Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek voor gevallen van verborgen schade door letsel of overlijden (26824)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 187-197

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

11-11-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 4, pagina 187-197

28-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26824Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek voor gevallen van verborgen schade door letsel of overlijden (26824)Pagina 176-181
Presentie en opening (dinsdag 28 oktober)Pagina 175-175
Lijst van besluiten (dinsdag 28 oktober 2003)Pagina 200-200
Stemmingen over moties, te weten: - de motie-De Wolff c.s. inzake tijdige indiening van wetsvoorstellen (29200, B); - de motie-De Rijk c.s. inzake de efficiencymaatregel (28870,28960, J)Pagina 176-176
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in het Burgerlijk Wetboek voor gevallen van verborgen schade door letsel of overlijden (26824)Pagina 187-197
Stemmingen over moties, te weten: - de motie-De Rijk c.s. inzake een wetswijziging om toekenning van een langdurigheidstoeslag na drie jaar mogelijk te maken (28870,28960, F); - de motie-De Rijk c.s. inzake een wetswijziging om de vrijstellingsregeling te verruimen voor alleenstaande ouders (28870,28960, G); - de motie-De Rijk c.s. inzake verruiming van de langdurigheidstoeslag voor mensen waarbij de inkomsten lager waren dan de vrijstelling (28870,28960, H); en één andere motiePagina 175-176
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 28 oktober)Pagina 200-201
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Mediawet met het oog op noodzakelijke verbeteringen van de wet en de uitvoering daarvan (28476)Pagina 197-200
Behandeling van: - het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet 2000 met betrekking tot het inwinnen van het advies van de Adviescommissie vreemdelingenzaken (28267)Pagina 181-186

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 63 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de regeling van de bevrijdende verjaring in
het Burgerlijk Wetboek voor gevallen van verborgen schade door letsel of overlijden
(26824).De beraadslaging wordt hervat.De heer Witteveen (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Wij beginnen nu met de derde termijn van de behandeling
van dit wetsvoorstel. Dat overkomt ons niet regelmatig, hetgeen een indicatie
is van de ingewikkeldheid van de materie. Helaas is het gevolg van het houden
van een derde termijn, dat niet iedereen die eerder aan het debat heeft deelgenomen
op dit moment aanwezig is. Ik vind het jammer dat collega Ruers geen bijdrage
kan leveren; hij heeft voorheen in belangrijke mate bijgedragen aan de bewustwording
van de problematiek van de asbestslachtoffers.Naar de mening van mijn fractie zijn bij dit wetsvoorstel twee kwesties,
die van even groot belang zijn, op tragische wijze met elkaar verknoopt geraakt.
De eerste draait om de vraag op welke wijze recht kan worden gedaan aan de
asbestslachtoffers. De tweede kwestie betreft de vraag op welke wijze tot
een aanvaardbare regeling kan worden gekomen voor toekomstige gevallen van
verborgen personenschade.Allereerst maak ik over de eerste kwestie een paar opmerkingen. Hoe doen
wij recht aan de asbestslachtoffers? Ik hoef in derde termijn niet samen te
vatten wat op dat vlak gebeurd is. Ik ben de minister erkentelijk voor zijn
samenvatting en ik geef aan dat er veel positiefs gebeurd is. Alles overziende
en lezende het bericht van vandaag dat de garantieregeling beroepsziekten
waarschijnlijk relevant zal zijn voor asbestslachtoffers waarvan de claim
inmiddels verjaard is, kom ik tot de slotsom dat een beperkte groep personen
geen recht wordt gedaan. In dit kader heb ik gevraagd of de regeling alleen
betrekking heeft op asbestslachtoffers die lijden aan mesothelioom of ook
op mensen die op een andere wijze last hebben gekregen van asbest. Laat ik
aannemen dat het antwoord daarop simpelweg "ja" is. De groep personen waarover
het gaat, wordt daarmee beperkter in omvang.Is een regeling waarin slechts eenderde van de geleden schade uiteindelijk
door de overheid gedragen wordt, wel acceptabel? Minister Donner kiest voor
het vlak van de principes. Hij zegt dat het principieel onjuist is als de
overheid verantwoordelijkheden overneemt van de maatschappij. Het lijkt alsof
wij terugkeren naar het debat van vorige week; in de algemene beschouwingen
werd ook in algemene termen gesproken. Zijn de uitspraken die in abstracto
heel juist zijn op dit concrete geval van toepassing? Ik zal het iets concreter
maken: wat is die verantwoordelijkheid van de maatschappij in dit geval eigenlijk
geweest? Het gaat dan om de eigen verantwoordelijkheid van werknemers en werkgevers
in de takken van nijverheid waar asbest werd verwerkt. Als werknemers hadden
geweten welke risico's verbonden waren aan het asbest dat zij bijvoorbeeld
in de tram aanbrachten of op de weg, hadden zij natuurlijk andere maatregelen
genomen en was het werk anders uitgevoerd. Sommige werkgevers hadden een vermoeden
kunnen hebben dat asbest schadelijk was. Op een gegeven moment sloeg dat om
in zekerheid, en vanaf toen hadden zij de plicht om iets te doen. Ook voor
hen gold echter dat zij aanvankelijk, toen een deel van de schades ontstond,
niet wisten hoe gevaarlijk het was. Bij verborgen personenschade gaat het
altijd om zaken waarbij op het moment dat de schade wordt aangericht, men
in de samenleving niet weet wat die schade precies is. Dat soort onaangename
verrassingen kan ons in de risicomaatschappij van Beck altijd te wachten staan.
Die eigen verantwoordelijkheid van de samenleving was er op het moment dat
het misging dus eigenlijk niet. Achteraf blijkt ondanks alle goede samenwerking
tussen, en alle goede intenties van, werkgevers, verzekeraars en andere betrokkenen
om tot een regeling te komen, slechts eenderde van schade te verhalen. Het
gaat hier om een ereschuld, waarbij de overheid meer verantwoordelijkheid
aan zich zou moeten trekken.Ik begrijp heel goed dat de minister als minister van Justitie niet kan
spreken over het geld en dat soort zaken. Hij gaat over het recht en dat is
nu eenmaal op sommige momenten een tamelijk ideële grootheid. In dat
kader is het nuttig om over deze kwestie met de staatssecretaris van SZW te
overleggen. Wij leggen de Kamer dan ook voor om, voordat wij komen tot definitieve
afhandeling van het wetsvoorstel, over dit onderwerp te spreken met de staatssecretaris,
die vandaag om allerlei klemmende redenen was verhinderd. Er moet recht worden
gedaan aan de asbestslachtoffers.Als wetgever moeten wij een goede regeling maken voor de toekomst, waarin
verborgen personenschade op een evenwichtige manier wordt geregeld. Op dat
punt heb ik grote waardering voor het standpunt van de minister, die terecht
zegt dat er een evenwicht moet worden gezocht tussen verschillende rechtsbelangen
die moeilijk met elkaar in evenwicht te brengen zijn en die in deze wettelijke
regeling toch allemaal aanwijsbaar zijn. Naarmate dit debat langer vordert,
bekruipt mij echter wel de vraag: wat hebben zij eigenlijk gedaan bij het
vervangen van het oude BW door het nieuwe BW? Was die oude regeling van vroeger,
die wij als juristen allemaal op de universiteit hebben geleerd, eigenlijk
niet beter dan waarmee wij nu zo worstelen? Dat is echter een heel lang geleden
gepasseerd station; dat zal wel niet zijn terug te draaien.Het voorstel van de VVD-fractie combineert de aanwezige belangen minder
evenwichtig dan in het wetsvoorstel. In de brief van minister Donner wordt
dit heel scherp gezegd. Er wordt gewezen op de vage termen in het voorstel:
"uitzonderlijk geval", "redelijke termijn" en "verweermogelijkheden laedens".
Dit zijn bij uitstek vage termen die tot procesvoering aanleiding geven en
dat moeten wij zoveel mogelijk vermijden. Ook de slechts partiële verwerking
van de jurisprudentie van de Hoge Raad is enigszins zorgwekkend. Daarmee ontstaat
de indruk dat de wetgever de bedoeling heeft het systeem van de Hoge Raad
af te wijzen. In dat licht kunnen overbodige kwesties ontstaan, die tot allerlei
processen aanleiding kunnen geven. Deze vorm van het VVD-voorstel is dus minder
geslaagd dan het voorstel van de regering; wellicht zijn andere
vormen denkbaar.De CDA-fractie heeft voorgesteld om te komen tot een specifiek matigingsrecht
voor deze gevallen, naast de mogelijkheden tot matiging die al bestaan. Na
het antwoord van de minister heb ik het wetboek er maar eens bij gepakt, dat
in een hoekje van deze zaal staat, om de tekst na te lezen. Ik ben zelf geen
privatist dus ik weet deze dingen niet uit mijn hoofd. Mij valt op dat op
basis van de tekst moeilijk valt te ontkomen aan de conclusie dat het matigingsrecht
al in onze wetgeving is opgenomen, en dat het ook zeer zeker in de zin waarin
dat minister dat heeft aangeduid, kan worden gehanteerd.Ik ben de minister zeer erkentelijk voor zijn uitweiding over de historische
interpretatie. Ik heb begrepen dat hij vindt dat wij zelfs met terugwerkende
kracht de historische betekenis van de wetsbepaling zouden kunnen aanpassing.
Dit houdt een radicalisering in van de opvattingen van Scholten. Wat dat betreft
ben ik als rechtstheoreticus ook vandaag weer erg aan mijn trekken gekomen.
Ik stel voor om niet alleen naar de geschiedenis te kijken, maar te lezen
wat er letterlijk staat, te kijken naar de grammaticale interpretatie en daarbij
vooral te letten op het hele systeem van Boek 6 BW. Het matigingsrecht past
daar goed in, want het past simpelweg bij een opzet waarbij je zegt: wij kiezen
voor redelijkheid en billijkheid bij elke verbintenis.Dat zal moeten worden getoetst door een rechter en deze moet dan ook de
mogelijkheid hebben om te matigen als dat nodig is. Uiteraard is dat een bevoegdheid
waar de rechter slechts met uiterste terughoudendheid gebruik van zal maken.
Dat lijkt mij ook een goede zaak, omdat eerst allerlei andere overwegingen
aan de orde behoren te zijn voordat je een erkende claim gaat matigen. In
dat geval moet er iets heel bijzonders aan de hand zijn en moet het gaan om
gevallen die juist in hun concreetheid beter door de rechter kunnen worden
overzien dan door de wetgever.Ik breng nog even in herinnering dat wij het nog steeds hebben over de
risicomaatschappij en dat wij nu niet weten voor wat voor soort verborgen
personenschade wij eigenlijk een regeling aan het maken zijn. Er kunnen zich
allerlei nieuwe technologieën voordoen waarvan wij geen weet hebben.
Misschien zijn zelfs onze mobiele telefoontjes schadelijker dan men denkt.
De rechter zal in het concrete geval misschien beter kunnen oordelen over
eventuele matiging als dat nodig is. Tot zover deze twee kwesties. Ik ben
zeer benieuwd naar wat anderen daarover zullen zeggen, omdat ik, zoals gezegd,
maar een leek ben op het gebied van privaatrecht en opensta voor alle redelijke
argumenten.Ik kom nu toe aan mijn slotopmerking. Laten wij hopen dat wij voor de
toekomst een bevredigende regeling kunnen maken waardoor verborgen personenschade
kan worden geregeld en het niet meer voorkomt dat iemand ontdekt dat hij ernstige
schade heeft opgelopen die aanleiding kan geven tot de dood, op een moment
dat er geen schadevergoedingsmogelijkheden meer bestaan. Dat zou een mooie
uitkomst zijn van de wetgeving. Ik verwacht dat slachtoffers in nieuwe situaties
altijd meer schade vergoed zullen krijgen dan het derde deel van de schade
dat de regering nu bereid is beschikbaar te stellen voor asbestslachtoffers.
Het lijkt mij buitengewoon wrang om een wetgevingsproces te besluiten met
de gedachte dat de mensen om wie het allemaal is begonnen en door wier lijden
wij beseffen wat een wetgevingsprobleem de wetgever heeft laten liggen, nu
juist in de kou blijven staan. Daarom pleiten wij er nogmaals voor om, voordat
wij tot de volledige afhandeling van dit wetsvoorstel komen, nog een keer
met de heer Rutte om de tafel te gaan zitten om te kijken of er niet toch
iets meer mogelijk is.De heer Van de Beeten (CDA):Voorzitter. Afgelopen zaterdag stond er een interview met de minister
in Trouw onder de kop "Wetgeving is geen lolletje". Het gaat mij niet zozeer
om de titel maar om de foto die daarbij stond afgebeeld, want die trof mij
zeer aangenaam. De minister was niet afgebeeld op zijn departement of in een
ruimte van de Tweede Kamer, maar in het leeskabinet van dit huis. Ik vond
het een mooie uitdrukking van zijn verbondenheid met en zijn waardering voor
deze Kamer dat hij nu juist daar is gefotografeerd. Ik hoop alleen dat hij
dadelijk niet heel prozaïsch antwoordt dat het toevallig zo uitkwam.
In ieder geval hoop ik dat die verbondenheid met en die waardering voor deze
Kamer aan het einde van dit debat nog onverminderd groot zal zijn. Overigens
hoop ik dat dit wederzijds het geval is.Ik wil mij in mijn derde termijn beperken tot de kwestie van artikel 109.
Toch wil ik nog twee prealabele opmerkingen maken. In de eerste plaats spreek
ik waardering uit voor de extra garantieregeling. In de schriftelijke voorbereiding
is er van onze kant herhaaldelijk op gewezen dat er, zeker met betrekking
tot beroepsziekten, alle aanleiding is om te denken aan een zekere collectivisering,
ook in deze tijd van individualisering en privatisering. Het is een goede
zaak dat dit ook gaat gebeuren. In de tweede plaats stuit het verzoek van
collega Witteveen om nog een keer met de staatssecretaris van Sociale Zaken
te spreken, wat mij betreft niet op bezwaren. Als fracties als de zijne daaraan
behoefte hebben, dan zie ik geen reden om daar niet aan mee te werken.De minister heeft aan het begin van zijn tweede termijn opgemerkt dat
de vraag is: daderbescherming of slachtofferbescherming? Ik heb er bij de
vorige mondelinge behandeling al op gewezen dat dit voor ons niet de vraag
is. Wij kiezen niet voor daderbescherming. Ons probleem is dat dit wetsvoorstel
tot gevolg heeft dat een niet-dader kan worden aangesproken en eventueel een
schadevergoeding moet betalen aan het slachtoffer. Dat vinden wij een moeilijkere
afweging. De voorbereiding van dit debat is daar steeds op gericht geweest.Ook mijn fractie zou de voorkeur hebben gegeven aan regeling in de wet
die niet-daders in de gevallen waarover eerder van gedachten is gewisseld
ook uitdrukkelijk niet aansprakelijk zou achten. Wij konden ons dan ook goed
voorstellen dat mevrouw Broekers van de VVD-fractie daar nadrukkelijk op aandrong.
Anderzijds begrijpen wij ook de bezwaren die de minister heeft geopperd in
zijn brief van 8 juli 2003. Juist om die reden heb ik gewezen op de in de
opvatting van mijn fractie aanwezige noodzaak om de rechter de uitdrukkelijke
mogelijkheid te geven om in gevallen van onbillijkheid het bedrag van de schadevergoeding
op nihil te stellen. Daarmee zijn wij dus in zekere zin de
minister al tegemoet gekomen aangezien wij op zich van mening zijn dat de
niet-daders waar het om gaat in het geheel niet aansprakelijk zouden behoren
te zijn.Over de matigingsbevoegdheid is de minister in zijn brief redelijk kort
geweest, zelfs zo kort dat ik mij afvroeg of hij mij misschien niet heeft
willen bruuskeren door met zoveel woorden te schrijven dat ik het helemaal
verkeerd had begrepen. Zijn brief is voor mij ook aanleiding geweest om mij
nog eens te verdiepen in de parlementaire geschiedenis en de literatuur op
dit punt. Die studie heeft mij niet tot de conclusie gebracht dat ik het verkeerd
zie. Het enige dat op grond van de parlementaire geschiedenis en de literatuur
met zekerheid kan worden gezegd, is dat de wetstekst niet expressis verbis
de matiging tot nihil verbiedt. Voor het overige is het, om met een vooraanstaand
jurist die ik onlangs sprak te spreken, terra incognita. In de parlementaire
geschiedenis is er niets over te vinden en in de jurisprudentie ook niet.
Dat schept een probleem. Wij hebben immers geen houvast met de betrekking
tot de vraag of er inderdaad kan worden gematigd tot nihil.De minister schrijft in zijn brief dat artikel 109 van Boek 6 zo kan worden
uitgelegd dat deze een toepassing is van artikel 2 van Boek 6 op grond waarvan
een krachtens de wet geldende regel niet van toepassing is voor zover dit
in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar zou zijn. Ik wijs er overigens op dat het in artikel 9 gaat
om de kennelijke onaanvaardbaarheid, dus dat is nog iets zwaarder geformuleerd.
Ik denk dat deze redenering uiteindelijk bij een kritische beschouwing geen
stand houdt. De eerste reden daarvan is dat het bij de matigingsbevoegdheid
van de rechter niet gaat om het buiten toepassing laten van de wettelijke
regel, maar om de vraag hoe ver een discretionaire bevoegdheid van de rechter
strekt.De tweede reden volgt uit de parlementaire geschiedenis. De bijzondere
regel uit artikel 109 beoogt juist een te ruime toepassing van artikel 2 van
Boek 6 tegen te gaan. Dat vindt men al bij de discussie over de vraagpunten.
Uit Meijers antwoorden blijkt, dat een specifiek matigingsrecht niet overbodig
is naast het artikel over de goeder trouw. Hierbij wordt gedoeld op het latere
artikel 2 van Boek 6. Meijers antwoordt daar op een vraag van het toenmalige
Kamerlid Van Rijckevorsel, ik citeer: "Ja, indien onze rechtspraak uit de
goeder trouw zou gaan afleiden dat zij op grond daarvan alle verplichtingen
kan matigen en de wet op een dergelijke wijze opzij kan zetten, zou de matigingsregeling
inderdaad, en dan nog slechts ten dele, overbodig zijn. Ik geloof echter niet
dat onze rechtspraak ooit zover zou gaan met de toepassing van dat artikel
omtrent de goeder trouw indien de wet haar daarin niet enige steun geeft."Dat laatste is ook hier van toepassing. De wet geeft de rechter in artikel
109 geen steun voor de stelling dat hij een schadevergoeding tot nul kan matigen.
Men vindt dat ook bij de concrete toepassing van de matigingsregel als bijvoorbeeld
wordt gekeken naar het arbeidsrecht. In artikel 680, leden 5 en 6, van Boek
7 is uitdrukkelijk opgenomen dat als de rechter gaat matigen, hij niet verder
kan matigen dan tot drie maanden salaris. Daar kan ook een argument a contrario
uit worden afgeleid, namelijk dat de wetgever daar een bepaald minimum aan
heeft aangegeven om te vermijden dat het naar nul gaat. Dat is een a-contrario-redenering
die in het civiele recht zoals gebruikelijk toch met enige voorzichtigheid
moet worden toegepast. Ik kijk ook meteen mijn civiele collega's aan. Ik zou
de minister willen vragen om aan te geven of hij van mening is dat die a-contrario-redenering
in dit geval wel van toepassing is en, zo ja, waarom.De brief van de minister zou ook nog zo kunnen worden gelezen, dat artikel
2 van Boek 6 de beperkte strekking van artikel 109 opzij zou kunnen zetten.
De redenering loopt dan als volgt. De aangesprokene beroept zich op artikel
109 en vraagt nihilstelling. Het slachtoffer stelt dat de rechter op grond
van artikel 109 slechts kan matigen en dus niet nihil kan stellen. De aangesprokene
zegt vervolgens dat het beroep op deze beperkte werking van 109 in strijd
is met de eisen van redelijkheid en billijkheid, zodat op grond van artikel
2 die beperkte werking van artikel 109 buiten beschouwing zou moeten blijven.
Ook dat lijkt mij geen goed verdedigbare redenering, omdat in het systeem
van de wet en gezien de aard van beide bepalingen er uitgegaan moet worden
van de gelaagde opbouw van het Burgerlijk Wetboek. Dat brengt nu eenmaal met
zich, dat de rechter de speciale regel zal moeten toepassen en deze niet buiten
werking kan stellen door de meer algemene regel aan zijn beslissing ten grondslag
te leggen. Ik verwijs hiervoor naar het citaat van Meijers.Voorts gaat het bij artikel 109 om de discretionaire bevoegdheid van de
rechter, waaraan de wetgever geen uitdrukkelijke nihilstelling heeft verbonden.
Artikel 2 is niet geschreven voor het opvullen van een vermeende lacune in
de regeling van een rechterlijke bevoegdheid. Dat klemt te meer, daar nihilstelling
uiteindelijk neerkomt op niet-aansprakelijkstelling. Uit de parlementaire
geschiedenis blijkt overduidelijk dat de wetgeving vaststelling van de aansprakelijkheid
en vaststelling van de hoogte van de schadevergoeding uitdrukkelijk gescheiden
heeft willen houden. Als men dus in de derde stap, bij het beantwoorden van
de vraag of er aanleiding is om wegens eigen schuld of medeschuld de schadevergoeding
te matigen, ook kan zeggen dat de schadevergoeding niet vanwege eigen schuld
of medeschuld, maar vanwege allerlei bijzondere omstandigheden naar nihil
zou kunnen worden gematigd, heeft men dogmatisch te maken met het probleem
dat men de aansprakelijkheidsstelling eigenlijk helemaal opzij heeft geschoven.Nu zou men verder kunnen betogen, dat uiteindelijk de minister en de Eerste
Kamer in dit wetgevingsproces gezamenlijk het laatste woord hebben en dat
de interpretatie die in deze zaal van de wetsbepaling wordt gegeven, maatgevend
voor de rechter zal zijn. In het algemeen zou ik die stelling willen onderschrijven,
maar mijn fractie vraagt zich af of dat ook kan inzake de uitleg van de wetsbepaling
die het gehele wetgevingsproces heeft doorlopen en in het Staatsblad is gepubliceerd.
Gaarne zouden wij van de minister daar toch nog een nadere beschouwing over
willen vernemen. Ik weet dat collega Kohnstamm daar nog nadere vragen over
zal stellen. Op voorhand sluit ik mij bij die vragen aan.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik heb de minister in tweede termijn een aantal keren horen
zeggen: ik weet niet met 100% zekerheid te zeggen of matiging tot nihil door
de rechter zal worden uitgesproken, maar dan kan er in ieder geval matiging
tot één euro worden uitgesproken en wat maakt dat dan uit? Wellicht
maakt dat gevoelsmatig iets uit voor de debiteur of de aangesprokene, maar
financieel maakt het natuurlijk vrij weinig uit of iemand nul euro of één
euro schadevergoeding moet betalen. Waarom is die matiging tot nihil voor
de heer Van de Beeten nu van zo essentieel belang?De heer Van de Beeten (CDA):Omdat ik betwijfel of een matiging tot één euro ook redelijkerwijs
de uitkomst kan zijn van het proces van afweging waar een rechter voor staat
bij onderhavige zaken. Het is voor dit debat heel aardig om het tot dat verschil
te reduceren. Politiek zou je de vraag kunnen stellen of je over één
euro zou moeten vallen. In de gepubliceerde jurisprudentie tot dusver zijn
er echter geen aanwijzingen voor te vinden dat rechters met de matiging zo
ver terug gaan naar één euro. Ik heb dan ook grote twijfel of
dat mogelijk is.Op zich is het niet onbegrijpelijk. Immers, de problematiek waar wij hier
over spreken (van de long tail schades en de aansprakelijkheidsproblemen die
daarmee te maken hadden, alsook de verjaringsproblematiek) speelde nog niet
op deze manier ten tijde van het formuleren van het Burgerlijk Wetboek zoals
wij dat nu kennen, dus de eindfase aan het eind van de jaren tachtig en het
begin van de jaren negentig, ten tijde van de behandeling van de invoeringswetten.
Met andere woorden: de wetgever had zich daar nog geen beeld van kunnen vormen.
Vandaar dat de kwalificatie "terra incognita" mijns inziens terecht is.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik vat dit zo op dat de heer Van de Beeten zegt dat hij het toch niet
helemaal aan de rechter toevertrouwt om in een concrete casus de afweging
te maken tussen enerzijds het belang van rechtszekerheid van de rechtsopvolger
van de dader – dat is het knelpunt voor de CDA-fractie – en anderzijds
het belang van de redelijkheid en de billijkheid, dus het recht doen aan het
slachtoffer.De heer Van de Beeten (CDA):Het antwoord hierop is besloten in de volgende passages die ik uitspreek.Mevrouw de voorzitter. De minister heeft gewezen op het belang van rechtszekerheid
voor letselschadeslachtoffers. Onze fractie stelde daar tegenover de rechtsonzekerheid
voor niet-daders. Gelet op de aard van de problematiek zal die rechtsonzekerheid
alleen maar groter worden. In de toekomst zullen nogal wat personen na meer
dan twintig jaar te maken krijgen met rechtstreekse aansprakelijkstelling
of aansprakelijkstelling van een rechtspersoon waarvan zij eigenaar zijn geworden
voor daden waar zij in persoon niets mee van doen hadden. De wijziging in
het verzekeringsstelsel van loss occurrence naar claims made maakt dit probleem
alleen maar ernstiger. Daar komt bij dat in de visie van de minister ook de
letselschadeslachtoffers allesbehalve zeker zijn van de toekenning van de
schadevergoeding, omdat deze volgens de minister zelfs tot nihil gematigd
kan worden, terwijl er geen wettelijke bepaling is die, in samenhang met enige
parlementaire geschiedenis, voldoende houvast biedt voor de rechtspraktijk
over de criteria voor die matiging tot nihil. Ook voor de slachtoffers geldt
derhalve in veel gevallen dat – vaak zal het meer dan twintig jaar zijn –
wanneer mensen worden aangesproken die niet als echte daders kunnen worden
aangemerkt, er een grote mate van rechtsonzekerheid bestaat over de toekenning
van enige schadevergoeding.Indien de minister blijft volhouden dat door nu parlementaire geschiedenis
te scheppen artikel 109 wel degelijk zo'n inhoud kan krijgen dat de niet-daders
kunnen worden beschermd in de vorm van een matiging tot nihil, houd ik een
aantal casusposities voor die al voor een deel aan de orde zijn geweest in
de eerdere behandeling. Dit doe ik ook om te toetsen of dat mogelijk is. In
de eerste plaats wil ik de minister herinneren aan de erfgenamen die in volledige
onwetendheid van een latente aansprakelijkheid van de erflater zijn nalatenschap
hebben aanvaard. Een variant is de erfgenaam die na aanvaarding onder boedelbeschrijving
bijvoorbeeld € 100.000 heeft ontvangen uit die nalatenschap waarvan
20 jaar later, als de erfgenaam wordt aangesproken, niets meer in zijn vermogen
valt te traceren, terwijl hij wel een behoorlijk arbeidsinkomen heeft. De
tweede casus betreft een door het Hof in Den Bosch behandelde zaak. Het NS-concern
had een vennootschap waarin asbest werd verwerkt. De vennootschap is een tijd
lang stilgelegd en vervolgens op de plank gelegd, zoals dat heet. Er werden
geen activiteiten meer ondernomen. Na een aantal jaren is de vennootschap
verkocht aan een ondernemer die er geheel anders gebruik van maakte. Deze
werd aangesproken door een asbestslachtoffer. Het Hof in Den Bosch heeft toen
op grond van de criteria in het Van Hese/De Schelde-arrest van de Hoge Raad
nadrukkelijk uitgemaakt, dat er in dit geval geen aanleiding was om de vennootschap
aansprakelijk te doen zijn door doorbreking van de absolute verjaringstermijn.
Dit is een duidelijk voorbeeld van een niet-dader die inmiddels eigenaar was
geworden van een vennootschap die aangesproken werd. Daarvan heeft het Hof
dus gezegd, dat er op grond van de genoemde gezichtspunten in het arrest van
de Hoge Raad geen aanleiding was om de absolute verjaringstermijn te doorbreken.
Is de minister het ermee eens dat ook dat een casus is waarbij door toepassing
van artikel 109 kan worden gekomen tot een nihilstelling van de schade?De vraag in hoeverre daarbij tijdsverloop is opgetreden, is ook van belang.
Een variant op de vraag aan de minister is welke rol in zijn visie het tijdsverloop
in deze zaak speelt.Prof. Wansink heeft onlangs in een uitgebreide analyse van de problematiek
van het claims-made systeem erop gewezen dat, indien wij op deze weg verdergaan,
op zijn minst moet vaststaan dat onder artikel 109 ook wordt begrepen de situatie
dat men feitelijk moet stellen dat een risico niet meer verzekerbaar was en
dat het niet-verzekerbaar kunnen zijn dan ook een argument is om tot nihilstelling
te komen in het kader van toepassing van de matigingsregeling. Ik heb de minister
daarover al iets horen zeggen in zijn tweede termijn, toen hij het had over
dat verzekeringsaspect. Graag hoor ik daar nader van hem over. Dat laatste
geldt ook voor de door hem gedane suggestie om nog eens een deskundige of
een commissie – dat is mij niet helemaal duidelijk – de vraag
te laten bestuderen in hoeverre artikel 109 nu al nihilstelling
kan bewerkstelligen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Allereerst wil ik de minister bedanken voor de zorgvuldigheid
waarmee hij in tweede termijn, maar ook daarvoor door middel van zijn brief
aan de Kamer, de problematiek heeft behandeld. Het is bovendien prettig te
vernemen dat het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid via de garantieregeling
beroepsziekten de asbestslachtoffers tegemoet kan komen. Daarover hebben wij
later misschien nog wel een uitgebreidere discussie of misschien krijgen wij
er nadere informatie over. De vraag van de heer Witteveen van de PvdA-fractie
om er nader overleg over te voeren met de staatssecretaris van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid lijkt mij heel nuttig.Wat is de aanleiding van het wetsvoorstel in kwestie? De aanleiding daarvoor
is het drama van de asbestslachtoffers. Laten wij dat vooral niet vergeten.
Eerder is genoemd dat het probleem is ontstaan bij de invoering van het nieuwe
Burgerlijk Wetboek in 1992. Toen is er een ander moment vastgesteld voor het
begin van de verjaringstermijn. Onder het oude BW ging de verjaringstermijn
lopen op het moment van het optreden van de schade, in 1992 werd er bepaald
dat deze termijn begint op het moment van de laatste schadedaad. Dat is een
heel groot verschil en het is een van de drama's voor asbestslachtoffers.
Er is in vorige debatten over dit onderwerp in eerste en in tweede termijn
gezegd dat er toen een fout gemaakt is. Mijn fractie betoogt ook nu dat wij
er goed op moeten letten, niet wederom een fout te maken, niet wederom een
regeling te treffen die misschien de eerstkomende twintig jaar heel redelijk
lijkt, maar waarvan men zich na die periode op een gegeven moment afvraagt
hoe de wetgever dit ooit zo heeft kunnen regelen.De minister heeft gezegd dat er een keuze gemaakt moet worden tussen rechtszekerheid
en billijkheid. Ik heb in tweede termijn gezegd dat wij zowel rechtszekerheid
als billijkheid kunnen toepassen. Billijkheid is dat het slachtoffer zijn
schade kan verhalen. De heer Van de Beeten heeft aangegeven dat de CDA-fractie
niet voor bescherming van de dader kiest; dat doet de VVD-fractie ook niet,
maar zij kiest ook niet voor rechtsonzekerheid voor de niet-dader, zoals de
heer Van de Beeten het zo mooi noemt. Hier zit het probleem, de afweging van
rechtszekerheid en billijkheid.Nu zijn er in vele andere wettelijke regelingen verjaringstermijnen te
vinden, ook absolute verjaringstermijnen. Ik noem als voorbeeld artikel 1751
van Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek; dat gaat over de mogelijkheid van een
rechtsvordering tegen een vervoerder wegens overlijden of letsel. Deze mogelijkheid
verjaart in elk geval – het is dus een absolute verjaringstermijn –
vijf jaar na het ongeval. Er komen in het vervoersrecht wel meer verjaringstermijnen
voor, die meestal afkomstig zijn uit verdragen; de termijn bij een luchtvaartongeval
komt bijvoorbeeld uit het Verdrag van Warschau. Ik zal nog een ander voorbeeld
geven.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter. Dit soort absolute verjaringstermijnen hebben toch betrekking
op schade die of letsel dat zich onmiddellijk voordoet, dus niet pas na lange
tijd? Misschien gaat het daarbij om een heel ander soort gevallen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Het kunnen allerlei vormen van schade of letsel zijn. Het gaat niet per
se om verborgen schade of om schade die meteen duidelijk is, het gaat om schade
die niet nader gespecificeerd wordt, dus ook verborgen schade zou eronder
kunnen vallen. Maar ik ben het met u eens dat het om verschillende soorten
schade kan gaan. Bij het voorbeeld dat ik nu ga noemen, gaat het in ieder
geval om iets wat op een bepaald moment nog verborgen is.Voorzitter. Het wetsvoorstel inzake personenvennootschappen is bij de
Tweede Kamer in behandeling. In het eerste lid van artikel 824 van dit wetsvoorstel
staat: "Een rechtsvordering tegen de uitgetreden vennoot of zijn erfgenamen
tot nakoming van ten tijde van zijn uittreden opeisbare vorderingen ten laste
van de openbare vennootschap verjaart op het tijdstip dat ook de rechtsvordering
tegen de vennootschap verjaart, en in ieder geval door verloop van vijf jaren
na de aanvang van de dag, volgend op die waarop zijn uittreden in het Handelsregister
is ingeschreven." Hoe gaat het nu als er letselschade blijkt te zijn? Als
de absolute verjaring bij dit soort schades wordt afgeschaft, welke bepaling
geldt er dan? Is dat het eerste lid van artikel 824 of geldt dan toch het
door de minister voorgestelde artikel 310, lid 5? Welke regeling gaat er dan
voor, de speciale regeling voor openbare vennootschappen of de speciale regeling
voor letsel? Ik wil er in ieder geval op attenderen dat de vordering van een
patiënt van een arts die in een maatschap functioneerde, volgens het
eerste lid van artikel 824 verjaard is als hij er bijvoorbeeld zeven jaar
na zijn operatie achter komt dat zijn klachten aan een fout van die arts te
wijten zijn.Er zijn veel meer voorbeelden te geven, maar wat ik hiermee wil betogen,
is dat het fenomeen "absolute verjaring" iets is dat kennelijk van dusdanig
groot belang is voor de rechtszekerheid dat het op allerlei fronten en in
ieder geval in ons Burgerlijk Wetboek naar voren komt.Nu zijn wij hier vandaag bezig met het voorstel om bij verborgen schade
door letsel of overlijden, de absolute verjaring af te schaffen. In dat verband
hebben wij het over de asbestslachtoffers. Dat is een drama en dit drama wordt,
althans in de visie van de minister, nog niet opgelost met dit wetsvoorstel.
De vraag is evenwel door anderen al naar voren gebracht: wat kunnen wij in
de toekomst verwachten aan mogelijke schades die nu nog verborgen zijn? Ik
weet niet of ook de minister gelezen heeft dat men er na vele jaren achter
is gekomen dat dolfijnen veel schade oplopen van sonar. Welnu, zo zijn er
zoveel andere op termijn mogelijke schades. Wat dat betreft worden de mobiele
telefoons bij herhaling genoemd, maar er zijn waarschijnlijk vele andere voorbeelden
te geven van zaken waarvan wij nu niet weten wat straks onze toekomst te dien
aanzien zal zijn.Als het dan zo is dat er na 30, 35 of 40 jaar schade is en als die schade
verhaald zou kunnen worden – gesteld dat er veel meer voorbeelden zijn
die werkelijkheid geworden zijn – dan denk ik dat wij in een claimcultuur
terecht kunnen komen waarvan het einde zoek is. Ik denk dat niemand dit wil,
want waar wij vandaag alleen maar mee bezig zijn, is de echte
aanleiding, namelijk recht doen aan de problemen van de asbestslachtoffers.Is de oplossing van de minister, het afschaffen van de absolute verjaring
ingeval van verborgen schade door letsel of overlijden, nu wel zo billijk
als de minister het doet voorkomen? Er kunnen zich wat dat betreft drie gevallen
voordoen. Iemand ontdekt bijvoorbeeld na 30 jaar dat hij schade heeft. Hij
kan een vordering instellen. Het bedrijf waardoor de schade veroorzaakt is,
bestaat nog steeds en de vordering kan door tussenkomst van de rechter te
gelde worden gemaakt. Dat is een gunstig geval.Er zijn ook vele andere gevallen denkbaar, zoals door de heer Van de Beeten
al naar voren is gebracht, bijvoorbeeld dat de vennootschap een aantal jaren
op de plank heeft gelegen of dat er totaal andere activiteiten worden ontplooid.
Er kunnen zich voorts faillissementen hebben voorgedaan waardoor bedrijven
niet meer bestaan. Er zijn vele voorbeelden te bedenken waardoor het slachtoffer
niet of nauwelijks meer in staat is zijn recht te halen.Ten slotte is er een derde categorie personen die helemaal geen wederpartij
heeft bij wie na 30 jaar de schade kan worden verhaald, bijvoorbeeld doordat
er geen nabestaande meer is of niet meer getraceerd kan worden. De billijkheid
is wat dat betreft dus maar zeer betrekkelijk.Als dan zo'n slachtoffer een vordering instelt, bijvoorbeeld bij een bedrijf
dat nog steeds bestaat en dat indertijd de schade heeft veroorzaakt, dan is
er nog een matigingsrecht, zo zegt de minister. Dit matigingsrecht kan zelfs
zover gaan dat de vordering tot nul of althans tot één euro
gereduceerd wordt. Is dat nu zo billijk? Een slachtoffer heeft na 30 of 35
jaar die schade; het slachtoffer stelt een vordering in; het bedrijf bestaat
nog en er volgt een lange procedure, maar uiteindelijk zegt de rechter: het
is kennelijk toch onredelijk om nu de volledige last bij dat bedrijf te leggen.
De rechter kan daarbij uitspreken: het is zó onredelijk dat, hoewel
er wel aansprakelijkheid is, wij de schadevergoeding matigen tot nul of tot
één euro. Het doet mij enigszins denken aan slachtoffers die
spreekrecht hebben in een rechtszaal en met een heel dramatisch verhaal komen,
maar waarbij uiteindelijk de strafrechter tot het oordeel komt dat er vrijspraak
moet volgen wegens gebrek aan bewijs of ontslag van rechtsvervolging. Nu,
dan is de emotionele schade enorm groot. Kortom, is wat hier wordt voorgesteld
wel zo billijk, of is het een soort fopspeen zodat wij nu denken dat wij een
oplossing hebben bedacht voor problemen als die van de asbestslachtoffers,
terwijl die in feite niet veel voorstelt?De voorzitter:Mevrouw Broekers, kunt u afronden?Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Ik zal afronden, voorzitter. Als het wetsvoorstel in deze bewoordingen
gehandhaafd blijft, zal de VVD helaas moeten tegenstemmen. De huidige en de
toekomstige asbestslachtoffers zullen zich dan moeten redden met het desbetreffende
arrest van de Hoge Raad. Mocht deze Kamer in meerderheid de visie van de VVD
delen dat het afschaffen van de absolute verjaring in deze gevallen een onverstandig
middel is dat niet goed werkt in verband met de rechtszekerheid en dat een
andere, betere juridische regeling – meer in de "nee, tenzij"-sfeer –
mogelijk is, dan zullen wij een motie indienen waarin de minister wordt verzocht
om op korte termijn met een aangepast of een nieuw wetsvoorstel te komen.De heer Holdijk (SGP):Mevrouw de voorzitter. Ik dank de minister voor zijn tweede vervolgtermijn.Uit onze bijdrage aan de discussie over het onderhavige wetsvoorstel in
eerste en tweede termijn op 8 en 15 april jongstleden is gebleken dat de fracties
van de SGP en de ChristenUnie met de thans verantwoordelijke minister van
inzicht verschillen over de wenselijkheid van het wetsvoorstel in de vorm
waarin het thans voor ons ligt. Er is tussen de Kamer en de regering een reeks
van argumenten pro en contra gewisseld, ook vanmiddag weer, zonder dat de
verschillende standpunten elkaar zijn genaderd. Die conclusie lijkt mij ook
thans nog geldig, nu de minister bij brief van 8 juli jongstleden schriftelijk
heeft gereageerd op de constructief bedoelde voorstellen van de fracties van
CDA en VVD. Hoe verschillend die voorstellen inhoudelijk ook zijn, ze zijn er beide
op gericht te voorkomen dat de Kamer zou volstaan met het – eventueel –
afwijzen van het regeringsvoorstel, waardoor immers de situatie voorlopig
zou blijven zoals deze is. En die situatie heeft naar mijn waarneming niemand
bepleit als zijnde een wenselijke. Iedereen is het erover eens dat vooral
asbestslachtoffers werden en worden geconfronteerd met de in sommige gevallen
onbillijke gevolgen van de huidige regeling. Het arrest van de Hoge Raad van
28 april 2000 in de zaak Van Hese/De Schelde – een uitspraak die kwam
nádat het wetsvoorstel bij de Tweede Kamer was ingediend – bood
de slachtoffers een opening in die gevallen dat een beroep op de absolute
verjaring van hun vordering naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
onaanvaardbaar genoemd moest en kon worden. Men zou de in het arrest genoemde
gezichtspunten kunnen beschouwen als elementen die bij de beoordeling van
een eventuele matiging een rol zouden kunnen spelen.Toegegeven, het is een beperkte opening die deze uitspraak biedt, maar
de vraag is of enige beperking in de lijn van de zeven gezichtspunten die
de Hoge Raad noemde, niet wenselijk is. De minister is van mening dat de wetgever –
en dus ook de medewetgever – zijn verantwoordelijkheid moet kennen en
nemen en dat daarbij een principieel uitgangspunt moet worden gekozen. Over
het principe, zoals de minister dat in zijn eerste termijn heeft geschetst,
en over de principiële keus die wij hebben te maken, lopen de gedachten
van de Kamer en de regering niet zozeer uiteen, wel over de concretisering
van die principiële keus.Onzerzijds hebben wij bovendien in eerste termijn te kennen gegeven dat
onze fracties zich afvragen of het wel het juiste moment is om tot wetswijziging
over te gaan. Wij wezen erop dat wij niet wilden uitsluiten dat de Hoge Raad
de opvatting zou huldigen dat de schade reeds ontstaat op het moment van de
schadeveroorzakende gebeurtenis. Als die veronderstelling juist zou blijken,
zou dan niet reeds een belangrijk deel van de problematiek zijn opgelost?De minister blijkt echter aan het wetsvoorstel te hechten, zoals hij heeft herhaald. Uit zijn brief van 8 juli jongstleden blijkt tevens
dat hij niet genegen is de concrete voorstellen tot aanvulling c.q. wijziging
van het wetsvoorstel, zoals deze vanuit de Kamer zijn gedaan, over te nemen.
Het voorstel van de VVD-fractie vindt hij kort gezegd in zijn formulering
te onduidelijk. De gedachte achter het CDA-voorstel, de hantering van het
matigingsrecht, omarmt hij weliswaar, maar de uitwerking in een aanvullende
wettelijke voorziening neemt hij niet over. Ook dat heeft hij vanmiddag herhaald.Van onze kant brachten wij, zoals bekend, twee hoofdbedenkingen aangaande
het wetsvoorstel naar voren, in de eerste plaats dat het wetsvoorstel de huidige
asbestslachtoffers geen soelaas biedt, omdat het alleen van toepassing is
op nieuwe feiten; dat wil zeggen alleen op schadeveroorzakende gebeurtenissen
die zich voordoen na inwerkingtreding van de wet, dus pas na 20 jaar. In de
tweede plaats hadden wij moeite met het ongeclausuleerde karakter van het
wetsvoorstel in relatie tot de reikwijdte ervan en dat met het oog op onzekere
verborgen langetermijnrisico's. "Ongeclausuleerd" wil zeggen algemeen en niet
bijzonder geclausuleerd.Wat de eerstgenoemde bedenking betreft, is de vraag waarom terugwerkende
kracht of eigenlijk onmiddellijke werking is uitgesloten. De minister stelde
in zijn eerste termijn dat dit element op een gemaakte afspraak zou berusten.
De heer Ruers van de SP-fractie, die zoals ik begreep bij de betreffende besprekingen
aanwezig is geweest, verklaarde in zijn tweede termijn op 15 april dat hem
totaal niets bekend was over een afspraak zoals bedoeld. Hij vroeg de minister
schriftelijk aan te tonen waar die afspraak was gemaakt en of die met alle
partijen was gemaakt. Het antwoord stond niet in de brief van 8 juli, maar
de minister heeft er vanmiddag op geantwoord dat die afspraken in het kader
van de totstandkoming van het Asbestinstituut zijn gemaakt en dat de keus
was: of het Asbestinstituut of terugwerkende kracht, maar niet beide.Wat de tweede bedenking betreft, het ongeclausuleerde karakter van het
voorstel, kan ik slechts herhalen dat ik er nog steeds niet van overtuigd
ben dat de mogelijke consequenties van het wetsvoorstel voor natuurlijke personen
die een onderneming exploiteren acceptabel zijn. Dit is vanmiddag al aan de
orde gesteld door sprekers voor mij. Dat de erfgenamen van die natuurlijke
personen gedwongen, althans genoodzaakt zouden worden tot beneficiaire aanvaarding
van de nalatenschap, mogelijk zelfs twee generaties lang, teneinde gevrijwaard
te worden van in een ver verleden ontstane aansprakelijkheid als gevolg van
schade waarvan zij niet de dader waren, lijkt mij te ver gaan en niet wenselijk.Over het idee van de matiging tot nihil is veel gezegd. Ik wil er slechts
een enkele opmerking over maken. In de eerste plaats komt een matigingsrecht
alleen aan de orde in een procedure. Dat betekent dat alleen in die gevallen
waarin gerechtelijke procedures zijn aangespannen het matigingsrecht een rol
zal kunnen spelen. Ik wijs in de tweede plaats op het bestaande artikel 109,
waarin sprake is van relevante omstandigheden bij matiging. In het eerste
lid daarvan wordt onder andere genoemd de aard van de schade. Het is bij mijn
weten communis opinio dat letselschade doorgaans minder snel gematigd wordt
dan zuivere vermogensschade. Daar zou weleens een eerste handicap kunnen liggen,
laat staan een reductie tot nihil of één euro, zoals ook in
de discussie is genoemd.Ik zou verder willen wijzen op het tweede lid van artikel 109, waarin
is bepaald dat matiging niet mag geschieden tot een lager bedrag dan waarvoor
de schuldenaar zijn aansprakelijkheid door verzekering daadwerkelijk heeft
gedekt of verplicht was te dekken. De rechter kan rekening houden met het
feit dat verzekering in een bepaalde situatie gebruikelijk is. Dat alles,
voorzitter, lijkt mij niet te wijzen in een richting dat een materiële
matiging tot nihil is te baseren op het huidige artikel 109.Voorzitter. Ik sluit af. De minister zei aan het slot van zijn eerste
termijn dat voor iedere regeling een betere regeling denkbaar is. Wij zijn
het in zijn algemeenheid met hem eens dat het beste niet steeds de vijand
van het goede moet worden. Wij zouden echter in dit concrete geval, nu we
op het punt staan een nieuwe regeling vast te stellen met ingrijpende deels
onoverzienbare gevolgen, toch een regeling moeten nastreven die niet behept
is met de nadelen die naar onze mening aan het voorliggende voorstel kleven.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Voorzitter. Ik zal mij kortheidshalve aansluiten bij al hetgeen de heer
Witteveen naar voren heeft gebracht. Ik verzoek om alles uit zijn betoog als
hier herhaald te beschouwen, met uitzondering van de gedachte die hij wijdde
aan de vraag in hoeverre de overheid verantwoordelijk is voor de voorziening
van schade als de debiteur onvindbaar blijkt te zijn. Ik ben wat huiverig
om hem daarin te volgen, maar dat is in het kader van de bespreking van dit
wetsvoorstel niet het belangrijkste onderdeel.Voorzitter. Ik heb toenemende moeite gekregen met de bijdrage van de VVD-fractie.
Ik begreep al niet goed waarheen het wijzigingsvoorstel ons precies moest
leiden. Ik denk dat het op overtuigende wijze is weerlegd in de brief die
wij deze zomer van de minister kregen. Mevrouw Broekers zegt dat zij zeer
begaan is met de asbestslachtoffers, maar dat zij zich nauwelijks kan voorstellen
dat er in de toekomst nog andere categorieën zouden zijn die even dramatisch
ziek worden, langer dan twintig jaar nadat zich een schade veroorzakende gebeurtenis
heeft voorgedaan.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. De vertegenwoordiger van GroenLinks heeft een opvatting ten
beste gegeven, die door mij op geen enkele wijze hier naar voren is gebracht.
Misschien heb ik een andere taal gesproken, maar ik geloof niet dat ik dit
gezegd heb.Het voorstel zoals ik dat geformuleerd heb, waarop de minister per brief
heeft gereageerd, is heel duidelijk. De minister heet in ieder geval heel
goed begrepen wat ik voorstelde. Ik heb overigens indertijd, toen ik het voorstel
aan de minister deed, gezegd dat ik mijn bewoordingen graag voor een betere
versie gaf, mits de inhoud en strekking daarvan duidelijk zijn. Het tweede
deel van het betoog van mevrouw De Wolff is mij volstrekt onduidelijk.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Ik zal op beide onderdelen even ingaan. Wij zijn hier medewetgever. Er
is ook nog een hoogste rechter, die ook een uniformerende taak
heeft. Volgens mij is er een soort hiërarchie. De wetgever schept het
wettelijke kader. De rechter kan aan de hand van maatschappelijke ontwikkelingen
trachten om door interpretatie en toepassing van algemene normen aan de rechtsontwikkeling
bij te dragen. Uiteindelijk heeft echter de wetgever, als het op wetswijziging
aankomt, de taak om eenduidige, goede, toepasbare regelingen te treffen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Voorzitter. Ik zal het kort houden, anders gaat het veel te lang duren,
maar ik moet hier even op reageren.Ik heb toch helemaal niet gezegd dat ik de rechter iets laat doen? Ik
heb voorgesteld, de uitspraak van de Hoge Raad gedaan in het arrest-Van Hese/De
Schelde op enigerlei wijze te codificeren. Dat is heel normaal, want het nieuwe
BW is gecodificeerde rechtspraak. Dat weet mevrouw De Wolff heel goed.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Dat weet ik inderdaad heel goed, maar ik ga er toch nog even op in. Het
wordt een gedetailleerde discussie, maar daar word ik toe uitgedaagd.De Hoge Raad heeft moeten roeien met de riemen die hij had. De wetgever
kan beter toepasbare en duidelijker regelingen treffen met minder vage normen
erin. De minister heeft naar mijn mening in zijn brief duidelijk aangetoond
dat het voorstel van de VVD te veel normen bevat die in jurisprudentie moeten
worden uitgekristalliseerd. Het voorstel van het kabinet was mij wat dat betreft
veel liever.Mevrouw Broekers moest zelfs het dierenrijk betreden om andere voorbeelden
te geven van long tail schade. Zij moest toevlucht nemen tot dolfijnen die
last hadden van sonarapparatuur.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):Dat moet u niet echt verbazen. Mijn achternaam is Knol. Daar kunt u zich
misschien alles bij voorstellen.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Nou, ik heet De Wolff en daar kan ik mij niks bij voorstellen.Mevrouw Broekers-Knol (VVD):U niet, maar ik wel. Ik heb dit voorbeeld gegeven omdat straks misschien
blijkt dat mensen, leden van het menselijk ras, die bijvoorbeeld jarenlang
in onderzeeërs hebben gewerkt, daarvan ook schade hebben ondervonden.
Wellicht had u dat ook in de krant gelezen. Dat mevrouw De Wolff zich specifiek
op dit ene voorbeeld werpt, maakt de discussie toch wel arm.Mevrouw De Wolff (GroenLinks):Het was het enige voorbeeld dat u gaf en daarom reageerde ik daarop. U
noemde in dat verband "claimcultuur" en dat vind ik schril afsteken bij de
compassie die u toont met asbestslachtoffers. Ik sluit namelijk helemaal niet
uit dat nieuwe categorieën ontstaan of dat bestaande categorieën
zoals DES-dochters en DES-zonen ziektebeelden ontwikkelen waar we nu nog geen
weet van hebben. Het kan zijn dat hun situatie even triest is als die van
asbestslachtoffers.Ik begrijp de inbreng van de VVD-fractie niet. Ik begrijp ook niet dat
de VVD-fractie geen regeling wil treffen die misschien wel een dooie mus wordt:
misschien gaat iemand bij wie zich een long tail schade manifesteert uiteindelijk
naar de rechter en blijkt het bedrijf failliet te zijn of blijkt er geen verhaal
mogelijk te zijn. Dat is nooit een reden om de regeling niet te treffen. Dat
zou wat zijn. Dan zou je het halve BW kunnen afschaffen omdat er misschien
weleens ooit crediteuren zijn die hun vordering niet kunnen incasseren. Dan
houdt het met wetgeven vrij snel op. Dat kan niet de bedoeling zijn.Ik ben daarom erg geporteerd van het huidige wetsvoorstel. De enige kritiek
die ik daar altijd op heb gehad en blijf hebben, is dat het wetsvoorstel pas
over twintig jaar effectief wordt. Dat vind ik jammer. Dat heeft de regering
aanvankelijk gemotiveerd met het argument dat de long tail schade onverzekerbaar
zou zijn. Ik werp daartegen dat deze schade voor 1992 wel verzekerbaar was.
Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat bedrijven die werken met stoffen en producten
die mogelijk schade veroorzaken, zich daar nu niet tegen kunnen verzekeren.
Dat neemt niet weg dat wij inmiddels te maken hebben met de realiteit van
het arrest-Van Hese/De Schelde. Ik neem aan dat de Hoge Raad die leer de volgende
twintig jaar overeind houdt en dat de reparatie die de Hoge Raad als plaatsvervangend
wetgever in dat arrest heeft aangebracht, de eerste twintig jaar leidraad
zal zijn. Ik neem aan dat de minister dat ook verwacht.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik doe het er niet om, maar ook nu zal de toon van mijn bijdrage
verschillen van die van mevrouw De Wolff. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide
antwoord en de tijd die hij aan het onderwerp besteedt. Ook ben ik blij met
de aandacht die de Kamer aan dit onderwerp besteedt. Het verheugt mij verder
dat mijn voorganger op de publieke tribune zit om te bekijken of ik alles
wel goed doe. Als ik hier volgende week niet meer sta, ben ik misschien afgezet.
Ten slotte ben ik blij dat een delegatie van het Comité Asbestslachtoffers
aanwezig is; veel van hetgeen wij bespreken, is mede door dat comité
in gang gezet.Wij zijn het in de Kamer vaak oneens over oplossingen. Wij kunnen dan
lang en breed met elkaar praten, maar wij worden het niet eens, bijvoorbeeld
over begrotingen, bezuinigingen of privatiseringen. Vandaag zijn wij het echter
eigenlijk eens met elkaar. Wij zijn het eens over de reden waarom deze discussie
is begonnen: het vinden van een regeling voor mensen die buiten hun schuld
op het einde van hun leven geconfronteerd worden met de onmogelijkheid om
genoegdoening te krijgen. Daar gaat het toch om? Die centen zijn niet zo belangrijk;
het gaat om genoegdoening en om erkenning. Volgens mij is geen mens in deze
Kamer van mening dat wij dat probleem niet hoeven op te lossen. De woordvoerder
van de GroenLinks-fractie doet mevrouw Broekers onrecht als zij zegt dat er
alleen compassie wordt getoond met de asbestslachtoffers. Het gaat allereerst
om een concrete regeling voor de problematiek van de asbestslachtoffers. Als
wij daarbij andere zaken kunnen regelen, kunnen wij daarover discussiëren
en met elkaar van mening verschillen. Wiens positie moet worden gekozen? Moet
wetgeving worden vastgesteld waarvan onbekend is hoe deze uitpakt? Moet wetgeving
worden vastgesteld waarvan onbekend is of deze tot symboolwetgeving verwordt?
Over die punten kunnen wij met elkaar van mening verschillen, maar in ieder
geval zijn wij het eens over de reden waarom de discussie gestart
is. Hoe dan ook, wij mogen de Kamer niet verlaten voordat dat punt is opgelost
want anders maken wij ons te schande. In dat geval zijn wij een kibbelende
Kamer in plaats van een Kamer van reflectie die constateert dat er een probleem
is dat niet door dit wetsvoorstel wordt opgelost. Ook tussen de minister en
de Kamer is op dit punt geen sprake van een meningsverschil. De minister zegt
ook dat hij dat deel niet kan oplossen. Ik zoek daarom graag naar een oplossing
van het genoemde probleem.Aanname van dit wetsvoorstel vormt geen oplossing van de problematiek
van de asbestslachtoffers die stuiten op het stootblok van de bevrijdende
verjaring. Natuurlijk is een omweg via de Hoge Raad voorhanden. Ik heb aangegeven,
dat ik mij al lange tijd met deze kwestie bezighoud. Vanaf het begin was de
vraag: hoe kunnen wij wat doen aan de juridische lijdensweg? Aan die andere
lijdensweg kunnen wij niets doen; dat maakt de zaak juist zo krankzinnig.
Normaal leidt inzet tot succes. Wij komen in deze zaak echter niet tot een
succes, want alle slachtoffers van asbest-mesothelioom gaan dood. Dat is zeker.
Zij worden geconfronteerd met een juridische lijdensweg terwijl zij zich in
een stervensproces bevinden en dus wel degelijk wat anders aan hun hoofd hebben.
De reden daarvoor is niet gelegen in vervelende rechters maar in het systeem.
Het bekorten van de juridische lijdensweg is steeds het hoofddoel geweest
van het Comité Asbestslachtoffers omdat aan die andere lijdensweg helaas
niets gedaan kan worden.De gang naar de rechter is theoretisch goed; het is ontzettend knap en
dapper dat sommige slachtoffers of familieleden van slachtoffers dat hebben
weten op te brengen. Het bewandelen van die weg kan echter onmogelijk gevraagd
worden van ieder asbestslachtoffer dat daarmee geconfronteerd wordt. Het is
bijna onethisch om dat te doen. In dat licht moet het anders worden geregeld
en dat kan ook. Deze Kamer zou daarover overeenstemming kunnen bereiken, van
links tot rechts. Mevrouw Broekers heeft gezegd dat zij voor een regeling
voor asbestslachtoffers is; zo heb ik haar verstaan. Zij maakt zich echter
zorgen dat er implicaties aan dit wetsvoorstel zitten, die niets doen voor
de groep waarom het gaat, maar wel onrecht doen aan andere mensen. Het gevolg
van het wetsvoorstel mag niet zijn dat mensen worden geconfronteerd met zaken
waarmee zij niets te maken hebben, maar wel mee te maken krijgen doordat zij
ooit rechtsopvolger zijn geworden.Het is mogelijk om te komen tot een betere regeling. In zijn tweede termijn
heeft de minister gezegd dat door de garantieregeling voor beroepsziekten
een deel van de problematiek kan worden opgelost. Dit zou fijn zijn, maar
ik heb redenen om aan te nemen dat het ingewikkelder ligt. Wat via die regeling
wordt geboden, is uiteindelijk waarschijnlijk minder dan hetgeen via het Asbestinstituut
wordt gerealiseerd. Zo zouden wij van de regen in de drup komen, maar hierover
wil ik graag nog nader spreken. In dat licht doe ook ik het verzoek om nog
te spreken met staatssecretaris Rutte over de effecten daarvan. Als de minister
echter toch gelijk heeft, blijft er nog maar een kleine groep over van enkele
tientallen asbestslachtoffers die niet een beroepsgerelateerde ziekte hebben
opgelopen, die stuit op het probleem van de bevrijdende verjaring. Het moet
mogelijk zijn om voor deze kleine groep een oplossing te vinden. Met het Asbestinstituut
is er een oplossing gekomen voor honderden mensen, dus voor tientallen is
dat ook mogelijk. Hoe dat dan moet gebeuren, weet ik niet. Het Comité
Asbestslachtoffers wist van tevoren ook niet hoe het allemaal zou gaan, maar
wij mogen er trots op zijn dat er gaandeweg zo'n regeling is gekomen. Ook
over deze specifieke groep zou ik graag met de commissie voor Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en met de staatssecretaris spreken.De minister heeft naar voren gebracht dat het vervelend is om voor zo'n
kleine groep het hele systeem van verjaring te wijzigen door het verlenen
van terugwerkende kracht. Dit is een valide argument. Als wij niet aan het
BW willen komen, moet er echter gewoon een afspraak worden gemaakt. Het Asbestinstituut
is ook op die manier geregeld, op basis van afspraken tussen werkgevers, verzekeraars,
de overheid, de vakbonden en het Comité Asbestslachtoffers. Ook voor
deze groep zou dus iets geregeld moeten kunnen worden. Het gaat om een relatief
overzienbaar en eindig probleem. Op die manier wordt voorkomen dat ons systeem
van wetgeven wordt aangetast.De minister heeft gezegd dat er een deal zou zijn rondom het Asbestinstituut;
de heer Holdijk is hierop ook al ingegaan. Ik neem voetstoots aan dat de minister
zich baseert op de informatie die hij heeft gekregen, maar ik heb echt reden
om te denken dat die informatie onvoldoende of onjuist is geweest. Het is
onmogelijk dat er op dit punt ooit een deal is gesloten, om de simpele reden
dat het niet kies zou zijn geweest om de rechten van ene groep in te leveren
voor die van een andere. In de onderhandelingen, die lang hebben geduurd,
hebben de verzekeraars wel gezegd dat zij deze slachtoffers niet onder het
Asbestinstituut konden brengen omdat verjaring is gebaseerd op wetgeving.
Op die manier beschermden zij natuurlijk hun eigen belangen en die van hun
cliënten. In theoretische zin was dit ook een juiste stellingname; het
betrof een taak van de wetgever. De verzekeraars hebben echter nooit gezegd:
u moet de rechten van die mensen opgeven om recht te doen aan andere mensen.
Dat zou natuurlijk ook een verschrikkelijke houding zijn geweest. Ik nodig
de minister dan ook uit om zijn informanten nog eens aan te spreken en, zoals
de heer Holdijk zegt, het papier te produceren waar die deal op zou staan;
ik ben er zeker van dat dit niet bestaat. Als dat papier niet bestaat, dan
betekent dat ook dat wij als Kamer meer ruimte hebben om die kwestie te regelen.
Dit kan via een speciale wet, of in buitenwettelijk verband door middel van
een regeling via het Asbestinstituut. Hierdoor zouden wij tot een oplossing
kunnen komen.Wij moeten dit proces niet afronden met de uitspraak: het is nu eenmaal
zo gelopen en daarom zitten wij met een wet waarmee niet iedereen gelukkig
is. Natuurlijk heeft mevrouw De Wolff gelijk als zij zegt dat het goed is
om iets te regelen voor mensen die in de toekomst in dezelfde positie zouden
komen als asbestslachtoffers nu. De vraag is of je dat met deze wet regelt.
De heer Van de Beeten en mevrouw Broekers wezen er ten slotte op dat wij in
de gaten moeten houden dat het weleens heel anders uit kan
pakken dan wij nu bedoelen, omdat wij nog niet weten waarover wij het hebben.
Daarom moeten wij nu niet zeggen: laten wij er toch maar over stemmen, want
dan hebben wij ons best gedaan en hebben wij het gehad. Net als de heer Holdijk
vind ik dat wij hier het beste resultaat moeten boeken en ons best doen is
daartoe niet voldoende.Dat betekent dat wij in de commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
moeten overleggen over de gegevens die nog door de minister op tafel zijn
gebracht om te kijken hoe wij het kunnen draaien en keren zodat wij kunnen
zeggen: wij hebben een oplossing gevonden voor deze groep. Tegelijkertijd
kunnen wij kijken wat de relevantie is om dit wetsontwerp hier en nu in stemming
te brengen. Ik kan mij voorstellen dat de regering het niet fraai vindt als
de ene regeringspartij voor en de andere tegen stemt. Van regeringszijde willen
wij graag zoveel mogelijk eensgezindheid als een wet hier zijn eindstation
haalt. Wij moeten dus eerst overleggen in de commissie voor Sociale Zaken
en Werkgelegenheid om te kijken wat wij voor asbestslachtoffers kunnen regelen,
want daar ging het om. Vervolgens kijken wij wat er nog over is, waarna wij
beslissen over het wel of niet in stemming brengen van dit wetsvoorstel. Als
het wetsvoorstel uiteindelijk wel in stemming wordt gebracht, dan kan iedere
partij zijn zegje doen en kunnen er allerlei goede redenen zijn om voor of
tegen te stemmen. Wij hebben dan in ieder geval ons werk gedaan.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Omdat het de derde termijn is en sommigen van ons al een paar
keer het woord hebben gevoerd over dit wetsontwerp, ga ik, hoewel ik mij nauwelijks
kan inhouden, niet de discussie aan met de heer Kox. Ik zeg echter het volgende:
ik heb steeds in alle stukken gezien dat het voorliggende wetsvoorstel het
sluitstuk is van een lange discussie, maar niet ziet op asbestslachtoffers.
Flauw geformuleerd houdt de heer Kox het wetsontwerp als het ware in gijzeling
om er meer uit te halen voor de asbestslachtoffers. Op zichzelf is dat geen
verwerpelijke strategie, maar ik vind wel dat je die twee dingen op hun eigen
merites moet beoordelen. Dit is een zaak die niet ziet op asbestslachtoffers,
maar op vergelijkbare situaties in de toekomst. Daar heb ik in eerste termijn
ook al bij stilgestaan.De heer Van de Beeten (CDA):Vandaag hebben wij al meegemaakt dat de SP-fractie de VVD-fractie in bescherming
nam. Nu zou ik de heer Kox in bescherming willen nemen. Hij zei dat het van
belang is om te weten of er inderdaad sprake was van een deal met verzekeraars
over de niet terugwerkende kracht van het wetsvoorstel. Ik vind dat hij daar
een belangrijk punt heeft. Daarom kan ik mij voorstellen dat hij daarover
nog eens nadrukkelijk wil spreken. Wellicht is de staatssecretaris van Sociale
Zaken daarvoor eerder de aangewezen persoon dan de minister van Justitie aangezien
die onderhandelingen zijn gevoerd door Sociale Zaken. De heer Kox zegt terecht
dat daarover helderheid moet komen. Ook de heer Holdijk heeft daarop gewezen
en daarbij wil ik mij aansluiten.De heer Kohnstamm (D66):Zoals ik in eerste termijn heb gezegd is er naar de inschatting van mijn
fractie in 1992 een fout gemaakt bij de wijziging van het toenmalige juridische
systeem. Daarom zou ik denken dat wij een tweede fout maken als wij dit wetsontwerp
terugwerkende kracht geven. Ik handhaaf de stelling die ik in eerste termijn
heb ingenomen. Dat laat onverlet dat het goed is om te reconstrueren hoe de
afspraken zijn gemaakt. Ook is het goed om je af te vragen of de gemaakte
afspraken wel fatsoenlijk zijn. Daarmee kan niet worden weggewassen dat men
voor de toekomst een regeling zou willen treffen die voor vergelijkbare gevallen
beter zorgt dan de wetgever sinds 1992 had geregeld.In mijn eigen termijn wil ik aansluiten bij mevrouw De Wolff en daarmee
bij de heer Witteveen. Ik wil alleen nog maar stilstaan bij het dispuut tussen
de heer Van de Beeten en de minister over het matigingsrecht in geval van
erfopvolging of overgang van de onderneming. Ik kom tot een andere conclusie
over het debat tussen de heer Van de Beeten en de minister dan de heer Holdijk.
Ik denk namelijk dat die twee het bijna doen als egeltjes en onmiskenbaar
steeds dichter naar elkaar toe kruipen. Het verschil tussen hen lijkt toch
voornamelijk het verschil tussen nul en één euro te zijn. Ik
geef toe dat dit verschil in deze tijd van bits en bytes niet onbelangrijk
is. Als wij echter naar de langere termijn kijken, moeten wij het wellicht
wat rustiger aan doen.Ik maak twee opmerkingen over de reactie van de minister in zijn termijn
hier. Hij stelt eigenlijk voor om de wetsgeschiedenis over dit artikel 109
nog enigszins te wijzigen na vaststelling van deze wet door te zeggen dat
de matiging tot nul onder dit artikel zou kunnen vallen als wij dat thans
met elkaar afspreken. Ik acht dat onjuist omdat het debat van toen bepalend
was voor de toenmalige leden van de Staten-Generaal om voor het wetsontwerp
te stemmen. Ik vind het vreselijk ingewikkeld om te bedenken dat de wetgever
nu een interpretatie geeft van de wet en er dan iets heel nieuws van maakt.
Dat de rechter dat mag, staat als een paal boven water. Dat is uiteraard afhankelijk
van de individuele casusposities. Ik vind het nogal wat om dat als wetgever
te doen. Ik zou die koers niet willen varen.De minister doet daarnaast de suggestie om het dispuut voor te leggen
aan elf of meer deskundigen. Het was een korte zin, maar naar mijn mening
wel een heel welkome. Mijn fractie, de minister en een aantal anderen zijn
het erover eens dat het matigingsrecht in gevallen van vordering ten gevolge
van verborgen schade door letsel of overlijden noodzakelijk is of kan zijn,
maar dat het in elk geval wenselijk is. De vraag die rest is of in artikel
109 BW reeds in die situatie is voorzien. Als die vraag nu wordt voorgelegd
aan deskundigen en het oordeel zou zijn dat het niet onder dit artikel valt,
neem ik aan dat de minister impliciet in zijn voorstel toezegt dat hij in
dat geval de noodzakelijke wetgevende arbeid zal doen verrichten, zodanig
dat dit gat in wetgevingstechnische zin alsnog wordt gedicht. Als dit het
geval is, doe ik een dringend beroep op de CDA-fractie om het goede voorbeeld
van mijn fractie te volgen en voor het wetsvoorstel te stemmen.De voorzitter:Dit is het einde van de derde termijn van de Kamer. Er is overleg
geweest met de minister en de aanwezige woordvoerders. De minister moet vanaf
17.15 uur in de Tweede Kamer aanwezig zijn voor de behandeling van de begroting.
Daarom stel ik de Kamer voor om de beraadslaging te schorsen en volgende week
dinsdag verder te gaan met de behandeling van het wetsvoorstel.De heer Kox (SP):Voorzitter. Ik vind het alleszins redelijk dat wij de minister nu de kans
geven om elders zijn politieke werk te doen. Het uitstel naar volgende week
gaat wel wringen met de agenda van die vergadering. Ik kan mij dus ook voorstellen
dat wij hiervoor nog geen datum vastleggen. Daarbij komt dat mijns inziens
een brede meerderheid van deze Kamer prijs stelt op nader overleg met staatssecretaris
Rutte. Dat overleg moet ook nog plaatsvinden. Ik stel dan ook voor om de laatste
termijn van de zijde van de minister naar een latere datum te verschuiven.De voorzitter:Uiteraard is er al gekeken naar de ruimte in de agenda van volgende week.
Het is wat dat betreft mogelijk dat de derde termijn van de zijde van de minister
dan wordt gehouden. De gewenste aanwezigheid van staatssecretaris Rutte is
echter een ander punt. Ik zie de woordvoerders knikken. Wij kunnen bekijken
op welke wijze wij dit zo snel mogelijk het best en het meest adequaat kunnen
regelen. Vervolgens kom ik daarop terug.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-187-197.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl