Behandeling van:  - het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van Twente (27096)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1999-2000, pag. 1758-1769

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

27-09-2000

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

nr. 37, pagina 1758-1769

12-09-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27096Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van besluiten (dinsdag 12 september 2000)Pagina 1790-1790
Behandeling van de volgende voorstellen van de commissie voor de Verzoekschriften: - Adres van W. Flanderhijn te Rijswijk betreffende uitstel van betaling voor aanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen; - Adres van L.J. Zijdeman te Gouda betreffende kwijtschelding van aanslagen inkomstenbelasting/premie volksverzekeringen; - en nog 1 ander verzoekschriftPagina 1741-1741
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van Twente (27096)Pagina 1781-1790
Presentie en opening (dinsdag 12 september 2000)Pagina 1741-1741
Behandeling van: - het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van Twente (27096)Pagina 1758-1769
Voortzetting van de behandeling van de wetsvoorstellen: - Samenvoeging van de gemeenten Sittard, Geleen en Born (26968); - Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst (26969); - Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelen en Belfeld (26970)Pagina 1769-1781
Behandeling van de financiële verantwoordingen over het jaar 1999 (27127, nrs. 1 t/m 41)Pagina 1742-1743
Stemming over het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Sittard, Geleen en Born (26968)Pagina 1790-1790
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de begrotingen van de uitgaven en de ontvangsten van het voor het jaar 2000 (Voorjaarsnota's en Slotwetten)Pagina 1741-1742
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Samenvoeging van de gemeenten Sittard, Geleen en Born (26968); - Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst (26969); - Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelen en Belfeld (26970)Pagina 1743-1758
Stemming over het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Venlo en Tegelen en Belfeld (26970)Pagina 1790-1790
Stemming over het wetsvoorstel Samenvoeging van de gemeenten Broekhuizen, Grubbenvorst en Horst (26969)Pagina 1790-1790
Stemming over het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling in een deel van Twente (27096)Pagina 1790-1790
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 12 september 2000)Pagina 1791-1792

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 65 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Gemeentelijke
herindeling in een deel van Twente (27096).De beraadslaging wordt geopend.De heer Boorsma (CDA):Mijnheer de voorzitter! De herindeling van Twente is hier behandeld op
18 april. Ik heb toen goed geluisterd naar wat de minister in eerste termijn
heeft gezegd, in reactie op de inbreng van de CDA-fractie. Ik heb toen in
een interruptie aangegeven, op enkele van zijn opmerkingen te zullen terugkomen
in een tweede termijn. Dat is toen niet mogelijk geworden. Het is bekend:
de minister vroeg om een opschorting van de beraadslaging. Dat betekent dat
de tweede termijn niet heeft plaatsgevonden. Meteen doet zich nu de vraag
voor: wat nu? Hebben wij nu een eerste termijn of gaan wij in wezen door met
de tweede termijn? Ik denk dat het van beide een beetje is.Immers, het oorspronkelijke wetsvoorstel ligt in wezen weer voor. Het
is niet gewijzigd, behalve dan dat het grote onderdeel Twentestad eruit is
genomen. Dat betekent wel, dat de kanttekeningen die in eerste termijn door
de verschillende woordvoerders zijn gemaakt niet weersproken zijn. Zij zijn
in elk geval niet aan de orde gekomen in de tweede termijn. Enkele van die
punten zal ik kort herhalen, maar ik zal eerst een aantal andere opmerkingen
maken.In de eerste plaats heeft onze collega van de Partij van de Arbeid, de
heer Witteveen, een vraaggesprek gehad met de Staatscourant. Daarvan is verslag
gedaan in het nummer van vrijdag 8 september. Mevrouw Schoondergang-Horikx
heeft er al een enkele cynische opmerking over gemaakt. Ik was er eigenlijk
door geschokt. De kop "Grondige discussie herindeling nodig" vond ik buitengewoon
aantrekkelijk. Ik dacht dat wij een goed debat zouden krijgen
over de vergaderstukken voor vandaag, de verschillende wetsvoorstellen voor
zowel Limburg als Overijssel. Vervolgens zie ik echter dat de heer Witteveen
pas na dinsdag, dus na vandaag, die grondige discussie wil.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter! Dit lijkt mij het verkeerde moment om opmerkingen uit de Staatscourant
aan de orde te stellen. Wij hebben het over een wetsontwerp en niet over meningen
van leden van dit huis. Als de heer Boorsma mij toch wenst te citeren, stel
ik het zeer op prijs als hij dat correct doet. Niet ik heb gezegd dat na deze
dag discussie op z'n plaats zou moeten zijn. Dat is een opmerking van de journalist.
Die is uiteraard ook voor rekening van de journalist.De heer Boorsma (CDA):Ik heb inderdaad ergens in mijn aantekeningen staan, dat ik de heer Witteveen
wil citeren voorzover dat correct is. Ik ben blij dat hij op dat punt al een
kanttekening heeft geplaatst. Hij zal het met mij eens zij dat wij in elk
geval hebben geprobeerd, in dit huis een grondige discussie over herindeling
te voeren. Gebleken is, dat discussies over herindeling hier vaak de nodige
emoties oproepen. Op grond van die grondige discussie heeft de CDA-fractie
in het verleden bijvoorbeeld voor de herindeling van Drenthe gestemd, voor
de herindeling Bergen/Egmond/Schoorl, voor de herindeling van de Betuwe, tegen
de herindeling van Brabant, tegen de herindeling van West-Overijssel en tegen
de herindeling van Vleuten/De Meern. Daaruit blijkt dat wij steeds hebben
geprobeerd, wetsvoorstellen grondig te beoordelen en te bespreken en in discussie
te gaan met de collegae. Zo herinner ik mij, dat bij de behandeling van het
wetsvoorstel Twente op 18 april ik bijvoorbeeld de heer Witteveen heb gevraagd,
mij eens aan te geven op grond van welke argumenten de fractie van de PvdA
vindt dat een samenvoeging van Den Ham en Vriezenveen gerechtvaardigd en geboden
is. De heer Witteveen wilde die grondige discussie toen in ieder geval uit
de weg gaan.In de tweede plaats heb ik nog een ander citaat. Excuses aan de heer Witteveen
als ik hem niet juist citeer, maar ik ga af op hetgeen hier staat. Hij heeft
volgens de Staatscourant gezegd: "Wij herindelen dus in den blinde." Dat vind
ik nogal wat. Dat kan de minister zich aantrekken. Het spoort in elk geval
volledig met de kritiek die wij hier eerder hebben geuit op de tekortschietende
argumentatie. Immers, als argumentatie voor wetsvoorstellen ontbreekt, kun
je geen grondige discussie voeren. Wat dat betreft vrees ik, dat collega Witteveen
zeer terecht heeft gezegd dat het herindelingsbeleid, voor een deel althans,
in den blinde is gevoerd. Er zitten ook goede wetsvoorstellen tussen; wij
hebben een aantal malen voor herindeling gestemd. Het verheugt mij dat collega
Witteveen in het interview het belang van sterke lokale gemeenschappen heeft
beklemtoond. Ik ben blij dat hij klemtoon legt op het belang van een korte
afstand tussen burger en bestuur. Op grond van dergelijke argumenten hebben
wij in enkele gevallen gestemd tegen wetsvoorstellen voor herindeling. Zie
de oude pleidooien er nog maar eens op na. Lees ze nog maar eens na.Voorzitter! In de derde plaats maak ik enkele opmerkingen over de argumentatie.
Bij vorige wetsvoorstellen hebben wij daar een groot punt van gemaakt. Dat
gold ook voor grote delen van het wetsvoorstel Herindeling Twente. Collega
Pastoor heeft dat ook gedaan bij de behandeling van het wetsvoorstel Herindeling
West-Overijssel en ook is het gedaan bij de behandeling van het wetsvoorstel
Herindeling Vleuten-De Meern. De CDA-fractie stond daar bovendien niet alleen
in. Wat dat betreft is het jammer dat collega Terlouw er nog niet is. Bij
de behandeling van de herindeling West-Overijssel heeft hij het volgende gezegd:
"Wat zijn de argumenten voor deze herindeling in West-Overijssel? Die zijn
moeilijk te vinden." Vervolgens liet hij aan de hand van tal van voorbeelden
zien hoe gebrekkig de argumentatie was. De minister heeft toen – ik
hoop dat hij mij hoort, want het lijkt mij moeilijk om tegelijk te lezen en
te luisteren – aangegeven scherp op te letten en erop toe te zien dat
de argumentatie zo volledig mogelijk zou zijn. Edoch, dat zou vooral gelden
voor de behandeling van vragen van dit huis. Dáár ging het echter
niet zozeer om. Het ging om de argumentatie in de memorie van toelichting,
in de eerste grondvesten van de wet. Welnu, de minister heeft toegezegd meer
te doen aan de argumentatie. Het wetsvoorstel Herindeling Twente is ingetrokken.
Nu ligt een nieuw wetsvoorstel voor. Heeft de minister nu zijn belofte gestand
gedaan, heeft hij de argumentatie verbeterd? Eenieder kan antwoord geven op
die vraag, want wij moeten constateren dat het wetsvoorstel niet is gewijzigd.
De minister heeft niet de moeite genomen om de argumentatie aan te scherpen,
aan te passen of te verbeteren. Dat neem ik hem kwalijk, gegeven zijn belofte.In de vierde plaats wijs ik erop dat de minister het oorspronkelijke wetsvoorstel
weliswaar heeft ingetrokken en een nieuw voorstel heeft ingediend –
daaruit is het onderdeel Twentestad geschrapt – maar hoe zit het dan
met de rest? Dan rijst de vraag of de in het wetsvoorstel besloten liggende
wijziging van het grondgebied van Borne onverkort kan blijven bestaan. Ook
rijst de vraag of de minister niet gehouden was om opnieuw het gebruikelijke
traject, beginnend bij de provincie, te volgen. Ook ik ben overigens blij
met snelheid, want er moet in de provincie Overijssel eindelijk eens rust
komen op dit front, maar formeel blijft mijn vraag overeind. Ik zal daar nu
niet op ingaan, want mevrouw Bemelmans-Videc heeft hier vanmorgen al over
gesproken. Toch wil ik er nog wel op wijzen dat het opmerkelijk is dat een
gemeente een kort geding aangaat om de behandeling van een wetsvoorstel tegen
te houden. De minister heeft al kenbaar gemaakt dat de rechter de regering
in het gelijk heeft gesteld. Nog opmerkelijker is het echter dat een Stichting
De 3 Beken Belangengroep in hoger beroep gaat. Dat zegt iets over de beleving
van de democratie ter plaatse. Iets waar collega Terlouw bij de behandeling
van het wetsvoorstel betreffende herindeling van Vleuten-De Meern ook zwaar
aan tilde.Minister De Vries:Het zegt echter niets over de behandeling van de rechtsvraag. Dat doet
de uitspraak in kort geding.De heer Boorsma (CDA):Daar heb ik mij ook niet over uitgesproken.Minister De Vries:Dat vind ik opmerkelijk, want in onze rechtstaat is het toch van belang
dat men zich uitspreekt over het oordeel van de rechter betreffende
de aan hem voorgelegde rechtsvraag.De heer Boorsma (CDA):Dat ben ik met de minister eens. Ik wil echter teruggaan naar het begin
van het wetsvoorstel, voordat er überhaupt sprake was van een kort geding.
Dáár ligt de bron van alle ellende. In een brief wees de burgemeester
van Rijssen mij op een uitspraak van de minister die ik eerlijk gezegd was
vergeten. Dat citaat luidde: "De vorming van Twentestad maakt immers een integraal
onderdeel uit van het wetsvoorstel Een sterke centrumgemeente, omringd door
krachtige plattelandsgemeenten. Vanaf het begin van de herindelingsprocedure
is het bestuurlijke vernieuwingsproces gericht geweest op het totale gebied
van Twente. Daaraan liggen inhoudelijke argumenten ten grondslag. Het is ongewenst,
gelet op de samenhang in dat bestuurlijke voorstel, en praktisch onmogelijk,
de uitkomsten van de verschillende onderdelen van dit proces los van elkaar
te beschouwen en aparte beslissingen te nemen over het stedelijk gebied en
het landelijk gebied van Twente." Het stedelijk gebied is eruit gehaald. De
minister zegt, dat je de losse onderdelen niet los kunt behandelen. Hoe kon
de minister dit wetsvoorstel zomaar weer indienen, nadat het stedelijk gebied
eruit is gehaald? Zou de burgemeester van Rijssen, toen hij dit onder mijn
aandacht bracht – er zijn overigens vele anderen die zo denken –
toch niet een heel sterk punt hebben?Dat waren enkele nieuwe beschouwingen en ik wil nog eens kort in herinnering
brengen wat de CDA-fractie op 18 april naar voren heeft gebracht. Het spreekt
vanzelf, dat ik niet meer inga op het onderdeel Twentestad.Allereerst de samenvoeging Vriezenveen-Den Ham, beide redelijk grote gemeenten.
Ik heb de minister toen ook schriftelijk gevraagd waarom bijvoorbeeld Tubbergen
wel zelfstandig kan blijven en Vriezenveen niet. Dat werd schriftelijk afgedaan –
ik ga op mijn herinnering af – als detailvragen. De minister heeft in
elk geval wel gezegd, dat niet het ontbreken van voldoende bestuurskracht
het argument was. Maar wat dan wel? Daarop zijn er schriftelijk gelegenheidsargumenten
naar voren gekomen en die heb ik in het debat aan de orde gesteld. Een van
die argumenten was het feit, dat er een gemeenschappelijke grondsoort is.
Een ander argument vormde de ligging aan het Kanaal Almelo-De Haandrik. Dat
zijn natuurlijk ongelooflijk merkwaardige gelegenheidsargumenten. Ik heb dat
toen wat geridiculiseerd, want als dat een goed argument is, moet je Den Helder,
Alkmaar, Zaandam en Amsterdam met elkaar samenvoegen want die liggen aan het
Noord-Hollands Kanaal.In de tweede plaats de gemeente Rijssen. Ik heb al gevraagd waarom Staphorst
wel zelfstandig kan blijven en Rijssen niet. Ik heb hem ook gevraagd wat er
dan fout gaat in Rijssen. De minister antwoordde, dat er niets fout ging en
dat het een krachtige gemeente is. De bestuurskracht is dik in orde, maar
waarom kan Tubbergen dan wel zelfstandig blijven en Rijssen niet. Het antwoord
zou kunnen zijn – zoals uit de stukken is te peuren – dat Holten
moet fuseren. De CDA-fractie heeft toen voorgesteld Holten te laten fuseren
met Bathmen. Ik zeg niet, dat zij daar vóór is maar zij stelt
vragen en zij laat zich graag overtuigen. Wat dat betreft, was het aantrekkelijk
geweest als dit wetsvoorstel ook in stukken was geknipt. De CDA-fractie laat
zich graag overtuigen. Partijvrienden – van ons en niet van de minister –
hebben pogingen gedaan om ons ervan te overtuigen, dat zo'n samenvoeging best
een meerwaarde voor beide gemeenten kan hebben, omdat Rijssen in de toekomst
wellicht ook te weinig grond zou hebben. Nogmaals, zij laat zich graag overtuigen.
Dat is niet nu al het geval maar zij heeft vragen gesteld. Aanstonds wordt
duidelijk waarom ik hier zo de nadruk op leg.In de derde plaats wil ik ingaan op de Hof van Twente. Ons argument is,
dat het te grootschalig wordt. Het wordt een gemeente met een zeer groot grondoppervlak,
met vijf gemeenten en zeer veel kernen. Het gaat om 30.000 inwoners, maar
wat verbindt die gemeenten nu eigenlijk met elkaar, behalve zoiets als toerisme?
Goor, de beoogde centrumstad, is voor, Stad Delden en Ambt Delden zijn tegen
en Diepenheim is begrijpelijk tegen. Markelo zou voor kunnen zijn als het
één grote gemeente zou worden. Wij hebben aangeven best voor
een fusie te zijn maar dan van vijf gemeenten naar twee. Dat zou meer recht
doen aan de kleine schaal van Twente.Dan ligt er nog het amendement-Barth, waarin een buurtschap van Deurningen
zou overgaan naar het stedelijke Oldenzaal. Het betrokken buurtschap De 3
Beken heeft – dat is bekend – zeer fel actie gevoerd, zich beroepend
op het Europese Handvest inzake de Lokale Autonomie. Daarover is al het nodige
gezegd.De rechtsvraag is al door de minister aan de orde gesteld maar nu komt
het grondprobleem ter sprake. Een grondprobleem is in wezen, dat deze hele
toevoeging niet nodig was. De minister had in onze ogen het amendement dan
ook krachtig moeten ontraden, want Oldenzaal zou bij aanvaarding van het oorspronkelijke
wetsvoorstel al voldoende grond krijgen voor de nodige uitbreiding. Die gemeente
heeft ongehoord veel actie gevoerd voor het behoud van het landelijke karakter,
voor het behoud van de eigen gemeenschap die zich helemaal vervlochten weet
met de gemeente Deurningen of eventueel Weerselo.Een detailvraag die we destijds gesteld hebben, luidde: om hoeveel inwoners
gaat het nu eigenlijk in die buurt? Om 130, zoals het amendement op het wetsvoorstel
zegt, of om 300? De minister heeft destijds gezegd, dat hem dat eigenlijk
niet zoveel kon schelen. Hij dacht dat het er 130 waren.Mijnheer de voorzitter! Dit is een aantal punten die toen door ons aan
de orde zijn gesteld. Wat is de reactie van de minister in de eerste termijn
geweest? In welke mate is de minister ingegaan op de argumenten terzake van
Den Ham, Vriezenveen, Stad Delden, Ambt Delden of de Hof van Twente of terzake
van Rijssen en Holten? Welke regionale of lokale overheden zijn door de minister
in zijn eerste termijn genoemd? Ik geef een opsomming die voor 95% betrouwbaar
is; het is een heel snelle telling geweest. Hij heeft genoemd de provincie
Overijssel twee keer. Wiedes! Hij heeft genoemd de provincie Drenthe een maal.
Hij heeft genoemd de Haaglanden drie maal. Hij heeft genoemd de gemeente Nootdorp
één keer. Hij heeft genoemd de gemeente Den Haag één
keer. Hij heeft genoemd de regio West-Overijssel, waar het in dit wetsvoorstel
ook niet om ging. Hij heeft genoemd Nederland, niet de plaats
in West-Overijssel, maar ons dierbare vaderland, één keer. Uiteraard
heeft hij gesproken over Twente, Twentestad, Hengelo, Enschede, Borne, Amsterdam
en Rotterdam, maar dat tel ik niet mee. Hij heeft één keer Weerselo
en Oldenzaal genoemd, maar alleen toen hij opmerkte dat het hem niet kon spelen
of er sprake was van 130 of 300 inwoners. Wel, mijnheer de minister, het zijn
er ongeveer 220. Het zal iedereen nu echter duidelijk zijn, en hopelijk ook
de minister, dat hij met geen woord heeft gerept over de Hof van Twente, Vriezenveen
en Den Ham. Hij heeft gesproken over de Haaglanden, over Nootdorp en Den Haag.
Eventjes dacht ik dat ik bij de behandeling van een ander wetsvoorstel aanwezig
was geweest.Wees nu eens eerlijk, wil ik de minister vragen, is sprake geweest van
een discussie, van hoor en wederhoor, of heeft de heer Witteveen gelijk? Het
beleid van de minister is herindelen in den blinde.Collega Terlouw heeft bij de behandeling van de herindeling van Vleuten-De
Meern belangrijke opmerkingen gemaakt over de democratie en de beleving daarvan.
Ik vraag aan hem of aan de fractie van D66: waarom Staphorst dan zelfstandig
en Rijssen niet? Waarom Tubbergen wel zelfstandig en Vriezenveen niet? Ik
wil vragen aan collega Witteveen die het belang van lokale gemeenschappen
erkent: waarom Vriezenveen niet zelfstandig en Tubbergen wel? Waarom plaatsen
als Stad en Ambt Delden, die best samen willen gaan, opheffen of fuseren in
een veel te groot gebied?Ik breng in herinnering wat mevrouw Van den Broek-Laman Trip heeft gezegd
bij de herindeling van Twente. Zij zei: De VVD-fractie heeft aarzelingen bij
de grote, uitgestrekte plattelandsgemeenten die met dit wetsvoorstel worden
gevormd. Ik ben heel benieuwd wat straks het standpunt van de VVD-fractie
zal zijn, maar ik vraag de minister waarom hij deze kritiek niet heeft gehoord
en die niet heeft verwerkt in het voor ons liggende wetsvoorstel? Als hij
dat had gedaan, had hier een wetsvoorstel kunnen liggen dat meer rekening
zou houden met de maat die in Twente gewenst is.Mijnheer de voorzitter! Ik ga afronden. Ik heb een aantal algemene opmerkingen
gemaakt. Vervolgens heb ik in herinnering gebracht een aantal voor de CDA-fractie
zeer belangrijke onderdelen van het vorige wetsvoorstel als het gaat om de
plattelandsgemeenten. Ik wil nu nog één nieuw detailpunt aan
de orde stellen en een enkele opmerking over Aadorp maken.Aadorp is een buurtschap dat deel uitmaakt van Vriezenveen. Voorgesteld
wordt dat samen te voegen met Almelo. In een brief die ik heb ontvangen staat:
Dat betekent zo goed als zeker het einde voor ons dorp. Worden we nu al aan
drie kanten ingesloten door industrie, de vierde kant dreigt ook nog volgebouwd
te worden met woningen en industrie. Aan de ene kant is de buffer tussen dorp
en industrie vijftig meter. Waarom moet dit alles ten koste gaan van ons dorp.
We hebben een mooi en gezellig dorp waar de mensen om elkaar geven en dat
zie je toch steeds minder in Nederland.Praten over sterke lokale gemeenschappen. Het kan best zijn, zeg ik dan
aan het adres van de minister, dat hij ons kan overtuigen, maar dat wil ik
wel op een manier waarmee niet wordt gesproken over de Haaglanden, de gemeente
Nootdorp of Nederland, maar waarmee iets wordt gezegd over de onderdelen van
dit wetsvoorstel.Mijnheer de voorzitter! Ik wacht met belangstelling de bijdrage van de
collegae en straks de reactie van de minister af.De voorzitter:Alvorens aan de volgende spreker het woord te geven, merk ik op dat wij
iets uitgelopen zijn. Ik had gedacht dat wij om 13.00 uur lunchpauze zouden
hebben. Het lijkt nu eerder op 13.30 uur.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Voorzitter! Wat kunnen wij over dit wetsvoorstel vandaag nog zeggen zonder
in herhalingen te vervallen? Aan de overzijde is de behandeling van dit wetsvoorstel
zonder Twentestad heel sober geweest. Die ingetogenheid past mijn fractie
uitstekend op dit moment. Ik zal dan ook zeker niet inhoudelijk op alle onderdelen
van dit wetsvoorstel ingaan. Dat verhaal is verteld. Het enige wat ons vandaag
te doen staat is dit voorstel te aanvaarden. Toch heb ik een paar korte opmerkingen.Allereerst willen wij de minister complimenteren met de snelheid waarmee
hij dit lastige wetsvoorstel vandaag wellicht tot een goed einde weet te brengen.
In onze ogen is het voorliggende wetsvoorstel zeker een goed einde. Wij zijn
verheugd dat het monstrum van Twentestad eruit is. De minister heeft zeer
bekwaam gehandeld.De nieuwe gemeenten die vanaf 1 januari 2001 in Twente gevormd zullen
worden, zijn heel uiteenlopend qua grootte en structuur. Borne wordt nog kleiner.
De Hof van Twente wordt wel heel groot, maar de kernen die straks daartoe
behoren zijn mooi en heel karakteristiek. Zij kunnen samen zeker een krachtige
gemeente vormen. Holten en Rijssen zullen een tijd nodig hebben om elkaar
echt te begrijpen; een nieuwe gemeenteraad zal daar hard aan moeten werken.
Natuurlijk blijven de historisch gegroeide cultuurverschillen bestaan en dat
is goed ook. De heer Boorsma sprak hierover. Een kleine dorpsgemeenschap blijft
na een herindeling een kleine dorpsgemeenschap. Daar mag geen misverstand
over bestaan. U moet maar eens goed nalezen hoe dat werkt bij oude herindelingen.
Het blijven dorpsgemeenschappen met hun eigen fanfare en hun eigen amateurtoneel.
Daar verandert niets aan.Ook in het noordoosten van Twente komt een forse nieuwe gemeente, Weerselo,
Denekamp en Ootmarsum. Mijn fractie gaat ervan uit dat deze nieuwe gemeenten
in november vruchtbare verkiezingen tegemoet gaan en binnen afzienbare tijd
gezond en sterk kunnen werken.De heer Boorsma (CDA):Voorzitter! Ik hoor nu tal van juichende verhalen over grote en sterke
gemeenten. Wat waren de aarzelingen van de woordvoerster van de VVD-fractie
terzake van de grote plattelandsgemeenten? Ik weet dat die aarzelingen bestonden
bij de VVD-fractie. Zijn die nu opeens verdwenen? Dat kan in elk geval niet
zijn gebeurd door de verdediging van de minister. Zoals ik te kennen heb gegeven,
heeft de minister in de eerste termijn van de behandeling van het vorige wetsvoorstel
totaal niet gesproken over die andere gemeenten.Mevrouw Van den Broek-Laman Trip (VVD):Voorzitter! Ik denk dat hier een groot verschil ligt tussen
de CDA-fractie en de VVD-fractie. Wij zijn niet van plan om, zoals de CDA-fractie
dat doet, zo diep inhoudelijk in te gaan op alle gemeenten die aan de orde
zijn. Wij vinden dat niet onze taak. Natuurlijk kun je je aarzelingen hebben
bij grote plattelandsgemeenten, maar wij menen dat het in dit geval goed op
te lossen zal zijn. Nogmaals, ik ben niet van plan om met een liniaal langs
alle gemeentebesturen te gaan om te zeggen wat er wel en niet goed is. Dat
is aan de overzijde gebeurd. Het is in eerdere stadia gebeurd. Dat heeft de
provincie gedaan. Het is niet de taak van de Eerste Kamer.De VVD-fractie deelt de zorg die ook uitgebreid aan de overzijde aan de
orde is geweest over de financiële terugslag die heringedeelde gemeenten
moeten ondergaan. Wat ons betreft, zou er de eerste jaren na een herindeling
wel wat extra's naar die nieuwe gemeenten mogen gaan, weliswaar met de verzuchting
erbij: als zij dat dan maar niet uitgeven aan een nieuw gemeentehuis.Ik kan het niet laten en kom toch bij Bathmen. Steeds weer wordt er in
het parlement uitvoerig over gesproken: zoals het zo mooi in de Staatscourant
stond "het stiefkindje van Overijssel". Natuurlijk vinden wij het allemaal
belangrijk om over dergelijke stiefkindjes te praten. Nu wij vandaag dit wetsvoorstel
waarschijnlijk wel tot wet zullen verheffen, blijft Bathmen eenzaam achter.
Gelukkig gaat de provincie Overijssel weer een Arhi-procedure starten. Dat
is prima; het parlement wacht op zijn beurt. Toch is dat niet helemaal zo.
Er ligt immers een oude motie uit 1998 aan de overzijde van de heer Hoekema,
waarin staat dat Bathmen Overijssels moet blijven. Ik heb uit de Handelingen
van afgelopen juni begrepen dat D66 daaraan vasthoudt. Ik vind dat toch een
merkwaardige uitspraak. Deze motie zal de Arhi-procedure verstoren. Bovendien
ligt er een zeer recente uitspraak van de gemeenteraad van Bathmen, waarin
deze wederom uitspreekt met Gorssel te willen samengaan en eventueel wel Gelders
te willen worden. Dat is nog eens krachtige taal. Maar goed, de provincie,
in dit geval twee provincies, zijn aan de beurt. Wat vindt de minister van
de beperkende motie die aan de overzijde is aangenomen?Overigens willen wij in dit verband de regering nogmaals aan de uitdrukkelijke
toezegging van staatssecretaris Van de Vondervoort herinneren om de positie
van oostelijk Diepenveen opnieuw te bezien bij een volgend wetsvoorstel tot
herindeling in deze regio. Zij deed deze toezegging in de Eerste Kamer bij
de behandeling van het wetsvoorstel inzake Deventer en Diepenveen. Is de minister
op de hoogte van die toezegging?Ik maak nog een algemene opmerking over de houding van provinciebesturen
als het gaat om provinciegrensoverstijgende herindelingen. Ik heb de indruk
dat provincies erg krampachtig omgaan met provinciegrenzen. Binnen een provincie
kan vergaand worden heringedeeld en kunnen gemeentegrenzen vergaand worden
verlegd. Zodra een provinciegrens echter dreigt te worden verlegd, zijn de
provinciebesturen plotseling uitermate behoudend. Is die indruk van mij juist
of heeft de minister daar een heel andere mening over?De minister heeft bij de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede
Kamer een lesje staatsinrichting gegeven over de taak van de Eerste Kamer
bij wetsvoorstellen over herindeling. Dat heeft ons wel enigszins verbaasd.
Onzes inziens past de minister grote terughoudendheid bij het geven van een
beperkende beschrijving van de taak van deze Kamer. Het is tot op heden toch
nog steeds zo dat de Staten-Generaal zelf hun werkterrein bepalen? Zij controleren
de regering en niet andersom. Wij komen hier ongetwijfeld op een ander moment
nog wel op terug. Wij zien de beantwoording van de minister met belangstelling
tegemoet.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Voorzitter! De minister zal het zonder de tevredenheid moeten doen die
ik hem vanmorgen bij de Limburgse voorstellen aanbood. Hier geen aparte wetsvoorstellen
voor de verschillende samenvoegingen. Het is onmogelijk om over de verschillende
samenvoegingen apart te stemmen.Het kader waarbinnen de GroenLinkse fractie gemeentelijke herindelingen
beoordeelt, heb ik wat dit deel van Twente betreft uitgebreid uiteengezet
op 18 april van dit jaar. Het beoordelingskader blijft hetzelfde, het verschil
met toen is dat Twentestad uit het voorstel is verdwenen. Voor de duidelijkheid
geef ik een beknopte samenvatting.Een voorgestelde gemeentelijke herindeling moet aanwijsbare voordelen
hebben. De meerwaarde moet door de indieners worden aangetoond. Algemeen gestelde
argumenten zijn daarvoor niet voldoende. Schaalvergroting is aanvaardbaar
als gemeenten feitelijk niet in staat zijn om hun gemeentelijke taken uit
te oefenen en in regionale samenwerking geen oplossing is te vinden. Per regio
zou differentiatie van gemeentelijke taken uitstekend kunnen werken. De regio
moet ook in het openbaar bestuur centraal komen te staan. Veel maatschappelijke
activiteiten worden namelijk in regionaal verband georganiseerd. In het besef
van wederzijds belang moet toekomstgericht worden ingezet op niet-vrijblijvende
probleemgerichte strategische samenwerking tussen gemeenten op regionaal niveau,
met behoud van lokale autonomie en met een actieve, maar geen dominante rol
van de provincie. Op een dergelijke manier wordt steeds vaker in regio's samengewerkt.
Het is volgens mij een kwestie van tijd en dan wordt het regeringsbeleid.Ik kom op het wetsvoorstel. GroenLinks zal niet de discussie met de minister
aangaan of hij gerechtigd was dit aangepaste wetsvoorstel bij de Tweede Kamer
in te dienen zonder opnieuw de gemeenten te raadplegen. Er zijn al veel argumenten
gewisseld en beide partijen komen met hooggeleerden om hun standpunt kracht
bij te zetten. Het hoger beroep van de gemeente Weerselo is natuurlijk heel
interessant. Alleen wordt het eventuele gelijk van de gemeente afhankelijk
van de stemming vandaag mogelijk irrelevant door het tijdstip van behandeling,
namelijk na de besluitvorming in de Eerste Kamer. Ik ben overigens benieuwd
wat er gebeurt, als de rechter in hoger beroep anders oordeelt dan de lagere
rechter. Mijn fractie is van mening dat door het wegvallen van Twentestad
een andere situatie is ontstaan. De relatie met de grootschaligheid van Twentestad
is natuurlijk wel van belang. Het wegvallen van de meest grootschalige samenvoeging
neemt voor een deel de grond onder andere samenvoegingen weg
en versterkt de standpunten van mijn fractie.Ik zal mij geheel in lijn met de functie van de Eerste Kamer beperken
tot de hoofdlijnen. Verder zal ik mij beperken tot die onderwerpen die ik
bij de behandeling van het oorspronkelijke wetsvoorstel heb aangesneden, toen
er nog sprake was van Twentestad. Zonder Twentestad had de kern Bornerbroek
bij Borne moeten blijven en niet bij Almelo ingedeeld moeten worden. De kern
Aadorp had naar het oordeel van mijn fractie bij Vriezenveen moeten blijven.
Is er al meer bekend over de situatie van de scholen in Aadorp? Blijft de
bibliotheek bereikbaar? Bij andere herindelingen blijken dat de eerste zaken
te zijn die sneuvelen, waardoor de dienstverlening sterk wordt verminderd.
Dan blijft er een bibliotheek over die alleen op een zeer tijdrovende manier
met het openbaar vervoer bereikt kan worden, omdat de voorziening in de hoofdkern
is gevestigd. Wat Oldenzaal betreft, blijf ik erbij dat het noordwestelijke
deel van het amendement genoeg zou zijn geweest.Door het wegvallen van Twentestad ontvalt ook de grond aan de andere vormen
van samenvoegingen. De Hof van Twente is onnodig grootschalig. Wij hebben
het dan over een plattelandsgemeente met meer dan 30.000 inwoners over een
zeer groot oppervlak, terwijl er zeer weinig draagvlak is voor die samenvoeging.
Samenvoeging van Holten en Rijssen is nu helemaal onbegrijpelijk geworden.
Opschaling in de rest van de regio is geen argument meer. Bovendien hebben
die gemeenten niets, maar dan ook echt niets met elkaar gemeen. De minister
weet niet – dat heeft hij bij een vorige gelegenheid gezegd –
dat in het bedrijfsleven twee van de drie voorgenomen fusies mislukken vanwege
cultuurverschillen. Toch is dat zo. Waarom zou je dat risico dan met gemeenten
nemen? Er is geen enkele logische onderbouwing voor deze samenvoeging.Bovendien is er nog de kwestie van Diepenveen-Oost. Ik doel dan op de
onderhand ook aan deze minister wel bekende toezegging aan de Eerste Kamer
die in de vorige kabinetsperiode door staatssecretaris Van de Vondervoort
is gedaan om de samenvoeging van Deventer en Diepenveen door de Eerste Kamer
te slepen. De minister heeft laatst in deze Kamer toegezegd, het probleem
van Bathmen aan te willen pakken, maar hij heeft er niet bij gezegd hoe hij
dat denkt te gaan doen. Ook was niet duidelijk of die aanpak ook op Diepenveen-Oost
betrekking had. Het gaat mijn fractie er in de eerste plaats om dat de minister
de toezegging gestand doet die een vorig bewindspersoon heeft gedaan ten aanzien
van Diepenveen-Oost. Het begint te lijken op het inlossen van een ereschuld.
Ik ga ervan uit dat ook de andere fracties in deze Kamer het tot hun zaak
rekenen dat een toezegging van de regering aan de Eerste Kamer ook wordt nagekomen.
Het is eigenlijk te gek dat dit steeds weer onder de aandacht gebracht moet
worden.Naar mijn mening heeft de Tweede Kamer een unieke kans laten liggen om
twee problemen in een klap op te lossen, namelijk Bathmen, een zaak van de
Tweede Kamer, en Diepenveen-Oost, een zaak van de Eerste Kamer. Er lag terzake
een amendement van de heer Van den Berg van de SGP, maar daar was geen meerderheid
voor te vinden. Holten zelfstandig laten en de wens kenbaar maken dat een
procedure wordt gestart om zo snel mogelijk Holten samen te voegen met Bathmen
en Diepenveen-Oost (Lettele en Okkebroek) was natuurlijk de oplossing. Diepenveen-Oost
moet dan wel tegelijkertijd worden losgemaakt van de gemeente Deventer. De
Tweede Kamer heeft daar in haar wijsheid niet toe besloten. De motie-Hoekema,
weliswaar van D66, maar gesteund door andere regeringsfracties, maakt samenvoeging
van Bathmen en Gorssel eigenlijk onmogelijk. Bovendien biedt die samenvoeging
wel een oplossing voor Bathmen, maar niet voor Diepenveen-Oost. Ik heb dat
nog eens goed nagekeken op de kaart en ik heb het ook nog eens nagevraagd.
Mijn vraag aan de minister is hoe hij de toezegging van een van zijn voorgangers
denkt in te lossen.De heer Witteveen (PvdA):Voorzitter! Wij spreken vandaag voor de tweede keer binnen een jaar over
een wet die voorstellen doet voor de gemeentelijke herindeling in een deel
van Twente. Het lijkt overbodig om de voorgeschiedenis van dit wetsvoorstel
te bespreken, de eerdere gebeurtenissen liggen nog vers in het geheugen. Onze
fractie zal de nieuwe voorstellen uit overtuiging steunen. De minister van
Binnenlandse Zaken verdient een compliment voor de staatsrechtelijk zuivere
wijze waarop hij zich heeft opgesteld en voor zijn initiatief om de impasse
die was ingetreden en die nadelig was voor de inwoners van Twente, snel met
nieuwe voorstellen te doorbreken. Wij stellen met tevredenheid vast, dat het
mogelijk is om met ingang van 2001 tot herindeling over te gaan. Dat is iets
waarop door zeer velen met zeer verschillende opvattingen en belangen uit
de regio is aangedrongen.Toch zijn er nog enkele kwesties waar mijn fractie in dit debat duidelijkheid
over wil verkrijgen. Eén kwestie ligt naar onze mening overigens duidelijk
genoeg. Enkele gemeenten in het herindelingsgebied hebben zich tot de rechter
gewend om een nieuwe Arhi-procedure af te dwingen, daarbij gesteund door principiële
staatsrechtelijke argumenten die waren aangedragen door de heer Engels van
de universiteit Groningen. De rechter heeft de vordering in eerste instantie
afgewezen, onder verwijzing naar artikel 120 van de Grondwet. Het is namelijk
niet aan de rechter om een oordeel uit te spreken over de onderlinge verenigbaarheid
van wetten in formele zin. Dat is een taak voor de wetgever. Die taak moeten
wij dan ook niet uit de weg gaan. Wat mijn fractie betreft, wij kunnen ons
geheel vinden in de opmerkingen van de heer Schutte tijdens de behandeling
van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer. De heer Schutte, die onder juristen
bekend staat als het staatsrechtelijke geweten van het parlement, wijst erop
dat de Wet Arhi slechts algemene regels bevat voor de provinciale en gemeentelijke
voorbereiding van een herindelingsvoorstel. Ik citeer de heer Schutte:"Als de voorbereiding echter is voltooid en een ontwerpregeling aan de
minister is aangeboden, komt de rol van de wetgever aan de orde en die is
niet gebonden aan de inhoud van de ontwerpregeling van de provincie. De minister
kan er namelijk van afwijken; de Tweede Kamer kan haar amenderen en beide
Kamers kunnen een voorstel verwerpen. Dat proces wordt niet in de Wet Arhi
geregeld. Dat zou ook niet kunnen, omdat de Wet Arhi de formele
wetgever niet kan binden."Dat lijkt mij allemaal precies zoals het is. Ik kan er nog aan toevoegen,
dat in het verleden wel eens een voorstel is gedaan om wat de heer Engels
wenselijk acht, tot positief recht te maken. Konijnenbelt stelde in de jaren
tachtig voor om zogenaamde structuurwetten, zoals de Gemeentewet en de Algemene
wet bestuursrecht en misschien ook de Wet Arhi, een hogere status te geven
dan wetten in formele zin en een lagere status dan de Grondwet. Zijn voorstel
ondervond meteen veel kritiek, omdat dit de mogelijkheden van de wetgever
te sterk zou inperken en te veel macht zou geven aan de rechter. Er zijn sindsdien
geen pogingen ondernomen om structuurwetten een plaats te geven in onze Grondwet.
De minister heeft zich op soortgelijke wijze uitgelaten als de heer Schutte
en voegde er nog aan toe, dat ook als naar de materie en de inhoud gekeken
wordt, verdere raadpleging van de gemeenten in de nieuwe Arhi-procedure geen
zin zou hebben gehad, omdat er geen nieuwe informatie meer aan het licht zou
kunnen komen. Dat lijkt mij feitelijk een juiste constatering.Mijnheer de voorzitter! De tweede kwestie waar mijn fractie aandacht aan
wil besteden, betreft een onderwerp dat niet in de wet geregeld is maar daarvan
wel afhankelijk is, te weten de toekomst van Bathmen. De voorgeschiedenis
mag als bekend worden verondersteld. Het is een verhaal waar men treurig van
wordt. Ook hierbij is sprake van een impasse nadat de toezegging van een van
de ambtsvoorgangers van de minister niet kon worden nagekomen en bestuurlijk
overleg vastliep. De minister heeft alweer op staatsrechtelijk zuivere wijze
ervoor gekozen in dit geval een nieuwe Arhi-procedure te beginnen. Dat heeft
onze steun. Intussen zijn echter de mogelijkheden voor Bathmen door de herindeling
in de omliggende gebieden drastisch ingeperkt. De Arhi-procedure moet naar
onze overtuiging geen loze aangelegenheid zijn, waarbij men slechts één
optie inventariseert. De gemeente Bathmen heeft er na alle bestuurlijke complicaties
die haar niet aan te rekenen zijn en na jarenlange onzekerheid, recht op om
in elk geval de garantie te krijgen dat alle opties voor een goede toekomst
van Bathmen, het liefst voor de in het debat genoemde termijn van 25 jaar,
even serieus worden onderzocht. Ik hoop dat ook de minister een dergelijke
formele en materiële aanpak steunt en dat hij zich wil inzetten voor
de kwaliteit van de procedure.Wat zijn de mogelijkheden? Opgaan in Deventer is nadrukkelijk aan de orde.
Voor onze fractie betekent een goede Arhi-procedure dat de optie van een samengaan
van Bathmen met Gorssel even serieus wordt onderzocht, zelfs al zou dat wijziging
van de provinciegrens noodzakelijk maken. Ik sluit mij graag aan bij de opmerkingen
die van de zijde van de VVD hierover zijn gemaakt. Ook een samengaan met Holten
en Diepenveen-Oost is een mogelijkheid die perspectief biedt, evenals een
samengaan met de nu te vormen gemeente Holten/Rijssen. In dat verband speelt
natuurlijk ook een zekere rol dat de samenvoeging van Holten en Rijssen in
de betrokken gemeenten weinig draagvlak heeft. Rijssen zou als meer industriële
gemeente met een andere identiteit dan het landelijke Holten ook zelfstandig
kunnen voortbestaan naast een sterke plattelandsgemeente Holten/Bathmen/Diepenveen-Oost.
Het is op z'n minst één van die serieus te nemen opties. Wij
beseffen dat er wel een belangrijk nadeel aan kleeft. De gemeenten Holten
en Rijssen zouden in een kort tijdsbestek twee keer moeten reorganiseren.
Als de uitkomst van een dergelijk proces echter is dat voor alle betrokken
gemeenten, inclusief Bathmen, het perspectief ontstaat van een goede bestuurlijke
toekomst op lange termijn, is die prijs acceptabel. Een snel verloop van de
Arhi-procedure is dan echter nog wenselijker. Graag vernemen wij de opvattingen
en inschattingen van de minister op dit punt. Ik zie de heer Boorsma opstaan,
dus ik zal even pauzeren.De heer Boorsma (CDA):Ik dacht even dat de heer Witteveen aan het einde van zijn betoog was
gekomen.De heer Witteveen (PvdA):Geenszins.De heer Boorsma (CDA):Dan wil ik toch deze gelegenheid benutten voor een korte interruptie.In de eerste plaats wil ik weten of de PvdA-fractie in dit huis vindt
dat het herindelingsbeleid in den blinde gevoerd wordt of niet. Daar heb ik
nog geen uitspraak over gehoord.In de tweede plaats vind ik het toe te juichen dat de heer Witteveen veel
aandacht heeft geschonken aan Bathmen. Ik vond zijn betoog over het complex
Rijssen/Holten/Bathmen heel interessant, omdat het geheel in lijn is met de
vragen is die ik destijds gesteld heb in eerste termijn bij de behandeling
van het vorige wetsvoorstel. Toen heb ik hem uitgedaagd door hem te vragen
waarom de PvdA-fractie nu eigenlijk voor een fusie is tussen Den Ham en Vriezenveen.
Ook vroeg ik hem wat de PvdA-fractie verwacht van zo'n grote plattelandsgemeente
als de Hof van Twente. Die discussie is hij uit de weg gegaan. Hij is nu op
één onderdeel ingegaan. Ik hoop dat hij ook aandacht zal schenken
aan de andere onderdelen van de wet, juist omdat het zeer leeft in de betrokken
regio.De heer Witteveen (PvdA):De heer Boorsma stelt zoals gewoonlijk een buitengewoon wezenlijke kwestie
aan de orde. Uiteraard bestaat er in Nederland een herindelingsbeleid. Als
wij de heer Lemstra mogen volgen, bestaat er misschien zelfs een beetje veel
herindelingsbeleid in allerlei verschillende varianten. Ik ben er persoonlijk –
maar dat staat buiten deze discussies – voorstander van dat wij daar
grondig en inhoudelijk over discussiëren, liefst aan de hand van het
uitstekende rapport van de Stuurgroep krachtige gemeenten, waar allerlei interessante
ideeën over samenwerkingsmogelijkheden in staan.Waarom heb ik toch gemeend te moeten opmerken dat herindeling soms in
den blinde geschiedt? Dat heb ik gezegd, omdat wij ons veel te weinig afvragen
wat er gebeurt na de herindeling. Worden de effecten bereikt die men beoogt
met de grote plattelandsgemeenten? Ik vond het niet tot stand komen van de
kwaliteitsmonitor dan ook een heel veeg teken. Als wij niet weten welke effecten
de herindeling hebben op gemeenten die al groter zijn geworden, dan kunnen
wij daar ook niet van leren voor nieuwe herindelingen. In die zin was het
"in den blinde", maar ik ben zeer zeker van mening dat wij misschien in geen
tientallen jaren zulke uitgekristalliseerde ideeën over herindeling hebben
als nu. Als je dat ergens terugvindt, dan is het in dit wetsvoorstel
over de herindeling van Twente, waar werkelijk alle mogelijke argumentaties
die pro en contra herindelingen te bedenken zijn op enig moment in de stukken
en in de verdere behandeling aan de orde komen.Voorzitter! Nu zie ik dat de heer Boorsma zelfs niet eens mijn antwoord
af wil wachten, zo ongedurig is hij om er weer tussen te springen.De heer Boorsma (CDA):U doelt bijvoorbeeld op de argumenten als de ligging langs het kanaal
Almelo-de Haandrik of dezelfde grondsoort. Ik begrijp dat de PvdA-fractie
dat goede argumenten vindt.De heer Witteveen (PvdA):Ik ga zo nog in op de gemeenten Den Ham en Vriezenveen waar de heer Boorsma
om onbegrijpelijke redenen een zeer centraal belang aan hecht, want hij komt
daar telkens op terug. Ik heb daar in vorige instantie al antwoord op gegeven.
Ik was toen van mening – en dat ben ik nog steeds – dat de belangen
die bij die indeling aan de orde waren in de stukken en in de Tweede Kamer
op een evenwichtige wijze zijn bekeken. Dan ga ik het niet hebben over kanalen
en over grondsoorten. Dat laat ik graag aan mijn meer geleerde collega's aan
de overzijde over. Ik ben wel van mening dat er een open discussie gevoerd
moet worden als blijkt dat er bij die herindelingen problemen zijn. Daarom
ben ik teruggekomen op Bathmen. Dat heeft op zichzelf niets te maken met de
criteria voor herindeling, maar wel met normen voor behoorlijk bestuur. Ik
vind dat de gemeente Bathmen te lang in onzekerheid is gelaten over haar toekomst
en dat die gemeente, net als alle andere gemeenten, er recht op heeft dat
op de een of andere manier gestreefd wordt naar een bestuurlijke toekomst
die perspectief biedt op de lange termijn. Ik zou graag op dit punt mijn betoog
willen hervatten.Een andere lastige kwestie heb ik nog bewaard, namelijk de uitbreiding
van de gemeente Oldenzaal met het gebied dat bekend staat als "De 3 Beken".
Het proces dat de gemeente Weerselo tegen de Staat aanspande, mag dan juridisch
gezien niet op goede gronden berusten, maar het is wel een ernstig signaal
van politieke en maatschappelijke onvrede over de gang van zaken. Bij amendement
is immers een veel groter gebied toegewezen aan Oldenzaal dan in de eerdere
procedures aan de orde is geweest. Gemeente en bewoners, verenigd in het actieve
3 Beken-team, hebben het gevoel buiten spel te zijn gezet in het overleg.
Staatsrechtelijk gezien is er – nogmaals: wij maken de redenering van
de heer Schutte tot de onze – helemaal niets aan de hand. Uiteraard
mag de Tweede Kamer ook een herindelingswet om haar moverende redenen amenderen.
Als de Tweede Kamer die bevoegdheid opzij zou zetten, zou zij zich op een
schandelijke manier verlagen omdat de democratie dat met zich brengt. Maar
als een amendement zo verrassend is, gezien het feit dat de te verwachten
bouwbehoefte van Oldenzaal veel geringer is dan het toegewezen gebied, gegeven
het feit dat het om een "groene long" tussen Oldenzaal en Hengelo gaat, gegeven
de voornamelijk agrarisch en recreatieve functie en gegeven de verschillen
in leefcultuur tussen het landelijke en stedelijke gebied, dan is er nog heel
wat uit te leggen en te beargumenteren. In de Handelingen van het debat van
de Tweede Kamer is daar helaas niet veel van terug te vinden. De opvatting
van de minister inzake dit onderdeel van het wetsvoorstel is ons nog niet
bekend. Graag horen wij van hem hoe aan de gemeente Weerselo en haar inwoners
kan worden duidelijk gemaakt dat dit amendement werkelijk goede redenen heeft,
en dat het, zoals het woord "amendement" suggereert, werkelijk om een verbetering
van het wetsvoorstel gaat.De heer Holdijk (SGP):Mijnheer de voorzitter! Bij dit wetsvoorstel tot gemeentelijke herindeling
zal ik geen algemene beschouwingen houden over het gemeentelijk herindelingbeleid,
wat ik vanmorgen wel deed bij de voorstellen voor Limburg. De uitkomst van
de behandeling in deze Kamer vandaag staat, zo lijkt iedereen aan te nemen,
bij voorbaat vast. De schriftelijke voorbereiding in deze Kamer, of beter
gezegd het ontbreken daarvan, als ook de inbreng van de verschillende woordvoerders
van regeringsfracties tot nu toe ondersteunen die verwachting. Maar ook als
dit voorstel thans wordt aangenomen, zal daarna zeker niet minder dan thans
behoefte bestaan aan een fundamentele discussie over het vigerende herindelingsbeleid.
Naar ook ik uit de Staatscourant van 8 september heb menen te mogen begrijpen,
leeft dat gevoelen in elk geval ook in de fractie van de PvdA.Op één ding zou ik in algemene zin nog willen wijzen. Volgens
perspublicaties zou in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken
een onderzoek zijn verricht door een groep bestuurskundigen van de Rijksuniversiteit
Leiden samen met het adviesbureau Moret, Ernst en Young. Hoewel de rapportage
nog moet verschijnen, is er al wel een en ander bericht over enkele conclusies.
Zo zou men op het standpunt staan dat herindeling niet nodig is om de kwaliteit
van het lokale bestuur te verbeteren. Ook zou gebleken zijn dat ook kleinere
gemeenten zich uitstekend kunnen redden als het bestuur maar capabel is. Ten
slotte zou ook geconcludeerd worden dat een optimale schaalgrootte voor gemeenten
niet bestaat. Het zullen wat ongenuanceerd weergegeven conclusies zijn, maar
misschien voelt de minister aandrang om op de aangehaalde conclusies te reageren.Dan kom ik op het wetsvoorstel als zodanig. Reeds in de bijdrage van collega
De Vries bij de parlementaire behandeling van wetsvoorstel 26353 op 18 april
jongstleden kwam tot uitdrukking dat de inhoudelijke bezwaren van onze fracties
zich bepaald niet alleen uitstrekten tot het onderdeel Twentestad, maar ook
op andere onderdelen betrekking hadden. De in het voorlopig verslag gesignaleerde
punten zal ik aan het slot van mijn bijdrage nog eens opsommen, al was het
maar bij wijze van een uitgebreide stemverklaring.De discussie in de Tweede Kamer, maar ook daarbuiten, onder andere in
de rechtszaal, met betrekking tot het nu voorliggende wetsvoorstel heeft zich
vooral toegespitst op de vraag of en in hoeverre wij met een nieuw wetsvoorstel
te maken hebben en, zo ja, wat daarvan dan de procedurele consequenties zouden
moeten zijn. De meningen daarover blijven tot dusverre lijnrecht tegenover
elkaar staan. In onze wijze van zien sluiten wij aan bij die van de geestverwante
fracties in de Tweede Kamer. Er is in onze ogen sprake van een nieuw wetsvoorstel,
niet alleen in formele zin, maar ook in materiële zin.
Wij vinden dat niet alleen omdat de aanduiding van het wetsvoorstel iets anders
luidt dan die van het voorafgaande voorstel. In het vorige wetsvoorstel was
sprake van de herindeling van Twente, terwijl nu over de herindeling van een
deel van Twente wordt gesproken.Er is naar onze mening ook in materiële zin sprake van een nieuw
wetsvoorstel, omdat de onverbrekelijk genoemde samenhang tussen Twentestad
en de plattelandsrandgemeenten toch is verbroken. Deze ontwikkeling heeft
een nieuwe situatie geschapen, die een nieuwe benadering van het herindelingsvraagstuk
in deze regio zou kunnen en naar onze opvatting ook zou moeten impliceren.
Een nieuwe procedure ingevolge de Wet Arhi had daarom voor de hand gelegen.
Ik zeg niet dat zij wettelijk vereist is. De Tweede Kamer heeft echter helaas
in meerderheid anders geoordeeld, alsmede de Haagse bestuursrechter in een
kortgedingvonnis van 17 juli jongstleden, waartegen echter, zo hebben wij
begrepen, de gemeente Weerselo inmiddels in hoger beroep is gegaan. Mevrouw
Schoondergang heeft al gevraagd om een bespiegeling op de situatie die zou
kunnen ontstaan wanneer de rechter in hoger beroep anders zou oordelen dan
die in eerste instantie. Ook wij zijn daar benieuwd naar.Voorzitter! Alle procedurele aspecten daargelaten, de eerlijkheid gebiedt
te vermelden dat, wanneer een nieuwe procedure zou zijn gevolgd, waarop zozeer
is aangedrongen, en vervolgens toch hetzelfde voorstel als het nu voorliggende
voorstel tot stand zou zijn gekomen, onze inhoudelijke bezwaren niet weggenomen
zouden zijn. Daarom vermeld ik tot slot puntsgewijs de onderdelen waarop onze
bedenkingen zich richten. Ik doe dat in een min of meer willekeurige volgorde.
Deze punten zijn vanwege onze fracties ook in het voorlopig verslag bij het
oorspronkelijke wetsvoorstel genoemd.Ik noem ten eerste de 390 ha van de gemeente Weerselo die naar Oldenzaal
gaan. Daarmee wordt de opdeling van Deurningen geïmpliceerd, zonder dat
de noodzaak daartoe aannemelijk is gemaakt. Ik noem in de tweede plaats de
vorming van de Hof van Twente door samenvoeging van een vijftal gemeenten,
waardoor een in onze ogen onnodig grote plattelandsgemeente ontstaat. Het
derde punt is het verlies van Bornerbroek door Borne, dat nu zelfstandig blijft,
aan Almelo. Ik noem ten vierde de samenvoeging van de zelfstandige gemeenten
Rijssen en Holten ondanks belangrijke verschillen in meerdere, onder andere
culturele opzichten. Ik noem in de vijfde plaats de opheffing van de zelfstandige
gemeente Ootmarsum, waartoe in onze ogen de noodzaak niet is gebleken. Mijn
zesde punt heeft betrekking op de overgang van Aadorp van Vriezenveen naar
Almelo. Ten slotte noem ik het feit dat dit wetsvoorstel geen duidelijkheid
verschaft over de toekomstige positie van de gemeente Bathmen. De woordvoerders
van de fracties van de VVD, de PvdA en GroenLinks hebben hier uitvoerig over
gesproken.Ik hoop dat de minister wil terugkomen op de gedachtewisseling die wij
hier destijds over Deventer hebben gehad en op de uitspraken die toen door
de staatssecretaris zijn gedaan. Ik ben in het bijzonder benieuwd naar het
antwoord op de vraag van mevrouw Van den Broek of de motie-Hoekema in de verdere
procedure niet een blokkade zal vormen voor de meest optimale oplossing voor
Bathmen.Met belangstelling zullen wij naar de uiteenzettingen van de minister
luisteren.De heer Bierman (OSF):Voorzitter! Ik wil de minister er een compliment voor maken dat hij ook
mijn advies om het wetsvoorstel herindeling Twente terug te nemen, heeft gevolgd.
Ik ben blij dat hij er vaart in heeft gehouden, zodat de onzekerheid kon worden
weggenomen. Voor mij is er nog wel de vraag of wij nu de tweede termijn houden
over het oude wetsvoorstel, dan wel spreken over een heel nieuw wetsvoorstel.
Bij het aanvankelijke wetsvoorstel was ik niet alleen tegen Twentestad, maar
ook tegen een aantal andere zaken. Ik zou onder andere in verband met Twentestad
tegen hebben gestemd. In het nieuwe wetsvoorstel komt Twentestad niet meer
voor, maar de overige punten zijn precies hetzelfde gebleven. Daardoor is
een nieuw bezwaar ontstaan. De reus is weggevallen en de dwergen moesten met
elkaar toch een extra maatje large krijgen. Daarmee ontstaan een aantal zo
grote gemeenten die in onbalans lijken te zijn met het niet doorgaan van Twentestad,
dus het zelfstandig blijven van de betrokken steden. De ene schaalvergroting
is dus niet doorgevoerd, maar de andere is overeind gebleven.De enige manier waarop je daar onderuit kan komen, is stellen dat het
allemaal niet meer samenhangt, voorzover het ooit wél samengehangen
heeft. Met het nieuwe wetsvoorstel komen de diverse herindelingsvoorstellen
echter niet apart op tafel. Als dat wel was gebeurd, zou ik er op dezelfde
genuanceerde wijze als voorheen op kunnen ingaan, maar die mogelijkheid wordt
mij nu niet geboden. Waarom heeft de minister deze gouden kans niet aangegrepen?
Was daar formeel bezwaar tegen?Het draagvlak van onderop is in ieder geval toegenomen met het nieuwe
voorstel. Twentestad gaat immers niet door. Relatief gezien kan ik mij in
het nieuwe voorstel dan ook méér vinden dan in het oude, maar
doordat het nieuwe bezwaar erbij gekomen is, ben ik in feite weer even ver
en ligt er een voorstel voor dat ik ook niet kan ondersteunen, omdat de grootschaligheid
er nog steeds in gebleven is. Het is een totaalpakket en daar kan ik niet
mee uit de voeten. De argumentatie die ik bij het oude wetsvoorstel te berde
heb gebracht, blijft voor mij gewoon overeind. Bij die gelegenheid is onder
andere het citaat genoemd "Herindeling is onvermijdelijk een kwestie van visie,
van normen en waarden en van politiek". De minister heeft toen gezegd: "Het
is moeilijk om voorstellen die gebaseerd zijn op visie, volledig met argumenten
te onderbouwen. Er zit dus een duidelijk smaakaspect aan." Dat vind ik opnieuw
terug in het voorstel dat nu voorligt. Hier speelt het pakket van normen en
waarden dat de minister kennelijk hanteert, een duidelijke rol. Voor mij blijft
het beeld overeind dat ik ook bij de herindeling van Vleuten-De Meern heb
genoemd, namelijk dat het er de schijn van heeft dat een bestuurlijke cultuur
is ontstaan en nog steeds voortwoekert in de zin van "herindeling zal gebeuren,
als het niet linksom kan, dan maar rechtsom". Ik vind dat bijzonder jammer,
want wij moeten broodnodig de discussie voeren over de vraag, hoe herindeling
er eigenlijk uit zou moeten zien.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter! Ook bij de eerdere inbreng vanmorgen van de zijde van mijn
fractie heb ik gezegd dat normaliter Jan Terlouw nu op het spreekgestoelte
zou hebben gestaan. Hij heeft dit onderwerp ook in eerste instantie behandeld.
Mijn fractie heeft goede hoop dat Jan Terlouw snel hier zal zijn, maar zolang
dat niet het geval is, zal ik het woord voeren op dit beleidsterrein.Het moet gezegd: de minister heeft handig geopereerd toen hij besefte
dat het aanvankelijke voorstel over herindelingen in Twente het niet zou halen
in de Senaat.Ten eerste heeft hij het niet op een stemming laten aankomen, omdat alles
dan weer van voren af aan had moeten beginnen en ook de beoogde herindelingen
buiten Twentestad jaren vertraging zouden hebben opgelopen.Ten tweede heeft hij voortdurend beklemtoond dat er een meerderheid in
beide Kamers van het parlement voor de overige herindelingsvoorstellen was.
Tja, waar kwam die stellige overtuiging vandaan? Een soort self-fulfilling
prophecy?Ten derde heeft hij al degenen die vonden dat de inspraak nu opnieuw moest
beginnen, met veel overtuigingskracht voorgehouden dat op een gegeven moment
alles is gezegd en alles gehoord, dat wij geen behoefte hebben aan eindeloze
herhaling van zetten en dat wij behoefte hebben aan daden, aan bestuurskracht.
Dat laatste is niet precies in zijn woorden, maar daar kwam het feitelijk
wel op neer. En daar heeft de minister natuurlijk ook gelijk in. Wat is het
nut van inspraak? Dat iedereen die bij een zaak is betrokken de gelegenheid
krijgt zijn argumenten naar voren te brengen, dat daar serieus naar wordt
geluisterd en dat die argumenten serieus worden gewogen. De bedoeling van
inspraak is niet in de eerste plaats, dat de juiste procedures worden gevolgd,
al is dat natuurlijk wel van groot belang, maar wél dat bestuurders
de instelling hebben om het naar voren gebrachte naar waarde te schatten.
En dan moeten we zeggen: de argumenten over Twente zijn nu wel gewisseld,
laten we nu tot besluiten komen.Bij de behandeling van het aanvankelijke wetsontwerp in deze Kamer hebben
wij overigens wel gezegd, dat de kwestie Bathmen, hier al eerder de revue
gepasseerd, zou moeten worden geregeld bij dit voorstel. Dat is niet gebeurd.
Wij kunnen dat billijken, omdat de provincie nu feitelijk weer aan zet is,
maar bij aanneming van dit wetsvoorstel is de weg om te komen tot een gemeente
Holten-Bathmen afgesloten. Dat was na een eerste optie Gorssel-Bathmen een
wens van Bathmen. Zo worden de mogelijkheden voor die gemeente zo langzamerhand
wel heel klein. Bathmen wil een landelijke gemeente blijven, zo zegt men.
Ik hoop dat de provinciebestuurders, en daarna wij in Den Haag, de inspraak
die weer gaat volgen als nieuwe procedures worden gestart, zullen behandelen
zoals ik net aangaf, met de bereidheid om daar serieus naar te luisteren.Voorzitter! In eerste termijn heeft de heer Boorsma in de richting van
mijn fractie een paar indringende vragen gesteld. Ik zou het unfair vinden
om, nu ik na hem spreek, niet tenminste een poging te doen om met mijn kennis
van het dossier daarop een korte reactie te geven.De eerste is, dat ten aanzien van het hele conglomeraat aan vragen die
de heer Boorsma naar voren heeft gebracht, voor ons wel als uitgangspunt geldt
de rol die de Eerste Kamer in herindelingsvoorstellen heeft te spelen, namelijk
een terughoudende, in z'n algemeenheid geldend voor het landelijk Haagse,
terwijl het primaat ligt bij de provincie. Zo staat het ook in het regeerakkoord,
dat op dit punt door ons is onderschreven. Die argumenten zijn uitvoerig gewisseld.
Het is niet onbelangrijk om dit toch nog maar eens als eerste punt naar voren
te halen in de richting van de heer Boorsma.Ten tweede dacht ik, toen ik naar de heer Boorsma luisterde, dat hij ook
voor een deel naar de bekende weg vroeg. Misschien is het goed dat hier nog
eens duidelijk naar voren te brengen. Zeker, mijn fractie had problemen met
de dubbelstad en had en heeft bezwaren tegen onderdelen van de rest van het
voorstel. In de discussie die heeft plaatsgevonden voor de behandeling van
het oude wetsvoorstel is daarover tenslotte toch een politiek bestuurlijke
afspraak totstandgekomen tussen fracties in dit huis en het kabinet, waarbij
enerzijds is afgesproken dat er een nieuw voorstel zou komen waarbij Twentestad
eruit zou worden gehaald en anderzijds dat wij bereid waren onze overige afwegingen
even te laten voor wat die waren, overigens onder één voorwaarde,
een voorwaarde waaraan de minister in zijn eerste termijn heel helder de toezegging
heeft verbonden daaraan te zullen voldoen. Die politieke afspraak, fair enough,
luidde dat wij in de toekomst een splitsing van wetsontwerpen krijgen en geen
voorstellen meer krijgen met, zoals naar ik meen Terlouw het heeft verwoord,
teveel eitjes in één mand. De minister heeft dat heel hard toegezegd.Er is nog een derde element, waarmee ik de heer Boorsma volledig meen
te beantwoorden, voorzover dat in mijn vermogen ligt. Het oude wetsvoorstel
lag er al toen de minister aantrad. Bestuurlijk heeft de minister gezegd,
dat er nogal wat argumenten zijn om nu gewoon door te gaan, een knoop door
te hakken. In herindelingsland kun je nooit iedereen tevreden stellen.De heer Boorsma (CDA):Heb ik zojuist goed gehoord, dat er een afspraak was tussen de fracties
die de regering steunen aan de ene kant en de regering aan de andere kant,
om het wetsvoorstel terug te nemen en vervolgens het onderdeel Twentestad
eruit te halen? Als ik dat goed heb gehoord, wil ik mij eens bezinnen op de
staatsrechtelijke aspecten daarvan. Ik meen dat dit ongehoord is.De heer Kohnstamm (D66):In de voorbereiding is, overigens in alle opzichten redelijk open, door
meerderheden in dit huis, die bleken bij de schriftelijke....De heer Ruers (SP):De heer Kohnstamm heeft duidelijk gezegd, dat er afspraken zijn gemaakt.De heer Kohnstamm (D66):Mag ik mijn zin even afmaken? Uit de schriftelijke behandeling van het
oorspronkelijke wetsvoorstel voor Twente bleek overduidelijk dat er van de
zijde van een groot aantal fracties, ook fracties die geacht worden te behoren
tot de coalitiepartijen, grote bezwaren waren tegen Twentestad. Natuurlijk
is daarover in de maanden voorafgaande aan de behandeling hier
gesproken. Als ik zo-even heb gezegd dat er een keiharde afspraak was, heb
ik, met excuses, een fout woord gebruikt. Uit de omstandigheid dat het in
de lucht hing en dat er in die richting werd nagedacht, dat bij de beantwoording
door de minister in eerste instantie over Twentestad duidelijk werd dat ook
hij vond dat het onverstandig was om te veel eitjes in één mand
te doen en dat hij zich voornam dat voortaan niet meer te doen, vloeide voor
mijn fractie en naar ik meen ook voor de andere fracties een soort morele
afspraak voort. Als er verder geprocedeerd zou worden, zouden wij niet ontzettend
tegen liggen. Men kan daarover verbaasd zijn. Dat mag. Men kan ook interrumperen;
ook dat mag. De openheid van de gedachtewisseling hier is er toch wel enigszins
mee geholpen als ik hier het gevoelen van mijn fractie aan het eind van het
debat over Twentestad enkele maanden geleden de revue laat passeren.De heer Ruers (SP):Fijn dat wij van de heer Kohnstamm mogen interrumperen; dat is toch prettig.
Zijn er in de regeringsfracties in deze Kamer afspraken met de regering gemaakt
of niet? Als dat het geval is geweest, is dat toch iets heel bijzonders.De heer Kohnstamm (D66):Naar aanleiding van de vraag van de heer Boorsma heb ik getracht mijn
antwoord te nuanceren. Ik heb geprobeerd duidelijk te maken, dat het einde
van het debat voor mijn fractie in ieder geval teweeg heeft gebracht –
of u dat nu leuk vindt of niet – dat wij voor de verdere behandeling
van de herindelingsvoorstellen voor Twente ten minste de morele verplichting
op ons namen, daar als het enigszins kon voor te stemmen, gegeven de intrekking
van het wetsvoorstel door de minister. Het spijt mij als ik in eerste termijn
heb verwoord, dat daar keihard een afspraak over is gemaakt. Dat had ik niet
moeten doen.De heer Boorsma (CDA):Het gaat er niet om of iets ons spijt. Het ging om de uitspraak van de
heer Kohnstamm dat er een afspraak was gemaakt. Hij heeft nu twee keer heel
expliciet gezegd, dat er geen keiharde afspraak is gemaakt, maar wel een morele
afspraak. Ik houd hem er wel aan dat deze uitspraak de waarheid is.De heer Witteveen (PvdA):Als ik mij nog in dit koor mag mengen: ik was betrokken bij al die gebeurtenissen
en naar mijn perceptie zijn er in die tijd helemaal geen afspraken gemaakt.
De minister heeft op zijn eigen wijze en staatsrechtelijk zuiver gehandeld
toen hij het wetsvoorstel terugnam. Daarna hebben wij onze eigen mening bepaald.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Was een van de redenen wellicht de toezegging van de minister om in het
vervolg wetsvoorstellen apart ter stemming aan te bieden? Gold dat dan ook
niet voor het wetsvoorstel dat wij nu behandelen? Mij zou dat logisch lijken.De heer Kohnstamm (D66):Wij hebben laten wegen dat het wetsvoorstel, zoals het er lag, er al was
toen de minister aantrad. Op dat punt was er dus van een beleidswijziging
sprake. Bestuurlijk moet je dan oppassen dat zo'n beleidswijziging –
"te veel eitjes in één mandje" – ertoe leidt dat al het
gedane voorwerk teloor gaat. Wij vonden en vinden dat bestuurlijk niet verantwoord.Dan nog iets over het al dan niet maken van afspraken. Er was geen afspraak
in de zin van: zo gaan we het absoluut doen. Wel heeft er een debat plaatsgevonden.
Dat heeft zijn eigen politieke inhoud en motoriek gekregen. In reactie op
de opmerking van de heer Boorsma heb ik getracht zo open en helder mogelijk
duidelijk te maken welke morele verplichting wij uit dit debat vonden voortvloeien.
Dat heb ik gedaan omdat de heer Boorsma anders zou zijn blijven zitten met
een groot aantal inhoudelijke vragen. Die zijn terecht gesteld, maar vanuit
de redenering van mijn fractie hebben ze op dit moment niet een zodanige relevantie
dat ze moeten worden beantwoord.Mevrouw Schoondergang-Horikx (GroenLinks):Uit het antwoord van de heer Kohnstamm maak ik op dat de toezegging van
de minister om wetsvoorstellen in het vervolg zodanig aan te bieden dat er
apart over zou kunnen worden gestemd, niet gold voor dit wetsvoorstel.De heer Kohnstamm (D66):Ik heb de toezegging van de minister in zijn eerste termijn – in
reactie op de eerste termijn van de Kamer bij de behandeling van het oude
wetsvoorstel – zo begrepen dat hij zei: gedane zaken nemen geen keer,
wij zitten nu bestuurlijk op het punt dat wij hom of kuit moeten geven, maar
ik ben het ermee eens dat er in dit wetsvoorstel te veel eitjes in één
mandje zitten en ik neem mij voor om daar in het vervolg anders mee te handelen.
Wij hebben dat opgevat als: bij de voorbereiding van nieuwe voorstellen –
los van het onderhavige – zullen niet meer zoveel deelvoorstellen in
één wetsvoorstel worden gevat, want dan zetten wij vooral de
Eerste Kamer zodanig voor het blok dat er ongelukken van kunnen komen. Ook
de minister vond dit overigens ongewenst. Ik concludeer dat dit een toezegging
naar de toekomst is geweest.De voorzitter:Zo blijkt hoe een verschil in interpretatie van de woorden "afspraak"
en "debat" een heel debat kan opleveren!De heer Ruers (SP):Mijnheer de voorzitter! Het kort geding dat de gemeente Weerselo heeft
aangespannen, vind ik een ernstig signaal. Natuurlijk, wij kennen in ons land
een scheiding der machten. De gemeente Weerselo zal daar zeer goed van op
de hoogte zijn. De rechter zal in ons rechtsstelsel niet snel op de stoel
van de wetgever gaan zitten. Dat is maar goed ook. Daarvoor hebben wij onze
Grondwet en ook andere wetten. Dat wetende, is er echt iets ernstigs aan de
hand als zo'n gemeente toch zoiets doet. De heer Witteveen sprak in dit verband
van een signaal. Naar mijn mening is het zelfs een ernstig signaal. Er is
echt iets aan de hand als je in bovengenoemde omstandigheid als gemeente zegt:
wij voelen ons gegriefd, ons zijn rechten ontnomen en dus gaan wij ondanks
alles naar de rechter. Juridisch kun je als bestuur, als regering, dan gelijk
hebben, maar als politiek hoogste orgaan in Nederland moet je dan ook begrijpen
dat er iets ernstigs aan de hand is en dat je goed moet kijken naar de ontwikkelingen
die daaraan ten grondslag liggen. Dat is naar mijn mening onvoldoende gebeurd. Voorzitter! Het gaat om democratie. Democratie blijft een weerbarstige
zaak. Een zaak ook, die terecht veel aandacht trekt. Op het functioneren van
de democratie is in de afgelopen jaren de nodige kritiek geleverd. Onder andere
heeft dit ertoe geleid dat in het regeerakkoord is gepleit voor nieuwe vormen
van democratie, voor vergroting van de kwaliteit van het bestuur. Dat is prima.
Van vele kanten werd erop gewezen dat de afstand tussen bestuur en burger
te groot was geworden en dat de betrokkenheid van de burgers bij het openbaar
bestuur te gering was. Wij delen die constatering en die zorg en wij ondersteunen
alle initiatieven die tot een verbetering van het functioneren van de democratie
kunnen leiden. Ik stel hier vandaag ook vast, dat het aan betrokkenheid van
de burgers bij het bestuur bepaald niet ontbreekt als het gaat om gemeentelijke
herindelingen, in welke vorm dan ook. Dan plots blijken vele burgers zeer
betrokken en niet beroerd te zijn om zich in te spannen voor het bestuur en
die lokale democratie. Een betere gelegenheid om de democratie te bevorderen
en de burgers bij het bestuur te betrekken, is er waarschijnlijk niet. Hier
ligt, zeker voor de rijksoverheid, een kans om zich waar te maken maar vooral
ook om al die mooie woorden op papier ook waar te maken. In deze Kamer hebben
wij het afgelopen jaar veel en intensief gediscussieerd over herindelingen.
Ik herhaal dat hier niet.Helaas moet ik ook vaststellen, dat de rijksoverheid slecht en selectief
luistert naar de burgers. Eenmaal ingeslagen wegen worden niet verlaten, ook
al zijn het doodlopende wegen. Het beste voorbeeld daarvan was wel de herindeling
Twente 1, maar eigenlijk hebben we maar één voorstel, zo heb
ik begrepen. Je verwacht dat de regering, als zij een tweede kans krijgt,
daarvan geleerd heeft maar dat blijkt toch niet het geval te zijn. Weer wordt
er met groot gemak, grote woorden en dure begrippen over de wensen en belangen
van velen heengelopen. De burgers begrijpen er nog steeds niets van: wij,
de regering, hebben toch het beste met hen voor? Hoe kan men daar toch tegen
zijn? Dat is zo ongeveer de teneur die uit deze reactie blijkt.Nu kan het best zo zijn, dat de regering het beter weet. Die mogelijkheid
wil ik niet uitsluiten maar dat ontslaat de rijksoverheid er niet van om serieus
met haar burgers om te gaan, te luisteren, te argumenteren en te discussiëren.
Daarbij dient zij de geldende regels te hanteren, ook als dat haar op dat
moment minder goed uitkomt of niet welgevallig is. Bij de eerste ronde Twente
hebben wij veel van die verschijnselen kunnen aanschouwen. Ik moet vaststellen,
dat dit bij de tweede ronde helaas weer gebeurt. Niet alleen wordt de procedure
naar mijn mening niet met de vereiste zorgvuldigheid uitgevoerd, maar ook
wordt naar de talloze bezwaren van de betrokkenen niet of nauwelijks geluisterd.
Het eerste, reeds gesneuvelde, Twentevoorstel was opgebouwd aan de hand van
de grote Twentestad. Dat was de kern, de stedenband. De rest was daar in hoge
mate aan gerelateerd. Twentestad viel weg. Er ontstond naar mijn mening een
totaal nieuwe situatie, juist voor de kleinere steden en het platteland. Anderen
hebben dat al keurig aangegeven. En toch doet de regering het huidige voorstel –
of het verlengde voorstel – af alsof er slechts een detail veranderd
is en dat bijvoorbeeld een nieuwe Arhi-ronde niet nodig is. Die wordt hooghartig
weggewimpeld. Ik vind dat een gemiste kans.Misschien heeft de regering uiteindelijk en zakelijk gesproken straks
op grond van de argumenten het gelijk aan haar kant met dit voorstel. Dat
kan maar ook dat ontslaat de regering niet van het volgen van een zorgvuldige
procedure en het serieus nemen van haar burgers. Dat vereist naar mijn mening
de democratie, ook op dit niveau. Die insteek heb ik hier met name en node
gemist. Terecht hebben dan ook vele Twentenaren weer geprotesteerd. Zij voelen
zich opnieuw onheus bejegend. Zij willen inspraak en begrip en die missen
zij. Dat vind ik vanuit de democratie een slechte zaak.Voorzitter! Ik wil nog wijzen op een aspect, dat bij de behandeling van
dit voorstel aan de overzijde – waar toch vrij weinig over dit voorstel
is gezegd, gezien de ernst en de omvang van de zaak – onderbelicht is
gebleven en wel dat ook bij het eerste Twentevoorstel op het platteland reeds
vele bezwaren tegen dit voorstel bestonden. Nu wordt de indruk gewekt, dat
nu Twentestad voorbij is, er geen vuiltje aan de lucht is. Naar mijn mening
is echter het tegendeel het geval. Vele fracties hebben in dit huis daarop
uitvoerig een toelichting gegeven voor het reces en ook weer vandaag. Namens
mijn fractie wil ik benadrukken, dat de vorige keer en ook nu weer vele bezwaren
op het platteland bestaan. Deze wegen voor ons zeer zwaar.Voorzitter! Ik heb gelezen wat er in de Tweede Kamer hierover is gezegd.
Ook de fraaie woorden van mevrouw Barth op 22 juni heb ik gelezen. Letterlijk
zei zij: "Wij willen graag een democratisch, krachtig en betrokken bestuur."
Dat lezende, rijst al gauw de vraag wie dat niet wil. Iedereen wil dat maar
het komt natuurlijk aan op de uitvoering. Is het bestuur, dat grote delen
van de bevolking in Twente voor haar stad, dorp of streek graag zien en dat
haaks staat op dit voorstel, niet krachtig, niet democratisch en niet betrokken?
Volgens mij wel. Ik zou daarop graag een toelichting van de minister ontvangen,
opdat ik de betrokken burgers kan uitleggen dat zij het verkeerd zien en dat
de regering de juiste opvattingen heeft. Ik wacht het graag af.De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 13.40 uur tot 14.40 uur geschorst.Voorzitter: Boorsma 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19992000-1758-1769.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl