Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Telecommunicatiewet in verband met nieuwe ontwikkelingen in de informatietechnologie (computercriminaliteit II) (26671)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 6348-6367

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

20-09-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 105, pagina 6348-6367

13-09-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26671Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Vragen van het lid Azough aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de erbarmelijke kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang (mondelinge vragenuur)Pagina 6329-6332
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 28 juni 2005 over Opta/kabelPagina 6340-6348
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (dinsdag 13 september 2005)Pagina 6367-6368
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 1 september 2005 over de Werkloosheidswet en het ontslagrechtPagina 6336-6340
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Telecommunicatiewet in verband met nieuwe ontwikkelingen in de informatietechnologie (computercriminaliteit II) (26671)Pagina 6348-6367
Vragen van het lid Kant aan de minister van Economische Zaken over de uitspraken van de minister dat de extra aardgasbaten niet "teruggesluisd worden naar de burger" en dat "de koopkrachteffecten aan het eind van het jaar zullen worden bekeken" (mondelinge vragenuur)Pagina 6332-6335
Presentie en opening (dinsdag 13 september 2005)Pagina 6329-6329
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over milieu, duurzaamheid en rentmeesterschap, te weten de motie-Halsema over een integraal en slagvaardig duurzaamheidsbeleid (25946, nr. 7)Pagina 6336-6336
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 13 septemer 2005)Pagina 6335-6336

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 570 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Telecommunicatiewet
in verband met nieuwe ontwikkelingen in de informatietechnologie (computercriminaliteit
II) (26671).De algemene beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Sommigen gaat de cyberwereld de pet te boven. Toch is er niets
nieuws onder de cyberzon, ook niet op het gebied van de criminaliteit. Het
zou naïef zijn om te denken dat criminelen niet digitaliseren en de rest
van de wereld wel. De SP is er dan ook blij mee dat wij vandaag over de implementatie
van het verdrag kunnen spreken.Ik onderscheid drie verschillende vormen van cybercrime: oude wijn in
nieuwe zakken, oude wijn met behulp van nieuwe zakken en nieuwe wijn. Bij
de oude wijn in nieuwe zakken zien wij de bekende criminaliteit digitaal uitgevoerd.
Hieronder versta ik zaken zoals fraude, fishing, oplichting, afpersing en
dergelijke. Oude wijn met behulp van nieuwe zakken is criminaliteit waarbij
gebruik wordt gemaakt van ICT. Ik denk hierbij aan kinderporno en terrorisme,
maar ook aan bouwfraudezaken, et cetera. De nieuwe wijn is direct gerelateerd
aan ICT. Ik geef hierbij hacking en DOS attacks als voorbeeld. Criminele activiteiten
mogen niet, ook niet op het internet, een gewone pc of een Macie. Wij moeten
dat dus aanpakken en onze wetgeving hierop aanpassen. Ik ben blij dat de implementatie van het verdrag nu eindelijk voorligt.
Het zou een eufemisme zijn om te zeggen dat het even heeft geduurd, want het
heeft veel te lang geduurd. Als gevolg daarvan lopen wij dan ook achter de
feiten aan. Niet alleen wij, maar ook de mensen in Nederland die geconfronteerd
worden met computercriminaliteit, zijn daar de dupe van. Daar zit mijns inziens
een vreemde discrepantie met het streven een digitale samenleving te zijn.
Aan de ene kant promoten wij breedband en on line zijn van jong tot oud, maar
aan de andere kant geven wij ruim baan aan de criminele randverschijnselen
van dit instrument. Zo kunnen jonge kinderen onwetend begluurd worden door
hun webcam, krijg ik nog steeds mailtjes van verontwaardigde vaders die als
resultaten van googlen op het woord "poesjes" ten behoeve van een spreekbeurt
van de dochter meer zien dan alleen de katachtigen en lopen de pc's van de
ouderen vast door spyware, virussen en pop-offs. Daarnaast komen er steeds
vaker berichten over het hacken van de Wehkampgegevens of, zoals onlangs,
van ziekenhuisinformatie en over diefstal van creditcardgegevens. Ook ik heb
ze gehad: de IB- en Postbank-fishmails, evenals de gewonnen cruise op mijn
antwoordapparaat. En u ziet het: ik ben nog niet op vakantie.De toename van dit soort incidenten geeft aan dat wij achter de feiten
aanlopen, maar draagt ook het risico in zich dat het vertrouwen in de digitale
samenleving afneemt en dat is niet bevorderlijk voor de ontwikkeling ervan.
Strafbaar stellen is goed, maar een regelmatige herziening van de wet zal
nodig blijven om bij te blijven, net zoals het essentieel blijft om mensen
te informeren over deze gevaren, zodat zij zich kunnen weren. Ik vind dat
die verantwoordelijkheid ook bij de gebruiker van de cyberspace zelf ligt.
Aan die informatie schort het. Ik vind dat dit kabinet veel te weinig verantwoordelijkheid
neemt voor het informeren van gewone gebruikers van internet over de gevaren
die er zijn. Ik heb daar meermalen bij het kabinet op aangedrongen. Ik zie
de minister kijken. De vragen zijn in het verleden natuurlijk aan zijn collega
van Economische Zaken gesteld. Mijn fractie is van mening dat de overheid
aan de burgers op dit moment te weinig informatie geeft over
de manieren waarop zij zich kunnen weren tegen criminele activiteiten en het
veilig maken van hun computer. Het is een tijdelijk gat dat wij moeten dichten.
Ik besef terdege dat nu een nieuwe generatie opgroeit die waarschijnlijk meer
weet dan wij allen in deze Kamer bij elkaar. Als je wilt dat ouders jongeren
goed begeleiden, is het goed om ervoor te zorgen dat de ouders weten wat hun
kinderen tegen kunnen komen als ze gaan googlen op een woord als "poesjes".
Gaat het kabinet die verantwoordelijk nu eindelijk nemen?Bij het actualiseren van onze wetgeving moeten wij ook ons opsporingsapparaat
updaten. Wij moeten ervoor zorgen dat wij net zo slim zijn als degenen die
de wet overtreden, of liever nog slimmer, maar daar schort het aan. Ik heb
de minister meermalen schriftelijk gewezen op de bijzonder trage wijze waarop
de vervolging van de DDoS-aanval op de overheidssites heeft plaatsgevonden.
Een ander voorbeeld, dat onlangs in het nieuws was, is de aanval op de chat
van Máxima en Willem-Alexander.Dit zijn de meest zichtbare gevallen, maar wij weten dat er veel meer
in cyberspace gebeurt dan wij op dit moment kunnen volgen en vervolgen. Wij
hebben de regering er meermalen op aangesproken dat de opsporing beter kan
en moet. Er is onvoldoende aandacht voor de grote schade die door computercriminaliteit
wordt aangericht. Ik denk dan niet alleen aan die DDoS-aanvallen, maar ook
aan phishing, creditcardfraude of hackers die samenwerken met criminelen.Heeft de minister cijfers over de oplossingspercentages van dergelijke
criminaliteit? Klopt het dat er een aanzienlijke stijging is van deze criminaliteit,
maar dat deze onvoldoende wordt geregistreerd? Sterker nog, dit wordt nauwelijks
erkend als echte criminaliteit. Ik heb een voorbeeld van iemand die was opgelicht
op internet en die naar de politie ging, maar daar kon de aangifte niet worden
opgenomen, omdat fraude op internet niet bestaat. Dat moet echt niet kunnen.
Wie doet er aangifte, als hij of zij een virus krijgt? Wie heeft er ooit geld
verloren door geld te storten naar aanleiding van een mail van een prins uit
Afrika?Projecten zoals het National High-Tech Crime Center verdienen meer ondersteuning
en de expertise bij de politie op dit vlak dient sterk verbeterd te worden.
De minister van Justitie, met wie wij de implementatie van het Cybercrimeverdrag
en andere maatregelen voor het bestrijden van cybercriminaliteit bespreken,
heeft naar de mening van de SP nog zeer veel in te halen op dit vlak. Graag
hoor ik vandaag van de minister hoe de opsporing en vervolging van deze criminaliteit
wordt vormgegeven.De daadwerkelijke opsporing en vervolging van cybercriminelen, zoals fraudeurs,
hackers en dossers, moet worden opgevoerd. Er wordt een imposante lijst van
nieuwe bevoegdheden gecreëerd, maar de minister heeft nog niet laten
zien dat hij de bestaande mogelijkheden effectief gebruikt. Komt er meer expertise
op het gebied van cybercrime bij de politie? Wordt het National High-Tech
Crime Center na dit jaar gecontinueerd? Wordt de opsporing en vervolging van
cybercrime, die eind vorig jaar bij het ministerie van EZ was ondergebracht,
in het vervolg wel aangepakt? Kan de minister hierop ingaan?Bij de wet zelf is het eerste punt de bevriezing van de gegevens. Het
voorstel is dat de officier van justitie kan vorderen dat de gegevens een
tijd worden vastgehouden, tot maximaal 90 dagen, als er een redelijke verdenking
tegen iemand is. Mijn partij heeft in eerdere debatten met de minister voorgesteld
om dit te zien als een alternatief voor de bewaarplicht, waartegen in de Tweede
Kamer en in het Europees Parlement heel veel verzet is. Terwijl de bewaarplicht
inhoudt dat gegevens van 450 miljoen merendeels onschuldige burgers worden
opgeslagen, kunnen bij de bevriezingsorder selectief gegevens worden gepakt
die alleen betrekking hebben op verdachten. De minister is hierover niet enthousiast.
Hij zegt dat hij niet zoveel heeft aan een bevriezingsmaatregel. Mijn vraag
is waarom hij deze dan wel in wetgeving wil omzetten. Het is onzinnig om allerlei
maatregelen voor te stellen, te bespreken en tot wet te verheffen, als zij
onbruikbaar zijn. Graag hoor ik hierover wat uitleg.Ik worstel in het bijzonder met de omschrijving van het begrip "georganiseerde
misdaad" in het wetsvoorstel. Toen ik sprak van oude wijn met behulp van nieuwe
zakken, duidde ik onder andere op dit probleem. Door de digitalisering van
de criminaliteit is het steeds eenvoudiger om wereldwijd met één
persoon te doen waar vroeger een heel netwerk voor was. In de virtuele wereld
is de term "georganiseerd" een achterhaald begrip voor de opsporing. Ziet
de minister dit dilemma ook? Hoe denkt hij daarmee om te gaan? Gelden de bijzondere
opsporingbevoegdheden bij het onderzoek naar een georganiseerd verband ook
wanneer een zwaar misdrijf door één persoon wordt gepleegd?
Ik denk dat wij de term "georganiseerde misdaad" in de digitale omgeving wellicht
moeten herdefiniëren. Ik hoor daar graag een reactie op van de minister.Voordat ik inga op een aantal kleine technische vragen, maak ik een opmerking
over iets waarnaar ik al vaker heb gevraagd. Wij hebben te maken met een toename
van pogingen tot diefstal van gegevens van bedrijven, overheid en organisaties.
Ik ben van mening dat iedereen het recht moet hebben om op de hoogte gesteld
te worden, wanneer zijn of haar gegevens zijn gestolen. Als wij dat wettelijk
vastleggen, zullen bedrijven zich verantwoordelijk voelen voor de gegevens,
want dat doen zij nog steeds veel te weinig. Het kan voor een bedrijf immers
behoorlijk wat schade aanrichten als het iets dergelijks aan zijn klanten
bekend moet maken. Dat bedrijf zal dus ook voorzichtiger met die gegevens
omgaan. Daarnaast kan de persoon wiens gegevens zijn gestolen, beter controleren
op welke wijze hiervan misbruik wordt gemaakt. Vervolgens heeft hij de mogelijkheid
om adequaat te handelen. Het is bijvoorbeeld mogelijk om de creditcard te
blokkeren op het moment dat er een mailtje binnenkomt met de mededeling dat
zijn gegevens zijn gekraakt. Als bijvoorbeeld duidelijk is dat zijn bankrekeningnummer
bij bepaalde personen bekend is, kan hij de automatische afschrijvingen beter
in de gaten houden. Ik vraag de minister nogmaals om wetgevingsvoorstellen
aan de Kamer voor te leggen, zoals die in de VS.De SP-fractie is van mening dat de provider niet mag worden vervolgd voor
het verspreiden van virussen door anderen via zijn server. Hetzelfde geldt
als hackers voor hun werkzaamheden gebruikmaken van zijn server en ook voor
andere overtredingen waarin hij feitelijk geen aandeel heeft.
Als een moordenaar een moord pleegt met een wapen uit een bepaalde winkel,
treft de winkeleigenaar ook geen blaam, tenzij laatstgenoemde incorrect heeft
gehandeld bij de verstrekking daarvan. Is dat overeenkomstig dit wetsvoorstel,
of moeten providers hun klanten scannen?Hoe stelt de minister zich opsporingsonderzoek voor zonder toestemming
van de eigenaar van de server of netwerker? Er is een voorstel gedaan om het
mogelijk te maken om IP-nummers mondeling door te geven. Komen die nummers
wel goed over via de telefoon, of is dat een kwestie van wachten op fouten?
Zouden wij dat niet anders moeten doen?De voorgestelde dwangmiddelen staan los van de strafmaat. Waarom kiest
de minister er juist voor om in deze gevallen mensen beter en langer vast
te houden? Zijn hackers dan buitengewoon vluchtgevaarlijk?Voorziet artikel 139b ook in de situatie waarin de pleger het werk door
andere personen, bijvoorbeeld opdrachtgevers, of computernetwerken laat doen?
In artikel 232 wordt ingegaan op het gebruik van passen. Op welke passen doelt
de minister, behalve de betaalpassen? Moeten wij die passen niet uitbreiden
met chips en biometrische gegevensdragers? Die vraag stelt mijn fractie ook
ten aanzien van andere specifieke omschrijvingen van de technieken en de apparatuur.
Wij maken die wetgeving op die manier enorm gevoelig voor de tijdgeest. Daardoor
wordt de kans groter dat wij steeds meer achter die feiten aanlopen. Wil de
minister het wetsvoorstel nog eens bestuderen op die specifieke tijdgevoelige
gegevens en met verbetervoorstellen komen?Ik heb een amendement ingediend om ervoor te zorgen dat ook personen strafbaar
zijn die werkzaam zijn bij financiële instellingen en die gegevens doorgeven.
In het wetsvoorstel staat dat dit alleen zal gelden voor telecomorganisaties.
Wij constateren dat er in de wereld sprake is van een toename van identiteitsdiefstal.
Dat is zeker het geval als het om creditcards gaat. Financiële instellingen
zijn daarvoor ook heel gevoelig. Ik vermoed dat Nederland wat dat betreft
niet zal achterblijven, als het daaraan al niet meedoet.Kort gezegd, komt het erop neer dat de SP-fractie van mening is dat wij
criminaliteit geen voorsprong moeten geven. Op het internet dreigt dat echter
wel te gebeuren. Justitie en politie zullen hun achterstand snel moeten inhalen
om te voorkomen dat dit voorstel tot wetswijziging een papieren tijger zal
zijn. Wij staan al op achterstand en geven daarmee zowel binnen als buiten
de virtuele wereld te veel ruimte aan oplichters, bedriegers en zware misdadigers.
Na vandaag is het werk niet afgelopen. Ik verzoek de minister met klem om
de vinger aan de pols te houden en de wet regelmatig aan te passen aan de
actualiteit. Onze samenleving verandert snel en criminelen maken graag gebruik
van mazen in de wet. Het is de taak van de minister om die mazen zo snel mogelijk
te dichten. Daarnaast is het de taak van de overheid om mensen te informeren,
zodat zij zelf snel de nodige maatregelen kunnen nemen. Mensen hebben nog
te vaak het idee dat cybercriminelen stoute jongetjes zijn die willen laten
zien hoe goed zij kunnen hacken en dat het downloaden van muziek nu eenmaal
iets is van deze tijd. Deels is dat waar, maar zij beseffen te weinig dat
er grote criminelen naast hen zitten die daarmee geld verwerven voor heel
andere zaken, ook bij de piraterij. Als wij misdadigers, kinderporno, terrorisme
en fraude echt willen aanpakken, kunnen wij niet meer om die cyberwereld heen.
Die wereld is nu eenmaal anders dan de wereld die wij kennen. Die vraagt om
een andere benadering en om veel creativiteit. Ik geef de Kamer en het kabinet
dan ook mee dat het noodzakelijk is om steeds opnieuw aandacht te besteden
aan de vraag welke wijn wij uit welke zak drinken en hoe die smaakt. Dat is
de enige manier om met dit dilemma te kunnen omgaan.De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. In hoofdlijnen kan mijn fractie zich prima vinden in het wetsvoorstel
dat wij vandaag behandelen. Het is een vervolg op de Wet computercriminaliteit
en omvat een aanpassing van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van
Strafvordering aan de nieuwe ontwikkelingen in de informatietechnologie. Ik
zeg direct maar in het begin dat mijn bijdrage veeleer een welwillende steunbetuiging
dan een heel kritische bevraging van het wetsvoorstel zal bevatten.Het wetsvoorstel heeft inmiddels een lang traject achter zich. Het oorspronkelijke
wetsvoorstel is al in 1998 ingediend. De behandeling schoot echter in de vertraging,
omdat een bepaling over de aansprakelijkheid van internetproviders volgens
de Europese Commissie in strijd was met een richtlijn. Dat belangrijke onderdeel
is er toen uit gehaald en is aangehangen bij de Aanpassingswet richtlijn inzake
elektronische handel. Vervolgens ontstond verdere vertraging door de beslissing
om noodzakelijke wijzigingen ten gevolge van het Cybercrimeverdrag mee te
nemen, maar ik zeg daar direct bij dat wij met de tweede en derde nota van
wijziging een wetsvoorstel hebben gekregen dat wel degelijk bij de tijd is
gebracht. Je kunt dus bepaald niet zeggen dat het sinds 1998 helemaal stil
is geweest. Die vertraging is dus niet voor niets geweest. Het wetsvoorstel
bevat ook de belangrijke implementatie van het Cybercrimeverdrag.Ik vestig nog wel even de aandacht op het feit dat de goedkeuringswet
van het Cybercrimeverdrag eigenlijk niet bij deze plenaire behandeling is
geagendeerd, maar later in de week als hamerstuk op de agenda staat. Er is
echter natuurlijk wel een inhoudelijke nauwe samenhang. Zaken die nu hier
spelen, raken nadrukkelijk ook de inhoud van het Cybercrimeverdrag en de goedkeuring
daarvan, zoals ik ook merkte bij bepaalde punten die mevrouw Gerkens aan de
orde stelde. Ik hecht eraan om duidelijk te maken dat de SGP-fractie zeer
positief staat tegenover de goedkeuring van het Cybercrimeverdrag, omdat daarmee
een belangrijke stap wordt gezet in de internationale samenwerking die nodig
is om de high-techcriminaliteit op een effectieve manier aan te kunnen pakken."Een stap ter hemel en een stap ter hel" werd gezegd na de uitvinding
van de boekdrukkunst. Hetzelfde zou je ook kunnen zeggen van de huidige digitalisering
van onze samenleving. Enerzijds is er een snelle en massale informatie-uitwisseling
door het verspreiden en delen van kennis en wetenschap via internet.
Dat zijn dus allerlei heel nuttige toepassingen. Anderzijds zijn er heel veel
pulp, opruiend materiaal en cyberterrorisme. Dit wetsvoorstel bevat een aantal
zeer bruikbare handvatten om de negatieve kanten van de digitalisering in
te dammen. Dat vinden wij een goede zaak.Ik wil nu geen uitvoerige beschouwingen wijden aan de bestrijding van
hightechcriminaliteit en alles wat daarvoor nodig is. Dan heb ik het zowel
over de misdaden met ICT als doelwit als over meer traditionele misdaden die
worden verricht met ICT. Het is duidelijk dat het door de combinatie van de
technische complexiteit, het internationale karakter, de snelheid en variëteit
van bepaalde vormen van de hightechcriminaliteit, maar ook de veelvuldigheid
van bepaalde vormen een grote opgave is om deze vorm van criminaliteit effectief
aan te pakken en dus om waar te maken wat ooit, ongeveer zeven jaar geleden,
in het debat over wetgeving op de elektronische snelweg in deze Kamer als
eenvoudige vuistregel werd geformuleerd: "wat off line geldt, moet ook on
line gelden"; de wetgeving en de handhavingsinzet moeten daarop gericht zijn.Een geregelde aanvulling van de gereedschapskist om de digitale criminaliteit
aan te pakken is hard nodig, maar voor een effectieve aanpak is veel meer
nodig. Het is ook van groot belang dat er voortdurend wordt geïnvesteerd
in het verkrijgen van een helder beeld van vorm en omvang van digitale criminaliteit
en dat bijvoorbeeld ook sprake is van een proactieve surveillance, zodat niet
alleen wordt gereageerd op zaken die aan het licht worden gebracht door anderen
dan politie en justitie. Ik beklemtoon dat ICT niet alleen een probleem is,
maar ook kan helpen bij de oplossing. Bijvoorbeeld bij de bestrijding van
terrorisme is het van groot belang dat, juist met gebruikmaking van ICT-middelen,
vroegtijdig gesignaleerd kan worden wanneer internet gebruikt wordt voor communicatie,
informatie-uitwisseling, planning, training, fondsenwerving en dergelijke.
Het is dus ook van belang om juist de mogelijkheden van ICT goed te benutten
in het kader van opsporing en vervolging.Na deze algemene opmerkingen keer ik terug naar de inhoud van het wetsvoorstel.
Op zichzelf heb ik daar niet veel opmerkingen over. Ik zal alleen over een
paar punten wat vragen stellen, om te beginnen het hacken. In ons rechtsbestel
zijn wij doorgaans niet zo royaal met de strafbaarstelling van voorbereidingshandelingen
als zodanig. Bij de computervredebreuk gebeurt dat nu wel en gelet op het
belang dat hiermee wordt gediend, is dat wat ons betreft zonder meer gerechtvaardigd.
Het wetsvoorstel geeft een andere invulling aan het begrip "hacken". In de
huidige definitie is het een vereiste dat de hacker een beveiliging doorbreekt,
maar dat is nu geschrapt. Ieder opzettelijk en wederrechtelijk binnendringen
in een computer is strafbaar. Wij kunnen ons vinden in de argumentatie die
daarvoor in de stukken wordt gegeven, maar ik heb daar nog wel wat vragen
bij. Hoe pakt deze delictsomschrijving precies uit wanneer het onduidelijk
is of de "eigenaar" zijn computernetwerk opzettelijk of per ongeluk heeft
opengezet? Kan het nadeel van deze wijze van strafbaarstelling niet zijn dat
het signaal wordt uitgezonden aan beheerders van computersystemen dat er wel
iets gemakkelijker kan worden omgesprongen met het beveiligen hiervan?Bij het ontoegankelijk maken van gegevens, eventueel gevolgd door vernietiging
ervan, vindt een uitbreiding van bevoegdheden plaats. Dat lijkt een zinvolle
stap, waarmee strafbare feiten adequaat beëindigd of voorkomen kunnen
worden. Ik zie nog wel wat interpretatieproblemen bij de vraag wanneer er
nu sprake is van een besloten communicatie ofwel een openbare uiting. Dat
kan soms erg dicht bij elkaar liggen. Het zou wat dat betreft ook niet verkeerd
zijn als de al dan niet verwerpelijke inhoud van de betreffende berichten
meer centraal zou komen te staan in plaats van de samenstelling van de groep
van geadresseerden.Positief zijn wij ook over de verbeterde mogelijkheden om spam, e-bombing
en dergelijke aan te pakken. Wat dat aangaat, hebben wij maar weinig kritische
noten. Ik heb wel nog de vraag in hoeverre de doelstellingen adequaat gehaald
kunnen worden. Is de handhaving scherp en voldoende? Die gereedschapskist
wordt dan wel beter gevuld met dit wetsvoorstel, maar ik kijk ook even naar
de hoeveelheid ondeugdelijk materiaal die nog steeds op internet te vinden
is. Ondanks de successen die er al geboekt zijn, is hier nog wel een enorme
opgave te verrichten. In ieder geval kan er voor de tactische kant van digitaal
opsporen nog wel de nodige winst worden behaald. Wij zijn goed te spreken
over de plannen en de opleidingstrajecten die al worden uitgezet. In hoeverre
kan de digitale slagkracht met meer inzet van mensen en middelen verder verstevigd
worden? Lopen wij nu al aan tegen het probleem dat wij nauwelijks over meer
mensen kunnen beschikken, gelet op alle opleidingstrajecten die ervoor nodig
zijn? Of zou een grotere personele investering een steviger digitale slagkracht
kunnen leveren? Zou dat nog meer zaken boven water kunnen halen?Dit wetsvoorstel krijgt van ons een welwillende bejegening. Het is goed
dat die gereedschapskist beter wordt gevuld. Ik deel van harte de analyse
van mevrouw Gerkens dat je gelet op alle veranderingen die optreden op het
gebied van informatie- en communicatietechnologie niet snel kunt zeggen dat
de zaken voorlopig wel op orde zijn. Is er ook nog een wetgevingsagenda voor
de toekomst op dit punt? Is Justitie al aan het broeden op terreinen waarop
nog een stap gezet moet worden?De heer Van Fessem (CDA):Voorzitter. Niet één gordiaanse knoop, maar diverse knopen
heeft de minister met dit wetsvoorstel doorgehakt. De tegenslagen, oponthouden
en dubbelingen zijn genoegzaam omschreven in de memorie van toelichting van
22 maart jongstleden. Het is ongebruikelijk, maar ik spreek graag mijn
waardering uit voor het ingewikkelde werk dat de ambtenaren hebben verricht.
Goed, het is hun vak, maar zo erg als in dit wetsvoorstel valt te lezen, zal
het niet vaak voorgekomen zijn.Dit wetsvoorstel gaat over aanpassing aan de snelle ontwikkelingen van
deze cybertijd en aan de steeds weer nieuw opduikende euvele daden, die velen
van ons aan den lijve ondervinden, zoals virussen en spam. Daarnaast is rond
elf-negen ook de aantrekkingskracht van het wereldwijde web op terroristen
en potentiële terroristen scherp naar voren gekomen. De CDA-fractie is
van oordeel dat politie, openbaar ministerie en andere diensten
met dit wetsvoorstel weer een tijd vooruit kunnen. Nieuwe bevoegdheden vloeien
direct voort uit het Cyber-crimeverdrag. Deze nieuwe bevoegdheden, maar ook
alle reeds bestaande bevoegdheden, zijn omgeven met voldoende waarborgen als
bedoeld in artikel 8 EVRM.Onzes inziens is onder andere artikel 126m van het Wetboek van Strafvordering
cruciaal. Voorheen konden alleen telefoonmaatschappijen worden benaderd, maar
nu is de uitbreiding van de omschrijving van de aanbieders compleet, zodat
ook service providers daaronder vallen. Het is duidelijk dat dan de gegevens
moeten worden bewaard om terug te kunnen zoeken in de tijd. Vroeger kwam de
politie even langs voor een printje van de verbindingsgegevens van de PTT
van twee of drie weken daarvóór. Dat betrof de telefoon, een
communicatiemiddel. Wij vinden ook internet niet meer of minder dan een communicatiemiddel.
Het is merkwaardig dat er zoveel verzet is tegen het bewaren van internetgegevens.
Het is bijna tegenovergesteld aan wat vroeger gebruikelijk was. De televisie
werd vooral in onze kringen beschouwd als het oog van de duivel; Kamer en
regering moesten er goed op letten dat de uitzendingen van tevoren werden
gecontroleerd. Internet lijkt echter even heilig te zijn als de televisie
destijds verderfelijk was.Het Cybercrimeverdrag definieert het desbetreffende begrip, en in navolging
daarvan doet ook het Wetboek van Strafvordering dit. Alle tot 22 maart
bekende begrippen op dit gebied lijken er nu onder te vallen. Is er sedertdien
al sprake van nieuwe ontwikkelingen? De ontwikkelingen gaan immers razendsnel.
Is dit wetsvoorstel voldoende techniekonafhankelijk opgesteld? Hoe gaat de
minister om met de beroepsgroepen? Getuige de felle discussies in Europees
verband over de bewaartermijn van computerverkeersgegevens, zit de beroepsgroep
er bovenop. Kan de minister vertellen hoe dit wetsvoorstel "Computercriminaliteit
II" bij de beroepsgroep is gevallen? Na alle verbeteringen komen er nog de
nota's en de take down, en dan zijn wij een heel eind op weg.Het nieuwe artikel 138a van het Wetboek van Strafrecht gaat het hacken
strafbaar stellen, en dat is een uiterst goede zaak. Artikel 138b doet dat
met de verstoring. Als voorbeeld daarvan worden virussen genoemd, en dat is
ook een prima zaak. Wat is hiermee vergeleken de positie van de spam? Wordt
dit beschouwd als een nog lichtere vorm van verstoring? De minister spreekt
van bombarderen, zodat de toegang wordt belemmerd. Wat is hierin de juiste
balans voor de opsporing? Iedereen zou graag van de hinderlijke spam af willen,
maar wij kunnen moeilijk allemaal aangifte doen, want de opsporingscapaciteit
is beperkt. Wat de vindt de beroepsgroep hiervan? Hoe verhoudt deze wet zich
tot de inmiddels geïmplementeerde Richtlijn elektronische handel, die
ten tijde van het indienen van dit wetsvoorstel nog niet eens was aangenomen?Artikel 273d houdt het verbod in op inbreuk in een besloten netwerk. Zal
dit artikel verdere arbeidsrechtelijke consequenties met zich brengen? Mogen
als gevolg hiervan extra eisen worden gesteld aan een arbeidscontract?Als voorbeeld van voorbereidingshandelingen tot indringen of onderscheppen
zijn hackprogramma's genoemd. Er wordt dan gezegd: wie zoiets thuis heeft,
is weinig goeds van plan. De minister geeft vriendelijk aan dat men zo'n programma
thuis kan hebben om te testen of het eigen systeem hack-bestendig is. Afgezien
van deze smoes, want dat is het in onze ogen: hoe staat de minister tegenover
winkels die dit soort programma's in voorraad hebben? Worden die programma's
allemaal verkocht om te testen? Is hierover met de branche gesproken?Het nieuwe artikel 126ni is echt nieuw. Het behandelt de mogelijkheid
dat de officier van justitie bevriezing van gegevens voor korte tijd vordert;
volgens het Cybercrimeverdrag maximaal 90 dagen. Hoe verhoudt deze bevoegdheid
zich tot het gegeven dat de telecommunicatieaanbieders sowieso verkeersgegevens
bewaren? Wat wordt bedoeld met "gegevens die vatbaar zijn voor verlies of
wijziging"? Wordt er niet van tevoren een excuus ingebouwd door gegevens zo
te kwalificeren? De provider kan immers zeggen: de gegevens zijn al verloren
gegaan, en dat wist u, want zij zijn vatbaar voor verlies. Op vragen van het
OPT hierover antwoordt de minister weliswaar dat extra kosten hiervoor vergoed
kunnen worden, maar zijn de providers verplicht om gegevens die vatbaar zijn
voor verlies, toch te bewaren? Als dat zo is, hoeft ook die categorie niet
te worden benoemd. Kan de minister hierover duidelijkheid geven? Hoe verhouden
deze regels zich tot de Europese discussie die momenteel woedt over het bewaren
van verkeersgegevens in verband met terrorismebestrijding en de bestrijding
van andere zware misdrijven?Dit wetsvoorstel vormt een goede en broodnodige aanpassing aan de eisen
des tijds, en daarmee aan de eisen van het Cybercrimeverdrag. Het is goed
dat die twee samenvallen. Wij gaan ervan uit dat aanpassingen aan de voortschrijdende
ontwikkelingen in de toekomst sneller zullen leiden tot wetsaanpassingen.
Die wens is hiermee dan in ieder geval uitgesproken.De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Koops en Schellekes verzuchtten in het Nederlandse Juristenblad
in 1999: de boeven zijn er, nu de wet nog. De wet is er nu, anno 2005, nog
steeds niet. Snelle invoering is wat dat betreft geboden. Als ik kijk naar
de zaken die aangepakt worden in deze wet – hacking, DDoS, virusverspreiding,
afluisteren, vernielen van geautomatiseerd werk, vernielen van computergegevens,
valse betaalpas – dan zijn dat zaken die wij moeten kunnen aanpakken
met ons strafrecht. Dat wordt geregeld. Als ik dan kijk naar wat er in het
kader van dit wetsvoorstel is gebeurd, dan hebben wij dit jaar een tweede
nota van wijziging gekregen en die was zeer omvangrijk. Het Cybercrimeverdrag
wordt nu geïmplementeerd, bepalingen rondom het vorderen van gegevens
zijn overgebracht naar een ander wetsvoorstel en ook de aansprakelijkheid
voor tussenpersonen wordt nu elders geregeld. Het zijn zoveel wijzigingen
bij elkaar dat er gesproken kan worden van een wetsvoorstel computercriminaliteit
III.Het Cybercrimeverdrag wordt geïmplementeerd met het voorliggende
voorstel. Dat is winst. Het probleem dat wij bespreken, houdt zich immers
niet aan landsgrenzen. En problemen die zich niet aan landsgrenzen houden,
moeten in samenwerking tussen staten worden opgelost. Het College
Bescherming Persoonsgegevens merkte op dat het verdrag moet worden beschouwd
als een maatgevend voorstel op het gebied van het opsporen van criminele gedragingen
waarbij computernetwerken worden gebruikt. Wat mijn fractie betreft, slaat
het CBP hiermee de plank volledig mis. De regering merkt immers terecht op
dat het verdrag slechts die onderwerpen regelt waarover instemming is bereikt.
Uitputtend is het geenszins. Naar mening van mijn fractie komt daar nog bij
dat de snelle ontwikkeling van de ICT en de daarmee samenhangende criminaliteit
met zich meebrengt dat welk verdrag dan ook nooit uitputtend kan zijn. Er
zal altijd ruimte moeten zijn voor een reactie op nieuwe ontwikkelingen. De
VVD-fractie vraagt de minister, die ruimte te houden.Er zijn nieuwe ontwikkelingen en er was op tal van zaken ook in internationaal
verband nog geen internationale afstemming. Welke initiatieven zijn er om
te komen tot een Cybercrimeverdrag II? Ik meen dat deze vraag ook in het verlengde
ligt van vragen die eerdere sprekers hebben gesteld. Ik heb de heer Van Fessem
daarover horen spreken, maar ook de heer Van der Staaij. De vraag is al gesteld
of de regering nog ergens op aan het broeden is. Die vraag geldt dus niet
alleen internationaal, maar ook nationaal.Voorzitter. Een ander punt dat ik aan de orde wil stellen, is spam. Spam
is hinderlijk. Hinderlijk omdat er veel post in de brievenbus komt waarop
mensen niet zitten te wachten, maar ook hinderlijk omdat er veel vunzigheid
en schimmigheid in die post zit. De regering gaf eerder aan, geen rol voor
het strafrecht te zien bij de aanpak van spam. Is dat inzicht inmiddels veranderd?
Wat denkt de regering van de vaak gehoorde kwalificatie dat Nederland het
spamparadijs zou zijn?Ik las in de meest recente ICT-barometer van Ernst & Young dat de
schade die wordt veroorzaakt door cybercrime gigantisch toeneemt.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Wij moeten vanavond toch een beetje het idee krijgen dat wij
een debat hebben en dat er af en toe geïnterrumpeerd wordt. Ik zag een
kans, laat ik die grijpen. Het was destijds bij het debat over spam juist
de VVD-fractie die zich aan alle kanten verzet heeft tegen de strafbaarheid
van spam. Het kan gebeuren dat de heer Weekers nu na een jaar denkt dat dit
misschien toch niet zo verstandig is geweest. Stelt de VVD-fractie haar standpunt
hierover bij?De heer Weekers (VVD):Voorzitter. Ik vind het in elk geval een vraagpunt dat wij opnieuw onder
ogen moeten zien. Ik weet inderdaad dat mijn fractie zich destijds heeft verzet
tegen een strafrechtelijke aanpak van spam. Ook onze Europese fractie zat
op die lijn. Ook wij kunnen echter niet ontkennen dat de hinderlijkheid van
spam een hoge vlucht neemt. Vandaar de vraag hoe de regering daar tegenaan
kijkt.De ICT Barometer van Ernst & Young laat zien dat de schade die wordt
veroorzaakt door cybercrime gigantisch toeneemt. Zo ondervindt een derde van
het aantal bedrijven hinder van illegale diensten en producten die via internet
verspreid worden. Hoe gaan wij deze tendens keren, zo vraag ik de minister.Ook verandert het karakter van cybercrime. Naarmate mensen en organisaties
zich beter beveiligen tegen virussen verschuift het werkterrein van de criminelen.
Gisteren las ik in de berichten van Webwereld over cybercrime het volgende
citaat van een onderzoeker bij een beveiligingsbedrijf: de maffia heeft haar
werkterrein naar internet verplaatst en afpersing is dan ook een groeiend
probleem. Ook daartegen moet worden opgetreden.De onderhavige wet lijkt hierop geen afdoende antwoord te bieden. Met
alleen wetgeving komen wij er dus niet. Een antwoord is bijvoorbeeld wel,
uiteraard met de wet in de hand, voldoende capaciteit bij politie en justitie
voor de bestrijding van internetcriminaliteit. Hoe staat het daarmee? Graag
verneem ik hierop een reactie van de minister.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Begin juni kregen talloze Nederlanders een mailtje dat ogenschijnlijk
van de Postbank kwam. Het was echter een phishing scam. De websites van de
overheid werden verleden jaar plat gelegd met een DDoS-aanval, waarbij gebruik
gemaakt werd van een leger van zombies. Script kiddies verspreiden dagelijks
virussen, trojans en wormen om systemen te infecteren en te infiltreren. Achter
lollige filmpjes zitten soms keyloggers die alles wat je typt, registreren,
dus ook de gegevens van je creditcard. Langs die weg werd er verleden week
bij talloze mensen € 9,95 van hun creditcard afgeschreven.Verspreiders van kinderporno verschuilen zich achter proxies, encryptie
en passwords. Hackers hacken niet alleen meer voor het heldendom, maar tegenwoordig
ook voor het grote geld.Ik zie de minister fronsen. Hij moet zich de hele dag zorgen hebben gemaakt
over dit debat: hacking, phishing, scamming, DDoS, scripts, zombies, trojans,
proxies ..., het klinkt allemaal spannend, maar eigenlijk gaat het om heel
oude criminaliteit: inbreken, insluipen, saboteren, vernielen en stelen, heel
echte criminaliteit, maar wel in een virtuele omgeving.Het is goed dat Nederland het Cybercrimeverdrag ratificeert en nu implementeert.
Zoals de heer Weekers al zei: cybercrime, criminaliteit op internet, is een
internationaal probleem en dat kan je alleen aanpakken, als diverse landen
criminaliteit op internet op dezelfde manier strafbaar stellen en vervolgen.Wij hebben nogal lang moeten wachten totdat wij dit wetsvoorstel konden
behandelen. Het ligt namelijk al zes jaar in de Kamer. In elk geval is er
nu wel een voorstel waarvan wij hopen dat het de komende jaren geschikt is
om de criminaliteit op internet echt te lijf te gaan. De Partij van de Arbeid
staat dan ook vierkant achter dit wetsvoorstel.Wij hebben nog ogenschijnlijk wat kleine verbeterpuntjes. Ik heb daartoe
zojuist een aantal amendementen ingediend. Misschien zijn niet alle amendementen
noodzakelijk; je kunt het maar beter zeker weten dan dat je over een jaar
moet constateren dat je iets hebt opengelaten. Wij willen er dus zeker van
zijn dat met deze wet de internetcriminaliteit nu en in de komende jaren effectief
bestreden kan worden, zelfs op het moment dat de techniek voor criminelen
weer nieuwe mogelijkheden creëert om zich te verschuilen of om hun daden
weer langs nieuwe wegen uit te voeren.Ik zal een aantal vragen stellen over die verbetermogelijkheden. De minister
kan hierop ingaan aan de hand daarvan en aan de hand van mijn
amendementen. Daarna stel ik wat meer fundamentele vragen aan de orde.Ik begin met het Wetboek van Strafrecht. Het wetsvoorstel regelt in de
eerste plaats dat het binnendringen van een computer ook strafbaar wordt als
daarvoor niet eerst een beveiliging is gekraakt. Dat lijkt logisch. Zelf als
je immers niet beveiligd het internet opgaat, heeft niemand iets op je computer
te zoeken. Je mag ook niet zomaar bij iemand zijn huis binnenwandelen, zelfs
als hij zijn deur open heeft staan. Maar er is ook steeds meer software in
omloop waarmee anderen toegang wordt gegeven tot een deel van de computer.
Delen van bestanden zitten gewoon in Windows ingebakken, maar ook in allerlei
andere software zoals Kazaa. U weet wel, dat is dat programma dat niemand
gebruikt maar dat iedereen kent.Voorzitter. Het valt voor een internetter niet altijd te controleren of
iemand bewust toegang tot diens computer verleent of dat het per ongeluk gebeurt.
Mijn vraag aan de minister luidt derhalve, hoe artikel 138a precies werkt
in de gevallen dat men een computer binnengaat, waarvan in ieder geval kan
worden vermoed dat bewust toegang wordt verstrekt, maar je het niet zeker
weet.Voorzitter. In artikel 138b wordt het verzenden van data strafbaar gesteld
indien daarmee wordt beoogd om computers of een netwerk plat te leggen. In
de praktijk wordt een zogenaamde denial-of-serviceaanval altijd uitgevoerd
vanaf meerdere plaatsen. Daarom heet het dan een distributed denial-of-serviceaanval.
Zou het daarom niet verstandig zijn om in artikel 138b niet alleen op te nemen
dat het verzenden of aanbieden van gegevens onder de strafbaarstelling valt,
maar ook het laten verzenden of laten aanbieden ervan. Ik heb daarover een
amendement ingediend, waarop ik graag de reactie van de minister verneem.Ook mevrouw Gerkens heeft al gesproken over artikel 232, waarin het vervalsen
van een betaalpas en het gebruik daarvan strafbaar wordt gesteld. Het is de
vraag of de strafbaarstelling beperkt moet blijven tot een betaalpas. Is het
niet verstandiger om de strafbaarstelling alvast uit te breiden tot elke drager
van identiteitsgegevens. Er komen immers steeds meer dragers van identiteitsgegevens
in omloop die niet direct onder de definitie "pas" of "kaart" vallen.Voorzitter. Een soortgelijke vraag moet worden gesteld ten aanzien van
artikel 273d waarin een medewerker van een telecommunicatieaanbieder strafbaar
wordt gesteld indien hij gegevens steelt. Zou een dergelijke strafbaarstelling
niet moeten gelden voor elke werknemer van een organisatie waarin persoonsgegevens
worden opgeslagen of verwerkt? Ook daarover heb ik een amendement ingediend.Voorzitter. In het wetsvoorstel wordt het zogenaamde bevriezingsbevel
geïntroduceerd in het Wetboek van Strafvordering. Daarmee kunnen gegevens
van een verdachte gedurende drie maanden worden bevroren. Gezien de formulering
van het betreffende artikel ga ik ervan uit dat dit slechts de gegevens betreft
die providers toch al opslaan als onderdeel van de normale bedrijfsvoering.
Ik zie de minister al knikken, dan hoeft hij dus niet meer te zeggen dat het
klopt. Dat wilde ik echter wel graag zeker weten.Voorzitter. Men kan zich de vraag stellen in hoeverre dit bevriezingsbevel
de noodzaak van een bewaarplicht overbodig maakt. Daarover loopt de discussie
nog. Is het niet verstandig om eerst ervaring op te doen met het bevriezingsbevel.
Dat is immers zoveel als een tijdelijke bewaarplicht ten aanzien van iemand
die tijdens een onderzoek in the picture komt. Ik verzoek de minister daarop
wat nader in te gaan.Voorzitter. In de artikelen 126nb en 126nb wordt de mogelijkheid gecreëerd
om met behulp van nader te omschrijven apparatuur nummers van communicatieabonnees
te achterhalen. Is het verstandig om dit zo beperkt te definiëren? Kan
het niet beter ruimer worden gedefinieerd, zodat ook gebruik kan worden gemaakt
van nieuwe vindingen? Ik denk bijvoorbeeld aan softwarematige vindingen, waarbij
geen apparatuur meer nodig is.Voorzitter. Tot zover mijn gedetailleerdere vragen over de teksten van
dit wetsvoorstel. Ik kom toe aan een aantal in mijn ogen fundamentelere vragen
die door dit wetsvoorstel worden opgeroepen. Criminaliteit op internet is,
zoals ik al eerder zei, weliswaar heel gewone criminaliteit, maar verpakt
in een nieuw jasje. Daardoor zijn de traditionele middelen niet altijd meer
opgewassen tegen de voortschrijdende technieken. De themacommissie technologiebeleid
heeft dit voorjaar een bijeenkomst georganiseerd waarop diverse deskundigen,
waaronder een officier van justitie, vertelden hoe moeilijk het is geworden
om slimme criminelen op internet te pakken te krijgen. Zij verbergen zich
achter acht of negen lagen van beveiliging en versleuteling. De officier van
justitie verzuchtte dat dergelijke criminelen eigenlijk alleen gepakt kunnen
worden wanneer zware opsporingsmiddelen worden ingezet, zoals het installeren
van software op de computer van de verdachte of van apparatuur in het huis
van de verdachte. Dergelijke middelen zijn echter alleen toegestaan bij zware
misdrijven waarop meer dan acht jaar gevangenisstraf staat. Het bezit of de
verspreiding van kinderporno en economische delicten waarbij van het internet
gebruik wordt gemaakt, vallen daar – als ik het goed beoordeel –
dus niet onder. Zou het niet verstandig zijn om ons te beraden over de vraag
of dergelijke opsporingsmiddelen specifiek voor dit soort zaken ingezet zouden
kunnen worden. Ik hoor graag hoe de minister daar tegenaan kijkt. Ook hoor
ik uit betrouwbare bron dat regelmatig wordt gehuiverd voor de inzet van bevoegdheden
die behoren bij de opsporing van misdrijven in georganiseerd verband. Ik begrijp
het wel. Een paar jochies met veel verstand van computers die elkaar niet
eens kennen, laat staan hun opdrachtgevers, beantwoorden niet aan ons beeld
van georganiseerde criminaliteit. Als die jochies echter vanuit Rusland of
andere landen worden aangestuurd, is dat wel degelijk georganiseerde criminaliteit.
Kan de minister uiteenzetten hoe in de praktijk met dergelijke gevallen en
bepalingen wordt omgegaan?Veel van de misdrijven die op internet worden gepleegd zijn moeilijk op
te lossen. Daaraan werken dagelijks tientallen digitale rechercheurs. Voorkomen
is beter dan genezen en ook op internet moet dus worden gesurveilleerd. Ik
heb begrepen dat dat nauwelijks gebeurt. Naar verluidt zijn daarbij minder
dan twintig rechercheurs betrokken. Klopt het dat er maar zo weinig agenten
actief op internet zoeken naar criminaliteit en potentiële kwetsbaar heid? Is de minister van plan deze capaciteit fors uit te breiden?Momenteel is het verboden om binnenshuis heimelijk foto's van iemand te
maken en eveneens om dergelijke foto's te publiceren. Vandaag de dag loopt
vrijwel iedereen continu rond met een camera en een microfoon, die namelijk
standaard op elke telefoon zitten. Je kunt dus ongestraft in de openbare ruimte
foto's en opnamen van iedereen maken en die zeer eenvoudig op internet publiceren.
Wij weten inmiddels dat het internet niets vergeet. Het kan een flinke inbreuk
op de privacy van mensen vormen als een afbeelding of opname van hen, gemaakt
in de openbare ruimte, wordt gepubliceerd op internet. Dat is gewoon toegestaan.
Dan zwijg ik nog van jonge meisjes die zich vrijwillig ontkleden voor de webcam
en nog jaren later hun foto's op internet tegenkomen. Het is tijd om tegen
dergelijke zaken op te treden. Ik nodig de minister uit, daarop zijn licht
te laten schijnen. Het maken van foto's op straat kan niet worden verboden,
maar de burger zou zich moeten kunnen verweren tegen het publiceren van foto's
of opnamen, zelfs als die met instemming van de betrokkene zijn gemaakt. Zodra
je op internet verschijnt, kom je er nooit meer vanaf. Diverse landen hebben
inmiddels richtlijnen over het gebruik van camerafoons en ik denk dat ook
in Nederland een discussie nodig is over bescherming van de privacy tegen
de alom aanwezige camera's.New York heeft onlangs in navolging van onder meer California een wetsvoorstel
aangenomen waarin overheden, bedrijven en andere organisaties verplicht worden
hun klanten – burgers en bedrijven – te informeren als zij zijn
gehackt of als bij een inbraak in de systemen identiteitsgegevens zijn ontvreemd.
Dat voorstel vind ik interessant. Ten eerste hebben burgers en bedrijven het
recht om het te weten als hun gegevens in verkeerde handen terecht zijn gekomen.
Ten tweede stimuleert een dergelijke verplichting bedrijven om hun beveiliging
op orde te hebben. Ik hoor graag van de minister of hij bereid is om wetgeving
op dat punt voor te bereiden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter. Het wetsvoorstel Computercriminaliteit II heeft een lange
voorgeschiedenis. Het is in 1998 ingediend en na sluiting van het Cybercrimeverdrag
aanmerkelijk gewijzigd. Het wetsvoorstel probeert een aantal verplichtingen
voor de informatiesector en een aantal onderzoeksbevoegdheden voor Justitie
te scheppen, die de komende onvoorzienbare technologische ontwikkelingen kunnen
doorstaan. Dit kabinet vindt informatietechnologie belangrijk. Toekomstige
kansen en risico's van de ontwikkelingen op dit gebied zijn lastig in te schatten.
Twintig jaar geleden hield nog niemand het überhaupt voor mogelijk dat
een Nederlandse hacker andermans computerbestanden in Amerika zou kunnen plunderen.
Er zijn dus risico's, maar ook kansen. Dezelfde technologische ontwikkelingen
zorgen ervoor dat elektronische data in een fractie van een seconde waar dan
ook ter wereld bezorgd kunnen worden. Dit geeft ook de sociale en economische
ontwikkelingen een gigantische boost. Het delen van kennis is inmiddels ondenkbaar
zonder deze technologie.Het is belangrijk om een zekere mate van veiligheid op de digitale snelweg
te bieden, en daarbij passen strafbepalingen. Van andermans eigendommen behoor
je doorgaans af te blijven, en het is niet in te zien waarom dit niet voor
andermans digitale spulletjes zou moeten gelden. Het blijft alleen de vraag
of wetswijzigingen gezonde technologische ontwikkelingen niet in de weg staan.
Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft hierover zijn zorgen geuit
bij brief van 20 februari 2004. De onderlinge samenhang en de consistentie
van bestaande wettelijke bepalingen en lopende wetgevingstrajecten baarde
het college grote zorgen. Het constateerde dat veel bedrijven en instellingen
in de telecommunicatiesector niet meer weten welke verplichtingen zij hebben
en wat zij uiteindelijk aan moeten met het aanzienlijke complex van regels.Deze kritiek klemt te meer nu deze materie raakt aan het grondwettelijke
brief-, telegraaf- en telefoongeheim, dat behoudens strikt wettelijke uitzonderingen
geëerbiedigd moet worden. Dit vergt bijzondere voorzichtigheid van de
wetgever. Ik zie in dit wetsvoorstel een aantal diep ingrijpende bevoegdheden
tot het gebruik van dwangmiddelen en een uitbreiding van de strafbaarheid.
Voor een aantal ervan geldt de vraag of ze werkbaar zijn. De bevoegdheden
waarin voorzien wordt, bestaan uit het ontoegankelijk maken van gegevens voor
zover dit noodzakelijk is ter beëindiging van strafbare feiten of nieuwe
strafbare feiten, artikel 125o, het maken van opnamen van niet voor het publiek
bestemde communicatie, artikel 126, eerste lid, onderdeel a, het verstrekken
van gegevens over een gebruiker van een communicatiedienst, artikel 126n,
het bevriezen van gegevens voor maximaal 90 dagen, artikel 126ni, en het onderzoek
aan netwerken, eventueel zonder de medewerking van providers, artikel 126n,
vierde lid.Het ontoegankelijk maken van gegevens roept toch wel een aantal fascinerende
vragen op, want op welk moment kan hiertoe worden overgegaan? Gaat het erom
dat de officier van justitie een strafbaar feit constateert en kan men dan
al tot het in feite blokkeren van gegevens? Of kan dit pas als de rechter
uiteindelijk een veroordeling heeft uitgesproken? Hoe verhoudt dit zich tot
het apologieverbod? Daarover komen wij nog met de minister te spreken, maar
ik vraag me af of de situatie kan ontstaan dat een op internet geuite onsmakelijke
mening die onder de strafbaarstelling van apologie kan vallen, tot blokkering
van die boodschap kan leiden. Dan zou er heel wel sprake zijn van aantasting
van de vrijheid van meningsuiting. Er kan ook sprake zijn van economische
schade, als het gegevens betreft die essentieel zijn voor het voortbestaan
van een onderneming. Hoe gaat men daarmee om? Dus graag meer duidelijkheid
over het moment waarop hiertoe kan worden besloten.Dan het voorstel om zonder de tussenkomst van providers netwerken te onderzoeken.
Mijn fractie vindt dit een tamelijk eng voorstel, want betekent dit nu volstrekte
carte blanche om naar hartelust in gegevensbestanden te zoeken? Betekent dit
eigenlijk niet dat justitie oncontroleerbaar al die gegevensbestanden kan
inzien en dat wij maar moeten afwachten, hoe en waar zij dit doet? Controle
hierop lijkt mij zeer lastig, dus justitie zou hiermee wel eens hetzelfde
kunnen doen als datgene wat als computervredebreuk strafbaar wordt gesteld.
Graag meer duidelijkheid over hoe dit wordt vormgegeven. Hoe
is er controle op dit punt mogelijk?De strafbepaling voor computervredebreuk en voor een poging daartoe wordt
op de schop genomen, maar de formulering die de minister nu voorstelt, vind
ik eerlijk gezegd onwerkbaar. Het lijkt erop dat het Openbaar Ministerie computervredebreuk
voortaan gaat bewijzen aan de hand van de begrippen opzet en wederrechtelijkheid.
Enerzijds vraagt dat nogal wat. Justitie moet dan de opzettelijke intentie
van de hacker voor de rechter aantonen. Ik stel mij voor dat daarin door de
raadslieden snel gaten kunnen worden geschoten. Anderzijds wordt inbraak blijkbaar
altijd strafbaar gesteld, ook als de eigenaar van de computer geen maatregelen
heeft genomen om dat te voorkomen. In de huidige praktijk is niet altijd duidelijk
of de eigenaar van de computer opzettelijk of per ongeluk de computer "open"
heeft gezet. Graag een verduidelijking van de minister.Ik kom toe aan het strafbaar stellen van voorbereidingshandelingen in
artikel 139d van het Wetboek van Strafvordering, een voorstel dat mijn fractie
echt te ver gaat. Op de markt zijn ongelooflijk veel programma's te koop en
te downloaden, die uitwisseling van gegevens mogelijk maken. Daar kun je uiteraard
misbruik van maken. In het artikel zit het oogmerk "plegen van computermisdrijven"
ingebakken, maar ook hier vraag ik mij of af dit werkbaar is, en of de kans
niet groot is dat onschuldige, bonafide softwaremakers en -leveranciers de
dupe worden.De officier van justitie kan internetproviders bevelen, bepaalde gegevens
tijdelijk, voor maximaal 90 dagen, beschikbaar te houden in afwachting van
een definitieve vordering om de gegevens uit te leveren. Dat zou wel eens
een uitstekend alternatief kunnen zijn voor de vermaledijde bewaarplicht,
omdat het hier gaat om een bevel dat doelgericht kan worden ingezet op personen
die tijdens een onderzoek in beeld komen, maar waarvan de verkeersgegevens
mogelijk later gevorderd worden. Ziet de minister dit ook als een mogelijk
alternatief voor deze bewaarplicht?De heer Van Fessem (CDA):Maar het gaat toch vaak om gegevens die nodig zijn voordat het delict
is gepleegd, en niet als het al is gepleegd? Immers, de verdachte zal dan
niet meer bellen, want dan zit hij vast. Ik noem als voorbeeld de moord op
de drie Hells Angels, die is opgelost door terug te gaan in de tijd.Mevrouw Vos (GroenLinks):Er zal ook worden onderzocht als men bepaalde personen verdenkt van het
voorbereiden van een of meerdere aanslagen. Ik kan mij voorstellen dat ook
in dat geval het bevriezingsbevel een rol kan spelen. Wanneer die personen
opduiken in het onderzoek, kan doelgericht worden gezegd dat de gegevens van
die personen moeten worden bewaard, zodat ze eventueel later gevorderd kunnen
worden.Ik heb nog een vraag over een stokpaardje van mij, de notificatieplicht
ex artikel 126bb van het Wetboek van Strafvordering. Heb ik het goed gelezen
dat de notificatieplicht van toepassing zal zijn op deze voorgestelde bevoegdheden?
Zo ja, dan verheugt mij dat zeer, maar dan vraag ik de minister op welke wijze
naleving zal worden afgedwongen. De notificatie bij het belverkeer laat op
dit moment namelijk ernstig te wensen over.De heer Van der Staaij (SGP):Wat is de opvatting van de fractie van GroenLinks over het Cybercrimeverdrag?
Kan het wetsvoorstel terzake onverkort worden goedgekeurd?Mevrouw Vos (GroenLinks):Mijn fractie is in principe van mening dat dit goedgekeurd moet worden.
Wij hebben kritische vragen over het aan de orde zijnde wetsvoorstel.De heer Van der Staaij (SGP):U sprak over elementen uit de tweede nota van wijziging en die betreffen
voor een groot deel de implementatie van het Cybercrimeverdrag.Mevrouw Vos (GroenLinks):Daar heeft u gelijk in. Wij zullen moeten afwegen of wij akkoord kunnen
gaan met dit wetsvoorstel en met hetgeen via het Cybercrimeverdrag wordt geïmplementeerd.
Op een aantal punten hebben wij forse bezwaren. Na de reactie van de minister
zullen wij onze afweging maken.De vergadering wordt van 20.05 uur tot 20.25 uur geschorst.Voorzitter: Ten HoopenMinister Donner:Voorzitter. Ik dank de Kamer voor de bespreking van dit onderwerp en voor
bereidheid om hier voortvarend mee om te gaan. Naar ik meen, heeft het wel
tot gevolg gehad dat wij over de tweede nota van wijziging
geen echte schriftelijke ronde hebben gehad, zodat die nu in wezen in één
klap mondeling wordt ingehaald. Ik verzoek de Kamer dan ook vriendelijk om
niet al te ver door te vragen over een aantal verschijnselen die hierop betrekking
hebben, zoals DDoS-attacks en dat soort zaken, omdat dan onmiddellijk blijkt
dat ik daar geen parate kennis over heb.Ik deel de Kamer mee dat ik nog een vierde nota van wijziging naar de
Kamer heb gestuurd. Die nota heeft betrekking op een onderdeel van een eerdere
nota van wijziging, namelijk op de wijziging van artikel 126ee. Daarbij gaat
het inderdaad om de mogelijkheid om te tappen zonder tussenkomst van de provider.
Daarin is de bepaling opgenomen dat dit alleen maar kan als de apparatuur
die wordt gebruikt, voldoet aan bepaalde technische vereisten. Per abuis is
die bepaling uitgebreid voor de gevallen waarin wordt getapt via de provider.
Daarvoor gelden andere regels. Daarom wordt de reikwijdte van artikel 126ee
technisch teruggedraaid. Deze nota van wijziging is naar de Kamer gestuurd.
Ik heb een ondertekend exemplaar bij me. Dat kan ik nu afgeven, maar ik weet
niet of dat van de postkamer wel zo mag.Ik meen dat wij tevreden mogen zijn over het feit dat de teneur van het
wetsontwerp in de Kamer breed wordt gesteund. Mevrouw Vos had volgens mij
nog de meest kritische vragen op dit terrein. Zij heeft zich overigens geëxcuseerd,
want zij had een verplichting elders. Uiteraard blijft dat wij op dit terrein
met een aantal verschijnselen zitten waarbij wij in feite nog maar tastend
proberen om vooruit te komen. Toch wil ik voor iets waarschuwen en dat is
voor het beeld dat wij hierbij te maken hebben met een aantal zaken dat wij
al langer kennen. Uiteraard, voor een deel is dat waar. Diefstal van informatie
is in wezen diefstal in de zin van "iets wegnemen", zoals dat vroeger werd
genoemd. Wij beginnen ons pas geleidelijk aan te realiseren dat het fundamentele
gegeven van internet is dat wij met internet het onderscheid tussen binnen
en buiten opgeheven hebben. De private ruimte en de openbare ruimte lopen
daardoor in elkaar over. Daarom worden ook vragen gesteld over het wederrechtelijk
toetreden. Bij huizen maken wij dat onderscheid ook altijd. Het gaat om diefstal
met braak of om diefstal. Dat is al een oud onderscheid. Als ik een huis binnenkom
terwijl de voordeur openstaat, kan dat huisvredebreuk opleveren, maar dan
zal primair aangetoond moeten worden dat ik kon beseffen dat ik daar niet
binnen hoorde te komen. Dat is anders als ik met een koevoet iemands voordeur
openbreek. Dan wordt verondersteld dat ik begrijp dat ik daar niet binnen
mag komen.In wezen zit ik ook op dit terrein met die vragen. Dat proberen wij in
het wetsontwerp op te vangen, met name door het begrip "wederrechtelijk",
dat inderdaad in den brede de situaties moet dekken waarbij de rechter steeds
in het concrete geval zal moeten vaststellen of het nu wel of niet duidelijk
was of iemand binnen mocht komen. Dat probleem ontstaat met name wanneer geen
duidelijke wil tot uitdrukking is gekomen. Als ik op de straat loop en een
voordeur open zie staan, betekent dat niet per definitie dat ik daar welkom
ben, maar zie ik een winkeldeur openstaan, dan mag ik aannemen dat ik daar
wel welkom ben. Dan ligt de bewijslast bij de winkelier, die dan moet aantonen
dat ik wederrechtelijk de winkel binnengetreden ben. Kortom, dat zijn vragen
die niet algemeen bij wetgeving beantwoord kunnen worden. Zo speelt door dit
hele wetsontwerp een groot aantal punten. Voor een deel zullen die door jurisprudentie
in de rechtspraak gepreciseerd moeten worden.Er is een aantal vragen gesteld over het onderwerp dataretentie. Dat is
eigenlijk het meest klassieke onderwerp, want dat gaat over gegevens van telefonieverkeer
die wij allang hadden, en over het internetverkeer. Verder hebben wij niet
veel nieuwe voorstellen. Er is voortdurend discussie over het gebruik van
internet bij terroristische aanvallen en op het terrein van radicalisering.
De vragen daarbij zijn in wezen niet anders dan de vraag waarmee wij hier
bezig zijn: wanneer en hoe kan ik effectief ingrijpen om bepaalde berichtgeving
stop te zetten. Daarbij zijn geen fundamenteel nieuwe dimensies.Ik kan de Kamer op dit punt volstrekt geen garantie geven, zoals de heer
Weekers ook duidelijk heeft aangegeven. In het verdrag zijn de punten opgenomen
waarover wij het internationaal eens kunnen zijn. Het is niet zomaar een begin,
maar het is ook niet uitputtend. Ik denk dat het verdrag wezenlijk is voor
de bestrijding van de cybercriminaliteit. Om die reden zijn wij niet doorgegaan
met het oorspronkelijke wetsvoorstel om vervolgens los daarvan het verdrag
uit te voeren. Op dit terrein moeten wij het juist primair hebben van internationale
samenwerking. Het verdrag is van wezenlijke betekenis door de regeling van
uniforme definities en van bevoegdheden waarvan ieder zich moet voorzien.
Verder kan er rechtshulp worden geleverd onder het verdrag.Alleen zo kan ik op eenvoudige wijze optreden bij een internationaal verschijnsel
als internet, omdat ik weet dat de bevoegdheid die ik hier heb, ook aan de
andere kant bestaat. Het belang van de bepaling over bevriezing is dat ik
niet alleen weet dat ik die bevoegdheid heb, maar ook dat ik bij alle landen
die partij zijn bij het verdrag, een dergelijk bevriezingsbevel kan vragen.
Dat is wezenlijk bij dit verschijnsel.De vraagstelling bij deze voorstellen ligt dan ook iets anders. Men kan
zeggen dat men het nationaal misschien iets anders zou definiëren of
opzetten, bijvoorbeeld door bepaalde opsporingsbevoegdheden te koppelen aan
de strafmaat. De nu gekozen opzet vloeit voort uit het verdrag, waarin duidelijk
is bepaald dat die koppeling niet gelegd moet worden. Dan is de uniformiteit
die met het verdrag wordt gerealiseerd, belangrijker dan het specifieke, eigene
van onze wetgeving op deze terreinen.Dan wil ik wat meer stelselmatig ingaan op de gestelde vragen. Ik heb
al een aantal punten van mevrouw Gerkens genoemd in mijn algemene overwegingen.
Zij stelde de vraag of de regering meer aandacht moet besteden aan het voorlichten
van gewone gebruikers over de risico's. Er is een voorlichtingsprogramma van
Economische Zaken, met de naam "surf op safe". Dat loopt al een aantal jaren.
Je kunt erover discussiëren of het uitgebreid moet worden.De overheid heeft in beginsel een verantwoordelijkheid bij de voorlichting
van gebruikers. Ik denk dat deze eerder in de sfeer zit van voorlichting aan
consumenten of gebruikers dan over de gevaren in de justitiële sfeer.
Daarom zit het ook bij Economische Zaken. Overeind blijft dat
de aard van het instrument met zich meebrengt dat daarin niet een bepaald
vertrouwen kan worden gesteld, hoewel er sprake is van gewenning en hoewel
wij dit gelijkstellen aan de openbare weg. Wij kunnen er niet op vertrouwen
dat dit instrument niet uitvalt en het is evenmin zeker dat bepaalde informatie
niet wordt gebruikt. Het aloude beginsel van het recht is daarop van toepassing:
"Men moet zijn vertrouwen vinden waar men het gelaten heeft."Mevrouw Gerkens (SP):Ik ga in dit geval mee met de redenering van de minister, maar het zal
niemand bevreemden dat ik niet tevreden ben met de campagne die het ministerie
van Economische Zaken op dit terrein voert. Die discussie kan ik echter niet
voeren met de minister van Justitie. Wel vraag ik hem om daarover in wat bredere
zin zijn gedachten te laten gaan. Ook van de politie kennen wij campagnes
onder de titel "Op slot, buit eruit" om te voorkomen dat er diefstal wordt
gepleegd. De minister heeft zojuist een goede analogie gebruikt: "De deur
wagenwijd open of een koevoet ertussen." Wij zouden mensen ook op die gevaren
moeten wijzen. Voor inbraak is dat niet meer nodig. Iedereen weet immers dat
het keurmerk Veilig Wonen beter is dan een slot met een loper. Het lijkt mij
goed om ook op dit terrein iets dergelijks te ontwikkelen. Kan het kabinet
daarover zijn gedachten laten gaan?Minister Donner:Op dat punt ben ik het met mevrouw Gerkens eens. Zij heeft ook aangegeven
wat onder bepaalde trefwoorden kan worden gevonden op het moment dat men gebruikmaakt
van sommige zoekmachines. Het is wel belangrijk om na te gaan op welke wijze
dat moet worden opgezet, omdat het niet mogelijk is om allerlei verantwoordelijkheden
van de overheid over te nemen. Ik zal dit punt in ieder geval bij de minister
van Economische Zaken aan de orde stellen en dat eventueel breder in het kabinet
inbrengen.Mevrouw Gerkens heeft een vraag gesteld over de handhaving en de opsporing
op dit terrein. Veel andere Kamerleden hebben daarop voortgeborduurd. Dit
is één van de redenen om te komen met een voorstel tot wijziging
van het politiebestel. Zodoende is het mogelijk om de opsporing en de handhaving
op dat terrein wat effectiever te organiseren. Op dit moment zit er een dienst
bij het KLPD en ook bij alle verschillende korpsen zijn afzonderlijke diensten
ondergebracht. Ik zal niet de precieze aantallen noemen om te voorkomen dat
die in de kranten verschijnen. Bij de politie is er een capaciteit van ongeveer
150 mensen die met deze zaken bezig zijn. Bij het OM wordt de capaciteit geleidelijk
uitgebreid met mensen die daadwerkelijk deskundig zijn en met een algemene
cursus wordt geprobeerd om de officier van justitie zo veel mogelijk met deze
zaken bekend te maken. Daarnaast is er een landelijk project van de Raad van
Hoofdcommissarissen onder de titel "Digitaal opsporen". Dat project heeft
voorstellen gedaan voor de opleidingsorganisatie die zich bezighoudt met digitaal
opsporen. Die voorstellen zijn inmiddels ook door de Raad van Hoofdcommissarissen
aanvaard en worden uitgevoerd met als doel dat in 2008 alle tactisch rechercheurs
aanvullend zijn opgeleid. Ten slotte kennen wij het NHTCC, het National High-Tech
Crime Center. Ook dat is op zichzelf een belangrijke verbetering voor het
internet. Desondanks moet de Kamer niet de illusie hebben dat wij op het internet
kunnen surveilleren zoals dat op straat mogelijk is.De heer Van Dam (PvdA):Dit lijkt mij bij uitstek een kwestie die losstaat van de discussie over
het politiebestel. De activiteiten op het internet lijken mij de verantwoordelijkheid
van het KLPD.Minister Donner:Het aardige is dat die niet decentraal zijn.De heer Van Dam (PvdA):Als ik goed ben geïnformeerd, doen de digitale rechercheurs aan opsporing
op het moment dat er sprake is van een aangifte. Zij gaan terugzoeken naar
sporen en proberen op die manier een verdachte te traceren. Daarnaast zijn
er de zogenaamde internetrechercheurs. Ik neem aan dat die terminologie klopt.
Ik heb begrepen dat er slechts een aantal internetrechercheurs zijn. Die rechercheurs
surveilleren en betrappen op heterdaad. Op basis van wat zij op heterdaad
waarnemen, proberen zij om daders te achterhalen. Op internet kun je er het
beste bij zijn op het moment waarop zaken gebeuren. Als je het allemaal achteraf
terug moet zoeken, is dat erg lastig, zeker bij het soort slimme hackers waarover
wij het meestal hebben. Is die capaciteit van die internetrechercheurs, die
moeten surveilleren op internet, wel voldoende? Ik snap natuurlijk dat je
niet evenveel agenten op internet hebt als op straat, maar ik heb gehoord
dat er voor heel Nederland minder dan twintig internetrechercheurs zijn. Dat
lijkt mij wel heel erg beperkt.Minister Donner:Daar kan ik niet precies op antwoorden, omdat u nu een definitie gebruikt
die niet correspondeert met mijn definitie. Ik ben mij er zeker van bewust
dat in de afgelopen tijd een vrij snel expanderend aantal mensen hiermee bezig
is. Daarom zal eind deze maand nog verdere besluitvorming plaatsvinden over
het National High-Tech Crime Center en de capaciteit daarvan, maar in het
licht van de omvang van het probleem, zal dat waarschijnlijk nog tekortschieten.
Ik neem uw zorg en de zorg van de Kamer in het algemeen over dit punt dus
mee. Ik beluister immers in wezen bij u allen dat u het wel aardig vindt om
de wetgeving nu te aanvaarden, maar ook vraagt hoe het zit met de handhaving.De heer Van Dam (PvdA):Ik neem aan dat wij, op het moment dat die besluitvorming plaatsvindt,
daarover nader worden geïnformeerd. Dan kunnen wij daar ook op terugkomen.Minister Donner:Het komt vermoedelijk aan de orde zowel wanneer de minister van BZK en
ik gezamenlijk de politieorganisatie bespreken als wanneer bij de begroting
van het ministerie van Justitie de OM-begroting aan de orde is. Dat is al
binnen twee maanden.Mevrouw Gerkens (SP):Het zal u niet verbazen dat ik vragen stel over het project National High-Tech
Crime Center, want de SP-fractie heeft al vaker, ook schriftelijk, vragen
gesteld die erop gericht waren om dat project te continueren. U hebt toen
gezegd dat dat project eindig is en tot 1 december 2005 loopt. U hebt
ook gezegd dat u vindt dat het naar tevredenheid functioneert. Het is nu september.
Het zou goed zijn om nu al duidelijk te maken of wij verder
gaan met dit project. Mijn fractie zou daar zeer voor zijn.Minister Donner:Ik heb zojuist aangegeven dat die beslissing deze maand op de agenda staat.
Die beslissing is niet alleen afhankelijk van mij, maar ook van de minister
van BZK. Derhalve kan ik de Kamer daar volgende maand over inlichten. Op dit
punt heb ik wel enige geruststellende woorden. De minister van BZK en ikzelf
zijn er op bezoek geweest en waren zeer onder de indruk.De tweede algemene vraag die door velen van u is gesteld, betreft de bevriezingsbevoegdheid:
biedt die geen alternatief voor de bediscussieerde dataretentiemaatregel?
Het antwoord daarop is "nee". De bevriezingsmaatregel is een specifieke bevoegdheid
om met betrekking tot vluchtig materiaal – dat is er; dat was een van
de vragen – te bevelen dat het bewaard wordt. In een onderzoek met betrekking
tot zaken die ermee in verband gebracht kunnen worden, kan ik op dit moment
naar de toekomst toe inderdaad bevriezen. Dataretentie biedt met name een
mogelijkheid om terug te gaan in de tijd: als nu een misdrijf wordt gepleegd,
kan in het verleden eventueel worden teruggevonden wat de gangen van de dader,
het slachtoffer en eventuele betrokkenen zijn geweest. Het gaat dus om fundamenteel
verschillende zaken. Dataretentie is ook niet gespecificeerd ten aanzien van
een persoon. Het blijft wel zo dat de toegang voor de overheid beperkt blijft
tot gevallen waarin door middel van de normale bevoegdheden ten aanzien van
onderzoek besloten is dat men toegang krijgt tot het geheel. Op dat punt weet
men dan dat die informatie er moet zijn. Dat is ook een verschil met het bevriezingsbevel.
Een bevriezingsbevel heeft betrekking op specifieke informatie die er op het
moment van het bevriezingsbevel is. De dataretentie regelt in de eerste plaats
wat men moet bewaren en dat kan meer zijn dan men normaal zou bewaren. Dat
is een onderdeel van de discussie. De essentie van dataretentie is dat het
niet alleen een kwestie van de duur is, maar ook van de omvang. Als de dataretentie
geregeld is, dan weet ik gelijk dat in alle landen die gegevens aanwezig moeten
zijn voor die duur. Bij een bevriezingsbevel weet ik alleen dat een overheid
die bevoegdheid heeft en dan moet ik nog maar hopen dat de gegevens die ik
verwacht er ook daadwerkelijk zijn. Dat zijn twee zaken die niet met elkaar
verward kunnen worden.Een andere vraag die door verschillende woordvoerders is gesteld, is of
het gebruik van georganiseerde misdaad een functie heeft voor internet. Ik
denk dat dit in eerste instantie een kwestie is van de uitleg die de rechter
zal moeten geven aan de definitie van georganiseerde misdaad. De essentie
daarvan is dat ik niet meer voor ieder van de betrokkenen de volledige betrokkenheid
moet aangeven, maar dat ik die door de combinatie kan construeren. De heer
Van Dam kwam met het voorbeeld van een groep jongens die wordt aangestuurd
vanuit Rusland. Ik denk dat dit onder bepaalde omstandigheden een vorm van
georganiseerde misdaad zal geven, maar dat kan ik niet op voorhand zeggen.
Niet iedere willekeurige groep op internet kan ik als georganiseerde misdaad
definiëren, maar zodra men gezamenlijk optreedt, kan ik dat heel wel.De vraag van mevrouw Gerkens was hoe het zit als één persoon
actief is. Dan gelden de gewone bevoegdheden die ik heb. De bevoegdheden voor
het georganiseerde verband zijn extra om onderzoek te kunnen doen naar het
georganiseerde verband als geheel. Dat maakt het mij mogelijk om buiten de
ene verdachte te treden op wie ik anders mijn aandacht en mijn bevoegdheden
moet richten.Mevrouw Gerkens (SP):U zegt dat het ook aan de rechter is om te bepalen hoe dat te interpreteren,
maar daar zit volgens mij juist het probleem. Ik weet ook niet zo goed hoe
wij dat hier kunnen oplossen, maar misschien kunnen dit debat en de uitleg
van de wetgever daarbij helpen. Veel rechters-commissarissen denken nog niet
in cybercrimetermen. Zij denken bij georganiseerde misdaad nog steeds aan
een andere soort misdaad, zoals wij die in het dagelijkse leven kennen. Zij
beseffen te weinig hoe die cyberwereld in elkaar zit. Ik zeg niet dat wij
het begrip georganiseerde misdaad in de hele wetgeving moeten laten vervallen,
want daar zou mijn fractie ook geen voorstander van zijn. Willen wij echter
adequaat kunnen optreden, dan moeten wij rechters handvatten geven om verder
onderzoek te doen naar misdaad die niet georganiseerd lijkt, maar dat wel
is. Hoe gaan wij dat oplossen?Minister Donner:Ook dat is een kwestie van opleiding. De zware cursus wordt zowel door
de staande als zittende magistratuur gevolgd, ook om binnen de zittende magistratuur
deskundigheid op dit terrein te ontwikkelen. Ik zal niet ontkennen dat het
best mogelijk is dat op een goed moment een bepaalde rechter-commissaris of
een bepaalde rechter bij gebrek aan kennis in eerste instantie zal zeggen
dat het geen georganiseerde misdaad is. Dat is de klassieke situatie, waarbij
wij eventueel door rechtspraak moeten komen tot een nadere invulling van wat
daaronder valt. Voor het overige gaat het om de vraag wat het kenmerk van
de georganiseerde misdaad is. Die bevoegdheden zijn nodig omdat ik dan buiten
de ene persoon kan treden op wie ik mij anders dan bij een verdenking moet
richten. Het zal dus aan het Openbaar Ministerie zijn om aan te tonen dat
de misdrijven worden gepleegd in een georganiseerd verband. Derhalve kunnen
die bevoegdheden ook worden uitgeoefend ten aanzien van andere personen, die
op zichzelf genomen nog geen verdachte zijn. Georganiseerde misdaad geeft
alleen maar een extra bevoegdheid bovenop de specifieke bevoegdheid ten aanzien
van een verdachte.Mevrouw Gerkens (SP):Misschien zou ik wel willen zeggen dat wij die extra bevoegdheden niet
alleen bij georganiseerde misdaad moeten hebben, juist omdat het zo moeilijk
is om bij ICT-gerelateerde misdaden aan te tonen dat er van georganiseerde
misdaad sprake is. Misschien moeten wij de mogelijkheden bezien om de bijzondere
bevoegdheden voor internetgerelateerde misdaden uit te breiden.Minister Donner:Ik ken de instelling van uw fractie op dit terrein, en ik denk dat u nu
te snel gaat. Stel dat er één internetverdachte is, ten aanzien
van wie ik bevoegdheden heb, dan kan ik bepaalde bevoegdheden ook ten aanzien
van andere personen uitoefenen, als ik kan aantonen dat er sprake is van georganiseerde
misdaad. Ook wat internet betreft zal ik dan toch bepaalde
relaties moeten kunnen aantonen, want anders schep ik een bevoegdheid die
tegen iedereen kan worden uitgeoefend.Dan kom ik nu toe aan de vraag of een aanbieder zijn klanten moet scannen
en of hij aansprakelijk is als zijn klanten een virus verspreiden. Het antwoord
op die vraag kan zijn dat de aanbieder doorgaans niet aansprakelijk zal zijn
voor het handelen van zijn klanten. Dat wordt anders als hij weet dat er strafbare
handelingen plaatsvinden en dat hij gebruikt wordt om een virus door te geven.
De officier van justitie kan een bevel geven aan de aanbieder om de site te
sluiten. Als de aanbieder dat doet, is zijn strafrechtelijke aansprakelijkheid
weg. Doet hij het niet, dan wordt hij door de mededeling strafrechtelijk aansprakelijk
als vervolgens blijkt dat er strafbaar wordt gehandeld. Ik denk dat dit een
zeer verantwoorde regeling is.Er is ook gevraagd waarom opsporingsonderzoek plaatsvindt zonder dat de
eigenaar toestemming heeft gegeven. Daarbij gaat het om artikel 126l van het
Wetboek van Strafvordering. Het is nu al mogelijk om, zonder aankondiging
vooraf, vertrouwelijke communicatie binnen besloten netwerken op te nemen
met een technisch hulpmiddel. Daarbij kan het gaan om een "bug", een kevertje,
in een computer, voor het registreren van toetsaanslagen en muisklikken. Daarnaast
is het op grond van het huidige artikel 125j nu ook al mogelijk om, in het
kader van een lopend onderzoek, vanaf de plaats waar de doorzoeking plaatsvindt
elders aanwezig geautomatiseerd werk te onderzoeken. Het is dus niets nieuws.
Het Cybercrimeverdrag verplicht ons echter om op dit punt de bewuste bevoegdheid
te scheppen, ook op de terreinen waar het uitoefenen daarvan technisch gewoon
nog niet mogelijk is. Aan de andere kant hoorde ik laatst ook dat de mogelijkheid
al bestaat om in het enkele voorbijgaan telefoons leeg te vegen. Dit is een
voorbeeld van wetgeving waarmee op de techniek vooruit wordt gelopen, maar
het is niet principieel iets nieuws. De controles blijven dezelfde als bij
de andere vormen van tappen. De technische mogelijkheid houdt echter in dat
de last niet meer gericht is tot de provider. De politie en de andere opsporingsinstanties
kunnen rechtstreeks tappen. De aangekondigde nota van wijziging gaat daarover
en draait een gedeelte terug, in de zin dat wordt voorgesteld dat ten minste
moet worden voldaan aan technische eisen, zodat wij niet de figuur krijgen
dat aftappen op alle mogelijke manieren mogelijk is. De regeling is echter
een gevolg van het aanvaarden van het Cybercrimeverdrag. Gevraagd is ook of
artikel 138b – de heer Van Dam heeft er een amendement op ingediend –
voorziet in het geval dat de pleger iemand anders is. Daar is artikel 47 Wetboek
van Strafrecht op van toepassing, dat het doen plegen van een strafbaar feit
gelijkstelt aan het plegen. Op dit moment is dus in het strafrecht geregeld
dat de DDoS-aanval waar de heer Van Dam het over had – ik zou niet weten
waar het over gaat – die gepleegd wordt door tussenkomst van een ander,
daaronder valt.De heer Van Dam (PvdA):Ik heb nog een verduidelijkende vraag. Misschien kan ik mijn amendement
wel intrekken. Of misschien moet ik aan de minister uitleggen wat een DDoS-aanval
is.Minister Donner:Het is handig als u dat eerst even uitlegt.De heer Van Dam (PvdA):Bij een DDoS-aanval laat je niet zozeer anderen een strafbaar feit plegen,
maar je laat computers een strafbaar feit plegen.Minister Donner:Ja, maar nogmaals: óf je gebruikt een instrument zodat de uitleg
is dat je het zelf pleegt, óf die computer wordt toegerekend aan een
andere persoon en dan dóe je het plegen. Dat is hetzelfde als wanneer
ik een instrument gebruik dat indirect werkt. Als ik dat redelijkerwijs mag
verwachten van dat instrument, dan pleeg ik. Daarom ben ik ook de verantwoordelijke
wanneer ik met een ricochetkogel iemand anders doodschiet, hoewel je strikt
genomen kunt zeggen: dat kon ik niet uitrekenen.Mevrouw Gerkens en anderen vroegen of wij de bepaling over de passen niet
moeten uitbreiden. Het gaat hier om een bepaling in artikel 232: betaalpas,
waardekaart of enig andere publieke kaart. Daaronder vallen ook chipkaarten,
waarmee immers langs geautomatiseerde weg betalingen kunnen worden verricht.
Het is wel een wijziging die al door uw Kamer is aanvaard, die al in de wetgeving
is opgenomen. Dat is vrij recent gebeurd. De bepaling is een jaar oud. Daarom
ben ik enigszins huiverig om deze bepaling nu verder uit te breiden. Je blijft
uiteraard altijd zitten met de vraag of je voldoende onafhankelijk bent van
techniek of dat je ergens mee de wetgeving techniekafhankelijk maakt. Tot
nu toe is niet gebleken dat er op dit punt problemen ontstaan, maar deze bepaling
is bij Staatsblad 204 opgenomen bij de wet handelend over de fraude met niet-chartaal
geld.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Ik snap de bedenkingen van de minister, maar het gaat hier
niet alleen over geld. Het gaat ook over fraude en misbruik van andere gegevens.
Ik ben de laatste die zegt dat wij iedere dag alles maar moeten veranderen
wat wij hebben, maar wij zitten wel met een enorme gevoeligheid van de tijdsgeest
op het moment dat wij te specifiek alles omschrijven. Tegelijkertijd is dat
de moeilijkheid bij wetgeving, want je moet het ook weer niet te ruim doen.
Ik zou de minister toch willen vragen om nog eens te kijken of wij deze techniek
niet iets moeten uitbreiden voordat wij weer achter de feiten aanlopen.Minister Donner:Juist het gevaar van te techniekafhankelijke wetgeving loop ik bij die
benadering. De omschrijving is nu vrij abstract. "Betaalpas, waardekaart"
geeft aan in welke categorie ik moet denken, "of enig andere voor het publiek
beschikbare kaart bestemd voor het verrichten of verkrijgen van betalingen
of andere prestaties langs geautomatiseerde weg". Zodra ik technische specificaties
ga opnemen, dreigt dat algauw een beperking te zijn ten opzichte van de bestaande
bepaling. De discussie hierover heeft plaatsgevonden, daarom verwijs ik naar
die andere wet. Ik zou willen voorkomen dat wij door een discussie hier de
uitleg gaan wijzigen die de wetgever heeft gegeven aan die bepaling. Er is
een voorbeeld gegeven over identificerende gegevens. Als ik dat zou opnemen,
valt de chipkaart er niet meer onder. Een chipkaart bevalt namelijk geen identificerende gegevens. Immers, het is plastic geld.Mevrouw Gerkens (SP):Dat is de chipkaart niet, maar dat is een ander verhaal. Ik denk ook aan
de mogelijkheid die bij sommige discotheken wordt toegepast: een chip die
in een arm wordt ingebracht. Valt dat er ook onder?Minister Donner:Tenzij ik mijn arm gebruik voor betaling of andere prestaties. Als ik
mijn arm met zo'n chip "in de muur" kan steken, waarna er geld uitkomt vanwege
die chip, valt het eronder. Ik hoop overigens dat ons dat voorlopig bespaard
blijft.Voorzitter. Ook de heer Van der Staaij heeft vragen gesteld over de handhavingscapaciteit.
Daar ben ik dus al op ingegaan.In verband met de vraag over artikel 138a of het open is, heb ik al aangegeven
dat dit het geval is, wanneer niet duidelijk is dat het niet afgesloten is.
Het is dus niet vereist dat de hacker een beveiliging buiten werking stelt.
In dezelfde situatie als bij de open voordeur moet uit andere omstandigheden
wel duidelijk zijn dat ik mijn computer geen publieke plaats maak. Dat kan
op verschillende wijzen gebeuren. Dit heeft dan te maken met de ontwikkeling
van de rechtspraak op dit terrein over de betekenis van "wederrechtelijk".Over het algemeen ben ik ook van mening dat het vooral een zaak is van
gedegen voorlichting over de risico's die men loopt, als men zo'n computer
gaat gebruiken en daar gegevens op zet.Naar aanleiding van de vraag over de wetgevingsagenda van de toekomst
heb ik al geantwoord dat daar op dit moment geen specifieke punten op staan,
behalve uiteraard de regeling van de dataretentie.De primaire algemene vraag van de heer Van Fessem was ook, of het wetsontwerp
wel voldoende bij de tijd is. Ik herhaal dat ik nu niet wil komen aan de definities
die in het Cybercrimeverdrag zijn opgenomen. Een van de essenties daarvan
is namelijk de gelijkheid van definities. Anders ontstaat er geleidelijk weer
verwarring. Dit sluit uiteraard niet uit dat wij er steeds alert op moeten
zijn of wij op dat punt wel bij de tijd zijn. Ik sluit als gevolg hiervan
ook niet uit dat wij elkaar hierover weer zullen treffen. De heer Van Fessem heeft ook een vraag gesteld over het strafbaar stellen
van hacken. Daarop ben ik zojuist ingegaan in antwoord op de vragen daarover
van de heer Van der Staaij.Ook door de heer Weekers zijn er nog vragen gesteld over spam. Zo vroeg
hij of ik op dat punt van mijn geloof was gevallen. Dat is niet het geval,
want indertijd heb ik in de discussie over het wetsvoorstel inzake e-commerce
al aangegeven dat ik er tegen was om dit punt in dat wetsvoorstel te regelen,
omdat het in het onderhavige wetsvoorstel aan de orde zou komen. Het ligt
besloten in artikel 138b dat ik niet per definitie strafrechtelijk tegen spam
wil optreden. Ingevolge dat artikel ben ik wel tegen spam, indien het om het
zodanig verzenden van spam gaat dat daardoor de toegang tot "mijn" computer
wordt belemmerd dan wel wezenlijk verhinderd. Tegen deze achtergrond is dus
niet iedere spam strafrechtelijk verboden. Nogmaals, er moet primair aangetoond
worden dat de betrokkene die spam verstuurt, daarmee de opzet heeft om de
werking van het ontvangende computersysteem te belemmeren. Dit is een uitwerking
c.q. specificatie van de bestaande meer algemene bepaling inzake het verstoren
van netwerken. Strafrechtelijke handhaving van een nog grotere specificatie
is volgens mij niet realistisch. Daar is ook geen grond voor, omdat hierbij
primair het uitgangspunt is, dat er in wezen opzettelijk geprobeerd wordt
om "mijn" computer buiten werking te stellen dan wel wezenlijk te belemmeren.
Dan kan al het geval zijn als daardoor de toegang tot mijn computer wordt
vertraagd of als ik minder snel informatie kan oproepen. Het functioneren
wordt dan immers ondergraven. Dit in antwoord op een van de vragen van de
heer Van Fessem.Hij vroeg ook naar de verkoop van hackprogramma's in de winkel. Dat zal
strafbaar zijn. De winkelier die een dergelijk programma verkoopt, weet heel
goed dat hij een programma verkoopt waarmee een strafbaar feit kan worden
gepleegd. Het is wat anders dan het in huis hebben van een hackprogramma.
Dan is niet per definitie die opzet aanwezig; de heer Van Fessem beschreef
de situatie dat men zijn eigen computer wil testen of deze veilig is tegen
hacken. Helaas is dat de beperking die hieraan is gesteld. De winkelier kan
het echter slechts met de opzet van hacken verkopen is daarom ingevolge artikel
139d, tweede lid, strafbaar.De heer Van Fessem (CDA):Het verhaal dat de minister nu vertelt, staat ook in de memorie van toelichting.
Ik ben juist van mening dat het een smoes is, dat men het programma zou hebben
om de eigen computer te kunnen hebben. Voor de volledigheid wil ik dat nogmaals
gezegd hebben.Minister Donner:Daar ben ik het mee eens, maar het is erg gevaarlijk om de enkele aanwezigheid
van een hackprogramma op de computer direct in de sfeer van wederrechtelijkheid
te plaatsen. Dan gaan wij erg ver in het strafrecht achter de voordeur.De vraag over de aansprakelijkheid met betrekking tot artikel 273d is
door een aantal leden gesteld. Mevrouw Gerkens en de heer Van Dam hebben over
dit onderdeel een amendement ingediend, waarvan ik het aannemen moet ontraden
omdat het in wezen de betekenis van artikel 273d verandert. Dit artikel is
nu het equivalent van het briefgeheim, op internet. Dat geldt ook in termen
van communicatiesystemen, doch in die gevallen is het afhankelijk van de afspraken
die binnen de onderneming zijn gemaakt. Het artikel kan dus inderdaad gevolgen
hebben voor de arbeidsrechtelijke verhoudingen. Als binnen een bedrijf een
netwerk mede is bedoeld voor vertrouwelijke informatie, zal het onder deze
bepaling vallen wanneer daarvan kennis wordt genomen. Daardoor kan ik het
artikel niet uitbreiden tot financiële netwerken. Die zijn immers niet
bestemd voor communicatie, maar voor mijn contact met de bank. Ik ben dan
met iets geheel anders bezig. De bank leest mijn gegevens. Dat is ook de bedoeling,
want zij zijn aan hem geadresseerd, tenzij hij als faciliteit een communicatienetwerk
aanbiedt, maar dat valt dan weer wel onder deze bepaling. Met dit amendement
zou de strekking van de bepaling dus worden verward. Ik herhaal het aannemen
van dit amendement te ontraden.De heer Van Dam (PvdA):Ik acht het zeer wel mogelijk dat dit wetstechnisch niet op de juiste
plaats is ingevoegd. Ik had daarbij ook zelf al wel stilgestaan.
Misschien is er dan een andere uitweg. Ik ben daarom vooral benieuwd of de
minister het wel eens is met het principe?Minister Donner:Welk principe?De heer Van Dam (PvdA):Ik doel op het principe dat net zoals bij een telecombedrijf wordt gesteld
dat de communicatie tussen mensen geheim is en dus niet ontvreemd en gebruikt
mag worden, dit ook zo zou moeten zijn wanneer het geen specifieke telecomdienst
betreft, maar een aan internet gebonden dienst. Er worden immers steeds meer
gegevens van mensen verwerkt en opgeslagen. Ook die gegevens moeten niet ontvreemd
kunnen worden en er zou dezelfde strafbepaling op moeten staan. Ik meen dat
mevrouw Gerkens met deze zelfde overweging haar amendement heeft ingediend.Minister Donner:Dan hebben wij het toch over twee wezenlijk verschillende zaken. Het een
is het creëren van een equivalent van het briefgeheim. Degene die het
bericht transporteert behoort niet mee te kijken in de berichtgeving die langs
komt. Het genoemde punt moet echter worden bezien in het kader van de geheimhoudingsplicht.
De houder van een bestand is onder de privacywetgeving al verantwoordelijk
voor het beperken van de toegang daartoe. Bij vertrouwelijke gegevens, zoals
bankgegevens, gelden ook algemene strafbepalingen over geheimhouding en zal
de houder beschermingsmaatregelen moeten nemen. Als dat onvoldoende is in
het licht van de huidige mogelijkheden, moeten wij daarover praten, maar dat
is een wezenlijk andere situatie.Voorzitter. De heer Van Fessen vroeg naar aanleiding van het bevriezingsbevel
naar de situatie waarin de provider de gegevens toch al bewaart. Ik ben het
met hem eens dat een bevriezingsbevel dan misschien niet nodig is, maar ik
heb niet de zekerheid dat de provider de gegevens 90 dagen bewaart. Het blijft
zijn verantwoordelijkheid en vrijheid om deze al dan niet te wissen. Ook in
dergelijke situaties kan het dus geen kwaad om een dergelijk bevel te geven.Vluchtig betekent snel verdwijnend. Een boek kan bijvoorbeeld worden weggegooid,
maar is minder vluchtig dan gegevens op een computer. De kosten kunnen inderdaad
worden vergoed op grond van artikel 592 van het Wetboek van Strafvordering.Ik meen dat het wetsvoorstel voldoende techniekonafhankelijk is. Er is
zoveel mogelijk gekozen voor techniekneutrale omschrijvingen. In de bepaling
die ik voorlas wordt bijvoorbeeld met enkele begrippen aangegeven over welke
categorie het gaat, waarna de categorie zodanig wordt verbreed met techniekneutrale
begrippen, dat vergelijkbare technieken er ook onder kunnen vallen. Ik denk
dat wij hiermee even vooruit kunnen, maar kan daar mijn hand niet voor in
het vuur steken.Ik dank de heer Weekers voor zijn steun voor het wetsontwerp. Ik ben al
ingegaan op zijn vragen over het KLPD en het NFI, hoewel men in dit verband
eerder aan het National High-Tech Crime Center moet denken als opsporingsinstantie
dan aan het NFI. De vraag over de verdediging tegen virussen betrof voornamelijk
de capaciteit. De minister van Binnenlandse Zaken hoopt binnenkort met een
notitie te komen over de bescherming van vitale netwerken, waarvan dit een
aspect is.De heer Van Dam stelde vragen over de punten waarover ook zijn amendementen
gaan. Ik ben al ingegaan op zijn amendement over artikel 138b. Het "doen plegen"
valt daar al onder via artikel 47.Naar aanleiding van zijn vraag over een voor het publiek beschikbare kaart
merk ik op dat de geschiedenis is vastgelegd in de wet die het chartale geldverkeer
regelt. Ik denk dat dat voldoende is. De bepaling zou in onderlinge samenhang
moeten worden geamendeerd, want wij moeten niet in het voorliggende wetsvoorstel
met een andere definitie gaan werken dan in de genoemde wet. Blijkens de wetsgeschiedenis
wordt in die wet dezelfde bepaling bedoeld. Daarom zou ik ook de aanneming
van dit amendement willen ontraden.De heer Van Dam (PvdA):Ik kan me voorstellen dat er bij een wet voor chartaal verkeer niet direct
gesproken is over alle technische mogelijkheden op het vlak van dragers van
identiteitsgegevens, maar zulke gegevens kunnen ook nu al willekeurig in diverse
apparaten opgeslagen worden. Je kunt je identiteitsgegevens bij wijze van
spreken gewoon in je telefoon opslaan en je kunt overigens je telefoon ook
gebruiken om betalingen te verrichten. Volgens mij moet je dit wetsartikel
niet al te rigide formuleren, juist om te voorkomen dat je over een halfjaar
met zaken wordt geconfronteerd die je zou hebben kunnen aanpakken als het
nu wat ruimer was geformuleerd.Minister Donner:Dat ben ik met u eens, maar de omschrijving in het wetsvoorstel is ruimer
dan die van uw amendement, want daarin wordt bepaald dat het moet gaan om
een drager van identiteitsgegevens. De chipkaart is geen drager van identiteitsgegevens,
hij valt wel onder de huidige bepaling, maar met uw amendement zou dat niet
meer zo zijn.De heer Van Dam (PvdA):Goed, maar als je de huidige tekst handhaaft en daaraan de tekst van het
amendement toevoegt, heb je alles te pakken.Minister Donner:Nogmaals, ik denk dat wij met de huidige tekst een zeer brede formulering
hebben voor de functie van dit artikel. Wij moeten er nu niet alles onder
gaan brengen, want het gaat om strafbepalingen; anders zal de rechter ze gewoon
inperken. Het lijkt mij dus niet verstandig.Op het voorstel tot wijziging van artikel 273d ben ik eigenlijk al ingegaan
toen ik reageerde op het betoog van mevrouw Gerkens. Met dat amendement wordt
de strekking van het artikel in wezen uitgebreid.Bij het amendement op artikel 16 gaat het om het tappen zonder tussenkomst
van de provider. De ruime bepaling van apparatuur in de formulering hebben
wij deels ontleend aan het Cybercrimeverdrag. De technische hulpmiddelen waarmee
dit mogelijk is, zijn er nog maar in beperkte mate. Een voorbeeld ervan is
de IMSI-catcher, die het mogelijk maakt om identificatienummers te onderscheppen.
De Telecommunicatiewet stelt grenzen aan het actief scannen van de ether en
zolang wij niet duidelijk maken om welke hulpmiddelen het hierbij gaat, lijkt
het mij onverstandig om deze bepaling maar gewoon uit te breiden. Het gaat
hierbij om bevoegdheden die wij de overheid geven, dat moeten wij niet met
bakken doen, zelfs niet als wij ze aan mij geven. De heer Van Dam en mevrouw Gerkens hebben de vraag van het informeren
van de klant na een aanval van hackers aan de orde gesteld. Dit lijkt mij
in eerste instantie een kwestie van privaatrechtelijke verhoudingen: de provider
waarschuwt de klant als er ingebroken is. Als er al een reden was om dit wettelijk
te regelen, zou het niet in het kader van de strafwetgeving moeten worden
geregeld, maar in de aansprakelijkheidswetgeving. En ook daarbij geldt het
beginsel dat men vertrouwen moet vinden waar men het gelaten heeft, dat is
het privaatrechtelijke uitgangspunt. Ik denk dat dat zich geleidelijk aan
ontwikkelt door zelfregulering, en op dit moment adequaat wordt gedekt. Dit
is een punt dat in het kader van de consumentenbescherming aan de orde kan
komen, en zeker niet moet worden afgedwongen via wetgeving.De heer Van Dam heeft gevraagd of de bevoegdheden niet moeten worden verruimd,
gelet op de misdrijven waarom het gaat. Daarbij gaat het om de bevoegdheid
om te doorzoeken. Dat kan een onderzoeksmethode zijn die soelaas biedt bij
het gebruik van versleuteling, maar de Wet bijzondere opsporingsbevoegdheden
biedt nu al diverse andere bevoegdheden die met de huidige strafmaat kunnen
worden ingezet. Het opnemen van vertrouwelijke communicatie is nu al bij kinderporno
mogelijk, maar kan niet worden toegepast in een woning, omdat dan de strafmaat
te laag is. Ik zou dan kijken of de strafmaat niet moet worden verhoogd, eerder
dan doorbreking voor één specifiek delict.De heer Van Dam (PvdA):Bij kinderporno kan ik mij nog iets voorstellen. Maar bij economische
delicten is het wat raar om de strafmaat te verhogen. Een beetje slimme internetgebruiker
weet zijn communicatie zodanig te versleutelen dat alle bevoegdheden ter wereld
onvoldoende zijn om hen aan te pakken. Je kunt bij dit soort zaken de communicatie
alleen bij de bron, dus op de computer, onderscheppen.Minister Donner:Ik kom hier in tweede termijn op terug.Mevrouw Vos heeft voorgesteld, het ontoegankelijk maken van gegevens pas
mogelijk te maken nadat de zaak bij de rechter is geweest. Ik ben bang dat
die bevoegdheid dan doorgaans te laat komt. De instanties die het bevel van
het ontoegankelijk maken geven, zullen met recht aan moeten geven wat de strafbaarheid
van het geheel is. Nogmaals, de rechtvaardiging om het toe te passen zit in
de mate van strafbaarheid van wat er wordt aangetroffen. Dan moet de maatregel
zo snel mogelijk kunnen worden toegepast, want we hebben hier te maken met
zaken die zo weer verdwenen zijn.De provider beoordeelt niet of de opsporingsinstanties terecht tappen.
De normale bepalingen ter zake blijven van toepassing, ook als er zonder tussenkomst
van de provider wordt getapt.Willen wij de computercriminaliteit effectief kunnen bestrijden, dan zullen
wij voorbereidingshandelingen, zoals het verkopen van hackerprogramma's, strafbaar
moeten stellen. Doen wij dit niet, dan blijven wij achter de ontwikkelingen
aanlopen.Er is eerder gesproken over de notificatieplicht in verband met de onbevredigende
toepassingen van soortgelijke bepalingen met betrekking tot telefonie. Naar
aanleiding van die discussie is het OM bezig met het opstellen van een plan
van aanpak om de naleving hiervan te verzekeren. Dit geldt ook voor de notificatieplicht
in dit wetsvoorstel.De heer Van Dam vroeg zich af of de bevoegdheden voor het opsporen van
georganiseerde criminaliteit ook op dit terrein ingezet moeten worden. Bij
het OM loopt op dit moment een onderzoek naar de toepassing van die bevoegdheden
naar aanleiding van een artikel in de Nieuwe Revu. Ik wil graag eerst de uitkomsten
van dat onderzoek afwachten alvorens een oordeel hierover te geven.De heer Van Dam (PvdA):Wilt u nog ingaan op mijn vraag over het publiceren van foto's op internet?Minister Donner:Dit valt primair onder het portretrecht. Ik weet dat er in de Duitse wetgeving
hierover een bepaling is opgenomen. Ik wil dit niet in dit wetsvoorstel regelen,
maar ik ben wel bereid om hier nog eens naar te kijken, mede in verband met
de Duitse regels op dit terrein. Ik moet een duidelijk beeld hebben van de
strafwaardige elementen en van de elementen die primair via het privaatrecht
moeten worden afgedaan.Mevrouw Gerkens (SP):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide beantwoording. Het
was een interessant samenspel tussen de cyberkennis van de oppositie en de
juridische kennis van de minister. Ik moet zeggen dat de minister zich kranig
weerde in dit debat met zo veel vaktermen.Ik ben blij met de toezegging dat de minister zich binnen het kabinet
zal inzetten voor een publiekscampagne. Ik meen ook waarderende geluiden gehoord
te hebben voor het National High-Tech Crime Center. Ik hoop dat dit uiteindelijk
tot een positieve uitkomst zal leiden, maar ik wacht dat nog even af.Ik kan nu niet precies overzien welke consequenties de beantwoording voor
de ingediende amendementen heeft. Ik zal dit nog nagaan. De minister heeft
duidelijk gemaakt dat heel veel punten nu eenmaal worden bepaald door het
verdrag en dat wij het daarom zo doen.Het signaal van de Kamer is duidelijk. Ik wil de minister vragen om echt
te proberen door hetgeen wij nu maken, de achterstand in te halen en vooral
actueel te blijven op dit gebied. Hoe wil de minister er in de toekomst voor
zorgen dat wij niet weer achterlopen en ons strafrecht ook op dit punt actueel
houden?De Kamer en de minister vinden opsporing onontbeerlijk. De minister heeft
een aantal zaken genoemd dat al plaatsvindt. Dat klinkt goed, maar het kan
mijn fractie niet snel of gedegen genoeg gaan. Dit wetsvoorstel is een goede
eerste stap. Wij moeten vooral blijven lopen. Ministerie, politie en justitie
moeten zich blijven focussen op het actueel houden. Stilstand is hier echt
achteruitgang. Dat kan ik niet genoeg benadrukken.Wij hebben een kort debat gehad over het dilemma van de georganiseerde
misdaad versus de ICT-misdaad en de organisatie daarvan. Ik ben erg blij met
het debatje met de minister en ik ben tevreden met zijn antwoorden. Ik vraag
hem na te blijven gaan of wij het probleem hiermee echt kunnen aan pakken
dan wel of er uiteindelijk toch aanvullende wetgeving nodig is. Dit is immers
iets wat zich zal moeten uitkristalliseren. Ik vertrouw erop dat het
apparaat dat achter de minister staat, dat op tijd signaleert.Als wij zoiets als cybercrime in een wetboek willen omvatten, moeten wij
gaan zoeken. Dat maakt dit debat wel duidelijk. Waar liggen dan de belangen
buiten de cyberwereld en hoe kunnen wij een balans vinden zodat wij de criminaliteit
op dat gebied toch kunnen aanpakken? Het besef dat de cybercrime anders is
dan de criminaliteit buiten de cyberspace is vandaag in ieder geval behoorlijk
duidelijk geworden. Dat moeten wij ook vasthouden. Ik vind dan ook dat mensen
er echt recht op hebben om te weten dat hun gegevens gestolen kunnen zijn.
Zo kunnen zij voorkomen dat daar voor hen schade uit voortvloeit. Hierbij
wijs ik overigens ook op de eigen verantwoordelijkheid, die er absoluut is;
we moeten niet de voordeur openzetten. De minister zegt dat wij dat niet in
deze wet kunnen doen, maar dat misschien op een andere plek moeten regelen.
Dat begrijp ik. Ik dien daarom samen met de heer Van Dam een motie in waarin
ik de minister verzoek voorstellen te doen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat burgers en bedrijven het recht moeten hebben te weten
dat hun gegevens in verkeerde handen terecht zijn gekomen of kunnen zijn gekomen;verzoekt de regering, een voorstel uit te werken dat leidt tot de verplichting
van bedrijven, overheden en andere organisaties om burgers en bedrijven te
informeren dat hun gegevens ontvreemd zijn, of dat de systemen van de organisatie
gehackt zijn en hiermee voor 1 juni 2006 naar de Kamer te komen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Gerkens en Van Dam. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 18(26671).De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister, die vandaag ongetwijfeld ook andere dingen
aan het hoofd had, maar zich in dit debat toch kranig heeft geweerd. Als ik
zie hoe ik de afgelopen dagen geworsteld heb met het strafrecht, waar ik mij
niet dagelijks mee bezighoudt, kan ik mij voorstellen dat de minister op dezelfde
wijze geworsteld moet hebben met de terminologie die hier af en toe over tafel
ging.In mijn eerste termijn heb ik een aantal amendementen ingediend om het
zekere voor het onzekere te nemen. Mij is uit de beantwoording van de minister
gebleken dat de amendementen op de stukken nrs. 13 en 15 niet nodig zijn.
Daarom trek ik die amendementen in.De voorzitter:Aangezien de amendementen-Van Dam (26671, nrs. 13 en 15) zijn ingetrokken,
maken zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.De heer Van Dam (PvdA):Voorzitter. Op dat gebied ben ik in elk geval gerustgesteld.Het amendement op stuk nr. 14 zal ik aanpassen. Ik heb nog enige twijfel
over het amendement op stuk nr. 16. De minister zegt terecht dat wij niet
bakken met bevoegdheden moeten overhevelen, terwijl wij niet zeker weten over
welke bevoegdheden wij het hebben. Ik ben wel gevoelig voor die waarschuwing,
maar ik wil hier niet over een jaar weer staan, omdat wij constateren dat
er nieuwe mogelijkheden zijn die de politie niet kan gebruiken op basis van
het artikel zoals het nu luidt. Als de minister mij kan geruststellen dat
wij hier niet over een jaar weer staan, wil ik het amendement wel intrekken.
Anders ga ik op zoek naar een formulering waarmee die bevoegdheden niet bij
bakken worden overgeheveld, maar waarmee de deur ook niet op voorhand dicht
wordt gezet.Dat zijn de resterende punten bij dit wetsvoorstel, waarmee wij vooral
snel aan de slag moeten gaan. De Kamer vraagt nogal vaak om rapportages, maar
juist omdat er zoveel gebeurt op dit vlak, zou ik het op prijs stellen om
een jaar na ingang een rapportage te krijgen van de minister in hoeverre deze
wetswijziging bruikbaar is gebleken in de dagelijkse praktijk.Minister Donner:Dat is de beste methode om te verzekeren dat wij hier over een jaar weer
staan.De heer Van Dam (PvdA):Bij goed nieuws hoeft u niet op te komen draven, dat weet u. Als u over
een jaar een rapportage stuurt met goed nieuws, dan nemen wij die met veel
enthousiasme voor kennisgeving aan.Mevrouw Gerkens is in haar motie ingegaan op de verplichting aan bedrijven
om kenbaar te maken dat zij zijn gehackt en dat daarbij mogelijk gegevens
van burgers of bedrijven zijn ontvreemd. Ik vind het een recht voor burgers
en bedrijven om te weten dat hun gegevens wellicht in verkeerde handen terecht
zijn gekomen. Ik doe een beroep op de minister om die motie te omarmen.Dan de opsporingsbevoegdheden. De minister zegt dat er een onderzoek loopt
naar aanleiding van de publicatie in de Nieuwe Revu. Ik had niet het idee
om deze kwestie vandaag op te lossen, want dat lijkt mij wat al te kort door
de bocht. Het lijkt mij goed om dat onderzoek af te wachten. Als dat aanleiding
geeft om opsporingsbevoegdheden uit te breiden, neem ik aan dat wij dat van
de minister horen. De minister weet dat wij bereid zijn om daarover te spreken.
Omdat bij deze specifieke kwesties alle andere opsporingsmiddelen niet toereikend
zijn, zou je de stap moeten kunnen nemen om dergelijke zware opsporingsmethoden
in te zetten.Tot slot het publiceren van foto's. Het probleem is dat het portretrecht
een civielrechtelijke kwestie is, zoals de minister al zei. Je kunt wel procederen,
maar dan staat de foto of de opname al op internet en die krijg je er nooit,
maar dan ook nooit meer af. Daarom doe ik een beroep op de minister om bij
dit soort kwesties het strafrecht te kunnen inzetten. De minister kijkt hoe
dat in Duitsland is geregeld. Ik meen dat er ook landen buiten Europa zijn
die regelgeving op dit vlak in voorbereiding hebben. Ik hoop hierover nog
nader van de minister te horen.De heer Van Fessem (CDA):Mede namens de heer Weekers complimenteer ik de minister met hoe hij zich
op deze dag door deze voor hem toch moeilijke materie heeft heengeslagen.
Wij stellen dat zeer op prijs.De voorzitter:Ik neem aan dat de minister dit breed uitgesproken compliment heeft ontvangen.De vergadering wordt enkele minuten geschorst.Minister Donner:Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor de complimenten die ik heb gekregen
voor de wijze waarop ik deze materie heb behandeld. Ik verzeker u dat dit
vandaag een prettige afleiding is geweest.Ik huiver enigszins om op het voorstel van de heer Van Dam in te gaan
dat inhoudt dat wij ons erop vastleggen om over een jaar te rapporteren. Op
dit terrein ben ik het wel volledig met de Kamer eens dat wij ervoor moeten
zorgen dat wij bij de tijd blijven. Dit probleem speelt voortdurend op allerlei
terreinen. Het is dus niet zinvol om specifiek in dit kader te zeggen dat
wij over een jaar bij de tijd moeten zijn. Alle Kamerleden hebben echter aangegeven
dat wij met dit wetsvoorstel redelijk bij de tijd zijn en zij pleiten ervoor
dat wij bij de tijd blijven. Daarmee ben ik het eens. Ik zeg toe dat wij de
ontwikkelingen zullen monitoren. Wij zullen ons echter niet vastleggen op
een rapportageplicht op bepaalde momenten. Ook bij de begroting van het ministerie
van Justitie zal dit soort zaken aan de orde komen.Ik ga ermee akkoord dat wij ingaan op het punt van de opsporingbevoegdheden
in het licht van de ontwikkeling. Eerder ben ik ingegaan op het aspect van
de foto's. Ik begrijp het probleem. Het heeft minder te maken met het punt
van de rechtsrelatie. Met privaatrecht komt men echter niet ver, omdat niet
duidelijk is wie aanspreekbaar is als zaken eenmaal op het internet staan.
De enige die de bevoegdheid heeft om dergelijke zaken van het internet te
halen, is de overheid. Zij beschikt namelijk over strafrechtelijke bevoegdheden.
Er is wat dat betreft sprake van een breder probleem. Ik huiver er namelijk
voor om dat specifiek met het strafrecht op te lossen. Dan moeten wij het
immers steeds zoeken in het strafbare feit. Dit is een probleem van privaatrecht.
Er zouden inderdaad bepaalde zaken moeten zijn waartegen men privaatrechtelijk
zou kunnen optreden. Omdat niet duidelijk is wie men zou moeten aanpakken,
verliest men zijn rechten. Dat is het vraagstuk. In die zin ben ik bereid
om mijn gedachten daarover te laten gaan, ook in relatie tot die foto's. Het
is echter een breder vraagstuk.De heer Van Dam (PvdA):Misschien moet de minister even kijken naar artikel 139g van het Wetboek
van Strafrecht, dat het openbaar maken van foto's strafbaar stelt voor zover
die foto's binnenshuis en onder list of een kunstgreep zijn gemaakt. Mijn
punt betreft het onderscheid op basis van waar die foto's gemaakt zijn. Gelet
op de wijdverbreidheid van camera's in de openbare ruimte, vind ik dat onderscheid
niet meer zo relevant. De strafbaarstelling is op zich dus geen nieuwigheid.
Het gaat mij om de verbreding van de grondslag voor die strafbaarstelling.Minister Donner:Dan bent u echt met een fundamenteel andere stap bezig. Camera's zijn
er al een hele tijd in groten getale. Het fundamentele element is dat ik mij,
wanneer ik de straat op ga, daarmee in wezen blootgeef aan anderen. Daardoor
kan een ander mij op dat moment vastleggen. De bestaande bepaling verbiedt
een ander om mij door kunstgrepen anders voor te stellen dan ik daadwerkelijk
ben. De fundamentele keuze die gemaakt is, is dat ik nu geen recht heb om
een ander te verbieden om het beeld van mij, zoals ik daar ben, op dat moment
eventueel vast te leggen en eventueel op internet te plaatsen. Ik was immers
zo op straat te zien. Binnen de woning is dat anders. Het opheffen van dat
onderscheid is een brug te ver.Een apart probleem is in hoeverre ik moet kunnen optreden tegen het eindeloos
op internet zetten van foto's. Dat blijft naar mijn gevoel primair een zaak
die in de privé-relatie moet zitten, want primair moet iemand zich
eraan ergeren voordat er kan worden opgetreden. Ik zie niet in hoe de overheid
of een politieagent zou moeten weten wie zich wel of niet ergert om te bepalen
of er moet worden opgetreden. Er zal dus een aangifte moeten zijn. Dan zouden
wij de politie weer inzetten voor allerlei dingen, terwijl wij haar beter
voor iets anders kunnen gebruiken. Het specifieke probleem is het verschijnsel
dat een beeltenis op internet wordt gezet die je er niet meer af krijgt; je
weet ook niet wie je moet aanspreken om die eraf te krijgen. Dat is een geldig
probleem.De heer Van Dam (PvdA):Volgens mij gaat het om twee kwesties, ten eerste om de foto of opname
die in de openbare ruimte is genomen. Ten tweede is er het webcamvoorbeeld:
mensen poseren op dat moment vrijwillig voor een webcam, maar komen er twee
jaar later achter dat de foto nog steeds circuleert op internet. Ik denk dat
het strafrecht het enige recht is dat een afschrikwekkende werking kan hebben.
Als je dit privaatrechtelijk wilt aanpakken, krijg je de opname er immers
niet meer af op het moment dat die eenmaal op internet staat. Dan kun je er
wel privaatrechtelijk achteraan gaan, maar daarmee wordt het kwaad niet voorkomen.
Ik denk dat het strafrecht wat dat betreft als afschrikking zou kunnen werken
waarmee je het in een aantal gevallen misschien wel zou kunnen voorkomen.Minister Donner:Mag ik voorstellen dat ik eerst even kijk naar artikel 139f? Ik word daar
zojuist op gewezen. Dat is juist door de Tweede Kamer aanvaard, is pas vorig
jaar in werking getreden en zou deze materie regelen, in ieder geval voor
een deel.De heer Van Fessem (CDA):De minister heeft het over het beter gebruiken van de opsporingscapaciteit
van de politie. Bij een aangifte van iemand die zegt "Mijn foto is door hem
verspreid, want hij is de enige die die foto had", gaat het echter meer om
het opschrijven of constateren van een feit dan om de behoefte aan een opsporingsonderzoek.Minister Donner:Ik bekijk nu even wat artikel 139f precies inhoudt. Dat is precies de
bepaling waarnaar al werd verwezen. Die bepaling heeft betrekking op het probleem
van het gebruik van ongeoorloofde foto's. Ik zou op dat punt geen uitbreiding
van het strafrecht willen, want dan zal ik een opsporingsonderzoek moeten
gaan doen. Waar zit de strafbaarheid in? Men zet een foto op internet en dan
moet ik dat algemeen strafbaar gaan stellen. Het op internet plaatsen van
een foto van anderen gaat de mogelijkheden van de overheid te buiten. Via
internet worden voortdurend foto's doorgestuurd. Hele vakantieverslagen komen
er langs. Die beeltenissen blijven staan en dat kan niet strafbaar gesteld
worden. Over het specifieke punt hoe je na verloop kunt optreden
tegen foto's die ongewenst zijn, wil ik nog verder nadenken.Mevrouw Gerkens heeft nog een vraag gesteld over georganiseerde criminaliteit.
Wanneer ik daarop stuit, krijgt het de aandacht.Dan kom ik bij de amendementen van de heer Van Dam. Wat betreft het amendement
op stuk nr. 16 ligt het nog iets ingewikkelder. Dat amendement slaat ook terug
op de regeling in de Telecomwet die de IMSI-catcher regelt. De Telecomwet
maakt alleen de IMSI-catcher mogelijk. De bepaling die hier staat, geeft de
opsporingsinstantie de bevoegdheid om dat middel te gebruiken. Een uitbreiding
hier heeft dus geen effect, want dan zou eerst de Telecomwet moeten worden
aangepast. Als dat gebeurt zonder dat men specifiek de apparatuur voor ogen
heeft, krijgt de overheid een blanco cheque voor alle technische hulpmiddelen.
Het is logisch om te discussiëren over de vraag wat er in het kader van
de Telecomwet mogelijk is. Het gaat dan specifiek om het lokaliseren van een
bepaalde mobiele telefoon. Als er andere apparatuur komt die dat mogelijk
maakt, dan verwacht ik dat er vrij snel een wetsvoorstel komt om de bepalingen
in de Telecomwet uit te breiden. Dit amendement heeft in ieder geval niet
het door de heer Van Dam gewenste effect.Ik denk dat er bij het amendement op stuk nr. 14 een verwarring is opgetreden.
Het gaat om de bepaling van artikel 2.32. Die bepaling regelt nu in aansluiting
op de wet op het chartale verkeer de strafbaarheid van ieder die door middel
van een betaalpas of welke kaart dan ook probeert wederrechtelijk voordeel
te verkrijgen. Dat is zo ruim dat ieder amendement op dat punt waarschijnlijk
tot gevolg heeft dat de omschrijving wordt ingeperkt. Uit de discussie heb
ik echter begrepen dat de heer Van Dam doelt op een ander probleem, namelijk
het probleem van het gebruiken van identiteitsgegevens voor andere doeleinden,
kortom het aannemen van een andere identiteit. Artikel 2.32 gaat echter heel
specifiek over het gebruik van kaarten in het betalingsverkeer. Dat staat
los van de vraag of die kaarten identiteitsgegevens bevatten. Ik moet aanneming
van dit amendement dus ontraden. Dat zal namelijk niet leiden tot een verruiming.
Bij de bredere vraag over identiteitsdiefstal hebben wij het over andere bepalingen
dan deze.Ten slotte ga ik in op de motie van mevrouw Gerkens.De heer Van Dam (PvdA):In het wetsvoorstel wordt artikel 232 juist niet langer beperkt tot het
betalingsverkeer, want daarin wordt ook gesproken van het verkrijgen van andere
prestaties langs geautomatiseerde weg. Volgens mij wordt het een veel breder
artikel, en dan ligt het volgens mij voor de hand om het artikel niet te beperken
tot de fysieke kaarten, maar uit te breiden tot allerlei andere dragers van
gegevens waarmee je toegang kunt krijgen tot prestaties langs geautomatiseerde
weg. Voor mij is het een punt van zorg dat de werking van het artikel niet
te veel wordt beperkt.Minister Donner:Het gaat om de waardekaart, of enige andere voor het publiek beschikbare
kaart. Er moet sprake zijn van de fysieke drager, want anders komen wij in
een totaal andere sfeer, namelijk diefstal via internet, waarbij een rekening
wordt leeggehaald. In dit geval gaat het specifiek om de bescherming van het
betalingsverkeer via kaarten. De desbetreffende bepaling is nodig om de aansluiting
op de Wet fraude niet-chartaal geldverkeer te realiseren. De vraag wat te
doen met alle andere methoden waarop mensen eventueel wederrechtelijk voordeel
kunnen verkrijgen, is een totaal andere vraag. Dan komen wij terecht in de
sfeer van diefstal, fraude, oplichting, en dergelijke, of is er sprake van
het gebruik van telebankieren op een andere wijze dan waarvoor dit is bedoeld.
Een bijkomende overweging is dat de bepaling in de Wet fraude niet-chartaal
geldverkeer de uitvoering betreft van een EG-richtlijn, en derhalve dient
aan te sluiten op definities elders. Wij moeten dan niet in dit wetsvoorstel
een verandering aanbrengen. De problematiek waarop u doelt is een andere dan
die welke wij in dit wetsvoorstel regelen, te weten de specifieke figuur dat
gebruik wordt gemaakt van de fysieke drager. Als er sprake is van niet-fysieke
dragers, kom ik per definitie in een totaal andere sfeer terecht.Wat de foto's betreft, is in artikel 35 van de Auteurswet al geregeld
dat hij die zonder daartoe gerechtigd te zijn een portret in het openbaar
ten toon stelt, bijvoorbeeld via internet, of op andere wijze openbaar maakt,
strafbaar is.Dan kom ik nu op de motie van mevrouw Gerkens over de mededelingsplicht
van bedrijven dat gegevens via hacken zijn gestolen. Ik blijf van mening dat
wij daarbij te maken hebben met een kwestie die primair in het gewone maatschappelijke
verkeer moet worden geregeld. Men kan van bedrijven verlangen dat men die
informatie krijgt, als onderdeel van de dienstverlening. Ik kan mij ook voorstellen
dat bedrijven op dat punt onderling in de aanbieding van hun dienstverlening
zullen concurreren. De invoering van een wettelijke plicht op dit punt brengt
de zaak in de sfeer van de overheid. Ik vermoed dat wij het erover eens zijn,
dat dit geen kwestie is van het strafrecht. Zolang ik niet weet dat gegevens
via hacken in handen van een ander zijn gekomen, kan ik geen aangifte doen
van het feit dat degene die mij had moeten waarschuwen, dat niet heeft gedaan.
In alle gevallen bevinden wij ons in de sfeer van het privaatrecht. Deze kwestie
wordt nu al in het economisch verkeer geregeld, namelijk via de gewone bescherming
van de consument. Ik ontraad daarom de aanneming van de motie, op alle punten
waarbij het er concreet om gaat om per 1 juni 2006 een wetsvoorstel aan
de Kamer aan te bieden. Dan is het logischer om te zeggen: laten wij dat punt
eens bespreken. Dan geef ik de wens door aan mijn collega van Economische
Zaken om aan de Kamer een notitie aan te bieden over de wenselijkheid, de
mogelijkheden en de ontwikkelingen op dit terrein.Mevrouw Gerkens (SP):Ten aanzien van het laatste staat er in de motie "het voorstel" en niet
"het wetsvoorstel". Wat dat betreft, kom ik u misschien nog tegemoet.Ik ben het pertinent met u oneens waar u zegt dat marktwerking en concurrentievermogen
dit eigenlijk zouden moeten regelen, want bedrijven kunnen op dit punt met
elkaar concurreren. Feit is dat bedrijven er alle belang bij hebben om elkaar
op dit punt vooral niet te beconcurreren. Als de een het doet, moet de ander
het immers ook doen. Ik acht het juist van essentieel belang dat dit wel gebeurt,
omdat ik er als burger recht op heb, te weten wanneer gegevens van mij gestolen zouden kunnen zijn, waarbij er misbruik gemaakt zou kunnen worden
van mijn gegevens. Het is nu al duidelijk dat dit soms gebeurt, dat gegevens
gehacked worden. Ik heb geen mailtje gehad van Wehkamp dat derden bij mijn
gegevens zijn geweest, terwijl daar wel misbruik van gemaakt kan worden. Ik
acht het juist met het oog op de bescherming van persoonsgegevens een taak
van de overheid om bedrijven op te dragen dat te gaan doen. Dat heeft als
neveneffect dat het de druk op die bedrijven opvoert om ook hun gegevens te
gaan beveiligen. Dat is ook wat ik in eerste termijn heb gezegd. Wij zien
dat het hacken van systemen en het stelen van bedrijfs- of persoonsgegevens
in toenemende mate gebeuren. Wij zien identiteitsdiefstal toenemen, met alle
gevolgen van dien, maar bedrijven weigeren of verzuimen nog steeds, hun beveiliging
op orde te brengen. Als wij zeggen dat wij het wetboek moeten aanpassen aan
de actualiteit, dat wij moeten zorgen voor een betere opsporing en vervolging
en dat daarvoor overheidsmiddelen worden ingezet, dan kan het niet zo zijn
dat bedrijven niet de druk voelen om ook hun verantwoordelijkheid te nemen,
namelijk in de beveiliging. Ik denk dat dit een goed middel zou zijn om het
wel te doen.Minister Donner:Op dat punt blijf ik gewoon met u van mening verschillen. Ik ben het erover
eens dat het nu een vraag is of het wenselijk is om dit in de vorm van een
recht te doen. Men heeft nog geen recht. U zegt te menen dat het een recht
moet worden van burgers om daar kennis van te nemen. Ik zeg dat dit een ontwikkeling
moet zijn in het maatschappelijke verkeer. Ik ontraad de aanneming van deze
motie, omdat ik vrees dat wij anders iets in de overheidssfeer trekken wat
daar niet hoort. Ik kan mij echter volledig voorstellen dat u een andere mening
bent toegedaan, dus laten wij het daar op dit moment bij houden.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, over de ingediende motie, de ingediende amendementen en
het wetsvoorstel dinsdag over veertien dagen te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 22.09 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-6348-6367.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl