Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester (30422)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 5927-5938

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-07-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 96, pagina 5927-5938

28-06-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 30422Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Kieswet, houdende verlaging van de voorkeurdrempel voor de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer (30418)Pagina 5914-5927
Noot 1: Rapport van de commissie voor het Onderzoek van de geloofsbrieven inzake de heer M. RuttePagina 6027-6028
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 28 juni 2006)Pagina 6026-6027
Debat over de Voorjaarsnota 2006 met bijbehorende suppletoire begrotingen (30560)Pagina 5945-5975
Stemming over de motie-Halsema c.s. (30559, nr. 7)Pagina 6025-6026
Debat over het kabinetsbesluit inzake de nationaliteit van mevrouw Hirsi Ali, en over de brief van de minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie d.d. 27 juni 2006 over de naturalisatie van mevrouw Ayaan Hirsi Ali (30559, nr. 6)Pagina 5976-6025
Behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester (30422)Pagina 5927-5938
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels omtrent instanties die verantwoordelijk zijn voor handhaving van de wetgeving inzake consumentenbescherming (Wet handhaving consumentenbescherming) (30411), en van: - de motie-Örgü over leidende principes in de handhavingspraktijk van de Consumentenautoriteit (30411, nr. 15); - de motie-Örgü over bundeling van de voorlichting aan consumenten door de verschillende departementen (30411, nr. 16)Pagina 5909-5914
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Verklaring dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in de Grondwet, strekkende tot het opnemen van de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester (30422)Pagina 5940-5945
Presentie en opening (woensdag 28 juni 2006)Pagina 5909-5909
Regeling van werkzaamheden (woensdag 28 juni 2006)Pagina 5938-5940

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Verklaring
dat er grond bestaat een voorstel in overweging te nemen tot verandering in
de Grondwet, strekkende tot het opnemen van de rechtstreekse verkiezing van
de burgemeester (30422).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Eerdmans (LPF):Voorzitter. Ik zal aanzienlijk korter zijn dan aangegeven. Vijf minuten
moet voldoende zijn.De voorzitter:Daar doet u eenieder veel plezier mee, hoewel het uiteraard over de inhoud
moet gaan. Dank u wel.De heer Eerdmans (LPF):Laten wij de voorzitter over de tijd gaan, dan mogen wij de inhoud bepalen.De voorzitter:Heel goed. Dat is de juiste taakverdeling.De heer Eerdmans (LPF):Als wij zo doorgaan, duurt mijn bijdrage vanzelf tien minuten.Voorzitter. Ik wil iets zeggen over dit wetsvoorstel dat de direct gekozen
burgemeester wil opnemen in de Grondwet. Wij weten dat dit voorstel is voortgekomen
uit het Paasakkoord, het reparatieakkoord dat de coalitie is overeengekomen
nadat de voorganger van deze minister, Thom de Graaf, het veld moest ruimen.
Ik vind het een vrij gewaagd wetsvoorstel. In tegenstelling tot wat wij net
hebben behandeld, kun je hiervan wel zeggen dat het een bijzondere gok is
om te denken dat dit gaat slagen.Laten wij eens kijken. De PvdA-fractie is tegen de direct door het volk
gekozen burgemeester, de CDA-fractie ook. De PvdA-fractie is tegen het opnemen
van de aanstelling van de burgemeester in de Grondwet. De CDA-fractie is daar
juist voor. De hamvraag – zij werd door de PvdA-fractie ook gesteld
in het verslag – is natuurlijk: waarom denkt de minister dat dit voorstel
na de verkiezingen de vereiste twee derde meerderheid gaat halen? Daar draait
alles om. Wij kunnen het hier vrolijk met elkaar eens zijn en vervolgens met
veel plezier de verkiezingen ingaan, maar wat gebeurt daarna? Ik zie het CDA
en de PvdA niet zo klein worden dat zij samen goed zijn voor een derde van
de stemmen. Dat gaat toch een andere kant op, mevrouw Spies. Dat duimpje kan
omhoog. Ik voorzie grote brokken met dit wetsvoorstel na de verkiezingen.
Dat gaan wij niet redden.Dan komt er iets over het SCP en horen wij de minister wijzen op het feit
dat er zoveel mensen in het land te porren zijn voor de gekozen burgemeester.
Dat ben ik helemaal met hem eens. Alleen zegt hij dan dat de wensen van de
bevolking heus doorvertaald worden naar de standpunten van een ruime meerderheid
in beide Kamers der Staten-Generaal. Wil hij mij nu echt vertellen dat die
twee tegenstanders van mening veranderen onder druk van het kiezerslegioen?
Of dat zij met elkaar minder dan een derde van het totaal aan uitgebrachte
stemmen behalen? Ik vind het ruiterlijk naïef om zo te denken.Ik ben het wel eens met de goede bedoelingen van de minister. Daar staan
wij ook achter. Wij zijn blij met dit wetsvoorstel. Ik zal niet alle argumenten
herhalen. De LPF is vanaf haar oprichting door Pim Fortuyn een groot voorstander
van de direct gekozen burgemeester. Tegen de tegenstanders zeg ik altijd:
er worden geen demonstraties gehouden op het Malieveld, er lopen geen duizenden
mensen met spandoeken met daarop de tekst "wij willen de gekozen burgemeester".
Maar als je de mensen vraagt of zij hun eigen burgemeester willen kiezen,
dan zegt 72%: ja, dat wil ik. Het is mijn burgemeester
en die wil ik kiezen, en dan niet via de gemeenteraad, maar direct. Dat is
vrij simpel.De heer Dubbelboer (PvdA):Wat nu echter aan de orde is, is de vraag of dat in de Grondwet moet worden
opgenomen. Wat vindt de LPF-fractie?De heer Eerdmans (LPF):Ik vind dat goed.Wat de commissaris van de Koningin betreft, ben ik het eens met de geachte
vrienden van de PvdA-fractie. Zij vragen terecht: waarom neem je die niet
mee? Ik zou willen dat de CdK ook rechtstreeks gekozen wordt. De CdK is nu
de meest mistige figuur in ons staatsbestel. Zwaar overschat trouwens ook.
De CdK verdient veel te veel geld voor wat hij doet. Mensen weten niet eens
wie het is. Ik weet het toevallig, maar als je op straat mensen vraagt wie
hun CdK is, weten de meesten het niet. Wie kent zijn CdK?De voorzitter:En dan gaan wij nu weer naar de burgemeester.De heer Eerdmans (LPF):Maar dit wordt ook in het wetsvoorstel genoemd, en ook in het verslag.
Laat u de inhoud nu maar aan mij over, voorzitter. Dat gaat prima.De voorzitter:Eigenlijk houd ik niet van dit soort opmerkingen, maar deze keer hebt
u volkomen gelijk.De heer Eerdmans (LPF):Vooruit, een minuut erbij dan.De heer Dubbelboer (PvdA):Even een kleine correctie op de inhoud. De PvdA-fractie vindt dat de CdK
ook niet in de Grondwet thuishoort.De heer Eerdmans (LPF):Nee, u wilt hem deconstitutionaliseren, terwijl wij hem juist in de Grondwet
willen opnemen als gekozen figuur, omdat hij zo ver weg staat van de mensen,
bij wie de provincie absoluut niet leeft. Dat geldt ook voor de waterschappen,
waarvan wij ons afvragen waarom wij de vertegenwoordigers eigenlijk kiezen.
Het fletse imago van de commissaris van de Koningin kunnen wij oppoetsen door
bijvoorbeeld de heer Franssen op een zeepkist in Den Haag te laten vertellen
waarom hij nog eens vier jaar in het provinciehuis moet gaan zitten. Dat vind
ik wel relevant, in plaats van de getrapte verkiezingen door de Eerste Kamer.Wat de bevoegdheden van de burgemeester betreft, ziet het voorstel er
goed uit. Hij wordt voortrekker in de formatie en krijgt het recht van voordracht
van de wethouders en de gemeentesecretaris, die ook een belangrijke figuur
is omdat hij primair verantwoordelijk is voor het beleid. De burgemeester
kan een sterke man of vrouw worden in de stadsregering, die de baas is van
het college van burgemeester en wethouders. De LPF vindt het geen goede zaak
dat de burgemeester voorzitter blijft van de gemeenteraad. Dat is zeker een
probleem wanneer hij gekozen wordt. Stelt u zich eens voor dat op de voorzittersstoel
in deze Kamer Jan Peter Balkenende zit. Dat zou toch een heel vreemde situatie
zijn.De voorzitter:Hij en ik moeten er niet aan denken!De heer Eerdmans (LPF):Er liggen wetsvoorstellen voor tot deconstitutionalisering van het voorzitterschap
van gemeenteraden en provinciale staten, dus gelukkig ligt de discussie hierover
open. De Gemeentewet zouden wij moeten aanpassen. Ik vind dat een burgemeester
die is gekozen verre moet blijven van bemoeienis met de gemeenteraad in zijn
stad. Daarvan moet hij geen voorzitter zijn. Dat zou de dualisering die wij
toch al zo moeizaam tot stand zien komen volledig teniet doen, dus daaraan
moeten wij niet beginnen.De heer Van Beek (VVD):De heer Eerdmans heeft een wetsvoorstel gemist. Wij hebben reeds enkele
weken geleden besloten om een grondwetswijziging door te voeren in eerste
lezing teneinde de burgemeester en de commissaris van de Koningin niet meer
voorzitter te maken van de gemeenteraad, respectievelijk provinciale staten.De heer Eerdmans (LPF):In mijn ogen moet de Gemeentewet daartoe nog wel worden aangepast.De heer Van Beek (VVD):Nadat de grondwetswijziging heeft plaatsgevonden.De heer Eerdmans (LPF):Dat bedoel ik met de voorliggende voorstellen.Ik ben het eens met de regering over het vereiste van het Nederlanderschap
voor het burgemeesterschap. De burgemeester zal zeker Nederlander moeten zijn
voordat hij wordt gekozen; dat is een logische conclusie.De CDA-fractie heeft gevraagd hoe lang de gekozen burgemeester zitting
zal hebben. Daarop heb ik in de nota naar aanleiding van het verslag geen
duidelijk antwoord gelezen. Graag krijg ik hierop alsnog een antwoord.De heer Slob (ChristenUnie):Voorzitter. Ik zal het kort houden. Over deze zaak hebben wij in de afgelopen
jaren al heel intensief gesproken. Ik verwijs voor onze opvattingen hierover
kortheidshalve naar onze inbreng daarbij, zoals vastgelegd in verslagen van
de debatten. Dit wetsvoorstel komt voort uit afspraken tussen de coalitiepartners.
Dat betekent dat de uitkomst van dit debat op voorhand vastligt. Wij weten
allen dat dit wetsvoorstel het gevolg is van de Nacht van Van Thijn en dat
dit het antwoord was van de coalitie daarop. Wat vinden wij er inhoudelijk
van?Wij staan positief tegenover het gegeven dat de aanstellingswijze van
de burgemeester nu wel, zoals mijn fractie in de eerdere debatten ook steeds
heeft bepleit, als een zaak van constitutionele orde wordt gezien. Ik vond
het positief dat de VVD in het verslag schreef dat er bij die partij ook sprake
was van voortschrijdend inzicht. Ik laat het aan de VVD-woordvoerder over
of dit ondanks dan wel dankzij het Paasakkoord is.De wijze waarop de burgemeester zou moeten worden verkozen, heeft niet
onze steun. In het licht van onze eerdere inbreng en ons verkiezingsprogramma
dat leidend is voor deze periode zal dat geen verrassing zijn.Ik ben met de heer Eerdmans benieuwd hoe het verder zal gaan met dit wetsvoorstel,
vanwege de bijzondere en licht explosieve lading ervan. Wij weten allemaal
dat het terugkomt, omdat er nog een verkiezing tussen zit, en dat wij dan
de tweede lezing krijgen, waarvoor een twee derde meerderheid nodig is. Positief voor dit onderwerp is wellicht dat wij daar in verkiezingstijd uitgebreid
met elkaar over kunnen debatteren. Dat is ook voor D66 interessant, want dan
kan het dat punt weer prominent in het programma opnemen. Wij weten dat er
na de verkiezingen een formatie komt. De partijen die daarvoor zullen worden
uitgenodigd, debatteren daar dan ook over. Hoe dat allemaal uitpakt en of
dat resulteert in een tweede lezing van dit wetsvoorstel, weet ik niet. Ik
doe niet aan kansberekening, want dat past niet bij mijn fractie. Wij wachten
dat in de volgende periode met belangstelling af.De heer Dubbelboer (PvdA):Voorzitter. Hoe groot acht u de kans...De heer Slob (ChristenUnie):Ik doe niet aan kansberekening, zoals ik net zei.De heer Dubbelboer (PvdA):Sorry.De heer Slob (ChristenUnie):Ik heb er wel eens tentamen in gedaan, maar dat is lang geleden.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik ben er ook niet zo goed in. Laat ik het anders vragen. U zegt dat het
een rol kan spelen bij de verkiezingen. Dat hopen wij zelf ook.De heer Slob (ChristenUnie):Het móét een rol spelen bij de verkiezingen.De heer Dubbelboer (PvdA):Het móét een rol spelen bij de verkiezingen. Goed. Het is
wel vreemd dat een meerderheid van deze Kamer en zelfs de CDA-fractie zich
nu verbindt aan het in de Grondwet opnemen van de direct gekozen burgemeester.
Hoe groot acht u de kans dat het CDA die in het verkiezingsprogramma opneemt?
Wat is de belofte van het CDA waard over een stem voor het opnemen van de
direct gekozen burgemeester in de Grondwet als daar niets over wordt opgenomen
in het verkiezingsprogramma?De heer Slob (ChristenUnie):Gezien de geschiedenis van dit wetsvoorstel, vind ik het niet zo vreemd
dat de partijen zich aan elkaar verbinden, want dat moet wel, willen zij verder
komen. Zij zitten in dat opzicht dus behoorlijk aan elkaar vast. Dat de een
zich daar wat gemakkelijker bij voelt dan de ander, is ons ook bekend. Ik
vind het wel heel bijzonder dat de heer Dubbelboer aan mij vraagt om te schatten
wat het CDA gaat doen. Ik weet één ding: in de afgelopen tijd
heeft het CDA de burgemeester als een jojo behandeld. In een betrekkelijk
kort tijdsbestek was die partij eerst voor een door de Kroon benoemde burgemeester,
daarna, tijdens het kabinet-Balkenende I dat na ruim 80 dagen viel, voor een
direct gekozen burgemeester, daarna voor een door de Kroon benoemde burgemeester
en uiteindelijk, tijdens het kabinet-Balkenende II, weer voor een direct gekozen
burgemeester. Nu houdt het CDA daaraan vast, dus is het redelijk consistent,
maar hoe het CDA zich ten aanzien hiervan later opstelt en wat er in haar
verkiezingsprogramma komt te staan, kan misschien beter aan mevrouw Spies
worden gevraagd. Zij weet dat veel beter dan ik. Dat het altijd een verrassing
is en het standpunt van het CDA in dezen en enkele andere onderwerpen ons
nooit verveelt, is wel duidelijk.De heer Dittrich (D66):Voorzitter. Het zal weinig verbazing wekken dat D66 voorstander is van
invoering van de rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester, want
als een burgemeester rechtstreeks wordt gekozen, krijgen burgers meer zeggenschap
over wie deze belangrijke post in de gemeente gaat bezetten. Burgers krijgen
dankzij een gekozen burgemeester bovendien een veel duidelijker aanspreekpunt
in hun eigen gemeente. Zij kunnen die dan beoordelen op basis van concrete
resultaten die hij of zij boekt. Dat zal de afrekenbaarheid in het gemeentebestuur
ten goede komen. Ik geloof dat de heer Eerdmans ook al zei dat de afgelopen
jaren een- en andermaal is gebleken dat kiezers veel behoefte hebben aan een
overheid die zij kunnen afrekenen op concrete resultaten en gedane beloften.
Als de burgemeester zich niet aan zijn of haar beloften heeft gehouden, kan
de kiezer bij zichzelf denken: mijn sanctie is dat jij mijn stem de volgende
keer niet krijgt. Dankzij een gekozen burgemeester wordt de collegevorming
ook minder schimmig, omdat de gekozen burgemeester natuurlijk een belangrijkere
rol bij de formatie gaat spelen. Die extra duidelijkheid en directe invloed
op het bestuur kunnen de betrokkenheid van de burgers bij de politiek vergroten.
Door de eigen kiezerslegitimatie van de burgemeester wordt ook de positie
van de burgemeester zelf versterkt. Dat kan weer ten goede komen aan het functioneren
van het dualistische, lokale, democratische bestel. Kortom: de door de bevolking
gekozen burgemeester leidt tot meer aanspreekbare en naar ik hoop ook tot
meer aansprekende politiek.Dan wijs ik op iets wat misschien van minder belang is bij deze Grondwetswijziging.
Wij krijgen regelmatig mensen uit het buitenland hier over de vloer. Zij trekken
hun wenkbrauwen op als zij horen dat burgemeesters in een democratisch land
als Nederland, een rechtsstaat, een modern land, nog steeds worden benoemd.
In Europa gebeurt dat al op een andere manier, en overigens niet alleen in
Europa. Die mensen snappen niet dat Nederland wat dat betreft op slot zit
en dat er in twee eeuwen geen veranderingen zijn doorgevoerd.Hoe de gekozen burgemeester uiteindelijk zal functioneren, hangt samen
met de specifieke bevoegdheden die deze zal krijgen. Daar ga ik vandaag niet
op in, want daar zijn andere wetsvoorstellen voor. Daar komen die bevoegdheden
in te staan en daar gaan wij nog over discussiëren.Het gaat nu om de Grondwetswijziging. Daarbij doet zich de vraag voor
waarom de aanstellingswijze van de burgemeester in de Grondwettekst moet worden
opgenomen. In voorgaande debatten over dit soort wetsvoorstellen is gebleken
dat D66 vindt dat deze kwestie niet in de Grondwettekst terecht hoeft te komen.
Dat heeft in elk geval niet onze eerste voorkeur. Wij hebben echter gezien
wat er vorig jaar in de Eerste Kamer is gebeurd. Toen hebben PvdA, SP en GroenLinks
tegen het voorstel gestemd, ondanks dat die fracties daar in eerste lezing
voor waren. Dan ontstaat een heel nieuwe situatie. Dan ga je weer met elkaar
om de tafel. Dan ga je kijken waar het meeste draagvlak voor is. Ook ga je
je afvragen of je principiële bezwaren hebt tegen het opnemen in de Grondwet
van het rechtstreeks kiezen van de burgemeester. Je komt dan tot de conclusie
dat dit niet het geval is.D66 wil in elk geval niet dat de gemeenteraad de burgemeester kiest, want
wij hebben vertrouwen in de burger. Ik ben wat dat betreft blij dat de heer
Irrgang nu aanwezig is, want de SP was bij het vorige debat niet aanwezig.
Ik kan mij nog heel goed een discussie met de heer Marijnissen herinneren
over de rechtstreeks gekozen burgemeester. Hij wees er toen op dat hij heel
lang in de gemeenteraad van Oss had gezeten, dat hij wist dat het allemaal
heel ingewikkeld lag en dat de gemeenteraad de burgemeester dus maar moest
kiezen en de bevolking niet. Ik vind dat een toonbeeld van een regenteske
houding waar wij van af zouden moeten in Nederland. Dit soort machtspolitiek
van mensen die toevallig lang in een gemeenteraad hebben gezeten en denken
dat zij het beter weten dan de bevolking, moet worden voorkomen. Dat motiveert
mij in mijn standpunt deze kwestie rechtstreeks in de tekst van de Grondwet
op te nemen. Ik ben het eens met degenen die zich afvragen hoe dit gaat aflopen.
Dat weten wij niet, maar ik hoop op een goede afloop. Laten wij maar afwachten
hoe het verder gaat. Gebaseerd op alle voorstellen die D66 de laatste jaren
heeft gedaan, constateer ik wel dat Nederland als gevolg van de twee derde
meerderheid die is vereist bij tweede lezing op slot zit als het gaat om staatkundige
vernieuwingen. Ik betreur dat zeer, maar het is een gegeven waarmee wij helaas
moeten werken. Ik vrees dat, als wij voorstellen om een eind te maken aan
het vereiste van twee derde meerderheid, ook dat in de Eerste Kamer niet op
een royale meerderheid hoeft te rekenen. Wij hebben te maken met dit soort
belemmeringen vanuit het verleden. Wij kunnen daar niet van af. Dat betekent
dat wij steeds naar bevind van zaken moeten handelen. Ook ik ben benieuwd
hoe het met de tweede lezing zal gaan.Dan nog een actuele ontwikkeling. In Nijmegen is een burgemeestersvacature
op komst. De fractie van D66 heeft in de gemeenteraad gepleit voor een referendum,
om op die manier de burgers erbij te betrekken. In het Paasakkoord is dit
geëxpliciteerd, in die zin dat verzoeken op dat punt door de regering
worden ondersteund, ook financieel, om zodoende de burgers erbij te betrekken.
Hoe staat de regering daar tegenover? Ik heb in de krant gelezen dat het linkse
college in Nijmegen wat dit betreft de deksel weer op de pot heeft gedaan
en dat burgers er dus niet bij worden betrokken. Daarbij zijn forse woorden
gevallen en dreigementen geuit in de richting van degenen die voorstander
zijn van zo'n referendum. Ik maak mij zorgen over de sfeer die in Nijmegen
heerst. Hoe denkt de minister daarover? Heeft hij contact gehad met de burgemeester
van Nijmegen om te onderzoeken hoe het mogelijk is dat dit soort Oost-Europese
praktijken zich in Nederland voordoen?De heer Dubbelboer (PvdA):Mijn vraag heeft hier niet direct inhoudelijk betrekking op. Kunnen wij
het erover eens worden dat wij ermee moeten ophouden een burgemeestersverkiezing
een referendum te noemen? Dat heeft mij altijd geërgerd. Een referendum
gaat namelijk over een inhoudelijk onderwerp. Het gaat hierbij niet om een
formele verkiezing, want dan moet het in de Kieswet anders worden geregeld.
Ik hoop dat ik de heer Dittrich aan mijn zijde kan vinden. Het is een feit
dat je uit slechts twee kandidaten kunt kiezen en daarmee geef je het referendum
een slechte naam, terwijl mij die naam zeer dierbaar is.De heer Dittrich (D66):Ik ondersteun de woorden van de heer Dubbelboer. Hij heeft gelijk.Mevrouw Özütok (GroenLinks):Ik kom terug op de bevoegdheden van de burgemeester, die vrij ver gaan.
Als hij zijn eigen college mag voordragen en aanstellen, wordt de hiërarchie
tussen de burgemeester en zijn wethouders vergroot. Vindt de heer Dittrich
dat een gezonde zaak?De heer Dittrich (D66):Ik begrijp heel goed dat mevrouw Özütok dat vraagt. Er zijn
talloze zaken te bespreken over het voorzitterschap, de aanstellingen, de
portefeuilleverdelingen en over het tussentijds wegsturen van wethouders die
hun werk niet goed doen. Ik stel voor daarover op een ander moment te spreken.
Dit gaat echt alleen over de Grondwetswijziging en daartoe heb ik mij ook
beperkt. Wij moeten er maar eens een dag voor uittrekken, want het zijn altijd
leuke onderwerpen om over te spreken.De voorzitter:Ik geef mevrouw Özütok geen gelegenheid tot interruptie en ik
ben het eens met de door de heer Dittrich genoemde procedure.Mevrouw Spies (CDA):De heer Dittrich heeft ongetwijfeld de brief gelezen van de collega's
Dubbelboer, Irrgang en Özütok. Ik ben benieuwd naar zijn reactie.De heer Dittrich (D66):Deze vraag plaats mij enigszins voor een dilemma, omdat de heer Dubbelboer
de brief zelf zal toelichten. Ik was van plan tijdens een interruptie te reageren,
maar ik kan nu alvast verklappen dat ik weinig voor de brief voel en dat ik
mij gebonden acht aan de gemaakte afspraken. Ik wil graag de toelichting van
de heer Dubbelboer in zijn termijn horen en daarna zal ik mijn vragen stellen.Het probleem hoeft helemaal niet zo groot te zijn. De PvdA-fractie kan
ook in tweede lezing in de Eerste Kamer voor de voorstellen stemmen en dan
is er geen vuiltje aan de lucht.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Vandaag wordt er weer een nieuw hoofdstuk geschreven in het
dikke boek over de aanstellingswijze van de burgemeester. Het vorige voorstel
strandde enige tijd geleden in de Eerste Kamer. Toen werd voorgesteld de benoemingswijze
van de burgemeester te deconstitutionaliseren; nu ligt een voorstel voor om
de benoemingswijze te wijzigen en zodoende de rechtstreekse verkiezing in
de Grondwet op te nemen.Het is bekend dat de SGP-fractie zich steeds heeft uitgesproken voor handhaving
van een door de Kroon benoemde burgemeester en het lijkt mij niet zinvol daarbij
opnieuw uitgebreid stil te staan. Wij hebben deze periode al diverse debatten
gevoerd waarin dat gewisseld is. Kort gezegd komt het erop neer dat wij het
ongewenst vinden een sterk politiek geprofileerde burgemeester in het lokale
bestuur te introduceren. De waardevolle eigenschap van de onafhankelijkheid
van de burgemeester en zijn functie als samenbindende factor in de lokale
samenleving worden daardoor ter discussie gesteld. Bovendien staat een sterk
politiek geprofileerde burgemeester op gespannen voet met het beginsel van collegiaal bestuur. Aan de in sommige gevallen ervaren knelpunten
van het burgemeestersambt kan ook binnen de huidige bestuurlijke context tot
op zekere hoogte tegemoet worden gekomen.Mijn fractie waardeert het dat nu in ieder geval de koninklijke weg wordt
gekozen om de aanstellingswijze van de burgemeester te regelen in de Grondwet
zelf en dat niet langer voor de route van de deconstitutionalisering wordt
gekozen. Ik voeg mij echter bij degenen die zich afvroegen of het niet uitermate
risicovol is om nu vast te leggen dat het inderdaad om een rechtstreeks door
de bevolking gekozen burgemeester moet gaan, terwijl de opvattingen hierover
bepaald niet zijn uitgekristalliseerd. Het valt mij daarbij op dat de consensusvorming
eigenlijk meer gaat in de richting van een door de raad gekozen burgemeester
dan in de richting van een rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester.Ik zal nu niet met dromen beginnen, zoals in het vorige debat, maar het
is op zich wel interessant om wat te bladeren in boeken uit het verleden.
Ik sprak al over een dik boek dat is geschreven. Het is bijvoorbeeld heel
aardig om te zien hoe in 1917 al bevlogen betogen door Abraham Kuyper in Antirevolutionaire
Staatkunde op papier zijn gezet over de door de raad gekozen burgemeester
als iets wat toch veel meer aansluit bij ook de gewenste volksinvloed en alles
wat ermee samenhangt. Er zijn dus allerlei tradities, ook binnen deze Kamer,
die aanleiding geven om daarop uit te komen, als er geen meerderheid meer
zou zijn voor handhaving van de kroonbenoeming. Op die wijze kan ook tegemoet
worden gekomen aan bepaalde conflicten die zich kunnen voordoen in het kader
van de rechtstreeks door de bevolking gekozen burgemeester, voorzover het
betreft de spanning tussen verschillende mandaten. Wat beweegt de regering
dan toch om voor deze risicovolle route te kiezen en de rechtstreeks door
de bevolking gekozen burgemeester in de Grondwet op te nemen?De regering beoordeelt de aanstellingswijze van de burgemeester in het
voorliggende wetsvoorstel als van constitutionele orde. Ik zei al dat dit
bij het vorige voorstel niet het geval was. Het moet mij van het hart dat
ik het jammer vind dat de uitleg van de wijziging van deze visie wat opportunistisch
overkomt in de zin van: er is nu eenmaal meer draagvlak voor om het anders
te benaderen. Het geeft mij aanleiding tot de vraag of dan de volgende keer,
als dit niet zou lukken, weer een andere visie kan worden gehanteerd. Dat
vind ik niet erg geloofwaardig en niet passend bij de manier waarop je verwacht
dat met de Grondwet wordt omgegaan. Je mag toch een serieuze, inhoudelijke
argumentatie verwachten, aangevende waarom iets van constitutionele orde is
of niet? Is de minister nu ook echt inhoudelijk van mening dat de aanstellingswijze
van de burgemeester van constitutionele aard is? Collega Slob sprak zonet
over kansberekening, maar ik zat, eerlijk gezegd, aan een flipperkast te denken.
Het gaat, als je niet oppast, soms een beetje een geflipper worden met de
burgemeestersbenoeming. We proberen maar eens wat, op de ene of op de andere
manier, om te kijken of het ergens nog doel treft. Dat is toch niet de manier
waarop wij hiermee om zouden moeten gaan?Voorzitter. Het mag duidelijk zijn dat de SGP-fractie geen behoefte heeft
aan de voorgestelde wijziging van de Grondwet en daar dan ook tegen zal stemmen. Tot slot wil ik een opmerking maken over het hierbij aan de orde zijnde,
gisteren formeel ingediende splitsingsvoorstel van het lid Dubbelboer en enkele
collega's van de fracties van GroenLinks en de SP. Dit splitsingsvoorstel
is een creatieve poging om de discussie nog wat te verruimen, maar het kan
mij niet overtuigen. De bedoeling van artikel 137, tweede lid, is om de mogelijkheid
te bieden twee inhoudelijk niet bij elkaar behorende onderwerpen die in één
voorstel tot wijziging van de Grondwet zijn vervat, afzonderlijk in behandeling
te nemen en daar ook afzonderlijk over te stemmen. Ik kan het niet anders
zien dan dat het voorstel dat nu voorligt, één en ondeelbaar
is, namelijk een andere wijze van aanstelling van de burgemeester. De technische
vertaling die dit heeft gekregen, is een herformulering van artikel 131, neerkomende
op handhaving van de kroonbenoeming van de commissaris van de Koningin, en
invoeging van een nieuw artikel 131a, waarin de andere wijze van verkiezing
van de burgemeester wordt geregeld. Wat collega Dubbelboer met zijn splitsingsvoorstel
doet, is het kwalificeren van de handhaving van de kroonbenoeming van de commissaris
van de Koningin als deconstitutionalisering van de burgemeestersaanstelling.
Dat vind ik wat verwarrend en niet in overeenstemming met wat er in dit wetsvoorstel
gebeurt. Het is een oneigenlijk gebruik van de splitsingsmogelijkheid om op
twee paarden te kunnen wedden: aan de ene kant proberen een deconstitutionalisering
in procedure te brengen en aan de andere kant het volgen van de voorgestelde
andere wijze van het constitutioneel regelen van de aanstelling van burgemeesters.
Het betekent dat wij dit splitsingsvoorstel niet zullen steunen.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Velen zullen vandaag met gemengde gevoelens aan dit debat
deelnemen. Het is niet de eerste keer dat wij als Kamer praten over de aanstellingswijze
van de burgemeester en het al dan niet verankeren van die aanstellingswijze
van de burgemeester in de Grondwet. Ik ga de geschiedschrijving hier niet
herhalen en laat elk van de collega's graag de eigen herinnering aan die debatten,
of die nu hier of aan de overzijde hebben plaatsgevonden. Tot op heden hebben
die debatten in ieder geval steeds wisselende uitkomsten opgeleverd en dus
ook steeds wisselende winnaars en verliezers.Laat ik vooropstellen dat het CDA zich altijd op het standpunt heeft gesteld
dat de aanstellingswijze van de burgemeester in de Grondwet thuishoort. Met
de Raad van State en vele anderen vinden wij dat de aanstellingswijze van
de burgemeester van constitutionele orde was en is. Aangezien de aanstellingswijze
van alle politieke ambtsdragers, de leden van de Hoge Colleges van Staat en
de commissaris van de Koningin in de Grondwet is verankerd, behoort dat ook
voor de burgemeester het geval te zijn. Zeker als het ambt van de burgemeester
politieker wordt, is het des te belangrijker om dat in de Grondwet te verankeren.Nadat de invoering van de direct gekozen burgemeester in deze kabinetsperiode
door een minderheid in de Eerste Kamer onmogelijk is gemaakt, kunnen wij nu
opnieuw de koninklijke weg volgen van eerst een grondwetsherziening. De CDA-fractie
is dan ook gelukkig met de afspraken in het Paasakkoord van maart 2005 om die aanstellingswijze in de Grondwet te verankeren. Vandaag geven
wij invulling aan die afspraken en wij steunen dan ook dit voorstel tot grondwetsherziening.
In de schriftelijke voorbereiding hebben wij nog wel de vraag gesteld of de
zittingstermijn niet ook in de Grondwet opgenomen zou moeten worden. Op dat
punt kunnen wij ons evenwel vinden in de beantwoording door de regering. Wij
delen de opvatting dat de zittingstermijn niet per se in de Grondwet verankerd
behoeft te zijn.Ik maak nog wel een paar opmerkingen die direct samenhangen met het veranderen
van de aanstellingswijze van de burgemeester en de plaats die de burgemeester
inneemt in de gemeente. Namens de CDA-fractie heb ik tijdens alle debatten
over dit onderwerp steeds aangegeven dat voor ons twee fundamenten van de
inrichting van het lokale bestuur, ongeacht de aanstellingswijze van de burgemeester,
overeind staan. Dat zijn het hoofdschap van de gemeenteraad en het principe
van collegiaal bestuur. Met de nota naar aanleiding van het verslag worden
wij op dat punt niet helemaal gerustgesteld. Weliswaar benadrukt het kabinet
dat het geen verdergaand model nastreeft dan hetgeen de huidige Grondwet toelaat
en dat er geen sprake is van een verschuiving van bevoegdheden van het college
naar de burgemeester, maar op een aantal punten hebben wij daar toch onze
twijfels bij.Wij behoeven een en ander vandaag niet helemaal uit te discussiëren,
maar ik constateer op een aantal punten spanning tussen deze uitspraken, die
in lijn zijn met onze wensen, en een aantal andere voorstellen in dezelfde
nota naar aanleiding van het verslag. Zo vragen wij ons af of een gesloten
recht van voordracht voor de wethouderskandidaten door de burgemeester aan
de raad zich wel verhoudt tot het hoofdschap van de raad. Ook is het de vraag
of de burgemeester die de verantwoordelijkheid krijgt voor de portefeuilleverdeling
binnen het college, past binnen het uitgangspunt van collegiaal bestuur. Verder
vragen wij ons af wat precies wordt bedoeld met het toekennen van een verantwoordelijkheid
aan de burgemeester voor het toezicht op een integraal gemeentelijk beleid
inzake de handhaving van regels en de openbare veiligheid. Ik neem aan dat
hiermee niet wordt bedoeld dat wij in de wet gaan vastleggen dat de burgemeester
portefeuillehouder is voor handhaving van bijvoorbeeld de milieuwetten. Ik
hoor dit graag bevestigd.Ook hebben wij bij herhaling gevraagd om de discussie over de gekozen
burgemeester niet te beperken tot een structuurdiscussie over de diverse taken
en verantwoordelijkheden van de raad, de wethouders en de gemeente. De discussie
over het lokaal bestuur behoort een bredere te zijn. Die discussie begint
bij de belangrijke plaats die gemeenten in ons land innemen. Verder moet vanuit
een visie op de rol en taken van gemeenten nagedacht worden over de organen
die de gemeenten besturen. Nu heeft de commissie-Bovens twee weken geleden
op het VNG-congres haar visie op het lokale bestuur gegeven. Het rapport van
die commissie bevat naar het oordeel van de CDA-fractie een aantal zeer aantrekkelijke
voorstellen om gemeenten niet overal en altijd hetzelfde confectiepak aan
te trekken, maar differentiatie mogelijk te maken. Amsterdam en Ameland zijn
ook naar ons oordeel niet hetzelfde en moeten dat vooral ook niet willen zijn.
Wij hopen dan ook dat de discussie die nu in gemeenten naar aanleiding van
dit rapport wordt gestart de kern van het rapport overeind laat.Gelijktijdig is minister Remkes bezig met een consultatieronde langs provinciale
en lokale bestuurders over de positie van het middenbestuur. De resultaten
van die consultatieronde zullen ook leiden tot opvattingen over de toekomst
van gemeenten. Ik zou willen bepleiten om de resultaten van die twee trajecten
te gebruiken om ook in dit huis tot een debat over de gemeente anno 2015 te
komen. Aan de hand van dat eindbeeld kan ook een discussie over de verdere
vormgeving van de gemeentelijke structuur en de positie van de burgemeester
daarin worden vormgegeven.Mijn laatste opmerking betreft de brief van de collega's Dubbelboer, Özütok
en Irrgang. Het spreekt voor zich dat de CDA-fractie weinig voelt voor hun
voorstel. Ik wil wel kwijt dat ik mij toch wat gestoord heb aan de laatste
zin in de toelichting. Volgens mij is die ook feitelijk onjuist. Daarin wordt
gesteld dat op deze manier recht gedaan wordt aan de werkelijke verhouding
in de Tweede Kamer op beide onderdelen. Naar mijn stellige overtuiging kan
namelijk vandaag, deels verwoord door de collega's en deels al af te leiden
uit de schriftelijke inbreng, geconstateerd worden dat een meerderheid van
de Kamer van oordeel is dat de aanstellingswijze van de burgemeester juist
in de Grondwet thuishoort. Ik wil daarom nadrukkelijk vragen om aanpassing
van de toelichting bij die brief.De heer Dubbelboer (PvdA):Voorzitter. De heer Van der Staaij zei het ook al: vandaag wordt er weer
een hoofdstuk toegevoegd aan de lange discussie over de positie van de burgemeester
in ons staatsbestel en de wijze waarop de aanstelling dient plaats te vinden.
Als je de Handelingen leest, valt het op dat er altijd wel iemand is –
dit keer ben ik het – die weer terugverwijst naar Thorbecke. Sinds die
tijd vindt die discussie namelijk plaats. Thorbecke wilde die aanstellingswijze
van de burgemeester en de commissaris van de Koning absoluut niet in de Grondwet
hebben. Thorbecke verloor die strijd van niemand minder dan van de koning.
De koning wilde die benoemingsbevoegdheid namelijk niet kwijt en die eiste
dat het een bevoegdheid van de Koning zou zijn en dat die in de Grondwet zou
worden opgenomen. Vele jaren later hebben wij weer pogingen ondernomen om
die aanstellingswijze van de burgemeester, de kroonbenoeming, uit de Grondwet
te halen. De heer Slob heeft in 2001 al gezegd: het is net het televisieseizoen
in de zomer, er zijn vele herhalingen. Voor de televisie is dat seizoen al
begonnen. Wij zitten weer in de herhalingen, in die zin dat wij het nu voor
de zoveelste keer over het onderwerp hebben, niet in de zin dat er geen nieuw
voorstel voorligt. Dat is namelijk wel degelijk het geval. Voorzover ik weet,
is het ook de eerste keer dat de grondwetswijziging op deze manier wordt voorgesteld,
met al het gejojo waar de heer Van der Staaij al over sprak: de kroonbenoeming
eruit halen en vervolgens de direct gekozen burgemeester als aanstellingswijze
erin opnemen.Ik spreek mij ook een beetje namens de Raad van State uit als ik dit een
nogal wild voorstel noem. De Raad van State bepleit een veel voorzichtiger
aanpak. Het is naar zijn mening zelfs niet echt verantwoord om een onderwerp
in de Grondwet te plaatsen, waarover de discussie niet is uitgekristalliseerd.
Je kunt natuurlijk van mening verschillen hoe uitgekristalliseerd een discussie
is, maar wij kunnen toch wel stellen dat de discussie over het opnemen van
een direct gekozen burgemeester in de Grondwet, absoluut niet is uitgekristalliseerd.
Wel is onderhand uitgekristalliseerd dat de kroonbenoeming echt niet meer
van deze tijd is. Dan sluit ik mij aan bij de woorden van de heer Dittrich.
Dat wordt breed gedragen in deze Kamer. In die zin is het verheugend dat de
heer Van der Staaij met het voorbeeld van Abraham Kuyper kwam. Hij pleitte
ervoor dat de gemeenteraad de burgemeester zou moeten kiezen, analoog aan
de kerkenraad die de dominee kiest. Het is ook verheugend dat in een onlangs
verschenen rapport van de ChristenUnie onder leiding van de heer Schutte gepleit
wordt voor een door de raad gekozen burgemeester en dus voor het afschaffen
van de kroonbenoeming.Voor de PvdA is het al meer dan drie decennia opportuun om de aanstellingswijze
van de burgemeester uit de Grondwet te halen. Let wel, wij vinden dat de functie
van de burgemeester wel benoemd kan blijven in de Grondwet, maar wij vinden
dat niet de grondwetgever over de specifieke aanstellingswijze moet gaan,
maar de gewone wetgever. In de tijd dat de burgmeester een functie had die
in het verlengde lag van de nationale regering, van de centrale overheid,
kon je je daar nog iets bij voorstellen. Dat is de discussie over de vraag
in hoeverre het een rijksorgaan is. Die discussie speelt nog wel met betrekking
tot de commissaris van de Koning. Vorig jaar volgde de regering – niet
deze minister – uitdrukkelijk de redenering dat het niet thuishoort
in de Grondwet.Voor de fractie van de PvdA is dit niet het moment om uitgebreid te spreken
over de inhoud van de functie van de burgemeester, de specifieke taken of
bevoegdheden, de verhouding met de gemeenteraad of de positie van de burgemeester
in het college van B&W. Wat ons betreft is het zinvoller om de behandeling
van het specifiek daarop betrekking hebbende wetsvoorstel af te wachten. Naar
onze mening zal dit niet binnen afzienbare tijd gebeuren.De heer Van Beek (VVD):Kan de heer Dubbelboer mij uitleggen waarom er in de Grondwet wel passages
worden gewijd aan leden van de gemeenteraad, leden van provinciale staten
en leden van de Tweede Kamer, dus aan elk direct gekozen orgaan en waarom
de PvdA-fractie nu tot de conclusie komt dat een direct gekozen burgemeester
niet in de Grondwet thuishoort? Wat is de consistentie van die redenering?De heer Dubbelboer (PvdA):De manier waarop wethouders worden aangesteld, wordt ook niet genoemd
in de Grondwet.De heer Van Beek (VVD):Maar die worden niet door de bevolking gekozen.De heer Dubbelboer (PvdA):Daar zit nu juist de crux. Wij vinden dat de burgemeester door de gemeenteraad
zou moeten worden gekozen. Dan zou ik er nog eerder voor pleiten om bijvoorbeeld
de benoeming van leden van de Hoge Raad specifiek in de Grondwet op te nemen.De heer Van Beek (VVD):Ik ken de politieke voorkeur van de PvdA voor een andere aanstellingswijze.
Er wordt nu echter gesproken over een direct gekozen functionaris. Ik constateer
dat alle in onze maatschappij voorkomende direct gekozen functionarissen hun
rechtsbasis vinden in de Grondwet. Waarom zou dat dan voor de direct gekozen
burgemeester niet het geval moeten zijn?De heer Dubbelboer (PvdA):Wij vinden dat de functie van de burgemeester een benoemde kan zijn, maar
niet de aanstellingswijze. Daarover verschillen wij van mening. Op het moment
dat een burgemeester als een rijksorgaan wordt opgevat in het regelen van
de verhoudingen tussen de nationale staat en de decentrale overheden, heeft
het nog enigszins rechtsgrond, maar niet wanneer het tegenovergestelde het
geval is, juist ook door het te verkiezen.De heer Van Beek (VVD):Dat laatste geldt voor de commissaris, die inderdaad ook een rijksfunctie
heeft, maar niet voor de burgemeester. Het gaat mij om de consistentie van
de opbouw van de Grondwet. Daar fietst u met uw beantwoording elke keer langs.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik verval in herhalingen. Wij vinden dat de aanstellingwijze van de burgemeester
een zaak is van de gewone wetgever. Dat vond de fractie van D66 en dat vond
het kabinet tot een jaar geleden ook. Vrij prominent in de discussies is destijds
door Ien Dales en later door Klaas de Vries benadrukt dat het aan de politieke
en maatschappelijke inzichten van het moment moet worden overgelaten en dat
het daarom juist uit de Grondwet moet worden getild. Blijkens de Handelingen
is dat door mevrouw Scheltema krachtig ondersteund. Dan kom je bij het feit
dat, zoals de heer Dittrich ook al stelde, erg veel vernieuwingen op slot
zitten vanwege de verankering in de Grondwet.De heer Dittrich (D66):Het geheugen van mensen is vrij kort. U hebt zelf in dit debat al een
paar keer gezegd dat de Partij van de Arbeid er al jarenlang voorstander van
is dat de aanstellingswijze niet in de Grondwet komt te staan.De heer Dubbelboer (PvdA):Samen met D66!De heer Dittrich (D66):Ja, maar waarom heeft de Eerste-Kamerfractie van de Partij van de Arbeid
dan uiteindelijk tegen het toen voorliggende voorstel gestemd, terwijl de
fractie het er in eerste aanleg mee eens was en de Tweede-Kamerfractie ermee
heeft ingestemd? Ik denk dat het goed is voor de Handelingen dat wij nog eens
horen hoe dat zo is gekomen.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik heb al vaker op dit punt tegenover uw fractie gestaan en dan had ik
te maken met uw naamgenoot, Boris van der Ham. Ik heb dan ook al vaker gezegd
dat wij hier geen verantwoording behoeven af te leggen van wat er in de Eerste
Kamer gebeurt. Wij hebben, zoals u weet, in de Tweede Kamer gestemd voor de
deconstitutionalisering. Tegelijkertijd weten wij ook dat er in het debat
in de Eerste Kamer met de toenmalige minister voor BVK, de heer De Graaf,
specifieke argumenten zijn genoemd waarin de fracties van de PvdA, GroenLinks
en SP voldoende reden zagen om niet met het wetsvoorstel akkoord te gaan.
Wij hebben dat betreurd. Dat hebben wij hier gezegd en naar buiten
uitgedragen. Het is niet anders. Nogmaals, ik voel mij niet geroepen om hier
als Tweede-Kamerlid de Eerste Kamer specifiek te verdedigen.De heer Dittrich (D66):Wij hoeven de discussie niet over te doen, maar ik sla erop aan, omdat
u steeds zegt: de Partij van de Arbeid...De heer Dubbelboer (PvdA):Hier in deze Kamer.De heer Dittrich (D66):O, dat bedoelt u. Tot de Partij van Arbeid horen ook mensen in de Eerste
Kamer die vernieuwingen tegenhouden.De voorzitter:Deze gedachtewisseling is voldoende gevoerd. Ik verzoek de heer Dubbelboer
zijn betoog voort te zetten.De heer Dubbelboer (PvdA):Door de Partij van de Arbeid-fractie in deze Kamer wordt deconstitutionalisering
al dertig jaar nagestreefd. Het kabinet betoogde iets meer dan een jaar geleden
dat het buitengewoon gewenst was om de aanstellingswijze van de burgemeester
niet in de Grondwet op te nemen. Deze minister heeft dat standpunt geheel
en al verlaten. Ik prijs de heer Dittrich, die eerlijk zegt: helaas, het is
voor ons de second-bestoplossing, maar het is niet anders. Ik hoor graag hoe
de minister denkt over de discussie die zijn voorganger minister De Graaf
namens het kabinet in de Eerste Kamer heeft gevoerd met onder anderen senator
Dölle en waarin hij een aantal redenen gaf waarom het niet in de Grondwet
thuishoort.Nu er twee zaken van gelijke zwaarte, maar nogal verschillend van inhoud
in de grondwetswijziging zijn gestopt, zien wij graag dat deze afzonderlijk
worden voorgelegd ter stemming. Het is in onze ogen staatsrechtelijk zuiver
als duidelijk wordt in stemgedrag hoe de verhoudingen liggen ten aanzien van
de onderscheiden, gelijkwaardige doch qua inhoud verschillende onderdelen
van de grondwetsvoorstellen. Naar onze mening is er sprake van twee hoofdzaken
die aan elkaar worden gesmeed. Dat mag, maar wij achten het zuiverder dat
in ieder geval duidelijk is hoe de Kamer staat tegenover die onderscheiden
onderdelen. Daarom maken wij, mijn collega's Özütok van GroenLinks
en Irrgang van de SP en ik, gebruik van het recht dat wij conform artikel
137, lid 2, als leden hebben om een verzoek te doen tot splitsing van een
grondwetswijzigingsvoorstel. Voorzover ik heb kunnen nagaan, is dit de eerste
keer dat gebruik wordt gemaakt van deze mogelijkheid sinds dit artikel in
1983 in de Grondwet is opgenomen. Er is wel een keer eerder, naar ik meen
in 1987, in tweede lezing conform artikel 137, lid 5, een verzoek door leden
van deze Kamer gedaan om te splitsen. Het ging toen over defensie en verdediging.
Ik vraag mede namens de fracties van GroenLinks en de SP om instemming met
het verzoek om de splitsing mogelijk te maken, opdat duidelijk wordt hoe partijen
zich verhouden tot de onderscheiden hoofdelementen van deconstitutionalisering
en reconstitutionalisering.Ik ben best bereid, mevrouw Spies, om de toelichting in die zin te wijzigen.
Het gaat mij er echt om dat wij juist bij deze onderwerpen waarover al zo
lang is gediscussieerd, zichtbaar maken dat daaromtrent verschillende meerderheden
bestaan in deze Kamer. Ik zou dit tot uitdrukking willen laten brengen. Ik
ga het debat graag aan, want wij schrijven nu staatsrecht. Wij spreken nu
over de interpretatie van het recht van Kamerleden om een splitsingsverzoek
te doen, een instrument dat naar mijn mening tussen het initiatiefrecht en
een amendement in zit. Dit is een keer eerder gedaan en toen is er ook wel
gediscussieerd, maar ook toen deze mogelijkheid werd geschapen, werd het aan
de Kamer overgelaten om te bepalen op welke manier je dit kunt gebruiken.
Daarom voel ik mij volledig gerechtigd om dit verzoek te doen.De heer Van der Staaij (SGP):Ik zou graag een reactie krijgen op mijn opmerking in eerste termijn.
Ik begrijp niet hoe de heer Dubbelboer kan zeggen dat er twee onderwerpen
zijn geregeld in dit wetsvoorstel, namelijk de deconstitutionalisering van
de burgemeestersbenoeming en de rechtstreekse verkiezing. Ik kom het helemaal
niet tegen dat dit twee onderdelen zijn van dit wetsvoorstel. Ik kom in de
technische uitwerking alleen tegen dat het in de eerste plaats gaat om de
handhaving van de benoeming van de commissaris van de Koningin door de Kroon
en in de tweede plaats een andere wijze van aanstelling van de burgemeester.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik denk dat dit ook wordt veroorzaakt door de manier waarop je hier tegen
aan kijkt. Als er gesplitst wordt gestemd, kan de situatie ontstaan dat het
ene onderdeel het wel haalt en het andere niet. Als het eerste deel het wel
haalt, dat wil zeggen het uit dit artikel van de Grondwet halen van de burgemeester
waardoor alleen nog de commissaris van de Koning in dat artikel overblijft,
heb je in feite een deconstitutionalisering van de burgemeestersbenoeming
gerealiseerd.De heer Van der Staaij (SGP):De regering zegt nu juist dat zij dit niet wil deconstitutionaliseren.
De heer Dubbelboer geeft een heel andere lading en duiding aan een onderdeel
van dit voorstel. Dan is er toch in feite sprake van alternatieven? Je hebt
dan geen wetsvoorstel over twee onderwerpen, maar twee alternatieven die in
zijn visie nooit allebei de eindstreep kunnen halen. Het is dan of-of.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik erken dat het en-en kan zijn. Anders zou dit wetsvoorstel een niet
bestaand wetsvoorstel zijn. Ik realiseer mij heel goed dat de weg kan worden
gevolgd die de regering voorstelt, namelijk dat wij stemmen over de artikelen.
Dan wordt de burgemeester uit artikel 1 getild, zodat alleen nog blijft staan
dat de commissaris van de Koning door de Koning wordt benoemd. In plaats daarvan
kan de burgemeester direct gekozen worden, maar dat staat er niet, want de
burgemeester is uit dit artikel getild.De heer Van der Staaij (SGP):Naar mijn mening is er dan toch sprake van alternatieven in plaats van
twee onderwerpen.De heer Dubbelboer (PvdA):Het zal duidelijk zijn wat de voorkeur heeft van mijn fractie, maar wij
willen in ieder geval tot uitdrukking kunnen brengen dat wij het eens zijn
met een bepaald onderdeel van het wetsvoorstel en het oneens zijn met een
ander onderdeel daarvan. De vraag is nu of je daarvoor het instrument van
het splitsingsverzoek mag hanteren. Ik bestrijd dat dit oneigenlijk
zou zijn of überhaupt niet zou kunnen.De heer Van Beek (VVD):Tussen het voorstel en de toelichting van de heer Dubbelboer schijnt licht.
Hij zou graag de kans hebben om bij de stemming helder te maken waar zijn
partij staat. Bij het huidige voorstel van het kabinet is dit op twee manieren
mogelijk: door een stemverklaring dan wel door de voorzitter te vragen onderdelen
apart in stemming te brengen. Hij wil nu echter de Grondwetswijziging in twee
voorstellen splitsen, dat is iets heel anders. Daarmee preludeert hij op de
volgende fase van de behandeling van dit voorstel. Hij sluit het niet uit
dat hij een van de voorstellen tijdens dit hele proces kwijtraakt. Ik vind
dat hij dit gewoon moet uitspreken.De heer Dubbelboer (PvdA):Aanvankelijk werd er in de discussie over het splitsingsrecht voor Kamerleden
van uitgegaan dat het alleen in tweede lezing zou mogen als dat nodig is om
de grondwetswijziging te redden. Dat zou nodig kunnen zijn als tegen een van
de artikelen uit het wijzigingsvoorstel onoverkomelijke bezwaren zouden bestaan.
Daarbij werd ervan uitgegaan dat het alleen maar om een technisch artikel
zou mogen gaan, omdat bij een inhoudelijke wijziging geen recht zou worden
gedaan aan de eerste lezing en de gedachte dat kiezers zich na de eerste lezing
moeten kunnen uitspreken over de grondwetswijziging.Vervolgens werd in reactie op de kritiek dat het onderscheid tussen een
technisch en een niet-technisch artikel en een wezenlijke en een niet-wezenlijke
wijziging in hoge mate subjectief is, gesteld dat ook in eerste lezing tot
een dergelijke wijziging mag worden besloten. Ik vind dat men dat terecht
heeft gedaan en dat daarom ook mijn redenering zuiver is. Ik geef verder toe
dat het mogelijk is dat de kroonbenoeming in de Grondwet blijft staan als
na een jarenlange discussie blijkt dat er geen twee derde meerderheid is.
Volgens mij wil een grote meerderheid in de Kamer dat niet.De heer Van Beek (VVD):U komt uit bij de kroonbenoeming, terwijl ik denk dat het nog steeds mogelijk
is om uit te komen bij de door de raad gekozen burgemeester als een van beide
voorstellen wordt losgelaten.De heer Dubbelboer (PvdA):Dat is mogelijk, maar het is aan de Kamer om dat op dat moment te bepalen.De heer Van Beek (VVD):Waarom zegt u niet gewoon dat het uw wens is om dat op deze manier te
bereiken?De heer Dubbelboer (PvdA):Dat zeg ik niet, want ik weet niet of het op die manier wordt bereikt.
Het is in ieder geval wel zuiver om nu duidelijk te maken hoe mijn fractie
hiertegenover staat.Mevrouw Spies (CDA):Het is al bekend hoe de PvdA-fractie hiertegenover staat. Daarvoor hebt
u dit voorstel helemaal niet nodig. Het is verder plezierig dat u aangeeft
dat de laatste zin van de toelichting in de brief iets minder gelukkig geredigeerd
is.U vraagt een meerderheid van de Kamer om iets te doen wat zij om principiële
redenen niet wil. U vraagt ons namelijk, twee wetsvoorstellen in behandeling
te nemen, een voor de deconstitutionalisering en een voor de rechtstreekse
verkiezing van de burgemeester.De heer Dubbelboer (PvdA):Mag ik u een wedervraag stellen? Waar staat dat een meerderheid van de
Kamer het niet wil?Mevrouw Spies (CDA):Dat kunt u opmaken uit de schriftelijke inbreng.De heer Dubbelboer (PvdA):Ik weet nog niet zo zeker of een meerderheid tegen mijn voorstel is. Ik
maak gebruik van het recht van een Kamerlid om te vragen een voorstel voor
een grondwetswijziging te splitsen.Mevrouw Spies (CDA):Daarmee vraagt u de CDA-fractie, de SGP-fractie, de ChristenUnie-fractie,
de VVD-fractie en de D66-fractie om iets te doen waarmee zij het principieel
oneens zijn. Honoreren wij uw verzoek, dan moeten wij vervolgens immers twee
verschillende wetsvoorstellen behandelen.De heer Dubbelboer (PvdA):Maar het leidt niet tot een andere stemmingsuitslag.Mevrouw Spies (CDA):Waarom doet u dan überhaupt dit voorstel? Of wilt u uw Eerste-Kamerfractie
nog een keer de gelegenheid geven om tegen te stemmen?De heer Dubbelboer (PvdA):Wij koppelen nu twee hoofdzaken aan elkaar en de Raad van State heeft
terecht opgemerkt dat de discussie over de ene hoofdzaak is uitgekristalliseerd
en die over de andere nog niet. De fracties van de PvdA, GroenLinks en de
SP vinden het belangrijk om te kunnen laten zien dat wij het eens zijn met
de ene hoofdzaak en oneens met de andere. Wij verzoeken u om dat te honoreren,
maar daarmee zeg ik nog niet dat u tegen uw principes in moet gaan.Mevrouw Spies (CDA):Ik begrijp nog steeds niet op welke redenering u zich baseert als u zegt
dat er twee hoofdzaken zijn. Die zijn er namelijk helemaal niet. Het gaat
erom, de aanstellingswijze van de burgemeester te veranderen en in de Grondwet
te borgen. U maakt een kronkel, u bent creatief, u bent lenig, dat is helemaal
waar. U vertaalt het zo dat er eerst sprake moet zijn van een deconstitutionalisering,
om vervolgens weer te reconstitutionaliseren. Die knip maakt u.De heer Dubbelboer (PvdA):En de Raad van State.Mevrouw Spies (CDA):In die knip kan ik u niet volgen en ook de Raad van State – u shopt
wat selectief – zegt erbij dat hij, anders dan de PvdA in de afgelopen
30 jaar, nog steeds op het standpunt staat dat de aanstellingswijze van de
burgemeester in de Grondwet verankerd behoort te zijn.De heer Dubbelboer (PvdA):Daar kunt u dan ook uitdrukking aan geven met uw stem, als u dat wilt.
U zegt dat het eigenlijk één wetsvoorstel is, namelijk de aanstellingswijze
van de burgemeester in de Grondwet. Dat bestrijd ik. Ik verwijs naar de Raad
van State, die uitdrukkelijk het advies geeft om ook die knip te maken. Hij
adviseert om dit wetsvoorstel in heroverweging te nemen. Er is uitgekristalliseerd
dat de kroonbenoemingniet meer handhaafbaar is. Die moet eruit.
Daarnaast moet je een discussie hebben over de vraag wat je er dan in wilt.
Dat pad ga ik nu niet op, want ik zie wat u wilt. Ik verzoek u nogmaals met
klem om in elk geval in de stemming te laten zien dat dit wetsvoorstel gesplitst
kan worden. Dan weten wij ook wat de meerderheden zijn in deze Kamer ten aanzien
van de twee hoofdzaken in dit Grondwetswijzigingsvoorstel.Voorzitter. Ik was aan het einde van mijn betoog. Ik heb een tekst voorbereid
die ergens tussen het amenderings- en het initiatiefrecht in thuishoort.De voorzitter:Die tekst is gisteren al als Kamerstuk rondgedeeld aan de Kamer en aan
de minister. Het is een Kamerstuk en het maakt dus onderdeel uit van de beraadslaging
over dit wetsvoorstel.De heer Van Beek (VVD):Voorzitter. Voor de VVD-fractie is de wijze waarop de burgemeester wordt
benoemd geen vanzelfsprekendheid. Er heeft in de afgelopen jaren tot diep
in de partij een enorme discussie plaatsgevonden die heeft geleid tot een
tweetal uitspraken, een in Veldhoven en een in Groningen. Volgens mij was
de minister bij de laatste aanwezig. Daarin heeft de partij zich in meerderheid
uitgesproken voor een direct door het volk gekozen burgemeester. Ik merk in
die discussie dat heel velen zich overigens heel goed kunnen vinden in de
kroonbenoeming. De partij heeft vaak en omstandig uitgelegd dat zij niets
voelt voor een door de gemeenteraad gekozen burgemeester.Wij hebben de deconstitutionalisering destijds in eerste en in tweede
lezing gesteund, zowel in de Eerste Kamer als ook in de Tweede. In dat proces
is al opgemerkt dat er wellicht aan het eind van het hele wetgevingsproces
toch weer sprake zou moeten zijn van reconstitutionalisering. Er ontstond
toen namelijk ook in de Eerste Kamer discussie over de vraag wat wij toch
aan het doen zijn als wij de burgemeester uit de Grondwet halen, terwijl alle
andere gekozen functionarissen hun rechtsbasis juist in de Grondwet vinden.
Op zichzelf is het dus niet onlogisch dat wij, nu de omstandigheden zijn zoals
zij zijn, ervoor kiezen, nu echt vanaf het begin helder te maken dat wij gaan
voor de komst van een door de bevolking gekozen burgemeester en dat die burgemeester,
net als alle andere direct gekozen functionarissen, zijn rechtsbasis vindt
in de Grondwet.Kiezen voor een door de bevolking gekozen burgemeester is kiezen voor
een geheel nieuwe vorm van lokaal bestuur. Het gaat echt niet alleen om de
aanstellingswijze van de burgemeester. Het gaat om een sterke burgemeester,
niet meer alleen om een burgemeester met gezag, maar ook een met macht. Wij
hebben die burgemeester ook wel vaak genoemd de eerste politicus van de stad.
Dat is anders dan zijn collega die via een kroonbenoeming de huidige functie
vervult.Ik heb het gevoel dat de minister, het kabinet, dat ook begrepen heeft,
gezien de nota naar aanleiding van het verslag en de wijze waarop er gereageerd
wordt op met name door het CDA gestelde vragen. Er wordt een aantal punten
genoemd. Ik zal er enkele van aanstippen. Later in het wetgevingsproces hebben
wij nog alle gelegenheid om er dieper op in te gaan. Ik noem het proces van
collegevorming, de personele samenstelling van het college, de portefeuilleverdeling,
de verantwoordelijkheid voor de eenheid van het collegebeleid en de verantwoordelijkheid
voor de ambtelijke organisatie. Al deze zaken gaan bij het systeem van een
gekozen burgemeester in het gemeentelijke bestel anders functioneren.De positie van de gemeenteraad wordt naar onze opvatting daarmee niet
aangetast. De controle op het beleid blijft bij de gemeenteraad, evenals het
budget­recht. De burgemeester is ten volle verantwoording verschuldigd
aan die gemeenteraad. Het gaat dus niet om een herverdeling van macht tussen
de burgemeester en de gemeenteraad. In de volgende fase van de dualisering
zijn dit logische stappen. Ook de positie van de burgemeester wordt versterkt.
Het hoofdschap van de raad wordt wel gehandhaafd. Bovendien blijft het collegialiteitsbeginsel
uitgangspunt. Ook dit is heel nadrukkelijk opgenomen in de notitie.De minister heeft de vragen breed beantwoord. Een groot aantal onderwerpen
komt ook pas echt aan de orde bij de behandeling van de gewone wet. Nogmaals,
wij delen de onderliggende opvatting dat het gaat om meer dan alleen de wijze
van aanstelling. Dit wilde ik nog wel even genoemd hebben.De commissaris van de Koningin blijft een kroonbenoeming. Ook dit standpunt
steunen wij. Dit standpunt is goed gemotiveerd door de minister. Bij de commissaris
van de Koningin gaat het namelijk niet alleen om de provinciale functie, maar
ook om het rijksorgaan. Het is dan ook goed dat dit voorlopig op deze wijze
wordt gedaan.Er is lang gesproken over het splitsingsvoorstel van de Partij van de
Arbeid. Uit het interruptiedebat is wel duidelijk geworden hoe wij daarin
staan. Wij vinden dat dus niet zuiver en niet verstandig. Het moet ook niet
zo zijn dat een grondwetswijziging, die in eerste termijn wordt ingezet met
als doel een door de bevolking gekozen burgemeester, uiteindelijk in tweede
lezing tot iets anders zou kunnen leiden. Zo moet er niet met grondwetswijzigingen
worden omgegaan. Er moet helder worden uitgesproken waartoe een dergelijke
wijziging moet leiden. Daarover moet dan het politieke gevecht met elkaar
gevoerd worden.Wij realiseren ons wel dat dit een eerste stap is. Er volgen nog heel
veel stappen. Wij steunen deze eerste stap en wij zijn bereid om de debatten
over de vervolgstappen met het kabinet en de collega's te voeren.De heer Irrgang (SP):Voorzitter. Vandaag bespreken wij een wijziging van de Grondwet waarin
de bepaling staat dat de burgemeester rechtstreeks door de bevolking gekozen
wordt. Tegelijkertijd zijn volgens mijn informatie twee wetsvoorstellen aanhangig:
29864 en 29865. Daarin wordt bepaald dat de burgemeester direct gekozen wordt
via een gewoon wetsvoorstel. Mijn eerste vraag is dan ook eigenlijk hoe ik
de status van deze wetsvoorstellen op dit moment moet beschouwen. Moeten ze
worden ingetrokken of komt de minister met een ingrijpende nota van wijziging,
nu deze grondwetswijziging hier ligt?Mijn fractie beschouwt deze grondwetswijziging vooral als een politieke
manoeuvre die voortkomt uit het stranden van het vorige voorstel in de Eerste
Kamer. De SP is voor het afschaffen van de kroonbenoeming van de burgemeester,
omdat dan ook een einde komt aan de Haagse achterkamertjespolitiek. De SP
is verder voor een door de raad gekozen burgemeester en tegen
het aan elkaar koppelen van die twee zaken door de afschaffing van de kroonbenoeming
en de gelijktijdige invoering van de gekozen burgemeester. Door deze grondwetswijziging
wordt deze koppeling juist in de Grondwet vastgelegd. Daarom heb ik het splitsingsvoorstel
mede ondertekend. Ik vrees dat het verdere debat dan ook een herhaling van
zetten wordt. Ik zal namens mijn fractie de argumenten tegen de direct gekozen
burgemeester in plaats van de door de raad gekozen burgemeester kort herhalen.Allereerst komen dankzij de rechtstreeks verkozen burgemeester twee kapiteins
op een schip terecht. Er ontstaat een conflict met de raad, nu het hoofd van
de gemeente een eigen mandaat buiten de gemeenteraad krijgt. Twee kapiteins
op een schip, dat kan niet goed gaan. De raad zal net als bij de dualisering
regelmatig burgemeesters wegsturen, hetgeen weer leidt tot ontevreden kiezers,
die immers niet voor niets een burgemeester willen kiezen. Wat is ten tweede
eigenlijk het probleem dat de regering wil oplossen via de direct gekozen
burgemeester? In de praktijk kunnen burgemeesters veel aanzien genieten bij
de bevolking en op basis van gezag veel dingen voor elkaar krijgen, terwijl
hij of zij redelijk te controleren valt door de gemeenteraad. Dat is cruciaal.
Daarom gaat onze voorkeur ook uit naar een door de raad gekozen burgemeester.Ten derde past een direct gekozen burgemeester niet in het Nederlandse
collegiale systeem van overleg en consensus. Eerder is gezegd dat ook Elzinga,
die de direct gekozen burgemeester als een van de varianten voorstelde bij
de dualisering, afstand heeft genomen van dat idee. De griffiers vrezen dat
een verstoorde verhouding tussen ambtenaren en burgemeester een van de gevolgen
zou zijn. Ook het gebrek aan controle door de raad en een onevenwichtig systeem
noemden zij als bezwaren. Het Nederlands genootschap van burgemeesters heeft
zich daarom eveneens tegen de rechtstreeks gekozen burgemeester uitgesproken.Een direct gekozen burgemeester leidt ten vierde niet automatisch tot
het verdwijnen van "plucheplakkers" die het burgemeesterschap graag
willen beschermen tegen democratische invloeden. Sterker nog: uit ervaringen,
opgedaan in Spanje en Frankrijk, blijkt dat "foute" burgemeesters
zeer lang aan de macht kunnen blijven en ook nog eens gevoeligheid voor corruptie
vertonen. Het gevaar van cliëntelisme heeft mijn fractie eerder al genoemd.
Dat is het vijfde bezwaar. Een burgemeester die uit de raad komt, is minder
gevoelig voor corruptie, omdat die dan in samenhang met de raadsfracties afgerekend
wordt. Dat is ook veel realistischer. Bovendien kan de burgemeester in een
dergelijke situatie niet zo veel in zijn eentje doen.De SP-fractie vindt dus dat de directe verkiezing van de burgemeester
niet wenselijk is in vergelijking met haar voorkeur voor een door de raad
gekozen burgemeester.Mevrouw Spies (CDA):Voorzitter. Het ging even wat snel, maar noemt de heer Irrgang de bestaande
burgemeesters in Nederland "plucheplakkers"?De heer Irrgang (SP):Nee, ik verwees naar het fenomeen van zeer lang zittende burgemeesters
die eigenlijk op weinig draagvlak onder de bevolking kunnen rekenen. Je kunt
je voorstellen dat een democratische verkiezing van een burgemeester, dus
ook een directe verkiezing, daar een eind aan kan maken, maar de ervaringen
in andere landen leren niet dat dit zo is. Daarom noemde ik dat.Mevrouw Spies (CDA):De heer Irrgang suggereerde ook dat door een andere aanstellingswijze
de integriteit dubieuzer werd. Heeft hij daar concrete aanwijzingen voor?
Ik vind het nogal stevig!De heer Irrgang (SP):U kunt zich ook wel voorstellen dat het risico veel groter is wanneer
het om één persoon met een eigen mandaat gaat dan wanneer daar
een hele partij achter staat, bij een door de hele raad gekozen burgemeester.
Ik acht dit risico zeker groter bij een direct gekozen burgemeester dan bij
een door de raad gekozen burgemeester.Mevrouw Özütok (GroenLinks):Voorzitter. Vandaag gaat het in essentie om de vraag of wij vinden dat
de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester in de Grondwet moet zijn vastgelegd.
GroenLinks heeft steeds aangegeven dat het daarvan geen voorstander is. Wel
moet de aanstelling van de burgemeester door de Kroon uit de Grondwet worden
gehaald, omdat die iedere vernieuwing op dit gebied tegenhoudt. De Tweede-Kamerfractie
van GroenLinks heeft voorstellen om de kroonbenoeming te schrappen dan ook
altijd gesteund. Het is niet meer van deze tijd dat politici door de regering
worden benoemd zonder dat de burger daarop invloed heeft. Aanstelling van
alle politieke ambtsdragers, leden van de Hoge Colleges van Staat en de commissaris
van de Koningin is in de Grondwet verankerd. Dat is goed geregeld, maar met
deze aanstellingswijze hebben wij problemen. De functie en de aanstelling
zijn wat ons betreft wezenlijk verschillende zaken. Daarin willen wij dan
ook verandering zien.Een voorstel voor deconstitutionalisering van de kroonbenoeming zou dus
ook de steun van onze voltallige fractie hebben gehad. De regering kiest er
echter voor om het schrappen van de kroonbenoeming nadrukkelijk te koppelen
aan de rechtstreekse verkiezing van de burgemeester. De politieke werkelijkheid
van vandaag is dat voor het eerste inmiddels voldoende draagvlak is, maar
voor het tweede helaas nog niet. Een groot deel van het parlement, waaronder
de fractie van GroenLinks, ziet die verkiezing niet zitten. Ik heb een groot
probleem met de positie en de bevoegdheden die het kabinet aan de burgemeester
wil geven.Mevrouw Spies (CDA):Mevrouw Özütok zegt dat er voor de deconstitutionalisering voldoende
politiek draagvlak zou zijn. Waarop baseert zij dat?Mevrouw Özütok (GroenLinks):Dat haal ik uit de Handelingen van de Kamer over eerdere debatten.Mevrouw Spies (CDA):Ik constateer dat tot op heden alleen de fracties van SP, GroenLinks en
de PvdA dit steunen. Dat lijkt mij onvoldoende voor een meerderheid.Mevrouw Özütok (GroenLinks):Dat moeten wij dan maar bij de stemmingen zien. Ons gaat het erom dat
de aanstellingswijze te ver gaat. Straks mag de burgemeester
zelf de selectie en de aanstelling van de wethouders regelen, dus een eigen
college vormen. Dat lijkt sterk in de richting te gaan van het Amerikaanse
model. De burger komt daarmee los van de politieke werkelijkheid te staan.
Vergeleken met het bedrijfsleven komt dit erop neer dat de voorzitter van
de raad van bestuur zijn eigen bestuursleden aanstelt. Wanneer ik het demagogisch
zou willen zeggen, is het zelfs in het Nederlandse bedrijfsleven democratischer
geregeld.Het kabinet lijkt nieuwe regenten te willen creëren. Dat zouden wij
niet moeten willen. De bevoegdheden die de regering aan deze nieuwe regenten
toekent, zoals ook in de nota naar aanleiding van het verslag is verwoord,
zouden moeten toekomen aan de gemeenteraad. Zowel het kiezen van de burgemeester
als de vorming van het college en de benoeming van wethouders is in onze ogen
in de beste handen bij de gemeenteraad. Dat heeft mijn collega Wijnand Duyvendak
in deze Kamer consequent verwoord, bovendien met goede argumenten. Dit heeft
wel degelijk te maken met de rol en de ruimte die men aan kiezers wil geven.In dit debat gaat het om de koppeling en om de vraag of de benoemingswijze
in de Grondwet thuishoort. GroenLinks is geneigd om te zeggen van niet, omdat
de wetgever dit prima kan bepalen. Doorslaggevend zou moeten zijn dat hiervoor
een breed draagvlak bestaat. Dat is naar mijn mening niet zeker. De keuze
van de regering om deze twee zaken te koppelen is dan ook contraproductief.
Dit gaat verdere bestuurlijke vooruitgang tegen, omdat het overduidelijk is
dat het wetsvoorstel naar mijn mening in deze vorm het niet zal halen. Dit
gaat veeleer vernieuwing tegen dan dat het ons een stapje verder brengt.Wij steunen dan ook het initiatiefvoorstel van de PvdA, dat wij mede hebben
ondertekend, om het schrappen van de kroonbenoeming en de aanstellingswijze
uit elkaar te halen. Wij willen juist voorkomen dat de regering haar eigen
nee op de gekozen burgemeester organiseert, want dat is duidelijk de richting
waarin het kabinet met deze containervoorstellen koerst. Waarom heeft het
kabinet ervoor gekozen om deze zaken zo nadrukkelijk te koppelen? In de toelichting
op het wetsvoorstel heb ik nog geen inhoudelijke argumenten gevonden. Ook
de Raad van State plaatst heel veel vraagtekens bij deze handelwijze. Waarom
heeft de minister niet beter naar de Raad geluisterd? Is de regering bereid
om de splitsing die wij voorstellen over te nemen? Als dat het geval is, maakt
zij daarmee duidelijk dat het eerste deel van de wet, het schrappen van de
kroonbenoeming, haar evenveel waard is als het tweede deel.De voorzitter:Wij gaan nu schorsen. Daarna volgt de beëdiging van de heer Rutte.
Vervolgens gaan wij door met de behandeling van dit wetsvoorstel. Dan kunnen
wij daar omstreeks 16.00 uur mee klaar zijn.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 14.12 uur tot 14.45 uur geschorst.De voorzitter:Ik geef het woord aan de heer Hofstra tot het uitbrengen van verslag namens
de commissie voor het Onderzoek van de geloofsbrieven.De heer Hofstra:voorzitter der commissieDe commissie voor het Onderzoek van de geloofsbrieven heeft de stukken
onderzocht die betrekking hebben op de heer M. Rutte te 's-Gravenhage. De
commissie is eenparig tot de conclusie gekomen dat hij terecht benoemd is
verklaard tot lid van de Tweede Kamer der Staten-Generaal. De commissie stelt
u daarom voor om hem toe te laten als lid van de Kamer. Daartoe dient hij
wel eerst de eden af te leggen zoals die zijn voorgeschreven bij de wet van
27 februari 1992, Staatsblad nr. 120.De commissie verzoekt u tot slot, de Kamer voor te stellen, het volledige
rapport in de Handelingen op te nemen.De voorzitter:Ik dank namens de Kamer de commissie voor haar verslag en stel voor, dienovereenkomstig
te besluiten.Daartoe wordt besloten.(Het rapport is opgenomen aan het eind van deze editie.)1De voorzitter:De heer Rutte is in het gebouw der Kamer aanwezig.Ik verzoek de griffier, hem binnen te leiden.Nadat de heer Rutte door de griffier is binnengeleid, legt hij in handen
van de voorzitter de bij de wet voorgeschreven eden af.De voorzitter:Het is mij een genoegen u als eerste te mogen feliciteren met uw benoeming.
Ik verzoek u, de presentielijst te tekenen en om na de schorsing, om leden
in de gelegenheid te stellen om u te feliciteren, wederom in ons midden plaats
te nemen.Het klinkt onvriendelijk, maar ik vraag de leden om hun gelukwensen te
beperken tot het geven van een hand aan de heer Rutte en om gesprekken met
hem tot later uit te stellen. Ieder gesprek van nu, brengt ons in de nacht
van donderdag op vrijdag.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.De voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-5927-5938.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl