Behandeling van het wetsvoorstel Regels voor de bewaring, het beheer en de verstrekking van gegevens van donoren bij kunstmatige donorbevruchting (Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting) (23207)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2001-2002, pag. 1280-1285

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-05-2002

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2001-2002

nr. 25, pagina 1280-1285

16-04-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 23207Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 16 april 2002)Pagina 1300-1304
Lijst van besluiten (dinsdag 16 april 2002)Pagina 1299-1300
Presentie en opening (dinsdag 16 april 2002)Pagina 1279-1279
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Luchtvaartwet inzake de beveiliging op luchtvaartterreinen (26607)Pagina 1287-1287
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Vaststelling van titel 7.3 (Schenking) van het nieuwe Burgerlijk Wetboek (17213); - Invoering Boek 4 en Titel 3 van Boek 7 van het nieuwe Burgerlijk Wetboek, derde gedeelte (Overgangsrecht) (26822); - en nog 25 andere wetsvoorstellenPagina 1279-1280
Behandeling van het wetsvoorstel Regels voor de bewaring, het beheer en de verstrekking van gegevens van donoren bij kunstmatige donorbevruchting (Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting) (23207)Pagina 1280-1285
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Tabakswet (26472), en over de motie-Werner c.s. over preventie en ondersteuning van stoppogingen (26472, nr. 59)Pagina 1285-1287
Behandeling van het voorstel van wet van de leden Depla, Ravestein, Van Wijmen, Duivesteijn en Biesheuvel tot wijziging van onder andere de artikelen 10 en 26 van de Wet voorkeursrecht gemeenten in verband met het tegengaan van de ontwijking van het voorkeursrecht van gemeenten bij de verwerving van onroerende zaken (27750)Pagina 1287-1299

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van het wetsvoorstel: Regels
voor de bewaring, het beheer en de verstrekking van gegevens van donoren bij
kunstmatige donorbevruchting (Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting) (23207).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Voorzitter. Het voorliggende wetsvoorstel, waarmee wordt beoogd regels
te stellen voor de bewaring, het beheer en de verstrekking van gegevens van
donoren bij kunstmatige donorbevruchting, is nog tijdens het kabinet-Lubbers
III ingediend bij de Tweede Kamer. Aanleiding daarvoor was de in deze Kamer
in 1991 aangenomen motie-Schuurman. Aangaande de discussie die in de jaren
negentig op gang is gekomen over de onderhavige materie doet het mijn fractie
deugd, dat minister Korthals in de Tweede Kamer bij de behandeling van het
onderhavige wetsvoorstel in positieve zin heeft gewezen op het in 1988 verschenen
rapport "Zinvol leven" van het Wetenschappelijk Instituut voor het CDA, dat
ik overigens destijds heb mogen schrijven. Ik maak graag van de gelegenheid
gebruik om beide bewindslieden nu al vriendelijk te attenderen op een rapport
dat bij datzelfde instituut in de maak is over de beschermwaardigheid van
embryo's. Ik kom straks nog op de Embryowet terug.De voortgaande ontwikkeling van denken bij andere partijen is de belangrijkste
reden geweest dat dit wetsontwerp een zo lange weg is gegaan. De kern van
het wetsvoorstel is nu door alle fracties in de Tweede Kamer onderschreven:
uitgangspunt is het recht van een kind om te kunnen weten van wie het afstamt.
Belangen van donoren en wensouders dienen daaraan in beginsel ondergeschikt
te zijn. Deze volwassenen hebben vrijwillig een verantwoordelijkheid op zich
genomen die verplicht. Het kind heeft geen keuzevrijheid gehad. Daarmee is
de taak van de overheid, die reeds een betrokkenheid heeft bij deze wijze
van voortplanting, gegeven om op te komen voor de zwakke en stem te geven
aan de stemloze. De fractie van het CDA is dan ook verheugd over dit wetsvoorstel,
dat opheffing van de anonimiteit van de donor mogelijk maakt.Vier punten behoeven naar de mening van de fractie van het CDA nog aandacht.
Het eerste punt betreft de niet volledige opheffing van de anonimiteit van
de donor. De fractie van het CDA heeft met het wetsvoorstel zoals dat déze
Kamer heeft bereikt heel wat minder moeite dan met de oorspronkelijke wetstekst.
De regering koos aanvankelijk voor een open belangenafweging: indien de donor
niet zou instemmen met gegevensverstrekking aan het kind, dan zou een belangenafweging
plaatsvinden zonder enig richtsnoer: geen "ja, mits" en geen "nee, tenzij".
De Tweede Kamer heeft met algemene stemmen het belangwekkende
amendement-Van der Staaij c.s. (stuk nr. 24) aangenomen. Daardoor wordt in
de nieuwe formulering van artikel 3, tweede lid in beginsel aan het belang
van het kind doorslaggevend gewicht toegekend. De bewijslast ligt bij de donor.
Er is dus geen sprake meer van een open belangenafweging. Het verzoek van
het kind als zodanig is voldoende en, zo teken ik op uit de Handelingen van
de Tweede Kamer, het kind hoeft niet meer aannemelijk te maken dat het schade
lijdt door het niet beschikken over de gevraagde gegevens. Verklaringen terzake
van huisartsen, psychologen of psychiaters zijn dus niet nodig. Er is echter
nog een aantal vragen te stellen over het oordeel dat het bestuur van de Stichting
dan wel de rechter zal geven.Mijn eerste vraag betreft de formulering van artikel 3, tweede lid, laatste
zin. Deze luidt:"Verstrekking blijft, indien de donor daarmee niet instemt, uitsluitend
achterwege indien, in aanmerking genomen de gevolgen die niet-verstrekking
voor de verzoeker zou kunnen hebben, zwaarwegende belangen van de donor meebrengen
dat verstrekking niet behoort plaats te vinden".De tussenzin "in aanmerking genomen de gevolgen die niet-verstrekking
voor de verzoeker zou kunnen hebben", was niet opgenomen in de oorspronkelijke
tekst van het amendement en is toegevoegd na, zo heb ik uit de Handelingen
begrepen, technische hulp van de zijde van het departement. Over de letterlijke
tekst van die toevoeging is in de Tweede Kamer, waarschijnlijk omdat de beraadslagingen
reeds waren gesloten, niet meer gediscussieerd. Voor de interpretatie van
het wetsvoorstel op dit punt is de bedoeling van de tekst uiteraard van belang.
De fractie van het CDA zou de minister van Justitie dan ook willen vragen
wat de meerwaarde van de toevoeging "in aanmerking genomen de gevolgen die
niet-verstrekking voor de verzoeker zou kunnen hebben" is. Zou de minister
ingeval deze louter wetstechnisch moet worden begrepen, de noodzaak daarvan
kunnen toelichten? Indien de toevoeging inhoudelijk is bedoeld, vraag ik mij,
mij uitsluitend richtend op de tekst van het wetsartikel, af of niet toch
weer méér is geschoven in de richting van een open belangenafweging,
hoewel het belang van het kind uitgangspunt en richtsnoer moet zijn. Als wij
de toelichting op het amendement volgen, waarbij het belang van het kind als
uitgangspunt wordt onderstreept, wat is dan de meerwaarde van de toegevoegde
tekst?Een tweede vraag betreft hetgeen de regering in de memorie van antwoord
op vragen van de fractie van het CDA heeft geantwoord met betrekking tot concrete
voorbeelden van zwaarwegende belangen. De regering geeft als voorbeeld de
donor die ten tijde van de donatie nog zeer jong was en geen gezin had, en
die vele jaren later gelet op zijn dan bestaande gezinssituatie ernstig te
nemen bezwaren heeft tegen confrontatie met het KID-kind. Voorzitter. Mogelijk
kan de dan bestaande gezinssituatie aanleiding zijn om van zwaarwegende belangen
te spreken. Ik zou de regering echter willen vragen te bevestigen dat uitsluitend
de feiten van een jeugdige leeftijd en latere gezinsvorming irrelevant zijn
om zwaarwegende belangen aanwezig te achten. De donor van zaad of eicellen
heeft een andere verantwoordelijkheid dan bijvoorbeeld een bloeddonor. Die
verantwoordelijkheid moet dan ook, zo stelde ik al in het begin van mijn betoog,
recht worden gedaan. Bij de besluitvorming zich als donor beschikbaar te stellen
kan en moet men de gevolgen hiervan overwegen. Daar hoort bij dat men later
anders kan gaan denken over het eigen donorschap. De regering heeft deze gedachtegang
ook gesteund. Ik citeer uit de Handelingen van de Tweede Kamer minister Borst:"Ook al was de donor twintig, hij was toen ook al volwassen, toen hij
besloot om donor te worden. Je moet die spijt ook een keer kunnen wegslikken
en zeggen: ik sta voor wat ik toen heb gedaan en daarmee heb ik toch een zekere
verantwoordelijkheid op mij genomen".Ook wijs ik op het ook door de regering onderstreepte belang van voorlichting
aan donoren om openheid over hun donorschap te betrachten jegens hun partner
en/of gezin. Dat staat haaks op het toelaten van het niet betrachten van die
openheid als zwaarwegend belang. Nogmaals: kan de regering bevestigen dat
uitsluitend de feiten van een jeugdige leeftijd en latere gezinsvorming irrelevant
zijn om zwaarwegende belangen aanwezig te achten? Mijn tweede aandachtspunt is de niet onmiddellijke opheffing van de anonimiteit
van de donor. Krachtens artikel 14 van het wetsvoorstel kan het vetorecht
van de donor met betrekking tot de persoonsidentificerende gegevens pas worden
doorbroken na verloop van twee jaar nadat de wet in het Staatsblad is gepubliceerd.
De fractie van het CDA hecht eraan te stellen dat de argumentatie hiervoor
niet overtuigend is. De regering wil namelijk voorkomen dat donoren onnodig
of om verkeerde redenen afhaken. Het uitgangspunt en de strekking van het
wetsvoorstel, namelijk het belang van het kind, wordt daaraan ondergeschikt
gemaakt. Daarbij vraagt de fractie van het CDA zich af, hoe de regering de
rol van de overheid in dezen ziet. De overheid heeft toch geen plicht, zelfs
geen inspanningsverplichting om te bewerkstelligen dat aan de kinderwens van
diegenen die aangewezen zijn op een donor wordt voldaan? De fractie van het
CDA is benieuwd naar de reactie van de regering op deze principiële vraag.
Tevens vraagt mijn fractie zich af hoe de termijn van twee jaar zich verhoudt
tot artikel 7 van het VN-verdrag van de rechten van het kind, dat onder meer
bepaalt dat een kind, voorzover mogelijk, het recht heeft zijn of haar ouders
te kennen. De termijn waarbinnen dit recht niet kan worden uitgeoefend, wordt
nu met twee jaar verlengd.Daar komt bij dat het de regering te verwijten is dat die twee jaren nog
nodig zijn. Deze periode is immers bedoeld voor voorlichting aan met name
donoren en potentiële donoren. Niet zozeer voorlichting over de precieze
bepalingen in dit wetsvoorstel; als dát het geval was geweest zou de
regering het gelijk aan haar zijde hebben gehad omdat altijd de behandeling
in het parlement moet worden afgewacht. De voorlichting betrof echter, zoals
minister Borst het in de Tweede Kamer uitdrukte, een "attitudeverandering",
die zou moeten bewerkstelligen dat donoren het belang van openheid, zowel
jegens het kind als jegens al dan niet toekomstige gezinsleden zouden onderkennen.
Vandaar ook de lange periode van twee jaar. Ook voorlichting over wat donoren
al dan niet te wachten staat met betrekking tot onderhoudsacties of omgangsregelingen
behoefde niet te wachten op behandeling van het wetsvoorstel in de
Tweede Kamer, aangezien daar geen wijziging in zal optreden. De fractie van
het CDA vindt mét verschillende fracties in de Tweede Kamer, ook van
de coalitiepartijen, dat al in maart 2000 met die voorlichting had kunnen
worden gestart. Wij schrijven nu april 2002. Dat zou hebben betekend dat de
voorlichtingsactie vóór publicatie in het Staatsblad beëindigd
had kunnen zijn en dat kinderen niet daarna nog twee jaar het recht zou hoeven
worden onthouden om te weten van wie zij afstammen.De minister van VWS heeft op aandrang van de Tweede Kamer toegezegd meteen
na de stemmingen aldaar te starten met de voorlichting. Immers, naar haar
zeggen was alles al gereed en hoefde slechts nog aanpassing te geschieden
naar aanleiding van aangenomen amendementen. De stemming vond plaats op 6
februari 2001, één jaar en twee maanden geleden. Kan de minister
de stand van zaken toelichten, zowel wat de publieksactie betreft als die
richting de doelgroepen? Kan met betrekking tot de laatste worden toegelicht
wat meer precies de maatregelen zijn ten aanzien van donoren en potentiële
donoren enerzijds en wensouders anderzijds? Zijn ten aanzien van de laatsten
al gesprekken met de instellingen gevoerd over de counsellors? Hoe wordt de
attitudeverandering bij donoren en wensouders omtrent meer openheid bewerkstelligd?
De fractie van het CDA acht het raadzaam om in de reglementen van de Stichting
op te nemen dat de instellingen verplicht zijn bij de voorlichting en begeleiding
ouders te wijzen op de wenselijkheid van openheid over de afstamming ten opzichte
van het kind en donoren te wijzen op de wenselijkheid van openheid jegens
zijn (latere) partner of gezin. Kan de minister van VWS toezeggen dit te bevorderen?Het derde punt dat de fractie van het CDA de regering wil voorleggen betreft
de actualisering van de gegevens van donoren. De regering heeft in de memorie
van antwoord op vragen van mijn fractie geëxpliciteerd, dat de Stichting
de plicht heeft om informatie die donoren de Stichting geeft omtrent wijzigingen
in hun gegevens te registreren. Die plicht is ook volgens de regering gegrond
op de taak van de Stichting om de gegevens te bewaren en te beheren zoals
bepaald in artikel 4, lid 1 onder a. De fractie van het CDA is van mening
dat de beheerstaak van de Stichting tevens de mogelijkheid omvat voor de Stichting
om uit eigen beweging de gegevens te actualiseren en daarbij niet volledig
afhankelijk te zijn van informatie van donoren. Het argument van de regering
dat de Stichting niet bevoegd is de donor te benaderen anders dan in het geval
van artikel 3, tweede en derde lid, is niet overtuigend. Hoewel het logisch
is dat bij een concreet verzoek om gegevensverstrekking, waar artikel 3, tweede
en derde lid op ziet, de gegevens worden geverifieerd en geactualiseerd teneinde
de donor te benaderen, volgt daar niet dwingend uit dat de bevoegdheid van
de Stichting zich tot die situatie beperkt. Indien de regering dit laatste
anders ziet, zou de fractie van het CDA daarvoor graag de argumenten met verwijzing
naar de wettekst vernemen.Het beheren van gegevens is – dat blijkt ook uit de wettekst –
iets anders dan bewaren. Beheren impliceert up to date houden. Ik voeg hier
nog aan toe dat, als het gaat om embryodonatie, de IVF-klinieken wél
gehouden zijn de gegevens van de personen van wie embryo's worden bewaard
actueel te houden. De regering geeft in de memorie van antwoord bij de Embryowet
op vragen van mijn fractie toe dat op dit punt er een groot verschil is in
het vigerend beleid tussen Kl- en IVF-instellingen. Ik vraag de regering hierop
in te gaan. In de nadere memorie van antwoord bij de Embryowet stelde de regering
dat in het reglement dat de Stichting gaat opstellen aandacht zal moeten worden
besteed "aan de wijze waarop de gegevens actueel zullen worden gehouden".
De fractie van het CDA constateert dat kennelijk niet meer de vraag is óf
actualisering een taak van de Stichting is, maar dat de vervolgvraag hoe dit
het meest zorgvuldig kan aan de orde is. Dat de nadere memorie van antwoord
bij de Embryowet van ongeveer drie maanden later dateert dan de nadere memorie
van antwoord bij het voorliggende wetsvoorstel geeft mijn fractie de hoop
dat de regering en de CDA-fractie het op dit punt eens zijn geworden. Graag
hoor ik een reactie van de regering. Om de cirkel rond te krijgen sluit mijn vierde en tevens laatste punt
aan bij het eerste. Het betreft degenen die beoordelen of sprake is van zwaarwegende
belangen van de donor op grond waarvan gegevensverstrekking niet behoort plaats
te vinden. Mét onze collega's van de PvdA heeft mijn fractie vragen
gesteld over de keuze van de regering voor de bestuursrechter. De memorie
van antwoord en de nadere memorie van antwoord hebben mijn fractie in dezen
niet overtuigd. Dat in de bestuurssector wordt geoordeeld over zaken met betrekking
tot naamswijziging en dat daar ook ervaring is opgedaan met privacykwesties,
zoals het omgaan met gevoelige gegevens, bijvoorbeeld op het terrein van de
sociale zekerheid, is van een andere orde dan het oordelen over belangen en
rechten van kinderen en mogelijk gerechtvaardigde inbreuken daarop. Dit laatste
is bij uitstek het terrein van de familierechter. In dit verband zou ik de
minister van Justitie willen vragen hoe hij met zijn keuze voor de bestuursrechter
artikel 808 Burgerlijke Rechtsvordering ziet, dat bepaalt dat zaken betreffende
minderjarigen die bij de rechtbank zijn aangebracht, worden behandeld door
de kinderrechter.Daar komt bij dat ook de rechtseenheid het meest gediend is met beoordeling
door de familierechter. De regering wijst in dit verband op de zogenaamde
combikamers, waarin bijvoorbeeld zowel bestuursrechters als familierechters
zitting hebben. Wil de regering daarmee zeggen dat combikamers noodzakelijk
zijn voor de beoordeling van de gegevensverstrekking aan het kind zoals in
dit wetsvoorstel vervat? Hoe wil de regering dit bewerkstelligen?Voor wat betreft de hoogste rechter acht de fractie van het CDA verwijzing
door de regering naar het informeel overleg tussen onder meer de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State en de Hoge Raad onvoldoende om aan
het probleem van mijn fractie tegemoet te komen. Dat geldt ook voor het feit
dat het lid van de Hoge Raad dat tevens werkzaam is als staatsraad in buitengewone
dienst, zitting kan nemen in een kamer van de Afdeling als raakvlakken tussen
de te behandelen zaak en de rechtspraak van de Hoge Raad daartoe aanleiding
geven. Daar komt nog het volgende bij. Dat de Stichting een bestuursorgaan is,
betekent niet dat desondanks niet voor een andere rechtsgang gekozen zou kunnen
worden dan voor de bestuursrechter. Voogdij-instellingen bijvoorbeeld oefenen
openbaar gezag uit; toch wordt daar niet de weg naar de bestuursrechter opengesteld.
Bij de belastingwetgeving is de weg naar de bestuursrechter verlegd naar die
van een aparte belastingrechter met cassatieberoep bij de Hoge Raad. Bij de
bestuurlijke boetes (de wet-Mulder) is gekozen voor een strafrechtelijke ingang
met, eveneens, cassatieberoep bij de Hoge Raad. Bij de Wet personenregistraties
is naast de bestuursrechter gekozen voor de civiele rechter. Bij de reconstructiewetgeving
wijs ik op de in deze Kamer aangenomen motie-Rabbinge, waar ook de wenselijkheid
van inschakeling van de civiele rechter in plaats van de bestuursrechter is
benadrukt. De regering heeft toen meegedeeld dat zij dat in welwillende overweging
wilde nemen. Kortom: dat de Stichting een bestuursorgaan is noopt niet zonder
meer tot de gang naar de bestuursrechter. Voor mijn fractie – en wij
zijn niet de enigen – is dit een aangelegen punt, aangezien aangelegenheden
die zó op de persoon betrokken zijn als bij dit wetsvoorstel, de civiele
rechter voor de hand ligt. Kan de minister op dit punt een toezegging doen?Voorzitter, geheel tot slot: de Stichting is de eerst aangewezene om te
oordelen over de weigering van de donor om tot gegevensverstrekking over te
gaan. Mijn fractie is zeer terughoudend met het opdragen van "rechterlijke"
taken aan lekencommissies, hoe integer deze hun werkzaamheden ook kunnen verrichten.
Het argument van de regering om niet rechtstreeks een beroep op de rechter
toe te staan is dat men wil voorkomen dat "nauwelijks" een beroep wordt gedaan
op de rechter. Kennelijk moet worden voorkomen dat de gang naar de rechter
te gemakkelijk wordt. Mijn fractie zou graag van de regering willen vernemen
wat daarvoor de redengeving is.De heer Kohnstamm (D66):Mijnheer de voorzitter. Het ziet ernaar uit dat mijn fractie, mogelijk
zelfs in de grootst denkbare meerderheid, voor de Wet donorgegevens kunstmatige
bevruchting zal stemmen. In de komende minuten zal ik, misschien wat ongebruikelijk,
uiteenzetten waarom ik zelf tot een andersluidend oordeel overhel. Ik heb
daar een paar redenen voor, waarvan ik er drie kort de revue wil laten passeren.1. Ik twijfel of met recht en reden volgehouden kan worden dat het belang
van het kind er ten principale bij gediend is om de persoonsidentificerende
gegevens van de spermadonor te kunnen achterhalen. Ik hoop straks duidelijk
te maken dat een andere stelling ook zeer verdedigbaar is.2. Als al aannemelijk gemaakt zou kunnen worden dat het belang van het
kind vergt dat de anonimiteit van de spermadonor doorbroken moet kunnen worden,
anders gezegd, dat ieder kind er in beginsel recht op heeft om te weten wie
de biologische vader is, dan nog richt het voorliggende wetsvoorstel zich
slechts op vermoedelijk minder dan 12,5% van de te beïnvloeden doelgroep,
waardoor moeilijk te rechtvaardigen ongelijkheid bestaat.3. Het is nog maar helemaal de vraag op welke gronden de wetgever, de
overheid, meent te mogen en moeten ingrijpen in iets dat tenslotte ziet op
een nogal persoonlijke aangelegenheid, het hoe en het waarom van conceptie
en voortplanting.Eerst iets over het (vermeende) belang van het kind. Uit de parlementaire
behandeling van dit wetsvoorstel zijn in ieder geval twee dingen heel duidelijk
geworden.1. Het hele wetsontwerp is opgetrokken rond de stelling dat het in het
belang van het kind is, weliswaar niet in absolute zin, maar toch, dat het
erachter moet kunnen komen wie de persoon van de zogenaamde natuurlijke vader
is of is geweest.2. Het bewijs van die stelling is in methodologische zin niet te leveren
of onderzoekstechnisch alleen maar zó op te zetten, dat er zodanig
nadelige gevolgen voor de onderzoeksobjecten van te vrezen zijn – lees:
voor de kinderen die verwekt zijn dank zij een ander dan hun sociale vader;
sommige van die kinderen weten dat en andere niet – dat wij het voorlopig
moeten doen zonder het bewijs van die vrij wezenlijke stelling.Dat nu is in intellectuele zin ten minste een zeer onbevredigende situatie,
die de vraag doet rijzen waarom zovelen er desalniettemin van uitgaan dat
de stelling de juiste basis vormt voor de voorgestelde wettelijke ordening.
Misschien moet het antwoord op die vraag eerder in de moraliteit gezocht worden
dan in de empirie. Is het, anders gezegd, meer een kwestie van goed en kwaad
dan iets anders? Ik houd het erop dat je in onze cultuur eigenlijk pas een
goed kind bent als je alles geprobeerd hebt om je biologische wortels te achterhalen.
En daarmee is de voorgestelde wettelijke ordening feitelijk bovenal door een
bepaalde inkleuring van de heersende moraal geïndiceerd. Je hoort het
te willen weten en het is daarom in het belang van het kind dat de anonimiteit
van de spermadonor doorkruist moet kunnen worden.Met even veel aplomb kan een heel andere stelling betrokken worden. Voor
het welbevinden van het kind is de geborgenheid in en de relatie met de sociale
ouders/opvoeders (m/v) in alle opzichten bepalend. De puur biologische herkomst
is, met uitzondering mogelijk van de kennis van enkele medische gegevens,
van totaal ondergeschikt belang. De zoektocht naar niet bijster relevante
gegevens – van wie is het toevallige sperma afkomstig waardoor ik bij
mijn moeder, die daartoe een zeer bewuste keuze heeft gemaakt, ben verwekt? –
is niet a priori in het belang van het kind en zou dus, zolang onze cultuur
de morele drive kent om daar toch naar op zoek te gaan, zeker niet wettelijk
afgedwongen en dus indirect verplicht gesteld moeten worden. Dat staat er
los van dat vertrouwen, geborgenheid, kan het zijn onvoorwaardelijke liefde,
zich slecht verhouden tot, om niet te zeggen onder omstandigheden haaks staan
op het geheim houden van het feit dat de sociale opvoeders van KID-kinderen
om allerlei redenen niet zelf het genetisch materiaal hebben kunnen of willen
leveren voor de conceptie van die kinderen. Het geheim houden daarvan is nooit,
althans zelden, in het belang van het kind, hooguit in dat van de ouders,
die zich hetzij daarover onzeker voelen, hetzij zichzelf of naasten niet willen
of durven te confronteren met dat feit. Dat brengt mij op mijn tweede punt. "Mater est semper", zo leerde ik in
mijn eerste studiejaar aan de juridische faculteit. Van de rest kunnen wij
niet veel met zekerheid zeggen, althans niet zonder ingrijpend medisch onderzoek.
Nu meen ik te weten dat Engels onderzoek heeft aangetoond dat een op de zeven
kinderen in Groot-Brittannië een andere biologische vader heeft dan het
kind en zijn/haar omgeving gemeenlijk aannemen. De Nederlandse cijfers doen
een iets minder promiscue praktijk vermoeden, omdat te onzent "slechts" ongeveer
10.000 kinderen per jaar geboren worden die denken dat de echtgenoot of partner
van hun moeder ook hun biologische vader is, terwijl dat niet het geval is;
zo ongeveer een op de twintig kinderen dus.Via officiële kunstmatige inseminatie werden tot vorig jaar zo'n
1500 kinderen geboren, terwijl naar schatting nog eens 800 kinderen via doe-het-zelfmethoden
werden verwekt. Kortom van de (afgerond) 12000 in enig jaar niet door hun
sociale vader verwekte kinderen, in wier belang het geacht wordt te zijn om
van overheidswege verplicht te worden ergens te registreren wie en wat de
biologische vader was, bereiken we met het voorliggende wetsvoorstel nauwelijks
12,5% van de doelgroep. Voor de grote meerderheid, bijna 88% van de kinderen
uit die categorie, geldt kennelijk dat andere belangen hoger gewaardeerd worden
dan hun vermeende belang. Toch typisch! Wat is daarvan de ratio?Uit de stukken lees ik een redenering die met verontwaardigde stelligheid
naar voren wordt gebracht, namelijk dat de overheid in de particuliere sfeer
van overspel en mogelijk van bedrog niet wil of mag treden. Gegeneerd door
die omstandigheid delft het vermeende belang van het kind het onderspit.Ten slotte is er de vraag of er een rechtvaardiging is voor overheidsingrijpen,
voor het reguleren in een situatie waarin voortplanting kennelijk niet langs
de gebruikelijke, misschien natuurlijke gang van zaken tot stand komt of kan
komen. Anders gezegd: vanwaar die haast verontwaardigd geponeerde zekerheid
dat de overheid zich niet met de conceptie, zich niet met bewuste besluiten
tussen twee mensen over voortplanting moet en mag bemoeien, terwijl als daar
specifieke medische hulpmiddelen voor nodig zijn, KID, met een niet aanneembaar
te maken zekerheid wordt gesteld dat diezelfde overheid plotseling wel degelijk
gerechtigd is om in te grijpen? Is hier nu sprake van misbruik van wetgevende
bevoegdheid?Ik bedoel maar te zeggen, mijnheer de voorzitter, dat ik niet zo voor
dit wetsvoorstel ben, dat ik enthousiaster ben en was voor één
van de oorspronkelijke gedachten, namelijk om een a- en een b-loket te vormen
voor spermadonoren en voor mensen die door middel van KID zwanger wilden worden.
Zo zou ieder kunnen kiezen tussen anoniem te geven of anoniem te krijgen sperma
en tussen niet anoniem te geven en niet anoniem te krijgen sperma. Zo zou
ook als de medische vaardigheden daarbij een rol kunnen of moeten spelen de
verantwoordelijkheid voor conceptie en voortplanting bij de mensen zelf blijven
liggen.De voorzitter:Ik moet de beraadslaging nu onderbreken wegens een bericht van de vice-minister-president,
mevrouw Borst, die mij meldt met haar collega, de minister van Justitie te
zijn opgeroepen om om elf uur aanwezig te zijn voor een extra ministerraad.
Zij doet het verzoek om de beraadslaging te schorsen. Natuurlijk moet de Kamer
de beslissing daarover nemen, maar ik neem aan dat de Kamer niet insisteert
bij de aanwezigheid van beide ministers op het moment dat er een extra ministerraad
wordt gehouden. In theorie zou ik de heer Rosenthal nog tot vijf voor elf
het woord kunnen geven, maar het lijkt mij beter om de beraadslaging nu, om
de gemoedstoestand van beide bewindslieden niet in al te grote problemen te
brengen, te schorsen.Ik verzoek de leden van het seniorenconvent terstond bijeen te komen om
te overleggen wat ons in deze situatie te doen staat.Ik neem aan dat wij van de ministerraad nog bericht krijgen of en in hoeverre
het mogelijk zal zijn straks de beraadslaging te heropenen.Minister Borst-Eilers:Dat bericht krijgt u!De beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 10.45 uur tot 14.40 uur geschorst.De voorzitter:Het woord is aan mevrouw Timmerman die verlof wil vragen voor het houden
van een interpellatie.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Voorzitter. De CDA-fractie verzoekt de Kamer op grond van artikel 139
van het Reglement van orde van de Eerste Kamer verlof om de regering te interpelleren
naar aanleiding van de herhaalde weigering om de Kamer de inlichtingen te
verschaffen die zij nodig vindt binnen het kader van de schriftelijke voorbereiding
van een wetsvoorstel. Het betreft in dit geval het wetsvoorstel van het lid
M.B. Vos tot wijziging van de Wet milieubeheer en het voorstel van wet van
het lid M.B. Vos tot wijziging van genoemd wetsvoorstel. Gegeven het feit
dat in deze kwestie de relatie tussen de regering en de Staten-Generaal ten
principale aan de orde is en mede gezien de briefwisseling tussen de voorzitter
van deze Kamer en de minister-president, willen wij graag het interpellatiedebat
voeren met in ieder geval de minister-president.De heer Van der Lans (GroenLinks):Voorzitter. Ik wil graag nadere informatie over dit interpellatieverzoek.
De vraag of de informatie wel of niet gegeven is, is eigenlijk niet aan de
orde. De vraag is of de regering voldoende informatie heeft gegeven. Dat is
een politiek oordeel. De regering heeft bovendien in dit geval altijd gezegd
dat zij het woord graag aan het parlement zal laten en dat zij pas op het
einde van de rit, als het parlement besloten heeft, met een definitief standpunt
zal komen. Ik wil mevrouw Timmerman derhalve vragen wat de inzet van dit debat
is. Het antwoord van de heer Kok is immers volkomen voorspelbaar. Hij zal
zeggen dat bij een initiatiefwetsvoorstel de bescheidenheid van de regering
past. Het parlement moet spreken. Hij zal voorts aanvoeren dat de regering
wel degelijk informatie heeft gegeven over de drie punten die altijd genoemd
zijn. Mevrouw Timmerman kan van mening zijn dat die informatie onvoldoende
is, maar dat is dan een politieke beoordeling. Bovendien heeft zij straks
de gelegenheid om met de verantwoordelijke minister – voorzover hij
dan nog verantwoordelijk is – te spreken over eventuele
verdere vragen. Kortom, wat is nu precies de inzet van de CDA-fractie bij
deze interpellatie? Wat zijn de consequenties als de regering zegt geen standpunt
in te nemen voordat het parlement heeft gesproken? Voorts kan de regering
aanvoeren dat het alle Kamerleden vrij staat om tijdens de inhoudelijke behandeling
van het wetsvoorstel alle vragen te stellen. Wat is dan de conclusie van degene
die de interpellatie aanvraagt?Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):De CDA-fractie wil dit interpellatiedebat geheel los zien van de inhoudelijke
behandeling van de wetsvoorstellen die aanleiding zijn geweest tot. Het gaat
hier niet om de politieke vraag die mogelijkerwijze bij deze wetsvoorstellen
aan de orde is, het gaat de CDA-fractie uitsluitend en alleen om de staatsrechtelijke
vraag. Dat is de vraag of de regering heeft voldaan aan het recht van deze
Kamer om de inlichtingen te verkrijgen die zij wenst. Of dat voldoende is
geweest of niet en hoe dat verder beoordeeld moet worden, zal blijken uit
het interpellatiedebat met de minister-president. Op de conclusies wil en
kan ik nog niet vooruitlopen, maar ik wil benadrukken dat dit interpellatiedebat,
wat mijn fractie betreft, geheel los moet worden gezien van de wetsvoorstellen.
Welke wetsvoorstellen het ook waren geweest, wij hadden hoe dan ook een interpellatiedebat
op grond van de materie zoals die aan de orde is geweest, gevraagd.De heer Van der Lans (GroenLinks):Dit is bijna ondenkbaar. Er is iets aan de hand. Wij zijn hier tweeënhalf
tot drie jaar met iets bezig. Er ligt dus casuïstiek. De casuïstiek
is voor het CDA aanleiding om de interpellatie aan te vragen, maar op het
moment dat de interpellatie plaatsvindt, zegt de CDA-fractie: nee, ik wil
niet over de casuïstiek praten. Ik kan voorspellen dat de minister-president
hier niets zal zeggen. Hij zal zeggen dat de regering de Kamer de informatie
gegeven heeft en hij zal vragen waar de Kamer het verder over heeft.De heer Ketting (VVD):Ik heb de indruk dat het debat nu al bijna wordt gevoerd. De VVD-fractie
helpt mevrouw Timmerman graag om daar een eind aan te maken. Artikel 68 van
de Grondwet is kristalhelder. Ministers en staatssecretarissen zijn gehouden
om alle inlichtingen te verschaffen waar de Kamers een oordeel over willen
uitspreken. Welnu, de vragen vanuit deze Kamer zijn gesteld en de antwoorden
zijn niet gekomen. Dat staatsrechtelijke gegeven is een correcte reden voor
een interpellatiedebat. De VVD-fractie zal dit voorstel uit dat staatsrechtelijke
oogpunt gaarne steunen.De heer Van der Lans (GroenLinks):Er zijn wel degelijk antwoorden gekomen. Alleen het politieke oordeel
over die antwoorden verschilt. Het is niet slechts een kwestie van staatsrechtelijk
belang, maar ook van inhoudelijk en politiek belang. Daarom moeten wij een
inhoudelijke discussie over de wet voeren. Wij moeten er niet allerlei procedures
aan vooraf laten gaan, want dat leidt nergens toe. Ik denk dat wij de minister-president
in deze bange dagen hier niet mee moeten vermoeien.De heer Ketting (VVD):Ik heb de mening van de heer Van der Lans gehoord, maar het oordeel wordt
pas gevormd tijdens het debat en niet daarvoor. Daarom moet het debat gevoerd
worden met de bewindspersonen die daar verantwoordelijkheid voor dragen.Mevrouw Timmerman-Buck (CDA):Het verzoek van de CDA-fractie is klip en klaar. Ik dank de VVD-fractie
voor de steun die zij mij wil bieden. Het was niet nodig geweest, maar ik
noteer dit natuurlijk wel. Het gaat inderdaad om artikel 68 van de Grondwet
en bovendien om de Aanwijzingen voor de regelgeving waar de regering zichzelf
aan gebonden heeft. Die regelingen bevatten dezelfde bewoordingen als artikel
68 van de Grondwet. Het gaat ons om de staatsrechtelijke invalshoek van het
probleem. Ik zou het jammer vinden als de fractie van GroenLinks die zaken
met elkaar verwart, te meer daar de voorzitter van deze Kamer in een briefwisseling
met de minister-president heel duidelijk heeft gemaakt dat het hier gaat om
een recht van deze Kamer. Dat recht is in het geding. Dat heeft niets van
doen met de inhoudelijke en de politieke beoordelingen van de wetsvoorstellen
die aan de orde zijn.De voorzitter:Deze gedachtewisseling was nuttig om vast te stellen of er naar de mening
van de Kamer redenen waren om gevolg te geven aan het verzoek om een interpellatie.
Normaal gesproken wordt gevolg gegeven aan een verzoek om een interpellatie.
Als er bezwaren tegen zijn, moet daar een debat over kunnen plaatsvinden.
Ik stel vast dat de Kamer een interpellatie wil toestaan. Mijn voorstel is
om tegemoet te komen aan het verzoek van mevrouw Timmerman om een interpellatie
te houden. Ik stel voor dat wij dit volgende week doen bij de aanvang van
de vergadering. Dan zal tijdens het debat wel blijken wie van degenen die
zojuist aan het woord waren terzake gelijk heeft. Volgende week zullen wij
dus bij de aanvang van de vergadering een interpellatie houden.Daartoe wordt besloten. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20012002-1280-1285.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl