Behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 2050-2062

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-07-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 37, pagina 2050-2062

05-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28447Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafrecht, het Wetboek van Strafvordering en de Penitentiaire beginselenwet (plaatsing in een inrichting voor stelselmatige daders) (28980)Pagina 2010-2023
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497)Pagina 2023-2032
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet arbeidsongeschiktheidsverzekering zelfstandigen en enige andere wetten in verband met de beëindiging van de toegang tot die verzekering voor diegenen die op of na de inwerkingtreding van deze wet arbeidsongeschikt worden (Wet einde toegang verzekering WAZ) (29497)Pagina 2037-2050
Lijst van besluiten (maandag 5 juli 2004)Pagina 2062-2063
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Wijziging van de Invoeringswet Wet werk en bijstand in verband met het verlenen van de bevoegdheid aan gemeentebesturen om in het kader van de Wet werk en bijstand categoriale regelingen voor de kosten van chronische ziekte of handicap voort te zetten of nieuwe categoriale regelingen terzake tot stand te brengen (29420); - Wijziging van de Wet werk en bijstand en enige andere wetten in verband met een aantal technische verbeteringen en het herstel van enkele omissies in de Invoeringswet Wet werk en bijstand (29499)Pagina 2032-2037
Behandeling van het wetsvoorstel Regeling met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447)Pagina 2050-2062
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (maandag 5 juli 2004)Pagina 2063-2065
Presentie en opening (maandag 5 juli 2004)Pagina 2009-2009
Behandeling van het voorstel tot Wijziging van het Reglement van Orde van de Eerste Kamer der Staten-Generaal (00XVI, B)Pagina 2009-2009
Behandeling van de wetsvoorstellen: - Aanpassing van de Auteurswet 1912, de Wet op de naburige rechten en de Databankenwet ter uitvoering van richtlijn nr. 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij (PbEG L 167) (Uitvoering richtlijn auteursrecht en naburige rechten in de informatiemaatschappij) (28482); - Aanpassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap en de Rijkswet van 21 december 2000 tot wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap met betrekking tot de verkrijging, de verlening en het verlies van het Nederlanderschap (Stb. 618), mede in verband met de totstandkoming van de Wet conflictenrecht geregistreerd partnerschap (28836, R1735); - en vijf andere wetsvoorstellen (29394, 29400, 29470 en 29473)Pagina 2009-2010

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 80 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het wetsvoorstel Regeling
met betrekking tot tegemoetkomingen in de kosten van kinderopvang en waarborging
van de kwaliteit van kinderopvang (Wet kinderopvang) (28447).De beraadslaging wordt geopend.De heer Leijnse (PvdA):Voorzitter. Hoewel de meeste leden van deze Kamer er nog zeer jong uitzien,
zal een enkeling toch bewust hebben meegemaakt dat wij in de jaren zeventig
zeiden: het persoonlijke is politiek. Politiek moet niet alleen een ideologische
en empirische inspiratie hebben, ook de persoonlijke ervaring speelt een belangrijke
rol. Zeker in onze "chambre de réflexion", waar de fractiediscipline
en de binding aan politieke akkoorden minder knellend behoren te zijn, moet
de persoonlijke ervaring een plaats hebben in het debat. Voor een onderwerp
als kinderopvang geldt die regel a fortiori.Het zou veel te ver gaan de woordvoering over dit onderwerp voor te behouden
aan leden die minstens twee kinderen en drie kleinkinderen hebben. Persoonlijke
ervaring met kinderopvang biedt nuttige informatie voor de standpuntbepaling
in dit debat, maar ook voor wie die persoonlijke ervaring niet heeft, zal
het duidelijk zijn dat het thema kinderopvang van groot maatschappelijk belang
is. Kinderen zijn ons dierbaarste bezit, de opvoeding van kinderen dient ons
meer dan wat ook ter harte te gaan. De samenleving moet voor die opvoeding
optimale voorwaarden creëren. Kwalitatief hoogstaande en toegankelijke
kinderopvang is zo'n voorwaarde.Ik hoef nu niet in te gaan op het grote belang van een adequate kinderopvangregeling.
In een samenleving die ervoor heeft gekozen de betaalde arbeid meer gelijk
over mannen en vrouwen te verdelen, is overheidsbemoeienis met de kinderopvang
imperatief. Het combinatiescenario of het twee- en anderhalfverdienersmodel
zoals zich dat in Nederland ontwikkelt, lijkt een goede balans op te leveren
van opvang door de ouders zelf en uitbestede kinderopvang. Gemiddeld gaan
kinderen twee of drie dagen per week naar de betaalde opvang, hetgeen algemeen
als ideaal wordt beschouwd.De regering heeft een in veel opzichten evenwichtige structuur gekozen
voor de bevordering van de kinderopvang. De tripartiete financiering door
ouders, werkgevers en overheid is niet omstreden. Wel merkt de Raad van State
terecht op dat dit model in zeer weinig andere landen wordt toegepast en dat
het ook uit wetgevingsoogpunt enigszins discutabel is uit te gaan van een
werkgeversbijdrage zonder dat deze wettelijk verplicht of afdwingbaar is.
De regering heeft hier echter overtuigend tegenin gebracht dat er in Nederland
reeds een wijd verbreide praktijk van werkgeversbijdragen bestaat en dat sociale
partners bereid zijn gebleken die praktijk via afdwingbare cao-verplichtingen
te continueren. Men moet hier dus onze overlegeconomie loven.Wel kan men zich afvragen of deze bereidheid van sociale partners standhoudt
als de regering doorgaat werkgevers en werknemers zo systematisch te schofferen
als wij de afgelopen maanden hebben mogen zien. De wijze waarop over loonvorming,
levensloopregeling en prepensioen door de regering is onderhandeld en het
recente, domme dreigement om de algemeen verbindend verklaring af te schaffen
scheppen een klimaat waarin zelfs VNO-NCW spreekt van "de botte bijl".De regering holt op deze manier de overlegeconomie uit. Dit schept een
klimaat waarin cao-afspraken over allerlei nuttige zaken, waaronder de werkgeversbijdrage
aan kinderopvang, minder vanzelfsprekend worden. Iets waarvoor wij in het
buitenland zeer worden bewonderd, maken wij zo zelf kapot. Deze minister zou
zich moeten afvragen of hij er verstandig aan doet zich zo te laten meeslepen
door de verkeerde flinkheid van de VVD jegens het poldermodel. Mét
de polder gaat ook het sociale gezicht van het CDA aan diggelen!De Tweede Kamer heeft het oorspronkelijke wetsvoorstel op een belangrijk
punt aangevuld: ingeval de werkgever geen bijdrage verstrekt, is nu bij amendement
voorzien in compensatie door de overheid. Voor inkomens tot anderhalf maal
modaal is deze compensatie structureel gemaakt en voor hogere inkomens bestaat
zij nog enkele jaren. In die periode kan worden bezien of de werkgeversbijdrage
standhoudt en groeit. De overheid heeft er dus belang bij hierover met cao-partijen
goede afspraken te maken. Maar dan moet je natuurlijk wel een serieuze gesprekspartner
willen zijn. Ontwikkelt de werkgeversbijdrage zich de komende jaren bevredigend,
dan geeft dit wetsvoorstel een solide en duurzame financieringsbasis aan de
kinderopvang in ons land.Het voorliggende wetsvoorstel lijkt ook adequate voorzieningen te bevatten
voor de invloed van ouders. Mede door amendering is nu de instelling van een
oudercommissie verplicht en heeft deze belangrijke adviesrechten. Ouders krijgen
zo een goede positie om mee te spreken over prijs en kwaliteit van de opvang.
Dat is nuttig en nodig, maar men kan er niet mee volstaan. In veel situaties
hebben ouders immers weinig middelen om hun invloed ook dwingend te doen gelden.In ruim 30% van alle gemeenten is slechts één kinderopvangvoorziening
voorhanden, zodat ouders niet kunnen uitwijken. Maar ook in gemeenten waar
meer voorzieningen zijn, is uitwijken lang niet altijd mogelijk. De fysieke
afstand kan te groot zijn, er zijn wachtlijsten of financiële drempels.
Vooral in wijken waar veel mensen met lage inkomens wonen, is het de vraag
of ouders veel keuzevrijheid hebben. De slechtste opvang tegen de laagste
prijs zal daar nogal eens de regel zijn en het is de vraag of de macht van
oudercommissies daartegen voldoende soelaas biedt.Op dit punt lijkt het naïeve geloof in de zegeningen van de vrije
markt enigszins te zijn doorgeschoten. De regering lijkt te geloven dat in
de gecreëerde marktsituatie als vanzelf een heilzame concurrentie ontstaat
tussen aanbieders van kinderopvang. In die competitie wordt dan eens op prijs
geconcurreerd, waardoor de opvang steeds goedkoper wordt, en dan weer op kwaliteit
geconcurreerd, waardoor de kwaliteit stelselmatig omhoog gaat.Wie leest wat daarover aan de overzijde te berde is gebracht, wordt getroffen
door het gebrek aan basale economische kennis. Men schijnt te denken dat concurrentie
op prijs en concurrentie op kwaliteit elkaar afwisselen, zodat vanzelf de
hoogste kwaliteit en de laagste prijs resulteren. Over de samenhang, namelijk
dat prijsconcurrentie altijd kwaliteitsverlaging meebrengt, en andersom kwaliteitsconcurrentie
prijsverhoging, wordt niets vernomen. Een optimale prijs/kwaliteitsverhouding
is echter niet gratis. Zeker in de bijna monopoloïde situatie waarin
veel kinderopvang feitelijk verkeert mag niet worden verwacht dat de markt
in de praktijk zal werken. Lagere prijzen zijn illusoir en wat de kwaliteit
betreft moeten wij het maar afwachten.Op dit punt vertoont het voorliggende wetsvoorstel een niet aanvaardbare
lacune. Men mag geloven in de vrije markt en men mag daar ook naïef in
zijn. De overheid mag zelfs in sommige gevallen een afwachtende
houding aannemen om te zien of de markt optimaal functioneert, ook al menen
sommigen zeker te weten dat dit niet het geval zal zijn. Maar er zijn onderwerpen
waar afwachten onverantwoord is en het naïeve geloof in de vrije markt
grenst aan roekeloosheid. Zo'n onderwerp is de kwaliteit van de kinderopvang.Het persoonlijke is politiek. Afgelopen weekend mocht ik op twee van mijn
drie kleinkinderen passen. Zondag bij het afsluiten van de dag schreef ik
in mijn aantekenboekje: "Lief dagboek, ik heb vandaag aantoonbaar aandacht
besteed aan onze kleinkinderen." U begrijpt dat zich een grote tevredenheid
van mij meester maakte. Aantoonbaar aandacht, dat is niet niks en de kinderen
waren dan ook bijzonder opgewonden, al merkte ik bij hun ouders minder enthousiasme.In de huiselijke kring is aantoonbare aandacht ongetwijfeld een goede
indicatie van de kwaliteit van een oppasbeurt. Maar het zou niet in mijn hoofd
opkomen voor te stellen deze term op te nemen in een wet op de kinderopvang
als criterium voor de kwaliteit van de opvang. Daarvoor is "aantoonbare aandacht"
een te grof en rekbaar begrip: het geeft geen houvast bij de vaststelling
van kwaliteit. Toch is het begrip "aantoonbare aandacht" in artikel 50 van
het voorliggende wetsvoorstel terechtgekomen en fungeert het daar als enige
maatstaf voor de kwaliteit van de kinderopvang in Nederland.Aantoonbare aandacht voor het aantal beroepskrachten in relatie tot het
aantal kinderen, de groepsgrootte, de opleidingseisen van de beroepskrachten
etc. zijn toereikend om te kunnen spreken van kwalitatief verantwoorde kinderopvang.
Maar of het van aantoonbare aandacht getuigt als men één gediplomeerde
leidster op tien ongeschoolde beroepskrachten heeft of dat dit pas bij één
op drie het geval is, weten wij niet. Zoals ook volstrekt onhelder is of één
beroepskracht een groep van maximaal vijf kinderen aankan of dat er ook bij
één op twintig al aantoonbare aandacht aan de groepsgrootte
is gegeven. De regering heeft in het oorspronkelijke wetsontwerp voorgesteld
dergelijke concrete kwaliteitseisen bij Algemene Maatregel van Bestuur te
regelen. Het oorspronkelijke artikel 48, tweede lid, bevatte de grond voor
deze regeling. Om de gedachtewisseling te stimuleren heeft de regering beide
Kamers een voorontwerp van de voorgenomen AMvB ter kennisname toegezonden.
Sommige leden van de Tweede Kamer achtten dit voorontwerp te gedetailleerd.
Zij meenden dat sommige voorgestelde regels overbodig waren en de kosten van
kinderopvang nodeloos zouden opdrijven. Ik deel de opvatting van deze leden
van de Tweede Kamer niet. Het voorontwerp-AMvB is naar mijn oordeel een sober
stuk regelgeving, dat voor de kinderopvangvoorzieningen een aanzienlijke verruiming
zou betekenen ten opzichte van de vigerende nogal versnipperde en gedetailleerde
gemeentelijke regelgeving. Niettemin zou men over het nut van sommige regels
kunnen twisten, en een verdere versobering bepleiten. De plaats om dat te
doen, zou de voorhangprocedure van de AMvB zijn. In plaats van deze koninklijke
weg te gaan, heeft een krappe meerderheid van de Tweede Kamer er echter voor
gekozen de rechtsgrond voor de AMvB geheel uit het wetsvoorstel te verwijderen.
Als gevolg hiervan bevat het nu voorliggende voorstel geen materiële
kwaliteitsnormen meer, behoudens het reeds geciteerde "aantoonbare aandacht"
en de verplichting een risico-inventarisatie te maken.Wel is in de voorgestelde wetstekst de toezicht- en handhavingstaak van
de gemeenten voluit blijven staan. De lokale overheden worden geacht via de
GGD's geregeld toezicht te houden op kwaliteit en veiligheid van kinderopvangvoorzieningen.
Ook moeten zij de regels handhaven en sancties toepassen als zij overtreden
worden. De minister stelt beleidsregels op betreffende de werkwijze bij het
gemeentelijk toezicht en de handhaving. Helaas ontbreken echter materiële
normen waarop het toezicht kan worden gericht en de handhaving kan worden
ingesteld. De gemeenten hebben kortom in de wet of lagere regelgeving geen
houvast om te bepalen wanneer moet worden vastgesteld dat kwaliteit en veiligheid
tekortschieten, noch wanneer naleving moet worden afgedwongen. Zonder wettelijke
basis kan iedere kinderopvangondernemer de aanwijzingen van het gemeentelijk
toezicht zonder meer naast zich neerleggen.Hier is dus sprake van een ernstige lacune in het voorliggende wetsvoorstel,
een onzorgvuldigheid die deze Kamer niet zou mogen passeren. De regering stelt
in de memorie van antwoord op het voorlopig verslag van deze Kamer voor in
deze lacune als volgt te voorzien: werkgevers- en ouderorganisaties in de
kinderopvang stellen in onderling overleg een soort convenant of protocol
ter zake van de leveringsvoorwaarden op, waarin kwaliteitseisen zijn opgenomen.
De minister stelt beleidsregels op voor het toezicht, waarin hij verwijst
naar de inhoud van dit protocol. Zo kunnen de gemeenten toch handhaven op
basis van kwaliteitsnormen.Ik heb ernstige twijfel bij deze formule. Allereerst is naar het zich
laat aanzien overeenstemming over het protocol of convenant nog ver weg. Zelfs
als het tot overeenstemming komt, moet worden vastgesteld dat het af te sluiten
protocol geen rechtskracht heeft. Het is een vrijwillige afspraak tussen verenigingen
van ondernemers en een vereniging van oudercommissies. Een van beide ondernemersverenigingen
is niet genegen deze regels aan zijn leden op te leggen. Het is zelfs maar
de vraag of de leden van deze verenigingen aan een dergelijke afspraak gehouden
kunnen worden, anders gezegd: of de verenigingen hier in rechte hun leden
kunnen vertegenwoordigen en dezen dus gebonden zijn aan de afspraak. Voor
niet-leden, en dat zijn er vele honderden, geldt dit in ieder geval niet.
Een vorm van algemeen verbindend verklaring, zoals wij bij collectieve arbeidsovereenkomsten
kennen, bestaat hier niet. Van de regels die op deze wijze worden vastgesteld,
kan de naleving hoe dan ook niet worden gevorderd.Dat de minister de beleidsregels bedoeld in artikel 64 kan gebruiken om
het protocol toch rechtskracht te geven, is eveneens bijzonder twijfelachtig.
De tekst van dit artikel zegt dat de beleidsregels zien op de "door de toezichthouder
te hanteren werkwijze voor een onderzoek" bij een kinderopvangvoorziening
of gastouderbureau. Dat is dus iets anders dan materiële kwaliteitsnormen.
Ik meen bovendien dat onder andere artikel 1.3, vierde lid, van de Algemene
wet bestuursrecht aangeeft dat een beleidsregel slechts betrekking kan hebben
op de afweging van belangen, de vaststelling van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften, maar dat daaronder niet het stellen van
handhaafbare normen valt; deze dienen hun grond te hebben in de wet.Op grond hiervan heeft de Vereniging van Nederlandse Gemeenten nu vastgesteld
dat de gemeente haar toezichtrol niet adequaat kan uitvoeren. De gemeenten
"wijzen dan ook de beoogde taken ten aanzien van de kwaliteit onder de Wet
kinderopvang af". Deze weigering van de gemeenten om de verantwoordelijkheid
voor toezicht en handhaving te nemen, is volledig te begrijpen. Zij maakt
hardhandig duidelijk dat de voorliggende wetgeving onevenwichtig is en bij
uitvoering een serieus gevaar voor de kwaliteit van de kinderopvang in Nederland
oplevert. Dat de gemeenten geen toezicht willen uitoefenen, zou voor de minister
aanleiding moeten zijn om nog eens zorgvuldig naar het hoofdstuk Kwaliteit
te kijken. Ik zou daar in de beantwoording graag iets over horen.Verantwoorde kinderopvang is iets anders dan de hoogte van de benzineaccijns,
de toegestane vergoeding per gereden kilometer of de aanvaardbaarheid van
de kans dat het licht uitvalt. Kinderen zijn ons toevertrouwd en wij zijn
gehouden het beste te geven voor hun opvoeding. In een samenleving waarin
arbeidsdeelname in beginsel van ieder wordt verwacht, kunnen ouders die zorg
echter niet altijd geheel zelf dragen. Professionele kinderopvang is in steeds
meer gezinnen nodig. Mits goed georganiseerd en voldoend aan hoge kwaliteitseisen,
kan de kinderopvang een positieve bijdrage vormen aan de opvoeding van het
jonge kind.Dit land heeft in de afgelopen decennia vooruitgang geboekt op het vlak
van de arbeidsdeelname. Minder aandacht hebben wij besteed aan een goed levensloopbeleid,
een ondersteunende gezinspolitiek en een evenwichtig jeugdbeleid. Verantwoorde
kinderopvang wordt daardoor niet voldoende op waarde geschat. Zo kan het gebeuren
dat wij meer bezig zijn met de vraag of de markt zijn werk wel kan doen en
de prijs niet te hoog wordt, dan met de vraag wat verantwoorde eigenlijk kwaliteit
is. De wetgever begaat echter een onvergeeflijke onzorgvuldigheid als hij
ook die vraag geheel aan de markt denkt te kunnen overlaten. Dat risico mogen
wij met onze en andermans kinderen niet nemen.Het persoonlijke is politiek en dit onderwerp vraagt om een persoonlijke
uitspraak. Ik meen dat het wetsvoorstel in de voorliggende vorm onaanvaardbare
risico's met zich meebrengt voor de kwaliteit van de kinderopvang, en ik stel
het op prijs wanneer ook mijn medeleden zich op dit punt persoonlijk zouden
willen uitspreken. Allereerst echter zie ik het antwoord van de regering in
eerste termijn met belangstelling tegemoet.Mevrouw Kalsbeek-Schimmelpenninck van der Oije (VVD):Voorzitter. De Wet kinderopvang heeft, zoals de Minister in de Tweede
Kamer heeft aangegeven, een lange voorgeschiedenis. Des te verheugender is
het dat nu met deze wet de sector kinderopvang een eigen wettelijk kader krijgt
dat tegemoetkomt aan de veranderingen die de laatste jaren binnen deze sector
hebben plaatsgevonden. De minister heeft heel wat uren in de Tweede Kamer
moeten doorbrengen om deze wet te kunnen begeleiden. Wij hopen dat de behandeling
in deze Kamer meer snelheid zal tonen.In de wet staan bij de financiering de ouders centraal, er is sprake van
vraagfinanciering. Ouders die arbeid of toeleiding tot arbeid en zorgtaken
voor hun kinderen combineren, krijgen recht op een inkomensafhankelijke tegemoetkoming
van de overheid voor het kinderopvanggebruik. Er is sprake van een tripartiete
financiering, waarbij de bijdrage van de werkgevers een plaats krijgt binnen
het arbeidsvoorwaardenoverleg. De VVD fractie staat positief ten aanzien van
deze belangrijke wet gezien de hiervoor genoemde aspecten. Vooral de teneur
dat veel geregeld kan worden zonder dat dit minutieus wordt vastgelegd, spreekt
de VVD-fractie aan.De VVD-fractie heeft in een andere bijdrage hedenavond in deze Kamer aan
de orde gesteld dat door sommige amendementen die in de Tweede Kamer worden
aangenomen, wetgeving niet wordt verbeterd. Dat is bij deze wet ook het geval.
Zo meent de VVD-fractie dat het voorstel van de regering om de compensatieregeling
te versoberen en in 2007 af te bouwen een goed voorstel was, mede gericht
op meer participatie van de sociale partners om financiële afspraken
te maken over kinderopvang. Door het amendement op stuk nr. 93 is de compensatieregeling
echter weer terug, zelfs met een structurele regeling vanaf 2009 voor inkomensgroepen
tot een inkomen van € 45.000 per jaar. Enerzijds hebben wij begrip
voor de overwegingen die tot dit amendement hebben geleid. De toegankelijkheid
van kinderopvang voor lagere inkomens is een reëel probleem als de werkgever
geen bijdrage betaalt. Bovendien is dit juist de groep waarvan de arbeidsparticipatie
nu en in de toekomst zou dienen toe te nemen. Anderzijds verzoekt de VVD fractie
de minister met klem om al zijn overtuigende argumenten in stelling te brengen
om werkgevers te bewegen, het betalen van een bijdrage aan de kinderopvang
in hun arbeidsovereenkomsten op te nemen. Als dit in voldoende mate gebeurt,
zou de compensatieregeling te zijner tijd weer kunnen vervallen. Wij kunnen
er wel mee instemmen dat de eenmaal aangenomen compensatieregeling ook betrekking
heeft op zelfstandigen.Geschokt was de VVD fractie over de mededelingen in de media over methodes
om de werkgeversbijdrage te omzeilen. Ziet de minister een oplossing voor
deze knelpunten? De VVD-fractie kan instemmen met het feit dat het amendement
op stuk nr. 47 niet is aangenomen. Dit amendement behelsde de invoering van
een verplichte werkgeversbijdrage in de financiering van kosten van kinderopvang
als de verwachte werkgeversbijdrage, te weten 90% van alle werknemers, niet
vrijwillig bereikt wordt. Wij zijn van mening dat werkgevers en werknemers
vrij moeten kunnen onderhandelen over hun arbeidsvoorwaarden. Maar, zoals
wij hiervoor al hebben aangegeven, is het aan de minister om de werkgevers
van het nut van hun bijdrage te overtuigen en aan te geven welke maatregelen
hij kan treffen als de doelstelling niet gehaald wordt.Met betrekking tot het feit dat de wet werkgevers toestaat maximaal eenderde
van de kosten voor hun rekening te nemen, vraagt de VVD-fractie de minister
de uitvoering hiervan nogmaals te bezien en flexibiliteit te betrachten. Een
hogere bijdrage wordt door het systeem van de wet ontmoedigd,
het meerdere wordt zowel voor de werkgever als voor de werknemer belast, terwijl
dit nu juist een aansporing kan zijn om van de compensatie door het Rijk af
te komen.De betrokkenheid van ouders is terecht behoorlijk zwaar geregeld in de
wet. Ouders hebben adviesrecht over de kwaliteit, voedingsaangelegenheden,
beleid op het gebied van opvoeding, veiligheid en gezondheid, spel- en ontwikkelingsactiviteiten
en klachtbehandeling. De ondernemer mag alleen afwijken van het advies van
de oudercommissie als hij dat schriftelijk beargumenteert. Hier is bij amendement
op stuk nr. 54 aan toegevoegd het adviesrecht over de prijs van de kinderopvang.
Wij menen dat deze uitbreiding tot een patstelling kan voeren, namelijk wanneer
de ondernemer meent dat het niet verhogen van de prijs economisch niet haalbaar
is, terwijl de ouders menen dat de schriftelijke argumentatie voor deze verhoging
onvoldoende is. De VVD-fractie verneemt graag de visie van minister hierop.Wij kunnen ons ook niet vinden in het amendement op stuk nr. 66 dat een
deel van de derde nota van wijziging ongedaan maakt. Bemiddelingskosten van
intermediaire organisaties worden bij invoering van de wet weer fiscaal belast,
wat complexe administratieve handelingen tot gevolg zal hebben, met name voor
het midden- en kleinbedrijf. Bovendien zal dit werkgevers niet motiveren om
kinderopvang in hun arbeidsvoorwaarden op te nemen. Ziet de minister nog mogelijkheden
om deze nadelige effecten te verminderen?Kwaliteit van de kinderopvang en toezicht zijn langdurig aan de orde geweest
bij de behandeling van de wet in de Tweede Kamer. De VVD-fractie kan zich
geheel vinden in het feit dat nu de basiskwaliteit in de wet geregeld is en
dat de minister de voorgestelde maatregel van bestuur "Kwaliteit kinderopvang"
heeft ingetrokken.In de memorie van antwoord van 18 juni heeft de Minister duidelijk
antwoord gegeven op de vragen die in het voorlopig verslag van de vaste commissie
voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid over dit onderwerp waren gesteld. Wij
zijn ervan overtuigd dat zelfregulering door de branche tot goede resultaten
zal leiden, aangezien nu reeds 30% van het aantal kindplaatsen onder gecertificeerde
organisaties valt. Daarnaast is naar wij hebben begrepen de BOinK, de belangenvereniging
van ouders in de kinderopvang, samen met de Consumentenbond en de twee Brancheorganisaties
bezig met het opstellen van algemene voorwaarden, die naar verwachting zullen
leiden tot een standaardregeling en een landelijke geschillencommissie.De door de minister voorgestelde landelijke toezichtprotocollen zullen
in staat moeten zijn bij de VNG de zorg over de wijze van toezicht houden
weg te nemen. Kan de minister hierop zijn visie geven?Het heeft de VVD-fractie overigens wel getroffen dat de VNG die meestal
om deregulering vraagt, ditmaal juist om méér regulering verzoekt.
Overigens zijn wij ervan overtuigd dat ook de ouders invloed kunnen uitoefenen
op de kwaliteit, zeker als zij deelnemen aan de oudercommissie van de organisatie
waar hun kind of kinderen zijn ondergebracht.Het moet mij als reactie op wat de heer Leijnse naar voren heeft gebracht
van het hart dat wij ons terecht heel druk maken over de kwaliteit van de
kinderopvang gedurende de twee of drie dagen in de week dat onze kostbare
kinderen daar zijn, maar dat wij over de kwaliteit van de opvang tijdens de
overige werkdagen niets te zeggen hebben. Dat is terecht, want dat is de verantwoordelijkheid
van de ouders. Wij moeten de nadruk op kwaliteitseisen echter wel in verhouding
zien.Mevrouw de voorzitter. Het zal duidelijk zijn dat de VVD-fractie met deze
wet kan instemmen. Met belangstelling wachten wij de visie van de minister
af op een aantal door ons genoemde knelpunten.Mevrouw Meulenbelt (SP):Voorzitter. We worden in deze Kamer geacht ons bezig te houden met een
aantal facetten, met de uitvoerbaarheid en de uitwerking van de wet; met vragen
als is de werking ervan rechtvaardig, worden niet bepaalde bevolkingsgroepen
te veel benadeeld in vergelijking met andere en hoe valt deze wet te zien
in samenhang met het grotere beleid? Samengevoegd: kunnen we de onderhavige
wet zien als een bijdrage aan een sociaal beleid? Het is geen verrassing dat
mijn fractie vaak kritiek heeft op de wetten die we moeten behandelen, omdat
we in grote lijnen fundamenteel van mening verschillen met de regering over
wat een sociaal beleid is of zou moeten zijn.De minister maakt het ons niet makkelijk om met hem in debat te gaan over
de onderlinge samenhang van de wetten in een groter beleid. Kort geleden hadden
we in deze Kamer een debat over arbeid en ziekte. Dat debat was oorspronkelijk
aangevraagd om alle sociale wetten die te maken hebben met arbeid en ziekte
in onderlinge samenhang te bespreken in plaats van, zoals dat gaat, het elke
keer over dat ene plakje van de salami te hebben en nooit over de hele worst.
Dat is tot mijn teleurstelling niet gelukt. Het belangrijke onderwerp van
de ziektepreventie, in de ogen van mijn fractie onlosmakelijk verbonden met
de sociale wetten die mensen compensatie moeten bieden als ze eenmaal ziek
zijn, werd doorverwezen naar de staatssecretaris – die er niet was.
Alsof minister en staatssecretaris niet gezamenlijk verantwoordelijk zijn
voor het beleid en toch wel op de hoogte geacht mogen te zijn van elkaars
werkterrein. Gelukkig gingen we nog wel naar huis met een troostprijs in de
vorm van de toezegging: de overgangsregeling voor de arbeidsongeschikten na
herkeuring.Iets dergelijks dreigt ook bij de bespreking van deze wet te gebeuren.
In het debat aan de overzijde liet de minister weten geen minister voor pedagogie
te zijn en de Wet kinderopvang alleen te willen behandelen als arbeidsmarktinstrument.
De WBK is geen instrument voor zorg en welzijn, zei hij letterlijk. Zo zijn
we aan de ene kant bezig met de jeugdzorg en de criminaliteit die ons veel
hoofdbrekens kost, o.a. aan de ministers en de staatssecretarissen van de
betreffende departementen, terwijl deze minister ondertussen aan de andere
kant de kans om daar met de waarborging van de kwaliteit van de kinderopvang
een bijdrage aan te leveren, laat schieten. We vragen ons weleens af of de
departementen zich ook interesseren voor elkaars werk en het weleens hebben
over de onderlinge samenhang, of dat we de komende jaren onze handen vol gaan
hebben aan alle reparatiewetjes die nog langs gaan komen als de gaten
in het sociale beleid in de praktijk zichtbaar zullen worden.Dat de minister de kwaliteitseisen voor de kinderopvang wilde laten schieten
en over wilde laten aan de vrije markt en de "zelfregulering" (de nieuwe mantra
naast die van de "eigen verantwoordelijkheid") heeft voor mij, als oude activiste
op het gebied van vrouwen en arbeid wel iets ironisch. Dertig jaar geleden
moesten vrouwen het recht bevechten om te kunnen werken als ze kinderen hadden
en waren crèches controversieel. Van dezelfde politieke kant die de
kwaliteit van de kinderopvang nu geheel aan de ouders zelf en de aanbieders
wil overlaten, kregen wij destijds te horen dat we ontaarde moeders waren
dat we de kinderen niet op mochten offeren aan de emancipatie dat het egoïstisch
was om kinderen te stallen omdat je als vrouw zo nodig buitenshuis wilde werken.
Nu wil de regering meer vrouwen uit de uitkeringen hebben en op de arbeidsmarkt
en opeens zijn wij het die moeten zeggen: kinderen zijn geen fietsen die je
naar believen kunt stallen. Kinderopvang is geen product waarvoor je kunt
shoppen bij de ene of de andere supermarkt. Ik vind deze historische draai
zo opmerkelijk dat ik haast de neiging zou krijgen om me bij de kleine christelijke
partijen aan te sluiten die de principiële vraag "Wat is er goed voor
de kinderen?" nog hardop durven stellen; al is het duidelijk dat we verschillen
in de conclusies.Uit alle recente onderzoeken weten we dat het voor ruimschoots de meeste
kleine kinderen heel goed is om een beperkt deel van de week in een opvang
te zijn; niet meer dan drie dagen per week, in een kleine groep, met leiding
die niet voortdurend wisselt, met voldoende individuele zorg en aandacht en
met pedagogisch verantwoord toezicht. Voor sommige kinderen, vooral die zulke
aandacht thuis te kort komen, of wiens ouders ze niet voldoende kunnen helpen
bij de taalontwikkeling is het zelfs een zegen. Voor kinderen met een achterstandsituatie
kan kinderopvang een compenserende werking hebben, stelt hoogleraar Tavecchio.
Op voorwaarden dus. Aan die voorwaarden wordt met de nieuwe wet geen recht
gedaan. De kwaliteitscriteria die nog in de wet staan zijn vaag en zonder
normen. Er staat in dat er aandacht moet zijn voor groepsgrootte en opleidingseisen
van beroepskrachten, maar niets over, bijvoorbeeld, ruimte per kind. De minister
heeft er groot vertrouwen in dat onderlinge concurrentie van de opvangondernemers –
ondernemers worden het nu – zal leiden tot verhoogde kwaliteit, omdat
ouders tenslotte vanzelf het beste product voor hun kinderen zullen kiezen.
Maar die ouders moeten dat dan wel individueel doen. Zoveel vertrouwen heeft
de minister in de marktwerking, dat hij – ik citeer nu uit de handelingen
van 22 april – zelfs niet erg voor meepraten door oudercommissies
was, want dat belemmert de vrijheid van de ondernemer om zelf te bepalen wat
zijn aanbod op de markt is. Ouders gereduceerd tot inkopers van een kant-en-klaar
product. Gelukkig wordt de instelling van een oudercommissie in de nieuwe
wet verplicht voor alle kinderopvangorganisaties, en gaan zij ook adviesrecht
krijgen in zaken als prijs, voeding, en veiligheid. Ik zou graag van de minister
vernemen of hij ondertussen is teruggekomen van zijn gedachte dat oudercommissies
niet nodig zijn.Verder wil de minister veel kwaliteitsregels overlaten aan de cao-Kinderopvang,
die daarom niet in de wet zouden hoeven. Wij zijn het met de BOinK eens dat
het principieel onjuist is om de kwaliteit van de kinderopvang over te laten
aan de onderhandelingen tussen vakbonden en werkgevers, onderhandelingen waar
ouders bovendien helemaal geen stem in hebben. Ik wil de minister dus graag
vragen of hij niet vindt dat er naast de cao-onderhandelingen mogelijkheden
moeten zijn voor ouders om hun belangen en die van hun kinderen te kunnen
verdedigen.Keuzevrijheid voor ouders garandeert niet vanzelf welzijn voor kinderen.
We hoeven alleen maar te kijken naar het gedoe rondom zwarte en witte scholen
om te weten dat het met de keuzevrijheid en de gevolgen daarvan niet zo simpel
ligt. Concurrentie in de kinderopvang in welvarende wijken kan leiden tot
kwaliteitsverhoging, concurrentie in minder welvarende regio's vooral tot
prijsverlaging. Net als met de witte scholen: gezinnen met twee banen en twee
auto's rijden er wel voor om met de kinderen, of gaan er zelfs voor verhuizen.
Maar voor wie te voet, te fiets of met het openbaar vervoer naar werk en naar
kinderopvang moet is de keuze meteen aanzienlijk beperkter. In 30% van de
gemeenten, de kleine gemeenten met name, is er helemaal geen sprake van keuze
omdat er hoogstens één aanbieder voor kinderopvang is. De opmerking
van de minister in de memorie van antwoord: dat de ouders zelf wel zullen
letten op de vraag of de accommodatie en de leidsters hen aanspreken geldt
alleen voor de meer geprivilegieerde ouders, ouders met grote sociale vaardigheden
en assertiviteit, ingeburgerde ouders, ouders in regio's met een groot aanbod.
Ook de opmerking dat ouders tenslotte altijd de mogelijkheid hebben om te
kiezen voor een andere kinderopvangregeling als het ze niet bevalt, valt bij
ons verkeerd. Het verschil tussen kinderopvang en een supermarkt of een fietsenstalling
is nu juist dat je om het welzijn van je kind niet gemakkelijk van de een
naar een ander loopt, als er al een ander is. Ik wil graag van de minister
horen of hij het met mij eens is dat de keuzemogelijkheden voor ouders door
veel omstandigheden erg beperkt kunnen zijn, en wat hij daaraan denkt te doen.Er is geen vervanging voor een door de overheid ingestelde kwaliteitseis,
die bovendien verder moet gaan dan de minimale controle op hygiëne zoals
die door de GGD uitgevoerd kan worden. Om een voorbeeld te geven: verruimen
van de maximumnorm van het aantal kinderen per groep zoals nu dreigt te gebeuren
leidt tot verzwaring van de werkdruk, gaat ten koste van individuele aandacht
en leidt tot verloop onder het personeel. Het is voor ons de grote vraag of
zelfregulering en marktwerking niet zal leiden tot grote kwaliteitsverschillen,
die we, als het om kinderen gaat, niet acceptabel vinden. Ook de opmerking
in de memorie van antwoord dat de jeugdgezondheidszorg wel op de opvoedingsondersteuning
zal letten, en dat er dus geen relatie is tussen de kwaliteit van de kinderopvang
en de kwaliteit van de opvoedingsondersteuning stelt ons weinig gerust. Een
vraag aan de minister: vindt hij niet dat er een relatie zou moeten zijn tussen
opvoedingsondersteuning en kinderopvang? En zo nee, waarom niet?Ik denk dat de meeste ouders, in de praktijk moeders, zich de vraag zullen
stellen, doe ik er goed aan om te gaan werken, doe ik de kinderen
daar niet mee te kort. Bij die vraag is voor veel ouders de kwaliteit van
de kinderopvang doorslaggevend. Is die kwaliteit niet gewaarborgd dan zullen
veel moeders besluiten om niet te gaan werken. Dat lijkt mij in strijd met
een ander uitgangspunt van het regeringsbeleid: dat vrouwen, ook vrouwen met
kinderen, meer zouden moeten gaan werken. Er zijn ook moeders die gedwongen
zijn om te gaan werken, of die niet voldoende oog hebben voor het belang van
kwaliteit. In dat laatste geval is het nog belangrijker dat de overheid optreedt
als toezichthouder. Hoe denkt de minister dat hij vrouwen meer aan het werk
kan krijgen als de overheid niet tegelijkertijd garant staat dat de kinderopvang
kwalitatief goed genoeg is om daar zonder gewetensbezwaren kinderen naar toe
te brengen?We vinden het in dit land vanzelfsprekend dat de overheid een leidende
rol houdt in de kwaliteit van het onderwijs – ik mag er tenminste op
hopen dat het onderwijs straks niet ook aan de vrije markt wordt overgeleverd –
en mijn fractie vindt kinderopvang niet minder belangrijk. Kinderzorg hoort
niet tussen producten als vakantiereisjes op de vrije markt. Daar zullen we
het wel niet over eens worden. Maar we kunnen het er nog wel over hebben dat
er stevige kwaliteitseisen aan worden verbonden. Mijn fractie doet het niet
voor minder, en zal dus, tenzij de minister ons alsnog kan overtuigen wat
er aan de kwaliteitseisen gedaan gaat worden, niet voor deze wet stemmen.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Mevrouw de voorzitter. Soms is het wetsvoorstel dat de Raad van State
voor ogen kreeg een heel ander wetsvoorstel dan wij als Eerste Kamer uiteindelijk
behandelen. Dat is het geval met de Wet kinderopvang, waarvan in de tussentijd
ook de naam veranderd is. De bijdrage van GroenLinks concentreert zich op
twee punten: de toegankelijkheid van kinderopvang voor ieder die daar een
beroep op zou willen doen en de kwaliteit. Kort gezegd heeft de Tweede Kamer
wat het eerste punt betreft belangrijke verbeteringen aangebracht ten opzichte
van de oorspronkelijke wet, maar is het wat ons betreft nog niet goed genoeg.
Wat het tweede onderwerp betreft, de kwaliteit, heeft de Tweede Kamer, na
nogal moeizame stemmingen, alles wat goed was aan de wet juist onderuit gehaald.
Die wet is dus nogal veranderd ondertussen.Eerst maar de toegankelijkheid, oftewel de bijdrage van werkgevers aan
de kinderopvang. De Tweede Kamer heeft er gelukkig voor gezorgd dat als werkgevers
echt niet betalen, de overheid bijspringt. Dat is in ieder geval beter dan
niets. Maar het blijft natuurlijk wel een vreemde figuur: een overheid die
vindt dat werkgevers moeten meebetalen, maar het niet durft te verplichten
en vervolgens zelf gaat betalen als de werkgever weigert. Wij waren en blijven
een groot voorstander van een generieke werkgeversbijdrage. En dan niet alleen
voor werkgevers van ouders die gebruikmaken van kinderopvang, maar een bijdrage
van alle werkgevers. Het kost 0,33% van de loonsom, oftewel € 140
per werknemer per jaar. Ik durf te zeggen: dat is een schijntje. Daarmee voorkom
je dat werkende ouders voor werkgevers duurder zijn dan andere werknemers.
Immers, wie je ook in dienst hebt, de kinderopvangbijdrage betaal je sowieso.Eén aspect van het wel of niet verplichten van de werkgeversbijdrage
is tot nu toe naar ons oordeel enigszins onderbelicht gebleven. Dat is dat
door de vrijblijvendheid die er voor werkgevers is, ook de keuzevrijheid van
ouders in gevaar komt. En die keuzevrijheid was toch juist een belangrijk
aspect van de nieuwe wet. Ik zal een voorbeeld geven. Veel bedrijven en instellingen
hebben kinderopvangregelingen waarbij de werkgever alleen bijdraagt als ouders
kiezen voor een bepaald kinderdagverblijf, bijvoorbeeld dat van het bedrijf
of de instelling zelve. De wet die wij vandaag behandelen beoogt ouders een
bijdrage in de kinderopvang te geven, ongeacht waar deze opvang wordt ingekocht,
mits natuurlijk bij een erkende opvangplek. Maar wat gebeurt er nu werkgevers
niet verplicht zijn om bij te dragen? De bijdrage is nog steeds een gunst.
Dus zij kunnen blijven zeggen: wij betalen wel, maar alleen als het kind naar
crèche X gaat. Weg is dan de keuzevrijheid voor de ouders. Het zegt
dus erg weinig over de vraag hoeveel werkgevers nu of straks iets geregeld hebben
in de cao's, want dat kunnen hele beperkte en beperkende regelingen zijn.
Ik hoor hierop graag een reactie van de minister, evenals op het aspect van
de verminderde keuzevrijheid door de vrijblijvendheid voor werkgevers.Voorzitter. De wet wordt in 2008 geëvalueerd. Als tegen die tijd
minder dan 90% van de ouders een werkgever heeft die een bijdrage levert,
kán de verplichte werkgeversbijdrage er alsnog komen. Mijn fractie
heeft in dat verband een aantal vragen aan de minister.Ten eerste. Er is ook in 2006 een evaluatie voorzien. Wat is bij die evaluatie
het streefgetal voor het percentage ouders met een meebetalende werkgever?
Het is handig om tussendoelen te stellen, vooral als de datum nog valt binnen
deze kabinetsperiode.Ten tweede. Is het criterium louter "dat de werkgever bijdraagt", of ook
"hoeveel" en "in welke vorm"?Ten derde. Hoe denkt de minister, gezien het feit dat de algemeenverbindendverklaring
straks misschien van de baan is, dán te kunnen meten hoe het bij alle
verschillende werkgevers geregeld is? Hij moet ze dan bijna allemaal gaan
enquêteren.Voorzitter. Een andere zorg rond de toegankelijkheid betreft de bijdrage
van de overheid. Voor mensen die niet werken maar wel scholing volgen, draagt
de overheid alleen bij als die scholing past in een bepaald traject voor werkzoekenden.
Mijn fractie maakt zich in dit verband zorgen over herintreedsters en tienermoeders.
Herintreedsters vallen, zo blijkt uit actuele geluiden uit gemeenten, vaak
niet binnen dat traject. Wij hebben het daarover uitgebreid gehad bij de behandeling
van de WWB. Het blijkt dat gemeenten bij bepaalde herintredings- en reïntegratietrajecten,
zeker met de nieuwe WWB, prioriteit geven aan werklozen met een bijstandsuitkering,
omdat zij op de gemeentelijke begroting drukken. Gemeenten geven dus geen
prioriteit aan herintreedsters met een verdienende partner. Geen traject betekent
dus met de WK geen bijdrage in de kinderopvang, ook niet als je scholing volgt
op eigen initiatief. Ik hoop dat de minister ons op dit punt kan geruststellen.
Een andere groep die de dupe kan worden, zijn de tienermoeders die zich op
een iets hoger niveau verder willen scholen dan strikt noodzakelijk is voor
het eerste het beste baantje. Als zij het VMBO afmaken, krijgen zij de kinderopvang waarschijnlijk wel vergoed. Maar als zij ervoor kiezen
om naar de universiteit te gaan, krijgen ze geen overheidsbijdrage voor kinderopvang.
Ik hoor hierop ook graag een reactie van de minister.Voorzitter. Ik kom bij de kwaliteitseisen of beter de AMvB-kwaliteit die
er met een uiterst nipte meerderheid door de Tweede Kamer is uitgestemd. Ik
wil de minister op de man af vragen wat hij hiervan vindt. Ik neem aan dat
die AMvB niet voor niets in het oorspronkelijke wetsvoorstel stond. Was dat
een vergissing of maakte de Tweede Kamer een vergissing toen ze het amendement-Örgü
aannam? Wat vindt de minister hiervan? Ik vond het aardig dat collega Leijnse
in zijn dagboek schreef over de aantoonbare aandacht die hij aan zijn kleinkinderen
had gegeven. Stond dat maar in de wet. Daar staat niet dat er aantoonbare
aandacht aan de kinderen moet zijn gegeven, maar dat er aantoonbare aandacht
moet zijn gegeven aan de getalsverhouding tussen leidsters en kinderen en
aan de ruimte. We hebben het zojuist bij de afschaffing van de WAZ ook bij
de hand gehad. Je kunt volgens Europese regels bepaalde aandacht geven aan
c.q. onderzoeken of het nodig is om iets te regelen. Als het antwoord "nee"
is, is het "nee". Als je aantoonbare aandacht aan de getalsverhouding tussen
leidsters en kinderen hebt gegeven en de uitkomst is dat het wel 1 op 40 kan
zijn, dan zit je dus goed.Voorzitter. Het is de laatste tijd mode om tegen regels te zijn. Het woord
"regelgeving" wordt de laatste tijd vrijwel automatisch gecombineerd met het
bijvoeglijk naamwoord "overbodige". Maar nórmen zijn wel in de mode.
Dat deed die AMvB-kwaliteit nu juist: normen stellen. De branche is inmiddels
in actie gekomen om die normen zelf te stellen, maar dat helpt niet. Als je
het er met elkaar over eens bent dat bepaalde normen basisnormen zijn, dan
moeten deze voor iedereen gelden. In de AMvB stonden namelijk geen extraatjes
of frivoliteiten, maar normen over de getalsverhouding tussen leiding en kinderen
en de minimale ruimte per kind. Dat zijn geen aspecten waarop een tweedeling
acceptabel is tussen de mensen die het kunnen betalen en naar een duurdere
crèche gaan die bepaalde normen hanteert en de mensen die het niet
kunnen betalen. Het zou in dit geval nog weleens niet alleen over arm en rijk
kunnen gaan. Want wie het echt niet kan betalen, krijgt een zodanige overheidsbijdrage
dat de prijs van de crèche niet zo'n grote rol speelt. De middengroepen
zouden eerder kunnen gaan kiezen voor een kwalitatief mindere crèche,
omdat zij het geld voor iets anders nodig hebben. Dat lijkt me onacceptabel.
Ik ben benieuwd wat de minister hiervan vindt.Voorzitter. Er zit nog een adder onder het gras. Op welke kwaliteitsnorm
wordt straks de overheids- en werkgeversbijdrage bepaald? Gaat die bijdrage
straks omlaag of in ieder geval minder omhoog, omdat niet per wet of AMvB
is vastgelegd dat je X leidsters of vierkante meters nodig hebt? Ik hoor ook
hierop graag een reactie van de minister.Het kabinet zegt nu dat heel veel over de kwaliteit al is vastgelegd in
de cao's of daarin alsnog vastgelegd kan worden. Ik wil daarover graag een
paar vragen aan de minister stellen.Cao's zijn toch bedoeld voor de bescherming van werknemers en niet van
kinderen en ouders? De kinderen en ouders zitten niet aan de onderhandelingstafel.
En wat te doen met normen die wél in het belang van kinderen maar niet
van leidsters zijn? De leidster krijgt de achteruitgang op een ander terrein
vaak gecompenseerd, maar ondertussen gaat het wel ten koste van de kinderen.Er is sinds kort bovendien een probleem bijgekomen nu cao's straks misschien
niet meer algemeen verbindend worden verklaard. Er zullen dan immers allerlei
kinderdagverblijven komen die de cao niet hanteren. Of gaat de overheid dan
alleen nog opvang vergoeden, die geleverd wordt door een kinderdagverblijf
dat wél de cao hanteert? Ik hoor hierop graag een reactie van de minister.De gemeenten zeggen nu bij monde van de VNG: geef ons dat toezicht dan
ook maar niet. Ik vind dat zeer begrijpelijk. Het gaat hier niet om situaties
waarvan overduidelijk is dat deze niet deugen. In een situatie van één
leidster op 100 kinderen in een afgelegen kelder kan de gemeente waarschijnlijk
met recht ingrijpen. Het gaat juist om het grijze gebied. Voor je het weet
word je als gemeente de ene week in de media door de ouders aan de schandpaal
genageld en de andere week door het kinderdagverblijf.Ten slotte, voorzitter, nog een heel ander punt, de tussenschoolse opvang.
Deze ontbreekt volstrekt in de wet. Dat is logisch als de minister de tussenschoolse
opvang beschouwt als horend bij de scholen en dus als de verantwoordelijkheid
van de minister van OCW. Ik vraag de minister daarom wiens verantwoordelijkheid
hij de tussenschoolse opvang vindt. Op dit moment valt de tussenschoolse opvang
in feite tussen wal en schip, even in het midden latend of De Geus hier de
wal en Maria van der Hoeven het schip is of omgekeerd. Feit is dat voor de
ontplooiing en arbeidsparticipatie van vrouwen, kwalitatief goede tussenschoolse
opvang vaak van doorslaggevend belang is. Ik hoor graag van de minister onder
wiens verantwoordelijkheid dit valt en wie wij daarop voortaan dus aan kunnen
spreken. Ik hoop dat er dan ook werkelijk iets gaat gebeuren. Dat deugt nog
niet echt.Ook voor het overige ben ik zeer benieuwd naar de reactie van de minister.Mevrouw Nap-Borger (CDA):Mevrouw de voorzitter. Het zou een "luie huisvrouwenwens" zijn. Zo bestempelde
de burgemeester van mijn vorige woonplaats in eerste instantie mijn verzoek
dat ik ongeveer dertig jaar geleden namens velen, waaronder ouders, het onderwijs
en de medische beroepsgroep, aan het toenmalige lokale college richtte. Het
betrof een aanvraag om een kinderopvang c.q. een peuterspeelplaats te mogen
starten voor enkele dagdelen per week. Er lagen verschillende redenen aan
dit verzoek ten grondslag. Een ervan was de afnemende gezinsgrootte, waardoor
kinderen solistischer opgroeiden en minder sociale contacten hadden. Een andere
reden was de toenemende onveiligheid op straat en het verdwijnen van buitenspeelmogelijkheden.
Ook de taalachterstand die veel plattelandskinderen hadden doordat thuis vrijwel
uitsluitend dialect werd gesproken, was een reden om voor een voorschoolse
vorm van opvang te pleiten. Het doel van de opvang was in die tijd zeker nog niet het vergroten van
de arbeidsparticipatie van vrouwen. Werkende vrouwen waren een uitzondering
en voor veel beroepen was het usance dat je op het moment dat je trouwde,
je als "huwelijkscadeau" je ontslag kreeg aangeboden. Dat de aanhouder wint,
bleek wel uit het feit dat er binnen een jaar een peuterspeelzaal was met
in het begin nog "luie huisvrouwen" als leidsters. De behoefte aan kinderopvang
manifesteerde zich door de wachtlijst die in no time ontstond.Er is veel veranderd binnen een generatie. Na jaren van voorbereiding
door ouders, kinderopvangorganisaties, gemeenten en Rijk en onder verantwoordelijkheid
van verschillende bewindslieden, is deze Wet kinderopvang in de laatste fase
van de wetgeving beland. Er is door de overheid en de brancheorganisatie zelf
enorm geïnvesteerd in zowel de kwantiteit – van 20.000 kindplaatsen
in 1988 naar het tienvoudige daarvan in 2003 – als in de kwaliteit van
deze sector. Net als de vele betrokkenen is de CDA-fractie blij met dit moment.
Het is goed dat er een eind is gekomen aan jaren van onzekerheid omtrent de
inhoud van de wet en het tijdstip van invoering. De doelstelling van de Wet
kinderopvang is om te komen tot een situatie waarin kwantitatief en kwalitatief
voldoende en betaalbare kinderopvang beschikbaar is om de combinatie van arbeid
en zorg te vergemakkelijken.In de verslagen van de behandeling van dit wetsvoorstel in de Tweede Kamer
geeft de minister een- en andermaal aan dat hij de WBK vooral ziet als een
arbeidsmarktinstrument en niet als een instrument voor zorg en welzijn.De CDA-fractie onderstreept het belang van kinderopvang voor de arbeidsparticipatie
van vrouwen en mannen, omdat zij het belangrijk vindt dat alle mensen zich
kunnen ontplooien en hun talenten kunnen gebruiken. Recentelijk hebben collega's
Van Leeuwen en Vedder bij debatten in deze Kamer nadrukkelijk gewezen op de
noodzaak van participatie van jong en oud, mits hij of zij daartoe in staat
is. Dit niet alleen vanwege de binnenkort te verwachten uitstroom van de naoorlogse
babyboomers en de vergrijzing versus de ontgroening die aanstaande is, maar
ook vanwege het belang dat wij hechten aan het behouden van het menselijk
kapitaal op de arbeidsmarkt.Kinderopvang is naar de mening van onze fractie meer dan alleen een arbeidsmarktinstrument,
hoe belangrijk dat aspect ook is. Kinderopvang neemt op tijden dat de ouder
vanwege werk, studie of andere activiteiten hiervoor niet beschikbaar is,
niet alleen de opvang, maar ook de opvoeding van de kinderen over. De CDA-fractie
onderkent de positieve bijdrage die kinderopvang kan leveren aan de sociale,
de motorische, de cognitieve en de emotionele ontwikkeling van kinderen.Bij de behandeling van de Wet op de jeugdzorg heeft collega Soutendijk
namens onze fractie gepleit voor een naadloos sluitende keten in het kader
van de vroegtijdige opsporing van eventuele sociaal-medische en medische problemen
en gedragsproblemen bij kinderen. De kinderopvang kan hier vanwege het feit
dat kinderen daar doorgaans meer dagdelen per week zijn, een grote rol in
spelen. Zoals vermeld in de memorie van antwoord zal een van de agendapunten
in het kader van de operatie "Jong", vroegsignalering van risico's bij kinderen
zijn. De minister onderkent dat kinderopvangcentra hierbij een rol zouden
moeten spelen.Kan de minister ons aangeven op welke wijze deze centra bij de uitwerking
van operatie Jong worden betrokken?De versterking van de positie van de ouders is een van de doelstellingen
van deze wet. Ouders spelen een centrale rol. Meer zeggenschap voor de ouders
vraagt ook om een grotere betrokkenheid en participatie. Mede door de introductie
van vraagfinanciering, waarbij ouders van de overheid een inkomensafhankelijke
tegemoetkoming ontvangen in de kosten van kinderopvang en zelf contracten
kunnen afsluiten met de kinderopvangondernemer, wordt dit bewerkstelligd.
Ouders zijn daarbij niet langer afhankelijk van de keuze die anderen, werkgevers,
gemeenten en bemiddelende instanties, namens hen maken. Dit moet leiden tot
het vergroten van de mogelijkheid om de opvang te kiezen die het meest bij
hun behoefte en de behoefte van hun kind aansluit.Het wordt er voor ouders niet gemakkelijker op om informele opvang te
organiseren. Sociale netwerken worden steeds dunner, families kleiner en ze
wonen meer gespreid. Steeds vaker wordt dan ook gezocht naar formele opvang.
Om een verantwoorde keuze te kunnen maken voor formele opvang, in welke vorm
dan ook, dient er wel voldoende aanbod te zijn van een kwalitatief goed niveau
en op een niet al te grote afstand. Ondanks het stijgende aanbod aan kinderopvangcentra
zijn er nog steeds plaatsen waar geen of maar één vorm van opvang
aanwezig is.De afgelopen jaren zijn met financiële ondersteuning van de commissie
Dagindeling en van gemeenten en provincies kansrijke initiatieven ontwikkeld
op bedrijventerreinen, in wijken en kleine kernen, door kinderopvang te koppelen
aan andere voorzieningen. De "Kulturhusen" in de provincie Overijssel zijn
daar een prachtig voorbeeld van. Op deze wijze kan op plaatsen waar de solitaire
kinderopvangonderneming niet rendabel is, toch tegemoet worden gekomen aan
de vraag.De CDA-fractie is vanwege de financiële basis die noodzakelijk is
voor het opzetten en in stand houden van kleinschalige opvang content met
het ontwerp tijdelijk besluit innovatieve kinderopvang. Artikel 1 houdt in
dat op experimentele basis het aantal kinderen bij gastouderopvang tot ten
hoogste zes kinderen wordt toegestaan. Tevens wordt de definitie van "gastouderopvang"
opgerekt, wat impliceert dat deze vorm van opvang ook kan plaatsvinden op
het adres waar de gast- of vraagouder zijn hoofdverblijf heeft. Daardoor ontstaan
meer mogelijkheden voor innovatieve ontwikkelingen.Een van de doelstellingen van deze regering is het vereenvoudiging van
wet- en regelgeving en het verminderen van de bureaucratie. Het CDA is een
groot voorstander van het schrappen van overbodige regelgeving. Vooral de
overlap en de tegenstrijdigheid van regels werken contraproductief. Het CDA
heeft zelfregulering hoog in het vaandel staan. Meer keren heeft het bij de
behandeling van wetsvoorstellen hierop aangedrongen. Het voorliggende wetsvoorstel
is door het aangenomen amendement-Örgü c.s. in de Tweede Kamer in
deze geest gewijzigd. Wij vertrouwen erop dat de MO-groep, de branchevereniging
en BOinK hun verantwoordelijkheid in dezen oppakken en komen tot een nadere concretisering van de globale kwaliteitseisen die voldoen
aan de benodigde inhoud. Zo niet, dan hebben wij de toezegging van de minister
dat hij zijn eigen verantwoordelijkheid zal nemen als de partijen geen of
onvoldoende afspraken maken.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Mevrouw Nap spreekt over de belangenverenigingen die misschien wel eigen
normen gaan stellen. Naar onze verwachting zal in ieder geval zeker niet iedereen
zich vervolgens aan die normen gaan houden. Ook al worden er afspraken gemaakt,
toch zal er op dit gebied een tweedeling ontstaan. Hoe kijkt mevrouw Nap daartegenaan?De heer Schouw (D66):Ik sluit hier meteen op aan. Ik maak mij zorgen over de informatievoorziening
in de CDA-fractie. Wij hebben een brief gekregen van BOinK. Ik weet niet of
die brief de CDA-fractie heeft bereikt, maar als u die brief hebt gelezen,
kunt u onmogelijk volhouden dat u er gerust op bent dat de belangenorganisaties
eruit komen. Dit is echt een brandbrief. Die brief is vanmiddag aangekomen.
Misschien kan die brief ook verspreid worden onder de leden van de CDA-fractie.Mevrouw Nap-Borger (CDA):Wij hebben deze brief ontvangen. Ik heb niet gezegd dat wij er gerust
op zijn, maar dat wij erop vertrouwen. Tot nu toe waren de berichten die wij
ontvingen over de onderhandelingen tussen de brancheorganisaties, de MO-groep
en BOinK positief. Wij zouden het betreuren als de kans voor ouders om hun
eisen kenbaar te maken nu verloren gaat. Ik betreur het ook dat die brief
er nu pas ligt, want wij hebben per slot van rekening al op 29 april
de definitieve besluitvorming in de Tweede Kamer gehad. Ik betreur het dat
het op dit moment gebeurt, zodat wij niet meer hebben kunnen spreken met deze
organisatie.De heer Schouw (D66):In de brief namens 80% van de ouders staat dat zij het niet willen zoals
het nu in het wetsvoorstel staat. Bovendien staat er dat zij er niet uitkomen.
Dan kunt u wel volhouden dat u erop vertrouwt, maar dit is een feitelijkheid
die u volgens mij op een andere manier zou kunnen interpreteren.Mevrouw Nap-Borger (CDA):In de memorie van antwoord heeft de minister een toezegging gedaan. Als
de partijen er niet uitkomen, zal hij zijn verantwoordelijkheid nemen. Als
blijkt dat de situatie inderdaad is zoals wij die nu voorgelegd hebben gekregen
door die belangenorganisatie, dan hoor ik graag van de minister wat hij daarmee
gaat doen. Ik ben heel benieuwd naar het antwoord dat de minister morgen zal
geven.De heer Leijnse (VVD):Het zou goed zijn als u nog eens overwoog wat er in die brief van BOinK
staat. Er staat in feite dat men niet tot een convenant komt, omdat BOinK
de voorwaarden onvoldoende acht. Stel dat men wel tot een convenant komt.
Wat is dan de afdwingbaarheid van een dergelijke regeling? Kan een dergelijke
afspraak worden afgedwongen in het geval van een individuele ondernemer in
de kinderopvang die geen lid is van een van de werkgeversorganisaties?Mevrouw Nap-Borger (CDA):Daar gaat het volgende deel van mijn verhaal over. Ook daarover heb ik
een vraag aan de minister. In hoeverre bieden de afspraken in de toezichtsprotocollen
en de afspraken in het kader van de zelfregulering rechtszekerheid voor de
gemeenten en de ondernemers?De heer Leijnse (VVD):U zegt dat de minister zijn verantwoordelijkheid zal nemen als er geen
afspraken komen. Hoe kan de minister zijn verantwoordelijkheid nemen op basis
van een wet die geen materiële normen bevat? Wat zou die eigen verantwoordelijkheid
dan kunnen inhouden?Mevrouw Nap-Borger (CDA):Ik denk dat de minister toch wel wat eisen kan stellen. Ik ben heel benieuwd
in hoeverre de regelgeving voldoende is om daar in de praktijk handen en voeten
aan te geven.De heer Leijnse (VVD):U bent het toch wel met mij eens dat de minister geen eisen kan stellen
als er geen grond voor is in de wet? De minister heeft toch niet de vrijheid
om eisen te stellen als de wet daar geen grond voor biedt?Mevrouw Nap-Borger (CDA):Ik heb begrepen dat de minister in het kader van een wetinterpreterende
beleidsregel wel degelijk het een en ander kan doen.Voorzitter. Naar aanleiding van de in de memorie van antwoord gegeven
uitleg over de uitvoering van de gemeentelijke toezichts- en handhavingstaken
met betrekking tot de kwaliteit van de opvang hebben wij de behoefte hierop
terug te komen. Door de aanvaarding van het amendement-Örgü c.s.
biedt de wet niet langer de bevoegdheid tot nadere normering van de globale
kwaliteitseisen via een AMvB of een ministeriële verordening. In de memorie
van antwoord geeft de minister aan, met een beleidsregel te komen waarin de
normen die de wet stelt in landelijke toezichtprotocollen worden vastgesteld.
De afspraken die zijn gemaakt in het kader van, hoop ik, zelfregulering, zullen
als basis dienen.Gezien het feit dat een beleidsregel geen algemeen verbindend voorschrift
is en slechts betrekking kan hebben op de afweging van belangen, de vaststelling
van feiten of de uitleg van wettelijke voorschriften, waaruit blijkt dat een
beleidsregel niet het geëigende instrument is om normstelling te plegen,
vraagt de CDA-fractie zich af hoe de gemeenten en in het verlengde daarvan
de GGD's op een adequate en verantwoorde wijze hun taken moeten uitvoeren
en welke kwaliteitseisen nu precies moeten worden nageleefd en zo nodig moeten
worden gesanctioneerd. Met de heer Leijnse heb ik er dus vragen over. Zolang
het niet geheel helder is, vragen wij ons af of dat niet betekent dat misschien
wel moet worden volstaan met marginale toetsing en handhaving door GGD en
gemeente. Ik duid dan vanzelfsprekend op die kwaliteitseisen die niet door
deze of andere wet- en regelgeving worden gedekt.Ik wil kort nog even enkele onderdelen van het wetsvoorstel belichten.
De CDA-fractie kan zich vinden in de wijziging van de compensatieregeling.
Het lijkt ons een goede zaak dat ouders met lage inkomens structureel worden
gecompenseerd als de werkgevers geen financiële bijdrage leveren aan
kinderopvang. Het besluit om ook de zelfstandigen onder dit wetsartikel te
scharen, kan eveneens rekenen op bijval van onze fractie. Wel zal alles op
alles moeten worden gezet om de werkgeversorganisaties te overtui gen,
hun verantwoordelijkheid ten aanzien van hun aandeel in de bijdrage in de
kosten van kinderopvang te nemen, én via de ouders in de richting van
hun eigen werkgevers, én via de onderhandelingen die de minister periodiek
voert in het kader het arbeidsvoorwaardenoverleg. De evaluatie in 2006 zal
duidelijk maken of met de door het kabinet gekozen koers om het werkgeversdeel
niet verplicht te stellen de doelstelling van het kabinet (in 2008 ontvangt
90% van de werknemers een bijdrage van hun werkgever voor de benodigde opvang)
wel wordt gehaald. Wij zijn met de minister van mening dat dan opnieuw moet
worden gekeken of een en ander aanpassing behoeft.Door het CDA-Tweede-Kamerlid Smilde zijn deze week schriftelijke vragen
gesteld aan de minister naar aanleiding van een artikel in het Utrechts Nieuwsblad
van 28 juni over de "truc" met de werkgeversbijdrage. Wij hadden gehoopt
dat het antwoord van de minister ons tijdig zou hebben bereikt, zodat wij
er met hem over hadden kunnen spreken.Mevrouw De Rijk (GroenLinks):Wij hebben het al.Mevrouw Nap-Borger (CDA):Ik had het niet ontvangen, maar zal proberen het vannacht nog te bekijken.De tijdplanning is gezien de grote impact van deze wet voor met name de
ouders, maar ook voor de werkgevers, de gemeenten en de ondernemers nogal
krap en vraagt naar de mening van onze fractie dan ook om een goede en tijdige
voorlichting. De Belastingdienst heeft zich, zoals wij uit de memorie van
antwoord kunnen opmaken, al vroegtijdig voorbereid door conceptaanvraagformulieren
op te stellen, een voorlichtingscampagne te starten en een speciaal voor dit
doel ontwikkeld computerprogramma te introduceren. De dienst heeft echter
onlangs aangegeven dat er problemen kunnen ontstaan doordat er één
beschikking per huishouding wordt afgegeven en niet per kind, terwijl het
goed mogelijk is dat ouders hun kinderen door verschillende organisaties laten
opvangen. Kan de minister ons garanderen, dat de Belastingdienst tijdig alle
knelpunten heeft opgelost?Ik eindig bij de gewijzigde titel van deze wet. De CDA-fractie is van
mening dat door de titel Wet kinderopvang de vlag beter de lading dekt. De
voorliggende ontwerpwet garandeert immers niet het recht op kinderopvang,
maar wel de toegankelijkheid van kinderopvang, landelijke kwaliteitseisen
en het recht op tegemoetkoming in de kosten van formele kinderopvang voor
ouders die zorgtaken en arbeid willen combineren.De heer Schouw (D66):Mevrouw de voorzitter. Het is al middernacht. Er is net iemand jarig geworden.
Op deze late vooravond van de nacht liggen de meeste kinderen al enige tijd
op één oor in hun bedje. Eigenlijk is er dan ook geen beter
moment om de ontwerp-Wet kinderopvang te behandelen. Namens de fractie van
D66 en de OSF wil ik een paar zegeningen, maar ook een paar onevenwichtigheden
van het wetsvoorstel aangeven. En uiteraard zal ik ook een voorlopig slotoordeel
geven.Als eerste meld ik de zegeningen.Onze fracties vinden het een positieve ontwikkeling dat er een wet komt
die de kinderopvang regelt. Het bespreken en bepalen van richtlijnen en eisen
komt niet alleen het imago van de branche ten goede, maar zeker ook de samenleving.
Als ouder moet je erop kunnen vertrouwen dat je kind in goede handen is bij
de kinderopvang. Je moet erop kunnen vertrouwen dat de overheid dit zorgvuldig
heeft geregeld. Immers – om mevrouw Soutendijk van de fractie van het
CDA te parafraseren bij haar inbreng voor de Wet op de jeugdzorg – kinderopvang
betekent vrijwillige inmenging in de opvoeding. Dat moet op een verantwoord
kwaliteitsniveau gebeuren.Als tweede pluspunt zien wij de verdere professionalisering van de sector.
De explosieve groei maakt een andere aanpak van de kinderopvang noodzakelijk.
Mijn partij is daarvan altijd een enorme pleitbezorger geweest. Ik sprak in
het verleden, want D66 heeft de grootst mogelijke moeite met het voorstel
dat nu aan de orde is.De voornaamste onevenwichtigheid die wij zien, hangt samen met het begrip
kwaliteit. De Tweede Kamer heeft tot ons ongenoegen de concrete kwaliteitseisen
geschrapt. Dit is niet alleen jammer, maar ook onverstandig. Immers, een effectief
kwaliteitsbeleid is gebaat bij richtlijnen en eisen die normstellend, uitvoerbaar,
toetsbaar en handhaafbaar zijn. Er komt nu geen algemene maatregel van bestuur
kwaliteit. Dit betekent dat een aantal zaken als leidster-kindratio, aantal
vierkante meters, groepsgrootte en dergelijke niet meer bij wet zijn geregeld.
Een aantal vertegenwoordigers vreest dan ook terecht voor beunhazerij. Dit
signaal moeten wij serieus nemen. Kinderopvang is namelijk niet zo maar iets.
Je geeft aan een ander het vertrouwen om een stukje van de opvoeding van een
kind voor zijn of haar rekening te nemen. Dit vertrouwen moet met de meest
maximale garanties zijn omkleed.Wij geloven niet dat door middel van marktwerking alles goed zal komen.
Immers, in één op de drie gemeenten is slechts één
locatie voor kinderopvang en ook in de overige gemeenten is het aanbod dun
gezaaid. Van een open markt kunnen wij blijven dromen en is derhalve absoluut
geen sprake.Om het vacuüm aan kader-stellende kwaliteitseisen enigszins op te
vangen, komt de branche mogelijkerwijs met een intentieverklaring om enige
afspraken te maken over de gewenste kwaliteit in de kinderopvang. Wel, zelfregulering
op zich is prima, maar zoals het er nu naar uitziet, is de grond wel erg drassig.
Het zijn vage afspraakjes die – als zij er al komen – tot niets
verplichten. Bovendien gaat er ook geen sturende en controlerende werking
van uit. Ook is het lastig afspraken te maken met een verdeelde sector. Wij
hebben een belangrijke brief ontvangen van een vertegenwoordiger van de ouders
van de kinderopvang waarin geen spoor is te vinden van overeenstemming of
samenwerking. Ik vind dat wij dit in dit debat moeten meewegen en dat wij
moeten constateren dat het vooruitzicht dat wij zouden hebben, absoluut niet
in zicht komt in de komende periode.Wij zijn een groot voorstander van de beperking van administratieve lasten,
maar hier wordt het kind met het badwater weggegooid. De winst op het terrein
van de administratieve lasten komt dan ook niet van de kwaliteitseisen, maar
eerder van de Arbo.Ik wil een paar vragen stellen aan de minister. Hoe duurzaam zou zo'n
overeenkomst of intentieverklaring van de branche nu eigenlijk zijn? Hoe dekkend zou zo'n overeenkomst van de branche zijn? Hoe toetst en
hoe stuurt de minister bij opdat de kwaliteitseisen voldoen aan een minimaal
niveau en aan de eigen uitgangspunten van het kabinet zoals voorgesteld aan
de Tweede Kamer? Hoe kan de minister garanderen dat hij afspraken kan handhaven
waarover hij zelf – bij het vaststellen ervan– geen zeggenschap
heeft? Mijn laatste vraag: is het geen open einde regeling? Ik denk dan niet
zozeer aan het budget als wel aan de handhaving.Al diegenen die nog twijfelen op het punt van de kwaliteit, raad ik aan
om de wet er eens bij te pakken en voor de grap de eerste zin van artikel
50 door te lezen. Misschien is het wel goed als de fracties van de CDA en
de VVD dat eens doen. Die eerst zin is echt fantastisch. Het is een zin, waarin
je rond kunt fietsen. Hier komt hij: De houder van een kindercentrum organiseert
de kinderopvang op zodanige wijze, voorziet het kindercentrum zowel kwalitatief
als kwantitatief zodanig van personeel en materieel, draagt zorg voor een
zodanige verantwoordelijkheidstoedeling en voert een zodanig pedagogisch beleid
dat een en ander leidt of redelijkerwijs moet leiden tot verantwoorde kinderopvang.
Het is een zin, waarvoor de schrijver zich rot zou moeten schamen. Wij zouden
ons op onze beurt moeten schamen als zo'n zin in een wet terecht zou kunnen
komen.De VNG heeft op 27 mei een brief geschreven waarin zij de minister
opheldering vraagt over de taak van de gemeenten bij het kwaliteitsbeleid.
De vragen van de VNG zijn in de ogen van mijn fractie zeer valide. De kern
van de kritiek van de gemeenten is dat de toezichthouders hun taken niet kunnen
uitvoeren als de norm ontbreekt. En dat terwijl de gemeenten hierop wel door
burgers worden aangesproken! De gemeente is, zie de artikelen 61 en verder,
bevoegd gezag, maar de VNG schrijft nu wel met zo veel woorden dat zij die
verantwoordelijkheid niet kan dragen. Wat moet je dan? Je legt een duidelijke
verantwoordelijkheid bij een grote partij in het land en die partij laat je
weten: bedankt voor die verantwoordelijkheid, maar ik neem die verantwoordelijkheid
niet op mij, want ik kan haar niet dragen.Een reactie van het kabinet ontbreekt. Mijn fractie tast daardoor in het
duister over de antwoorden. Kan de minister morgen nog eens duidelijk aangeven
hoe hij de gevolgen voor de gemeenten beoordeelt? Hoe zal hij verder op deze
toch forse constatering van de VNG reageren?Een andere onevenwichtigheid is de financiële medeverantwoordelijkheid
voor werkgevers. Die is naar de mening van mijn fractie nog niet goed geregeld.
Het zou logisch zijn als werkgevers zich verplichten meer bij te dragen aan
de kinderopvang. Dat hoort bij een verantwoord werkgeverschap. Dat zij hun
verantwoordelijkheid onvoldoende nemen en de kosten op de overheid en ouders
afwentelen, is een verkeerde ontwikkeling.Als een werkgever niet bijdraagt, compenseert de overheid. Over deze compensatieregeling
zijn inmiddels enige artikelen in de pers verschenen die laten zien dat er
een gat in de wet zit. De reactie van de minister op deze artikelen stelt
mij niet gerust. Zijn reactie komt er namelijk op neer dat er weliswaar een
gat in de wet zit, maar dat hij vermoedt dat er weinig gebruik van zal worden
gemaakt.Het kabinet heeft met het wetsvoorstel voor een basisvoorziening kinderopvang
de bal in de Tweede Kamer goed voor het doel gelegd. Een interview met de
minister op 9 april in het magazine van de VNG had dan ook de aantrekkelijke
kop: Wij gaan de kinderopvang eindelijk eens goed regelen. Het kabinet koos
in eerste instantie voor uniform toezicht op kwaliteit, onder de verantwoordelijkheid
van de gemeenten. De uitvoering zou een verantwoordelijkheid van de GGD's
worden. Dat alles gebaseerd op een AMvB. Nu de Tweede Kamer een verantwoorde
invulling van de kwaliteit van kinderopvang niet meer aan zichzelf wil houden,
maar het instrument uit handen geeft, is het hart uit de wet gehaald.De Eerste Kamer moet doen waarvoor zij is bedoeld: het toetsen van de
wetgevingskwaliteit. Mijn fractie vindt die kwaliteit onder de maat, omdat
zelfs maar een begin van een normstellend kader ontbreekt. Bij zo'n belangrijk
onderwerp als kinderopvang ontbreekt dan ook een heldere norm, en de naleving
van die norm. Wij willen wel iets maar wij weten nog niet hoe wij dat in de
praktijk moeten organiseren. Een dergelijk open einde bij zoiets belangrijks
als kinderopvang kunnen de OSF en de D66-fractie niet voor hun verantwoordelijkheid
nemen.Het zou deze minister sieren om dit voorstel aan te houden en te zoeken
naar een weg om de kwaliteitsborging te verzekeren, de kwaliteitsketen eerst
goed te regelen. En de waarborgen daarvoor hier spijkerhard op tafel te leggen.De heer Van den Berg (SGP):Voorzitter. Ik spreek mede name de ChristenUnie-fractie.Arbeidsparticipatie en kinderopvang kunnen niet los van elkaar worden
gezien. Dat blijkt ook uit een onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair
Demografisch Instituut (NIDI). Uit dit onderzoek blijkt dat mensen die hun
baan, hun ouderschap en de zorg voor hun ouders goed willen vervullen, onder
grote druk staan. Zo is er nogal eens sprake van "spitsuurgezinnen", en de
verwachting is dat de opeenstapeling van taken in deze gezinnen op den duur
tot maatschappelijke problemen zal leiden. Het is dan ook van belang om te
bezien of het wetsvoorstel het belang van het kind en de ouder(s) dient. Anders
gezegd: draagt dit wetsvoorstel bij aan een goed gezinsklimaat met een positieve
doorwerking naar het kind?Het beleid van dit kabinet is gericht op het stimuleren van arbeidsparticipatie
van vrouwen. Daarom moet het uitbreiden van kinderopvang worden geïntensiveerd.
Dit om de langetermijndoelstelling van een arbeidsdeelname door vrouwen van
65% in 2010 te realiseren. Om die reden ziet het kabinet dit wetsvoorstel
naar analogie van het onderwijs als een basisvoorziening voor de opvang voor
kinderen.Onze fracties zijn van mening dat niet het verwerven van een dubbel of
anderhalf gezinsinkomen het uitgangspunt moet zijn, maar dat de belangen van
de kinderen zwaarder moeten wegen. Dat behoort ook het standpunt van het kabinet
te zijn, zo vinden wij. Wij zullen dat proberen te onderbouwen. De sociaal-emotionele
risico's voor jonge kinderen die langdurig in kinderopvang verblijven, zijn
niet gering. Dit blijkt uit studies van onder andere een Amerikaans onderzoeksinstituut.
De eerste levensjaren zijn cruciaal voor de verdere ontwikkeling
van het kind en langdurige kinderopvang kan schadelijk zijn voor de cognitieve
sociale en gedragsvaardigheden van jonge kinderen.In haar oratie als hoogleraar ontwikkelingspsychologie aan de Katholieke
Universiteit Nijmegen wijst mevrouw Riksen-Walraven erop dat langdurige kinderopvang
van met name jonge kinderen bij bepaalde omgevingsfactoren tot risico's kan
leiden. Dan is toch grote voorzichtigheid geboden, zeker nu opvang tot vijf
dagen per week mogelijk is, ja zelfs een 24-uursopvang behoort tot de mogelijkheden.
In die context maken wij onze opmerkingen. Voelt het kabinet niet dat hier
sprake is van een zekere spanning? In zo'n situatie is het waarborgen van
kwaliteit zeer belangrijk. Zo toont onderzoek van de NCKO aan dat de kwaliteit
van de opvang alleen goed gemeten kan worden met structurele maten én
met procesmaten. Prof. Riksen-Walraven stelt dat beide meetinstrumenten essentieel
zijn, terwijl er nu wordt ingezet om de kwaliteit af te meten aan structuurkenmerken.
Is het niet beter om het zekere voor het onzekere te nemen, te luisteren naar
deskundigen, in voor een aantal kinderen toch risicovolle situaties?Bovendien zijn er nog allerlei vragen op het gebied van toezicht, handhaving,
opsporing en sancties. Door amendering in de Tweede Kamer is het toezien op
de kwaliteit door gemeenten nu in feite een lege huls. Ik herhaal wat anderen
ook al gezegd hebben. Hierdoor is er naar onze mening sprake van een volstrekt
onevenwichtig wetsontwerp. Er is geen maatstaf meer waar vanuit moet worden
gewerkt en waaraan kan worden gemeten. De VNG vraagt hiervoor met klem aandacht
en stelt hiervoor geen verantwoordelijk te kunnen nemen. Wij willen op bovenstaande
vragen heldere antwoorden. En heeft de minister al geantwoord op de brief
van de VNG? Zo ja, wat heeft hij precies geantwoord.Voor onze fracties is het gezin de hoeksteen van de samenleving. Man en
vrouw zijn daarin verantwoordelijk voor elkaar en voor hun kinderen. Binnen
die verantwoordelijkheid moeten zij afspraken maken over de verdeling van
arbeid en zorg. Het streven van de overheid om zoveel mogelijk de arbeidsparticipatie
van vrouwen te stimuleren, kan op gespannen voet staan met de onvervreemdbare
verantwoordelijkheden van mannen en vrouwen. Wij willen ook bij de beoordeling
van dit wetsontwerp blijven uitgaan van een bijbelse visie waarin ruimte is
voor persoonlijke keuzen. Op grond van bijbelse uitgangspunten kan gesteld
worden dat de vrouw in eerste instantie de zorgtaken waarneemt waar het kleine
kinderen betreft. Wij vinden dat namelijk zeer belangrijk in die jonge jaren.
Vandaar dat het van groot belang is om als ouders vasthoudend en creatief
te zoeken naar mogelijkheden om in ieder geval de kleine kinderen thuis te
laten zijn bij de moeder. Op grond van deze uitgangspunten kan ook afgeleid
worden dat vader en moeder beiden verantwoordelijk zijn voor de opvoeding
van de kinderen. Deze verantwoordelijkheid moeten ze samen dragen, die mogen
zij niet op derden afschuiven. Zij moeten beiden zodanig met hun tijd en energie
omgaan dat de opvoeding van de kinderen niet in de knel komt maar de hoogste
prioriteit krijgt die het verdient. Het werk mag niet belangrijker worden
dan het ouder zijn. Wij delen dan ook de mening van de Raad van State dat
het kabinet onvoldoende duidelijk kan maken wat het maatschappelijk belang
van kinderopvang is, zoals dat in deze wet is verwoord. Daardoor is het zo
moeilijk, zo stelt de Raad van State, te beoordelen hoever de verantwoordelijkheid
van de overheid strekt op het terrein van de kinderopvang. Dit wetsontwerp
toont naar onze mening aan dat individualisering vaak botst met de geborgenheid
en de aandacht die nodig is voor het jonge kind in het gezin. Onze fracties
zijn niet tegen kinderopvang die om medische of sociale redenen noodzakelijk
is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij kinderen van alleenstaande ouders.
Maar als kinderopvang als een marktinstrument wordt ingezet, hebben wij onze
bedenkingen. Daar zit bij ons de wissel. En dat proeven wij in dit wetsvoorstel.Het gezin is naar onze mening de belangrijkste plaats voor overdracht
van waarden en normen, waarbij vader en moeder allebei een voorbeeldfunctie
vervullen. Wij zijn van mening dat opvang van kinderen binnen het eigen gezin
betere mogelijkheden geeft voor waarden- en normenoverdracht dan kinderopvang
buitenshuis. Het is belangrijk als ouders beiden investeren in hun gezin met
het oog op "later" zodat kinderen een goede basis krijgen voor hun plaats
in de maatschappij.De visie van onze fracties is dat de rijksbijdrage die aan kinderopvang
wordt besteed in het kader van rechtsgelijkheid als kindgebonden budget aan
álle ouders met jonge kinderen ten goede moet komen. De ouders kunnen
dan de verantwoordelijkheid nemen voor wat zij daarmee gaan doen. De overheid
stimuleert op die manier ook nog eens de eigen verantwoordelijkheid van de
ouders. Graag horen wij ook hierover de visie van de minister.Wij wachten met belangstelling op de beantwoording.De beraadslaging wordt geschorst.Sluiting 0.35 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-2050-2062.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl