commissariaat
voor de media. Daarom durf ik hier vandaag de stelling te verdedigen dat veel
omroepen door deze zogenaamde technische operatie wel eens de nekslag kunnen
krijgen. Zij worden botweg gevloerd door dit plan. Het zou daarom in sommige
delen van het land wel eens heel erg stil in de ether kunnen worden. De staatssecretaris
zal zeggen dat het natuurlijk niet stil wordt in de ether. Ik begrijp dat. Vorige week is immers uitgebreid gesproken over het in de toekomst
veilen van de vrijkomende frequentieruimte. Wat dat betreft ben ik van mening
dat er wellicht belangstelling voor de vrijkomende ruimte zal zijn. In die
zin zal het niet stil worden in de ether. Ik maak mij daar echter grote zorgen
over, zeker als ik kijk naar de stilte rond het publieke bestel. Dit beeld
spreekt de CDA-fractie absoluut niet aan. Publieke zenders monddood maken
en vervolgens de publieke ether min of meer verkwanselen middels een veiling
kan en mag niet gebeuren.De VNG heeft zich overigens ook niet onbetuigd gelaten. De lokale omroepen
moeten het in de toekomst doen met een schamel bedrag van 3 mln. Ook bij herdruk
en herlezing blijft dat bedrag 3 mln. Er is dus geen sprake van een fout.
Op basis van een bedrag van ƒ 2 per huishouden, het afgesproken bedrag,
zou er op zijn minst een bedrag van circa 14 mln. beschikbaar moeten zijn.
Wij willen immers graag met zijn allen zo graag de publieke, lokale omroep
handen en voeten geven. Signalen van individuele gemeenten als Rotterdam,
Den Haag, Groningen, Eindhoven en veel kleinere gemeenten spreken in dit verband
boekdelen. Ik heb al eerder de vraag gesteld naar de verdeelsleutel binnen
de VNG. Wie gaat wat bepalen?Voorzitter! Ik heb nog enkele laatste opmerkingen. De presentatie van
het fiscaliseringplan en het gedoe eromheen is ronduit rommelig geweest. De
CDA-fractie zit absoluut niet te wachten op een megashow zoals de presentatie
van het belastingplan van Vermeend. Als gekeken wordt naar de manier waarop
de afgelopen weken en maanden is gecommuniceerd met burgers, huishoudens,
regionale omroepen, lokale omroepen en de Kamer, is het woord rommelig absoluut
op zijn plaats. Ik kan dit illustreren door ernaar te verwijzen dat veel mensen
hun bijdrage voor volgend jaar al hebben betaald. Krijgen die mensen straks
hun geld terug en krijgen die mensen straks een rentevergoeding? Het kan nog
wel anderhalf jaar duren voordat zij een belastingaanslag in de bus vinden.
Wat gebeurt er, kortom, met dat geld? Het is bekend dat veel mensen niet hebben
betaald, omdat zij in de verwachting verkeren dat de omroepbijdrage zal worden
afgeschaft. Ook dat leidt tot vragen, nog even afgezien van de berichten van
gisteren en vandaag dat in een aantal gemeenten de zaak vanuit het ministerie
op slot is gezet met de aankondiging dat de omroepbaas eraan zat te komen
en de automatische koppeling dus niet meer aan de orde zou zijn. Wij herinneren
ons ook allemaal de wijze waarop de Dienst omroepbijdragen bij de plannen
is betrokken. Dat geldt met name voor de ondernemingsraad van de DOB. Zelfs
de rechter moest er enkele maanden geleden nog aan te pas komen om de staatssecretaris
te herinneren aan wat gangbaar is in Nederland. Hoe staat het trouwens met
de herplaatsing van de medewerkers van deze dienst? Vorige week nog was de
onzekerheid over hun toekomst erg groot. Ook andere vragen over de DOB zijn
nog niet beantwoord. Wellicht komen wij daarop straks terug. Wat is de verdere
gang van zaken?Het is daarnaast belangrijk om terug te gaan naar de voetnoot van het
regeerakkoord. Er zou, zo is duidelijk gemaakt, 60 mln. kunnen worden bespaard.
Enkele dagen geleden heeft de publieke omroep, de NOS, bekendgemaakt wat de
werkelijke besparing is. De CDA-fractie had twijfels over het effect van de
operatie, net als het Commissariaat voor de media, de Raad voor cultuur, de
NOS en vele anderen. Uit het onderzoek van het KPMG-bureau voor economische
argumentatie blijkt dat de beoogde besparing van 60 mln. niet wordt gehaald.
Het wordt slechts 30 mln. Kloppen deze berekeningen? Heeft u daar zicht op?
Heeft u zelf een onderbouwing van de voorgespiegelde cijfers? Wij horen het
graag.Het huidige systeem levert jaarlijks circa 30 mln. aan rente op. De staatssecretaris
heeft wellicht zelf ook kennis kunnen nemen van de recente publicatie hierover.
Dat verliezen wij straks door deze fiscaliseringoperatie. De omroeptaks brengt
het eerste jaar geen extra middelen op en in 2001 moet 15 mln. extra worden
uitgetrokken. De nettobesparingen zijn verhoudingsgewijs zeer gering, zeker
in het licht van de aanvankelijke veronderstellingen. Verder ontstaat er grote
onduidelijkheid voor de lokale en regionale omroepen en bestaat er grote maatschappelijke
weerstand tegen het wetsvoorstel. Dit alles leidt mijn fractie tot het oordeel
dat de voorgestelde wetswijziging in alle opzichten een verslechtering inhoudt.
Mijn fractie wil de omroepbijdrage niet inleveren voor een omroeptaks en het
huishoudboekje van de publieke omroep niet jaarlijks ter discussie stellen.
Anderen zouden dat ook niet moeten willen, omdat het ten principale gaat om
de onafhankelijkheid en de toekomst van het publieke bestel.De heer Nicolaï (VVD):Ik begrijp dat voor u de onafhankelijkheid van de publieke omroep het
belangrijkste punt is en dat u vindt dat de publieke omroep geen onderwerp
mag worden van politieke besluitvorming. Wat betreft inhoudelijke bemoeienis
begrijp ik uw zorgen, maar het is toch volstrekt logisch dat de politiek zich
buigt over de vraag hoeveel geld er naar de publieke omroep moet? Dat doen
wij toch ook met onderwijs en defensie?De heer Atsma (CDA):Ik ken uw positie in de discussie over de pluriformiteit en de onafhankelijkheid
van het publieke bestel. Wij hebben een- en andermaal aangegeven dat de financiering
van het publieke bestel geen onderwerp van politieke discussie moet zijn.
Als wij ja zeggen tegen de fiscalisering, kunnen wij jaarlijks een discussie
krijgen over de hoogte van het bedrag. Dan bemoei je je dus met wat het publieke
bestel kan en moet bieden. Die discussie moet je niet willen.De heer Nicolaï (VVD):Nu begrijp ik u nog minder. De omroepbijdrage is toch ook altijd onderwerp
geweest van politieke besluitvorming?De heer Atsma (CDA):De Kamer buigt zich niet elk jaar over de hoogte van de omroepbijdrage.
Wij komen daar niet aan en u hoeft zich er geen zorgen over te maken dat mijn
fractie binnenkort de hoogte van de omroepbijdrage ter discussie zal stellen.
En ik heb geen aanwijzingen dat andere fracties dat wél zullen doen.
Verder is er het meer principiële punt dat alle huishoudens hetzelfde
bedrag moeten betalen en ik heb het daarbij nog niet eens gehad over de twee-
of drieverdieners.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Is de heer Atsma het met mij eens dat het feit dat wij niet de gewoonte
hebben om over de hoogte van de omroepbijdrage te praten ertoe heeft geleid dat die bijdrage niet wordt verhoogd?De heer Atsma (CDA):De omroepbijdrage is de garantie dat er voor het publieke bestel voldoende
middelen zijn. Als die middelen onvoldoende zijn, moet inderdaad worden gekeken
naar de hoogte van de omroepbijdragen. Er zijn echter garanties ingebouwd
dat die discussie niet hoeft te worden gevoerd en daar moeten wij blij om
zijn. Maar u weet net zo goed als ik dat wij elk najaar praten over de verdeling
van de mee- en tegenvallers. Bij de geoormerkte omroepbijdragen is dat gelukkig
absoluut niet aan de orde.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik ben er helemaal niet blij mee, maar vind het daarentegen treurig dat
wij de afgelopen periode niet hebben kunnen praten over de hoogte van de omroepbijdrage,
juist omdat zij nominaal wordt vastgesteld. Ik denk dat wij elkaar in de Kamer
zouden kunnen vinden op een verhoging van de gefiscaliseerde omroepbijdrage.
Wat denkt u daarvan?De heer Atsma (CDA):Het verbaast mij dat u daar de afgelopen jaren absoluut niet over bent
begonnen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Absoluut wel! U bent duidelijk niet op de hoogte van het gevoerde debat.
De PvdA-fractie is dat debat gestart omdat zij de bijdrage aan de publieke
omroep wil verhogen, maar dan niet nominaal.De heer Atsma (CDA):Ik heb u over deze suggestie sinds de voetnoot aan het regeerakkoord is
toegevoegd niet gehoord. Sterker nog, het was niet eens bespreekbaar omdat
u een warm voorstander bent van fiscalisering. Dat mag, maar wij kennen natuurlijk
de achtergrond daarvan.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):U luistert niet. Wij zijn voorstander van fiscalisering van de omroepbijdragen
omdat het dan mogelijk wordt de publieke bijdrage voor de publieke omroep
te verhogen waarbij de sterkste schouders de zwaarste lasten dragen. Daar
moeten wij elkaar toch op kunnen vinden?De heer Atsma (CDA):Mevrouw Van Zuijlen zegt terecht dat wij hier jaarlijks gaan praten over
de hoogte van de bijdrage gekoppeld aan de belastingen en voegt eraan toe
dat het een bijdrage naar draagkracht zou moeten zijn, dus een progressieve
bijdrage. Ik ben er overigens benieuwd naar wat de VVD van deze suggestie
vindt. Ik blijf van mening dat de omroepbijdrage moet worden verankerd, dat
het een vast bedrag moet zijn dat moet worden vastgelegd en waaraan jaarlijks
niet kan worden getornd. Het moeten afspraken zijn voor enkele jaren. Daar
is niks mis mee en bovendien voorkom je zo jaarlijkse discussies in deze Kamer.
Als wij vinden dat de omroepbijdrage ƒ 25 omhoog moet omdat het publieke
bestel meer geld nodig heeft, dan valt daarover natuurlijk te discussiëren,
maar die discussie is dan wel ontkoppeld van de jaarlijkse discussie in dit
huis over de verdeling van baten en lasten.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Maar ons bezwaar is dat de minima dan dezelfde ƒ 25 betalen als
degenen die drie-, vier- of vijfmaal modaal verdienen!De heer Atsma (CDA):Maar u geeft niet de garantie en niemand kan die geven dat wij jaarlijks
niet gaan morrelen aan de hoogte van het bedrag. U zegt wel dat dit niet zal
gebeuren en ik geloof iedereen op zijn mooie blauwe ogen, maar niet verder
dan ik ze kan zien en ik zie niet zo ver. Wij kunnen dus jaarlijks die discussie
krijgen.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Kennelijk kunnen wij de komende jaren elk jaar voorstellen
van de PvdA-fractie verwachten voor extra geld voor de publieke omroep en
dat is dan weer goed nieuws voor Hilversum.De heer Atsma sprak over de lokale en regionale omroepen en de onzekerheden,
maar het is mij niet duidelijk geworden hoe hij hun positie in het onderhavige
wetsvoorstel, waar hij tegen is, anders zou willen regelen. Heeft hij nog
amendementen in gedachten?De heer Atsma (CDA):Wij zijn tegen het wetsvoorstel om een aantal redenen die ik niet ga herhalen.
Wij hebben inderdaad een amendement achter de hand. Als straks blijkt dat
de meerderheid van mening is dat er meer geld moet komen voor de lokale en
regionale omroepen, hetgeen mij zeer aanspreekt, dan kan dat zo worden geregeld.
Onze fractie overweegt bovendien om in tweede instantie een tweetal moties
in te dienen, waarvan er een vraagt om meer zekerheden voor de regionale en
lokale omroepen.De heer Bakker (D66):Wij zijn hier toch als wetgever aan zet? Als wij het willen regelen, moeten
wij het nu via amendementen regelen en niet via moties waarmee de regering
in feite kan doen wat zij wil.De heer Atsma (CDA):Ik ben benieuwd naar uw standpunt over deze uitwerking van de voetnoot
in het regeerakkoord. Als ik u goed beluister, put ik daaruit een sprankje
hoop.De heer Bakker (D66):U zult wel horen wat wij willen, maar ik vroeg wat u nu precies wilt regelen
voor die lokale en regionale omroepen. Daarover heb ik u nog niet gehoord.
Moet dat op basis van de ƒ 2 voor alle gemeenten, moet het op basis
van ƒ 10 of ƒ 12,40 via provincies? Daar zou u toch iets specifieker
over moeten zijn.De heer Atsma (CDA):Daar moet je ook specifieker over zijn, maar ik wil eerst horen wat de
staatssecretaris vindt van deze noodkreet van de regionale omroepen. Ik heb
aangegeven waar mijn twijfels zitten kijkende naar de gaten die nu vallen
door de voorgestelde wetswijziging. Ik heb aangegeven dat op basis van berekeningen
van ROOS en provinciebesturen moet worden geconstateerd dat het gat ten minste
40 mln. is. Als u vraagt hoe ik dat wil regelen, dan is dat de hamvraag die
op dit moment bij de staatssecretaris op tafel ligt. Als hij niet met een
goed verhaal komt waar het gaat om de dekking, moet de Kamer volgens mij zelf
maar het initiatief nemen om dat gat financieel af te dekken. Dat kan zij
doen via een wat minder dwingende oproep via een motie, maar ook via een amendement.
Maar ik wil eerst horen wat de staatssecretaris ervan vindt. Bovendien, ik
heb erop gewezen dat de cijfers die wij de laatste weken hebben gekregen alle
kanten op vliegen en dat er van eenduidigheid absoluut geen sprake is. Wat
is bijvoorbeeld het vertrekpunt voor de indexering? Wordt dat het jaar 2000
of 1999? Wat klopt er van de cijfers van KPMG? Ik wil dat eerst
weten voordat ik met een concrete dekking kom. Het is best mogelijk dat de
staatssecretaris zegt dat hij, alles overwegende en de Kamer gehoord hebbende,
afziet van het voorstel. Dat zou ons een lief ding waard zijn, want dan hoeven
wij met niets te komen.De heer Stellingwerf (RPF):Als de heer Atsma tot amendering wil overgaan, zal hij dat moeten doen
bij het belastingplan 2000, want daar is de dekking geregeld.De heer Atsma (CDA):De verwarring is nu dusdanig groot dat wij niet weten wie wat voor welk
jaar moet betalen. Daarom heb ik hierover ook een vraag aan de staatssecretaris
gesteld. Het ware wellicht logischer geweest om een en ander synchroon te
laten lopen met het grote plan van staatssecretaris Vermeend. Dat was zeker
zo ordentelijk geweest. Iedereen had zich dan in alle rust kunnen voorbereiden.
Nu is er sprake van hapsnapbeleid. Iedereen roept en doet nu maar wat. Ik
wil eerst wel eens weten wat de mogelijke consequenties zijn. Wij hebben vernomen
dat heel veel mensen de omroepbijdrage niet hebben betaald. Wat betekent dat
voor de continuïteit en voor de opbrengsten? Hoe en op wie gaan wij dat
straks verhalen?De heer Van der Vlies (SGP):Mevrouw de voorzitter! Dit voorstel voor de fiscalisering van de omroepbijdragen
heeft slechts een oogmerk: efficiencyverbetering. Het kabinet geeft dit onomwonden
toe. Het is goed om dat uitdrukkelijk vast te stellen en ook om dat voor ogen
te houden. Hieruit wordt immers duidelijk dat aan het wetsvoorstel geen bestuurlijke,
wetstechnische, laat staan ideële of principiële overwegingen ten
grondslag liggen. Het doel is louter en alleen efficiencywinst. Als dit het
enige doel is en het is ook nog eens evident dat die winst te halen is en
dus ook al lang te halen was, rijst de vraag waarom wij die winst niet eerder
hebben ingeboekt. In het verleden is de mogelijkheid van fiscalisering diverse
malen onderzocht. Dit leverde echter geen overtuigende redenen op om door
te zetten.Waarom wil men nu toch overgaan tot fiscalisering? Ik denk dat het antwoord
op die vraag moet worden gezocht in de totstandkoming van het regeerakkoord.
Toen de laatste versie van dit akkoord aan de drie betrokken fracties werd
voorgelegd, bleken zij nog enige wensen te hebben. Verder was er nog wat extra
geld nodig voor de jeugdzorg. Daarvoor was geen financiële ruimte meer
te vinden en toen is men op het lumineuze idee gekomen om de fiscalisering
van de omroepbijdragen als dekking te gebruiken. Dit is een reconstructie
achteraf – ik was er immers niet bij – maar het is mijn stellige
overtuiging dat deze fiscalisering daarom in een voetnoot bij het regeerakkoord
is opgenomen. Dat ik waarschijnlijk op het goede spoor zit met deze reconstructie
blijkt wel uit het feit dat zij niet is tegengesproken, toen ik haar eerder
naar voren bracht. Bij het debat over de regeringsverklaring heb ik deze verklaring
ook al gegeven en toen werd er eigenlijk alleen maar veelbetekenend geglimlacht.
Ik houd mijn perceptie van het geheel daarom maar staande. Zo'n gewichtig
punt is het klaarblijkelijk niet. Het is slechts een middel om geld te vinden
voor een overigens ook in mijn ogen goed doel.Het huidige stelsel kent eigenlijk geen bezwaren. Sterker, de Dienst omroepbijdragen
functioneert goed. Tegen deze achtergrond is het de insteek van de SGP-fractie
dat zij, alvorens groen licht te geven, overtuigd moet zijn van de meerwaarde
van het nieuwe systeem. Het zal de staatssecretaris niet verbazen dat voor
de SGP-fractie die meerwaarde niet alleen in guldens of in euro's is uit te
drukken.Tijdens de schriftelijke voorbereiding heeft de SGP-fractie een belangrijk
punt gemaakt van het loslaten van het principe dat de gebruiker betaalt. Tot
op heden was dat het uitgangspunt. Het huidige systeem is historisch gegroeid.
Er waren eerste enkele voorlopers die kozen voor deze media en daarvoor moesten
betalen. Van lieverlee is er een verdichting ontstaan en zo is het huidige
systeem ontstaan. Het uitgangspunt dat de gebruiker betaalt, is op zichzelf
niet ten onrechte gekozen. De SGP-fractie vindt dat dit uitgangspunt, waar
maar enigszins mogelijk, overeind moet blijven. Dat heeft ook iets te maken
met rechtvaardigheid. In de sfeer van de belastingen is dit ook absoluut geen
ongebruikelijke formule. Ga maar na: alleen hondenbezitters betalen hondenbelasting,
alleen autorijders betalen wegenbelasting. De bewindslieden die zouden voorstellen
dat ook niet-hondenbezitters hondenbelasting en niet-autorijders wegenbelasting
moeten betalen, zouden het naar mijn bescheiden inschatting niet ver brengen.Er is dan ook veel, zo niet alles voor te zeggen om voor radio en tv hetzelfde
uitgangspunt te hanteren. Dat punt weegt voor de leden van de SGP-fractie
extra zwaar, omdat wij meer dan welke andere fractie in dit huis ook, denk
ik, weet hebben van de fundamentele bezwaren die mensen kunnen hebben tegen
gebruikmaking van deze massacommunicatiemiddelen. Gezien de indringende aard
van met name het medium tv en wat erop te zien is en de impact daarvan op
jongeren in opvoedingssituaties, besluiten ze daarom heel bewust om tv en/of
radio buiten de deur te houden. In het huidige stelsel wordt recht gedaan
aan die keuze, in het nieuwe ten enenmale niet. Daarom maakten wij daar een
punt van en maken wij daar nog steeds een punt van.Zoals gezegd, voordat wij oude schoenen weggooien, moeten wij weten dat
de nieuwe beter zijn. Het zal duidelijk zijn dat de SGP-fractie vindt dat
hier het omgekeerde geldt. Voor de hand ligt dan dat je een amendement bij
de Kamer neerlegt. Daar heb ik mijn best voor gedaan, maar dan blijkt dat
de vormgeving zodanig is dat in rede niet te amenderen valt dan wel dat als
het ware een aparte dienst, althans een aparte infrastructuur of logistieke
functie, wordt gecreëerd die mijn doel gaat dienen. Maar dat is natuurlijk
contraproductief ten opzichte van de doelstelling van dit wetsvoorstel, misschien
zelfs destructief.Dan zit je dus met een fors probleem. Want wat dan? De staatssecretaris
heeft mij in een eerder debat, in een algemeen overleg over de hoofdlijnen
van dit geheel toegezegd, al het hem mogelijke te doen om met een oplossing
te komen. Dat is hem dus niet gelukt. Ik daag hem nog een keer uit om daarmee
te komen. Nu is in die discussie wel eens gezegd een vergelijking te zoeken.
Er waren indertijd ook wel mensen die principiële moeite hadden met bepaalde defensie-uitgaven, die bekostigd werden uit de algemene
middelen, zeg maar: fiscaal geld, belastinggeld van diezelfde mensen. Gaat
die vergelijking op, met respectering van zo'n bezwaar? Nee, niet helemaal,
want als je niet meebetaalt aan defensie word je in een onverhoopte calamiteit,
bij een oorlog, wel door dezelfde defensie beschermd. Je profiteert dus wel.
Zelfs dat is in mijn casus niet meer het geval, want een niet-kijker geniet
niets daarvan. Hij zal wel genieten, maar niet daarvan. Dat is dus heel duidelijk.
Daarom, staatssecretaris, moet u nog even aan het werk. U moet hier een oplossing
voor vinden.Als dat echt in technische zin niet mogelijk is, heb ik nog wel de volgende
suggestie. Zou het dan niet te overwegen zijn om betrokkenen gemotiveerd teruggave
van dit belastingcomponentje aan te bieden? Daar moeten zij dan een verzoek
toe indienen, conform in belastingwetten op allerlei titels ook wel is voorzien.
Als de staatssecretaris dat niet kan toezeggen, zal ik waarschijnlijk in die
richting een motie aan de Kamer voorleggen.De winst die het kabinet denkt te behalen, wordt bereikt door de opheffing
van de Dienst omroepbijdragen. Die dienst functioneert echter prima. Je zou
wensen dat elke overheidsdienst zo functioneert. De bewindslieden tellen die
winst voor ons uit: 60 mln. Dat is dan ook een belangrijke pijler onder het
wetsvoorstel. Maar laat nu uitgerekend op dit onderdeel van het wetsvoorstel
de meest massieve kritiek zijn ontstaan! Wij voorzien dat het kabinet zich
hier te rijk rekent. De meest recente berekeningen uit het op verzoek van
de NOS uitgevoerde KPMG-onderzoek wijzen maar in één richting:
de winst die ons nu wordt voorgetoverd zou in de praktijk stukken minder zijn.
Als wij de somberste berekeningen mogen geloven, slaat de winst zelfs om in
een verlies. Ik denk dat de regering de Kamer nog een fiks antwoord schuldig
is. Zeker als het kabinet er niet in slaagt zijn cijfers echt hard te maken,
moet de Kamer zich wel twee keer bedenken voordat zij haar fiat geeft aan
de voorstellen.In de aanloop naar deze discussie is al heel veel gezegd over de relatie
van dit wetsvoorstel met de onafhankelijkheid van de omroepen. Uit de reacties
van de meest nauw betrokken omroepen alsmede de daaraan gelieerde instellingen
en organisaties blijkt dat het veld daarop niet gerust is. Daarentegen houdt
het kabinet ook in de nota naar aanleiding van het verslag staande, dat, mede
in het licht van de Concessiewet, niet gevreesd behoeft te worden voor een
aantasting van die zoveel geroemde onafhankelijkheid. Hoe geruststellend dit
ook is bedoeld, ik moet eerlijk zeggen dat de SGP-fractie bepaald nog niet
gerustgesteld is en al helemaal niet als in de nota naar aanleiding van het
verslag gesteld wordt "dat geen enkele wet eeuwigheidswaarde heeft". Voor
die constatering heeft de SGP-fractie het paarse kabinet echt niet nodig!De regering fixeert zich in haar antwoord wel heel sterk op het financiële
volume en de aangebrachte indexering, alsof daarmee de onafhankelijkheid van
de publieke omroep wordt gegarandeerd. Ik besef best dat een 100% onafhankelijkheidsgarantie
door niemand kan worden gegeven. Het zou ook onzinnig zijn zoiets van het
kabinet te vragen. Evenzeer moet echter worden vastgesteld, dat de onafhankelijke
positie van de omroepen stukken beter tot uitdrukking wordt gebracht in de
bestaande, afzonderlijke financieringssystematiek. Ik roep weer even in herinnering,
dat wie iets nieuws wil, wel moet aantonen dat het nieuwe meerwaarde heeft
boven het oude! En ik moet hier ook repeteren, dat het kabinet ten aanzien
van dit principiële punt in gebreke is gebleven wat de bewijslast betreft.
De regering zal toch niet ontkennen dat dit werkelijk een principieel punt
is?Voorzitter! Naar de mening van mijn fractie zit er een enorm knelpunt
bij de positie van de lokale en de regionale omroepen. Het is tekenend dat
in de nota naar aanleiding van het verslag ook de meeste woorden worden gewijd
aan dit onderdeel van het voorstel. Kennelijk zijn er nog veel onduidelijkheden,
zowel voor de Kamer als voor de meest betrokken belanghebbenden. De brieven
van het IPO en de VNG, alsmede die van de lokale en regionale omroepen, onderstrepen
deze onduidelijkheden. De belangrijkste steen des aanstoots is de financiële
positie. In de pers zijn die zorgen ook al doorgedruppeld. Krantenkoppen zoals:
"Bom onder lokale omroep" en "Overheid bezuinigt over de rug van regionale
omroepen" spreken boekdelen. De SGP-fractie vreest dat deze geluiden niet
uit de lucht gegrepen zijn. Zowel IPO als VNG komt met volstrekt andere cijfers
dan het kabinet. Weliswaar put de regering zich in de nota naar aanleiding
van het verslag uit om aan te tonen waar de verschillen zitten, wat de verklaring
daarvoor is en hoe deze weer vereffend kunnen worden, maar als ik het allemaal
goed heb begrepen blijft er dan toch nog een gat over. Wij vinden dat het
kabinet op dit onderdeel echt duidelijkheid dient te verschaffen.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Mevrouw de voorzitter! De fractie van de PvdA heeft zich de afgelopen
jaren regelmatig afgevraagd waarom voor de publieke omroep een doelheffing
geldt. Wij beschouwen de publieke omroep immers als een zaak van algemeen
belang. Bovendien heeft bijna iedereen een televisie en een radio en brengt
het instandhouden van een aparte dienst onnodige kosten met zich. Ook belemmert
de nominale heffing een eventuele verhoging van de financiering van de publieke
omroep. Arm en rijk betalen hetzelfde en de sterkste schouders dragen dus
niet de zwaarste lasten.Wij zijn dan ook tevreden dat de regering de knoop heeft doorgehakt en
is gekomen met een wetsvoorstel tot fiscalisering van de omroepbijdrage. Wij
hebben echter wel enkele kritische kanttekeningen. De PvdA heeft vooral problemen
met de uitwerking van het wetsvoorstel op de regionale en de lokale omroepen.
Begin dit jaar heeft de Kamer na jarenlang debatteren eindelijk besloten het
radiotientje met terugwerkende kracht te indexeren. In het wetsvoorstel is
hiervan niets terug te vinden. In feite zou moeten worden vastgelegd, dat
de over te hevelen bedragen eventueel per peiljaar 2000 worden vastgesteld
en dat zij minstens gebaseerd zijn op die ƒ 12,40 en niet op het tientje.
Als je het peiljaar 2000 neemt, zouden Zuid-Holland en Utrecht kunnen worden
meegenomen.Ingewikkeld is te bepalen van welke bedragen wij precies uit moeten gaan.
Dat bleek al bij de voorgaande inbrengen. Het ministerie van Financiën
gaat ervan uit, dat er in het jaar 2000 6,85 miljoen huishoudens
zijn; 6,85 miljoen maal ƒ 22,40 is 153 mln. Dat zou de maximale compensatie
voor de provincies zijn. Het is de vraag of in dit geval de eigen verantwoordelijkheid
van provincies niet te veel wordt uitgehold. Hierover kunnen wij nog discussiëren.
Wij willen er in ieder geval voor kiezen om de ƒ 2,40 en de eigen middelen
voor de provincies te compenseren. Dat komt neer op respectievelijk 16 en
12 mln.Dan blijft over het punt van Zuid-Holland en Utrecht. Die provincies hebben
maatregelen genomen, maar die worden niet gehonoreerd. Dat betekent dat het
bedrag over meer provincies moet worden verdeeld. Sommige provincies zouden
er in dat geval op achteruit kunnen gaan. Als wij voor een latere ingangsdatum
hadden gekozen en bijvoorbeeld volgend jaar met deze exercitie zouden beginnen,
zou het totale bedrag dat in het Provinciefonds wordt gestort automatisch
hoger zijn geweest. Dat heeft iets weg van willekeur. De PvdA-fractie wil
van de staatssecretaris op dit punt een uitgebreide toelichting. Voor ons
is het namelijk een kernpunt van het debat.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Wat is de consequentie voor de beoogde bezuiniging? Deze aanvulling
voor de regionale en lokale omroepen brengt een nadelige post van 16 mln.
in beeld.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):We hebben het nu over twee heel verschillende discussies. De ene gaat
over de verhoging van een schijf bij de belastingen met 1,1% of ietsje meer,
de andere over een efficiencywinst van 60 mln. Dat zijn dus twee verschillende
zaken. Ik meen evenwel dat wij elkaar kunnen vinden als het gaat om het beter
regelen van de financiële positie van de regionale omroepen.De heer Stellingwerf (RPF):Daar ben ik het mee eens. Wellicht kunnen wij straks samen iets doen.
Blijft gelden, dat de beoogde bezuiniging negatiever uit gaat vallen, ook
al gaat het om verschillende bedragen. En wat was het punt? Was de bezuiniging
op de jeugdzorg een doel of een middel? Uit uw bijdrage heb ik begrepen, dat
het u er veel meer om ging dat de sterkste schouders de zwaarste lasten zouden
dragen en niet zozeer om het punt van de jeugdzorg. Daarvoor had een andere
financiering kunnen gelden.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):In de vorige periode zijn wij dit debat begonnen. Ik heb toen op geen
enkel moment in gedachte gehad 60 mln. aan jeugdzorg te geven.De heer Stellingwerf (RPF):Misschien was het als erg bijkomend argument voor sommigen nodig om de
draai te kunnen maken. Was dat het?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik weet niet of het voor sommigen nodig was. Het is voor mij moeilijk
op grond van mijn herinnering na te gaan hoe dat is gegaan. Dit punt was een
onderdeel van de onderhandelingen bij het opstellen van het regeerakkoord.
Op het laatste moment is het erbij gekomen en ik heb er toen niet bovenop
gezeten om te luisteren wat de opmerkingen waren.De heer Atsma (CDA):Ik weet ook niet of u er bovenop moest zitten. Het gaat erom, dat u nu
eigenlijk zegt, dat het u volstrekt niet uitmaakt of er een klein bedrag of
een gulden met deze operatie te verdienen is. Het gaat u blijkbaar puur om
het principiële aspect. Dat mag. Dat is uw keus. Het doet er echter voor
u niet toe welk bedrag wordt "verdiend". Het is overigens nog maar zeer de
vraag of het wordt verdiend.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ja, het doet er wel toe hoe hoog het bedrag is. Ik ben het ook niet eens
met degenen die zeggen, dat de operatie maar 30 mln. oplevert. Ik ga ervan
uit, dat die 60 mln. oplevert. Toen wij met de discussie begonnen, was dat
voor ons niet het enige doel. Ik heb vier argumenten genoemd, maar er zijn
er meer te verzinnen. Een ervan betrof de efficiencywinst, maar dat was beslist
niet het enige punt. Ik vind ook, dat in de memorie van toelichting de argumenten
van de regering veel te veel de efficiencywinst betreffen.De heer Atsma (CDA):Maar eerder zei u eigenlijk, dat de hoogte van het bedrag u niet uitmaakt.
U gaat nog steeds uit van een bedrag van 60 mln. Stel nu dat er 30 of 15 mln.
overblijft. Dan maakt dat voor uw mening helemaal niets uit?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Dit is al de tweede keer dat u niet goed naar mij luistert. Ik ga ervan
uit dat het 60 mln. oplevert. Ik heb mijn handtekening onder het regeerakkoord
gezet. Toen wij dit debat een paar jaar geleden begonnen, had ik de jeugdzorg
overigens niet in gedachten. Efficiencywinst was een van de vier of vijf argumenten
voor het fiscaliseren van de omroepbijdrage.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb het even niet over de discussie over de fiscalisering van de omroepbijdrage
als thema in het algemeen. Er werd geld gewenst voor de jeugdzorg, maar dat
kon ten tijde van het regeerakkoord maar niet gevonden worden. Vervolgens
is besloten om opnieuw te bekijken of de omroepbijdrage gefiscaliseerd kon
worden en, zo ja, van welk bedrag moest worden uitgegaan. Daarnaar heeft toen
nog onderzoek plaatsgevonden. Mijn herinnering laat mij toch niet in de steek?Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):Ik begrijp de relevantie van deze opmerking niet goed. De PvdA-fractie
heeft het principiële punt van het fiscaliseren van de omroepbijdrage
een jaar of drie, vier geleden opgebracht. Wij hadden toen niet in gedachte
dat dat geld moest opbrengen voor de jeugdzorg. Dat de onderhandelaars bij
het regeerakkoord het mooi meegenomen vonden dat er ook nog 60 mln. voor de
jeugdzorg over was, staat hier los van. Als ik hoofdonderhandelaar was geweest,
had ik het wellicht niet op deze manier laten gebeuren, maar ik heb er wel
mijn handtekening onder gezet. Ik vind het overigens ook een goed doel, hoewel
het niet de meest logische combinatie is.De heer Van der Vlies (SGP):In de vorige periode – een van mijn collega's zal straks de bewijslast
leveren – is de discussie beslecht met de opmerking: het levert toch
te weinig op. Daarom was het nodig om eerst nog weer eens een onderzoek te
laten doen of wij die kant wel op moesten. Daar hebben wij indertijd een algemeen
overleg over gehad.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):In de vorige periode heeft het ministerie van OCW een onderzoek gepresenteerd
dat leidde tot een overwegend negatief advies over het fiscaliseren
van de omroepbijdrage. Ik was het daar niet mee eens; ik was ten tijde van
het regeerakkoord en ik ben nog steeds een voorstander van fiscalisering van
de omroepbijdrage. Het is best mogelijk dat er discussie is geweest over de
opbrengst, maar ik weet niet beter dan dat wij altijd hebben gesproken over
een opbrengst van 55 mln. tot 60 mln. Ik weet niet wat er bewezen kan worden
en wat dat dan vervolgens weer bewijst. Ik vind het tot nu toe allemaal niet
echt overtuigend.Er moet meer duidelijkheid komen over het gebruik van eigen middelen door
provincies. Ik vind dat het sowieso geregeld moet worden. Minister Zalm heeft
zich er publiekelijk over uitgesproken, wellicht als onderdeel van een onderhandelingsproces.
Ik zou het prettig vinden als helder bevestigd wordt dat de regering bereid
is om de eigen middelen te compenseren. Het zou gaan om een bedrag van 11,8
mln. De nieuwe systematiek van verdeling via het IPO kan voor aanzienlijke
verschuivingen tussen regionale omroepen zorgen. Het lijkt ons verstandig
om de oude verdeelsleutel nog even te hanteren, zodat IPO en ROOS in gezamenlijk
overleg tot een nieuwe verdeelsleutel kunnen komen. Het doel hiervan is dat
grote schokken worden voorkomen. Wij hopen dat de staatssecretaris dit kan
toezeggen.De problemen van de lokale omroepen, die al jarenlang door de Kamer worden
gesignaleerd, worden met dit wetsvoorstel alleen maar groter. De weigering
van de staatssecretaris om te anticiperen op toekomstige lokale heffingen
is merkwaardig en misschien ook wel strijdig met het uitgangspunt dat het
wetsvoorstel ook in de toekomst een volwaardige vervanging van de omroepbijdrage
biedt. Van de lagere overheden begrijpen wij dat minister Zalm bereid is om
het bedrag te verhogen tot 10 mln. Dat is nog niet de 13,6 mln. of 14 mln.
die het ministerie in de nota naar aanleiding van het verslag becijferd heeft.
Hoe komt minister Zalm aan het bedrag van 10 mln.? Kan de regering toezeggen
dat dit extra geld er komt? Waarom wordt het probleem niet in één
keer opgelost door voor 14 mln. te kiezen? De Partij van de Arbeid maakt zich
zorgen over het ontbreken van wettelijke waarborgen voor afstand en onafhankelijkheid.
Het lokale subsidiebeleid zit vaak dicht op de huid van de publieke omroep.
Dat kan soms zelfs leiden tot zelfcensuur. Is de staatssecretaris bereid,
een heldere waarborg in de wet op te nemen? Ook het Commissariaat voor de
media pleit voor extra waarborgen voor lokale en regionale omroepen. Het wil
het geld zelf verdelen aan de hand van een vaste norm. Wat is daartegen? Welke
kosten zouden daar eventueel mee gemoeid zijn?Voorzitter! De fractie van de PvdA begrijpt niet, dat oormerking van de
gelden voor lokale en regionale publieke omroepen moeilijk is vanwege de Financiële-verhoudingswet.
Het overgrote deel van de gelden in het Gemeentefonds bestaat immers uit specifieke
uitkeringen. Waarom is dat hierbij ook niet mogelijk? Indien de staatssecretaris
mij ervan kan overtuigen dat het niet mogelijk is, dring ik erop aan dat hij
met IPO en VNG in overleg gaat om afspraken te maken over de aanwending van
de middelen. Hoe denkt de staatssecretaris over de mogelijkheid van een dergelijk
convenant?Voorzitter! In de nota naar aanleiding van het verslag zitten nog open
einden. Hoe verloopt het overleg met de DOB over een optimale inning tot en
met de beginmaanden van 2000? Met welke verliezen moeten wij rekening houden?
Is er al meer duidelijkheid over de personele kosten die met de overgang naar
de belastingdienst zijn gemoeid? Hoe staat het met de materiële overgangskosten?
Wanneer hebben wij duidelijkheid over de hoogte van dit bedrag? De hoogte
van deze bedragen hangt rechtstreeks samen met het halen van de beoogde efficiencywinst
in 2002 en 2002. De PvdA maakt zich zorgen over het feit, dat het convenant
nog niet definitief is. Met name plaatsing van medewerkers buitendienst van
de DOB lijkt een probleem. Wanneer komt hierover helderheid?Voorzitter! Wij zijn ook verbaasd dat het wetsvoorstel nog niet ter kennisneming
naar de Europese Commissie is verzonden, met name omdat de staatssecretaris
zelf schrijft, dat ad-hocfinanciering uit algemene middelen in enkele gevallen
tot klachten van commerciële omroepen aanleiding heeft gegeven, en aanleiding
is tot discussie op Europees niveau over financiering van de publieke omroep,
in relatie tot het EU-verdrag. Kortom, de fractie van de PvdA heeft nog veel
vragen. Met name de positie van de publieke, lokale en regionale omroepen
moet beter worden geregeld. De regering wil fiscalisering, maar zal daarbij
zorgvuldigheid in acht moeten nemen.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Is de publieke omroep zozeer een publieke voorziening, dat
het logisch is dat zij direct uit publieke middelen wordt betaald? Dat is
volgens de VVD de hamvraag bij deze wet. De bewindslieden geven in de memorie
van toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag vooral aan dat
het gaat om efficiencywinst. Wat de VVD betreft, is dat niet het belangrijkste
discussiepunt bij deze wet, maar is dat secundair. Het gaat meer om de principiële
vraag, wat de positie van de publieke omroep is. Dat zou wat ons betreft in
twee vragen uiteen kunnen worden getrokken. Enerzijds de vraag naar collectieve
voorziening versus profijtbeginsel, of algemeen belang versus doelheffing,
en anderzijds de vraag naar het karakter van de voorziening. Ik begin met
de tegenstelling tussen collectief en individueel. De zeer duidelijke opmerkingen
van de heer Van der Vlies leiden mij tot de tegenovergestelde conclusie. De
omroepbijdrage stamt uit de tijd, dat sommigen wel en anderen geen televisie
of radio hadden. Nu heeft vrijwel iedereen radio en televisie, een enkeling
niet, sommigen willen er al of niet om principiële redenen geen. Maar
als het gaat om een collectieve voorziening – volgens de VVD is dat
zo – is dat op zich geen bezwaar. Er zijn natuurlijk veel collectieve
voorzieningen waarvan door veel mensen niet in directe zin wordt geprofiteerd.
Op veel beleidsterreinen geldt dat een collectieve voorziening wel indirect
profijt moet opleveren.De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb de volgende informatieve vraag. Is de collectieve voorziening waarover
u spreekt, daarmee in uw ogen ook een basisvoorziening waarvoor de overheid
garant zou moeten staan?De heer Nicolaï (VVD):Dan zou ik wel precies moeten weten wat u verstaat onder
een basisvoorziening. Als dat iets is waarvoor de overheid garant moet staan,
dan betreft het een heel principiële discussie. De overheid moet garanderen
dat informatie die niet direct onderhevig is aan de wetten van de markt, een
plek heeft.De heer Stellingwerf (RPF):U maakt een vergelijking met andere voorzieningen ten aanzien waarvan
je dezelfde redenering zou kunnen hanteren. Wij hebben hier een bestaande
situatie. Die gaat u nu veranderen. Dus dan moeten er nieuwe feiten aan de
orde zijn, maar die zie ik niet. Moet je gewoon niet zeggen dat in dezen het
beste maatwerk wordt geleverd? In uw optie is het eigenlijk geen echt maatwerk
meer.De heer Nicolaï (VVD):Ik weet niet of ik uw vraag precies begrijp. Ik probeer in ieder geval
de vraag te beantwoorden of er al dan niet sprake is van een collectief goed,
van een algemeen belang.De heer Stellingwerf (RPF):U geeft aan dat defensie en onderwijs ook belangrijke zaken zijn waarvoor
wij met z'n allen betalen. Wij beginnen in dit geval echter niet met een blanco
lijst, wij veranderen een bestaand stelsel. Ik moet constateren dat het een
achteruitgang is wanneer je het beziet vanuit het oogpunt maatwerk. De huidige
opzet kan beter maatwerk opleveren dan uw suggestie.De heer Nicolaï (VVD):Ik kom over uw vraag of het de moeite waard is om die veranderingen door
te voeren, straks nog te spreken. Dat raakt namelijk de secundaire overweging,
de efficiencywinst. Het levert namelijk ook nog wel wat op als je die stap
zet.De opmerking van de heer Van der Vlies dat ook als je principieel tegen
bent, je wel moet meebetalen aan bijvoorbeeld defensie, vind ik wel degelijk
vergelijkbaar waar het gaat om de omroep. Ik ben ervan overtuigd dat iemand
die om principiële redenen geen televisie heeft, wel degelijk in het
gehele functioneren van de samenleving op een indirecte manier profiteert
van het feit dat de publieke omroep een heel essentiële functie vervult
in de communicatie en informatie-uitwisseling.Een tweede andersoortige overweging die dat profijtbeginsel wat mij betreft
wat relativeert, is dat wij de omroepbijdrage betalen voor de publieke omroep.
Wanneer het gaat om iemand die deze bijdrage betaalt en hoofdzakelijk de commerciële
omroepen bekijkt, voldoet het profijtbeginsel in feite niet.Het volgende principiële punt bij de vraag of het wel logisch is
om het direct uit de algemene middelen te betalen, is het karakter van de
voorziening. De VVD is altijd voorstander geweest van een sterke publieke
omroep met een publieke taak. Ik doel dan vooral op een onderscheidende manier
van programmeren, in principe aanvullend op wat er in de markt gebeurt of
kan gebeuren. Dat is in onze ogen wat smaller dan nu door de publieke omroep
wordt gedaan, waarin nog te veel de concurrentiestrijd wordt gevoerd met de
commercie.De heer Bakker (D66):Hier raken wij natuurlijk wel een kernpunt, waarvan een deel van de discussie
overigens bij de behandeling van de Concessiewet gevoerd moet worden. Geeft
u nu niet de opmaat tot een jaarlijks debat over de gewenste omvang van de
publieke omroep? U zegt dat deze aanvullend moet zijn. Naarmate de commerciële
markt voortschrijdt, houdt dat standpunt automatisch in dat de publieke omroep
zou moeten terugschrijden. De financiering is dan natuurlijk het ideale instrument
om dat af te dwingen. Is dat waar u op uit bent de komende jaren of is de
omvang van de publieke omroep voor u voorlopig een gegeven?De heer Nicolaï (VVD):Het gaat de VVD niet om het geld en de omvang, maar om de inhoud. Wij
vinden de programmering van de publieke omroep inhoudelijk nog steeds te breed.
Het is zeker niet onze bedoeling er jaarlijks over te praten. Je zult daarin
een principiële keuze moeten maken in het kader van de Concessiewet.De heer Bakker (D66):Voorzitter! De heer Nicolaï zei dat hij voor een smallere omroep
is. Betekent dit ook een kleinere omroep in financiële zin?De heer Nicolaï (VVD):Neen, dat hoeft absoluut niet.De heer Bakker (D66):De vraag is wat de heer Nicolaï vindt.De heer Nicolaï (VVD):Ik kan de heer Bakker geruststellen: dit is niet de achterliggende gedachte
van de VVD.De heer Bakker (D66):De intentie van de VVD is dus om in de komende jaren, zolang de heer Nicolaï
het op dit punt bij de VVD voor het zeggen heeft, te gaan voor een even omvangrijke
bijdrage voor de publieke omroep als op dit moment?De heer Nicolaï (VVD):De essentie is dat wij vinden dat er meer onderscheidend geprogrammeerd
moet worden en dat kan ook wel eens duurder zijn. Dat is waar vaak het onderscheid
ligt met de commerciële omroep.De heer Bakker (D66):Dat wilde ik even vastleggen.De heer Nicolaï (VVD):Ik wilde dit de heer Bakker graag zeggen.Voorzitter! Ik ga in op de breedte. Ook in de nota naar aanleiding van
het verslag wordt over de forumfunctie gesproken als typering van de breedte
en de taak van de publieke omroep. In de ogen van de VVD is ook dat een wat
te brede en eigenlijk wat achterhaalde aanduiding. Daar zal ik nu niet verder
op ingaan omdat dit onderwerpen zijn die wij uitvoerig bij de behandeling
van de Concessiewet zullen bespreken. Het is voor ons wel essentieel om hierbij
stil te staan. Willen wij voor de fiscalisering kunnen zijn, dan is het voor
ons namelijk een voorwaarde dat door het kabinet wel degelijk wordt aangegeven
dat in de richting wordt gegaan van verdergaande, onderscheidende programmering.
De mate waarin en de wijze waarop dat gebeurt, zullen wij bespreken als wij
de Concessiewet behandelen. Voor ons is onlosmakelijk met de fiscalisering
verbonden dat het publieke karakter van de publieke omroep wordt benadrukt.De heer Atsma (CDA):De heer Nicolaï heeft mijn angst bevestigd dat het inderdaad tot
de mogelijkheden behoort dat er jaarlijks geschrapt wordt in het budget.Toen hij begon over zijn wat principiële benadering, zei hij dat
de omroepbijdrage oorspronkelijk was bedoeld als financiering
van het publieke bestel. Momenteel kijkt en luistert een groot gedeelte van
de mensen commercieel en daar is niets op tegen, maar het was voor de VVD
wel een van de redenen om af te stappen van de omroepbijdrage. Wat voor principe
zal de VVD hanteren als de omroepbijdrage is omgezet in de omroeptaks? Diezelfde
mensen blijven toch kijken en zij moeten evengoed betalen. Ik begrijp het
principiële punt helemaal niet.De heer Nicolaï (VVD):Dat is mij duidelijk. Mijn overweging is dat het in essentie wel degelijk
een publieke voorziening is. Ook als iemand daar niet direct van profiteert,
doet hij dat indirect wel omdat het voor de gehele maatschappij van wezenlijk
belang is dat de overheid er pal voor moet staan. Dat is de kern van ons verhaal.
Daarmee wordt inderdaad grote afstand genomen van het profijtbeginsel op grond
waarvan moet worden betaald als er sprake is van direct profijt.De heer Atsma (CDA):De suggestie die mevrouw Van Zuijlen deed om eventueel straks naar draagkracht
via de belasting te heffen, is dus voor de VVD afschrikwekkend?De heer Nicolaï (VVD):Deze vraag brengt mij op mijn volgende onderwerp. Daarbij zal ik de heer
Atsma antwoord geven en als dat niet afdoende is, hoor ik het wel.De tweede voorwaarde voor de VVD is, zoals wij altijd hebben gezegd, dat
er met deze operatie geen inkomenspolitiek wordt bedreven. Met andere woorden:
per saldo moet de inkomensafhankelijkheid die nu bestaat, gehandhaafd blijven.
Daarom zijn wij er zeer verheugd over dat de regering dit ook heeft gegarandeerd
met de opmerking dat de verhoging van 1,1% in de eerste schijf in het belastingplan
wordt gecompenseerd en dan ook nog zodanig dat die compensatie betrekking
heeft op een huishouden en niet op een belastingbetaler.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Dit kan de heer Nicolaï volgens mij niet helemaal volhouden.
Als voortaan via de belastingen wordt geheven, gebeurt dat via een instrument
dat primair is bedoeld voor inkomenspolitiek en verder natuurlijk om geld
binnen te brengen voor de overheid. Wat de heer Nicolaï wel zou kunnen
zeggen, is dat op het moment van overschakeling inkomensneutraal wordt overgestapt.
Dat is ook min of meer het geval, zij het dat die compensatie bepaald niet
toereikend is voor bijvoorbeeld tweeverdieners. Dat doet er weer aan af. Maar
het woord "inkomensneutraal" op het moment van invoering moet de heer Nicolaï
niet verwarren met het wegblijven van inkomenspolitiek. Hij heeft mevrouw
Van Zuijlen al horen zeggen dat haar fractie meer wil, maar dat niet de laagste
inkomens daarvoor betalen. Van die kant zal het dus altijd gezien worden als
een instrument van inkomenspolitiek. Ik wil maar zeggen dat wij ons op dat
punt niet te makkelijk blij moeten laten maken met een paar woorden in de
memorie van toelichting of de nota naar aanleiding van het verslag.De heer Nicolaï (VVD):De heer Bakker vat het op zoals hij het opvat; ik neem de woorden van
het kabinet serieus. Als het kabinet zegt dat het inkomensneutraal gebeurt,
ga ik er in principe van uit dat dit het geval is. Ik kan de heer Bakker wel
geruststellen. Mijn volgende vraag ging namelijk precies hierover. Omdat hierover
enige verwarring en discussie is ontstaan, hoor ik graag heel expliciet dat
op beide punten – dus zowel de inkomensneutraliteit als het feit dat
het per huishouden en per belastingbetaler wordt gecompenseerd – een
garantie gegeven kan worden. De vraag van de heer Bakker is dus eigenlijk
een vraag aan het kabinet.De heer Bakker (D66):De heer Nicolaï ziet toch ook dat uit de cijfers in de nota naar
aanleiding van het verslag blijkt dat de effecten van deze operatie én
in percentages én in guldens voor het ene of het andere huishouden
danig verschillen? Dat is toch niet echt inkomensneutraal? Je moet misschien
niet zeuren over een paar tientjes. Ik noem de tweeverdieners. Zij gaan volgens
mij ƒ136 meer per jaar betalen. Daar kun je voor kiezen, maar het is
niet inkomensneutraal.De heer Nicolaï (VVD):Deze verandering kan ook moeilijk inkomensneutraal gebeuren. Het was immers
een inkomensonafhankelijke heffing en het wordt nu een onderdeel van de gewone
inkomstenbelasting. Daar heeft de heer Bakker volstrekt gelijk in. Het gaat
om het saldo. In de nota naar aanleiding van het verslag lees ik – en
dat zien wij dan terug in het belastingplan – dat het wordt gecompenseerd
en dat het dan weer op nul uitkomt. Dat moeten we gegarandeerd krijgen. Dan
is het wel degelijk per saldo inkomensneutraal gebeurd. De heer Bakker hoeft
zich geen zorgen te maken: als het kabinet dat niet kan garanderen, heeft
de VVD een groot probleem met dit voorstel.De heer Atsma (CDA):Wat doet de VVD als de Kamer het niet garandeert?De heer Nicolaï (VVD):Volgens mij moet ik eerst het antwoord van het kabinet op dit punt afwachten.De heer Atsma (CDA):Het leek mij handig om dat te weten.De heer Stellingwerf (RPF):Is de houding van de heer Nicolaï nu niet naïef? Hij vraagt
het heel vriendelijk aan de staatssecretaris, maar wij hebben net van de woordvoerder
van de fractie van de PvdA iets heel anders gehoord.De heer Nicolaï (VVD):Ik ga niet over de woordvoerder van de PvdA-fractie. Ik heb voorlopig
te maken met het kabinet en dat heeft gezegd dat het inkomensneutraal gebeurt.
Ik wil dat graag bevestigd krijgen. Dan is aan een van de vier voorwaarden –
op de andere twee ga ik nog in – voldaan.Mevrouw Van Zuijlen (PvdA):De operatie die nu wordt voorgesteld, pakt voor het totale inkomensbeeld
neutraal uit, maar in de toekomst kan een verhoging gewoon uit de algemene
middelen komen. Dan hoeft het helemaal niet meer inkomensneutraal te zijn.
Kan daarover misschien verwarring zijn ontstaan?De heer Nicolaï (VVD):Ik weet niet of daarover verwarring bestaat. Wij spreken over de operatie
die nu voorligt en het saldo dat daarbij hoort. Wij vinden dat de regering
moet bevestigen wat zij in de nota naar aanleiding van het verslag heeft gezegd,
namelijk dat dit inkomensneutraal gebeurt. Een derde, voor ons erg belangrijke voorwaarde is de onafhankelijkheid
van de publieke omroep. Daar hebben meer woordvoerders opmerkingen over gemaakt.
De zorgen van de NOS en de Raad voor cultuur zijn hier door het CDA en andere
partijen duidelijk naar voren gebracht. Het belang van het te allen tijde
voorkomen van politieke invloed op inhoudelijke programmering wordt heel nadrukkelijk
door de VVD onderschreven. Daar mag en kan geen misverstand over bestaan.
De vrees dat de politiek wel invloed zal hebben op de inhoudelijke programmering
doordat de omroep direct uit de algemene middelen wordt betaald, deelt de
VVD niet. Op een aantal andere terreinen hechten wij ook zeer aan de inhoudelijke
onafhankelijkheid. Denk aan de vrijheid van onderwijs, de vrijheid van cultuur.
Aan deze belangrijke beleidsterreinen geven wij wel geld en daaraan worden
ook voorwaarden gesteld, maar de politiek probeert zich daarbij niet met de
inhoudelijke programmering te bemoeien.De heer Atsma (CDA):De heer Nicolaï zegt in feite dat, als de markt het kan overnemen,
de VVD daar geen moeite mee heeft. Met andere woorden: dan kan het wel een
onsje minder zijn. Maar dan wordt toch direct ingegrepen op het brede programmeringspalet
dat de publieke omroep zou moeten hebben?De heer Nicolaï (VVD):Ik ben even het spoor bijster, want ik zie het verband niet met mijn opmerking.De heer Atsma (CDA):Als het aan de heer Nicolaï ligt, mag het een onsje minder zijn en
dan kan er 25 mln. of 100 mln. af. Want de markt kan het overnemen. Dat heeft
hij enkele minuten geleden gezegd. Als hij dat vindt – en dat heeft
hij een- en andermaal bevestigd – dan betekent dit toch onmiddellijk
dat hij ook ingrijpt in de programmering van de publieke omroep?De heer Nicolaï (VVD):Wij vinden dat de politiek de taak van de publieke omroep duidelijk moet
verwoorden. Die taak is nu iets te diffuus en wordt bovendien te veel bepaald
op basis van het bestel. Men gaat dus uit van wat er feitelijk is gegroeid.
Wij vinden dat meer op inhoudelijke gronden aangegeven moet worden wat wij
verwachten van de publieke omroep. Wij zullen dat vervolgens altijd overeind
willen houden.Voorzitter! Een punt is bij interruptie al even aan de orde geweest, namelijk
dat de voorgestelde operatie maakt dat een en ander meer onderdeel kan worden
van de politieke afweging. Op zichzelf is dat geen bezwaar. Waarom zou een
omroep van een volstrekt andere orde zijn dan de gezondheidszorg of de defensie,
als het gaat om de politieke afweging hoe belangrijk iets is en hoeveel geld
men ervoor over heeft? Een paar woordvoerders hebben er reeds op gewezen dat
het belangrijk is dat niet de situatie ontstaat dat jaarlijks gekissebist
wordt over beleid, programmering en over de vraag – in de woorden van
de heer Atsma – of er een onsje bij of af moet. Dit punt is belangrijk.
De omroep is bij uitstek een terrein waar goede, harde meerjarenafspraken
over gemaakt moeten worden, op basis van het beleidsplan van de NOS. Vervolgens
moet men daar de hand aan houden.Voor de onafhankelijkheid van de omroep is essentieel dat in de Mediawet
goed is verankerd dat de omroep onafhankelijk is wat betreft de programmering.
Dat kan. Wij kennen daarvan meer voorbeelden. Het staat bovendien in feite
in de Mediawet. Voorzover dat onvoldoende is, kunnen wij dat bij de behandeling
van het wetsvoorstel over de concessies verder aanscherpen.Voorzover de politiek enig inhoudelijk oordeel moet geven, omdat het belastinggeld
op de een of andere manier verantwoord moet worden, moet dat in een getrapte
vorm, via inhoudelijk deskundigen gebeuren. De politiek hoeft dan niet in
het inhoudelijke oordeel te treden.Mijn laatste opmerking over de onafhankelijkheid is dat Nederland juist
een heel sterke traditie heeft als het gaat om het beperken van politieke
bemoeienis met inhoudelijke, cultureel-maatschappelijke ontwikkelingen. Wij
kennen dat in de cultuursector onder de naam van het Thorbeckebeginsel. Ik
vraag daarom aan de staatssecretaris of hij het Thorbecke-plusbeginsel onderschrijft:
de overheid is geen beoordelaar van kunst, wetenschap en media.De vierde en wat mij betreft laatste voorwaarde voor fiscalisering is
dat er geen afbreuk gedaan wordt aan lokale en regionale omroepen. In principe
kunnen door de fiscalisering de provincies en gemeenten niet meer zelf voor
een omroep heffen. Ik kom daarop nog terug. Het is echter, als ik het goed
heb begrepen, het uitgangspunt. De benadering van het kabinet, die stelt dat
provincies en gemeenten niet gecompenseerd kunnen worden voor iets dat nog
niet wordt uitgegeven door andere overheden, klinkt logisch. De zorgen en
problemen van de regionale en de lokale omroepen zijn echter wel degelijk
reëel. Daarover heb ik een aantal vragen aan de staatssecretaris. Deelt
hij überhaupt deze zorg, gezien de financiële benadering die hij
in de nota naar aanleiding van het verslag kiest? Heeft de staatssecretaris
die zorgen ook wat betreft de plannen die in voorbereiding zijn en nu, vanwege
de peildatum, nog niet meegenomen worden in de compensatie? Deze plannen kunnen
in het gedrang komen bij de uitvoering.Een ander aspect is gericht op betere garanties dat het geld bestemd blijft
waarvoor het nu bestemd is en niet kwijtraakt in het Provinciefonds en het
Gemeentefonds. Daarover worden een paar opmerkingen gemaakt door het kabinet.
Er wordt gezegd dat specifieke uitkeringen in strijd zijn met het decentralisatiebeleid.
Dat is op zichzelf een logische benadering. Op een decentrale heffingsmogelijkheid
gaat het kabinet niet of nauwelijks in. Ik hoor graag een reactie op de vraag
wat hierbij de mogelijkheden zijn. Een andere mogelijkheid is het oormerken
van geld binnen het Provinciefonds en het Gemeentefonds. Dat is volgens het
kabinet in strijd met de Financiële-verhoudingswet. Dat neemt niet weg
dat op zijn minst in bestuurlijk overleg afspraken gemaakt kunnen worden over
de verdeling van het geld.De heer Atsma (CDA):Is de heer Nicolaï van mening dat het bedrag sowieso opgehoogd moet
worden, bijvoorbeeld naar 14 mln. voor de gemeenten en 40 mln. voor de provincies?
De staatssecretaris krijgt dan ook een duidelijke richting.De heer Nicolaï (VVD):Dit gaat te hard voor de VVD. Ik heb gezegd, geen afbreuk te willen doen
aan de plannen en de initiatieven. Als wij ons niet laten overtuigen, houden
wij onze zorg. Dan komen wij meer in de richting van de heer
Atsma.De voorzitter:De eerste termijn is vaak bedoeld om een aantal vragen aan de regering
te stellen. Daar gaat de heer Nicolaï zelf over.De heer Bakker (D66):Ik hoorde de heer Nicolaï spreken over de decentrale heffingsmogelijkheid.
Hoe stelt hij zich dat voor? Wordt na de landelijke afschaffing van de omroepbijdrage
een plaatselijke heffing omroepbijdrage ingevoerd? Wie moet dat uitvoeren?
Dat is toch geen begaanbare weg?De heer Nicolaï (VVD):Nee, ik heb gezegd dat het uitgangspunt is dat je dat ondervangt door
het in de algemene belastingen mee te nemen; dan ligt die weg niet voor de
hand. Zoekend naar mogelijkheden om te voorkomen dat je het geld "kwijtraakt",
is dit een van de varianten. Het verbaast mij dat het kabinet deze variant
in de nota naar aanleiding van het verslag wel noemt, maar er niets over zegt.
Ik hoor daar dus graag meer over.Voorzitter! Wat ons betreft, is de efficiencywinst van 60 mln. een secundaire,
maar wel belangrijke overweging. Ik stel voorop dat dit niets te maken heeft
met de efficiency van de DOB, waar niets mis mee is. De efficiencywinst wordt
gerealiseerd door het hanteren van een heel andere inningsconstructie. Andere
woordvoerders hebben het al gehad over de berekeningen die de NOS door KPMG
heeft laten maken en die aangeven dat de efficiencywinst slechts 30 mln. bedraagt
in plaats van 60 mln., omdat de staat 30 mln. renteopbrengst als gevolg van
de huidige voorinning door de DOB misloopt. De regering moet maar uitleggen
of ik dit goed zie, maar volgens mij is dit niet steekhoudend. Bij de naheffing
die gebruikelijk is bij de belastingen, komt het voordeel van die 30 mln.
direct ten goede aan de burger, die dat geld als het ware kan laten renderen.
Je raakt die 30 mln. dus niet kwijt; integendeel, dat bedrag is net zo beschikbaar
en kan in hetzelfde saldoplaatje van het belastingplan worden verdisconteerd,
zodat de opbrengst wel degelijk 60 mln. is. Als ik dat niet goed zie, zal
de staatssecretaris mij dat wel uitleggen.De heer Bakker (D66):U zegt dus dat het eigenlijk om 30 mln. lastenverlichting voor de burger
gaat.De heer Nicolaï (VVD):Je zou kunnen zeggen dat de burgers de pech hadden dat zij van tevoren
moesten betalen en daardoor 30 mln. misliepen, omdat zij het geld anders hadden
kunnen laten renderen; nu kon de DOB of de staat dat doen. Dat is straks niet
meer zo, want dan vindt de inning na afloop plaats; daarmee hebben de burgers
wel weer 30 mln. winst.De heer Bakker (D66):Ja, maar daar staat een jaarlijks bedrag van 30 mln. extra rente-uitgaven
voor het Rijk tegenover.De heer Nicolaï (VVD):Als je dat allemaal in het belastingplan weer "op nul brengt" is het saldo
wel degelijk 60 mln.: die 30 mln. komt immers ten goede van de burgers en
kan op een andere manier gecompenseerd worden.De heer Bakker (D66):Volgens mij is dit allemaal niet volgens de Zalmnorm, maar dat is een
ander debat.De heer Nicolaï (VVD):Ik denk dat dit gewoon de uitleg is van de gehanteerde constructie, maar –
zoals gezegd – als ik mij vergis, hoor ik dat van de staatssecretaris.In het rapport van Moret staat iets wat op zich een aardige gedachte lijkt.
Dat betreft het nieuwe argument dat de burger door de digitalisering in de
vorm van de decoder steeds meer geïndividualiseerd rekeningen gaat betalen
voor zijn mediagebruik. Juist zoiets als de DOB zou daarbij een goede rol
kunnen spelen. Bij nadere beschouwing en meer kijkend naar de langere termijn
is dat echter niet zo. Ik denk daarbij in het bijzonder aan de komende convergentie
van televisie en internet, want daardoor zal de ontvangst van publieke informatie –
de huidige publieke omroep – niet alleen via de televisie, maar ook
via de pc verlopen. Als je dat voor ogen houdt, wordt helemaal duidelijk waarom
wij bepaalde publieke informatie van belang vinden. Juist om die informatie
veilig te stellen, moet zij – los van de distributievorm – direct
betaald worden uit publieke middelen.Samenvattend: de VVD-fractie is om principiële en financiële
redenen in principe voor fiscalisering, maar daarbij gelden vier voorwaarden.
In de eerste plaats moet er sprake zijn van inkomensneutraliteit en in de
tweede plaats van onafhankelijkheid van de omroepen; ik heb de indruk dat
daaraan wordt voldaan, maar daar horen wij van de staatssecretaris meer over.
In de derde plaats mag geen afbreuk wordt gedaan aan de lokale en regionale
omroep en in de vierde plaats moet er sprake zijn van een meer onderscheidende
programmering. Ook op dat punt ben ik erg benieuwd naar de reactie van de
staatssecretaris.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik spreek mede namens de fractie van het GPV. Wij beleven
vandaag een historisch moment, want waarschijnlijk wordt een uitstekend werkende
dienst het slachtoffer, enkel en alleen om bepaalde al dan niet uitgesproken
politieke doelen te bereiken. De staatssecretaris geeft in zijn inleiding
van de nota naar aanleiding van het verslag wederom het belang aan van dit
voorstel als ware het slechts een efficiencyoperatie. Afgezien van de vraag
of er inderdaad efficiencywinst wordt behaald, is het echter allereerst een
principiële en politieke kwestie waarbij de visie op de rol van de overheid
in het geding is. Hoe is anders te verklaren dat bij het wetsvoorstel, dat
ertoe strekte van de Dienst omroepbijdragen een ZBO te maken, de regering
in 1996 nota bene nog constateert dat inning van de omroepbijdragen via het
fiscale systeem onwenselijk is? Ik citeer: "Het is de regering niet gebleken
dat dit uit een oogpunt van doelmatigheid of kostenbeheersing voordelen zal
opleveren. De inningskosten zijn laag te noemen". Dat was in 1996.In de nota naar aanleiding van het verslag gaat de staatssecretaris niet
inhoudelijk in op de vraag naar de rol van de overheid. Hij redeneert vanuit
een economische invalshoek, hetgeen overigens niet zo verwonderlijk is voor
een econoom. Maar hij gaat ook niet in op het advies van de Raad voor cultuur,
die er terecht op wijst dat de omroepbijdrage een bestemmingsheffing is die
bedoeld is om inkomsten te verwerven voor aan de omroep gelieerde
doelen. Daarmee geeft de raad aan dat het hier gaat om een retributie, dus
een tegenprestatie voor de levering van een dienst. Dat deze relatie tussen
burger en overheid nog bestaat, blijkt onder andere uit de waardering voor
de programma's van de publieke omroep. Deze relatie tussen burger en publieke
omroep geldt eveneens voor de regionale en lokale omroepen, die voor een belangrijk
deel gefinancierd worden uit een provinciale en lokale opslag.De staatssecretaris is in de nota ook niet ingegaan op het wegvallen van
de legitimering van de publieke omroep. Bij fiscalisering snijdt de overheid
de directe financiële band door tussen de publieke omroep en de burger.
Hierdoor verschraalt de betrokkenheid van de burger bij de publieke omroep
nog meer. Dat is een slechte zaak in een tijd waarin die band juist zou moeten
worden aangehaald. Ook de onafhankelijkheid van de omroep is in het geding.
Het idee kan ontstaan dat de publieke omroep steeds afhankelijker wordt van
de willekeur van de overheid. Het ene jaar kan men over voldoende middelen
beschikken, maar het andere jaar mogelijk niet. Deze grotere financiële
afhankelijkheid kan de overheid gemakkelijker in de verleiding brengen zich
te bemoeien met hetgeen tot de verantwoordelijkheid van de omroepen behoort.
Immers, wiens brood men eet, diens woord men spreekt.Nederland heeft in het verleden niet voor niets gekozen voor het huidige
inningstelsel dat de publieke omroep een waarborg moet geven, een van de hoofdtaken
onafhankelijk te kunnen uitvoeren. Ik doel op het aanbieden van nieuws, analyses,
commentaren en achtergrondinformatie vanuit verschillende levensbeschouwelijke
achtergronden en over een gevarieerd deel van de maatschappelijke actualiteit.
Dit was en is mede in het belang van de maatschappelijke meningsvorming. Ik
vind het hoogst merkwaardig dat Nederland nu overgaat tot fiscalisering van
de omroepbijdrage. In veel andere EU-lidstaten bestaan hiertegen onoverkomelijke
bezwaren. Nederland wil ook hier blijkbaar de uitzondering op de regel vormen.
Ook vind ik het merkwaardig dat in een tijd, waarin alom sprake is van een
terugtredende overheid, met name op dit gevoelige terrein wordt gekozen voor
een nadrukkelijker optredende overheid en voor een inkomensafhankelijke omroepbijdrage.De reactie van de staatssecretaris ten aanzien van de onafhankelijkheid
van de media is technocratisch van aard. De systematiek van jaarlijkse indexering
zou moeten voorkomen dat er door de regering begrotingsvoorstellen worden
ingediend die in strijd zijn met de wettelijk vastgelegde bijdrage. In de
huidige kabinetsperiode zal verder geen voorstel worden gedaan tot aanpassing
van het wetsvoorstel. Na invoering van het wetsvoorstel zal dat zegge en schrijve
nog slechts een periode van twee jaar beslaan. Impliciet erkent de staatssecretaris
dus het risico dat een volgend kabinet desgewenst wel tot aanpassing van de
omroepbijdrage kan overgaan. Uiteraard zal de Kamer hier eerst mee akkoord
moeten gaan, maar in een klimaat waarin commercie, deregulering en privatisering
hoogtij vieren, blijkt het verzet tegen dergelijke ontwikkelingen gemakkelijk
te kunnen worden ondermijnd. Ook kan gemakkelijker aan de verleiding worden
toegegeven, incidentele meevallers bij de STER-inkomsten te verrekenen bij
het vaststellen van de rijksomroepbijdragen. De huidige financieringssystematiek
kent een autonoom gevoed systeem voor de inning van omroepmiddelen. Voor een
optimaal onafhankelijke programmering is het voor de publieke omroep noodzakelijk
om te kunnen beschikken over een voorspelbare en stabiele inkomensstroom voor
de middellange termijn. Onzekerheid daarover of de dreiging van een te grote
politieke sturing tast, naar de mening van de fracties van RPF en GPV, de
onafhankelijkheid en de bestaanszekerheid van de publieke omroep aan.Een ander nadeel van de fiscalisering is dat mensen die vanwege hun handicap
of uit principiële overwegingen geen televisie of radio bezitten, via
de belastinginning toch worden aangeslagen voor kijk- en luistergeld. Voor
hen betekent dit een lastenverzwaring waarvoor zij niets terugkrijgen. De
staatssecretaris heeft in de nota de vergelijking gemaakt met de gewetensbezwaarden
die via de fiscus aan de instandhouding van het defensieapparaat meebetalen.
Die vergelijking gaat echter niet op. Bij radio en televisie gaat het om betaling
waartegenover de afname van een dienst staat. Bij de instandhouding van het
defensieapparaat gaat het om de instandhouding van de nationale staat en de
bescherming van het grondgebied. Bij dit wetsvoorstel is er voor deze groepen
verder sprake van een verslechterende situatie. Binnen het huidige stelsel
kan eenvoudig aan de principiële bezwaren tegemoet worden gekomen. Er
geldt immers: geen afname, dan ook geen betaling.De heer Nicolaï (VVD):De heer Stellingwerf zegt dat het niet te vergelijken is met defensie,
omdat daarmee een algemeen belang is gemoeid. Miskent hij daarmee niet het
algemene belang van goede communicatie en informatie-uitwisseling in onze
samenleving? Deze worden mede gegarandeerd door de publieke omroepen. Dat
is toch een algemeen belang waar je van profiteert, ook als je niet direct
kennis neemt van de programma's op radio en televisie?De heer Stellingwerf (RPF):Ik heb geprobeerd, duidelijk te maken dat men hier raakt aan een heel
gevoelige kant van de samenleving. Publieke omroepen kunnen immers discussies
entameren over identiteit en dergelijke. De discussie over defensie is echter
geen discussie over waarden en normen die samenhangen met voorlichting en
meningsvorming. Dat is het grote verschil met deze discussie.De heer Nicolaï (VVD):De heer Stellingwerf vindt echter wel dat er een algemeen belang is gemoeid
met de informatie-uitwisseling in onze samenleving die door radio en televisie
mogelijk worden gemaakt?De heer Stellingwerf (RPF):Natuurlijk is daarmee ook een algemeen belang gemoeid. Die constatering
leidt echter niet noodzakelijkerwijs tot de conclusie dat iedereen hieraan
moet meebetalen. Ik kan mij wat dat betreft aansluiten bij het voorbeeld dat
de heer Van der Vlies naar voren heeft gebracht. Als men ervoor kiest om geen
televisie in huis te nemen omdat men er geen gebruik van kan of wil maken,
moet niet de verplichting worden opgelegd om een financiële bijdrage
te leveren. Voorzitter! Onze fracties spreken zich nadrukkelijk uit tegen de centraliserende
tendens in dit wetsvoorstel. Wij zouden de onderscheiden verantwoordelijkheden
van de verschillende verbanden in de samenleving meer moeten honoreren. De
overheid heeft met betrekking tot de media een voorwaardenscheppende en geen
sturende rol. In de wet inzake de concessies is dezelfde centraliserende tendens
aanwijsbaar. Wij betreuren die ontwikkeling. Uiteindelijk zal dit leiden tot
een verschraling van de eigen verantwoordelijkheden.Naast deze principiële aspecten aangaande de rol van de overheid
en de onafhankelijkheid van de media is het verder de vraag of de hele operatie
wel alle moeite waard is. Wij praten over een voetnoot uit het regeerakkoord.
Dit paarse wetboek bepaalt dat een radicale herziening van het systeem van
inningen van de omroepbijdragen moet plaatsvinden. Dat moet dan leiden tot
een besparing van 60 mln. Dat bedrag is weer nodig voor de jeugdzorg. Vooropgesteld
dat ook onze fracties hechten aan een goede jeugdzorg, is het natuurlijk bizar
dat wij een goed werkend stelsel moeten slopen om 60 mln. vrij te maken, terwijl
de minister van Financiën de ene na de andere meevaller aankondigt en
terwijl in ander verband over miljarden guldens lastenverlichting wordt gesproken!
Ik heb overigens uit de eerste termijn nu wel zo ongeveer begrepen dat de
relatie met die 60 mln. er met de haren bij is gesleept en eigenlijk vooral
nodig is om de VVD- en D66-fracties een alibi te kunnen geven om er wat meer
enthousiast over te kunnen worden.Inmiddels hebben wij een aantal verontrustende brieven ontvangen met doorrekeningen
waaruit blijkt dat het heel goed mogelijk is dat de fiscalisering niet zal
leiden tot een efficiencywinst maar tot een efficiencyverlies. Allereerst
zijn de exploitatielasten van de DOB niet 60 maar 46,9 mln., als wij althans
de brieven mogen geloven. Ik neem aan, dat de staatssecretaris daarop dan
wel zal ingaan. De opbrengst wordt dan al 13,1 mln. minder dan verwacht. Verder
is er sprake van een eenmalig financieringsgat van 643 mln. Bij een rente
van 6% resulteert dat in een structurele rentelast van 30 mln. Ik blijf maar
aan de veilige kant, want je hoort bedragen tussen de 30 en 39 mln. Als de
rente oploopt, wordt die rentelast natuurlijk ook hoger. Verder trekt de staatssecretaris
nog 30 mln. uit voor de overgang van het DOB-personeel naar de belastingdienst
in 2000 en 15 mln. in 2001. Het verlies van de zakelijke markt à 45
mln. wordt vervolgens gemakshalve maar weggeschreven onder het kopje "algemene
lastenverlichting voor het bedrijfsleven". Deze bijdrage van de zakelijke
markt had in 2003 verder kunnen oplopen tot 90 mln. Ondertussen, zo voelen
wij het in ieder geval, betaalt de belastingbetaler het gelag. Kortom, de
voorgestelde besparing in het eerste jaar is geen besparing maar een verlies
en voor de volgende jaren zal de fiscalisering indien het verlies van de zakelijke
markt ook wordt meegerekend een structureel tekort voor het Rijk opleveren,
maar ook voor de omroepen. Ook zij zien immers hun inkomsten verminderen.Ook voor de staatssecretaris is het nog onduidelijk of deze operatie inderdaad
tot efficiencywinst zal leiden. Hij heeft nog niet alle gegevens op tafel.
Zo moeten de kosten voor de overgang van het personeel van de DOB naar de
belastingdienst nog precies worden doorgerekend, maar dat kan pas nadat het
convenant is gesloten. Maar op zo'n manier springen wij toch niet in een diep
gat?Met betrekking tot de lokale en provinciale opslagen is het winst dat
het ijkpunt voor de vaststelling van de rijksbijdrage is verschoven naar 1999.
Echter, wanneer de voorliggende voorstellen worden aangenomen, zullen veel
gemeente- en provinciebesturen het nieuwe millennium gefrustreerd beginnen.
Lagere overheden die tot nu toe niet hieven, krijgen niets gecompenseerd.
Ik weet dat er gemeenten zijn die al lang geleden deze bui zagen hangen en
alsnog een heffing hebben ingevoerd om de gemeentelijke bijdrage maar niet
te hoeven missen. Door dit alles ontstaat ongelijkheid tussen gemeenten. Het
zou veel beter zijn om het bedrag in het Gemeentefonds te storten, waardoor
de gemeenten naar evenredigheid kunnen profiteren. Uiteraard doe je dan met
3 mln. niet zoveel, dus zal het in ieder geval moeten worden opgehoogd. Tegelijkertijd
zou dat bedrag de eerste drie jaar dan ook moeten worden geoormerkt. De gemeenten
die tot nu toe al een lokale omroep financierden, blijven dat waarschijnlijk
wel doen en eventuele spijtoptanten kunnen dat de eerstkomende drie jaar alsnog
gaan doen. Ik denk dat wij hier toch uit moeten kunnen komen. Ik begrijp dat
er ook een redelijk groot draagvlak voor bestaat.Er is ook sprake van onrechtvaardigheid waar het gaat om de provinciale
opslag. De reeds voorgenomen stijging van ƒ 10 naar ƒ 12,40
zal niet worden gecompenseerd in de rijksbijdrage. Ik vind dat de staatssecretaris
ook op dit punt over de brug moet komen. Lagere overheden mogen niet de dupe
worden van een ondoordacht wetsvoorstel! Ik begrijp het natuurlijk wel, want
wanneer de staatssecretaris rechtvaardigheid zou laten zegevieren in dezen,
is hij natuurlijk vele miljoenen guldens meer kwijt en haalt hij zijn financiële
taakstelling weer niet. Wat is overigens de financiële consequentie wanneer
de Kamer die ƒ 12,40 wel zou willen compenseren? Ik begrijp van mevrouw
Van Zuijlen dat dit ongeveer 16 mln. zou zijn, maar ik hoor daar graag meer
over en ook waar dat dan zou moeten worden gecompenseerd. Moet dat bij amendement
in deze wet of via amendering van het belastingplan 2000 dat vandaag ook orde
is?Nog een opmerking over de positie van de commerciële kabelkranten
in relatie tot de activiteiten van de publieke regionale en lokale teletekstvoorzieningen.
Wij krijgen signalen dat die publieke voorziening zo commercieel bezig is,
dat de commerciële kabelkranten zelfs worden weggedrukt. Dat kan niet
de bedoeling zijn van publieke, lokale en regionale omroepen. Wat is waar
van deze noodkreet van de Nederlandse kabelkrantpers? Is de controle op de
commerciële activiteiten van de lokale en regionale publieke omroepen
wel afdoende geregeld? Zo nee, wat is op dat punt te verbeteren?Voorzitter! Last but not least, gaat het ook om mensen. Sprekend over
het DOB-personeel moet gezegd worden, dat de hele gang van zaken met betrekking
tot de houding van OCW en Financiën ten aanzien van de rol van de OR
bij de advisering over het wetsvoorstel te betreuren is. In eerste instantie
werd overleg tussen de staatssecretaris en de OR geweigerd. De adviesaanvraag
moest vervolgens bij de rechter worden bedongen. Zo doende
kreeg de OR het recht, advies over fiscalisering uit te brengen. Maar daarna
ontbrak het de OR aan de benodigde informatie om tot een oordeel te komen,
doordat OCW deze informatie niet wilde verstrekken. Toen wederom met een rechtsgang
werd gedreigd, werden de ambtelijke studies alsnog ter beschikking gesteld.
Echter, als vertrouwelijke informatie, waaruit niet geciteerd mocht worden.
Kortom, een nogal stroeve communicatie met het ministerie. Je zou zeggen:
wanneer zo'n grote operatie, die het einde betekent van jouw dienst, aan de
orde is, moet je toch op een andere manier omgaan met het personeel. Het convenant
is overigens nog steeds niet vastgesteld, en er is sprake van allerlei onduidelijkheden
over herplaatsing van het personeel naar de belastingdienst, met name met
betrekking tot secundaire arbeidsvoorwaarden. Wij vinden dat het personeelsprobleem
zo snel mogelijk moet worden opgelost, en dat in die zin op het punt van de
arbeidsvoorwaarden geen sprake zal mogen zijn van een achteruitgang.Voorzitter! De fracties van RPF en GPV stellen vast, dat het vermeend
financieel belang van dit wetsvoorstel niet opweegt tegen de politieke, maatschappelijke
en inhoudelijke bezwaren die kleven aan dit wetsvoorstel. Wij roepen de coalitie
daarom op, ten halve te keren en niet ten hele te dwalen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Omdat de uitzondering de regel bevestigt, wil ik beginnen
met te zeggen dat wij zeer tevreden zijn met de richting van dit wetsvoorstel.
Dat wil niet zeggen, dat wij geen vragen of kritische opmerkingen hebben,
maar op hoofdlijnen kunnen wij de bedoeling van dit wetsvoorstel steunen.
De Socialistische Partij pleit al jaren voor het afschaffen van de omroepbijdrage,
omdat wij vinden dat een levensvatbare publieke omroep het algemeen belang
dient, en daarom rechtstreeks uit de algemene middelen zou moeten worden bekostigd.
Iedereen in dit land heeft baat bij een goed functionerende publieke omroep.
Dat geldt ook voor mensen die om praktische of principiële redenen geen
radio of televisie in huis hebben. Een sterke publieke omroep is van wezenlijk
belang voor het functioneren van een democratische samenleving. Wij betreuren
daarom dat het kabinet de fiscalisering van de omroepbijdrage louter om efficiencyredenen
heeft ingediend, mede omdat dit tot een geheel andere discussie kan leiden.Voorzitter! Van verschillende kanten wordt bezwaar gemaakt tegen de nieuwe
regeling, omdat de onafhankelijkheid van de publieke omroep in het geding
zou raken. Daar valt heel wat op af te dingen. Er lijkt hier zelfs sprake
te zijn van een schijndiscussie. Aangezien de publieke omroep in verleden,
heden en toekomst voor een belangrijk deel door de overheid wordt gefinancierd,
is die onafhankelijkheid in financiële zin zeer relatief. De positie
van de publieke omroep is daarmee altijd afhankelijk van het politieke debat.
Daar is volgens mij niets mis mee. Bij andere voorzieningen die het algemeen
belang dienen – onderwijs, de gezondheidszorg, ook voor mensen die niet
naar school gaan of niet ziek zijn – is daarvan ook sprake. Het kabinet
stelt dan ook terecht, dat elke wettelijke waarborg per definitie een tijdelijke
is. De inhoudelijke onafhankelijkheid van de omroep is onder meer geregeld
in de Mediawet. Ook daarvoor geldt dat die afhankelijk is van het politieke
debat. Welke garanties voor onafhankelijkheid willen de tegenstanders van
dit wetsvoorstel dan nog meer? Kan de staatssecretaris toelichten, hoe hij
dit vraagstuk ziet?Voorzitter! De SP heeft de koppeling tussen de fiscalisering van de omroepbijdrage
en de besteding van de opbrengst aan de jeugdzorg altijd oneigenlijk gevonden.
De noden in de jeugdzorg zijn zeer groot. Het verlichten daarvan mag niet
afhankelijk worden gesteld van de haalbaarheid van dit wetsvoorstel, of van
de mate waarin het te besparen bedrag inderdaad wordt gerealiseerd. Gezien
het feit dat de besparing taakstellend is ingeboekt, zal dat laatste niet
snel gebeuren. Toch is taakstellend inboeken vooral een boekhoudkundige operatie.
Hoe hard is de garantie dat ook in de praktijk de in het vooruitzicht gestelde
efficiencywinst wordt behaald? In algemene zin brengt de koppeling tussen
fiscalisering en jeugdzorg mijn fractie in een moeilijke positie, want ook
wij zijn niet doof voor de roep om financiële versterking van de publieke
omroep en niet in de laatste plaats van de lokale en regionale publieke omroep.
Het argument dat besparingen die op dit terrein worden gerealiseerd, ook weer
terug moeten vloeien naar de omroepsector, is allesbehalve onredelijk. Toch
ben ik van mening dat de gewenste versterking van de publieke omroep losstaat
van de fiscalisering van de omroepbijdrage. Wij zullen daarop op een ander
moment terugkomen.Zoals gezegd, leidt de doelstelling van dit wetsvoorstel – het behalen
van efficiencywinst – tot andere discussies dan het principiële
vraagstuk, hoe de publieke omroep bekostigd moet worden. Van verschillende
zijden, onder meer van de NOS en de Dienst omroepbijdragen, wordt de hoogte
van de aangekondigde besparing in twijfel getrokken en wellicht terecht. De
NOS stelt, in navolging van het KPMG-rapport, dat er als gevolg van de fiscalisering
structureel een rentenadeel van 30 mln. zal zijn. De DOB inde de contributie
immers aan het begin van het seizoen waardoor een rentevoordeel ontstond,
terwijl de belastingdienst pas achteraf int en er dus geen sprake meer is
van het ontvangen van rente. Deelt het kabinet die mening en wat betekent
dat voor de bedragen uit de memorie van toelichting? En hoe reageert het kabinet
op de bewering van de DOB dat de exploitatielasten in 2002 slechts 36,9 mln.
bedragen, tegenover het steeds genoemde bedrag van 60 mln.? Bovendien voorziet
de DOB een structurele rentelast van 39 mln. in plaats van 30 mln. als de
fiscalisering in werking treedt. Als al deze veronderstellingen juist zijn,
ziet het financiële plaatje er geheel anders uit. Graag een reactie van
het kabinet.Aan de fiscalisering van de omroepbijdragen zitten consequenties voor
het personeel van de DOB. Dat is onvermijdelijk. Uitgangspunt is dat alle
medewerkers een passende functie bij de belastingdienst wordt aangeboden.
Ik ondersteun die regeling van harte en vind dat dit uitgangspunt moet gelden
als een resultaatsverplichting en niet als een inspanningsverplichting. Legt
het kabinet dat ook zo uit?Overigens lijkt het nog niet goed te gaan met die belofte. De OR van de
DOB meldt ons dat het de belastingdienst tot op heden nog niet is gelukt een
lijst van vacatures te leveren. Dat wekt natuurlijk weinig
vertrouwen onder het personeel van de DOB. Het is duidelijk dat de belastingdienst
moeite heeft om voor de medewerkers van de DOB passende functies te vinden.
Ook de maatregelen die in het conceptconvenant van de DOB en de belastingdienst
zijn opgenomen, zijn volgens de OR absoluut onvoldoende. Dat baart de fractie
van de SP zorgen. Volgens ons zou dit wetsvoorstel op meer draagvlak van het
personeel van de dienst kunnen rekenen – overigens ook van deze Kamer –
indien glashelder wordt toegezegd, dat het bieden van een passende functie
niet slechts uitgangspunt is, maar een harde toezegging. Afhankelijk van de
beantwoording van de staatssecretaris overweeg ik op dit punt in tweede termijn
een motie in te dienen.Het wetsvoorstel stuit op weerstand in de kring van regionale en lokale
omroepen. Zij vrezen dat hun positie er na de invoering van de fiscalisering
niet beter op wordt. In tegenstelling tot de huidige omroepbijdragen worden
in de nieuwe regeling de inkomsten niet meer verplicht ingezet voor de regionale
of lokale omroep. Het kabinet stelt echter dat dit de onafhankelijkheid en
de continuïteit van de omroepen niet zal aantasten. Maar ook het kabinet
kan niet ontkennen, dat de nieuwe situatie moeizame en wellicht langdurige
onderhandelingen tussen omroepen en provinciale en gemeentelijke overheden
tot gevolg kan hebben. Zij moeten immers elk jaar opnieuw trachten de benodigde
financiering rond te krijgen. En als het kabinet zich uitspreekt tegen oormerking
van het geld dat nu door de belastingdienst geïnd gaat worden, moet wel
tegelijkertijd de bereidheid worden uitgesproken om te komen tot een degelijk
bestuurlijk overleg met medeoverheden over gemeenschappelijke prioriteiten.
Is de staatssecretaris daartoe bereid? Overigens is er een amendement ingediend
dat de financiële positie van de regionale en lokale omroepen versterkt.
Ik zal dat amendement welwillend tegemoet treden.Samenvattend, voorzitter, de SP staat positief tegenover dit wetsvoorstel.
Dat er in dit stadium een licht nivellerend effect van uitgaat, is mooi meegenomen
omdat het past bij zaken van algemeen belang die op basis van solidariteit
worden gefinancierd. Hoe het na de behandeling van het belastingplan 2000
uiteindelijk uitpakt, zullen wij dan wel zien.Als de staatssecretaris onze vragen over de regionale en lokale publieke
omroep en over de positie van het personeel naar tevredenheid kan beantwoorden,
zal mijn fractie van harte instemmen met dit wetsvoorstel.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter! Deze wet is onder een slecht gesternte geboren.
Door velen is het al opgemerkt: in een voetnoot van het regeerakkoord werd
een onderzoek naar fiscalisering aangekondigd om daarmee de nodige financiële
beleidsruimte voor de jeugdzorg te creëren. Majeure wijziging in het
stelsel van omroepbijdragen is daarmee vanaf het begin door het kabinet behandeld
als instrument voor een geheel ander beleidsterrein. Nu de fiscalisering is
gepromoveerd van aankondiging van een onderzoek naar de daadwerkelijke behandeling
van het wetsvoorstel, kiest de regering voor een weinig principiële onderbouwing
van het voorstel. Fiscalisering wordt nog steeds gezien als een efficiencymaatregel
waarvan de winst ten gunste van de jeugdzorg komt.Overigens viel het mijn fractie op, dat jeugdzorg daarbij nogal breed
is gedefinieerd. Een deel van de winst kwam ik namelijk tegen op de begroting
van Justitie voor 2000. Een deel bleek gereserveerd te zijn voor het project
justitie in de buurt. Ik ben er niet in geslaagd om een relatie te leggen
tussen justitie in de buurt en jeugdzorg. Wellicht gaat het hierbij om iets
dat buiten de jurisdictie van deze staatssecretaris valt, maar wij zouden
graag weten op welke manier die 60 mln. – gesteld dat dat bedrag er
voor de jeugdzorg komt – werkelijk wordt besteed.Het hoeft geen betoog, dat GroenLinks investeringen in de jeugdzorg van
groot belang acht. Bij de algemene beschouwingen hebben wij bij monde van
Paul Rosenmöller gehamerd op de noodzaak van investeringen in de publieke
sector. Daarmee willen wij vermijden dat sprake zal zijn van toenemende private
rijkdom en publieke armoede. Wij vinden het, zeker in een tijd waarin het
bijna wekelijks miljarden aan meevallers regent, dan ook treurig dat investeringen
in een zeer wezenlijk deel van de publieke sfeer afhankelijk worden gesteld
van de efficiencywinst op een geheel ander beleidsterrein en van een Kamerbesluit
dat op een geheel ander gebied moet worden genomen.Wij vinden dit temeer treurig, daar voor de fiscalisering van de omroepbijdragen
zeer goede, autonome argumenten zijn aan te voeren. Er zijn ook argumenten
tegen het voorstel aan te voeren. Mijn fractie heeft om eigen redenen een
kritisch positieve houding ten aanzien van het voor ons liggende wetsvoorstel.
Op twee punten zijn wij er niet voldoende van overtuigd, dat met dit wetsvoorstel
een juiste koers wordt ingeslagen. Het eerste punt betreft het waarborgen
van de onafhankelijkheid en de continuïteit van de publieke omroep, zeker
in relatie tot de aanstaande stelselveranderingen in de Mediawet. Onze grootste
zorg gaat daarbij uit naar het waarborgen van de onafhankelijkheid en de continuïteit
van de lokale en regionale omroepen. Daarmee kom ik op ons tweede punt van
zorg: het bieden van financieel soelaas voor de regionale en lokale omroepen.Mevrouw de voorzitter! Fiscalisering van de omroepbijdragen biedt een
uitgelezen mogelijkheid om het draagkrachtprincipe te introduceren. Retributie
van omroepbijdrage, het huidige stelsel, kent op dit punt een onrechtvaardigheid.
Omroepbijdragen worden geïnd zonder dat daarbij rekening wordt gehouden
met de inkomenspositie van de betrokkene. De mate waarin de omroepbijdragen
hebben gedrukt op de huishoudens van verschillende bevolkingsgroepen, is naar
onze mening niet altijd rechtvaardig geweest. Met fiscalisering kan deze onrechtvaardigheid
worden gerepareerd en dat is voor ons een belangrijk argument om hier voor
te zijn. Wij betreuren het daarom dat de regering bij de omzetting niet heeft
gekozen voor introductie van het draagkrachtprincipe. Dit neemt niet weg,
dat op termijn de fiscalisering wel degelijk een nivellerend effect zal hebben.
Bij opname in het gehele pakket van belastingmaatregelen kan bij verhogingen
rekening worden gehouden met het inkomensniveau. Bovendien heeft de overgang
van toestelbelasting naar inkomensbelasting tot gevolg dat tweeverdieners
zwaarder worden belast dan alleenverdieners. Grosso modo heeft
dit direct een licht nivellerende werking, zoals ook de tabellen van de staatssecretaris
laten zien. Wij zijn hier blij om.Fiscalisering van de omroepbijdragen kan ook worden beschouwd als een
logisch gevolg van de veranderingen in het medialandschap. Door technologische
innovatie en verspreiding van het medium televisie is inmiddels sprake van
een penetratie van toestellen van bijna 100%. Toegang tot het publieke bestel
is daarmee allang niet meer het voorrecht van hen met een televisietoestel,
maar het is daarmee een collectief goed geworden. Wij vinden het logisch deze
verandering tot uitdrukking te laten komen. Continuïteit van de publieke
omroep is in het algemeen belang en mag dan ook drukken op de algemene middelen.Voor de tegenstanders van fiscalisering van de omroepbijdrage is het belangrijkste
argument gelegen in de ondermijning van de onafhankelijkheid van het publieke
bestel die de fiscalisering zou bewerkstelligen. Gisteravond werd nog in NRC
Handelsblad betoogd dat fiscalisering tezamen met de op handen zijnde wijzigingen
in de Concessiewet de programmavrijheid van de omroepen zou doen afnemen.
Geleidelijk treedt daarbij het doembeeld naar voren van een staatsomroep.
Het bewaren van de journalistieke en creatieve onafhankelijkheid van de publieke
omroep of, beter, het versterken ervan in deze periode van toenemende mediaconcentraties
en commerciële belangen, vindt mijn fractie van groot belang.Met de critici zijn wij het eens dat de onafhankelijkheid in het geding
komt als fiscalisering wordt doorgezet tezamen met een onafgewogen concessieherziening
waarbij de beleidsvrijheid van de overheid toeneemt ten koste van de vrijheid
van de omroep. In het nieuwe artikel 110 wordt geregeld dat de publieke omroep
aanspraak mag maken op de kas van het Rijk, waardoor kwalitatief hoogwaardige
programmering en continuïteit van financiering kan worden gewaarborgd.
Hiermee is het volgens mij ook onmogelijk gemaakt dat de aanspraak van de
omroep op de rijkskas niet wordt gehonoreerd om andere redenen dan gebrekkige
kwaliteit in programmering.Garanties voor onafhankelijkheid en continuïteit zijn echter vooral
gelegen in de geslaagde herziening van de Concessiewet. Ik teken daarbij aan
dat de voorstellen die de Kamer hebben bereikt, mijn fractie nog niet geheel
hebben overtuigd. Ondanks dat wij hierover apart komen te spreken, ontvang
ik graag een reactie van de staatssecretaris op een aantal suggesties die
wij in onze schriftelijke inbreng bij de Concessiewet hebben gedaan.De heer Stellingwerf (RPF):Daargelaten of dat niet buiten de orde is, concludeer ik dat mevrouw Halsema
de besluitvorming rond deze wet wil opschorten totdat helderheid is verkregen
over de Concessiewet. Immers, zij wil dit graag in samenhang bezien.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Ik ontken niet dat er samenhang is. Ik zou de besluitvorming niet willen
opschorten. Ik wil de staatssecretaris graag verleiden om in dit debat een
aantal uitspraken te doen ten gunste van de onafhankelijkheid van de publieke
omroep.De heer Stellingwerf (RPF):Neemt u daarmee niet een enorm risico? Deze staatssecretaris laat zich
namelijk niet zo gauw verleiden.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Denkt u dat? Ik denk eerlijk gezegd dat dit risico meevalt. Ik verschil
van mening met de critici van dit wetsvoorstel. Zij onderschatten de mate
waarin het huidige stelsel ook op een of ander moment de onafhankelijkheid
van de publieke omroep kan bedreigen. Ook daarover kunnen namelijk politieke
besluiten worden genomen die de hoogte van de omroepbijdrage raken. De heer
Stellingwerf gaat daar heel gemakkelijk aan voorbij.De heer Stellingwerf (RPF):Dat ben ik niet met u eens. In het huidige stelsel moet weliswaar besloten
worden of het bedrag wordt opgehoogd of verlaagd, maar bij een eventuele verlaging
kan dat geld niet worden ingezet voor andere doelen. Dat is het wezenlijke
verschil met de nieuwe constructie.Mevrouw Halsema (GroenLinks):Daarover heb ik dan ook een vraag aan de staatssecretaris gesteld. Er
is een artikel opgenomen dat de aanspraak van de publieke omroep op deze gelden
regelt. Dat betekent naar mijn gevoel dat die aanspraak nooit geweigerd mag
worden om andere redenen dan een gebrekkige kwaliteit in programmering. Daar
moet die zekerheid worden gecreëerd. De staatssecretaris moet een betere
toelichting geven bij artikel 110.In onze schriftelijke bijdrage bij de Concessiewet hebben wij een aantal
suggesties gedaan, waarvan ik er twee kort naar voren wil halen. Ik neem aan
dat de staatssecretaris onze bijdrage inmiddels heeft gelezen en weet waarover
ik spreek. Wij hebben gehamerd op de introductie van redactiestatuten. Ik
hoor graag hoe de staatssecretaris daarover denkt. Wij hebben ook aangedrongen
op het aanbrengen van een formele wettelijke scheiding tussen enerzijds de
beleidsmatige en bestuurlijke verantwoordelijkheden binnen het bestel en anderzijds
de journalistieke en creatieve verantwoordelijkheden. Graag zou ik ook hier
van de staatssecretaris willen horen op welke wijze hij denkt dat de nieuwe
Concessiewet bijdraagt aan de versterking van de onafhankelijkheid van de
publieke omroep. Dan bedoel ik niet het bewaren van de onafhankelijkheid van
de publieke omroep.Als wij het hebben over de onafhankelijkheid van het publiek bestel, moeten
wij constateren dat in dit wetsvoorstel dat aspect slecht is geregeld ten
aanzien van de lokale en regionale omroepen. Onafhankelijkheid en continuïteit
lijken onvoldoende gewaarborgd, omdat de financiële positie van de lokale
en regionale omroepen niet goed is geregeld. Wij vinden dat de staatssecretaris
zich daar in zijn schriftelijke beantwoording veel te gemakkelijk van af heeft
gemaakt. Ook het Rijk dient vanuit zijn algemene taak voor de publieke omroep
wel degelijk waarborgfuncties in te bouwen voor het lokale en regionale niveau.
Dit ligt ook vast in de Mediawet, in het bijzonder in het nieuwe artikel 110
dat ik zo-even al aanhaalde, waarin geen onderscheid wordt gemaakt tussen
landelijke, regionale en lokale omroepen. Kortom, er is een zorgplicht van
de rijksoverheid voor de gehele publieke omroep.Dan kom ik als eerste op de opslagen, die kunnen worden geheven door de
gemeenten en de provincies. Lokale en regionale opslagen zijn
nog volop in ontwikkeling. De gemeente Den Haag besluit bijvoorbeeld deze
maand die opslag al dan niet in te voeren. Ook andere gemeenten zitten nog
midden in dat proces. Dat is op zichzelf een zeer positief en ook door de
landelijke politiek gewild proces. Zeker door dit kabinet zou dat benadrukt
moeten worden. Om met minister Peper te spreken, het is van groot belang dat
de lokale democratie zich ontwikkelt en ook een duale democratie wordt. Bij
een duale democratie behoren goede tegenmachten en daar hoort dus ook een
goede lokale omroep bij die in staat is om de politiek en het bestuur te becommentariëren
en kritisch te volgen.Gezien de late datum waarop het wetsvoorstel is ingediend en de korte
tijd voor invoering, is in ieder geval een overgangsregeling voor gemeenten
op z'n minst op haar plaats. Ik zou van de staatssecretaris graag willen weten
of wij correct geïnformeerd zijn, dat inmiddels in bestuurlijk overleg
al een einddatum circuleert voor het mogen invoeren van die opslag, namelijk
het voorjaar van 2000. Mocht dat bericht kloppen, dan lijkt dat ons uitermate
onredelijk.Verreweg onze voorkeur zou het hebben als in het wetsvoorstel zou worden
opgenomen dat alle gemeenten een lokale opslag gaan heffen. Dat zou gaan om
een bedrag van in totaal 13 mln. op een totaalbedrag van 1,5 mld. Voor de
regionale omroepen geldt tot op zekere hoogte hetzelfde verhaal, hoewel daar
de toeslagen op de meeste plaatsen al geheven worden, een tientje voor de
regionale radio en een tientje voor de regionale televisie. Na jarenlang gesoebat
in de Kamer is de verhoging van de opslag met ƒ 2,40 enthousiast goedgekeurd
in een algemeen overleg dat nog niet zo lang geleden is gehouden. Het verbaast
ons dan ook zeer dat de staatssecretaris die ƒ 2,40 niet heeft doorberekend.
Samen met de heer Bakker van D66 hebben wij op beide punten, de opslag door
alle gemeenten plus de verhoging van het regionale tientje tot ƒ 12,40,
een amendement opgesteld dat de Kamer inmiddels heeft bereikt.Van een andere orde zijn de waarborgen voor betaling uit het Gemeentefonds
en het Provinciefonds aan de lokale en regionale omroepen. Ook omwille van
de onafhankelijkheid vinden wij het van groot belang dat die bedragen geoormerkt
kunnen worden. De staatssecretaris heeft in de schriftelijke beantwoording
betoogd, dat dit zich niet goed zou verhouden tot de Financiële-verhoudingswet.
Nu moet ik bekennen dat wij dat niet hebben kunnen vinden in de wet. Dus ik
zou graag van de staatssecretaris daarop een toelichting krijgen. Mij lijkt
het in ieder geval mogelijk om tijdelijk te oormerken. Dat zou een grote vooruitgang
zijn ten opzichte van de wijze waarop het nu geregeld is. Dat neemt niet weg
dat het onze voorkeur zou hebben dat er om de onafhankelijkheid op lokaal
en regionaal niveau goed te kunnen waarborgen naar een andere oplossing wordt
gezocht. Die betreft het voorstel zoals gedaan door het Commissariaat voor
de media om de gelden voor de lokale en regionale fondsen op te nemen in een
onafhankelijk fonds. Graag zou ik van de staatssecretaris uitgebreid beargumenteerd
willen zien wat daartegen zijn bezwaren zijn.Voorzitter! Ik begon met de vermeende efficiencywinst van 60 mln. ten
gunste van de jeugdzorg. Alle sprekers hebben er tot nu toe over gesproken.
Ook mij is onduidelijk wat nu reëel is aan die winst en wat niet. Volgens
de berekeningen van KPMG, waartoe het bestuur van de NOS opdracht heeft gegeven,
valt 30 mln. weg door renteverlies. Kunnen wij volgens de staatssecretaris
inderdaad rekenen op 60 mln. ten gunste van de jeugdzorg of niet? Ik heb al
gezegd dat wij de 60 mln. extra voor de jeugdzorg van groot belang en uitermate
noodzakelijk vinden. Wij vinden het echter niet vanzelfsprekend dat deze uit
de winst moet komen van een herziening van het inningsstelsel van de omroepbijdragen.
Ook hierbij gaat het immers om geld dat door burgers wordt betaald voor de
publieke omroep. De efficiencywinst had dan ook eigenlijk moeten terugstromen
naar de publieke omroepen. Ik breng dat hier te berde als een principieel
punt, maar ook omdat ik het ridicuul en eigenlijk te bizar voor woorden vind
dat wij de jeugdzorg afhankelijk stellen van efficiencywinst op een ander
terrein.De heer Bakker (D66):Mevrouw de voorzitter! De fractie van D66 staat niet te juichen over het
voorliggende wetsvoorstel. Er zijn voordelen, maar ook nadelen, in principiële
zin, financieel en op het gebied van de toekomstige ontwikkeling van regionale
en lokale publieke media. Het antwoord op de vraag of ons eindoordeel voor
dit wetsvoorstel een zesje wordt, net voldoende, of een vijf, is dan ook afhankelijk
van dit debat. Anders gezegd: of een aantal bezwaren doorslaggevend zal zijn
voor ons stemgedrag, kan door de fractie van D66 pas worden afgewogen wanneer
duidelijk is of en op welke punten het wetsvoorstel kan worden aangepast.
Bij dit laatste denk ik vooral aan de positie van de lokale en regionale omroep,
maar ook aan meer zekerheid over de beoogde opbrengst. Die opbrengst immers,
de zogenaamde efficiencywinst, is in wezen de belangrijkste reden voor het
kabinet om het voorstel te doen.Laat ik met het laatste beginnen. De staatssecretaris rekent ons voor
dat vanaf 2002 de financiële opbrengst 60 mln. zal zijn. De cijfers van
de NOS, van het KPMG-onderzoek, zijn al meermalen aan de orde geweest. Laat
ik mij eens baseren op de brief van de Dienst omroepbijdragen zelf en op de
nota naar aanleiding van het verslag van de staatssecretaris, want daarin
wordt wat schimmig gedaan over de kosten die samenhangen met het feit dat
volgend jaar een gat in de opbrengsten ontstaat van 643 mln. Dat is weliswaar
incidenteel, maar het draagt volgend jaar wel bij aan het rekeningresultaat
van het Rijk, en daarmee aan de hoogte van het financieringstekort en de staatsschuld.
De daarmee samenhangende rentelasten zijn dus structureel. Afhankelijk van
het toegepaste rentepercentage levert dat dus een extra uitgave op van jaarlijks,
pakweg 33 tot 39 mln., tenzij dat in mindering wordt gebracht op het budget
van de omroepen. Maar dat is naar mijn mening niet aan de orde.Verder is de geraamde opbrengst gebaseerd op de exploitatielasten van
de Dienst omroepbijdragen. Uit de brief van deze dienst van 18 november blijkt
echter dat die vorig jaar geen 60 mln. bedroegen, maar 47 mln. Als ik afzie
van een mogelijke efficiencywinst die te behalen zou zijn geweest, resteert
dus niettemin slechts een besparing van die 47 mln. minus de genoemde 33 tot 39 mln., dus ongeveer 10 mln. En dan heb ik het nog niet
over de eenmalige extra uitgave van 30 mln. in 2000 en 15 mln. in 2001 in
verband met de overgang van personeel.De heer Stellingwerf (RPF):Bewijst dit verhaal niet het beste dat de koppeling aan de 60 mln. een
oneigenlijke koppeling is geweest, dat gewoon 60 mln. voor jeugdzorg beschikbaar
had moeten worden gesteld en dat dit op z'n eigen merites beoordeeld moet
worden?De heer Bakker (D66):Ja. Gelukkig is dat overigens nu ook gedaan, want het kabinet heeft op
de begroting van volgend jaar – die al is goedgekeurd – 60 mln.
voor de jeugdzorg ter beschikking gesteld. Daarmee loopt het wel vooruit op
dit wetsvoorstel, maar het is daaraan formeel niet meer gekoppeld. Die koppeling
is natuurlijk onzin. Die was echt oneigenlijk. Het is net alsof je de Rijksdienst
voor het wegverkeer opheft voor de bejaardenzorg.De heer Stellingwerf (RPF):Is die 60 mln. voor D66 niet doorslaggevend geweest om deze discussie
aan te gaan?De heer Bakker (D66):Ik ben nog maar aan het begin van mijn betoog, mijnheer Stellingwerf.
Ik kom daar echt nog over te spreken.De conclusie kan dus zijn: waar doen we het eigenlijk voor? Maar, zoals
gezegd, conclusies trekt mijn fractie na dit debat. De vraag is dus: waar
doen we het eigenlijk voor, met name waar het om de financiële middelen
gaat? Ik wijs erop dat de investeringen in de jeugdzorg al zijn veiliggesteld
en in de begroting zijn verwerkt.Voorzitter! Ervan uitgaand dat er voldoende politieke steun voor dit wetsvoorstel
ontstaat en het dus doorgaat, vraag ik de staatssecretaris om op een andere
manier met de DOB om te gaan dan tot nu toe is gebeurd. Eerlijk gezegd heb
ik met kromme tenen zitten kijken hoe dit is verlopen; dat verdient absoluut
de schoonheidsprijs niet. Ik zou de staatssecretaris willen zeggen: zet daar
nu een streep onder en maak het goed; maak van deze gang van zaken een voorbeeld
van goed sociaal beleid. Uiteraard behoort het convenant hierbij. Hoe staat
het daarmee en wanneer mogen wij dat tegemoet zien?De heer Nicolaï (VVD):Ik begrijp niet goed hoe u kunt zeggen dat het allemaal niet meer zoveel
uitmaakt omdat die 60 mln. al is gegarandeerd. Ik wijs erop dat die 60 mln.
nog wél gevonden moet worden. Anders valt er een gat in die dekking.De heer Bakker (D66):Daarom rijst de vraag wat die dekking eigenlijk voorstelt. Daarom ook
heb ik een berekening aangegeven waarop ik graag het commentaar van de staatssecretaris
hoor. De vraag is inderdaad of dit 60 mln. zal opleveren. De exploitatiekosten
van de DOB waren niet eens 60 mln., maar 47 mln. Dat is dus de maximale winst,
maar daar moeten wij aftrekken datgene wat minister Zalm het volgende jaar
extra moet lenen of niet kan aflossen op de staatsschuld omdat hij dat eenmalige
financieringsgat heeft. Daarbij spreken wij over 33 tot 39 mln. per jaar aan
extra rente-uitgaven. Blijft over een nettovoordeel van pakweg 10 mln.Mijn opvatting ten aanzien van de lokale en de regionale omroep laat zich
samenvatten in drie woorden: oormerken, waarborgen en onafhankelijkheid. Gewaarborgd
moet worden dat er ook in de toekomst een reëel perspectief is voor de
ontwikkeling van de lokale en de regionale omroep. Juist dit beschouwt mijn
fractie als een kernfunctie in het publieke omroepbestel. Juist daar zorgen
radio en televisie voor essentiële vergroting van de pluriformiteit en
onafhankelijke berichtgeving. Wij hebben immers in de laatste twintig jaar
gezien dat de krantenwereld regionaal aanzienlijk is verschraald. Het is ook
niet voor niets dat de staatssecretaris in ander verband voorstelt om vooral
met het oog op de ontwikkeling van de samenleving in de grote steden multiculturele
radiozenders te vestigen die een spiegel van de samenleving kunnen bieden.
Dat is een goed plan en een mooie bevestiging van het belang van publieke
omroep op lokaal en regionaal niveau. Dat belang dienen wij in dit wetsvoorstel
terug te zien. In dat licht vind ik het nogal schraal om de compensatie voor
gemeenten te baseren op de huidige situatie waarin nog niet alle gemeenten
zijn overgegaan tot de lokale opslag. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris
antwoordt op de vragen die hierover al zijn gesteld. Kan hij bovendien opheldering
geven in verband met de geluiden die erop duiden dat gemeenten al sinds afgelopen
voorjaar de mededeling krijgen dat invoering van een lokale opslag geen zin
meer zou hebben omdat zij na invoering van deze wet toch niet meer voor compensatie
in aanmerking zouden komen? Wie heeft in dit verband een besluit genomen,
hoe ligt dit vast en hoe valt dit te rijmen met het feit dat het voorstel
zelf pas op 27 augustus is ingediend, nog afgezien van het feit dat beide
Kamers er nog over moeten beslissen? Men zou kunnen beweren dat dergelijk "strategisch-financieel
gedrag" bij gemeenten moet worden tegengegaan, maar ik dacht eerlijk gezegd
dat de landelijke overheid op een meer volwassen manier met de lokale overheden
zou moeten omgaan.Nogmaals, ik vind dat de compensatie gebaseerd moet zijn op de potentiële
opbrengsten van de omroepbijdragen en niet op de tot nu gerealiseerde opbrengsten.
Immers, met name lokaal is het medium volop in ontwikkeling en die ontwikkeling
wil mijn fractie bevorderen, zeker niet blokkeren. Voor de regionale radio
en televisie was deze ontwikkeling al eerder begonnen en wat dat betreft zien
wij ook een vrijwel dekkende landelijke spreiding. Waar er nog geen dekking
is, zijn de plannen vergevorderd. De compensatie aan provincies moet dan ook
op die situatie zijn gebaseerd. Bovendien moet er rekening worden gehouden
met de in de Kamer gebleken brede steun voor verhoging van het provinciale
radiotientje tot ƒ 12,40, met indexering. De Kamer wilde dit en daarvoor
zijn ook volop goede argumenten aan te voeren. Wie schetst mijn verbazing
nu blijkt dat het kabinet het er tot nu toe bij laat zitten?Bovendien is mijn fractie van mening, dat geld voor lokale en regionale
publieke omroep niet in de algemene uitkering moet belanden, tenzij oormerken
een optie is, maar ik heb begrepen dat dit in strijd is met de Financiële-verhoudingswet.
Daar zit natuurlijk ook een hele redenering achter. Als dat zo is, moet het
een specifieke uitkering worden en niet een algemene. Men dient media, of
het nu landelijk, lokaal of regionaal is, niet afhankelijk
te maken van politieke wispelturigheden. Met alle vertrouwen in het decentrale
bestuur lijkt het mijn fractie toch niet verstandig om het voortbestaan van
lokale en regionale omroep afhankelijk te maken van jaarlijkse financiële
discussies in provincie en/of gemeente, omdat het gevaar van een politiek
oordeel over de wijze waarop de omroepen hun taak vervullen te groot is.De heer Stellingwerf (RPF):Is deze laatste redenering niet het schoolvoorbeeld waarom wij het wetsvoorstel
niet moeten aannemen?De heer Bakker (D66):Daar kom ik nog op, ook voor de landelijke situatie.Nu al hoort men af en toe dat gemeentebesturen hun oordeel over het gebodene
mede bepalend laten zijn voor de financiële steun die zij al dan niet
willen geven. De kern van de publieke omroep is onafhankelijkheid, vooral
van het inhoudelijke oordeel van de politiek verantwoordelijken. Publieke
omroep is – het woord zegt het al – een instrument van het publiek
en niet van overheden. Gisteren stond in NRC Handelsblad: Er bestaat geen
behoefte aan een groeiend Postbus 51-gehalte van publieke omroepen. Op lokaal
en regionaal niveau is die vrees bepaald niet denkbeeldig. Kortom, waarborgen,
oormerken en toereikend financieren zijn de kernpunten in onze opvattingen
over de lokale en regionale publieke omroep. Ik heb daarom graag het amendement
van mevrouw Halsema mee ondertekend. Ook heb ik een amendement van mevrouw
Van Zuijlen gezien. Zij benadert de zaak net weer vanuit een andere invalshoek.
Het lijkt mij duidelijk, dat het aannemen van die amendementen een grote rol
zal spelen in onze eindafweging.Ik maak een aantal algemene opmerkingen over de fiscalisering als zodanig.
Over de financiële lasten en lusten heb ik eerder al de nodige vragen
gesteld. Meer algemeen zijn twee punten van belang. Ten eerste is voor de
ontwikkeling van de bijdragen over de jaren heen gekozen voor een heldere
indexering, afhankelijk van de prijsindex gezinsconsumptie en de index van
het aantal huishoudens in Nederland. Op zichzelf is dat een redelijke formule.
Dat noch in de systematiek van de financiering via de rijksbegroting, noch
via de huidige omroepbijdrage eeuwigheidsgaranties bestaan voor het niveau
van de financiering wordt door de staatssecretaris in de stukken opgemerkt.
Die constatering is ook juist. De politiek kan in beginsel ook nu ingrijpen
in de hoogte van de omroepbijdrage. Zij heeft dat in het verleden ook wel
gedaan, bijvoorbeeld door die voor een aantal jaren te bevriezen. Volledige
zekerheid bestaat niet. Binnen de systematiek van de rijksbegroting betekent
de hier gekozen indexering op zichzelf een stevige positie, niet veel minder
stevig dan die van de huidige omroepbijdrage.Overigens heb ik op dit punt nog wel een detailvraag. Waarom is gekozen
voor de index van de gezinsconsumptie? Was dit ook bij de omroepbijdrage het
geval? Zou de index voor de contractloonontwikkeling niet meer voor de hand
liggen, aangezien bij de omroep een groot deel van de kosten bestaat uit loonkosten?Geeft de algemene maatregel van bestuur die wordt aangekondigd in artikel
110 niet de mogelijkheid, jaarlijks af te wijken van de gekozen systematiek?
Ter meerdere zekerheid heb ik een amendement in mijn hoofd waarmee lid 4 van
artikel 111 wordt geschrapt. Ik hoor graag eerst de opvatting van de staatssecretaris
over die AMvB.Een ander argument dat men wel eens hoort voor fiscalisering van de omroepbijdrage
is, dat het daardoor mogelijk wordt een jaarlijkse afweging te maken tussen
de uitgaven voor de omroep en die voor onderwijs, gezondheidszorg of defensie.
Dat argument is juist. Ik kan daar, gedacht vanuit de openbare financiën,
maar weinig tegen inbrengen. Er zijn wel twee vragen. De eerste is of de politiek
de neiging zal weten te weerstaan om oordelen over de publieke omroep te vermengen
met de afweging ten aanzien van de financiering. De tweede is wat de praktische
betekenis is van het feit, dat jaarlijks pas in november, namelijk bij de
behandeling van de begroting van OCW, komt vast te staan wat het budget voor
het komende jaar is.Op het antwoord op de eerste vraag, over de onafhankelijkheid, ben ik
niet helemaal gerust. In heel Europa worden discussies over de afschaffing
van de vrijwel overal bestaande omroepbijdragen mede gevoerd vanuit het perspectief
van de onafhankelijkheid. In Spanje is na afschaffing van de omroepbijdrage
de afhankelijkheid van de commercie sterk vergroot, maar de eerlijkheid gebiedt
te zeggen, dat daar ook geen rijksbijdrage werd ingevoerd. Een te grote commerciële
oriëntatie ligt hier voortdurend op de loer. In Oost-Europa, zo bleek
tijdens een recent congres van de European Broadcasting Union, streeft men
nu juist naar de invoering van omroepbijdragen, om eindelijk af te komen van
die verfoeide staatstelevisie. Wie betaalt bepaalt, zegt men wel eens. En
dus is het de vraag hoe wij voorkomen dat een publieke omroep, over de vrijheid
waarvan wij het bij gelegenheid van de Concessiewet nog moeten hebben, zijn
oren moet laten hangen naar de financier. In het wetsvoorstel is daarvoor
een formule gekozen: "De instellingen die zendtijd hebben verkregen voorzien
op onafhankelijke wijze in publieke omroep door verzorging van publieke omroepprogramma's.
Daartoe hebben de instellingen die zendtijd hebben verkregen op de wijze zoals
geregeld in deze wet aanspraak op bekostiging uit 's Rijks kas die een kwalitatief
hoogwaardige programmering mogelijk maakt en waardoor continuïteit van
financiering gewaarborgd is." Alleen al het opnemen van die formule toont
aan dat ook op het ministerie toch wel een beetje meegevoeld wordt met de
vrees dat begrotingsfinanciering zonder meer zou kunnen leiden tot grotere
afhankelijkheid.Toch is het de vraag of het genoeg garantie is. Bijvoorbeeld de VVD-fractie,
hier in dit debat nog, heeft opvattingen over de publieke omroep die absoluut
de mijne niet zijn. De VVD vindt immers dat de publieke omroep vooral aanvullend
moet zijn op commerciële omroepen, terwijl ik mij meer thuisvoel bij
het BBC-adagium "to make good programs popular and to make popular programs
good". Dat is een bredere benadering, al kan zelfs ik, als erkend anarcho-liberaal,
het soms niet laten om me toch een oordeel aan te meten over Lingo. Dat schijnt
namelijk gelukkig te verdwijnen. Het toont echter ook aan hoe riskant het
is. En dan gaat het nu nog over liberale partijen, die er over het algemeen
een broertje dood aan hebben, het publiek te betuttelen. Maar zoals wel vaker,
is het buitengewoon lastig om een sterkere formule te bedenken
dan de formule die nu opgenomen is. Ik heb daar natuurlijk bij stilgestaan.
Formules zijn om te beginnen net zo sterk of zwak als degene door wie ze worden
gebruikt. Wij kunnen bovendien regering en Kamer er lastig op voorhand aan
binden dat zij nooit en te nimmer een inhoudelijk oordeel zouden mogen hebben
over een programma. Die discussie zal overigens ook bij de Concessiewet nog
wel gevoerd worden. Kortom, in de gegeven omstandigheden biedt de formulering
die in de wet is gekozen, enige bescherming. Maar, sorry voor het Engels,
the proof of the pudding is in the eating. Het zal moeten blijken of wij ook
in de toekomst inderdaad afzien van vermenging van inhoud met financiering.
Ik zeg er nog één ding bij: ook in de huidige omstandigheden
is vermenging op zich denkbaar, want per slot van rekening stelt ook weer
de wetgever de hoogte van de omroepbijdrage vast. Dat moet ik gewoon erkennen.
Risico's bestaan dus niet uitsluitend in de nieuwe situatie. Het is een kwestie
van gradatie.Voorzitter! En dan was er nog de praktische vraag of het toereikend is
wanneer pas in november duidelijkheid bestaat over het budget voor het volgende
begrotingsjaar. Daar zijn echt grote vraagtekens bij te zetten. Programmering
is immers vooral een bezigheid voor de langere termijn. Wettelijk zijn er
ook hier geen andere garanties te geven, want begrotingswetten stellen wij
nu eenmaal niet eerder vast. Wat wel bestaat, zijn meerjarenramingen en meerjarenafspraken.
Ik hoor graag van de staatssecretaris welke zekerheid daarin in wezen gelegen
zal zijn.In antwoord op vragen van de VVD bestrijdt de regering dat de omzetting
van omroepbijdragen gepaard gaat met inkomenspolitiek. Maar dat is natuurlijk
een fictie. Belastingen zijn het primaire element van inkomenspolitiek. Weliswaar
blijven de gevolgen bij de overgang van oud naar nieuw beperkt – al
gaan tweeverdieners bijna dubbel betalen en anderen weer minder – maar
toch kun je daarvoor kiezen. Het toont wel aan dat er inkomenspolitiek mee
wordt bedreven, nog los van de compensatie die wordt geboden en die zich op
huishoudens richt. Die compensatie versterkt het probleem misschien nog eerder
dan zij het verkleint. Met name voor de verdere toekomst is het natuurlijk
ideaal, zo inkomenspolitiek te bedrijven. Ik hoorde mevrouw Halsema zo-even
handenwrijvend opmerken dat dit in de toekomst lekker kan. Ook de heer Van
Bommel maakte opmerkingen in een soortgelijke richting. Misschien is het ook
wel heel goed. Het gaat echter natuurlijk om inkomenspolitiek. Sterker nog,
wij hebben de verhoging van 1,1 procentpunt, die het gevolg hiervan is in
de onderste tariefschijf – laatst, bij de algemene beschouwingen –
al weer meer dan ongedaan gemaakt. Die verhoging hebben wij namelijk verlaagd
met 1,2 of 1,3 procentpunt, waarna het tarief in schijf B weer wat extra omhoog
ging. Zo hebben wij dus inkomenspolitiek bedreven. Met andere woorden, die
hele financiering is eigenlijk al helemaal verdampt, zelfs nog voordat zij
is ingevoerd. Wie dan ook beweert dat er geen inkomenspolitiek wordt bedreven,
draait zichzelf een rad voor ogen of heeft een andere agenda. Zo'n andere
agenda kan bijvoorbeeld bestaan uit het geleidelijk aan terugdringen van de
rol en de betekenis van de publieke omroep, door langzaam de geldkraan dicht
te draaien. Dat is echter niet mijn agenda en mag ook niet mijn agenda zijn.Voorzitter! Ik heb duidelijk gemaakt dat mijn fractie haar eindoordeel
nog moet vormen over dit wetsvoorstel; dat zal zij doen aan de hand van met
name de antwoorden die de staatssecretaris zal geven en de mogelijkheden die
er zijn om met name op het punt van lokale en publieke omroep de positie van
die omroepen ook echt vuurvast te maken.De heer Stellingwerf (RPF):Voorzitter! Ik waardeer de kritische bijdrage van de D66-fractie, maar
ik vind toch dat de heer Bakker op het punt van die onafhankelijkheid en dat
goed onderscheiden op twee gedachten blijft hinken. Aan de ene kant zegt hij:
het zou kunnen, maar erg safe is het allemaal niet. En voor de gemeente en
provincie doet hij de suggestie: het zou een specifieke bijdrage kunnen zijn
of het moet geoormerkt worden. De beste vorm om een geoormerkte bijdrage op
rijksniveau te handhaven is gewoon handhaving van het huidige stelsel. Vindt
hij niet dat hij ten opzichte van de regionale en provinciale situatie en
onze situatie eigenlijk met twee maten meet?De heer Bakker (D66):Die vraag begrijp ik heel goed. Het is wel zo dat de Mediawet op zichzelf
ook betrekking heeft op lokale en regionale omroepen, maar wanneer dat jaarlijks
moet worden afgewogen tegen de lantaarnpalen of tegen andere uitgaven, dan
zou het best nog zo kunnen zijn dat men andere dingen belangrijker vindt,
terwijl er een soort algemeen belang is, dat er overal lokale en regionale
publieke omroep is, wat mij betreft. Dat is één. Algemene belangen
die voor het hele land hetzelfde zijn, verdienen de voorkeur om hier geregeld
te worden.Het tweede punt ben ik nu even kwijt.De heer Stellingwerf (RPF):Ik ben het met u eens dat je op die manier beschermend zou kunnen optreden,
maar mijn concrete vraag is: moet dat voor het rijksniveau dan ook niet gelden?
Immers, de huidige systematiek leidt ertoe dat je misschien wel het bedrag
van de omroepbijdrage kunt verlagen, maar je kunt dan de eventuele bezuiniging
niet alternatief inzetten op de rijksbegroting. Dat is het grote verschil
in de constructies.De heer Bakker (D66):Oké, nu vat ik uw punt. De lokale en regionale omroep zijn, als
het gaat om onafhankelijkheid en pluriformiteit, nog weer een slag kwetsbaarder
dan landelijke. Immers, wij hebben landelijk een omroepbestel waarin pluriformiteit,
variëteit en dergelijke sowieso gegarandeerd zijn. Gewoonweg door de
opbouw. We hebben lokale omroepen die een staatsomroep in het klein zijn.
En juist daarom is het van belang om hun voortbestaan niet afhankelijk te
maken van bijvoorbeeld jaarlijkse politieke beslissingen. Daarbij heb ik zelf
al toegegeven dat er iets wringt in de redenering. Natuurlijk, ook op landelijk
niveau, maar overigens ook bij de omroepbijdrage van nu, zou je de situatie
kunnen hebben dat we hier in dit huis bij de jaarlijkse behandeling van de
Miljoenennota bijvoorbeeld zeggen: houdt die omroepbijdrage maar een beetje
terug, want het bevalt ons niet meer of het wordt minder belangrijk of de
commerciëlen nemen het over – welke argumentatie
dan ook. Met andere woorden: ja, het is niet helemaal consequent.De heer Stellingwerf (RPF):Maar als je dat doet, dan kun je dat bedrag dat je eventueel verschuift,
in ieder geval niet inzetten voor bijvoorbeeld de jeugdzorg.De heer Bakker (D66):Nee, maar dat zou dus pleiten voor handhaving van de omroepbijdrage. Dat
is waar, maar ik heb zowel voor- als tegenargumenten helder gegeven en van
mijn eigen worsteling blijk gegeven.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! De heer Bakker uitte een ernstige maar gelukkig ook vreemde
verdachtmaking, waardoor ik mij niet aangesproken voel, maar ik heb er toch
een vraag over. Dat betreft de suggestie dat iemand die zou denken dat er
door deze operatie geen inkomenspolitiek wordt bedreven, zichzelf ofwel een
rad voor ogen draait, ofwel een kwade bedoeling heeft, en dat zou dan de aantasting
van de onafhankelijkheid of de positie van de publiek omroep zijn. Hoe komt
de heer Bakker daarbij?De heer Bakker (D66):Ik hoor maar één partij in dit hele debat beweren dat het
hier niet om inkomenspolitiek gaat en dat bent u. In die zin hebt u goed geluisterd
en mag u zich ook aangesproken voelen. Waar ik mij op baseer – we hebben
overigens in uw termijn een interruptie gehad, waarin u die vrees wat relativeerde –
is uw schriftelijke bijdrage tot nu toe. Daarbij zegt u – dat is niet
voor het eerst, want ook in eerdere debatten hebt u dat al eens laten weten –
dat de publieke omroep aanvullend moet zijn. Ik versta het zo: de commerciële
omroep hebben we en wat de commerciële omroep nog niet doet, dat moet
de publieke omroep doen. Nu, daar voel ik me absoluut niet bij thuis. Ik vermoed
dat daar waar er echt een aantal zowel praktische als principiële bezwaren
tegen dit wetsvoorstel te geven zijn – het eindoordeel komt nog –
de heer Atsma het mijns inziens heel treffend heeft uitgedrukt. Hij zegt dat
twee partijen met twee heel verschillende motieven elkaar hebben gevonden.
Vanwege een wat minder grote belang van de publieke omroepen, in ieder geval
in omvang en vanwege de mogelijkheid om er inkomenspolitiek mee te voeren,
wil men de Dienst omroepbijdragen en de omroepbijdrage als zodanig afschaffen.
Ik vind dat een op zichzelf treffende analyse in het politieke veld. In ons
interruptiedebatje heeft de heer Nicolaï wel gezegd dat publieke omroepen
ook duurder kunnen zijn als zij zich meer onderscheiden. Daar houd ik hem
dan ook aan.De heer Nicolaï (VVD):Voorzitter! Het is ongelukkig als de heer Bakker mij niet gelooft dat
het niet de bedoeling van de VVD-fractie is om de positie en de omvang in
financiële zin van de publieke omroepen aan te tasten.De heer Bakker (D66):In uw partijprogramma staat dat er twee zenders moeten zijn!De heer Nicolaï (VVD):Maar dat is dan voor rekening van de heer Bakker. De inkomensneutraliteit
was een van de voorwaarden van de VVD-fractie. Ik meen dan ook dat de heer
Bakker zich zorgen maakt om niks. Wij wachten het antwoord van het kabinet
op dit punt af.De heer Bakker (D66):Voorzitter! Ik heb zo'n idee dat wij er in tweede termijn op terugkomen.De voorzitter:Gezien de tijd en het schema voor vanavond moeten wij de beraadslaging
over dit onderwerp nu schorsen. Morgenmiddag, meteen na de stemmingen over
het belastingplan, gaan wij door met het antwoord van de staatssecretaris
en met de tweede termijn en ronden wij het geheel af.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.Voorzitter: Weisglas 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19992000-1937-1959.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl