Behandeling van het wetsvoorstel Tijdelijke verruiming van de mogelijkheid in artikel 668a van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek om arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd aan te gaan in verband met het bevorderen van de arbeidsparticipatie van jongeren (32058)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 53
 
 
 
 Bevorderen arbeidsparticipatie jongeren
 Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Tijdelijke
verruiming van de mogelijkheid in artikel 668a van Boek 7 van het Burgerlijk
Wetboek om arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd aan te gaan in verband
met het bevorderen van de arbeidsparticipatie van jongeren (32058).
 
 De algemene beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Voorzitter. Deze zomer ben ik op flexinspectie geweest samen met jongerenorganisatie
van de SP, ROOD. Wij hebben een aantal door Servex uitgebate drink- en eetgelegenheden
op stations bezocht. Daar werken eigenlijk alleen uitzendkrachten. Wij hebben
een enquête afgenomen onder deze jongeren. Twee derde is tegen het vierde
contract. Deze jongeren willen zekerheid. Die zekerheid hebben ze niet zolang
zij een flexcontract hebben. De onzekerheid wordt alleen maar groter als hun
vierde contract geen vast contract wordt, maar een tijdelijk contract blijft.
 Wij hebben een brief ontvangen van FNV Jong. Die slaat de spijker op zijn
kop. De jeugdwerkloosheid loopt juist op door de zwakke contractuele positie
van flexkrachten. Met dit wetsvoorstel wordt de jeugdwerkloosheid misbruikt
om de rechtspositie van vooral jongere flexwerkers verder uit te hollen. Het
uitgangspunt is dat je met 18 jaar volwassen bent. Dit geldt echter kennelijk
niet in het arbeidsrecht. Je plichten gelden wel vanaf je 18de, maar steeds
meer rechten gelden pas vanaf je 27ste. Voor je 27ste heb je geen recht op
bijstand. Voor 23 heb je geen recht op het volwassen minimumloon. Daar komt
nu nog eens een vierde flexcontract voor jongeren tot 27 jaar bij.
 Laten wij eens kijken naar de supermarktbranche. Daar wordt de Wet flexibiliteit
en zekerheid op grote schaal misbruikt. Er wordt niet gehandeld volgens de
intenties van de wet. Het derde contract in die branche leidt niet tot een
vaste arbeidsovereenkomst, terwijl er werk genoeg is. Wat zal dit wetsvoorstel
betekenen voor de jongere? Na het derde contract komt niet eventueel een vast
contract. Nee, na het derde komt een vierde contract. Dat is een nadeel voor
de jongere en een voordeel voor de werkgever. Die heeft immers een ervaren
kracht in dienst, van wie hij na vier jaar heel gemakkelijk afscheid kan nemen
zonder welke kosten dan ook.
 Dit wetsvoorstel is een uitvloeisel van de motie-Rutte. Een meerderheid
van de Kamer heeft die gesteund. De redenering is dat het beter is voor een
jongere om in het vierde jaar toch nog maar een tijdelijk contractje te hebben
in plaats van een vaste baan. Als je van outsiders insiders wilt maken –
dat wil de SP – dan maak je het vierde contract niet tijdelijk, maar
vast. Bij een crisis of een noodzakelijke reorganisatie pas je gewoon de regels
van het ontslagrecht toe: het afspiegelingsbeginsel, de ontslagvergoeding
enzovoort. Dan zorg je ervoor dat jongeren een plek in de arbeidsorganisatie
kunnen krijgen.
 Er zijn mensen die zeggen dat ze met dit wetsvoorstel opkomen voor jongeren.
Dat is niet waar. Van jongeren worden alleen nog maar een grotere "wegwerpnemers"
gemaakt dan ze al waren. Als de meerderheid in de Kamer het serieus had gemeend
met de positie van jongeren, had ze indertijd het voorstel van de SP-fractie
gesteund om ook uitzendkrachten en flexwerkers onderdeel te laten uitmaken
van de werktijdverkorting of later de deeltijd-WW. Nu zijn flexwerkers er
massaal uit gegooid, niet omdat er problemen zijn met de contracten, maar
simpelweg omdat er geen weg is. Denkt de minister echt dat werkgevers wel
een vierde tijdelijk contract hadden aangeboden in plaats van afscheid te
nemen van iemand als deze regeling aan het begin van de crisis had bestaan?
Een werkgever die geen werk heeft, zal namelijk niemand een tijdelijk contract
aanbieden omdat het een tijdelijk contract is. Er moet werk zijn, anders werkt
het niet.
 De achtergrond van deze wet is geen andere dan dat crisis wordt misbruikt
om de rechtspositie van jonge werknemers onderuit te halen. Hij past in de
filosofie: als het slecht gaat in het land moeten de lonen omlaag zodat het
werk behouden blijft en als het goed gaat in het land mogen de lonen niet
omhoog omdat het slecht is voor de concurrentiepositie ten opzichte van het
buitenland en er anders werk verloren zal gaan. Hoe dan ook, in het liberale
gedachtegoed komt het er toch altijd op neer dat verbetering van arbeidsvoorwaarden
niet mogelijk is.
 Om jongeren te beschermen tegen de gevolgen van de crisis, nemen wij ze
rechten af. Dat is het idee achter dit wetsvoorstel. Wij bieden deze jongeren
nog langer een flutcontract aan zodat zij belangrijke beslissingen in hun
leven, zoals het kopen van een huis, nog verder moeten uitstellen.
 Er begon consensus te groeien over het verbeteren van de positie van de
flexwerker, om het aantal tijdelijke contracten juist te beperken. De PvdA-fractie
stelde voor om de mogelijkheid om en nadele van de werknemer af te wijken
en dus nog meer contracten toe te staan dan de huidige drie, uit de wet te
schrappen. De minister stelde een tijdje geleden nog voor om een ontslagvergoeding
in te voeren als er na 36 maanden tijdelijke contracten geen vast werk zou
zijn. Dat stond in zijn adviesaanvraag aan de Stichting van de Arbeid. Het
stelde niet veel voor, maar het ging in elk geval de goede kant op. Niets
daar meer van, nu.
 De crisis wordt misbruikt om de rechten uit te hollen, terwijl de crisis
juist duidelijk maakt dat rechten van jongeren versterkt hadden moeten worden.
Een behoorlijk aantal cao's kent een bepaling waarin ten nadele van de werknemer
mag worden afgeweken van de drie jaar tijdelijke contracten. Voor de groep
waar dit voor geldt, zal dit wetsvoorstel geen gevolgen hebben. Het was daar
beroerd, het blijft daar beroerd. Er zijn ook een hoop cao's waarin in het
voordeel van de werknemer wordt afgeweken. Daarin staat dat mensen na twee
jaar een vast contract krijgen. Voor deze jongeren zal dit wetsvoorstel ook
geen gevolgen hebben. Dit wetsvoorstel raakt dus eigenlijk alleen jongeren
die niet onder een cao vallen. Mijn vraag aan de minister is om hoeveel jongeren
het nu eigenlijk gaat.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 De heer Ulenbelt maakt nu een heel drama van de uitbreiding van drie naar
vier contracten. Ik zal zo zeggen wat mijn fractie daarvan vindt. Hoe kijkt
hij aan tegen het feit dat in 46 van de 110 cao's die zijn onderzocht een
ruimere mogelijkheid is gecreëerd om af te wijken van de flexwet en vakbonden het dus kennelijk zelf acceptabel vinden om die verruiming toe te
passen?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 De heer Van Hijum heeft de betreffende cao-rapportage kennelijk niet goed
genoeg gelezen. In de helft van de cao's wordt inderdaad afgeweken van die
bepalingen. In de helft daarvan gebeurt dat echter in het voordeel van de
werknemer en in de andere helft in het nadeel van de werknemer. De trend is
dat vakbonden en werkgevers juist afspraken maken om het aantal tijdelijke
contracten te beperken. Dit wetsvoorstel doorbreekt die trend. Mijn partij
wil juist met werkgevers en werknemers mee, dus naar minder tijdelijke contracten.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Zo makkelijk komt de heer Ulenbelt er niet mee weg. Er wordt op tamelijk
grote schaal in cao's afgesproken dat mensen meer tijdelijke contracten kunnen
hebben dan de drie die conform de wet zijn toegestaan. Daar zetten vakbonden
hun handtekening onder, die vinden dat kennelijk prima. De heer Ulenbelt maakt
hier vervolgens een groot nummer van een kleine uitbreiding, nota bene op
tijdelijke basis. Dat is toch niet met elkaar te rijmen?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Ik heb gezegd dat dit wetsvoorstel er voor die situatie niets toe doet.
Ik heb eerder voorstellen gedaan – dat heb ik net ook gezegd –
om die mogelijkheid om bij cao ten nadele van werknemers af te wijken, uit
deze wet moet. Hij wordt toegepast in sectoren waarin vakbonden relatief zwak
zijn, zoals in de horeca en de recreatie. Dat zijn de sectoren waarin werkgevers
het voor elkaar krijgen om die rechten van jongeren nog verder uit te hollen
dan de wet eigenlijk had bedoeld. Dat moet dus uit de wet worden gehaald en
als u die mening ook heeft, dien ik daartoe een voorstel in.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Kennelijk heeft de heer Ulenbelt helemaal geen vertrouwen in de vakbonden
en de werkgevers die ten voordele en ten nadele van de regeling kunnen afwijken.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Ik heb daarin alle vertrouwen, maar de meerderheid van deze Kamer heeft
dat niet. Die verandert immers een wet op grond waarvan de vakbonden en de
werkgevers hun ding doen. Zodoende wordt het de werkgevers nog eenvoudiger
gemaakt om meer tijdelijke contracten aan te bieden. De heer Van Hijum vertrouwt
de vakbonden en de werkgevers niet. Zoals ik al zei, wil onder anderen hij
met wetgeving ingrijpen. Ik zeg nogmaals dat ik ze wel vertrouw.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Ik stel de heer Ulenbelt een vraag over iets waaraan hij eerder refereerde.
Hij zei dat het wetsvoorstel jongere werknemers de kans op een vaste baan
ontneemt. Werkgevers kunnen die jongeren dan immers een flut vierde termijncontractje
aanbieden. De heer Ulenbelt sluit zijn ogen toch ook niet voor de werkelijkheid
waarin wij vandaag de dag leven? Ik doel op de angst van onder anderen kleinere
ondernemers voor het aannemen van werknemers. Zij hebben zeker angst voor
het aannemen van werknemers voor onbepaalde tijd. Er is immers heel veel onzekerheid
over de toekomst van hun bedrijf. Indien zij in deze tijd voor de keus worden
gesteld om een vast contract aan te bieden of dat niet te doen, kiezen zij
voor het laatste. De kosten die gemoeid zijn met het ontbinden van een dergelijke
overeenkomst, zijn voor die werkgevers nu immers iets te hoog. Als het dan
mogelijk is om de afweging te maken tussen het voor de vierde keer aanbieden
van een tijdelijke overeenkomst en thuis zitten met een uitkering, is dat
toch mooi? Thuiszitten is voor die jongeren toch niet prettig? Dat biedt toch
geen perspectief?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Als de heer Meeuwis goed om zich heen kijkt, ziet hij dat de uitzendkrachten
er nagenoeg overal uit zijn. De door de heer Meeuwis geschetste situatie zal
slechts sporadisch ontstaan. Diezelfde werkgever kan net zo goed een vaste
arbeidsovereenkomst aanbieden. Vervolgens kan hij via de rechter of het UWV
dat contract beëindigen, indien het ondernemingsresultaat tegenvalt.
Wat hier gebeurt, is dat deze jongeren op achterstand worden geplaatst, terwijl
er geen economische crisis is. Zij krijgen niet na drie keer een vast contract,
maar zij krijgen voor de vierde keer een tijdelijk contract aangeboden. Dat
acht ik niet rechtvaardig.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Nee, maar uit de cijfers blijkt toch iets anders? U ziet toch ook dat
er onder de jongeren meer werklozen zijn, omdat zij flexibeler zijn op de
arbeidsmarkt. Het laatste is onder andere het gevolg van dit soort maatregelen.
De zekerheid die ontstaat doordat er een tijdelijk contract wordt aangeboden,
moet u toch aanspreken? Die zekerheid staat tegenover de onzekerheid waarvan
sprake is in het geval dat die jongeren een uitkering ontvangen.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Nee. Het zou mij aanspreken als deze jongeren na drie jaar in vaste dienst
werden genomen en dat er de mogelijkheid was om hen alsnog te ontslaan op
het moment dat er geen werk meer is. Een andere mogelijkheid zou kunnen zijn
dat die jongeren na drie jaar werkloos worden, omdat er geen werk is. In dat
geval bevinden zij zich in een betere positie, want dan krijgen zij een hogere
uitkering. Op die wijze behoren wij dat te doen. Nu moeten die jongeren de
onzekerheid over de werkloosheid dragen. Zij leven dan niet drie jaar in onzekerheid,
maar vier jaar. Dat is geen vriendelijk beleid voor jongeren.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Met alle respect, mijnheer Ulenbelt, maar die zekerheid voor de jongeren,
is de onzekerheid voor de werkgever. Laatstgenoemde zal er zeker in deze economisch
onzekere tijden voor kiezen om dat risico niet te lopen. Die jongere staat
dus aan de kant. Daarom is er een breed draagvlak voor dit wetsvoorstel dat
is voorgelegd naar aanleiding van de motie-Rutte. Daardoor zullen namelijk
meer jongeren aan de bak komen.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Dat moet nog maar bewezen worden. Ik geloof daar helemaal niet in. De
heer Meeuwis zegt het goed: in het voordeel van de werkgever. Laatstgenoemde
heeft ook het vierde jaar een goedkope kracht die na beëindiging van
dat jaarcontract gewoon zonder kosten aan de kant kan worden gezet. De heer
Meeuwis is voor de werkgevers. Ik ben voor de jongeren.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik heb mailberichten van jongeren ontvangen waaruit blijkt dat dit niet
is wat zij willen, maar dat zij liever nog een jaar aan het werk gaan voor
een volwaardig loon dan dat zij een uitkering ontvangen. Graag hoor ik van
de heer Ulenbelt wat hij daarvan vindt. Het is altijd kiezen tussen twee kwaden.
Wat zou de heer Ulenbelt kiezen?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 De keuze is heel simpel. Natuurlijk willen jongeren werken. Dat is het
probleem niet. Maar daarvoor hoef je hun rechtspositie niet te verslechteren.
Als de werkgever nog werk voor een jongere heeft, moet hij hem gewoon in vaste
dienst nemen. Blijkt er geen werk meer te zijn, dan behandelen we deze jongere
net zoals wij ouderen behandelen. Dan wordt hij ontslagen via het UWV of via
de kantonrechter. Dan heeft hij betere rechten voor de sociale zekerheid.
Dan behandelen we jongeren gelijk aan ouderen. Nu wordt er namelijk een uitzondering
gemaakt voor jongeren. Dat een meerderheid in de Kamer, met de ChristenUnie,
jongeren wil discrimineren, neem ik niet voor mijn rekening. Daarom zullen
wij niet voor deze wet zijn.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Van discrimineren is geen sprake. We willen bekijken, nu het crisis is,
wat voor maatregelen we kunnen nemen opdat jongeren gewoon aan de slag blijven.
Ik zie dat u allerlei maatregelen iedere keer van tafel veegt. Maar waar komt
u zelf eigenlijk mee?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Mevrouw Ortega-Martijn heeft het afgelopen halfjaar, sinds de aanvang
van deze crisis, niet lopen opletten. Wij hebben een geweldige tegenbegroting
gemaakt, met een groot werkgelegenheidseffect. Wij scheppen 50.000 banen in
de publieke en semicollectieve sector, speciaal ook voor jongeren. Dat levert
meer banen op dan dit flutwetsvoorstel.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Voorzitter. De heer Ulenbelt gaf het al aan: tijdens het crisisdebat,
ik meen in maart vorig jaar, heeft de VVD de motie-Rutte ingediend, bedoeld
om jongeren de kans te geven vaker tijdelijk een extra arbeidscontract uit
te dienen. Dat is een mooi stukje crisisbeleid, als ik zo vrij mag zijn.
 We zijn nu bijna een jaar verder. De crisis loopt al weer een beetje op
zijn einde, maar hier is hij dan: een mooi stukje wetgeving. We weten dat
jongeren een belangrijke flexibele component zijn op onze arbeidsmarkt. In
tijden van laagconjunctuur staan zij als eersten aan de kant. Bij een opverende
economie stromen zij als eersten weer het arbeidsproces in. Daarmee zijn jongeren –
en dat kun je negatief maar ook positief uitleggen – belangrijke smeerolie
in ons starre arbeidsmarktmodel.
 Laten we eerlijk zijn. De toename van de jeugdwerkloosheid is groot, van
8,6% in januari 2008 naar bijna 11% in maart 2009. Uitgaande
van de terechte veronderstelling dat een meer flexibel systeem het arbeidsmarktperspectief
van jongeren verbetert, is het positief dat er nu een voorstel ligt. Laten
we wel wezen, deze wet gaat natuurlijk alleen maar over wat wij tijdens de
crisis met jongeren op de arbeidsmarkt moeten doen. Arbeidsmarktperspectieven
waren voor de crisis niet anders dan zijn nu zijn, in vergelijking met de
algemene arbeidsmarktsituatie, die voor ouderen dus. Dit zal ook na de crisis
niet het geval zijn, zeker niet wat betreft de instroom bij aantrekkende vraag
en de uitstroom bij vermindering daarvan.
 Als we ervan uitgaan dat het wetsvoorstel van de minister succesvol zal
zijn in zijn doelstelling, namelijk een verhoging van de arbeidsparticipatie
van jongeren, zou de minister er dan niet verstandig aan doen om dit wetsvoorstel
een meer structureel karakter te geven, desnoods van periode op periode? Ik
zeg dit omdat we moeten voorkomen dat we zo meteen weer een jaar nodig hebben
om een succesvol arbeidsmarktinstrument, dat jongeren perspectief op werk
biedt, opnieuw in te voeren.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Je geeft de VVD een vinger en ze neemt je hele hand. De heer Meeuwis onderschrijft
toch wel de tijdelijkheid uit de motie die ten grondslag ligt aan dit wetsvoorstel?
Of bedoelt hij te zeggen dat hij nu al weet dat dit definitief de toekomst
zou moeten zijn?
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Wij onderschrijven het wetsvoorstel en dus ook de tijdelijkheid ervan.
Maar wij stellen tegelijkertijd vast, of hopen in ieder geval, dat het een
heel succesvol instrument zal blijken te zijn. Stel dat we zo meteen vaststellen
dat we een killerapplicatie in handen in hebben, een fantastisch instrument
om jongeren aan de bak te houden. Dan zou het toch doodzonde zijn als we daar
vervolgens twee jaar na invoering van zouden moeten afzien? Die overweging
wil ik de minister graag meegeven.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik wil de heer Meeuwis even uit de droom helpen. Als die mogelijkheid
structureel wordt, wat betekent dat dan voor een jongere die zes, zeven, acht
keer een flexcontract krijgt terwijl hij misschien al getrouwd is en een huis
wil kopen? Hij zal nooit een huis kunnen kopen. Wat is daar de reactie op
van de heer Meeuwis?
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Voorzitter, ik ben niet duidelijk geweest, denk ik. Sorry. Ik doelde op
de maatregel die nu voorligt in het wetsvoorstel om het aantal periodes dat
een tijdelijk contract kan worden aangeboden te verhogen van drie naar vier.
Dat is nu nog een tijdelijke maatregel: gedurende twee jaar kan deze contractvorm
worden aangeboden. Mijn voorstel is om dit systeem bij bewezen succes –
daar kunnen allerlei voorwaarden aan vastzitten – eventueel voort te
zetten. Ik wil die mogelijkheid openhouden. Ik wil echter niet de mogelijkheid
introduceren om naar zes, zeven of acht jaarcontracten te gaan. Dat is niet
de strekking van mijn betoog.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Dan heb ik toch nog een vraag. De heer Meeuwis kiest voor een structurele
verruiming van drie naar vier keer verlengen. Maar waarom zouden we daar eigenlijk
voor kiezen? Het was bedoeld als crisismaatregel. Hoe wil hij ervoor zorgen
wanneer de economie weer aantrekt dat als na drie keer verlengen een jongere
de mogelijkheid heeft van een vaste aanstelling dit doorgang vindt? Ik bedoel:
werkgevers zijn werkgevers. Op het moment dat er een mogelijkheid is om het
even uit te stellen, doen zij dat wel.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Ik weet niet of ik de vraag van mevrouw Ortega-Martijn helemaal goed begrijp.
De reden dat ik de minister vraag om dit te overwegen is als volgt. De situatie
van jongeren op de arbeidsmarkt voor de crisis had een andere dynamiek dan
die van ouderen. Jongeren gaan er eerder uit en komen er ook weer sneller
in. Als ik het negatief mag stellen: als het tegenzit in een organisatie zijn
jongeren letterlijk het eerste kind van de rekening. Stel dat blijkt dat de
maatregel die we uit crisisoogpunt hard nodig hebben – daar is mevrouw
Ortega-Martijn het mee eens – heel goed werkt om de jeugdwerkloosheid
in de pas te laten komen met de reguliere werkloosheid. Laten we daar eens
van uitgaan. Dan is de jeugdwerkloosheid dus niet veel hoger dan de reguliere
werkloosheid. We zouden toch geen knip voor de neus waard zijn als we in dat
geval na twee jaar zouden zeggen: laten we er maar mee stoppen want het heeft
zo fantastisch geholpen? Dan zouden die jongeren dus teruggeworpen worden
op het arbeidsmarktperspectief dat zij voor de crisis hadden.
 
 
 Laatste keer, mevrouw Ortega-Martijn. Ik verzoek de heer Meeuwis om kort
te antwoorden als dat kan.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Sorry, voorzitter.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik denk dat we er inderdaad naar moeten streven dat jongeren niet het
kind van de rekening worden. Ik roep de heer Meeuwis echt op om goed na te
denken over zijn idee om dit soort maatregelen structureel te maken en om
een heel goede scheiding aan te brengen tussen doel en middel.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Dat zal ik zeker ter harte nemen. Vandaar ook dat ik de minister voorstel
om te overwegen om, als hij ziet dat dit succesvol is, er meer uit te halen
dan initieel werd beoogd.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Voorzitter. Het wetsvoorstel dat we vandaag behandelen kan worden beschouwd
als een crisismaatregel om jeugdwerkloosheid te voorkomen. De ChristenUnie
ondersteunt het wetsvoorstel maar plaatst er wel een kanttekening bij. Het
moet echt gaan om een tijdelijke maatregel. Flexwerk kent namelijk ook nadelen.
Het kabinet onderkent dit. Het stelt dat de inkomenszekerheid van jongeren
in dit wetsvoorstel beperkt blijft. Ook wordt in het actieplan Jeugdwerkloosheid,
dat in 2009 is gepresenteerd, de zwakke rechtspositie van jongeren door de
tijdelijke contracten als een hinderlijk punt gezien. Hoe ziet de minister
dit wetsvoorstel in het licht van deze stelling? Voorkomen moet worden dat
de indruk wordt gewekt dat de deur op een kier wordt gezet om het aantal flexcontracten
dat mag worden aangeboden nog verder op te rekken. Ik hoorde afgelopen weken
al geluiden van werkgeverszijde dat verlenging tot zes keer overwogen zou
moeten worden. Ik wil hier benadrukken dat wat de ChristenUnie betreft de
huidige verruiming echt de limiet is. De verlenging van het flexcontract loopt
tot 2012, met een uiterste einddatum van 1 januari 2014. Of dit laatste
gebeurt, hangt af van de evaluatie die volgt. Hierbij staat de vraag centraal
hoe de maatregel door werkgevers wordt gebruikt. Dit zegt echter niet direct
of de maatregel daadwerkelijk jongeren heeft geholpen. Misschien hadden zij
anders wel een vast contract gekregen. Het effect voor de jongeren lijkt zo
minder belangrijk geworden dan het gebruik van de regeling door bedrijven.
Dat kan volgens de ChristenUnie niet de bedoeling zijn. Ik vraag de minister
hier toe te zeggen dat het effect op de voorkoming van jeugdwerkloosheid als
leidend criterium wordt genomen in de evaluatie. Ook moeten zaken als de economische
ontwikkeling en mogelijke ongewenste neveneffecten van de maatregel worden
meegenomen in de evaluatie. Als er geen aanleiding meer is, moet de maatregel
ook echt niet worden verlengd. Graag hoor ik op dit punt een nadrukkelijke
toezegging.
 Jongeren moeten perspectief hebben op een goede loopbaanontwikkeling.
Na afloop van een tijdelijk arbeidscontract moet er werk van worden gemaakt
om jongeren door te laten stromen naar een vast arbeidscontract. Het moet
niet alleen bij deze maatregel blijven. Welke aanvullende waarborgen geeft
de minister om jongeren uiteindelijk uitzicht te geven op een vast contract?
 Ik rond af. Het is goed om actief te zoeken naar mogelijkheden om de werkloosheid
onder jongeren te bestrijden. De doelstelling van de tijdelijke wetswijziging
kan op onze bijval rekenen, maar wel moet er zorgvuldig worden omgegaan met
de verruiming van de wettelijke mogelijkheden voor het aanbieden van tijdelijke
contracten aan jongeren. De positie en de vooruitzichten van de jongeren moeten
centraal staan. Het moet voor de jongeren een verbetering zijn. Met andere
woorden: flexwerk kan geen permanente oplossing zijn, zeker niet voor jongeren.
Maar in tijden van crisis moet je ook pragmatisch zijn. Als de keuze dan werk
of werkloosheid is, kiest mijn fractie uiteraard voor het eerste.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Hoe ziet mevrouw Ortega-Martijn deze maatregel uitgewerkt in de supermarktbranche?
Die wordt niet door de crisis geraakt. Wat zal daar gebeuren door dit wetsvoorstel,
als de supermarkten gebruik kunnen maken van de verruimde mogelijkheden? Krijgt
die jongen daar na drie jaar een vierde tijdelijk contract? Dan kan er een
andere jongere niet in. Mevrouw Ortega-Martijn maakt op die manier de onzekerheid
voor die jongeren groter. Daarmee help je de jeugdwerkloosheid toch niet bestrijden?
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Met het wetsvoorstel wordt beoogd dat de jongere in ieder geval weet dat
hij nog één jaar kan doorgaan; anders staat hij op straat. Ik
heb net in een interruptie gezegd dat dit niet echt is wat jongeren willen,
maar toch zeggen zij liever hiervoor te kiezen dan op straat terecht te komen.
Zij zeggen: zo kunnen wij tenminste nog genieten van één jaar
volwaardig loon.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 U geeft niet echt antwoord op mijn vraag wat het betekent voor de supermarktbranche.
U bent nu meegegaan met de motie-Rutte. Die betekent alleen maar dat de jongeren
in plaats van drie jaar, vier jaar aan het lijntje worden gehouden. Dat is
toch de enige verbetering? Althans, u noemt het een verbetering, maar het
is een verslechtering die daadwerkelijk plaatsvindt. U bent tegen flexcontracten,
u wilt ze niet uitbreiden, maar bent er wel voor. Rara!
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ja, ik ben ervoor omdat wij te maken hebben met een crisis. Soms ben ik
ook heel kritisch tegen werkgevers, maar ik heb ook heel oprechte brieven
gehad van personeelsmanagers. Zij vertellen over jongeren die zij in dienst
hebben, bijvoorbeeld een jongere waarin zij wat meer moeten investeren. Nu
moet de personeelsmanager die jongere ontslaan omdat de drie jaar om zijn,
terwijl hij nog niet echt de mogelijkheden in de jongere heeft gezien om hem
een vast contract aan te bieden. Hetzelfde geldt ook voor de jongeren. Dat
soort geluiden is de ChristenUnie ook tegengekomen. Ik ben het met u eens
dat het gaat om kiezen tussen twee kwaden. Ik kies dan echter toch voor dit
wetsvoorstel, omdat de jongere nog één jaar de mogelijkheid
heeft van een volwaardig loon.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 U zegt het precies goed. Als de werkgever de jongere had aangenomen en
hij zou hem toch moeten ontslaan omdat er geen werk is, dan kost dat deze
werkgever toch ook helemaal niets. Dat weet u toch? De ontslagvergoeding zou
vrijwel niets zijn. Daarom bent u op de verkeerde weg. U helpt niet de jongeren,
maar de werkgevers en dat is eigenlijk uw bedoeling niet.
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 Ik ben niet op de verkeerde weg. De heer Ulenbelt moet eens realistisch
naar de wereld kijken. Wij kunnen niet alleen blijven inzetten op baanzekerheid.
Wij moeten inzetten op inkomen- en werkzekerheid. Dat is ook voor deze jongeren
belangrijk. Het is juist dat ik geen voorstander ben van verdere uitbreiding
van flexcontracten. Ik ben voor het tijdelijk oprekken met een jaar omdat
het crisis is en omdat onder andere de werkgevers in het mkb niet helemaal
weten hoe het zal gaan. Ik doe nu ook een appel op al die werkgevers om, als
zij in een jaar constateren dat het beter gaat met hun bedrijf, er ook voor
te kiezen om de jongere een vast contract aan te bieden. Ik heb de minister
gevraagd welke afspraken hij daarover met werkgevers gaat maken.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Mevrouw de voorzitter. Dit wetsvoorstel, dat voortvloeit uit de algemeen
politieke beschouwingen van 2009, die in het teken stonden van de recessie,
is feitelijk een verslechtering van de Flexwet, omdat de mogelijkheid wordt
geschapen om jongeren nog langer op tijdelijke contracten te laten werken.
Gezien de oplopende jeugdwerkloosheid en de kennis die wij hebben over de
Flexwet – de zekerheid dat je er na drie contracten uit ligt –
is dit tijdelijke wetsvoorstel wel te verdedigen, maar dan ook alleen als
tijdelijke maatregel, in afwachting van betere tijden en van de bredere discussie
over de toekomst op de arbeidsmarkt. Net zoals de deeltijd-WW een tijdelijke
maatregel is, die de ergste gevolgen van de crisis dempt voor vaste werknemers,
kan deze tijdelijke aanpassing helpen om specifiek een oorzaak van jeugdwerkloosheid
aan te pakken en kansen voor jongeren op de arbeidsmarkt te vergroten. In
feite maakt deze tijdelijke verruiming van de Flexwet gebruik van de sterktes
en de zwaktes van de Flexwet. De sterkte van de Flexwet is dat een werkgever
en een werknemer elkaar kunnen uitproberen zonder dat zij direct met elkaar
"getrouwd" hoeven zijn. Maar de zwakte van de Flexwet is dat zij daar vaak
niet voor wordt gebruikt; wél om de behoefte aan een flexibele schil
te stillen.
 Uit de evaluatie uit 2007 blijkt ook dat 18% van de contracten
wordt beëindigd omdat de werkgever de flexwerker anders een vast contract
moet geven. Dan neemt de werkgever liever een "vers, jong exemplaar" en neemt
voor lief dat drie jaar ervaring van een voormalige werknemer verloren gaat.
Het is dus de vraag of dit wetsvoorstel die 18% gedwongen beëindiging,
en wellicht meer vanwege de crisis, kan dempen. Dit laatste effect van de
Flexwet wordt sterker nu werkgevers zelf onzeker zijn over de vraag of zij
de komende jaren, als de effecten van de crisis doorwerken op de economie,
genoeg werk hebben voor werknemers. En dat begrijpen wij best, zeker als je
denkt vanuit het perspectief van het mkb dat scherp aan de wind moet varen
met werknemers en bedrijfskosten.
 De PvdA-fractie heeft een positief kritische grondhouding bij dit wetsvoorstel,
omdat het tijdelijk is en het gezien moet worden als een experiment. Destijds,
in de jaren tachtig, toen wij een vergelijkbare recessie meemaakten, is er
een aantal pogingen ondernomen om de kansen voor jongeren op een baan te vergroten,
maar die zijn niet succesvol gebleken. Sterker nog, de VUT werd van een tijdelijke
maatregel om ouderen plaats te laten maken voor jongeren, een verworven recht
en heeft weinig jongeren aan een baan geholpen, ook – en dat vergeten
wij wel eens – omdat een ervaren werknemer niet zo maar vervangen kan
worden door een jonge onervaren werknemer. Wellicht heeft de VUT ons de waanidee
gebracht dat oudere werknemers slechtere werknemers zijn en alleen de tijd
tot hun pensioen uitzitten. Verre van dat, mevrouw de voorzitter. Door de
VUT is veel menselijk kapitaal en veel ervaring en wijsheid te vroeg afgeschreven,
ervan afgezien dat vrijwilligerswerk en mantelzorg wel weer voordeel hadden
van mensen die in de vut kwamen, maar dat terzijde.
 Maar wij hebben het nu over jongeren en over de vraag hoe zij de kans
kunnen krijgen om ervaring op te doen. In feite is dit een experiment dat
ons moet leren welke maatregelen in een recessie wel en niet werken, om starters
op de arbeidsmarkt niet de dupe te laten zijn van een recessie. Dan is een
evaluatie hoogst noodzakelijk, omdat we willen leren voor een volgende recessie.
Kan de minister toezeggen dat er bij het aflopen van dit wetsvoorstel door
de sunset clause een gedegen evaluatie komt van de effecten van deze maatregel?
Dit wetsvoorstel beoogt immers het tegenovergestelde van de VUT-maatregel
van destijds, namelijk jongeren langer de kans geven om ervaring op te bouwen
en zich te bewijzen.
 Je kunt ook denken dat een goede werkgever na een jaar wel in de gaten
moet hebben wat voor vlees hij in de kuip heeft en of een jongere werknemer
bij zijn of haar bedrijf past. Een kenmerk van deze crisis en recessie is
echter onzekerheid. De werkgever weet wellicht de komende twee jaar niet of
hij nog genoeg werk heeft voor al die medewerkers en wil een slag om de arm
kunnen houden. Die ruimte geeft dit wetsvoorstel voor starters, want in feite
gaat het om 23- tot 25-jarigen die gedurende de geldingsduur van dit wetsvoorstel
een tijdelijk contract hebben. Begrijpen wij goed dat een 25- of 26-jarige
die op een gegeven moment 27 wordt, niet meer onder dit wetsvoorstel valt?
Dat zou betekenen dat dit wetsvoorstel alleen geldt voor mensen
met een tijdelijk contract die geboren zijn na 1985.
 Een andere vraag is of dit wetsvoorstel niet te generiek is. Er zijn genoeg
sectoren die niet worden beïnvloed door de crisis. We denken aan het
onderwijs en de zorg. Daar is genoeg werkgelegenheid, maar in die sectoren
is het ook schering en inslag dat jongeren lang op tijdelijke contracten van
werkgever naar werkgever moeten hoppen. Dat heeft eerder met slecht personeelsbeleid
te maken dan met de crisis. Ik snap dat het lastig is om sectoren aan te wijzen
waarvoor dit wetsvoorstel geldt, maar is de minister bereid om in de evaluatie
aandacht te schenken aan deze sectoren en aan de vraag of deze verruimde maatregel
wordt gebruikt om jongeren langer te laten wachten op een vaste aanstelling?
 De PvdA-fractie gaat dus alleen akkoord als dit een tijdelijke maatregel
is, zoals ook in de memorie van toelichting wordt beargumenteerd, die zich
specifiek richt op de problemen van jongeren op een krimpende arbeidsmarkt.
Ik zeg dat nadrukkelijk. Dit moet geen excuus zijn voor werkgevers om jongeren
langer dan nodig in onzekerheid te laten, of een extra mogelijkheid om de
flexibele schil groot te houden, zeker niet in sectoren waarin dat niet nodig
is. Willen we het wetsvoorstel richten op de werkgevers die echt niet zeker
weten of ze nog werk hebben voor de betreffende jongeren, dan doen we er goed
aan om een drempel in te bouwen, maar ook een compensatie voor de flexwerker
die langer in onzekerheid zit, vandaar het amendement.
 Die drempel vinden we in een eerder voorstel uit de evaluatie van de Flexwet:
een beperkte ontslagvergoeding per gewerkte periode. Dat beoogt een extra
weegmoment voor de werkgever om nog eens goed naar de werknemer te kijken
die al vier contracten lang voor hem heeft gewerkt. De echt onzekere werkgever
die overgaat tot ontslag, betaalt een ontslagvergoeding van maximaal vier
maandsalarissen. De kosten voor de extra onzekerheid moeten in de ogen van
de PvdA gelijk verdeeld worden over werkgever en werknemer. De werkgever die
de tijdelijke verruiming heeft gebruikt om slecht personeelsbeleid te voeren,
betaalt die vergoeding. Door de flexwerker in kwestie, die vaak ook beperkt
recht op WW heeft opgebouwd, kan de vergoeding gebruikt worden als overbrugging
bij het vinden van nieuw werk. Zeker nu het wetsvoorstel een experimenteel
karakter heeft, wil de PvdA-fractie deze kans benutten om dat eerdere wetsvoorstel
mee te nemen als experiment. Ik krijg graag een reactie van de minister op
het amendement. Dit was mijn bijdrage, mevrouw de voorzitter.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Ik vraag me af waar nu precies het positieve is gebleven in het positief
kritische in de bijdrage van de PvdA-fractie. Maar laat ik het verhaal niet
herhalen en becommentariëren. Ik vraag me af wat met het amendement wordt
beoogd. Ik heb het amendement goed gelezen. Feitelijk wordt hier gewoon de
kantonrechtersformule in een situatie met een contract voor onbepaalde tijd
toegepast op tijdelijke contracten. Ik vraag me af wat dan het effect is dat
we met die tijdelijkheid hadden willen bereiken in deze situatie. Het voordeel
met betrekking tot onzekerheden en kosten voor werkgevers die in deze tijd
in zekere mate kopschuw zijn om mensen in vaste dienst te nemen, wordt gewoon
uit het voorstel gezaagd met dit amendement. Ik ben benieuwd hoe de PvdA-fractie
dit ziet. En als je dit al zou doen, zou het zuur zijn om het als tijdelijke
maatregel in te voeren, want dan vallen er na de regeling een hoop mensen
net buiten de boot die geen aanspraak hebben. Uit oogpunt van rechtvaardigheid
vind ik het dus ook een beetje een bizar idee uit de hoek van de PvdA.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Dat mag u allemaal vinden. Ik denk dat ik heel goed heb verwoord waarom
wij het doen. De werkgever die tijdelijke verruiming heeft gebruikt om slecht
personeelsbeleid te voeren, betaalt de vergoeding. De werknemer die voor de
vierde keer een bepaalde onzekerheid ingaat, heeft dan in ieder geval de garantie,
als hij 27 is, dat hij een overbrugging meekrijgt. Dat lijkt ons heel goed.
Het positieve is dat wij een vierde keer mogelijk maken. Dat is al heel vergaand
voor mijn fractie. Het mes moet echter wel aan twee kanten snijden. Niet alle
werkgevers hebben het even slecht in deze tijd overigens; daar moeten wij
ons ook niet gek door laten maken. Ik ken die werkgevers ook wel een beetje
hoor.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 U stelt dus voor de groep van één tot en met drie jaar voor
om in tijden van crisis de kosten voor dat soort arbeidsovereenkomsten hoger
te maken.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Nee. Als ze naar de vierde keer gaan, doen wij dat. Daarom staat er ook:
als je dat hebt gedaan, krijg je die vier maanden mee.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 En u denkt serieus dat dit een impulswerking heeft op de mensen die het
betreft en dat zij inderdaad aan de bak zullen blijven in dat vierde jaarcontract
en niet gewoon in een uitkering belanden, zoals ik net met de heer Ulenbelt
heb gewisseld?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Ja, dat denken wij serieus, anders hadden wij het niet ingediend.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Het is onder dit kabinet erg gebruikelijk dat als de Partij van de Arbeid
een wetsvoorstel zou moeten accepteren dat zij eigenlijk niet wil, want dat
zei de heer Heerts net, zij daar iets voor terug wil hebben. Dan dien je daarvoor
bijvoorbeeld een amendement in. Dat hebben wij al een paar keer eerder gemerkt.
Daar stonden dan ook altijd de fracties van het CDA en de ChristenUnie onder
als medeondertekenaars onder het motto "voor wat hoort wat" en "we ruilen".
Die namen zie ik er nu niet onder staan. Heeft de heer Heerts zich ervan vergewist
of hij de steun van zijn coalitiegenoten heeft?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Dit is een amendement van mijn collega Vos. Ik heb het natuurlijk wel
allemaal voorbereid. Ik heb me daar niet van vergewist. Wij wachten in spanning
af.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Als zij uw amendement dat u een beetje ziet als wisselgeld, niet steunen,
is de logische consequentie van uw opstelling in dit debat toch dat u dit
wetsvoorstel zult verwerpen? Of zegt u nu al dat u toch dit voorstel steunt,
ook al wordt uw amendement verworpen?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Nee, ik heb gesproken over een positief kritische grondhouding. Wij wachten
de reactie van de minister af op een aantal andere zaken. Ik sluit ook niet
uit dat wij het niet steunen.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Als de minister uw amendement ontraadt, zult u tegen dit wetsvoorstel
stemmen. Moet ik dat zo uitleggen?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Nee, want dan gaat u te ver. U vroeg net wat de fracties van de ChristenUnie
en het CDA daarvan vinden. Dat moeten wij ook allemaal nog horen. Ik sluit
helemaal niets uit. Wij hebben een positieve grondhouding. Wij hebben die
motie-Rutte niet voor niets gesteund. Wij zullen zien wat er precies uit komt.
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Voorzitter. Ik kan het relatief kort houden. Mijn fractie heeft in maart
vorig jaar de motie-Rutte gesteund en wij zullen ook het voorliggende wetsvoorstel
steunen. Ik ben daar wel minder lyrisch over dan collega Meeuwis. Hij had
het over een killerapplicatie, als ik hem goed heb verstaan. Ik zou het eerder
een paardenmiddel willen noemen. Ik ben het wel met collega Heerts eens. Wij
hebben een Flexwet die mogelijkheden biedt voor tijdelijke contracten. Wij
hebben mogelijkheden om bij cao verder te gaan en daar wordt ook op ruime
schaal gebruik van gemaakt. In dat opzicht begrijp ik echt de krokodillentranen
van de heer Ulenbelt niet helemaal. Er zijn inmiddels tal van mogelijkheden,
bijvoorbeeld de flexibele schil om mensen flexibel in je arbeidsorganisatie
in te zetten. Ik denk ook aan flexcontracten, zzp'ers waarvan op grote schaal
gebruik wordt gemaakt en uitzendkrachten. Wat wij hier doen, is toch weer
een klein beetje meer flex toevoegen. Wij zien dat toch ook een beetje als
een bevestiging van de tweedeling op de arbeidsmarkt waarvan toch wel sprake
is.
 Wij zullen dit wetsvoorstel steunen en daar hebben wij twee argumenten
voor. Het eerste argument is de realiteit. Zij leert ons dat werkgevers op
dit moment buitengewoon terughoudend zijn met het in vaste dienst nemen van
personeel. Het tweede argument dat in deze tijd opgaat, is dat een tijdelijk
contract en werk altijd nog beter zijn dan geen werk. Ik zeg er wel bij dat
ik het goed vind dat dit voorstel begrensd is in de tijd en er duidelijke
evaluatiebepalingen aan zijn gekoppeld. Wat dat betreft neem ik geen voorschot
op discussies over verlenging van deze regeling. Het is wat ons betreft een
tijdelijke crisismaatregel en daar moet het ook maar bij blijven.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Het amendement van mevrouw Vos maakt deel uit van het debat. U hebt daar
niets over gezegd. Wilt u dat alsnog doen?
 
 
 
 De heer
 Van Hijum
 CDA
 
 Jazeker, als u daar zo vriendelijk naar vraagt: geen enkel probleem. Ik
heb de overwegingen aangegeven waarom wij dit wetsvoorstel steunen. We willen
namelijk de drempels wegnemen om jongeren tijdelijk werk te bieden en dat
betekent dat wij geen behoefte hebben aan dat amendement. De motie van de
heer Rutte, die we destijds allemaal hebben gesteund, bevatte deze voorwaarde
ook niet. Bovendien haalt deze voorwaarde de strekking van dit wetsvoorstel
toch wel enigszins onderuit, dus wij hebben daar geen behoefte aan.
 
 
 De vergadering wordt van 20.20 uur tot 20.30 uur geschorst.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Voorzitter. Het wetsvoorstel dat voorligt, is precies wat het zegt en
bedoelt te zijn, namelijk een tijdelijke verruiming van de mogelijkheid om
de arbeidsovereenkomsten met jongeren voor bepaalde tijd aan te gaan. Zoals
gezegd, vloeit het voort uit een motie die door de Kamer, behoudens de SP-fractie,
met algemene stemmen is aangenomen. Er was één andere fractie
niet aanwezig op dat moment. Daarom is het niet juist dat deze motie tijdens
de algemene politieke beschouwingen is aangenomen. Het was ter gelegenheid
van een discussie over aanvullend beleidskader dat vorig jaar door het kabinet
werd aangenomen.
 De maatregel is bedoeld, en vanaf het begin zo beoogd door de motie-Rutte,
als een tijdelijke maatregel in het kader van de economische crisis. Daarom
is het inderdaad jammer dat het wetsvoorstel nog zoveel tijd vergt om hier
te worden aanvaard. Want als je helpt, moet je snel helpen. Anders help je
in wezen niet. Het is, zoals het over het recht is gezegd: justice delayed
is justice denied. Dat geldt ook voor hulp.
 De Nederlandse arbeidsmarkt wordt getroffen door de crisis. Er is hier
gesproken over sectoren die niet worden getroffen door de crisis en sectoren
die dat wel worden. Ik ben bang dat geleidelijk aan alle sectoren worden getroffen
door de crisis, misschien niet direct door de gevolgen van de financiële
crisis, maar wel door de algemene achteruitgang van de economische activiteit
en daarmee ook de onvermijdelijke achteruitgang in de koopkracht van mensen.
Ook sectoren als supermarkten ontkomen daar niet aan. Dat is een ontwikkeling
die wij gelukkig tot dusver gematigd en getemperd hebben gezien en die zeker
de laatste maanden helaas sneller gaat.
 De jeugdwerkloosheid is tussen november 2008 en november 2009 gestegen
met 29.000 jongeren, van 86.000 naar 115.000. Het kabinet en de Kamer zijn
het erover eens dat het van groot belang is om jongeren langs verschillende
kanten aan de gang te houden. Daarop berust het Plan van aanpak jeugdwerkloosheid.
Enerzijds door eventueel de schoolperiode te verlengen, anderzijds door via
stages te kijken hoe je in alle gevallen jongeren verder kunt krijgen. Dat
is ook, naar het kabinet heeft begrepen, de achtergrond van de motie-Rutte
en ook de achtergrond van het wetsvoorstel dat hier ligt.
 Ook tijdens het wetgevingsproces is de vraag opgeworpen: andere werknemers
worden ook getroffen door de crisis, waarom deze maatregel niet verbreed tot
alle werknemers? Nee, dit berust precies op de overweging dat er vóór
alles ook een groot belang bestaat in verband met jongeren die op de arbeidsmarkt
komen. Zij zijn doorgaans niet degenen die primair vanwege hun ervaring worden
vastgehouden, zoals degenen die al langer in posities hun baan hebben. Dat
is de reden waarom je er bewust voor kiest deze maatregel op hen te richten.
 De vooronderstelling waarop het voorstel berust, is inderdaad, zoals mevrouw
Ortega dit het meest pregnant formuleerde, dat zich in deze crisistijd vaak
situaties zullen voordoen dat een werkgever in geen geval een vaste arbeidsovereenkomst
zal aanbieden vanwege de onzekerheid of er voldoende werk zal zijn, maar op
zichzelf wel zal overwegen om een jongere die al drie jaar ervaring heeft
eventueel voor een vierde periode vast te houden.
 Op deze vooronderstelling berust het voorstel. Je moet het echter niet
doen als de vooronderstelling van de heer Ulenbelt juist zou zijn. Hij meent
namelijk dat het er alleen maar toe leidt dat werkgevers jongeren –
die ze anders ook geen vaste betrekking zouden aanbieden – nog een periode
langer houden, en anders überhaupt geen werk zouden aanbieden. De vooronderstelling
is echter dat dit niet het geval is. Die bereidheid is er wel degelijk. In
gesprekken met werkgevers constateer je dat die ruimte er wel is, maar dat
we die ruimte dan moeten scheppen. Maar voor het kabinet is dit een tijdelijke
maatregel, laat daar geen misverstand over zijn. Dit is niet bedoeld om de
maatregel structureel te maken. Naarmate we uit deze crisis komen, zullen
we überhaupt dieper moeten kijken naar de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt,
ook met betrekking tot het deel tijdelijke arbeid, het deel zelfstandige arbeid
en het deel vaste arbeid. Dan zal onvermijdelijk ook aan de orde moeten komen
welke factoren deze ontwikkeling in de hand werken. Die hebben we hier eerder
besproken. Toen zijn wij niet in staat geweest om die beslissingen te nemen.
Die zullen daarbij echter aan de orde komen, want die spelen wat dat betreft
een belangrijke rol. Dat is uiteindelijk ook de vooronderstelling waar de
motie van de Kamer op berust: vanwege de consequenties van het huidige artikel
7:668a BW dat er een vaste arbeidsovereenkomst moet worden aangeboden is die
bereidheid er niet. In wezen heeft de Kamer op dat moment geconcludeerd dat
voor de jongeren een oplossing zal moeten worden geboden, hoezeer we daarover
wellicht ook uit een oogpunt van structuur anders denken. Dat is het uitgangspunt
van dit wetsvoorstel.
 Met deze algemene inleiding is de vraag van mevrouw Ortega beantwoord,
namelijk of deze maatregel is bedoeld als een tijdelijke maatregel. Zij kan
daarvan uitgaan. De heer Heerts heeft ook gevraagd of de werking zal worden
geëvalueerd. Uit de stukken mag duidelijk zijn dat we daarmee niet wachten
tot eind 2011. Onze inzet is om begin 2011 al te evalueren wat het effect
is. Als dat een effect is zoals de heer Ulenbelt dat schetst – waarbij
alleen sprake is van verplaatsing van arbeid van de ene naar de andere jongere –
moet je constateren dat dat zelfs niet in crisistijd mag worden verlengd.
Mijn veronderstelling is echter dat dit de gelegenheid biedt om waar er maar
een zucht werkgelegenheid is, die om te zetten in een tijdelijke baan voor
jongeren.
 De heer Ulenbelt zegt dat jongeren slechts in tijdelijke banen worden
aangesteld. Dan kan het niet zijn dat met dit wetsvoorstel jongeren die anders
een vaste arbeidsovereenkomst zouden krijgen, ineens een tijdelijke arbeidsovereenkomst
krijgen. Hij gebruikt de veronderstelling dat ze überhaupt geen vaste
arbeidsovereenkomst krijgen, omdat ze allemaal na drie keer worden ontslagen.
Als die situatie zich voordoet, verandert dit wetsvoorstel daar slechts aan
dat men een vierde termijn, een tijdelijke arbeidsovereenkomst, kan krijgen,
maar dat verandert niets aan het gegeven dat men een vaste arbeidsovereenkomst
krijgt. Ik ben het met de heer Ulenbelt eens: als in een situatie waar men
nu in de regel na de drie termijnen of de drie jaren van een tijdelijke arbeidsovereenkomst
een vaste arbeidsovereenkomst aangeboden krijgt, het hoofdeffect is dat er
nu voor een vierde termijn tijdelijke arbeid wordt aangeboden, moet het wetsvoorstel
op dat punt zo snel mogelijk beëindigd worden. In andere situaties, waarin
ik jongeren wel degelijk langer ervaring kan laten opdoen en langer vast kan
houden – wij hebben het hier over de periode 2010-2011, wat mogelijk
in de arbeidsmarkt de overgang zal zijn tussen verder oplopende werkloosheid
en mogelijk een begin van herstel van de werkgelegenheid – is er alle
aanleiding om te kiezen voor deze oplossing. Dat is inderdaad, zoals mevrouw
Ortega al voorhield, niet een keuze van hoe kan ik jongeren een plaats op
de arbeidsmarkt geven door hun recht te verzwakken. Nee, ik geef ze een plaats
op de arbeidsmarkt door hun aanstelling mogelijk te maken zonder de eventuele
consequenties die dat anders heeft.
 De heer Ulenbelt sprak over sectoren die niet door de crisis getroffen
zijn en die alleen maar gebruik maken van de mogelijkheid om een jongere nog
een vierde periode tijdelijk aan te stellen. Ik moet erop wijzen dat ook de
sectoren die hij noemde onmiskenbaar geraakt zijn door de crisis. Hij heeft
verwezen naar de ontslagvergoeding na 36 maanden die in een eerder voorstel
was opgenomen. Dat was inderdaad een, logisch, onderdeel van een breder wetsvoorstel.
Hij kan nu niet zeggen: er is één onderdeel dat ik wel aantrekkelijk
vind en dat haal ik eruit en de rest verwerp ik. Dan moet hij ook de consequentie
aanvaarden dat wij de ontslagvergoedingen regelen voor het ontslag. Mogelijk
hebben wij dan ook minder behoefte aan dit wetsvoorstel, omdat dan de materie
zich vanzelf regelt.
 De heer Ulenbelt heeft verder gezegd dat wij dit niet hoeven te regelen,
omdat deze materie in de cao's wordt geregeld. Hij gaf echter ook aan dat
dit in een deel van de cao's geregeld wordt. In sommige cao's wordt het geregeld
in die zin dat men na de derde periode door mag gaan, in andere cao's zijn
er gunstiger bepalingen. Dat laat onverlet dat er altijd een wezenlijk deel
van de jongeren is dat niet onder een cao valt. Er zijn ook een aantal cao's
die deze materie niet regelen en waar dit wetsvoorstel ook gevolgen voor heeft.
In alle gevallen denk ik dat dit wetsvoorstel voordelen heeft. Nogmaals, dit
wetsvoorstel ontneemt niemand de rechtspositie die hij nu heeft. Het gaat
om de jongere die in de huidige omstandigheden voor de keuze staat: of ik
heb geen werk, of ik heb de mogelijkheid om op deze basis nog een vierde termijn
arbeid te aanvaarden. Die keuzemogelijkheid is er. Niemand wordt daar dus
toe gedwongen. Ik moet dan constateren dat je beter die mogelijkheid wel kunt
bieden, met de vooronderstelling zoals ik die juist geschetst heb, dan op
voorhand ervan uit te gaan dat het niet zal werken, dat de wereld slecht is,
dat het er alleen maar toe zal leiden dat mensen die anders een vaste baan
hadden nu een tijdelijke baan krijgen en dat men het derhalve niet moet doen.
 Dit in antwoord op vragen van de heer Ulenbelt. Daarmee heb ik denk ik
in vergaande mate ook de vragen van de heer Meeuwis beantwoord. Ik meen inderdaad
niet dat, ook als dit een succes is, het verstandig zou zijn om dit structureel
voort te zetten, omdat dat vooronderstelt dat de ontwikkeling op onze arbeidsmarkt, waarin een toenemend deel van de werknemers tijdelijke
betrekkingen heeft, een wenselijke ontwikkeling is. Uit het oogpunt van flexibiliteit
moeten wij een zeker deel hebben. Tegelijkertijd zal onze grootste vraag voor
de toekomst zijn, hoe wij investeren in de duurzame inzetbaarheid en de ontwikkeling
van werknemers. Ik moet vrezen dat het tijdelijk deel van de arbeidsmarkt
zich het minst zal ontwikkelen. Derhalve zullen wij in alle situaties naar
die ontwikkeling moeten kijken wanneer wij uit de crisis komen. Op dit moment
is onze eerste prioriteit om te zien hoe wij eruit komen. In dat kader pleit
ik ervoor om dit wetsvoorstel te aanvaarden.
 Mevrouw Ortega vroeg of dit een tijdelijke maatregel is. Het antwoord
daarop is bevestigend. Verder vroeg zij hoe het gaat met jongeren die geen
baan meer hebben. Welk uitzicht hebben zij op een vast contract? Ik kan met
dit wetsvoorstel of met welke maatregel dan ook jongeren geen uitzicht op
een vast contract geven. Onder de werking van de Wet investeren in jongeren
wijzen gemeenten jongeren die zich aanmelden voor een eventuele uitkering
op een opleiding die gevolgd kan worden of bieden zij deze jongeren werk aan
als dat mogelijk is. Die inzet zit er wel in. In die situatie komt men ook
terecht na een derde of vierde periode van tijdelijke arbeid.
 In mijn antwoord heb ik ook aangegeven dat de leidraad bij de evaluatie
van dit wetsvoorstel niet alleen is of het tot meer banen voor jongeren leidt,
maar met name ook wat het effect ervan is. Leidt het wetsvoorstel inderdaad
tot een verandering van vaste contracten naar tijdelijke? Of leidt het daadwerkelijk
tot meer jongeren aan het werk?
 
 
 
 Mevrouw
 Ortega-Martijn
 ChristenUnie
 
 De minister zegt terecht dat hij niet kan bevorderen dat jongeren uitzicht
krijgen op een vast contract. Dat is een aangelegenheid van werkgevers en
werknemers. De Kamer heeft besloten dat zij dit wetsvoorstel als tijdelijke
maatregel wil. Het is goed om de sociale partners, die de minister vaak spreekt,
op het hart te drukken om op een heel flexibele, oprechte manier hiermee om
te gaan. Als bij de evaluatie blijkt dat er op een verkeerde manier gebruik
hiervan is gemaakt, mogen zij ervan uitgaan dat daarmee de deur echt dichtgaat.
Dat is het standpunt van de ChristenUnie.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Ik zal dit meenemen in mijn gesprekken in dit kader met de sociale partners.
 Ik kom bij de opmerkingen van de heer Heerts. Ik proef dat hij het wetsvoorstel
in essentie steunt op basis van dezelfde motivering als waarmee het kabinet
dit wetsvoorstel heeft ingediend. Het gaat niet om een experiment om te kijken
of het gaat, zoals de heer Heerts zei. Het is bedoeld als crisismaatregel.
Een experiment zou veronderstellen – meer in de geest van de heer Meeuwis –
dat het structureel gemaakt wordt, als het een succes is. Het wetsvoorstel
is bij uitstek bedoeld om te onderzoeken of de vooronderstelling waarop het
berust, klopt. Ik ben al ingegaan op de vraag om te kijken hoe dit gewerkt
heeft in sectoren die niet getroffen zijn door de crisis. Er zijn maar weinig
sectoren die niet getroffen zijn. Bovendien is dat minder het probleem. Het
gaat om het effect op werkgevers die erover twijfelen of ze iemand zullen
aannemen. Daar ligt het effect, zelfs als het gaat om sectoren die in eerste
instantie niet door de crisis zijn getroffen. Het effect moet liggen in het
aantal jongeren meer dat wij op deze wijze aan de gang krijgen.
 De vraag was of het juist is dat dit wetsvoorstel alleen geldt voor 25-
en 26-jarigen tot zij 27 worden. Het wetsvoorstel, althans de bepaling van
het zesde lid dat zal worden toegevoegd, dus de verlengingsmogelijkheid, geldt
voor jongeren onder de 27 jaar. Als het wordt toegepast, moeten zij beneden
de 27 zijn. Zodra zij ouder zijn en dan een verlenging aan de orde komt, geldt
het normale regime weer. Ook als er een vierde tijdelijk contract wordt afgesloten
nadat zij 27 zijn geworden, zal dat moeten overgaan in een vast contract conform
de regeling van de wet. Ik ben ingegaan op de vraag over de evaluatie en ook
op de vraag wat bepalend is bij de vraag of dit effectief is.
 Ik kom nu op de amendementen van mevrouw Vos, in eerste instantie, en
een subamendement op dat amendement van de heer Ulenbelt. Ik moet constateren
dat mede gezien het feit dat dit wetsvoorstel voortvloeit uit een motie van
de hele Kamer die mede ondertekend is door mevrouw Hamer en gelet op de motivering
die de heer Heerts aangaf om dit wetsvoorstel te steunen, het amendement enigszins
bevreemdt. Het komt er namelijk op neer dat een werkgever die een jongere
voor een vierde tijdelijke termijn moet aanstellen de zekerheid heeft dat
hij dat moet doen tegen een salaris voor zestien maanden. Het is weinig waarschijnlijk
dat dit zal gebeuren.
 De strekking van de motie was, zij het voor een tijdelijke periode van
de crisis, laten wij het experiment doen om te kijken of wij mogelijk meer
jongeren aan de gang krijgen met de mogelijkheid van een vierde tijdelijke
periode in plaats van een vast contract. Met het amendement dat nu wordt voorgesteld,
doen wij vervolgens alsof het vierde tijdelijke contract een vast contract
is doordat als het eindigt een ontslagvergoeding moet worden gegeven. Het
amendement houdt dus in dat precies het beoogde effect van het wetsvoorstel
weer wordt omgedraaid. Er wordt eigenlijk gezegd: als wij een experiment doen
om het anders te doen, laten wij dan een amendement aannemen om alles bij
het oude te houden. In dat opzicht is het een wat bevreemdend amendement.
 Ook in andere opzichten is het twijfelachtig of het amendement als zodanig
houdbaar is. Het wetsvoorstel betreft een uitzondering voor een speciaal segment
van mensen die tijdelijke arbeid verrichten, namelijk om een vierde termijn
mogelijk te maken. Het amendement dat door mevrouw Vos is ingediend, zou inhouden
dat er voor dat segment een ontslagvergoeding komt, ook voor de andere periode
van de normale tijdelijke arbeid, terwijl voor de hele rest van de populatie,
voor iedereen die ouder is dan 27 of die niet voor een vierde termijn wordt
benoemd, geen ontslagvergoeding zal gelden. Het is dan voor een werkgever
waarschijnlijk logischer om te doen zoals het altijd al werd gedaan: niemand
aanstellen of iemand anders aanstellen. Dat is de situatie die zich nu voordoet.
De motie is aangenomen in de veronderstelling dat dit belemmerend werkt.
 Dit amendement geeft bijzondere rechten aan één groep mensen
die tijdelijke arbeid verricht ten opzichte van alle anderen die tijdelijke
arbeid verrichten, namelijk dat zij wel een ontslagvergoeding krijgen. Ik
heb ook de indruk dat dit amendement ertoe leidt dat in wezen de bestaande
situatie wordt gehandhaafd, terwijl wij net met het wetsvoorstel wilden kijken
of wij op dat punt soelaas moeten bieden. Daarom moet ik dit
amendement toch ontraden. Het komt er dan eigenlijk op neer dat het wetsvoorstel
beter niet kan worden aanvaard.
 Om dezelfde reden ontraad ik de Kamer om het subamendement-Ulenbelt op
het amendement-Vos aan te nemen. Ik zou dat ook doen als mij geheel duidelijk
was wat de bedoeling is van dat subamendement. Mij is niet duidelijk in welk
opzicht de heer Ulenbelt een stap verder gaat dan mevrouw Vos. Een stap die
fundamenteel verder zou gaan, is met het amendement structureel een ontslagvergoeding
realiseren voor de tijdelijke arbeid als geheel, ongeacht of het de vierde
termijn is of niet. Het zou echter vreemd zijn om dat te regelen in een subamendement
op het amendement van mevrouw Vos dat typisch betrekking heeft op het segment
waarop de vierde termijn betrekking zal hebben.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Ik denk dat de kritiek van de minister op mijn subamendement terecht is.
Het gaat inderdaad om het principe van een ontslagvergoeding. Ik had dit niet
in een subamendement moeten formuleren, maar als een amendement. De SP-fractie
zou inderdaad ook niet willen dat jongeren onder de 27 jaar dan nog beter
af zijn. Ik maak er dus een amendement van. Dit zal dus worden gewijzigd.
Dank voor de tip, minister!
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Het mag duidelijk zijn dat ik de Kamer zal ontraden om dat amendement
aan te nemen, indien het nog verder gaat dan het amendement-Vos.
 Ik meen dat ik alle vragen heb beantwoord.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 De eerlijkheid gebiedt mij te zeggen dat ik ook niet had verwacht dat
het amendement-Vos veel steun van de minister zou krijgen. Zo reëel moeten
we ook wel zijn. De minister doet nu alsof alle werkgevers die een arbeidscontract
voor de vierde keer verlengen, in kale armoede leven. Dat is uiteraard niet
waar. Werkgevers moeten heel goed beseffen wat zij doen als zij die vergaande
stap zetten van het voor de vierde keer verlengen van een tijdelijk contract.
Die jongere blijft immers in onzekerheid zitten en voor de werkgever is er
in zekere zin meer sprake van flexibiliteit. Het is toch goed mogelijk om
die zaken op dat moment tegen elkaar af te wegen?
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Mijnheer Ulenbelt ... Pardon, ik vergis mij in de naam, omdat ik wil zeggen
dat ik de heer Ulenbelt gelijk moet geven als hij zegt dat dit de normale
situatie zou moeten zijn. Waarin onderscheidt die situatie zich die de heer
Heerts met zijn amendement beoogt van die waarin de werkgever conform de huidige
wetgeving de jongere na de derde keer een vast arbeidscontract aanbiedt en
hij betrokkene na een jaar ontslaat? Dan krijgt die jongere precies dezelfde
ontslagvergoeding.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Wij willen uiteraard dat iedereen een ontslagvergoeding krijgt, maar wij
hebben nog liever dat mensen niet ontslagen worden.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 In die zin gaat uw amendement verder. Als de betreffende jongere namelijk
een vast contract krijgt, is het niet zeker dat er een ontslagvergoeding gegeven
wordt. Men kan immers een ontslagvergoeding krijgen, maar dat hoeft niet.
En in dit geval zou de wetgever zeggen dat betrokkene een ontslagvergoeding
krijgt. Dat is een stap verder in de regeling van het ontslagrecht.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 U hebt voldoende zinnen gebruikt om duidelijk te maken waar u uiteindelijk
naartoe wilt. Dat verrast mij ook niet. Begrijp ik het goed dat de minister
zegt dat het wetsvoorstel beter van tafel kan indien dit amendement wordt
aangenomen?
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Dit is een actie en een reactie. De in de motie aangegeven redenen om
de belemmering weg te nemen waardoor mensen na de derde termijn niet worden
aangesteld, worden juist weer toegevoegd in uw amendement. Dan vraag ik mij
af waar "we" mee bezig zijn.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Dat vragen wij ons ook wel eens af.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Het is een motie van de Kamer, hoor!
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Ja, dat weet ik. De inhoud van die motie kennen we. Ik heb nog één
vraag. Zojuist zei de minister dat als hij het wetsvoorstel niet snel invoert,
het niet veel zin meer heeft. In welke termijn zou het wetsvoorstel door de
Eerste Kamer moeten zijn, wil het in 2010 en 2011 nog effect hebben?
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 We kunnen de Raad van State nog eens om advies vragen.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Dat sluit ik niet uit.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 We zaten vorig jaar in de crisis. Die is geleidelijk steeds verder over
ons gekomen. We zien nu de cijfers toenemen, terwijl wij ons in een periode
bevinden waarin dit wetsvoorstel optimaal effect zou kunnen hebben. Er is
omslag in groei, terwijl werkgevers niet duidelijk is hoe de groei zich vasthoudt.
Er ontstaat bij uitstek een situatie waarin iemand wel werk heeft, maar niet
weet of dat structureel en duurzaam is. Dan zal men gebruikmaken van de gelegenheid
die dit wetsvoorstel biedt. Daarom is mijn pleidooi om dit zo snel mogelijk
in te voeren. Dan hebben wij ook een reële basis om begin volgend jaar
te evalueren wat het effect is geweest en of je het sowieso niet moet laten
doorgaan. Vervolgens kun je bekijken – dat is de strekking van de inwerkingsbepaling –
of er aanleiding is om het eventueel iets te verlengen.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Kunt u daarbij een datum noemen? Wanneer is het voor u nog aanvaardbaar
om het te verdedigen? Wanneer niet meer?
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Nee, ik kan zo'n datum niet geven. Mijn pleidooi is om de motie uit te
voeren. Deze was bedoeld om in de crisis een oplossing te bieden. Hulp die
uitgesteld wordt, is geen hulp.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Voorzitter. FNV Jong slaat de spijker op de kop. Het is juist de zwakke
contractuele positie van jongeren die leidt tot jeugdwerkloosheid. Die positie
wordt nu nog zwakker gemaakt. Ik ben ervan overtuigd dat relatief weinig jongeren
door deze maatregel geraakt zullen worden. De minister heeft
een andere veronderstelling, maar dat zien we wel in de evaluatie. De heer
Rutte wilde iets heel bijzonders bereiken met zijn motie. Hij zei namelijk
dat een hele generatie haar positie op de arbeidsmarkt dreigde te verliezen.
Dat is waar. Dat gebeurt bij een crisis. Maar uit de beantwoording van de
minister leid ik af dat dit wetsvoorstel maar een heel marginaal effect zal
hebben en nog afhankelijk is van veronderstellingen. We weten dus niet waar
we aan toe zijn. Dat is voor mijn fractie dan ook reden om het amendement
van de heer Heerts te steunen. Het verdient niet de schoonheidsprijs, maar
het is terecht dat als je meer flexibiliteit van jongeren vraagt, je daarvoor
een prijs mag vragen van de werkgever. Hulde dus voor de heer Heerts, die
de scherpe kantjes van het wetsvoorstel probeert af te halen.
 Ik zal mijn subamendement veranderen in een echt amendement.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Ik snap werkelijk niet waar de heer Ulenbelt het idee vandaan haalt dat
het vergroten van de flexibiliteit een negatieve uitwerking heeft op de werkgelegenheid
van jongeren. Het alternatief werkt aantoonbaar niet in deze tijd. Dat heeft
de minister ook zojuist aangegeven. Jongeren gaan niet in vaste dienst. De
heer Ulenbelt blijft hier bij hoog en laag volhouden dat door deze maatregel
jongeren op een slechtere positie komen te staan dan waar zij nu staan. Ik
hoor graag van hem waarop hij dat baseert. Die cijfers ken ik namelijk niet.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Kijk naar het jaar dat achter u ligt. Wie zijn door de crisis als eersten
hun werk kwijtgeraakt? De flexwerkers, vooral jongeren. Bij hen zit de stijging
van de werkloosheid. Natuurlijk kun je in crises werkloosheid niet voorkomen.
Maar je kunt er wel voor zorgen dat jongeren niet eenzijdig de lasten dragen.
Wanneer een jongere na een derde contract voor vast wordt aangenomen, is hij
aan boord. Is het dan crisis of moet er gereorganiseerd worden, dan hebben
we het afspiegelingsbeginsel. Zo maakt de SP insiders van outsiders. U maakt
meer outsiders.
 
 
 Kort, mijnheer Meeuwis.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Nee, zo zit het dus niet. De heer Ulenbelt kijkt naar het verleden. De
crisismaatregel is echter bedoeld voor de toekomst, om mensen juist aan de
bak te helpen. We zien inderdaad in de cijfers dat die mensen ontslagen zijn
en nu werkloos. Ik begrijp echter simpelweg niet waarom de heer Ulenbelt niet
wil erkennen dat het aan de bak helpen van mensen of mensen helpen om langer
in een functie te blijven, al is het tijdelijk, een positief effect heeft.
Ik begrijp gewoon niet dat hij zegt dat het niet zal gebeuren.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Als de heer Meeuwis dit vindt, had hij er indertijd ook voor moeten kiezen
om uitzendkrachten en tijdelijke krachten onder de deeltijd-WW te laten vallen.
Dan was hij bezig geweest om mensen voor te bereiden op de toekomst. Hij zegt
dat ik naar de geschiedenis kijk. Inderdaad, ik kijk naar de geschiedenis,
omdat we daarvan kunnen leren. De heer Meeuwis zou dat ook moeten doen, met
zijn liberale voorstellen die ons zo veel ellende hebben gebracht. Ik wil
het nu niet met hem daarover hebben, maar het is wel waar. Dit is een liberaal
voorstel dat slecht is voor jongeren. Het zal niet helpen en daarom zal mijn
fractie dit wetsontwerp dus niet steunen.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Om precies te zijn: het gaat om een amendement van collega Vos dat ik
hier verdedig.
 Ik heb twee vragen aan de heer Ulenbelt. Ten eerste. Hij haalt FNV Jong
er natuurlijk bij. Dat begrijp ik wel: die brieven krijgen wij ook; ook wij
staan op hun verzendlijst. Ik wil het echter hebben over de tegenvoorstellen
en de tegenbegroting van de SP. Als deze jongeren nu niet geholpen zouden
zijn met deze maatregel, krijgen zij dan van de heer Ulenbelt wel allemaal
werk, te betalen uit een nader te definiëren potje? Ten tweede. De heer
Ulenbelt noemt dit opnieuw een liberaal voorstel. Je kunt echter toch ook
zeggen dat dit een heel sociale maatregel is om jongeren die geen vooruitzicht
hebben op werk en die ook niet vallen onder de maatregelen in de Wet investeren
in jongeren blijvend bij de arbeidsmarkt te betrekken?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Deze jongeren zijn blijvend bij de arbeidsmarkt betrokken. Zij zijn alleen
werkloos. Of je jongeren drie jaar aan het lintje houdt of vier maakt niet
veel uit. Wat is nou een jaar? De heer Heerts noemt het een verbetering, Tja,
ik zie die verbetering niet. Je wordt alleen maar een jaar langer aan het
lijntje gehouden. Volgens mij is dat een verslechtering. De heer Heerts zegt
op de verzendlijst van FNV Jong te staan. Laat hij die brieven dan ook eens
lezen! FNV Jong beargumenteert namelijk heel erg goed waarom dit een heel
erg slecht voorstel is. Er wordt in deze zaal heel veel kritiek gegeven op
de grijze mannen van de vakbeweging. Nu is er eindelijk kritiek van de jongerenorganisatie
van de FNV en negeert de heer Heerts dat. Neem het op voor de jongeren, mijnheer
Heerts!
 
 
 Laten we niet te veel in herhalingen van zetten vervallen. Heeft de heer
Heerts een nieuw punt?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Ik heb één nieuw punt. Ik begrijp de opmerking over de FNV
en de grijze mannen, maar niet alle voorstellen van de FNV zijn even goed.
De heer Ulenbelt zegt dat die periode van drie jaar al geen zekerheid geeft
en dat we dat laatste jaar dus niet moeten doen. Maar wat doet hij voor jongeren
die nooit aan de bak komen? Hoe moeten zij werk krijgen, in de plannen van
de SP?
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Mijnheer Heerts, deze vraag heeft mevrouw Ortega-Martijn in eerste termijn
al gesteld. Zoals ik haar al vertelde, heeft de SP voorstellen om jongeren
langer in het onderwijs te houden, voorstellen voor gemeentelijke leerwerkbedrijven,
voor jongeren die moeilijk plaatsbaar zijn, voor het verkorten van wachtlijsten,
voor 50.000 publieke banen ... Mijnheer Heerts, als u met ons zou regeren
had u veel meer werkgelegenheid gecreëerd dan wat er nu gebeurt.
 
 
 Dank u wel.
 Bestaat er bij iemand nog behoefte aan een tweede termijn?
 Het woord is aan de heer Meeuwis.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Voorzitter. Ik wil de beraadslaging niet langer doen duren dan noodzakelijk,
maar ik ben toch wel benieuwd wat de heer Heerts vindt van de beoordeling
door de minister van het amendement dat door de PvdA is ingebracht. De minister
zegt dat je met dit amendement feitelijk de crisismaatregel om jongeren langer
aan het werk te houden om zeep helpt. Is de heer Heerts met deze wetenschap
voornemens om dat amendement te handhaven?
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Ik heb daar verder niets over opgemerkt. Dat betekent dat het amendement
nog staat. Ik heb goed naar de minister geluisterd en dat betekent dat ik
opnieuw ga overleggen in mijn fractie.
 
 
 
 De heer
 Meeuwis
 VVD
 
 Maar uw fractievoorzitter heeft destijds een motie meeondertekend die
ging over de noodzakelijke crisismaatregel. Ik geef toe dat het even heeft
geduurd: inzichten wijzigen. Het gaat hier om een crisismaatregel. De minister
zegt dat u het specifieke crisiskarakter om zeep helpt. U ziet dat natuurlijk
ook gebeuren. Vandaar dat ik erg benieuwd ben naar uw voornemen.
 
 
 
 De heer
 Heerts
 PvdA
 
 Daarvan heb ik gezegd wat ik heb gezegd.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Voorzitter. De heer Ulenbelt ontwikkelt een geheel nieuwe arbeidsmarkttheorie
die de brief van FNV Jong en zijn eigen Flexinspectie merkwaardig maakt. Hij
zegt dat de jeugdwerkloosheid het gevolg is van de zwakke positie van jongeren.
Derhalve: maak hun positie sterk en er is geen jeugdwerkloosheid! Dat is de
situatie zoals die nu is: na de derde keer volgt er een vast arbeidscontract.
Als de heer Ulenbelt gelijk heeft, zou er dus geen probleem moeten zijn, ook
niet in de sector van de supermarkten. De heer Ulenbelt zegt daarover dat
iedereen na de derde keer geen vast contract krijgt. Dat is inderdaad de heel
zwakke arbeidsmarktpositie waarvoor dit wetsvoorstel is bedoeld, namelijk
dat er geen werk is. Het gaat erom dat aan die jongeren, in een situatie dat
er niet vanwege tekorten op de arbeidsmarkt andere vraag is, de gelegenheid
wordt geboden om dat werk voort te kunnen zetten.
 Ik ben het geheel met de heer Ulenbelt eens; dat heb ik ook aangegeven.
Als er geen crisis was, zouden wij dit niet moeten doen. Dan is er ook geen
aanleiding voor om dat te doen. Maar wij zitten nu wel met een situatie dat
wij, ondanks de sterke positie die men nu heeft, bij de vierde verlenging
van de tijdelijke arbeid de jeugdwerkloosheid omhoog zien gaan. Bij de inspecties
constateert de heer Ulenbelt dat er geen gebruik wordt gemaakt van die vierde
keer. Hij wil daar wel wat aan doen. Of hij kan ervoor kiezen de jongeren
in de kou te laten staan ten behoeve van degenen die een vast of een tijdelijk
contract hebben. Dat is precies het probleem: de bescherming van de insiders,
en de outsiders laten wij buiten staan. Met deze maatregel probeer je marginaal
iets te doen. Als volgend jaar blijkt dat de vooronderstellingen waarop dit
wetsvoorstel berust fout zijn, ben ik de eerste om te concluderen: laten wij
ermee stoppen! Maar in de periode waarin wij nu zitten, is niet geschoten,
nooit geraakt. Dat is dit wetsvoorstel: laten wij wat wij kunnen verzinnen
en doen, proberen om jongeren in ieder geval die marginale extra kans te geven.
Het is geen panacee voor jeugdwerkloosheid. Als de heer Ulenbelt gelijk heeft,
geven wij jeugdigen vanaf de geboorte een vaste arbeidsovereenkomst; dan hebben
wij de jeugdwerkloosheid opgelost. Ik weet niet bij wie wij dat moeten doen,
maar dit moeten wij doen als de arbeidsmarktanalyse van de heer Ulenbelt juist
is. Mijn eigen arbeidsmarktanalyse wordt echter op dit moment bevestigd door
de ontwikkeling van de jeugdwerkloosheid. Als die juist is, dan kunnen wij
dit maar beter wel doen. Dat is ook de reden waarom ik het amendement-Vos
moet ontraden, ook als dat door de heer Ulenbelt wordt gesteund. Ik denk namelijk
dat dit precies het tegengestelde is van wat de Kamer bij de motie heeft vastgesteld,
namelijk dat die vierde termijn niet volgt omdat er belemmeringen aan vastzitten.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Ik sta niet uitvoerig stil bij het compliment dat ik kennelijk een nieuwe
arbeidsmarkttheorie heb uitgevonden op deze avond. Ik wil alleen een punt
heel erg helder maken. Als je jongeren na een jaar een vast contract geeft,
dan zijn zij aan boord en worden zij insiders. Als er op dat moment gereorganiseerd
moet worden en er een crisis is, dan worden de ontslagen gelijk over generaties
verdeeld. Dat betekent dan dat de werkloosheid onder ouderen net zo hoog is
als onder jongeren. Wat wij nu zien, en dat is de zwakke contractuele positie
van de jongeren, is dat bij crises en reorganisaties de jongeren de klos zijn.
Zo zit mijn arbeidsmarkttheorie in elkaar. Volgens mij is die heel erg deugdelijk.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Dit berust op het beeld dat áls een werkgever een jongere een vaste
arbeidsovereenkomst geeft, dán de regels van het ontslagrecht van toepassing
zijn. De motie van de Kamer, en dat is ook mijn beeld, berust op de gedachte
dat hij nooit een arbeidsovereenkomst en helemaal nooit werk krijgt, zelfs
geen tijdelijk werk. Dat is het element. De heer Ulenbelt zegt: ik versmaad
de tijdelijke arbeid. Dan wijs ik erop dat de werkloosheid dan waarschijnlijk
even snel gestegen zou zijn als op dit moment in andere landen. Laten wij
dankbaar zijn voor die tijdelijke arbeid en voor de flexibiliteit, onverminderd
mijn opmerking dat er reden is om na te gaan wat de gevolgen daarvan zijn.
Als wij arbeid beschermen door er een grote muur omheen zetten, dan is er
minder arbeid en minder sociale zekerheid dan met dit voorstel.
 
 
 
 De heer
 Ulenbelt
 SP
 
 Deze minister heeft regelmatig aangenomen moties niet uitgevoerd. Hij
biedt nu een liberale motie een handreiking en hij wijst de motie van de socialisten
af. Wat dat voor de coalitie betekent, zullen wij bij de stemmingen zien.
 
 
 
 Minister
 Donner
 
 Ik noteer dat ook mevrouw Hamer en mevrouw Halsema de motie mede hebben
ondertekend. Als u zegt dat dit liberalen zijn in deze Kamer, dan valt er
wellicht meer te regeren!
 
 
 De algemene beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 Ik neem aan dat aanstaande dinsdag over het wetsvoorstel kan worden gestemd.
 
 
 Sluiting 21.18 uur