Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met staatssecretaris Van der Knaap van Defensie, staatssecretaris Van Gennip van Economische Zaken en minister Zalm van Financiën over de JSF (Joint Strike Fighter) (26488, nr. 29)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2004-2005, pag. 4655-4660

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

03-05-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

nr. 77, pagina 4655-4660

26-04-2005

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 26488Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over beleidsnotitie reïntegratiemarkt, te weten: - de motie-Noorman-den Uyl c.s. over het bevorderen van een geïntegreerde informatie- en voorlichtingsfaciliteit voor cliënten (28719, nr. 6); - de motie-Noorman-den Uyl/Van Gent over tripartiete financiering van reïntegratieactiviteiten (28719, nr. 7); - de motie-Bussemaker/Kocer Kaya over een geoormerkt budget voor scholing (28719, nr. 8) en 9 andere moties (de nrs. 9 t/m 17)Pagina 4652-4653
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over bewoning recreatiewoningen, te weten: - de motie-Van Gent/Schreijer-Pierik over omkering van de bewijslast (29800 XI, nr. 115); - de motie-Van Gent c.s. over het inzetten van de plancapaciteit van gemeenten en provincies bij het terugdringen van tekorten in de reguliere woningvoorraad (29800 XI, nr. 116); - de motie-Van As over een onderzoek van de VROM-inspectie naar de herziening van het bestemmingsplan inzake recreatiewoningen (29800 XI, nr. 117) en 2 andere moties (de nrs. 118 en 120)Pagina 4651-4652
Voortzetting van de behandeling van het Voorstel van wet van de leden Hamer, Dijsselbloem en Kraneveldt houdende opneming in de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra en de Wet op het voortgezet onderwijs van de verplichting voor scholen om bij te dragen aan de integratie van leerlingen in de Nederlandse samenleving (29666)Pagina 4665-4688
Vragen van het lid Bussemaker aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de gevolgen van de herkeuring in de WAO (Mondelinge vragenuur)Pagina 4639-4643
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 26 april 2005)Pagina 4688-4690
Noot 1: BijlagePagina 4691-4691
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg met staatssecretaris Van der Knaap van Defensie, staatssecretaris Van Gennip van Economische Zaken en minister Zalm van Financiën over de JSF (Joint Strike Fighter) (26488, nr. 29)Pagina 4655-4660
Vragen van het lid De Wit aan de minister van Justitie en de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over het niet strafrechtelijk vervolgen van fraude met EU-gelden (ESF) (Mondelinge vragenuur)Pagina 4643-4647
Presentie en opening (dinsdag 26 april 2005)Pagina 4639-4639
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 13 april 2005 over de weerbaarheid van moslimsPagina 4660-4665
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van onder meer de Wet op het primair onderwijs, de Wet op de expertisecentra, en de Wet op het voortgezet onderwijs in verband met de vraagfinanciering voor schoolbegeleiding en de bekostiging van het onderwijs aan zieke leerlingen (29875)Pagina 4655-4655
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over het wapenexportbeleid, te weten: - de motie-Karimi/Van Velzen over een volledige vergunningenstop voor de export van militaire goederen naar India en Pakistan (22054, nr. 88); - de motie-Karimi over een onderzoek naar de wapenexporten van de vijf grootste wapenexporteurs via Nederlands grondgebied (22054, nr. 89); - de motie-Van Velzen over het intrekken van het exportkrediet aan Dewantara (22054, nr. 90) en 2 andere moties (de nrs. 91 en 92)Pagina 4651-4651
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over herkeuringen WAO, te weten: - de motie-Vendrik c.s. over het individueel beoordelen van cliënten met CVS/ME (28333, nr. 56); - de motie-Vendrik c.s. over het recht op een tweede keuring bij zachte diagnoses (28333, nr. 57); - de motie-Vendrik c.s. over het aansluitend uitkeren van resterende rechten op WW c.q. de TRI bij verlies van de WAO-uitkering (28333, nr. 58) en 1 andere motie (nr. 59)Pagina 4653-4653
Regeling van werkzaamheden (dinsdag 26 april 2005)Pagina 4649-4651
Vragen van het lid Vergeer aan de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over het bericht dat de rechtenfaculteit van de Universiteit van Utrecht begint met een topopleiding voor een beperkt aantal studenten (Mondelinge vragenuur)Pagina 4647-4649
Stemmingen over moties, ingediend bij het debat over asielbeleid/terugkeerbeleid, te weten: - de motie-Klaas de Vries c.s. over een substantiële verruiming van de eenmalige regeling (19637/29344, nr. 914); - de motie-Klaas de Vries over opvang voor asielzoekers bij overschrijding van de termijn voor het verkrijgen van een laissez-passer (19637/29344, nr. 915); - de motie-De Wit over een deugdelijke motivering van de antwoorden op de 14-1-brieven (19637/29344, nr. 916) en 7 andere moties (de nrs. 917, 918, 920 t/m 924)Pagina 4653-4654
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over emancipatie en integratie, te weten de motie-Azough/Stuurman over het instellen van een commissie vergelijkbaar met de commissie PaVEM gericht op emancipatie van jongens en mannen (29203, nr. 19)Pagina 4651-4651

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 339 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van:het verslag van een
algemeen overleg met staatssecretaris Van der Knaap van Defensie, staatssecretaris
Van Gennip van Economische Zaken en minister Zalm van Financiën over
de JSF (Joint Strike Fighter) (26488, nr. 29).(Zie algemeen overleg van 30 maart 2005.)De heer Blom (PvdA):Voorzitter. Het JSF-dossier wordt zo langzamerhand een gebed zonder end.
Wij hebben er in de Kamer op diverse momenten algemene overleggen over gevoerd.
Het blijkt dat mijn partij en een aantal andere partijen toch diametraal tegenover
de regeringspartijen staan. Wij zeggen: het gaat niet goed met het dossier-JSF,
terwijl de regering en de regeringspartijen zeggen: het valt
wel mee, het komt allemaal wel weer goed.Eén punt staat voor mij vast: zo komen wij in dit huis in ieder
geval niet tot elkaar en geen stap verder. Aangezien de PvdA altijd een heel
constructief meewerkende partij is geweest, ook in de oppositie, vind ik dat
wij toch maar eens openingen moeten gaan zoeken. Wij moeten niet blijven roepen
dat wij voor stoppen zijn, al zijn wij dat overigens wel. Daarmee bereiken
wij namelijk helemaal niets.Het gaat mij werkelijk aan het hart dat wij op dit moment volgens mijn
partij voor uitgaven worden gesteld, ook in de toekomst, die zullen uitdraaien
op een rampenscenario. Dat bedenken wij niet alleen zelf; dat bedenkt ook
de Amerikaanse rekenkamer. Deze is met een rapport gekomen waarin de Amerikaanse
overheid wordt aangeraden om voorlopig maar eens even pas op de plaats te
maken met het project, even te stoppen, vervolgens te gaan herberekenen en
dan te beslissen om wel of niet door te gaan.Alle seinen staan op rood, ook in de Verenigde Staten. Zij zouden bij
ons in ieder geval op oranje moeten staan. Wat mij betreft zouden zij op rood
moeten staan, maar wij gaan ertussenin zitten.Daarom wil ik nu eens een constructieve bijdrage leveren aan dit JSF-debat.
Ik heb daarvoor een motie opgesteld, die ik hierbij indien.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat recente rapporten van de Amerikaanse rekenkamer de twijfels
over de haalbaarheid van het JSF-project in de huidige vorm hebben versterkt
en nieuwe gegevens bevatten over onder meer aantallen toestellen en de planning
van het project;overwegende dat de gegevens waarmee in de Nederlandse business case is
gerekend sterk afwijken van recentere informatie;verzoekt de regering, te bevorderen dat er een extern en onafhankelijk
onderzoek komt naar de ontwikkeling van het JSF-programma ten opzichte van
de oorspronkelijke uitgangspunten, en daarmee naar de betrouwbaarheid van
de Nederlandse business case op basis van de meest recente ontwikkelingen
en prognoses,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Blom en Karimi. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 30(26488).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter. In de commissievergadering hebben wij uitgebreid stilgestaan
bij het rapport van de Amerikaanse rekenkamer. Er is sprake van nogal wat
tegenslag bij dit project. Dat doet zelfs in Amerika bij de meest betrokkenen
grote vraagtekens rijzen.Er is sprake van een vertraagde ontwikkelingsperiode van één
tot anderhalf jaar en de Amerikaanse rekenkamer twijfelt dan ook aan het welslagen
van dit project wanneer er nu niet pas op de plaats wordt gemaakt.De productieverwachtingen dalen en daarmee ook alle samenhangende financiële
gegevens en de economische betekenis van dit project.De kansen voor het Nederlandse bedrijfsleven – in Nederland altijd
een belangrijk argument – vallen tegen. Wij moeten maar afwachten of
daarin nog verbetering zal komen. Ten slotte verwacht het Centraal Planbureau
ook weinig extra werkgelegenheid van dit project.Voor de SP-fractie was dit aanvankelijk al reden om te zeggen dat wij
aan de ontwikkelfase van het project niet moeten meedoen. Nu blijkt dat alles
er nog veel slechter uitziet en de verwachtingen op korte termijn niet beter
worden, vindt mijn fractie dat wij maar één ding kunnen doen.
Hier geldt: beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald. Vandaar de volgende
motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,constaterende dat de ontwikkelfase van het JSF-programma in 2004 is verlengd
vanwege technische problemen en dat deze technische problemen nog niet volledig
zijn opgelost;constaterende dat het verwachte aantal te bouwen toestellen in drie jaar
tijd is afgenomen van 5123 naar 4585 en dat verdere afname niet wordt uitgesloten;constaterende dat het Nederlandse bedrijfsleven niet wezenlijk meer contracten
heeft verworven dan vorig jaar;constaterende dat reeds een extra begrotingstekort is ontstaan en dat
verdere tekorten te verwachten zijn;verzoekt de regering, de Nederlandse deelname aan de ontwikkeling van
de JSF zo spoedig als technisch mogelijk is, te staken en een beslissing te
nemen over daadwerkelijke aanschaf van de JSF als het toestel op de markt
beschikbaar is,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bommel en Van Velzen. Naar
mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 31(26488).De heer Kortenhorst (CDA):Mijnheer de voorzitter. De kern van het gehele debat gaat over de opvolging
van de F16. Daarbij spelen dan drie vragen. Willen wij wel een opvolger? Zo
ja, welke? En als wij er één willen, hoe kopen wij die dan het
gunstigst?Wij willen – de eerste vraag – een opvolger, want anders zouden
wij de luchtmacht opheffen.Wat is – de tweede vraag – het type dat wij willen hebben?
De kernvraag hoort dan te zijn: wat is de beste vliegmachine tegen de beste
prijs? Als wij dan kijken naar de Rafale, de Eurofighter en JSF, zien wij
dat de Rafale en de Eurofighter beide niet uitontwikkeld zijn en zowel in
dollars als in euro's ook vandaag nog veel duurder zijn dan de JSF. Alleen
de JSF is ontwikkeld conform de doctrine waar de luchtmacht naartoe wil. Ik
vind het eerlijk gezegd verbazend dat de Partij van de Arbeid afwezig is in
de discussie over de inhoudelijk zo belangrijke vraag wat de
beste vliegmachine voor de luchtmacht is.Dan komt de derde vraag, namelijk wat de beste koop is. Dat is de koop
waarin Nederland als kennisland en Nederland als maakland de beste participatie
heeft in zo'n grote aankoop. Naar het oordeel van mijn fractie zijn beide
aspecten door de SDD-fase ingevuld. Over de deelname als kennisland en de
deelname als maakland, als oriëntatiepunt in het nadenken, hoor ik de
PvdA ook niet. Mijn constatering is bovendien dat deelname aan de SDD-fase
een goede bescherming biedt tegen prijsverhogingen, juist als gevolg van de
component ontwikkelingskosten.Ik kom vervolgens bij de motie van de heer Blom over een extern onderzoek.
Dat externe onderzoek is er al, want de Rekenkamer monitort het project. Derhalve,
dit goede project overziende, zal mijn fractie geen moties indienen en vermoedelijk
de beide moties die ingediend zijn, niet steunen.De heer Blom (PvdA):Stel dat twee partijen het niet met elkaar eens zijn, dat de ene a zegt
en de ander b. En stel dat zij dat blijven volhouden en geen stap nader tot
elkaar komen. Ik stel voor om onafhankelijk te laten bekijken wie van ons
tweeën gelijk heeft. Ik ben gebaat bij zo'n onderzoek, maar degene die
ervoor is, is er even goed bij gebaat, want die zou het gelijk van de voorstanders
kunnen bevestigen. Wat is erop tegen in dit huis, in een parlementaire democratie,
om een onafhankelijk onderzoek in te stellen om te kijken of Kortenhorst of
het CDA gelijk heeft of de Partij van de Arbeid? Daar lijkt mij toch niets
op tegen.De heer Kortenhorst (CDA):U vraagt naar iets wat er in essentie al is. Er wordt al extern onderzoek
gedaan, in de zin dat de Rekenkamer een voortdurende monitoring van dit project
kent. Die monitoring vindt echt volstrekt onafhankelijk plaats en vanuit een
objectief standpunt. Daar kennen wij de Rekenkamer ook goed genoeg voor. Derhalve
zie ik niet in dat naast een onafhankelijke permanente monitoring nog een
onafhankelijk onderzoek moet plaatsvinden. Dat is mensen aan het werk houden
om het werk. Het voegt wat mij betreft weinig toe.De heer Blom (PvdA):Als u de stukken zou kennen, zou u weten dat de Rekenkamer onderzoek doet
naar het JSF-project in Europees verband. Ik heb het over de Nederlandse situatie,
waar niet specifiek naar wordt gekeken. Maar nogmaals, wat is er als voorstander
nu op tegen om je gelijk te halen?De heer Kortenhorst (CDA):Als de Rekenkamer dit project alleen op zijn Nederlandse merites onderzoekt,
wordt het een kolderonderzoek. Dit project is immers ongelooflijk internationaal
en hangt krom van de internationale samenwerkingsverbanden. Dat wil overigens
niet zeggen dat het CDA niet kritisch zou zijn over ontwikkelingen, rapportages
uit open bronnen en dergelijke, want zoals u weet stellen wij daarover zeer
regelmatig kritische vragen. Wij volgen dit project niet klakkeloos, maar
kritisch. Juist vanuit die laatste houding denk ik dat het hier om een mooi
project gaat, om een mooie vliegmachine!De heer Blom (PvdA):Waarom wil ik het in Nederlands verband laten onderzoeken? Omdat het geld
is van de Nederlandse belastingbetaler. Geeft u nu eens antwoord op de vraag
wat er als voorstander op tegen is om een onafhankelijke instantie daarnaar
te laten kijken.De heer Kortenhorst (CDA):Het gebeurt al! Ik ben tegen iets wat al gebeurt nog een keer doen. Als
u zegt dat het u om de Nederlandse kant gaat, zeg ik dat dat al gebeurt binnen
de monitoring van de Rekenkamer.Staatssecretaris Van der Knaap:Voorzitter. Een gebed zonder end, zo komen we niet tot elkaar, en een
constructieve Partij van de Arbeid. Dat is een nieuw geluid! Alle seinen staan
op rood, maar ik ben bereid om er oranje van te maken, en dat alleen maar
omdat de PvdA een onafhankelijk onderzoek wil. De verleiding is groot om een
aantal zaken uit het AO te herhalen. Toen heeft de heer Blom een pleidooi
gehouden voor zo'n onafhankelijk onderzoek, wat ik heb afgewezen. De Rekenkamer
monitort inderdaad, ook ten behoeve van het Nederlandse parlement. Daarnaast
treedt de Rekenkamer nog dit jaar in contact met de rekenkamers van de deelnemende
landen, om zo goed mogelijk informatie uit te wisselen. Verder krijgt het
parlement de jaarrapportages, waarin de ontwikkeling van het project precies
wordt beschreven. Daar zit een audit bij van de accountantsdiensten van EZ
en Defensie. Deze audits worden door deze Kamer beschouwd als een onafhankelijke
toets. Ook de Amerikaanse rekenkamer komt met een onderzoek, dat de Kamer
krijgt toegezonden, inclusief de reactie van de Amerikaanse regering. Waar
is een door de heer Blom gevraagd onderzoek dan nog voor nodig? Hij wil onderzoek
na onderzoek na onderzoek om zijn gelijk te halen. Zoals ik de vorige keer
al heb aangegeven, staat het de Kamer vrij om zo'n onderzoek te laten verrichten,
zonder toestemming te vragen van de regering. Wij hebben vertrouwen in dit
project. Wij proberen ten opzichte van de Kamer zo transparant mogelijk te
zijn, want dat vinden wij heel belangrijk. Het betreft een groot bedrag, dus
de Kamer heeft er alle recht op dat zij zo goed mogelijk van de gang van zaken
op de hoogte wordt gehouden. Zij dient vertrouwen te hebben in instituten
die ons daarbij begeleiden, zoals de Algemene Rekenkamer en accountantsdiensten.
Dat wat de heer Blom met zijn motie vraagt, vinden wij derhalve overbodig
en dat raden wij dan ook volstrekt af.De heer Blom (PvdA):Natuurlijk had ik wel verwacht dat de staatssecretaris mijn motie overbodig
vindt. De vraag is echter hoe serieus dit kabinet een grote fractie neemt
met 42 zetels in de Kamer, gesteund door een aantal andere fracties, die al
jarenlang zegt dat er op dit terrein iets mis gaat en dat ook met veel argumenten
onderbouwt. Waarom gunt de staatssecretaris mij en zijn eigen regeringsfracties
niet een dergelijk onafhankelijk onderzoek, zodat wij voor eens en voor altijd
van dit gezeur af zijn?Reeds eerder heb ik tegen staatssecretaris Van Gennip gezegd dat de fractie
van de PvdA de eerste is die zich achter de besluitvorming zal scharen als
een dergelijk onderzoek uitwijst dat zij en de regeringspartijen gelijk hebben.
Dat is ook wat waard.Staatssecretaris Van der Knaap:Dat wij de fractie van de PvdA en de andere fracties in
deze Kamer meer dan serieus nemen, blijkt ook uit het feit dat wij hen voortdurend
informeren. Dat doen wij op een open en transparante wijze, zonder zaken te
verbloemen. Wij noemen de zaken bij de naam. De Kamer was eerder dan de Amerikaanse
senaat en het congres geïnformeerd over de problemen in dat traject.
Daarvoor had zij de Amerikaanse rekenkamer absoluut niet nodig, want de regering
heeft haar daarover voortdurend geïnformeerd. De regering heeft zowel
de kostenstijging van het ontwikkelingstraject als die in totaliteit aan de
Kamer gemeld. Daarna hebben wij over deze kwestie gedebatteerd en de Kamer
heeft alle gelegenheid gehad om vragen te stellen. Daarnaast ontvangt zij
ieder jaar een jaarrapportage met het stempel van onze accountantsdienst.
Daaruit kan de Kamer opmaken dat datgene wat de regering haar meldt juist
is. Zij kan gebruikmaken van open bronnen. Die worden haar door de regering
zelfs toegestuurd, zodat zij daarmee haar voordeel kan doen en haar kennis
kan vergroten.De heer Blom en anderen vragen ons voortdurend om onderzoek te laten doen,
terwijl wij de Kamer voortdurend transparantie geven zodat zij steeds tot
een zelfstandige afweging kan komen. Ik herhaal dat wij van mening zijn dat
wij de Kamer op een dusdanige manier informeren, gelardeerd met onafhankelijke
onderzoeken, dat de motie-Blom volstrekt overbodig is. Dat is er de reden
van dat ik die ontraad, ongeacht de goede bedoelingen van de indiener. Ik
ben echter van mening dat de heer Blom wel eens respect naar ons kan tonen
voor de wijze waarop wij de Kamer voortdurend informeren.De heer Blom (PvdA):De staatssecretaris hoort mij niet zeuren en evenmin zeggen dat ik ontevreden
ben over de manier waarop hij mij inlicht. Dat staat ook niet in mijn motie.
Wij zijn echter wel ontevreden over de achterliggende argumenten. Wij zijn
het niet met elkaar eens en ik probeer de staatssecretaris in een land van
consensus met een goed poldermodel een handreiking te geven, zodat hij over
een paar maanden tegen mij kan zeggen dat hij toch gelijk had. Als inderdaad
blijkt dat de staatssecretaris gelijk heeft, zal ik mij daarbij neerleggen.
Ik hecht er echter wel aan dat ook het omgekeerde gebeurt. Dat is toch het
prachtigste poldermodel dat wij kunnen bedenken?Staatssecretaris Van der Knaap:Nee, want ik kom uit de polder. Ik weet niet waar de heer Blom vandaan
komt, maar ik mocht 20 jaar lang in die polder functioneren. Daarvoor hadden
wij geen onderzoek nodig. Wij wisselden de argumenten over en weer uit en
probeerden elkaar op basis daarvan te overtuigen. Het doen van onderzoek is
een zwaktebod van de heer Blom. Ik daag hem uit met sterke argumenten te komen
waardoor wij tot de conclusie komen dat wij het niet bij het rechte eind hebben.
Dat is natuurlijk het probleem: de waarheid ligt immers aan onze kant.De heer Blom (PvdA):Het verheugt mij dat deze staatssecretaris nu een voorstel doet om alle
onafhankelijke onderzoeken over datgene wat wij in dit huis uitvoeren niet
te doen en dat wij op basis van vertrouwen met elkaar moeten omgaan. Ik kan
nog wel een paar andere onderzoeken aanwijzen waarover wij ongeveer twee weken
geleden met elkaar van gedachten hebben gewisseld. Het gaat mij erom dat wij
moeten proberen het met elkaar eens te worden.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik heb geprobeerd aan te geven dat de heer Blom niet alleen hoeft af te
gaan op onze argumenten. Tevens heb ik gezegd dat de Algemene Rekenkamer de
monitoring voor het gehele project doet en dat zij daartoe ook contacten onderhoudt
met collega's van andere landen die daarbij zijn betrokken. Daarnaast heb
ik aangegeven dat het jaarverslag een stempel krijgt van onze accountantsdiensten,
zowel van het ministerie van Economische Zaken als van het ministerie van
Defensie. Daardoor zijn die objectiviteit en die onafhankelijkheid gewaarborgd.
Daarnaast ontvangt de Kamer van ons voortdurend onderzoeken van bijvoorbeeld
de algemene rekenkamer van Amerika, zodat zij daarover ook een oordeel kan
vellen. Onderzoek zal daaraan niets toevoegen en een en ander is inderdaad
gelardeerd door allerlei onderzoeksinstanties daar omheen. Ik volhard derhalve
in mijn negatieve beoordeling van deze motie.De heer Van Bommel zegt Van der Knaaptegen de Nederlandse regering: wees
nu wijs en wacht rustig af, als u die straaljagers nodig hebt, kunt u ze altijd
nog kopen op het moment dat de JSF is uitontwikkeld; u weet dan precies wat
het kost en dan kunt u een goede prijsvergelijking maken met andere fabrikanten
van straaljagers. Hij adviseert ons derhalve om uit het ontwikkelingsproject
te stappen en de tijd te nemen. Daar ben ik het volstrekt mee oneens. Ik kan
die redenering nog wel volgen sec als staatssecretaris van Defensie. Je kunt
dan nadat de behoeftestelling gereed is, een voorstel aan de Kamer doen over
de aankoop. Eén van de weinige goede dingen van het paarse kabinet,
van de vorige minister-president, de heer Kok, en zijn staatssecretaris van
Financiën, is dat zij hebben ingezet op bredere belangen. Zij vonden
het niet alleen van belang dat er een straaljager werd gekocht, maar ook dat
er in het belang van de werkgelegenheid zoveel mogelijk werd gedaan voor de
economische ontwikkeling van ons land. Zij wilden niet alleen een straaljager
kopen, maar ook het bedrijfsleven daarvan mee laten profiteren. Die goede
weg is bedacht door de heer Kok samen met zijn adjudant, de toenmalige staatssecretaris
van Financiën.Royaal als het huidige kabinet is, gaat het door op dit traject. Het weinige
goede wat dat kabinet heeft gepresenteerd, nemen wij over!Minister Zalm:Rustig hè!De heer Van Bommel (SP):Als dit behoort tot het weinige goede wat er is gepresteerd, is mijn conclusie
dat er helemaal niets goeds gepresteerd is. U moet toch erkennen dat dit project
ook in economische zin tegenvalt? U kunt toch wel ruiterlijk erkennen dat
de werkgelegenheid, de orders, de betrokkenheid van de bedrijven en het aantal
bedrijven in elk opzicht tegenvallen?Staatssecretaris Van der Knaap:Nee, dat doe ik niet. Mijn collega van Economische Zaken zal op die aspecten
ingaan. Ook de vorige keer heeft zij nadrukkelijk aangegeven hoe de businesscase
er uitziet en wat de verwachtingen zijn van de orders die nog in de pijplijn
zitten.De kern van het verhaal is dat wij proberen zoveel mogelijk werkgelegenheid
te creëren, niet door middel van compensatie, maar door medeontwikkeling.
Wij willen bedrijven een kans geven om een positie te verwerven, niet alleen
ten aanzien van compensatie, maar ook door het leveren van productie voor
het totale project. Vandaar dat wij voor deze route hebben gekozen. Wij zijn
nu halverwege. Er is al behoorlijk wat geld in gestopt en er is al heel wat
geld teruggekomen in de vorm van opdrachten voor het Nederlandse bedrijfsleven.
Het lijkt mij dus niet verstandig om er halverwege het proces uit te stappen.
Sterker nog, ik raad dat nadrukkelijk af, want daarmee nemen kansen voor het
Nederlandse bedrijfsleven af. Uit een oogpunt van defensie ontraad ik aanneming
van de motie, maar het lijkt mij goed dat mijn collega van Economische Zaken
de gelegenheid krijgt om op uw wantrouwen ten aanzien van de participatie
van het bedrijfsleven in te gaan.De heer Blom (PvdA):Ik herinner de staatssecretaris eraan dat de fractie van de PvdA onder
het beroemde paarse kabinet, toen er nog wel dualisme was, tegen deze zaak
heeft gestemd.Staatssecretaris Van der Knaap:Ik gun u graag dit pleziertje, maar volgens mij was uw huidige fractievoorzitter
een van de grootste voorstanders van dat traject.De heer Blom (PvdA):Hij leert bij.Staatssecretaris Van Gennip:Voorzitter. In het algemeen overleg is uitgebreid over de zaken gesproken
die nu ook aan de orde zijn, met name over de inschakeling van het Nederlandse
bedrijfsleven. Op basis van de gegevens van Lockheed-Martin zijn er uitgebreide
gesprekken gevoerd. Wij hebben de gegevens getoetst bij de industrie en wij
hebben onze eigen analyses gemaakt. Wij hebben er vertrouwen in dat de omzetverwachting
van 8 mld in de productiefase haalbaar is, mits het Nederlandse bedrijfsleven
concurrerend blijft, de overheid goed de druk op de ketel houdt en er samengewerkt
wordt. Daar hebben wij het in het AO uitgebreid over gehad. Wat de inschakeling
van het Nederlandse bedrijfsleven betreft, ben ik het niet met de heer Van
Bommel eens dat zij tegenvalt. Wij hebben wel gezien – ook daarover
hebben wij het in het AO gehad – dat het aantal orders in het afgelopen
jaar niet alleen in Nederland, maar overal enigszins stil heeft gestaan. Lockheed
Martin heeft een jaar lang weinig orders vergeven, omdat het vanwege gewichtsproblemen
bezig was met het opnieuw berekenen van het design van het toestel. Nu is
Lockheed Martin weer bezig met het uitzetten van orders. Wij horen ook van
een aantal betrokken Nederlandse bedrijven dat zij weer uitgebreid met Lockheed
Martin in onderhandeling zijn over bepaalde pakketten. Ik weet niet wat daar
wanneer uit gaat komen, want het zijn verkennende gesprekken. In het afgelopen
jaar zijn overigens juist door de herberekening van het toestel extra ingenieursopdrachten
naar Nederland gekomen omdat er natuurlijk weer extra gerekend moest worden.
Wat dat betreft, heeft zo'n nadelig effect dus ook voordelige effecten voor
de inschakeling van de Nederlandse industrie. Het glas is halfvol of halfleeg;
het gaat dus redelijk goed met de inschakeling van de Nederlandse industrie.Wij moeten er wel nog steeds hard aan trekken. Dat moeten wij al alle
jaren dat wij hiermee bezig zijn. Wij moeten ervoor zorgen dat het Nederlandse
MKB begrijpt hoe de Amerikaanse cultuur van zaken doen in elkaar zit. Dat
gaat veel beter dan in het begin. Wij moeten met Lockheed Martin in gesprek
blijven om ervoor te zorgen dat het inderdaad Nederlandse MKB'ers inschakelt.
Dat doen wij ook allemaal. Wij hebben ons JSF Support Office. Wij hebben onze
commissaris in de VS. Dat was eerst de heer Van Hoof, die nu is opgevolgd
door de heer Korthals, die handelsmissies met Nederlandse MKB-bedrijven leidt
om de mogelijkheden te onderzoeken. Wij doen er dus ontzettend veel aan. Wij
moeten er hard aan trekken, maar wij zien daar ook echt resultaat van.Wat dat betreft, is het JSF-product dus goed voor de Nederlandse economie.
Daaruit stappen zou schade berokkenen aan die participatie. Als wij er nu
uitstappen, wordt het onwaarschijnlijk dat de hoofdondernemers nog SDD-opdrachten
voor Nederlandse partijen zullen omzetten in lucratieve productiecontracten.
Dat wij dan extra SDD-werk zullen krijgen, lijkt mij – uitzonderingen
daargelaten, als alleen een Nederlands bedrijf iets kan – uitgesloten.
Uitstappen op dit moment is dus zeer nadelig voor het Nederlandse bedrijfsleven,
nog afgezien van het feit dat het ook iets zal betekenen voor de kosten. Als
je straks van de plank koopt, betaal je immers mee aan de resterende ontwikkelingskosten
minus wat je nu hebt bijgedragen. Als je er in die ontwikkeling
bij blijft, is de kostprijs straks exclusief die ontwikkelingskosten. Dat
is het hele idee van de prijs van het vliegtuig straks. Ik sluit mij dus aan
bij mijn collega Van der Knoop en ontraad de aanneming van deze motie.De heer Van Bommel (SP):Het getuigt van creativiteit om zelfs een vertraging en redesign te zien
als winst omdat ingenieursbureaus dan opdrachten binnen kunnen halen bij de
verdere ontwikkeling van het vliegtuig. Dat vind ik een sterk staaltje. Je
zou bijna hopen dat er in de toekomst nog meer tegenslagen zijn om juist deze
sector nog een flinke steun in de rug te geven, maar ik denk niet dat u dat
bedoelt.Wij hebben veel van deze argumenten al in het algemeen overleg met elkaar
besproken. De hamvraag is natuurlijk of dit voor de regering een project is
waar zij nooit meer vanaf kan. Als het verder tegenvalt, als er meer technische
vertraging is en als uit het project geen werkgelegenheid en economische winst
voortkomen, zegt de regering dan: wij zitten er nu eenmaal in en wij stappen
er nooit meer uit, wat er ook gebeurt?Staatssecretaris Van Gennip:Ik zei dat elk nadeel zijn voordeel heeft. U interpreteerde dat iets creatiever;
over creativiteit gesproken! Wij betalen nu elk halfjaar mee aan de ontwikkelingskosten.
Daarvoor komen opdrachten terug naar Nederland. Het grote moment is natuurlijk
het moment van de aanschaf van de toestellen. Daar gaat de heer Van der Knaap
als eerste over. Dan hebben wij het over zeer omvangrijke budgetten. Wij zitten
op dit moment in de ontwikkelingsfase. Wij kunnen er natuurlijk uitstappen
als het ons niet aanstaat, maar op dit moment staat het mij wel aan. Dat lijkt
mij duidelijk.De heer Blom (PvdA):Ik zou zeggen dat het glas niet halfvol of halfleeg is, maar een kwart
vol en driekwart leeg. Sinds juni 2004 zijn geen substantiële opdrachten
meer verleend aan het Nederlandse bedrijfsleven. De staatssecretaris zegt
dat zijzelf en Lockheed Martin er nog voldoende vertrouwen in hebben. Drie
weken geleden verschenen echter publicaties dat in de VS het plan bestaat
het F22-project te stoppen. De F22 is ook een vliegtuig, waarvan de ontwikkeling
nog veel slechter verloopt dan bij de JSF. Het kan dus inderdaad nog slechter.
Het is een puur Amerikaans project, waaraan alleen Amerikaanse bedrijven deelnemen.
Denkt de staatssecretaris dat het Nederlandse bedrijfsleven in de toekomst
nog opdrachten krijgt als het F22-project wordt gestopt, wat binnen enkele
maanden bekend zal zijn? Amerikaanse vliegtuigbouwers en congresleden zien
dan hun eigen bedrijven leeglopen.Staatssecretaris Van Gennip:Het laatste lijkt mij al een antwoord. De heer Blom schetst allerlei scenario's,
maar ik kan geen koffiedik kijken. Dit lijkt mij niet de plaats om op dergelijke
scenario's in te gaan, nog afgezien van het feit dat dit in het AO niet aan
de orde is geweest.De inschakeling van het Nederlandse bedrijfsleven verloopt op dit moment
goed, hoewel wij er hard aan moeten trekken. Lockheed Martin is nu weer opdrachten
aan het vergeven, zoals blijkt uit de gesprekken die het bedrijf nu heeft
met Nederlandse bedrijven. Voor de Nederlandse werkgelegenheid, voor de economie
en voor het bedrijfsleven is het op dit moment nadelig om eruit te stappen.
Ik raad dat dan ook niet aan.Minister Zalm:Voorzitter. Ik ben vooral meegekomen om te zien of het goed zou gaan.
Beide bewindslieden hebben het goed gedaan.De heer Blom (PvdA):Tijdens het AO heeft minister Zalm gezegd dat dit eigenlijk zijn probleem
niet is, want hij krijgt altijd zijn geld. Daarin heeft hij gelijk. Zal de
minister nog steun geven aan de betrokken bedrijven als het afdrachtpercentage
voor het Nederlandse bedrijfsleven zo hoog wordt dat rendabel werken helemaal
niet meer aan de orde is?Minister Zalm:Nee.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, aanstaande donderdag over de ingediende moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De voorzitter:Het VAO HSL-Zuid en het VAO Spoorwegovergangbeleid zullen niet vanmiddag,
maar morgen om 13.00 uur worden behandeld. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20042005-4655-4660.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl