Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van de Waterschapswet (26235)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 3713-3729

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

26-03-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 59, pagina 3713-3729

18-03-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26235Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (donderdag 18 maart 1999)Pagina 3675-3675
Regeling van werkzaamheden (donderdag 18 maart 1999)Pagina 3690-3690
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met uitbreiding van de doelgroep en verhoging van het normbedrag overige studiekosten (26346)Pagina 3690-3697
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van enige bepalingen van de Waterschapswet (26235)Pagina 3713-3729
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 18 maart 1999)Pagina 3729-3730
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met uitbreiding van de doelgroep en verhoging van het normbedrag overige studiekosten (26346)Pagina 3675-3690
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 4 maart 1999 over benzinestations.Pagina 3697-3702
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van rijkswet Instelling van een exclusieve economische zone van het Koninkrijk (Rijkswet instelling exclusieve economische zone) (25446, R1594), en van: de motie-Hoekema c.s. over het toetsen van bouwactiviteiten in volle zee (25446, R1594, nr. 9); de motie-Stellingwerf c.s. over het beleid voor de inrichting van de exclusieve economische zone (25446, R1594, nr. 10); de motie-Leers/Van der Steenhoven over de plaatsing van zendinstallaties (25446, R1594, nr. 11); de motie-Leers/Van der Steenhoven over een planologisch instrumentarium voor activiteiten in de Noordzee (25446, R1594, nr. 12).Pagina 3702-3713
Noot met uitwerking amendement nr. 7 van het lid Mosterd bij behandeling vh wetsvoorstel Wijziging van de Wet tegemoetkoming studiekosten in verband met uitbreiding van de doelgroep en verhoging van het normbedrag overige studiekostenPagina 3731-3732

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 96 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Wijziging
van enige bepalingen van de Waterschapswet (26235).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Ik hoop en verwacht dat dit onderwerp wat minder
controversieel is dan het voorgaande. Zoals destijds bij de behandeling van
de Waterschapswet is gebleken, kunnen de waterschappen op een breed politiek
draagvlak rekenen. Dat moet ook beslist zo blijven, gezien de belangrijke
taken van de waterschappen in ons lage land!Het is alweer een aantal jaren geleden dat wij in deze Kamer debatteerden
over de Waterschapswet. Die wet is op 1 januari 1992 in werking getreden,
zij het dat door de overgangsbepalingen, nodig in verband met de aanpassing
van de reglementering, de wet in totaliteit pas in 1995 in werking is getreden.
Dat is nu ruim vier jaar geleden. Daarom is het goed te bezien welke knelpunten
deze wet heeft opgeleverd in het functioneren en welke aanpassingen op deze
termijn reeds nodig zijn. Mijn fractie werkt graag mee aan een aantal noodzakelijke
aanpassingen.Complicerende factor is natuurlijk wel dat er op dit moment nog heel wat
in beweging is, ook in het waterschapsbestel en op het brede terrein van de
waterhuishouding. Ik noem alleen al de discussie over de Vierde nota waterhuishouding
en de gevolgen van de hoge waterstanden, alsmede de financiering van het waterschapsbestel
en de commissie-Togtema. Dat alles zal zeker tot bestuurlijke en wetstechnische
wijzigingen in de Waterschapswet gaan leiden.Dan is natuurlijk wel de vraag wat je gevoeglijk nu reeds kunt doen, wat
je zelfs móét doen en wat verstandiger is om later in een breder
kader te bezien. Doel van dit wetsvoorstel is oplossingen te bieden voor een
aantal in de praktijk gebleken onvolkomenheden van deze wet. Ook vanuit de
waterschapswereld is aangedrongen op een spoedige inwerkingtreding van een
aantal zaken die in dit wetsvoorstel verankerd liggen. Onze fractie staat
niet onwelwillend tegenover deze wens, maar wil graag de bredere kaders in
de gaten houden.Voorzitter! Ik merk nog op dat bij dit wetsvoorstel ook een zeer waardevol
advies zit van de staatscommissie voor de water- staatswetgeving. Onze fractie
heeft daarvan dankbaar kennisgenomen.Zoals gezegd, heeft het wetsvoorstel een overwegend technisch karakter.
Dat wordt ook zo aangeduid, maar dat kan niet van ieder onderdeel worden gezegd.
Op zijn minst is er een lijn te ontdekken in een aantal aanpassingen die nu
voorliggen. Ik wil daarbij even de vinger leggen. Dat betreft een tendens
van verdere centralisatie en uniformering. Dat spanningsveld hebben wij natuurlijk
al uitgebreid bediscussieerd bij het tot stand komen van de Waterschapswet.
Dat was immers al een sterk centraliserende wet omdat de primaire functie
van de provincies, die vroeger zonder al te veel wettelijk kader hun reglementerende
bevoegdheid konden invullen, toen al sterk is ingeperkt.In deze wet zien wij dat de uniformerende werking van de Waterschapswet
nog sterker wordt aangezet, althans op een aantal punten. Dat komt onder andere
omdat voortdurend wordt gekeken naar parallellen in Gemeente- en Provinciewet.
Ik zeg niet dat dit verkeerd is. Als het kan, is het een goede zaak. Maar
wij moeten wel altijd in de gaten houden dat een van de sterke factoren van
het water- schapsbestel is: de aanpassing aan de specifieke regionale omstandigheden.
Dan moeten de wettelijke kaders ook ruimte laten voor aanpassing aan situaties
die regionaal of zelfs lokaal anders kunnen liggen. En dan moet de provinciale
reglementering de ruimte laten om dat nader in te vullen. Wij zien hier een
aantal bepalingen waarin het centraliserende aspect sterk naar voren komt.
Het betreft geen voorstellen waarmee ik absoluut niet kan leven, maar ik wil
er wel de vinger bij leggen. Ik vraag ook of dit bij de verdere evaluatie,
die ongetwijfeld nog een breder karakter zal krijgen dan wat nu voorligt,
uitdrukkelijk in de gaten kan worden gehouden. Wat uniform kan of moet, moet
uniform zijn. Maar er moet wettelijke ruimte zijn voor wat niet uniform hoeft
en waarbij regionale differentiatie van belang kan zijn. De kracht van het
waterschapsbestel is nu juist altijd geweest dat het kan worden aangepast
aan de specifieke waterhuishoudkundige situatie in het gebied, mét
de bestuurlijke en juridische consequenties die daarmee gepaard gaan.Het stelde mij overigens enigszins gerust dat in de nota naar aanleiding
van het verslag met nadruk wordt gesteld dat geen centraliserende werking
wordt beoogd. Toch is dat hier en daar het geval. Ik noem artikel 30b, inhoudende
dat er bij algemene maatregel van bestuur een kiesreglement komt. Ik kan mij
heel goed voorstellen dat kiesbepalingen zoveel mogelijk uniform zijn. Maar
hoever strekt dat en welke ruimte blijft er nog om daar, bijvoorbeeld bij
het provinciale reglement, van af te wijken? Ik denk ook aan artikel 51a,
waarin een regeling wordt opgenomen inzake verhindering of ontstentenis van
de plaatsvervangende voorzitter. Die regeling wordt nu uniform, maar doorkruist
de praktijk in een aantal waterschappen. Je vraagt je af of dat echt nodig
is. Maar dat is een meer algemene opmerking, die niet leidt tot het onthouden
van mijn instemming aan concrete voorstellen.Van meer principiële aard acht ik de discussie over de vraag hoe
dit wetsvoorstel zich verhoudt tot datgene waarmee de commissie-Togtema zich
bezighoudt. Die commissie beraadt zich over de financiering van het waterschapsbestel,
waarbij tal van belangrijke problemen aan de orde komen die zijn gebleken
bij de financiering van de waterschappen. Het Rijk en het IPO zijn hier overigens
ook bij betrokken, wat een goede zaak is. Dat kan de vertaling in beleid en
wetgeving alleen maar ten goede komen. Wetende dat dit proces aan de orde
is, is het natuurlijk de vraag of het goed is om op een aantal punten vooruit
te lopen. Want dat gebeurt wel in dit wetsvoorstel. Ik ga op de voorgestelde
wijziging van de artikelen 119 en 120 nader in. Mijn fractie heeft hierover
al vragen gesteld in het verslag. Het betreft dan meer dan technische wijzigingen.
Het zijn vrij ingrijpende wijzigingen, wat ook de staatscommissie voor de
waterstaatswetgeving heeft onderstreept. Maar het zijn ook wijzigingen die
vooruitlopen op datgene waarmee de commissie-Togtema heel duidelijk bezig
is. De commissie-Togtema is namelijk ook bezig met zaken als effectiviteit
en vereenvoudiging van belastingheffing. En daar gaat het hier ook om. Artikel
119 is zeker meer dan een technische wijziging. Er wordt een principiële
wijziging voorgesteld met betrekking tot de tot nu toe gehanteerde systematiek
inzake de toerekening van kosten aan de verschillende categorieën. Dat
houdt dus heel nauw verband met de tweede tranche. Maar daar staat tegenover
dat het hier een heel duidelijk in de praktijk gebleken knelpunt betreft.
Met name de kosten van de omslag ongebouwd lopen fors op als gevolg van kosten
die in feite voor andere categorieën van belanghebbenden worden gemaakt.
Ik noem de kosten van de Wet waardering onroerende zaken. Die kosten rijzen
ook voor de waterschappen behoorlijk de pan uit. Dat is een probleem op zichzelf,
waarop ik in de discussie over de lokale lasten al heb gewezen. Dit is voor
de waterschappen een fors probleem, maar ik denk niet dat dit het kader is
om daarop nader in te gaan. Maar dat zit erachter. Ook de waterschappen hebben
juist op de snelle invoeren van deze wijziging aangedrongen. Hoewel ook hier
gezegd kan worden dat het beter is om te wachten op de tweede tranche, is
mijn fractie daar gevoelig voor. Zij stemt, na aanvankelijke aarzeling, in
met het wetsvoorstel.Ik kom terug op een opmerking van de staatscommissie voor de waterstaatswetgeving,
waarover mijn fractie al in het verslag iets heeft gevraagd maar waarop geen
helder antwoord is gegeven. De staatscommissie heeft gezegd dat het bedrag
aan gederfde belastinginkomsten wegens kwijtschelding rechtstreeks ten laste
van de betrokken categorie dient te komen. Onze vraag was of onder het artikel
dat nu gewijzigd wordt naast de kosten van de WOZ en van de verkiezingen ook
de kosten van kwijtschelding zullen vallen. Ik neem aan van wel, maar op dit
punt krijg ik nog graag een concreet antwoord.Mevrouw de voorzitter! Vervolgens wil ik iets zeggen over artikel 120.
De wijziging van dat artikel is ook van meer dan alleen technische aard. Zij
betreft een vrij gevoelig onderwerp in de waterschapspraktijk, namelijk het
instellen van omslagklassen en het bepalen van grenzen in verband met de vraag
wanneer je wel of niet omslagklassen kan instellen. Bij deze wijziging gaat
het om een nadere invulling van het begrip "onevenredig voor- of nadeel".
Die invulling wordt in de wet vastgelegd. Op zichzelf betekent dat een vrij
ingrijpende wijziging. Zij raakt rechtstreeks aan de effectiviteit en de vereenvoudiging
van de belastingheffing. Dat wordt ook in de nota naar aanleiding van het
verslag en in de memorie van toelichting duidelijk onderstreept. Zij heeft
dus volop te maken met de werkzaamheden van de commissie-Togtema en betreft
de gevoelige materie van de omslagklassen.Naar mij ook van waterschapszijde is gebleken, is bij artikel 120 de noodzaak
tot wijziging minder sterk dan bij artikel 119. Daar bestaat echt de noodzaak
om snel in te grijpen, maar bij artikel 120 is dat veel minder het geval.
Ingrijpen is hier wel gewenst, maar heeft niet dezelfde urgentie als bij artikel
119. Bij mij leidt deze afweging dan ook tot een andere conclusie. Ik zeg:
laat deze materie onbehandeld en wacht totdat de commissie-Togtema
heeft gerapporteerd. Daarna kan het punt, als dat alsnog dienstig blijkt met
het oog op het bredere financiële kader, betrokken worden bij de tweede
tranche van de wijziging van de Waterschapswet. Ik heb mij er ook in het contact
met de Unie van waterschappen van overtuigd dat dit uitstel geen onoverkomelijke
problemen oplevert. Integendeel! Waterschappen hebben mij zelfs benaderd met
de vraag of deze materie eerst niet beter in een breder kader kan worden bestudeerd.
Wat dat betreft komen dus uit water- schapsland verschillende geluiden. Dat
geeft mij des te meer aanleiding om te zeggen: laten wij dit punt nog even
niet behandelen en laten wij wachten op de tweede tranche wijzigingen.Als wij op deze weg nu wel voort zouden gaan, zou naar mijn mening gediscussieerd
moeten worden over de vraag of de grenzen die nu aangegeven zijn, die van
50% en 25%, niet te star zijn en of hiermee wel voldoende ruimte gelaten wordt
voor regionale differentiatie. Hierover wil ik thans evenwel niet discussiëren.
Wel wijs ik erop dat verschillende waterschappen hebben laten merken dat in
bepaalde omstandigheden de ondergrens van 25% als onevenredig hoog wordt beschouwd.
De grens van 50% kan overigens ook in bijzondere omstandigheden als niet helemaal
adequaat worden beschouwd. Ik meen dus dat dit punt inhoudelijk nog discussie
vergt en meer discussie dan nu heeft plaatsgevonden. Mede om die reden, meen
ik dat het verstandig zou zijn deze wijziging van het wetsvoorstel niet door
te voeren en om daarmee te wachten tot de tweede tranche. Daartoe strekt het
door mij ingediende amendement.Mevrouw de voorzitter! Naast deze wat meer principiële kanttekeningen
en opmerkingen over zaken die van wezenlijker belang zijn, wil ik nog enkele
concrete punten noemen naar aanleiding van de beantwoording van de regering
van de onzerzijds in het verslag gemaakte opmerkingen. Overigens: dank voor
de uitvoerige beantwoording.De regering merkt in de nota naar aanleiding van het verslag op geen nadere
regels inzake objecten die overgaan van een provincie of een gemeente naar
een waterschap te willen stellen. Zie artikel 5a. Ik wijs erop dat bij de
overdracht van die objecten zwaarwegende belangen in het geding kunnen zijn.
Ik heb het voorbeeld van vervuilde waterbodems genoemd, een heel actueel probleem.
Verder denk ik aan achterstallig onderhoud. De kans op bestuurlijke conflicten
moet derhalve niet denkbeeldig worden geacht. Dat blijkt uit de praktijk.
Met dit soort situaties wordt in deze wetsbepaling geen rekening gehouden.
Ik heb geen voorstellen tot wijziging van deze bepaling ingediend, maar wij
moeten de vinger aan de pols houden. Het lijkt mij in het geheel niet uitgesloten
dat bijvoorbeeld bij de behandeling van de tweede tranche of op een ander
moment hierop naar aanleiding van ontwikkelingen in de praktijk wordt teruggekomen.
Anders dan sommigen wel eens denken, ben ik geen juridische scherpslijper.
Niettemin is er nog een punt van wetssystematiek. Artikel 5a zou eigenlijk
moeten worden opgenomen in de Waterstaatswet 1900. Die wet bevat uitdrukkelijk
bepalingen over de overdracht. Hierover hebben wij gediscussieerd in de schriftelijke
voorbereiding. Misschien zou dit artikel ook op een andere plaats in de Waterschapswet
kunnen worden opgenomen, maar ik ga daarop nu niet verder in. Ik weet dat überhaupt
over de toekomst van de Waterstaatswet 1900 in ander verband evaluaties plaatsvinden.
De materie komt dus nog aan de orde. Enkele punten van deze aard laat ik nu
daarom ook maar onbesproken.Mevrouw de voorzitter! Ik kom nog wel even terug op de kwestie van uniformering,
met name in verband met het kiesreglement. Ik heb uit de stukken begrepen
dat er voor volgend jaar een AMvB op stapel staat. De vraag is wat wij precies
bij die AMvB gaan regelen en hoever dat strekt.Dan kom ik op de problematiek van de wijze van verkiezing van de waterschappen.
Dat is een heel actueel punt. In sommige delen van het land zijn op dit moment
verkiezingen in voorbereiding, in andere heeft dat al eerder gespeeld. Daarbij
zijn allerlei nieuwe vormen gekozen, bijvoorbeeld het stemmen per telefoon.
Komt dat in het kiesreglement te staan of wordt dat helemaal opengelaten?
Hoever strekt dat? Als dergelijke mogelijkheden worden geboden, zou ik er
toch aan hechten dat de praktijk van het stemmen per telefoon bij een aantal
waterschappen en zuiveringschappen goed wordt geëvalueerd. Dat is trouwens
ook toegezegd. Ik wil graag herinneren aan een toezegging die al in november
1997 door de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat, mevrouw Jorritsma,
aan mij is gedaan om de totale problematiek van de stemmingen tijdens waterschapsverkiezingen
te betrekken bij de evaluatie van de Waterschapswet. Gebeurt dat ook, wanneer
komt het bij ons en in hoeverre werkt dat reeds door in het kiesbesluit? Ik
wijs erop dat toen door de toenmalige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken,
de heer Kohnstamm, is gezegd dat hij een specifiek evaluatieonderzoek naar
de effecten van telefonisch stemmen in het waterschap rond Apeldoorn zou doen
plaatsvinden. Dat is in de Kamer toegezegd op 18 november 1997. Van deze problematiek
heb ik hier echter niets meer vernomen. Hoe is de stand van zaken op dit punt?
Krijgt de Kamer iets dergelijks onder ogen?Dat raakt de problematiek van de gang van zaken bij waterschapsverkiezingen.
Het is ook heel actueel, waarbij ik denk aan de provinciale verkiezingen.
Ik meen dat wij er nu in dit verband niet op moeten ingaan. Ik heb begrepen
dat bij de tweede tranche niet alleen de financiële problematiek, maar
ook de bestuurlijke problematiek aan de orde zal komen. Daarmee zijn ook discussies
aan de orde over de verkiezing van waterschappen, de categorieën en de
voor die categorieën geldende wijze van verkiezing. Er zijn wel heel
wat problemen. Ook de waterschappen worstelen met het probleem: hoe motiveer
ik de mensen om naar de stembus te gaan? Wij kunnen echter op dit punt niet
zonder meer een parallel trekken tussen de gemeenten, de provincies en andere
lichamen van algemene democratie en de waterschappen als functionele democratie.
Een vorm van functionele democratie werkt anders. Hoewel er op dit moment
zelfs waterschappen zijn die een hoger opkomstpercentage halen dan sommige
provincies – dat is bepaald niet slecht – kun je toch niet zonder
meer een parallel trekken en zeggen, zoals ik hier en daar wel eens beluister:
de opkomst bij waterschappen is laag, dus ze zijn niet democratisch gelegitimeerd.
Die redenering gaat absoluut niet op – ik hoop dat de staatssecretaris
dat onderschrijft – vanwege de specifieke functionele
democratie die het waterschap is.Voorzitter! Ik concludeer dat er heel veel beschouwingen naar aanleiding
van het voorstel zijn te houden. Enkele artikelen geven daar ook aanleiding
toe. Ik heb een enkele opmerking gemaakt, maar behoudens het ene punt waarop
ik een amendement heb ingediend, zal mijn fractie dit wetsvoorstel con amore
steunen.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Dit wetsvoorstel betreft een aantal aanvullingen van de Waterschapswet
en heeft voornamelijk een technisch karakter. Ik kan kort zijn, aangezien
de staatssecretaris uitvoerig is ingegaan op de punten die door de VVD zijn
ingebracht bij de schriftelijke behandeling. Ik wil haar dankzeggen voor de
aanpassingen van artikel 14 en artikel 120, waardoor de wet op die punten
net iets gepreciseerd is. Die punten hadden wij bij de schriftelijke behandeling
ingebracht. Toch heb ik nog een drietal vragen.De eerste vraag betreft artikel 5a, waarin wordt geregeld dat een bepaalde
taak van bijvoorbeeld de gemeente kan overgaan naar een waterschap. Functioneel
lijkt mij dat een goede zaak, maar leidt die taakverschuiving in de praktijk
niet ook tot een verhoging van de lasten voor de burger, zoals de ANBO uitvoerig
heeft toegelicht in een reactie naar de Kamer? Als die taak wordt overgebracht
naar het waterschap, dan zal het waterschap de kosten van die taak in rekening
brengen bij zijn ingezetenen. Ik vraag mij af of de verlichting van die taak
bij de gemeente leidt tot een vermindering van de onroerendezaakbelasting
of anderszins. Als dat niet het geval is, dan zou die taakverzwaring in de
praktijk een lastenstijging betekenen. Zoals men weet, heeft mijn fractie
daar altijd grote moeite mee. Mijn vraag is dan ook hoe de staatssecretaris
tegen dat probleem, dat onder andere door de ANBO zo duidelijk in kaart gebracht
is, aankijkt.Mijn tweede punt heeft betrekking op artikel 119 en artikel 120. De heer
Van den Berg is daar vrij uitvoerig op ingegaan. Het gaat hier om de relatie
met de commissie-Togtema. In de memorie van antwoord en de memorie van toelichting
is uitvoerig ingegaan op de resultaten van het onderzoek van de commissie-Togtema.
Met de aanpassing van artikel 119 en artikel 120 wordt daar echter min of
meer op vooruitgelopen. Hoe ziet de staatssecretaris dat? Heeft zij het idee
dat zij de commissie daarmee voor de voeten loopt of is zij van mening dat
het uitermate noodzakelijk is dat deze wijzigingen in de praktijk doorgevoerd
worden? De heer Van den Berg heeft overigens al gezegd dat de urgentie bij
artikel 119 duidelijk groter is dan bij artikel 120. Deelt de staatssecretaris
die mening? Vindt zij het dan ook niet in de rede liggen om overname van het
amendement van de heer Van den Berg aan te bevelen? Wanneer zijn de resultaten
van de commissie-Togtema te verwachten? Kunnen wij die nog meenemen bij de
bespreking van de Vierde nota waterhuishouding? Als wij nu zouden besluiten
tot uitstel daarvan, gaat het dan om maanden of duurt dat nog langer?Mijn derde punt heeft betrekking op de nota van wijziging, waar het gaat
om artikel 5b. In de toelichting hierop wordt onder andere gesteld dat deze
wijziging noodzakelijk is om de sale/lease-backconstructie juridisch beter
te regelen. Hoe kijkt de staatssecretaris tegen die sale/lease-backconstructie
van de waterschappen aan? In het bedrijfsleven is het niet helemaal ongebruikelijk
dat er op een gegeven moment gezocht wordt naar constructies om de belastingen
te verminderen. Vindt de staatssecretaris evenwel dat dit ook gestimuleerd
moet worden bij publieke organen als de waterschappen? Belastingdrukvermindering
is op zichzelf een goede zaak, maar ik denk dat wij dat toch zoveel mogelijk
via de koninklijke weg moeten doen.De heer Schutte (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ook deze bijdrage spreek ik mede namens de fractie
van de RPF uit.Het is nog maar zes jaar geleden dat de Waterschapswet van kracht werd
en nu zetten wij ons al aan een algehele doorlichting, in fasen, van de wet.
Dat is nogal snel. Toch zijn daar, dunkt mij, goede argumenten voor. De totstandkoming
van de wet was een ingrijpende operatie waarbij de opdracht was om een waardevol
gebleken bestel, gebaseerd was op een eeuwenlange ontwikkeling, aan te passen
aan de eisen en omstandigheden van deze tijd. Het is dan niet vreemd dat al
spoedig op onderdelen blijkt van knelpunten.De Unie van waterschappen verdient waardering dat zij na de totstandkoming
van de wet niet alleen gewerkt heeft aan de implementatie, maar al spoedig
ook het initiatief nam tot een evaluatie. Het eerste resultaat daarvan ligt
nu voor. Het is een beperkt resultaat. De verleiding is groot om nu al vooruit
te grijpen op het vervolg dat ongetwijfeld meer inhoudelijk zal zijn. Dan
kunnen wij vandaag discussiëren over interessante thema's als de plaats
van het waterschap als functioneel bestuur, de wijze van financiering en het
stelsel van verkiezingen. Maar voor die discussie is het nu te vroeg en is
het ook niet de juiste plaats. Als wij prijs stellen op een bottom-upbena-
dering, dan moeten de commissie-Togtema en de unie als opdrachtgeefster de
kans krijgen om hun werk te doen.Volgens de considerans is de bedoeling van het wetsvoorstel gebleken onvolkomenheden
van de wet weg te werken. De term "onvolkomenheden" dekt over het algemeen
redelijk de inhoud. Het gaat om meer dan techniek, maar de principes van de
wet blijven onaangetast.Op een enkel punt, waarop ook collega Van den Berg wees, kun je twijfelen
aan de opportuniteit om het in dit verband te regelen, maar over het algemeen
hebben de voorstellen onze instemming. Dat neemt niet weg dat er nog enkele
vraagpunten resten na de schriftelijke voorbereiding. Eerst een vraag van
feitelijk aard. Hoe zal de situatie er per 1 januari 2000 uitzien? Is het
de verwachting dat de lopende fusies dan alle gerealiseerd zullen zijn? En
hoe staat het dan met de vorming van all-in waterschappen? Zal dat proces
dan ook zijn voltooid?Relatief ingrijpend is het voorstel om de beheersovergang van waterstaatswerken
een duwtje in de rug te geven. Belangentegenstel- lingen of verschillen van
opvatting tussen besturen kunnen een proces dat toch noodzakelijk is, onnodig
rekken. Uit de nota naar aanleiding van het verslag blijkt, dat nog bij zeven
waterschappen op verschillende punten problemen bestaan om tot overeenstemming
te komen. Het is dan goed de onderhandelingen uit een sfeer
van een zekere vrijblijvendheid te halen. Wellicht kan het bestaan van een
wettelijke mogelijkheid dat de beslissingsbevoegdheid overgaat naar een andere
instantie, al voldoende zijn om spoedig tot overeenstemming te komen.Een vraag is wat het rechtskarakter zal zijn van een eventuele beslissing
van gedeputeerde staten of de minister inzake de verrekening tussen de oude
en de nieuwe beheerder. Heeft zo'n beslissing het karakter van een beschikking?
Wat kan een beheerder doen als hij het oneens is met de beslissing? Staat
daar enige vorm van rechtsbescherming tegen open? De financiële belangen
kunnen er groot genoeg voor zijn.De staatssecretaris heeft gereageerd op de beduchtheid die hier en daar
bestaat voor negatieve inkomensgevolgen voor burgers bij beheersovergang van
gemeente naar waterschap. Zo'n administratieve maatregel zou voor burgers
als het goed is geen gevolgen moeten hebben. Het voorzieningenpakket voor
de burgers verandert immers niet. Toch is er niet veel fantasie voor nodig
om te veronderstellen dat zulke verschillen in de praktijk wel zullen optreden.
Het waterschap zal de hogere lasten doorrekenen. Maar zal de gemeente het
omgekeerde ook doen? En zal dit voor de burgers dan ook herkenbaar zijn? Het
formele antwoord op deze vraag kennen we. Een zaak van lokale verantwoordelijkheid.
Dat is waar. Maar dat heeft het vorige kabinet niet verhinderd een Zalmsnip
in te voeren en feitelijk voor te schrijven toen de lokale lasten als gevolg
van maatregelen van de centrale overheid wel erg begonnen te stijgen. Zojuist
hebben wij van minister Hermans gehoord dat er nu inmiddels een Adelmundsnip
zit aan te komen, wat dat ook moge betekenen. Dus een beetje actie van een
staatssecretaris die verantwoordelijk is voor de overgang van kosten is dan
niet te veel gevraagd, ook al zijn er nu geen verkiezingen in zicht, althans
nog niet.Tot de categorie kleingoed, maar voor de betrokkenen soms best belangrijk,
behoort het volgende. Veel woningen, vooral vierkamerflats, worden door verschillende
alleenstaanden zelfstandig bewoond, zonder dat sprake is van zelfstandige
woonruimte, zoals bedoeld in het voorgestelde artikel 116, onder b. Er is
bijvoorbeeld een gemeenschappelijke keuken, waarvan elk van de bewoners zelfstandig
gebruik maakt. Het probleem doet zich uiteraard niet alleen voor bij heffingen
van waterschappen, maar ook bij huren en gemeentelijke belastingen. We moeten
dan ook niet de weg op van een speciale regeling voor waterschapslasten. Wel
kan de vraag worden gesteld of de wet zich verzet tegen een regeling van het
waterschap om elk van de bewoners afzonderlijk voor een evenredig deel aan
te slaan. Dat zou, dunkt mij, niet moeten. De wet is er niet om het burgers
onnodig lastig te maken. Wat is de opvatting van de staatssecretaris op dit
punt?In de schriftelijke voorbereiding hebben wij van gedachten gewisseld over
voor en tegen van het voorstel om in geval van een interprovinciaal waterschap
de bevoegdheid tot reglementswijziging van beperkte strekking te leggen bij
een van de betrokken provincies. Het praktische voordeel is evident, maar
niet ontkend kan worden dat er spanning kan ontstaan met het beginsel van
democratische controle. Alles afwegende, steunen wij het voorstel van de regering
op dit punt. Daarbij is van belang dat het de desbetreffende provincies zelf
zijn die voor deze procedure kiezen en dat zij daarbij ook afspraken kunnen
maken over vormen van overleg met en betrokkenheid van de andere provincie.Wij zijn nieuwsgierig naar het antwoord van de staatssecretaris op onze
vragen en opmerkingen. Maar het zal duidelijk zijn dat het onze fracties deze
keer niet moeilijk zal vallen de regering te steunen.De heer Poppe (SP):Mevrouw de voorzitter! In de inbreng voor de voorliggende wijziging van
de Waterschapswet heeft mijn fractie een vrij principieel punt aangeroerd,
namelijk de bestuurlijke positie van de waterschappen binnen de huidige bestuurlijke
indeling van ons land. De waterschappen behoren tot de oudste enigszins democratische
bestuursvormen van ons land en kennen daarom ook een lange historie. Zeker
hebben de waterschappen, met deze bestuursvorm, hun nut in het verleden aangetoond.
Maar de tijden zijn veranderd. Ons land is wat het gebruik van grondgebied
betreft niet hetzelfde gebleven. Een bestuursvorm die duidelijk stamt uit
de tijd van voor Thorbecke, dus ook van voor de tijd van het zwaar bevochten
algemeen kiesrecht, past naar onze mening niet meer en zelfs steeds minder
in ons land. Als wij de democratische legitimering van de waterschappen gaan
verbeteren, zal dat alleen maar leiden tot het nog duidelijker worden van
een vierde bestuurslaag.In de huidige bestuurlijke indeling van ons land – Rijk, provincie,
gemeenten – nemen de waterschappen een onduidelijke positie in. Er is
feitelijk sprake van een bovenlokale bestuursvorm die veel raakvlakken heeft
met planologie, stedenbouw, natuurontwikkeling en -beheer en milieuhandhaving.
De onduidelijke positie is onder andere naar voren gekomen rond de problematiek
van de riooloverstorten. Gemeenten en waterschappen verwijzen naar elkaar
als het gaat om de verantwoordelijkheden. Waar het gaat om hoogwaterbestrijding,
bestrijding van wateroverlast, peilbeheer, verdrogingsbestrijding, waterzuivering
en waterkwaliteitsbeheer is een integrale afweging van economische, milieu-,
natuur- en sociale belangen aan de orde. De waterschappen zijn op die terreinen
klem komen te zitten tussen de andere drie bestuurslagen. Waterschappen kunnen
niet die afwegingen maken die noodzakelijk zijn, omdat deze beleidsterreinen
buiten hun verantwoordelijkheid vallen en omdat hun bestuursvorm niet, zoals
bij Rijk, provincie en gemeente, evenwichtig is samengesteld.Er is op het terrein van de bestuursvormen in ons land veel veranderd,
maar de oeroude bestuursvorm van de waterschappen is, ondanks enkele aanpassingen,
in hoofdlijnen blijven bestaan. Maar bij de waterschappen zelf is wel weer
wat veranderd. Ze zijn grootschaliger geworden en bestrijken nu gebieden die
steeds meer de grenzen van de provincie benaderen. Dit heeft tot gevolg dat
de gebieden van de waterschappen dwars door ecologische hoofdstructuren, bestemmingsplannen,
habitat- en vogelrichtlijngebieden heen lopen. Dat zijn gebieden waar waterbeheer
toch een belangrijke functie heeft. Het gevolg is dat de waterschappen als
vierde bestuurslaag het beheer alleen maar complexer kunnen maken. In dat
kader is op zijn plaats vraagtekens te zetten bij de democratische
legitimatie van de waterschapsbesturen. De besturen worden niet gekozen volgens
het principe "one man, one vote", maar door opdeling van het bestuur in categorieën,
waardoor de positie van het landbouwbedrijfsleven domineert. Ik verwijs naar
de artikelen "Boerenblok nog steeds de baas" en "Waterbeheer geen zaak van
boer" uit respectievelijk Binnenlands Bestuur en de Volkskrant van november
1998. Wie spreekt er hier steeds over bestuurlijke vernieuwing? Juist, dat
was Paars I en Paars II. Nu is daar natuurlijk verrekte weinig van terechtgekomen,
maar toch de vraag waarom dan de overjarige bestuursvorm van de waterschappen
qua bestuurlijke vernieuwing zo uit de wind worden gehouden. Als die democratische
legitimering zou worden versterkt, wordt het alleen nog maar meer een vierde
bestuurslaag.De heer Klein Molekamp (VVD):De toonzetting van de heer Poppe duidt er bijna op dat alles wat oud is
slecht zou zijn. Ik zou toch heel jammer vinden als dat de lijn van de SP
zou worden. Oud kan namelijk ook heel wijs en verstandig zijn.De heer Poppe (SP):Maar, mijnheer Klein Molekamp, u heeft toch hoop ik wel goed geluisterd.
Ik heb gezegd dat zij hun nut en functie in de lange historie zeker bewezen
hebben. Dat heeft u toch ook gehoord?De heer Klein Molekamp (VVD):Juist omdat ik dat gehoord had, verbaasde de rest van uw betoog mij. Want
iets dat zijn nut bewezen heeft, kan met die ervaring ook in deze tijd waarin
water zo'n belangrijk onderdeel van onze maatschappij is, veel goede dingen
regelen.De heer Poppe (SP):Wij moeten twee dingen uit elkaar houden. Het nut in de zin van de kennis
die vergaard is in de waterschappen en de bestuursvorm waaronder alles beheerd
wordt. Ik heb het over de bestuursvorm.Voorzitter! Ik had het over de economische, milieu-, natuur- en sociale
belangen die aan de orde zijn op alle gebieden waar de waterschappen werken,
zodat zij dus moeilijk een integrale afweging kunnen maken. De waterschappen
zijn op die terreinen klem komen te zitten tussen de andere drie bestuurslagen.
De waterschappen kunnen de afwegingen die noodzakelijk zijn niet maken, omdat
deze beleidsterreinen buiten hun verantwoordelijkheid vallen en hun bestuursvorm
niet, zoals bij Rijk en provincie, evenwichtig is samengesteld.Voorzitter! Dit lijken mij een aantal argumenten om op zijn minst serieus
na te denken over de vraag: wat rechtvaardigt nog een apart bestuursorgaan
dat opereert op het natuurlijke werkterrein van de provincies en ook steeds
meer op provinciale schaal, en in mindere mate ook op het terrein van de gemeente?
Ik hoop dat de staatssecretaris daar alsnog op wil ingaan.Ik geef alvast de voor- en nadelen van een concentratie van de waterschapstaken
bij de provincie, zoals wij het zien. Ik bedoel: het waterschap bij de provincie
als een provinciale dienst. Ik begin met de voordelen: een verbeterde democratische
legitimering; een meer integrale afweging van de belangen van droge voeten
en droge landbouwgrond tegen andere belangen als waterkwaliteit, milieu in
bredere zin en natuur; een op termijn aanzienlijke kostenbesparing in verband
met het wegvallen van een zelfstandig gekozen bestuurslaag; een vergroting
van het belang van de provincies voor de inwoners omdat een aantal doe-taken
wordt toegevoegd aan het pakket, dat nu voornamelijk – zie de laatste
verkiezingen – als een ver-van-mijn-bedshow door de kiezer wordt ervaren.
De kiezer zou meer belang hebben bij een goed functionerende provincie en
ook beter opletten als deze taak bij de provincie komt.Dat zijn naar onze mening een aantal verbeteringen die van belang zijn,
maar ik wil ook een paar nadelen noemen. Allereerst de eenmalige kosten. Iedere
bestuurlijke verandering kost eenmalig een hoop geld. Er wordt geschoven met
mensen en taken en er komen nieuwe organisatiestructuren. Ook zal de productiviteit
een tijd kunnen lijden onder de veranderingen. Ten slotte bestaat de kans
op geleidelijke verwaarlozing van de watertaken door de provincies, omdat
deze hun geld en mensen misschien gaan inzetten voor taken waarmee meer gescoord
kan worden. Dat dit laatste niet gebeurt, kan goed door wetgeving verzekerd
worden en doordat de provincie een "one man, one vote"-systeem heeft, zodat
de burgers de provincie op het verwaarlozen van hun taken behoorlijk kunnen
afrekenen.Voorzitter! Ik geef direct toe dat er dus niet alleen voordelen zitten
aan het opdoeken van de waterschappen in de huidige vorm, maar de nadelen
kunnen met aanvullende wetgeving en een gerichte financiering sterk beperkt
worden. De voordelen zijn talrijk en tikken behoorlijk aan. Ik wijs erop dat
bij een recente NRC-enquête ter gelegenheid van de statenverkiezingen
zo'n 30% van de statenleden aangaf voor het overhevelen van de waterschapstaken
te zijn. Dat is opmerkelijk, omdat de provincies nog maar kort geleden het
waterschapskwaliteitsbeheer hebben afgestoten naar de waterschappen. Kennelijk
is er nu toch, zij het wat laat, een lampje gaan branden.Ik wil nog op een ander negatief effect van de huidige situatie wijzen,
namelijk dat we overal verschillende kosten hebben en verschillende manieren
van werken als het gaat om de inning van het nodige geld voor de waterschappen.
Er bestaan grote verschillen. Wij vinden dat vanuit ons principe van solidariteit
tussen natte en droge gebieden, maar ook tussen de mensen onderling, niet
juist. De heer Van den Berg gaf een voorbeeld dat er onredelijkheden kunnen
insluipen bij de inning van geld om de kosten van de waterschappen te dekken.
Dat probleem ben je kwijt het als het via het Provinciefonds zou gaan. Dan
is er sprake van een min of meer inkomensgebonden heffing in plaats van een
niet inkomensgebonden heffing. Dat leidt toch ook tot een eerlijke verdeling
van de kosten onder de bevolking.Het antwoord van de staatssecretaris op onze inbreng is wel heel mager
te noemen, zo niet een tikje arrogant. Het is in ieder geval onder de maat.
Feitelijk wordt onze inbreng in twee zinnen afgedaan. Ik haal ze aan: ik stel
te dien aanzien voorop dat het bestaan van waterschappen als bestanddeel van
een bestuurlijke organisatie naar inzicht van de regering thans buiten de
discussie staat; in die zin zullen de door de leden aangedragen punten niet
behoren tot het nader onderzoek voor de tweede tranche van de herziening van
de Waterschapswet. Op pagina 1 van de nota naar aanleiding
van het verslag schrijft de staatssecretaris echter: "Zoals ook is aangegeven
in de memorie van toelichting, zal die tweede tranche immers bij uitstek de
plaats zijn voor punten van meer fundamentele aard, en wel op basis van nader
evaluerend onderzoek met betrekking tot de financieringsstructuur en de bestuurssamenstelling."
Ik zou dus zeggen dat in die tweede tranche ook de voorstellen moeten worden
betrokken die wij in onze inbreng hebben gedaan.De heer Schutte (GPV):Er valt een vrij zware term. Ik zat een beetje onrustig op mijn bankje.
Bij mij komt nog steeds de vraag naar voren: valt het betoog dat wij tot nu
toe van de zijde van de SP hebben gehoord, binnen de orde? In de considerans
van het wetsvoorstel wordt immers gesproken over enkele onvolkomenheden in
de Waterschapswet. De heer Poppe voert een heel ander soort betoog. Hij zegt
dat het hele waterschapsbestel in feite op de helling moet. De vraag over
onvolkomenheden, ja of nee, is daarbij dus niet eens meer aan de orde. Ik
zou die zware kwalificatie dus maar even inslikken; misschien moet hij die
maar op hemzelf betrekken. Dat hij van de voorzitter toestemming krijgt om
vijf minuten over een onderwerp te spreken dat niet op de agenda staat, is
al een hele gunst.Wat betekent het standpunt van de SP – het verwerpen van het hele
waterschapsbestel zoals dat nu bestaat – voor haar benadering van een
voorstel om binnen dat bestel onvolkomenheden weg te werken? Hoeft dat dan
helemaal niet meer, omdat de zaak zelf toch niet deugt, of wil de heer Poppe
toch meedenken over het opheffen van onvolkomenheden binnen een bestel dat
de SP afwijst?De voorzitter:Het staat eenieder vrij om de hem toegemeten spreektijd in te vullen zoals
hij dat wil. Voorgaande sprekers hebben ook opmerkingen gemaakt over de democratische
legitimatie. Het is inderdaad opmerkelijk dat de heer Poppe zijn spreektijd
met name voor dit onderwerp benut. De vraag wat de relatie is tussen de inbreng
van de heer Poppe en het wetsvoorstel is gerechtvaardigd. Misschien kan de
heer Poppe in die zin de vraag van de heer Schutte beantwoorden. Ik attendeer
hem er wel op dat hij een spreektijd heeft opgegeven van 6 minuten, terwijl
hij op dit moment al 12 minuten heeft gesproken. Hij heeft de door hemzelf
opgegeven spreektijd dus al ruim overschreden.De heer Poppe (SP):Ik had in het begin al willen zeggen dat het de schuld is van de staatssecretaris.
Als zij antwoord had gegeven op onze inbreng, was dat allemaal niet nodig
geweest.De voorzitter:Nee, mijnheer Poppe, dat gaat niet.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik geef even antwoord op de interruptie van de heer Schutte.Wij zijn voor een verbetering van de huidige situatie. Uit onze inbreng
is ook gebleken dat wij daar niet zo'n probleem mee hebben. In de nota naar
aanleiding van het verslag en in de memorie van toelichting wordt gesproken
over de tweede tranche en over mogelijke veranderingen in de bestuursvorm.
Juist daar haak ik op in. Als je daar toch over gaat nadenken, doe dat dan
fundamenteel. En daar ben ik mee bezig. Ik meen niet dat dit echt ver buiten
de orde gaat. Ik vind zelfs dat het aan de orde is.De heer Schutte (GPV):De heer Poppe gaf in zijn reactie van net al een indicatie. Natuurlijk
kun je bij de behandeling van een wetsvoorstel denken over verderstrekkende
consequenties, zeker als die ook genoemd worden. Volgens mij moet echter altijd
het criterium zijn dat er een directe aanleiding is gelet op het voorstel
dat voorligt. Dan is bepalend wat in de considerans van het wetsvoorstel staat,
namelijk enige onvolkomenheden in de bestaande wet.De heer Poppe (SP):Ik heb daar eigenlijk al een antwoord op gegeven. Nogmaals: in de considerans
van de wet wordt in feite ook aangegeven dat er iets moet veranderen, dat
onderzoek gedaan moet worden, dat er een tweede tranche komt en dat er dus
nadere overwegingen zijn. Het is precies dat punt waar ik nu op wijs. U zou
het een schot voor de boeg kunnen noemen, maar ik denk dat het wel op tijd
is, want je kunt niet vroeg genoeg nadenken over vrij fundamentele veranderingen.De heer Klein Molekamp (VVD):Als het zes minuten per behandelde regel is, ben ik blij dat de staatssecretaris
haar antwoord tot twee regels beperkt heeft. Als de heer Poppe dit onderwerp
echt fundamenteel aan de orde wil stellen, hoort het thuis bij de Vierde nota
waterhuishouding. Alleen hoop ik dat hij zich dan zal beperken tot een motie,
en het betoog en de onderbouwing van de motie als reeds nu gedaan zal beschouwen.De heer Poppe (SP):De heer Klein Molekamp maakt nu dezelfde fout als bij zijn eerste interruptie.
Ik heb het niet over het waterkwaliteitsbeheer van de waterschappen, maar
over de bestuursvorm en over overlapping van taken waar het gaat om gebiedsbeheer.
Daar zijn problemen mee en waterschappen kunnen daar alleen maar meer klem
komen te zitten, waardoor onduidelijkheden ontstaan over de vraag wie waarvoor
verantwoordelijk is. Daar heb ik het nu over.De heer Klein Molekamp (VVD):Dat begreep ik wel.De voorzitter:Misschien kunt u uw betoog vervolgen en tot een afronding brengen, mijnheer
Poppe.De heer Poppe (SP):Ik zal het proberen, voorzitter. Ik vind dat de kortheid van de beantwoording
van onze vragen in de schriftelijke inbreng niet terecht is. Ik zou haast
zeggen: zo zijn wij niet getrouwd. Terwijl het kabinet de mond vol heeft over
bestuurlijke hervormingen, zou een oeroude ondemocratische bestuursvorm van
vóór Thorbecke niet aan de orde zijn. Ik snap dat nog steeds
niet.Ik kom daarmee op twee fundamentele vragen die wij hebben gesteld. Waarom
moeten de waterschapstaken worden gefinancierd met allerlei heffingen? Waarom
niet simpelweg via het Provinciefonds? Is er nog iemand die mij kan uitleggen
waarom de zuiveringsheffing in het werkgebied van het ene waterschap 50% hoger
ligt dan in het andere waterschap? Een profijtbeginsel kun je dat toch niet
noemen. Bij centrale financiering zie ik drie voordelen: er komt een einde
aan de voor de burger onbegrijpelijke tariefverschillen, de solidariteit tussen
natte en droge gebieden wordt vergroot en de kosten voor het innen
van al die heffingen, inclusief het kwijtschelden en het afwerken van tienduizenden
beroepen per jaar, komen te vervallen. Ook op deze vraag is de staatssecretaris
in de nota naar aanleiding van het verslag niet ingegaan.Daarom nog kort enkele vragen over twee onderdelen van het voorliggende
wetsvoorstel. Wij hebben geïnformeerd naar de betaling van de bestuursleden
van de waterschappen, maar in haar antwoord gaat de staatssecretaris vooral
in op de betaling van de gewone bestuursleden, terwijl wij bij onze vragen
dachten aan de leden van het dagelijks bestuur. Waarschijnlijk mede door de
schaalvergroting worden hier wel degelijk veel hogere vergoedingen betaald
dan tien jaar geleden. De vraag is of dit in verhouding staat tot de hoeveelheid
werk, maar daar heeft de staatssecretaris geen antwoord op gegeven. Ik krijg
daar graag alsnog antwoord op.Ten slotte de ingezetenenomslag voor bewoners van collectieve woonruimten.
De staatssecretaris zegt dat bewoners van collectieve woonruimten veelal niet
belastingplichtig zullen zijn voor de ingezetenenomslag. Mij is niet duidelijk
wat het woordje "veelal" hier betekent. Ik zou zeggen: deze bewoners betalen
wél of niet. Ook hier graag een verduidelijking van de staatssecretaris.
Als de bewoners van collectieve woonruimten niet belastingplichtig zijn, verschuif
dan de belastingplicht naar een ander, bijvoorbeeld de eigenaar.Ik sluit af, voorzitter. Misschien moet bij het volgende wetsvoorstel
ook de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan tafel schuiven.
Wat de SP-fractie betreft worden er in ieder geval niet alleen wijzigingen
achter de komma doorgevoerd. Zo nodig zullen wij, als de staatssecretaris
niet helder en duidelijk is, proberen door middel van een motie een heldere
uitspraak te krijgen.De voorzitter:Waarbij de Kamer zich uiteraard realiseert dat de marge van dit wetsvoorstel
een beperkte is en wij niet de gehele Waterschapswet aan de orde hebben.Mevrouw Ravestein (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording
van onze vragen in het verslag. Wij hebben echter geen antwoord gekregen op
onze vraag of duidelijke richtlijnen zijn aan te geven die als leidraad kunnen
dienen voor de betrokken partijen bij de beheersovergang van waterstaatswerken
naar een waterschap. Wij denken dan bijvoorbeeld aan een overdracht om niet
of overdracht in een niet achterstallige staat van onderhoud. Kan de staatssecretaris
daar nu alsnog op ingaan?Wij stemmen in met het voorliggende wetsvoorstel, maar vinden het ronduit
teleurstellend dat de staatssecretaris zo terughoudend reageert op onze opmerkingen
in het verslag over de introductie van een lijstenstelsel bij waterschapsverkiezingen.
Een kiezer moet iets te kiezen hebben en daar ontbreekt het nu nogal eens
aan. Het waterschap is de enige bestuurslaag die nog werkt met een personenstelsel.
Je vraagt dan aan de kiezer om op een persoon te stemmen die hij niet kent,
waarvan hij niet weet wat diens achtergrond is en wat deze met het waterschap
wil. Stel dat een burger vindt dat natuurbelangen beter in het waterschap
moeten worden vertegenwoordigd, dan moet hij nu nagaan of een kandidaat wordt
gesteund door bijvoorbeeld de stichting Natuur en milieu. Dat is lang niet
altijd duidelijk, de actieve opstelling van tal van organisaties ten spijt.
Kortom, het personenstelsel nodigt niet echt uit tot stemmen. Naar onze stellige
overtuiging kan een lijstenstelsel daarin verbetering brengen. Ik overweeg
dan ook in tweede termijn een motie in te dienen, waarin de regering wordt
verzocht op korte termijn met een notitie over het lijstenstelsel naar de
Kamer te komen.Voorzitter! De opkomst bij verkiezingen is erg laag. Kent de staatssecretaris
het experiment met het telefonisch stemmen, waarover de heer Van den Berg
ook sprak? Kennelijk heeft de regering al voor mijn tijd een evaluatie toegezegd,
maar omdat ik dat niet wist, heb ik bij het waterschap Veluwe die evaluatie
opgevraagd. Ik heb daaruit begrepen dat er nogal wat haken en ogen aan zaten –
door lange wachttijden gaven mensen het soms op en ook de toelichting was
niet zo duidelijk – maar dat desondanks het telefonisch stemmen als
zeer positief is ervaren, positiever dan het schriftelijk stemmen. Het doorgaan
met dergelijke experimenten zou ik dan ook graag willen aanbevelen. Ziet de
staatssecretaris overigens ook nog andere mogelijkheden om de opkomst te bevorderen
en, zo ja, is zij van plan daartoe maatregelen te nemen?De heer Herrebrugh (PvdA):Voorzitter! Ik dacht dat wij hier enkele kleine wijzigingen van enkele
bepalingen van de Waterschapswet zouden behandelen, maar de voorvorige spreker
gaf mij een beetje de indruk dat wij gelijk een voorschot namen op de behandeling
van de Vierde nota waterhuishouding en de op dit ogenblik in schriftelijke
voorbereiding zijnde wijziging van het vierde hoofdstuk van de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren. Van de ene kant is het misschien wel zinnig en praktisch
om dat mee te nemen, maar ik neem dan aan dat de heer Poppe ons in het vervolgtraject
de opmerkingen zal besparen die hij nu daarover heeft gemaakt.Voorzitter! De voorliggende voorstellen hebben wij altijd gezien als een
praktische oplossing van enkele knelpunten. Wij zullen onze steun er dan ook
niet aan onthouden.In de nota naar aanleiding van het verslag en ook in de bijdrage van enkele
andere sprekers is een aantal andere aspecten aan de orde gesteld die eigenlijk
betrekking hebben op de tweede tranche, zoals de regering in de nota naar
aanleiding van het verslag ook al heeft aangegeven. Wij wachten wat dat betreft
inderdaad op het advies van de commissie-Togtema. In dat kader beoordeel ik
ook het amendement van de heer Van den Berg. Op zichzelf vind ik dat wel sympathiek,
maar als ik even naar het tijdpad kijk, vraag ik mij af of het niet beter
is om het nu uit deze behandeling te laten, maar ik wacht het standpunt van
de staatssecretaris daarop maar af.Ik heb in de nota naar aanleiding van het verslag gelezen dat het verdere
traject van die commissie zich zal uitstrekken tot het jaar 2002, maar ik
neem aan dat dit zelfs in het jaar 2002 het geval zal zijn. Iets verder op
diezelfde pagina wordt een prachtig verslag gedaan van het traject van het
onderzoek dat geleid heeft tot de nu voorliggende wetswijzigingen. Kan de
staatssecre taris aangeven wat nu het tijdpad zal zijn van
de advisering van de commissie-Togtema en de behandeling daarvan door de Kamer?
Is het te verwachten dat de Kamer dat sneller zal kunnen behandelen dan in
2001?De heer Biesheuvel (CDA):Mevrouw de voorzitter! Wij behandelen de wijziging van enige bepalingen
van de Waterschapswet. Ik had even de indruk toen de heer Poppe aan het woord
was dat wij de wijziging van alle bepalingen van de Waterschapswet behandelden.
Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris in haar beantwoording dezelfde restrictie
zal betrachten als zij heeft gedaan in de schriftelijke behandeling.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Ik...De voorzitter:Nee, mijnheer Poppe, u heeft ruimschoots de tijd gehad om uw vragen en
opmerkingen naar voren te brengen. U hoeft zich niet uitgelokt te voelen door
deze opmerking van de heer Biesheuvel. De heer Biesheuvel vervolgt zijn betoog.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft met genoegen deelgenomen aan de schriftelijke
behandeling van de wijziging van enige bepalingen van de Waterschapswet. Ik
denk dat wij kunnen terugzien op een goede schriftelijke behandeling. Het
gaat erom voor de in de praktijk gerezen knelpunten een handzame oplossing
te vinden. Ik heb de indruk dat die gevonden is. De staatssecretaris heeft
dit gedaan aan de hand van datgene wat uit de praktijk naar voren is gekomen
en ook aan de hand van de jurisprudentie in dezen.Altijd resteert de vraag: zijn er naast een aantal praktische punten een
aantal principiële punten meegenomen? De heer Van den Berg heeft in dit
verband het advies van de staatscommissie naar voren gebracht. Overigens ontkent
de staatssecretaris in haar schriftelijke bijdrage niet dat een paar zaken
datgene raken wat ten principale aan de orde zal komen in de tweede tranche.
Nu is de vraag: is de staatssecretaris de grens overgegaan of niet? Bij de
beantwoording van die vraag zou ik de behoefte willen meewegen die de praktijk
heeft om met de artikelen 119 en 120 verder uit de voeten te kunnen. Alles
afwegende, deel ik de opvatting van de heer Van den Berg met betrekking tot
artikel 119.De heer Van den Berg heeft een amendement ingediend inzake artikel 120.
De wijziging van artikel 120 komt niet helemaal uit de lucht vallen. In het
evaluatierapport wordt dit punt genoemd. Ik verzoek de staatssecretaris in
te gaan op de vraag wat de precieze lijn is van de jurisprudentie met betrekking
tot artikel 120. Heeft zij een en ander letterlijk overgenomen of is zij iets
verder gegaan? De CDA-fractie overweegt het amendement te steunen, aannemende
dat de staatssecretaris duidelijk kan maken of in de praktijk nog gewacht
kan worden met een regeling terzake. Ik ga ervan uit dat de staatssecretaris
heeft afgewogen waarom zij artikel 120 wil wijzigen. Wil zij in haar verdere
afweging betrekken hoe in de praktijk van het dagelijks waterschapsleven,
zou ik haast zeggen, tegen dit amendement wordt aangekeken?Voorzitter! Wij zullen het wetsvoorstel steunen. Men zal begrijpen dat
bij ons een aantal herinneringen boven komen, waaronder die inzake de overdracht
van de waterstaatswerken. Het is niet zonder reden dat wij de criteria van
het rapport-Brokx nog eens naar voren hebben gehaald. In dat rapport stonden
naar ons idee heel goede criteria voor de overdracht van waterstaatswerken.
Het is zeer terecht dat een wijziging wordt bepleit van artikel 5a, met het
doel lange procedures te voorkomen. Het is ook zeer terecht, vind ik, dat
de CDA-fractie nog eens aan de criteria van de stuurgroep-Brokx heeft gerefereerd.Staatssecretaris J.M. de Vries:Mevrouw de voorzitter! Ik wil de Kamer hartelijk danken voor de zeer doorwrochte
inbreng in eerste termijn. Voordat ik inga op specifieke vragen en opmerkingen,
wil ik graag enkele algemene opmerkingen maken.Al in 1969 heeft de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat, de
heer Bakker, de studiecommissie waterschappen ingesteld, de "diepdelfcommissie",
om te onderzoeken hoe het verder zou moeten met de waterschappen en vooral
met het waterschapsbestel als geheel. De uitkomsten van deze studie waren
positief. Dit neemt niet weg dat de commissie van oordeel was dat het waterschapsbestel
aan een fundamentele herziening toe was, zeker met het oog op versterking
van het democratische gehalte en verbreding van het financiële draagvlak
ervan. In het algemeen was zij van oordeel dat het absoluut
nodig was om het waterschap als vorm van functioneel bestuur zijn taak binnen
de staatkundige organisatie nog naar behoren te kunnen laten vervullen. Daarbij
was ook voor de wetgever een belangrijke taak weggelegd. De opdracht daartoe
is dan ook uitdrukkelijk bij de grondwetsherziening van 1983 vastgelegd. Belangrijke
bouwstenen zijn later aangedragen door de commissie-Merkx en vervolgens door
de regeringsnota inzake de toekomst van het waterschapsbestel.In 1992 werd in de Waterschapswet de koers uitgezet naar een moderne structuur
voor het instituut waterschap, met een verbrede bestuurssamenstelling. Daarbij
werd ook een belangrijke plaats ingeruimd voor een vertegenwoordiging van
de ingezetenen, gepaard gaand met een aparte ingezetenenomslag. Centraal bij
dit alles stond de gedachte van de trits belang, bepaling, zeggenschap. Na
de inwerkingtreding van de Waterschapswet gold een periode van drie jaar waarbinnen
provincies hun reglementen aan de vereisten van de nieuwe wet moesten aanpassen.
Op de fundamenten van deze nieuwe wet hebben de provinciale staten zich ingezet
voor de verbreding van het democratisch en financieel draagvlak van de waterschappen.
Zoals bekend, heeft het waterschapsbestel verder een proces doorgemaakt van
schaalvergroting, noodzakelijk om aan de eisen van integraal waterbeheer te
voldoen. De bewindspersonen van Verkeer en Waterstaat blijven, indien nodig,
niet achter om hierbij stimulerend en soms regelend op te treden volgens de
mogelijkheden die de Waterschapswet daartoe biedt. In elk geval zijn ook dit
jaar plannen voor een aantal waterschapsfusies in een vergevorderd stadium.
Tot de heer Poppe zeg ik dat de waterschappen zeker niet ongeveer samenvallen
met de provincies; volgens mij zijn er nog steeds zo'n 63 waterschappen en
nog maar 12 provincies. Een provincie als Zuid-Holland kent 13 waterschappen,
dus ook hierbij kan eerder worden gesproken van versnippering dan van een
te grote opschaling.De totstandkoming en het functioneren van een wet kan op enig moment leiden
tot tevredenheid, maar nimmer tot zelfgenoegzaamheid. Dit geldt ook voor de
Waterschapswet. Een wet als deze is zonder meer een mijlpaal geweest, ook
al omdat zij tot stand is gekomen ten gevolge van de Grondwet en derhalve
behoort tot onze organieke wetgeving. Vervolgens is toch de praktijk, de toepassing
ervan aan zet, al dan niet geleid door de maatschappelijke ontwikkeling in
de brede zin van het woord. De wetgever heeft hierin een taak. Het instrument
hiervoor is in eerste instantie de wetsevaluatie. Zo'n evaluatie kan een bepaalde
gelaagdheid bezitten.De eerste laag is de praktijk; die evaluatie komt in dit geval in de eerste
plaats voort uit de bestuurspraktijk van de waterschappen zelf en verder uit
die van de provincies, als toezichthoudend en reglementerend gezag voor de
waterschappen. Daarnaast valt de rol van het Rijk uiteraard niet uit te vlakken,
vanwege het door de minister van Verkeer en Waterstaat uit te oefenen toezicht
op de waterschapsorganisatie en de provinciale waterschapsreglementering.De tweede laag van de evaluatie ligt aanzienlijk dieper, omdat zij rechtstreeks
de structuur en de bestaansvoorwaarde voor waterschappen binnen de algemene
democratie betreft. De wetgever, ook de provinciale wetgever, en niet in de
laatste plaats de waterschapsbesturen zelf zijn hierop na 1992 alert gebleven.
Daarvoor is van groot gewicht geweest dat op initiatief van de Unie van waterschappen
een algemeen evaluatierapport werd uitgebracht, gevolgd door de instelling
van een breed samengestelde commissie onderzoek en financiering, in de wandeling
de commissie-Togtema geheten. Uiteraard zie ik met een zekere spanning uit
naar het advies van deze commissie. De zekerheid omtrent het draagvlak zal
uiteraard bepalend zijn voor het verdere overleg en voor het tempo waarin
de aanbevelingen daadwerkelijk wetgevingsrijp worden gemaakt.Ik zal in dit kader twee vragen van de heer Klein Molekamp en de heer
Herrebrugh beantwoorden. De heer Klein Molekamp vroeg of het eerste rapport
van de commissie-Togtema al openbaar zal zijn als op 14 juni de Vierde nota
waterhuishouding in de Kamer wordt besproken. Dat kan ik niet toezeggen. Juni
is wel ongeveer de tijd waarop de commissie met het rapport komt. Het is echter
een rapport van de Unie van waterschappen. Bij de door de unie ingestelde
commissie zitten overigens wel ambtenaren van het ministerie van Verkeer en
Waterstaat. Het is echter niet mijn rapport. De commissie-Togtema zal het
rapport aanbieden aan de unie om het daar in bespreking te brengen.Dan kom ik ook bij de vraag van de heer Herrebrugh, die sprak over 2002.
In het kader van de tweede tranche van de Waterschapswet – de tweede
diepere laag waarin een aantal zeer principiële zaken aan de orde komt –
vinden twee onderzoeken plaats. Dat betreft enerzijds de financiering onder
leiding van de commissie-Togtema. Anderzijds kijkt het IPO naar de bestuurssamen-
stelling van de waterschappen. Wij verwachten dat het IPO ongeveer in september
met zijn rapport zal komen en het besproken kan worden. Afhankelijk van het
draag- vlak zullen wij bekijken, in hoeverre dat kan neerslaan in wetgevingsvoorstellen.
Die komen dan in het adviestraject en gaan eerst naar de ministerraad en daarna
naar de Raad van State. Gezien de aard van de wetgeving en de principiële
kant zeker van de tweede tranche ben ik naar mijn mening redelijk realistisch
als ik ergens in 2002 besluitvorming inschat en niet veel eerder.Natuurlijk is ons er veel aan gelegen om die zaak snel af te ronden. Mocht
blijken dat beide commissies komen met voorstellen die op een breed draagvlak
kunnen rekenen en tot weinig discussie leiden, dan zou het sneller kunnen.
Daarmee beantwoord ik dan ook de vraag van mevrouw Ravestein over het lijstenstelsel.
De wijze van verkiezen is natuurlijk sterk verbonden aan de bespreking die
in het IPO plaatsvindt over de bestuurssamenstelling. Naast de samenstelling
is de wijze van kiezen van belang. Dat is een van de zaken die thuishoren
in de tweede diepere laag en die bij de volgende wetswijziging aan de orde
komen.Mevrouw de voorzitter! Ik meen zonder overdrijving te kunnen te zeggen
dat de voorbereiding van het wetsvoorstel dat wij thans behandelen, een voorspoedig
verloop gehad heeft. Dat is te danken aan een tweetal omstandigheden. De eerste
daarvan heb ik al genoemd: de beschikbaarheid van het evaluatierapport. Daarbij
komt dat ook door het IPO zelfstandig een aantal duidelijke wensen op tafel
is gelegd. In de memorie van toelichting is daarop nader ingegaan.
De tweede omstandigheid heeft direct te maken met de eerste. Zowel de Unie
van waterschappen als het IPO heeft aangedrongen op vrijwel alle voorzieningen
die nu in het wetsvoorstel zijn opgenomen. Zij hebben daarmee echter niet
volstaan. Het wetsvoorstel is in feite voorbereid in werkgroepverband met
deskundigen van de waterschappen en de provincies. Hun inbreng, gesteund door
ruggespraak in eigen kring, heeft borg gestaan voor een voorbereiding in de
geest van samenwerking en harmonie.In het verslag en ook vandaag zijn enkele dingen gezegd over de aard van
het wetsvoorstel. Ik heb reeds gewezen op de zekere gelaagdheid in de evaluatie
van de Waterschapswet. Die zal ook doorwerken in de totaliteit van de herzieningsoperatie.
Het nu voorliggende wetsvoorstel hebben wij gemakshalve aangeduid met "eerste
tranche". Het bestaat, grofweg gezegd, uit een stapel desiderata uit de praktijk.
Deels gaat het om het wegnemen van bepaalde onduidelijkheden in de wetstekst.
Daarnaast zijn punten aan de orde die voortkomen uit de wens tot aansluiting
bij de regels die gelden voor gemeenten of tot codificatie van bepaald jurisprudentierecht.
In feite draait het steeds om zaken van de praktijk. Dat neemt niet weg dat
achter bepaalde wensen van de praktijk ook opvattingen en wensen van meer
fundamentele aard schuilgaan. In zoverre zijn wensen en principiële opvattingen
niet altijd volledig scherp te scheiden. Dat heeft ook te maken met de wetsevaluatie
zoals die thans beschikbaar is. Ik ben ervan uitgegaan dat een wetsevaluatie
zich moeilijk kan beperken tot louter technische punten. Daarbij past een
bepaalde visie die toonzettend is voor het verdere werk, ook in de tweede
tranche.Als het gaat om uitspraken over de tweede tranche, past mij in deze fase
van de herzieningsoperatie ook een zekere terughoudendheid. Het werk van de
commissie-Togtema is nog in volle gang. De aanbevelingen gaan vermoedelijk
pas tegen de zomer het land in voor advies en commentaar. Ik heb het uitgebrachte
rapport al gezet op het werkprogramma van de staatscommissie voor de waterstaatswetgeving.
Ik verwacht immers dat ook van die kant een substantiële bijdrage kan
worden verleend ten dienste van de besluitvorming over hetgeen uiteindelijk
is om te zetten in wetgevingsvoorstellen. Ik begrijp dat inmiddels door het
IPO op grond van soortgelijke overwegingen een studieopdracht is geformuleerd
voor het bestuurskundig onderzoek dat van onmiddellijk belang kan zijn vanwege
de door de commissie-Togtema te ontwikkelen voorstellen. Overigens wordt ook
door Verkeer en Waterstaat deelgenomen aan het werk van die commissies.In het verslag van de vaste commissie over het wetsvoorstel wordt, op
zichzelf niet onbegrijpelijk, wel reeds vooruitgegrepen op verdere herzieningen.
Het gaat daarbij in deze fase voorlopig nog om wensen van de Kamer om bepaalde
zaken toch vooral mee te nemen bij verdere herziening. Ik heb in de nota naar
aanleiding van het verslag al duidelijk te kennen gegeven daarvoor open te
staan. Een van de kernpunten is het huidige kiesstelsel. Naar mijn overtuiging
zal het kiesstelsel, ook afgezet tegen een opkomstpercentage, een van de belangrijkste
factoren zijn die het imago van waterschappen en hun geschiktheid als openbare
lichamen van functioneel bestuur voor de toekomst zullen bepalen. Ik heb gezien
dat waterschappen daar zelf al veel aan doen. Ik denk daarbij onder meer aan
het gebruik van technische mogelijkheden die het uitbrengen van stemmen kunnen
vergemakkelijken. De waterschappen liggen op dit punt bepaald niet achterop.Mevrouw de voorzitter! Men kan met zijn wensen voor een algehele herziening
nog een heel eind verdergaan, namelijk door de toekomst van de waterschappen
nu reeds ter discussie te stellen. De heer Poppe deed dat zeer nadrukkelijk.
Het kabinet ziet daartoe geen aanleiding. Wij moeten ons daarbij bewust zijn
van het feit dat ook na de totstandkoming van de Waterschapswet belangrijke
vorderingen zijn gemaakt in de richting van een overzichtelijke waterschapsorganisatie
en van waterschappen die hun taken vervullen met een brede kijk. Dit spoort
ook met de manier waarop zij zich binnen de bestuurlijke verhoudingen opstellen,
dus niet sectoraal maar met een brede benadering van de behoefte van de omgeving
aan waterstaatkundige zorg, in balans met natuur en milieu.Het manco zit veeleer in een wellicht wat te verfijnde en daarmee wat
minder doorzichtige wijze van inrichting van bestuur en belastingstelsel.
Toch wil ik niet voorbijgaan aan bepaald geheel anders gestemde geluiden aan
de Kamer. Ik denk dan speciaal aan de heer Poppe, die in het verslag en in
zijn bijdrage van vandaag niet volstaat met een kritisch negatieve opstelling
maar tevens bij zijn zienswijze passende alternatieven aanreikt. Van de kant
van de SP is onder meer bepleit om de waterschapstaken te doen overgaan naar
de provincies. Ik kan niet goed inzien welke voordelen dat zou hebben. Het
zou toch betekenen dat de provincies – naast de taken die zij al hebben
op het gebied van planning, strategie en toezicht op de waterstaatszorg, met
inbegrip van toezicht op de primaire waterkeringen – ook worden belast
met alle operationele taken en verantwoordelijkheden die nu liggen bij de
waterschappen. Daarbij komt nog dat een dergelijke taaktoedeling zou noodzaken
tot de vorming van een zeer groot aantal interprovinciale samenwerkingsverbanden.
Een van de alternatieven van de kant van de SP is de financiering uit de algemene
middelen. Om die reden zie ik nu juist graag het rapport van de commissie-Togtema
tegemoet, vooral in de verwachting dat daarin praktische, bruikbare constructies
voor een eenvoudiger waterschapsfinanciering zijn uitgewerkt. Voorwaarde is
mijns inziens wel dat dit alles geschiedt op een manier die de omslagplichtige
en, meer in het algemeen, de burger aanspreekt.In dit kader wil ik nog een opmerking van algemene aard maken, betreffende
de afgrenzing van het complex van onderwerpen dat rijp en geschikt is bevonden
om te worden opgenomen in de eerste tranche van herzieningen. Daar hoort eigenlijk
bij het ter discussie stellen van het waterschapsbestel, in relatie tot het
onderzoek van de commissie-Togtema en het onderzoek van het IPO naar de bestuurssamenstelling.
Het is niet zo dat ik de discussie met de heer Poppe niet wil aangaan, maar
ik denk dat wij een fundamenteel verschillende zienswijze hebben op het waterschapsbestel,
op de organisatie via waterschappen en op de verantwoordelijkheden van waterschappen
en provincies. Wij kunnen de discussie daarover wellicht nog
aangaan bij de behandeling van de Vierde nota waterhuishouding, hoewel dat
een zeer algemeen onderwerp is waarbij weer veel verschillende zaken aan de
orde komen. In ieder geval kunnen wij erover spreken tegen de tijd dat de
tweede tranche van de wijziging van de Waterschapswet aan de orde is.De heer Poppe (SP):Voorzitter! In zekere zin is het natuurlijk toe te juichen dat er verschil
in opvatting is. Zonder verschil in opvatting hadden we hier namelijk niet
met elkaar hoeven te spreken. Dat houdt verband met democratie. Over de verschillen
van opvatting praat je dus met elkaar en ik lever daaraan nu een bijdrage.
Mijn vraag aan de staatssecretaris is dan waarom zij zich niet in ons voorstel
kan vinden. In de onderzoeken die worden uitgevoerd, zou aandacht kunnen worden
besteed aan de voor- en nadelen van waterschappen als provinciale diensten.
In de loop der eeuwen is bij de waterschappen kennis vergaard. Die moet daar
behouden blijven. Alleen ben ik voor een bestuursvorm van de waterschappen
die democratisch meer gelegitimeerd is dan de huidige. Dat wij verschil van
opvatting hebben is één, maar onderzoeken of een voorstel misschien
goede kanten heeft, is twee.Staatssecretaris J.M. de Vries:Ik kan kort zijn, voorzitter. Ik heb aangegeven dat wat de heer Poppe
voorstelt, niet het kabinetsbeleid is. Verder wijs ik erop dat twee commissies
zijn ingesteld en dat hun werkzaamheden zeer relevant zijn voor de tweede
tranche. Die commissies zijn evenwel niet door de regering ingesteld. De instelling
van de commissie-Togtema is het gevolg van een initiatief van de Unie van
waterschappen. Aangezien van de kant van het ministerie van Verkeer en Waterstaat
aan die commissie wordt deelgenomen, kunnen wij er onderwerpen aan de orde
stellen. Die commissie heeft evenwel een beperkte opdracht. Zij houdt zich
bezig met de financie- ringsstructuur en niet met het bestaansrecht van de
waterschappen. Het bestaansrecht van de waterschappen betreft een verdergaande
discussie. Naar mijn mening zou het ook wat ver gaan als door Verkeer en Waterstaat
de discussie hierover in de commissie zou worden voorgesteld.Hetzelfde geldt voor de bestuursstructuur. De discussie daarover is door
het IPO aangekaart. Ook daaraan neemt Verkeer en Waterstaat deel. Bij deze
discussie gaat men er eveneens van uit dat er voor de waterschappen bestaansrecht
is, maar dat nagegaan moet worden of de huidige vorm ervan past bij deze tijd.
Daarmee is evenwel het waterschapsbestel niet aan de orde. Voorzitter! Wij
zouden tot na de dinerpauze kunnen spreken over het waterschapsbestel, maar
dat is eerder ter discussie geweest. Weliswaar gebeurde dat toen de heer Poppe
en ik nog niet onze huidige posities hadden. Dit is overigens niet een reden
om het niet meer aan de orde te stellen. Wel wijs ik erop dat een discussie
daarover verdergaat dan de behandeling van dit wetsvoorstel.De voorzitter:Mijnheer Poppe, ik zie dat u weer wilt interrumperen. Ik wijs u erop dat
u uw vraag wel kunt herhalen, maar ik ben bang dat u hetzelfde antwoord krijgt.
De voorzitter van de Kamer, mevrouw Van Nieuwenhoven, zegt vaker: u gaat over
de vragen, maar de regering over de antwoorden. In dit geval spreekt de staatssecretaris
namens de regering.De heer Poppe (SP):Dat begrijp ik volkomen, voorzitter. Dit is ook terecht. Een antwoord
op een vraag kan evenwel leiden tot een herhaling van de vraag in andere vorm.
Op die manier kan men proberen zijn doel te bereiken.De voorzitter:Probeert u het dan nog één keer.De heer Poppe (SP):De staatssecretaris zegt dat zij via de commissie-Togtema en de Unie van
waterschappen deelneemt aan een richting- gevend onderzoek. Ik wijs erop dat
ik het waterschapsbestel niet op de tocht zet. Ik zie het als een technisch
instituut dat het functioneren en de kwaliteit van het natte land in de gaten
houdt. Echter, er wordt ook over de bestuursvorm gesproken. Daar gaat mijn
vraag over. Die luidt: neemt dit aspect mee. Ik snap niet wat erop tegen is
om na te gaan of dit mogelijk is. In mijn tweede termijn zal ik nog iets zeggen
over het aantal waterschappen dat over is. Over tien jaar hebben we nog maar
twaalf waterschappen. Dat bedoel ik.De voorzitter:Mijnheer Poppe, uw vraag is herhaald en het antwoord zal ook wel herhaald
worden. Het kan dus kort zijn.Staatssecretaris J.M. de Vries:Voorzitter! Noch in de commissie-Togtema noch in de commissie van het
IPO staat het waterschapsbestel ten principale ter discussie. De commissie-Togtema
houdt zich bezig met de financiering. Zij gaat uit van een bepaald waterschapsbestel
waarvoor kosten worden gemaakt en zij houdt zich bezig met de vraag hoe die
kosten het eerlijkst, zo overzichtelijk en inzichtelijk mogelijk kunnen worden
toegerekend. De commissie van het IPO houdt zich bezig met de bestuurssamenstelling.
Die heeft ook te maken met de trits belang, betaling en zeggenschap. Als je
in het kader van de waterhuishouding bepaalde bijdrage van burgers vraagt,
is het misschien goed dat die burgers zeggenschap hebben. Wat dat betreft
is er wel degelijk een relatie tussen het een en het ander. Natuurlijk zijn
er ook relaties met de provincies, ook omdat die een taak hebben met betrekking
tot de waterschappen. Maar nogmaals, het waterschapsbestel zelf staat niet
ter discussie. Voorzitter! Ik had gehoopt dat door uitgebreid te antwoorden
één termijn voldoende zou zijn, maar die hoop gaat nu vervliegen.De voorzitter:Laten wij eens kijken hoever wij komen, mevrouw de staatssecretaris.Staatssecretaris J.M. de Vries:Bij het overzien van het wetsvoorstel in zijn geheel kan de vraag opkomen
in hoeverre alle daarin opgenomen voorstellen in essentie passen bij het primaire
doel van deze eerste tranche. Dit primaire doel is immers gelegen in het bieden
van een oplossing waaraan de praktijk direct behoefte heeft. Het gaat daarbij
om een diversiteit van kleine en wat minder kleine punten. Enkele daarvan
raken bijvoorbeeld de burger rechtstreeks in zijn hoedanigheid van belastingplichtige
aan het waterschap. Ik doel daarbij op onderdelen van het wetsvoorstel; ik
kom straks op de artikelen 119 en 120. Bij die artikelen in zijn algemeenheid
is een afweging aan de orde tussen de eenvoud en de billijkheid
van toedeling van kosten en van de op grond daarvan door het waterschap op
te leggen belastingaanslagen. De onderhavige punten vallen, althans als mensen
ze uitvergroten, onder het algemene onderwerp van de waterschapsfinanciering,
dus de commissie-Togtema. Men kan uiteraard over de opportuniteit daarvan
verschillend denken nu er, zij het op langere termijn, een tweede tranche
in aantocht is. Het verschil in opvatting daarover is enigszins te vergelijken
met een verschil tussen rekkelijken en preciezen. Bij mijn afwegingen heb
ik mij laten leiden tot wat in de gegeven omstandigheden het meest praktische
zou zijn; vandaar dat ze ook in de eerste tranche zijn opgenomen. Wanneer
er nu een duidelijke behoefte is en er ook een aanvaardbare oplossing binnen
het bestaande stelsel voorhanden is, dan lijkt het aantrekkelijk om de gelegenheid
daartoe nu niet voorbij te laten gaan. Het zou ongetwijfeld anders zijn als
de wetgever daarmee de commissie-Togtema uitdrukkelijk voor de voeten zou
lopen. Dat lijkt mij niet het geval.Voorzitter! Ik kom aan de beantwoording van de vragen.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter! Ik weet niet of dit meteen een reactie op mijn amendement
impliceert dan wel of de staatssecretaris er nog apart op terugkomt, want
anders gaat het wel erg kort door de bocht.Staatssecretaris J.M. de Vries:Dit waren mijn algemene opmerkingen. Ik kom er nog apart op terug.Voorzitter! De heer Van den Berg heeft gevraagd of er nog voldoende ruimte
is voor regionale differentiatie, ook bij latere evaluaties. Hij heeft gewezen
op de kwestie van meer centrale regelgeving en uniformiteit. Ik ben het met
hem eens dat er ruimte moet zijn voor regionale differentiatie. Het uitgangspunt
van de Waterschapswet moet blijven gelden: geen onnodige uniformering. Het
is mogelijk dat uniformering is aangewezen als de Unie van waterschappen en
het IPO erop aandringen en er ook voordelen zijn te behalen, zoals in het
geval van het vaststellen van het kiesreglement per AMvB, waarom uitdrukkelijk
is gevraagd door de unie en het IPO. Het vaststellen van een kiesreglement
bij algemene maatregel van bestuur biedt enkele duidelijke voordelen en heeft
dus ook een meerwaarde. Punten van verschil tussen provinciale reglementen
voor waterschapsverkiezingen komen te vervallen. Dat is lastig, omdat een
flink aantal waterschappen provincieoverschrijdend is. Er zal meer nog dan
in het IPO-modelreglement worden aangesloten bij sommige technische bepalingen
van de Kieswet. Er zit in het huidige provinciale kiesreglement ruimte voor
minder detaillering. De vaststelling bij AMvB kan ook enigermate deregulerend
werken. Het resultaat van dit alles zal ook zijn dat de verkiezingen toegankelijker
zijn voor de kiezer. Vanzelfsprekend zal de evaluatie van de komende verkiezingen
van 1999 doorwerken bij de voorbereiding van de AMvB. Ik wijs erop dat er
in april waterschapsverkiezingen zijn in zowel Noord- als Zuid-Holland, een
groot gebied. Ik zal de Kamer van die evaluatie op de hoogte houden. De evaluatie
van de verkiezingen op de Veluwe was zeer beperkt, want die verkiezingen hadden
alleen betrekking op een deel van Apeldoorn. Nu lopen de waterschapsverkiezingen
in Zuid-Holland, telefonisch of schriftelijk. Ik wil graag afwachten wat dat
brengt en zal u te zijner tijd daarvan op de hoogte brengen.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Kan de staatssecretaris dan ook aangeven wat het opkomstpercentage
per categorie van ingezetenen is?Staatssecretaris J.M. de Vries:Als wij dat kunnen nagaan, zal ik u die informatie geven. Ik zal proberen
om een zo goed mogelijke evaluatie aan de Kamer te doen toekomen.De heer Van den Berg (SGP):Mevrouw de voorzitter! Is het de bedoeling om de resultaten van die evaluatie
van de verkiezingen al mee te nemen in de AMvB inzake het kiesbesluit? Het
heeft ook een samenhang met datgene wat het IPO nu gaat onderzoeken ten aanzien
van de gehele bestuurlijke structuur. Dit heeft ook weer een vertaling in
de categorieën en de wijze waarop die gekozen worden. Daarom vraag ik
mij af of het wellicht hierbij hoort. Komt bijvoorbeeld het telefonisch stemmen
terug in de AMvB of komt het terug als wij het in de tweede tranche hebben
over de meer principiële wijzigingen van de Waterschapswet?Staatssecretaris J.M. de Vries:Afhankelijk van wat er uit de evaluatie komt, kunnen er mogelijk punten
in de AMvB meegenomen worden. Verder ligt alles echter ten principale in het
onderzoek van het IPO. De dingen die wij al kunnen meenemen in de AMvB, zullen
wij natuurlijk meenemen, tenzij het principiële punten van het IPO raakt.
Als dat het geval is, wachten wij op de tweede tranche.Ik kom op artikel 119. De heer Van den Berg is hier uitdrukkelijk op ingegaan.
Het gaat hier om verfijning van de kostentoedeling. Kern van het voorstel
is dat enkele met name genoemde kostenposten niet langer over alle categorieën
van belanghebbenden bij een bepaalde taak worden omgeslagen, maar dat zij
rechtstreeks kunnen worden toegerekend aan die categorieën waarvoor die
kosten zijn gemaakt. Dit sluit aan bij het gegeven dat sommige kosten in overwegende
mate voor een of slechts enkele van de categorieën belanghebbenden gemaakt
worden. Meer concreet ligt dit probleem vooral bij de kosten van voorzieningen
voor de ingezetenenvertegenwoordiging, de kosten van kwijtschelding van heffingsaanslagen
voor mensen met een minimuminkomen en de kosten van bepaling van de waardegrondslag
van de WOZ. Dit soort kostenbestanddelen van de waterschapstaak drukken bij
veel waterschappen onevenredig op andere categorieën dan de categorieën
waarvoor zij in feite zijn gemaakt. Om die reden wordt de voorgestelde regeling
die enige verfijning in de algemene kostentoedeling mogelijk maakt, door de
waterschapsbesturen billijk en ook hoogst noodzakelijk gevonden. Al geruime
tijd ervaart men daar het ontbreken van een voorziening als een echt knelpunt.
Daarom is de thans voorgestelde regeling ook door de unie in haar evaluatierapport
bepleit. Voorzover nodig herinner ik eraan dat deze verfijningsmogelijk- heid
in het wetsvoorstel een beperkte en in de voorgestelde aanvulling op artikel
119 wettelijk afgebakende reikwijdte heeft. Ik zie uiteindelijk geen goede
reden om dit onderdeel van het wetsvoorstel uit te stellen tot het tijdstip
van de tweede tranche, ook al is er een relatie met de werkzaamheden van de commissie-Togtema. Het lijkt mij daarom van belang om deze wijziging
van artikel 119 van de Waterschapswet in deze tranche reeds op te nemen.De heer Van den Berg heeft ook ten aanzien van artikel 120 ten principale
gevraagd of dit nu bij de eerste of de tweede tranche hoort. Ik ga in dit
verband meteen in op het amendement van de heer Van den Berg. Hij heeft bedenkingen
tegen het reeds in de eerste tranche opnemen van een voorziening op het punt
van de classificatie en het instellen van omslagklassen. Ook de heer Klein
Molekamp en de heer Biesheuvel hebben hierover gesproken. Ik stel voorop dat
de Waterschapswet ervan uitgaat dat er in beginsel geen classificatie is en
dat er dus ook geen omslagklassen zijn. Uitgangspunt is juist de solidariteit
bij het dragen van lasten die aan gebouwde en ongebouwde eigendommen worden
toegerekend. De Waterschapswet kent daarop wel een beperkte uitzondering,
namelijk voor het geval er sprake is van een onevenredig nadeel verbonden
aan de ligging of de hoedanigheid van die eigendommen. In dat geval is er
een mogelijkheid tot classificatie. Ik ben het in zoverre met de sprekers
eens dat de in het wetsvoorstel opgenomen nadere concretisering van het wettelijke
begrip "onevenredig nadeel" door daaraan in artikel 120 van de wet een bovengrens
en een ondergrens te verbinden, in bredere zin de inrichting van het omslagstelsel
betreft. In zoverre betreft het ook de werkzaamheden van de commissie-Togtema.
Op zichzelf zou men hier ook een primaire rol voor de provincie in kunnen
zien in het kader van het toezicht op de waterschappen, meer in het bijzonder
op het punt van de inrichting van de wijze van lastenheffing door het waterschap.
Het is echter ook van belang dat het begrip "onevenredig" binnen niet al te
lange tijd een verdere concretisering krijgt. De bovengrens vloeit al voort
uit de jurisprudentie van de belastingrechter. Een ondergrens is echter ook
van belang. Voor mij ligt dan het accent op het bereiken van landelijke uniformiteit
bij de interpretatie van het begrip "onevenredig". Ook van de kant van de
unie is daar met enige nadruk op gewezen.Ik wijs nog op een bijkomend effect van een zekere inkadering van classificaties.
Dat effect kan onder meer ook gelegen zijn in het verder terugdringen van
het aantal beroepszaken met de daaraan verbonden lasten. Vooral van belang
zijn de relatief hoge kosten die verbonden zijn aan het onderzoek dat nodig
is om tot een juiste indeling van individuele onroerende zaken in omslagklassen
te komen. Naarmate meer, dus bijvoorbeeld ook al bij een lagere benedengrens,
en meer verfijnd, dus met een groter aantal omslagklassen, gebruik wordt gemaakt
van de mogelijkheid tot classificatie, stijgen ook de daaraan verbonden kosten.
Kortom, aan classificatie hangt ook een prijskaartje voor de omslagplichtigen.
Alles bijeengenomen, ben ik nog steeds van mening dat dit deel van het wetsvoorstel,
afgezien van het aspect van de lastenbeperking voor de omslagplichtigen, goed
past in de eerste tranche.Ten slotte nog het punt van de lastenverschuivingen die verbonden zouden
zijn aan de voorgestelde begrenzingen naar beneden en naar boven en de daaraan
te verbinden gevolgen voor de nu bestaande classificatieverordeningen van
het waterschap. Blijkens mijn informatie zullen de effecten uit een oogpunt
van lastenverdeling slechts in beperkte mate tot verschuivingen leiden.Alles afwegende, ben ik van oordeel dat deze wijziging inzake artikel
120 past in de eerste tranche. Daarom heb ik op zichzelf niet zo'n behoefte
aan het amendement van de heer Van den Berg, maar ik laat het oordeel erover
graag aan de Kamer over, omdat ik er ook geen overwegende bezwaren tegen heb.De heer Klein Molekamp (VVD):De argumenten van de staatssecretaris zijn helder. Zij zegt dat de inkadering
veel basis biedt voor de huidige tekst. Is het echter niet zo dat de commissie-Togtema
mede dit element in zijn rapport betrekt, waar de unie dit aspect deel heeft
laten uitmaken van de opdracht aan de commissie-Togtema? Is het in die context
niet merkwaardig als je het dan nu al van tevoren vastlegt?Staatssecretaris J.M. de Vries:Ik heb u mijn motivatie gegeven. Er is natuurlijk ook jurisprudentie over,
weliswaar ten aanzien van de bovengrens. Het is dus niet helemaal toevallig
in het wetsvoorstel terechtgekomen. In het kader van de solidariteit hebben
wij toch ook naar een zekere ondergrens gekeken. Wij hebben het werk van de
commissie-Togtema niet willen doorkruisen, maar mede gelet op het feit dat
er ook van de kant van de unie behoefte aan was, hebben wij de keuze gemaakt
om het wel in de eerste tranche op te nemen. Als de Kamer echter in meerderheid
vindt dat het beter in de tweede tranche kan worden opgenomen, dan zal ik
mij daartegen niet verzetten en heb ik daar ook geen overwegende bezwaren
tegen.De heer Van den Berg (SGP):Dank voor deze kwalificatie, hoewel ik het graag wat positiever had gehoord,
maar de lijnen zijn duidelijk. De beantwoording van de staatssecretaris legt
wel de bredere achterliggende problematiek bloot. Dat betreft de grenzen van
de solidariteit en de mate waarin omslagklassen al dan niet worden ingesteld,
om welke reden dan ook, financieel of anderszins. De helderheid, de doorzichtigheid
en de aanvaardbaarheid van de lastenheffing zijn zaken die het taakgebied
van de commissie-Togtema betreffen. Daarom slaat voor mij op dit punt de balans
naar de andere kant door, temeer omdat ik ook wel reacties uit waterschapsland
heb waaruit blijkt dat er anders over wordt gedacht. Met name over de nog
niet in de jurisprudentie uitgekristalliseerde ondergrens van 25% kun je in
bepaalde gebieden best anders denken. Die ruimte zou ik toch wat willen laten,
zeker voorshands om die regionaal in te vullen. Vandaar mijn keuze om gelet
op het bredere kader het werk van de commissie-Togtema af te wachten. Maar
goed, ik denk dat wij langzamerhand vrij dicht bij elkaar zijn gekomen. Ik
hecht er evenwel aan mijn amendement staande te houden.Staatssecretaris J.M. de Vries:Het spijt mij als u mijn beantwoording wat aan de zuinige kant vindt.
Ik zie het toch ook als mijn taak mijn eigen wetsvoorstel ten volle te verdedigen.
Dat mag u ook van mijn kant verwachten.De heer Klein Molekamp heeft gevraagd hoe ik aankijk tegen de sale/lease-back-
en cross-border- constructies. Door het vorige kabinet zijn vragen terzake
van het lid Feenstra al beantwoord. Ik sluit mij daar graag
bij aan. Het is een zaak van het waterschap. Pas als zuiveringstaken in het
geding zijn, ligt er werk voor mij.Er is verder nog gevraagd naar de overdracht van werken en de gevolgen
voor de burger. Die vraag heb ik al beantwoord naar aanleiding van vragen
over de brief van de ANBO. Als werken overgedragen worden, zijn er inwoners
van gemeenten die ook aangeslagen worden voor het waterschap. Maar aangezien
de solidariteit over het hele waterschap wordt uitgesmeerd, is de voorstelling
van zaken in de brief van de ANBO niet helemaal juist. In die brief werd aangegeven:
dit zijn de kosten die de gemeenten maken en die gaan nu naar het waterschap.
Men vroeg of daardoor de bijdrage niet onevenredig omhooggaat. De kosten van
die gemeenten slaan niet alleen neer op de inwoners van die gemeente, maar
die gaan naar alle inwoners van het waterschap.De heer Klein Molekamp (VVD):Kan die administratieve overdracht leiden tot een uiteindelijke lastenverzwaring
voor de burger, zonder dat hij iets meer krijgt? Of kan dat niet?Staatssecretaris J.M. de Vries:Als hij in eerste instantie geen aanslag kreeg voor het waterschap, zal
hij die nu wel krijgen, omdat in het kader van de herpoldering, waarin gemeenten
teruggebracht worden onder het waterschapsbestel, de inwoners van die gemeenten
omslagplichtig zijn. De inwoners van die gemeenten hebben echter ook de vruchten
geplukt van het uitwateren op boezems en zaken die buiten de gemeenten liggen
en waar die inwoners niet aan bijgedragen hebben.De heer Poppe (SP):Ik had een vraag gesteld over de collectieve woonruimten. De staatssecretaris
heeft daarvan gezegd: veelal wordt die niet aan de bewoners toegerekend. Wat
houdt dat begrip "veelal" in? Hoe zijn de grote verschillen, tot 50%, in de
tarieven te verklaren?Staatssecretaris J.M. de Vries:Ik wil eigenlijk de sprekers in volgorde beantwoorden. Dat is wat ordelijker.
Ik kom daar dus vanzelf op.De heer Biesheuvel (CDA):De staatssecretaris heeft de overdracht wel goed weergegeven. Wat indertijd
bij de discussie over de stuurgroep-Brokx belangrijk was, was de staat waarin
zaken worden overgedragen. Dat kan ook heel bepalend zijn als het gaat om
de lasten die uiteindelijk voor de ingezetenen op tafel komen.Staatssecretaris J.M. de Vries:Ik kom daar nog op.De voorzitter:De staatssecretaris heeft gezegd dat zij de volgorde van sprekers hanteert
bij het beantwoorden van de vragen, misschien dat wij dat even af kunnen wachten.Staatssecretaris J.M. de Vries:De heer Schutte heeft gevraagd naar de situatie per 1 januari 2000. Naar
verwachting zal dan de onder handen zijnde reorganisatie van het waterschapsbestel
in Noordoost-Nederland zijn beslag krijgen, evenals die in de provincie Flevoland.
Een aantal andere reorganisaties zijn thans nog in voorbereiding, zoals Limburg,
Gelderland en Zuid-Holland. Ook hier ligt het voornemen om dit zo spoedig
mogelijk af te ronden. Dat zal echter waarschijnlijk nog niet per 1 januari
2000 zijn gebeurd.De heer Schutte heeft verder gevraagd of het besluit van GS over de verrekening
een beschikking is en hoe het zit met de rechtsbescherming. Een dergelijk
besluit is inderdaad een beschikking in de zin van de Algemene wet bestuursrecht,
dus is er rechtsbescherming in de vorm van beroep bij de rechtbank.Ik wil een misverstand wegnemen met betrekking tot de samenstelling van
het waterschapsbestuur als boerenbolwerk. Op 1800 bestuurszetels zijn er zo'n
200 echte groene waterschapsbestuurders en nog vele anderen met interesse
voor natuur en milieu. Kijkt u eens naar het laatste nummer van het blad Natuur
en milieu over groene waterschappen. Die zijn zelfs helemaal niet zo ontevreden.
Ik denk dan ook dat daar een zekere correctie bij past.De heer Poppe vroeg naar de WVO-heffing met betrekking tot de collectieve
woonruimte. Zoals ook in de nota naar aanleiding van het eindverslag uiteen
is gezet, is er geen afzonderlijke individuele WVO-heffing voor gebruikers
van collectieve woonruimten. Dus geen heffing voor gebruikers van woonruimten
die niet zijn aan te merken als een zelfstandige woonruimte, namelijk met
een eigen keuken en eigen toilet. Op dit punt loopt het wetsvoorstel gelijk
met het aanhangige wetsvoorstel tot herziening van hoofdstuk 4 van de WVO.De heer Poppe (SP):Mijn vraag was waar die kosten dan terechtkomen.Staatssecretaris J.M. de Vries:Die komen terecht bij de mensen die wel zelfstandige woonruimte hebben.De heer Poppe (SP):Zij komen dus niet bij de eigenaar van de collectieve woonruimte terecht?Staatssecretaris J.M. de Vries:Die zullen bij de eigenaar komen, maar niet bij de kamerhuurder of de
student. Die heeft in de aard van de wet geen zelfstandige woonruimte.De heer Poppe (SP):Die komen bijvoorbeeld bij het bejaardenhuis.Staatssecretaris J.M. de Vries:Die komen bij het bejaardenhuis en zullen waarschijnlijk in de all-in
prijs verrekend zijn. Ook wanneer men geen aparte elektriciteitsrekening krijgt
of niet apart betaalt voor de kabel, wordt die kosten elders verrekend. Ik
kan niet zien hoe men dat doet. In ieder geval wordt de individuele bewoner
van een niet zelfstandige woonruimte niet aangeslagen in het kader van de
WVO-wet.De heer Schutte (GPV):Dat is juist. Ik heb ook niet bepleit dat formeel te veranderen. Het gaat
om een casus die ons is voorgelegd. Als er gevraagd wordt om het wel afzonderlijk
op te leggen, is het antwoord: de wet verbiedt dat. Dat is iets anders dan
dat de wet er niet van uitgaat. Mijn vraag was of het inderdaad zo is dat
de wet straks zal verbieden aan waterschappen om te kijken hoe het verdeeld
is in die flat, als daar behoefte aan is.Staatssecretaris J.M. de Vries:U vraagt mij een technisch detail dat ik u niet zo kan geven. Ik kan het
u schriftelijk laten weten. Kijkend naar de wetswijziging die voorligt, is
het niet de bedoeling dat dat gebeurt, maar ik begrijp uw nuance.De heer Schutte (GPV):Ik pleit ook niet voor verandering van de wet, maar ik stel heel praktisch
de vraag waarmee mensen zitten als zij met zijn drieën
een vierkamerflat verdeeld hebben. Is het dan wettelijk verplicht dat de eerste
bewoner de aanslag krijgt en moet zien dat hij dat verrekent met de andere
bewoners, of is er een mogelijkheid om het anders te doen?Staatssecretaris J.M. de Vries:Ik zal u hierop schriftelijk antwoord geven.Mevrouw Ravestein heeft nog iets gezegd over de opkomst bij de verkiezingen.
Ook wij hechten er belang aan dat waterschapsbesturen in een functionele democratie
voldoende draagvlak krijgen en dat wij dit ook moeten betrekken bij de tweede
tranche waterschappen. Wij zien dat zij er veel aan doen om zichtbaar te zijn
en draagvlak te verwerven voor de taken die zij hebben. Zij stellen zich actief
op, zoals wij ook gezien hebben tijdens hun verkiezingen. Dat zal denk ik
ten principale meer aan de orde komen in het rapport van het IPO.Voorzitter! Er is gevraagd of er richtlijnen zijn met betrekking tot de
overdracht van waterstaatswerken? Die zijn er nu nog niet, maar het ligt voor
de hand om à la Brokx-nat te handelen. De regeling is: in het algemeen
in goede staat van onderhoud en om niet. Niettemin wordt er onderhandeld of
worden er afspraken gemaakt. Mocht er bij die overgang sprake zijn van achterstallig
onderhoud of onvoorziene problemen, dan wordt gekeken of er geld bij moet,
zodat de nieuwe eigenaar die problemen kan oplossen of dat gewacht wordt.De heer Poppe (SP):Voorzitter! De staatssecretaris zei dat er 12 provincies zijn en 64 waterschappen
en dat het allemaal niet zo eenvoudig is. Dat is juist, maar zij zou erbij
moeten zeggen dat er in 1850 3500 waterschappen waren, 100 jaar later in 1950
2500 en 42 jaar later in 1992 nog maar 120. Tussen 1992 is het aantal vervolgens
bijna gehalveerd tot 64. Dat tempo bedoelde ik aan te geven. Het formaat van
de waterschappen komt in de richting van het formaat van de provincies. Zo
is in de provincie Utrecht nog maar een waterschap.De voorgelegde schaalvergroting is dus van belang, en dat geldt zeker
voor de democratische legitimering daarbij. Daar heb ik het uitgebreid over
gehad. Over de opkomst per categorie krijgen wij hoop ik nog cijfers. De staatssecretaris
heeft in ieder geval toegezegd te bezien of dat te achterhalen is en volgens
mij is dat te achterhalen.Onze inbreng is naar mijn mening hier niet buiten de orde. Wij spreken
immers over wijzigingen van de waterschappen en denken vooruit over toekomstige
wijzigingen van het waterschap. Ik vind dat het nooit te vroeg is om fundamentele
kwesties aan de orde te stellen. Anders ben je te laat. Ik wil daarom de volgende
motie indienen.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat: - de maatschappelijke context voor de waterschappen
sinds hun vorming radicaal gewijzigd is;- de schaalgrootte van waterschappen
die van de provincies nadert;- de taken van waterschappen steeds
meer raakvlakken hebben met provinciale taken op het gebied van ruimtelijke
ordening, milieu en natuurbeheer;- de drie bestuurslagen Rijk, provincie
en gemeenten bij uitstek geschikt zijn om een integrale afweging van belangen
van water, milieu en ruimtelijke ordening te maken;van mening, dat de concentratie van waterschapstaken bij de provincies
mogelijk een bijdrage kan leveren aan een heldere bestuurlijke driedeling,
de verlaging van de maatschappelijke kosten en de versterking van de democratische
legitimatie;verzoekt het kabinet bij het onderzoek in het kader van de tweede tranche
wijziging Waterschapswet de optie te betrekken om de waterschappen op te heffen
en de waterschapstaken over te hevelen naar de provincies,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Poppe. Naar mij blijkt, wordt zij
voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 8 (26235).De heer Poppe (SP):Ik wil wel de organisatie, de vorm en de kennis die is vergaard in al
die honderden jaren dat de waterschappen hebben gefunctioneerd, overeind houden.De heer Klein Molekamp (VVD):Kan een motie die inhoudelijk onjuist is, ondersteund worden? 63 nadert
niet 12.De voorzitter:Mijnheer Klein Molekamp! De ondersteuning geldt alleen maar voor het indienen
van de motie. Als u dat niet wilt doen, moet u dat niet doen en de zaal uitlopen.De heer Poppe (SP):Het was kennelijk een vraag in mijn richting, of heb ik dat verkeerd gezien?De voorzitter:Dat heeft u verkeerd gezien. Het was een vraag aan de voorzitter. Gevraagd
werd namelijk of een, in de ogen van de heer Klein Molekamp, onjuiste motie
wel ondersteund kan worden. Het gaat er alleen om de indiening van de motie
mogelijk te maken. Dat heeft de heer Klein Molekamp gedaan door aanwezig te
zijn in deze zaal.De heer Poppe (SP):De heer Klein Molekamp kan natuurlijk rekenen. Als je het tempo bekijkt
waarin de schaalvergroting is verlopen, volgt uit een kleine rekensom dat
wij zo toe zijn aan wat ik heb gezegd. Ik duidde het ook aan met "nadert".
Dat is toch duidelijk, lijkt mij.Mevrouw Ravestein (D66):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor de beantwoording van mijn
vragen. Wij waren in eerste instantie heel ontevreden over wat in het verslag
stond over het lijstenstelsel. Dat was namelijk nogal vaag. Ik proef nu een
positieve of op zijn minst een welwillende houding bij de staatssecretaris
op dit punt. Ik hoop dat ik dat goed heb gezien.Ik heb er begrip voor dat de staatssecretaris ervoor kiest te wachten
op de studie van het IPO over de bestuurssamenstelling. De motie die ik had
voorbereid, zal ik nu dan ook niet indienen. De staatssecretaris weet inmiddels
hoe belangrijk dit punt voor ons is. Wij komen er zeker op terug bij de behandeling
van de tweede tranche.Staatssecretaris J.M. de Vries:Voorzitter! De heer Poppe heeft naar aanleiding van het aantal waterschappen
een opmerking gemaakt die ik misschien toch van commentaar had moeten voorzien.
De vorm van het waterschap en het aantal waterschappen is op zichzelf niet
zo verschrikkelijk relevant, al denk ik wel dat het bestaan van honderden
kleine waterschappen in deze tijd niet erg effectief zou zijn. De provinciegrenzen
zijn in dezen minder relevant, maar wel de samenhang in het watersysteem.
Wij zullen daar straks naar kijken in het kader van de kaderrichtlijn water,
die Europa ons oplegt. Na de aanneming van de richtlijn hebben wij drie jaar
de tijd voor de implementatie. De grootte en de taken van een waterschap zijn
gerelateerd aan het watersysteem in een waterschap. Als dat watersysteem samenvalt
met de provinciegrens, dan zij dat zo. Het waterschap Utrecht is overigens
niet alleen de provincie Utrecht, daar zitten stukjes van het Gooi bij, omdat
dit voor het beheer van het watergebied relevant is. Voor mij is het uitgangspunt
"er zijn 12 provincies, dus er moeten ook 12 waterschappen zijn" het verkeerde
uitgangspunt, omdat niet de provinciegrens in dezen relevant is, maar de watergrens.U zult begrijpen dat ik de ingediende motie niet met enthousiasme ontvang.
Ik ontraad deze motie. Ik meen dat dit punt nu niet aan de orde is. Het kabinet
verschilt hierover fundamenteel van visie met de heer Poppe. De discussie
kan misschien nog eens ten principale worden gevoerd ten tijde van de tweede
tranche, wanneer de financierings- en de bestuursstructuur van de waterschappen
ten principale aan de orde is, maar ik heb op dit moment geen behoefte aan
deze motie.De heer Poppe (SP):Ik zal graag horen of na alle schaalvergrotingen de samenhang van de 64
resterende waterschappen met het watergebied er inderdaad nog is. Wat de motie
aangaat, merk ik op dat als de onderzoeken eenmaal zijn verricht en de discussie
begint, als argument zou kunnen worden gebruikt dat de SP eerder had moeten
komen met fundamentele ideeën over de ontwikkeling van de waterschappen,
omdat ze dan meegenomen had kunnen worden. Nu komen wij met die ideeën
in het stadium waarin ze nog meegenomen kunnen worden en daarom vinden wij
het op z'n tijd. Verder ontraadt de staatssecretaris de motie, maar ik leg
de motie ook voor aan de Kamer.Staatssecretaris J.M. de Vries:De samenhang met het watergebied lijkt mij een mooi onderwerp voor de
discussie op 14 juni a.s. Ik meen dat de samenhang met het watergebied eerder
groter wordt naarmate de waterschappen wat meer samengaan dan wanneer de waterschappen
versnipperd blijven en in eenzelfde stroomgebied of eenzelfde samenhang verkeren.
Ik wil nu aangeven dat het einddoel niet 12 waterschappen is omdat wij toevallig
12 provincies hebben. Het is misschien buitengewoon praktisch om alles volgens
de provinciegrenzen te doen, maar dat is niet aan de orde en past ook niet
bij de taken van het waterschap.Mevrouw Ravestein is nog ingegaan op het lijstenstelsel. Zij ziet mijn
positieve grondhouding kennelijk nog iets positiever dan mijn bedoeling is.
Vooruitlopend op het onderzoek van het IPO laat ik mij daar niet over uit.
Het IPO kijkt naar de bestuursstructuur, waar het kiesstelsel mee samenhangt.
Ik weet dat in de provincie Zuid-Holland een motie is aangenomen, in de hoop
dat te zijner tijd een besluit kan worden genomen over een personenstelsel,
dan wel een lijstenstelsel. Het zal altijd gerelateerd moeten worden aan de
wijze van functionele democratie die het waterschap is, hetgeen iets anders
is dan de politieke democratie. Het zal in ieder geval zeker een onderwerp
van bespreking zijn en ik sta daarvoor open.Hoewel de heer Schutte niet aan de tweede termijn heeft deelgenomen, wil
ik nu nog wel antwoord geven op een vraag van hem; dat spaart weer correspondentie
uit. Bewoners van collectieve woonruimte kunnen niet aangeslagen worden voor
de ingezetenenomslag; dat mag dus niet. De wet doet hier niet meer dan eerdere
jurisprudentie vastleggen. Het betekent dat andere ingezetenen ietsje meer
betalen.De heer Poppe zei nog dat hij wilde wachten tot de evaluatie van de verkiezingen,
maar ik hoop niet dat hij de indruk heeft dat die evaluatie er al zeer snel
zal zijn en dat daarop wel gewacht zou kunnen worden met de stemming over
het wetsvoorstel. Die evaluatie zal pas in de loop van het jaar komen en ik
zou het zeer betreuren als de stemming over het wetsvoorstel daarop zou wachten.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip te stemmen.Daartoe wordt besloten.Sluiting 17.47 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-3713-3729.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl