Behandeling van:  - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 11 december 1997 te Kyoto totstandgekomen Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998, 170 en 1999, 110) (27089, R1652)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2000-2001, pag. 1641-1651

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

nr. 21, pagina 1641-1651

09-11-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 27089Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (27400 VI), en van: - de motie-Van de Camp over intensivering van bestrijding van criminaliteit (27400 VI, nr. 20); - de motie-Van de Camp/Dittrich over slachtofferzorg (27400 VI, nr. 21); - en 14 andere moties (27400 VI, 21 t/m 35 en 27400, 6)Pagina 1669-1676
Presentie en opening (donderdag 9 november 2000)Pagina 1587-1587
BIJVOEGSEL bij blz. 1588: Schriftelijke antwoorden van de minister en de staatssecretaris van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij op vragen, gesteld in de eerste termijn van de behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij voor het jaar 2001 (27400 XIV)Pagina 1678-1686
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (donderdag 9 november 2000)Pagina 1676-1677
Regeling van werkzaamheden (donderdag 9 november 2000)Pagina 1613-1614
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (27400 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2001 (27400 F)Pagina 1587-1613
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2001 (27400 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2001 (27400 F)Pagina 1614-1641
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 6 november 1997 te Straatsburg totstandgekomen Europees Verdrag inzake nationaliteit, en voornemen tot opzegging van de op 13 september 1973 te Bern totstandgekomen Overeenkomst inzake beperking van het aantal gevallen van staatloosheid (26990, R1647)Pagina 1663-1669
Behandeling van: - het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 11 december 1997 te Kyoto totstandgekomen Protocol van Kyoto bij het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998, 170 en 1999, 110) (27089, R1652)Pagina 1641-1651
Behandeling van de wetsvoorstellen met betrekking tot: - sociale werkvoorziening (27167); - productaansprakelijkheid (27051); - Raad voor strafrechtstoepassing en jeugdbescherming (26871); - Arbeidsvoorwaarden rechterlijke macht (25947); - pensioenrechten bij scheiding (27049)Pagina 1587-1587
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van het Ministerie van Justitie (VI) voor het jaar 2001 (27400 VI)Pagina 1651-1663
Behandeling van: - de brief van het Presidium inzake het instellen van een tijdelijke commissie biotechnologie (27428, nr. 3)Pagina 1587-1587

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Goedkeuring
van het op 11 december 1997 te Kyoto totstandgekomen Protocol van Kyoto bij
het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake klimaatverandering (Trb. 1998,
170 en 1999, 110) (27089, R1652).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Mevrouw de voorzitter! Het komt mij voor, dat het voorstel tot goedkeuring
van het Kyotoprotocol even grondig en voldoende schriftelijk is voorbereid
als de inhoud van het protocol zelf. Ik wil daarmee slechts zeggen, dat de
talloze vragen die nog onbeantwoord zijn niet het gevolg zijn van laksheid
van regeringszijde, maar voortvloeien uit het karakter van het protocol zelf.
Het protocol heeft immers tal van belangrijke zaken nog opengehouden, zaken
die eerdaags een stap verder moeten worden gebracht in de in Den Haag te houden
Zesde conferentie van partijen, oftewel COP6. Het is mede daarom zeer plezierig,
dat in elk geval de Tweede Kamer nog voor het begin van COP6 haar aandeel
kan leveren in de goedkeuringsprocedure. Dat hebben we ook zo gewild. Niet
de oproep, zo zeg ik tegen de heer Crone van de PvdA-fractie, van de bondskanselier
Schröder is daarin doorslaggevend, maar de aanvaarding van de motie-Van
Middelkoop c.s. een jaar geleden.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Ik zal niet veel interrumperen, maar ik wil wel zeggen, dat
wij de motie van de heer Van Middelkoop onder de aandacht van de heer Schröder
hebben gebracht voordat de Bonnconferentie begon.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Ik zou het op prijs stellen als u het tevoren aan mij meldde als er met
mijn moties in sociaal-democratisch kader wat goeds wordt gedaan. Maar, goed.
Dank voor deze mededeling.Die motie is medeondertekend door de heer Crone en de meeste andere collega's,
behalve VVD-collega Klein Molekamp, maar die heeft er later wel weer voorgestemd,
zodat zij Kamerbreed is aanvaard. Met die motie beoogden wij de zaak zelf
te dienen, maar ook de minister als voorzitter van COP6.Nu had de Kamer ook wel iets goed te maken, zeg ik maar eerlijk. Zoals
bekend, is het protocol een aanvulling en verdere uitwerking van het raamverdrag
van de VN inzake klimaatverandering van 1992. Welnu, destijds heeft de Kamer
dat eerste Klimaatverdrag als hamerstuk aangenomen. Met de kennis van en de
parlementaire betrokkenheid bij dit milieuvraagstuk van de laatste jaren is
dit nu nauwelijks nog voorstelbaar. Inmiddels zijn wij dat stadium van nonchalance
en vrijblijvendheid voorbij. Na de aanvaarding van het raamverdrag volgde
de tijdelijke commissie klimaatverandering waarvan de rapportage Kamerbrede
steun kreeg. Brede consensus bleek er ook te zijn bij de bespreking van het
eerste en tweede deel van de Uitvoeringsnota klimaatbeleid. Dit geldt evenzeer
het CO2-reductiebeleid waarvoor inmiddels grote bedragen zijn uitgetrokken.
De angstige vraag is echter, of de goedkeuring en latere naleving van het
protocol voldoende zullen zijn gelet op de ernst van het klimaatvraagstuk.Vorige week lekten er enkele zeer verontrustende cijfers uit, afkomstig
van het volgend jaar te verschijnen Third assessment report van het IPCC.
Welnu, werd in het vorige rapport van het IPCC uit 1995 nog de prognose gesteld,
dat in deze eeuw rekening moest worden gehouden met een stijging van de gemiddelde
wereldtemperatuur van tussen de 1 en 3,5 graad Celsius, nu schijnt de verwachting
te zijn dat het wel eens kan oplopen tot de bandbreedte van 1,5 tot 6 graden.
Als dat waar is, moet rekening worden gehouden met een zeer ernstige, zo niet
rampzalige verandering van het wereldklimaat. Ik vraag de minister natuurlijk
niet daar nu op te reageren. Dat kan hij ook moeilijk. Ik ga er zonder meer
van uit dat deze cijfers functioneel zijn uitgelekt zo vlak voor COP6, maar
dat kan geen kwaad.Wij kunnen het ook anders formuleren. Het gewicht van het voorzorgbeginsel
zal zwaarder op ons drukken dan ooit. Kennelijk vindt ook de minister dit,
want in de nota naar aanleiding van het verslag kwam ik, toch nog vrij onverwacht,
een opvallend stellige uitspraak tegen. In het kader van het assessment report
schrijft de minister onomwonden dat zal blijken dat de huidige verplichtingen
niet voldoende zijn. De vraag is dan of dit gevolgen moet hebben voor de invulling
in de eerste verplichtingenperiode. Het verdrag zoals dat nu luidt, voorziet
daar niet in. Tenminste, dat haal ik uit de tekst van artikel 3, negende lid,
waar staat dat de reductieafspraken van bijlage B alleen kunnen worden veranderd
voor "latere periodes". Zie ik dat goed – en ik leg dat als vraag voor
aan de minister – dan zal er ook na een alarmerend nieuw IPCC-rapport
begin volgend jaar niets gebeuren, althans niet voor de periode 2008-2012.
Als dat zo is, wat is dan de betekenis van de bepaling in artikel 9, eerste
lid, waar staat dat de partijen op gezette tijden van de laatste wetenschappelijke
inzichten kennisnemen en zo nodig bijeenkomen om "passende maatregelen" te
nemen? Wat moet ik dan onder dat laatste verstaan? Graag opheldering. Mede vanwege onduidelijke teksten uit het regeerakkoord is er veel gezegd
over het beste moment voor de goedkeuring van het Kyotoprotocol. Wat ons betreft,
heeft de minister meer dan voldoende duidelijk gemaakt dat er geen goede argumenten
zijn om nog veel langer te wachten. Kyoto is nog maar het begin. Het parlement
moet later nog zijn goedkeuring geven aan het nalevingregime met bindende
afspraken. Van een Nederlandse Alleingang binnen Europa is geen sprake. Met
dit begin van goedkeuring geven wij als eerste industriestaat slechts het
goede voorbeeld of, anders gezegd, verplichten wij als medeveroorzaker van
het klimaatvraagstuk eindelijk onszelf tot het nemen van maatregelen in de
wetenschap dat wij een grote milieuschuld op onze nationale schouders dragen.Ook na goedkeuring moet er nog veel gebeuren in EU-verband. Zo is nog
onduidelijk hoe de reductieverplichtingen binnen de EU zullen worden verdeeld.
Daarbij is wel duidelijk dat in het bijzonder Nederland baat heeft bij een
voortvarend EU-beleid. Zo is het nog altijd een risico voor ons land als de
EU als geheel niet voldoet aan de eis met 8% te reduceren. Onzeker is ook
nog de toekomst van een richtlijn voor een Europese energieheffing. Ik wil
de minister in overweging geven om de Kamer na COP6 over al deze aspecten
met een notitie te dienen, waarna wij wel zullen bekijken of wij die zelfstandig
gaan behandelen of als een soort tweede termijn van deze goedkeuringsbehandeling.
In elk geval kunnen wij dan ook nationaal de vinger aan de Europese pols houden.
Daarbij zou ik ook graag de vraag betrokken zien wat bij een eventuele aanvaarding
in Europees verband van het instrument van de emissiehandel de toekomst is
van het convenant benchmarking met de energie-intensieve industrie, maar die
vraag kan wellicht ook later worden beantwoord.Mevrouw de voorzitter! Het moge duidelijk zijn dat wij met overtuiging
dit protocol, althans de inhoud ervan, steunen in de wetenschap dat er daarna
nog veel meer te doen zal zijn en wij elkaar nog vaker zullen treffen en hierover
zullen moeten spreken. Wij zijn daartoe verplicht alleen al op grond van morele
overtuigingen die ook de belangen van komende generaties in de afwegingen
betrekken. In feite werken wij zo aan een rechtvaardige internationale ecologische
rechtsorde.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Mijn fractie vindt het van groot belang dat wij hier vandaag
en zeker voorafgaande aan de grote klimaatconferentie in Den Haag spreken
over de ratificatie van het Kyotoprotocol. Het is nu een eerste ronde en ook
bij mijn fractie leven nog veel vragen, omdat straks in Den Haag nog over
de precieze invulling en uitvoering nadere afspraken zullen worden gemaakt.
Maar het moet duidelijk zijn dat ook wij uiteraard onze steun uitspreken voor
de afspraken die in Kyoto zijn gemaakt als een eerste stap, want inderdaad
moet er daarna nog veel meer gebeuren. Tegelijkertijd zullen wij de aanstaande
klimaatconferentie en wat daarna gaat plaatsvinden heel kritisch blijven volgen.Het klimaatprobleem heeft als extra probleem dat het tot nu toe voor veel
mensen onzichtbaar is. Daar komt nu verandering in door overstromingen zoals
in Engeland, en orkanen. Als mensen met de voeten in het water staan, lijkt
toch het besef door te breken dat het om een urgent probleem gaat. Het is
absoluut noodzakelijk om snel tot oplossingen te komen. De heer Van Middelkoop
zei net al dat de nieuwe berichten van de IPPC alarmerend klinken, maar ook
over berichten over de situatie in Nederland kun je toch zeker niet blij worden.
Het is natuurlijk duidelijk dat de temperatuurstijging die de afgelopen 20
jaar heeft plaatsgevonden van 0,4 tot 0,5 graad op geen enkele manier te verklaren
is met natuurlijke factoren. Kortom, hier is echt de mens aan zet. Als wij
dat doortrekken zullen de effecten nog veel groter worden!Voor mijn fractie is de situatie in Nederland zelf ook een groot probleem
en ook wat wij tot nu toe hebben gedaan om invulling te geven aan de uiteindelijke
afspraken van Kyoto, afspraken waaraan wij ons straks ook gaan binden. De
situatie in Nederland ligt immers nog wel erg ver af van de situatie waarop
wij ons straks vast zullen leggen. Hoe gaat de regering er uiteindelijk voor
zorgen dat ook wijzelf op een geloofwaardige manier onze handtekening kunnen
gaan verzilveren? Als je naar de staatjes kijkt is Nederland in Europa het
land dat het verst af ligt van de doelen die wij zullen moeten realiseren
en dat is bepaald geen positie om trots op te zijn. Een departement dat wat
dit betreft absoluut onderbelicht is volgens ons het verkeers- en vervoersdepartement.
Daarom zijn wij ook zo treurig dat juist nu die klimaatproblemen zich zo volop
aan iedereen vertonen mevrouw Netelenbos zegt dat zij ook niet zoveel aan
die mobiliteit kan doen. Tegelijkertijd zit zij wel met een gigantische toename
van de CO2-uitstoot. In de jaren 1990 tot 1999 was die toename
25%. De luchtvaart groeit met 50%. Op dat punt heb ik nog een specifieke vraag:
er wordt verwezen naar de organen die daaraan een nadere invulling moeten
geven, maar als dat niet gebeurt, moeten de Europese staten dan niet gezamenlijk
het probleem aanpakken, omdat ook de luchtvaart moet meedoen aan de realisatie
van de CO2-doelstellingen? Ik benoem deze zaken aan de hand van
het departement voor verkeer en vervoer, maar ook op het gebied van de landbouw
liggen er problemen en ook bij de minister van Economische Zaken missen wij
een gevoel van urgentie.Nog een korte vraag over de voorbereiding van COP6. Mijn fractie heeft
een aantal duidelijke punten genoemd, die volgens ons cruciaal zijn om de
conferentie tot een succes te maken. Het gaat dan over de reductie in eigen
land, die wat ons betreft niet verder moet gaan dan de 50-50-verdeling. Daarbij
gaat het om clean development en de positieve lijst die daarbij van belang
is. Daarop zouden volgens ons alleen de duurzame energie en energiebesparing
moeten staan. Kernenergie is voor ons onbespreekbaar, maar ook grootschalige
waterkracht en kolencentrales zijn zeer problematisch. De minister is er duidelijk
over geweest dat de sinks een beperkte rol zullen spelen en dat er geen bossen
in het clean development mechanisme moeten worden meegenomen. Wij waren blij
met die toezeggingen. Ook zal de minister zich inzetten voor een zeer goed
nalevings- en handhavingsmechanisme. Wellicht kan hij ons zicht geven op de
mogelijkheid dat deze inzet straks in Den Haag ook iets zal
opleveren. Verder wensen wij de minister veel succes bij de klimaatconferentie.
Later zullen wij spreken over de ratificatie van het verdrag.De heer Van den Akker (CDA):Voorzitter! De CDA-fractie heeft destijds de totstandkoming in december
1997 van het protocol van Kyoto verwelkomd. Na moeizame onderhandelingen kwamen
de geïndustrialiseerde landen een verregaande reductie van broeikasgassen
overeen. Voor de CDA-fractie is het bereiken van die doelstelling van groot
belang. Goed rentmeesterschap verplicht ons immers om toekomstige generaties
niet op te zadelen met de milieuproblemen die wij nu veroorzaken, zeker als
het gaat om sterke klimaatveranderingen als gevolg van een door menselijk
handelen veroorzaakte opwarming van de aarde. Enkele dagen geleden lekten
stukken van het IPCC-rapport uit, waarin stond dat de opwarming deze eeuw,
als er geen ingrijpende maatregelen worden genomen, kan oplopen met 6 graden.
Zoiets zou catastrofale gevolgen hebben.Ook al is het verband tussen opwarming en menselijk handelen nog niet
voor 100% vastgesteld, de CDA-fractie is van mening dat wij het risico niet
mogen nemen dat wij door het nalaten van maatregelen op een kwade dag wakker
worden en tot de ontdekking komen dat er wel degelijk sprake is van een klimaatsverandering
als gevolg van menselijk handelen. Bovendien kan een snelle transitie naar
een koolstofarme economie in de geïndustrialiseerde landen een matigend
effect hebben op de uitstoot van CO2 en op de ontwikkeling van
de olieprijzen, hetgeen van buitengewoon belang is voor de ontwikkeling van
de mondiale economie, vooral die van de ontwikkelingslanden. Vandaar dat zo
snel mogelijk uitvoering moet worden gegeven aan het Kyotoprotocol, met als
belangrijk speerpunt de terugdringing van het gebruik van fossiele brandstoffen
in de geïndustrialiseerde landen.Een belangrijke voorwaarde, zeker voor de landen die nog aarzelen om het
protocol te ratificeren, is het welslagen van de COP6-conferentie, deze maand
in Den Haag. Deze conferentie moet de laatste onderhandelingsronde zijn die
het voor de participerende landen mogelijk maakt om het Kyotoprotocol te ratificeren.
De hoofdpunten van die onderhandelingen zijn onder meer de flexibele instrumenten,
de sinks en aspecten die betrekking hebben op de ontwikkelingslanden.De minister heeft gevraagd met de parlementaire behandeling van de goedkeuringswet
inzake de ratificering van het Kyotoprotocol nog voor de conferentie in Den
Haag te beginnen. Als dit gebeurt, kan hij immers met meer gezag de conferentie
in Den Haag voorzitten. De CDA-fractie wil dit verzoek honoreren, omdat wij
veel belang hechten aan het welslagen van die COP6-conferentie.Voorzitter! Bij de schriftelijke behandeling is de verplichting die de
Europese Unie op zich heeft genomen in Kyoto, aan de orde gesteld. Ik doel
dan op de verplichting, te komen tot een reductie met 8%. In een later stadium
is na onderling overleg binnen de EU afgesproken dat voor elk land een reductieverplichting
wordt vastgesteld. Deze verplichtingen zijn niet voor alle landen even groot.
Nederland heeft echter de verplichting op zich genomen om een reductie met
6% te realiseren. Van de minister hebben wij begrepen dat Nederland niet verantwoordelijk
kan worden gehouden voor de situatie dat andere EU-lidstaten niet of niet
geheel aan hun verplichtingen voldoen. Kan de minister dit nog eens nadrukkelijk
bevestigen? Zijn er verder situaties denkbaar waarin Nederland wel tot een
hoger reductiepercentage kan worden verplicht? In deze vraag ligt de nadruk
op het woordje "verplicht". Zo ja, welke situaties zijn dat dan?Wij spreken vandaag over een machtiging tot ratificatie. Kan de minister
toezeggen dat hij de Kamer tijdig op de hoogte zal stellen wanneer de regering
van haar machtiging tot ratificatie gebruik zal maken?In het regeerakkoord is afgesproken dat Nederland alleen dan het Kyotoprotocol
ratificeert, als ook landen als de VS en Japan daartoe overgaan. Deze landen
hebben echter nog niet geratificeerd. In de schriftelijke ronde heb ik gevraagd
hoe een en ander is te rijmen met het feit dat het kabinet het onderhavige
wetsvoorstel reeds naar de Kamer heeft gestuurd. Zijn de afspraken in het
regeerakkoord soms gewijzigd? De minister geeft in de schriftelijke beantwoording
aan dat het niet in het Nederlandse belang is dat Nederland van ratificatie
afziet als een meerderheid van de EU-lidstaten wel tot ratificatie zal overgaan.
Gezien de gezamenlijke opstelling tijdens de onderhandelingen is dat natuurlijk
niet echt goed denkbaar. Ik ben het dan ook volledig met de minister eens.Een en ander laat echter onverlet dat de CDA-fractie er bij de regering
op wil aandringen, afstand te nemen van de passage in het regeerakkoord. De
regering kan immers alleen dan een geloofwaardige voorzitter van de COP6-conferentie
zijn. De minister heeft aangegeven dat de voorwaarden van het regeerakkoord
niet direct gekoppeld zijn aan de goedkeuring van het Kyotoprotocol door het
parlement en de ratificatie daarvan door Nederland. Dat neemt niet weg dat
het een verkeerd signaal is, zeker gezien de dringende noodzaak dat in Den
Haag daadwerkelijk afspraken worden gemaakt.Voorzitter! Tot slot wens ik de minister namens de CDA-fractie heel veel
succes bij zijn inspanningen om deze uitermate belangrijke klimaatconferentie
tot een succes te maken.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! Mijn collega's hebben al duidelijk gemaakt dat uit de feiten
en de wetenschappelijke studies blijkt dat de klimaatproblemen met steeds
minder onzekerheid zijn omgeven. Dit moet voor iedereen aanleiding zijn om
zich serieus op het probleem voor te bereiden. De aarde wordt warmer. De herfststormen
van vandaag zijn daar op zichzelf geen bewijs van, maar zij laten wel zien
waar wij aan zullen moeten wennen als het klimaat opwarmt. Wij zullen te kampen
krijgen met meer extreme weersituaties, meer regen, meer stormen en meer droogteperiodes.
Die effecten zijn misschien nog wel ernstiger dan die kleine verhoging van
de gemiddelde temperatuur op aarde.Het is duidelijk dat wij dit probleem moeten aanpakken. De grond wordt
ons nu immers letterlijk te heet onder de voeten. Die aanpak vereist dat wij
werken aan een spoedige ratificatie. Die spoed mag echter niet ten koste gaan
van een goede aanpak. Om te beginnen zullen de onderhandelingen succesvol
moeten worden afgerond. Het Kyotoprotocol is, na de internationale afspraken
die in 1992 in Rio de Janeiro zijn gemaakt, een eerste stap om de emissies
daadwerkelijk terug te brengen. Het is overigens begrijpelijk dat er nu meer
tijd wordt uitgetrokken voor het parlementaire debat, aangezien de afspraken
nu echt concreet worden. Ik zeg dit in het bijzonder tegen de heer Van Middelkoop
die er op wees dat in 1992 een en ander zonder debat is geaccepteerd. Het
was toen nog maar een aanloop naar wat wij nu aan het doen zijn.Voorzitter! Ik spreek graag steun uit aan het adres van minister Pronk,
die deze onderwerpen zal afronden, hopelijk met succes, in de conferentie,
zodat wij vervolgens kunnen overgaan tot snelle ratificatie. Nederland tekent,
maar niet afzonderlijk; dat gebeurt samen met de andere Europese landen. Deze
onderhandelingen dienen te leiden tot een doorbraak. Laten wij hopen dat het
klimaatprobleem niet leidt tot een dijkdoorbraak.Het Kyotoprotocol staat emissiereductie in het buitenland toe, maar de
manier waarop is een nog onopgelost vraagstuk. Hoeveel mag een land in het
buitenland doen? De inzet van de regering is om de helft van de broeikasemissies
in het buitenland te reduceren en de andere helft in het binnenland. Dit is
een belangrijk politiek compromis in de EU. Rijke landen, hoofdveroorzakers
van broeikasemissies, moeten de verantwoordelijkheid nemen om eerst in eigen
huis orde op zaken te stellen. Dit past bij de argumentatie van de ontwikkelingslanden.
Zij hebben het klimaatprobleem niet veroorzaakt, maar wij. Toch kampen de
ontwikkelingslanden het meest met de problemen van klimaatverandering.Tegelijkertijd willen andere landen, met name de VS, hiervan afwijken;
dat land wil nog meer in het buitenland doen. Dit is niet onredelijk omdat
het klimaatprobleem een mondiaal probleem is en reduceren in het buitenland
kosteneffectief is. We moeten dan ook naar beide kanten flexibel zijn, maar
niet zonder meer en zeker niet eenzijdig. De VS zullen, naast binnenlandse
garanties, dan ook ontwikkelingslanden veel meer financiële en andere
steun moeten geven. De inzet is 50-50 maar zal dit ook de uitkomst van de
onderhandelingen zijn? Kan de minister aangeven hoe dit zich ontwikkelt? Ik
heb gisteren in het Algemeen Dagblad gelezen dat de VS voor het eerst bereid
lijken te zijn om een aanzienlijk gedeelte van de maatregelen binnenslands
te nemen. Omdat dit een uitspraak is van de delegatieleider, is dit een interessant
gegeven.Voorzitter! Wij willen de VS niet de nodige ruimte geven als zij er niets
voor teruggeven. Voor wat hoort wat. We volgen dus niet de lijn van GroenLinks
in het Europees Parlement die te veel wil buigen, zonder voorwaarden vooraf.
De voorwaarden die ik wil stellen, zijn de volgende. Wil men meer buitenslands
gaan doen, dan moet ook de totale doelstelling worden verhoogd, dus niet meer
min 5, 6 of 8, maar scherper. Dat is een extra bijdrage. Ook zou men in dat
geval meer steun moeten geven aan ontwikkelingslanden. Wordt er meer buitenslands
gecompenseerd dan moet men die landen tegemoetkomen met compensatie. Ook moet
worden geholpen met het opvangen van de gevolgen van de klimaatverandering
en met beleidsontwikkeling ofwel capacity building. Kan de heffing die er
nu op CDM komt, worden uitgebreid naar joint implementation en emissiehandel,
zodat er meer ruimte komt voor ontwikkelingslanden om zich aan te passen en
beleid te ontwikkelen?Ten slotte zou er meer klimaatgeld rechtstreeks naar de ontwikkelingslanden
moeten gaan, bovenop of in het ODA-budget. Met het extra geld dat het kabinet
vrijmaakt voor CDM en joint implementation, 500 mln. – het is qua omvang
een precedent in de wereld – mag de minister wat ons betreft trots rondlopen.
Hij kan daarmee andere landen uitlokken om hetzelfde te doen. Wellicht kan
hier ook een relatie worden gelegd met de schuldverlichting.Verder is het van belang dat Nederland zelf aan haar verplichtingen voldoet.
Wij zullen onze wetgeving moeten aanpassen en de vergunningen moeten in harmonie
komen met de Kyoto-afspraken. Er is een interessante studie van prof. Schrijver
van de RMNO waarin wordt aangegeven hoe dit zou kunnen. Verder herinneren
wij aan de benchmarking, een relatieve CO2-vermindering. Ook herinner
ik aan de PvdA/VVD/D66-motie waarin wordt gesteld dat de benchmarking niet
in strijd mag komen met de absolute Kyotodoelstellingen.Voorzitter! Nogmaals geven wij de minister onze steun. Ik zou hem willen
voorhouden: wij gaan nu onderhandelen met de VS en wij gaan dus niet met de
pet in de hand vragen: wat wilt u niet, want dan tekenen wij ook niet. Wij
vragen de minister om met onze eisen en inzet het debat in te gaan. Wie weet
komt hij met 99 of nog minder procenten van onze inzet terug. Dan zullen wij
beoordelen hoe het resultaat is en in overleg met de andere EU-landen tot
een eindratificatie komen. Het tempo is belangrijk, maar de inhoud is bepalend
voor het tempo.Mevrouw Augusteijn-Esser (D66):Voorzitter! "The best agreement I come home with is no agreement." De
Kamerleden die in Kyoto zijn geweest, herkennen deze tekst, want hij is afkomstig
van een Republikeins senator uit Texas. Hij richtte zich in 1997 met deze
woorden tot de Nederlandse delegatie; het was behoorlijk schokkend. Vervolgens
luisterden wij naar de speech van presidentskandidaat Al Gore, de huidige
vice-president. Die was zo terughoudend dat er slechts een beleefdheidsapplausje
van de duizenden aanwezigen volgde, terwijl er protesten kwamen van met name
de Europese landen. Betekende dit nu iets voor de Verenigde Staten? Ja, dat
was zo. Ik kreeg in ieder geval een persoonlijk briefje van de delegatieleider
van de Verenigde Staten, wat ik heel aardig vond, dat de senator uit Texas
echt niet namens de hele delegatie sprak. Maar veel belangrijker was het dat
de speech van Al Gore leidde tot een spoedoverleg tussen hem, president Clinton
en hun adviseurs. Dat had weer een veel positievere inzet van de Verenigde
Staten tijdens de rest van de conferentie tot gevolg. En uiteindelijk was
er een gezamenlijk voorstel van de conferentie in Kyoto.Ik denk dat met name de inbreng van Europa, waarbij toch ook onze toenmalige
minister De Boer een belangrijke rol speelde, voor de Verenigde Staten, maar
ook voor andere Europese landen van groot belang is geweest. Daarom lijkt
het mij evenzeer van belang dat de Europese landen snel overgaan tot ratificatie
van het protocol. Er is binnen de Europese Unie overeen stemming
over de taakstelling van 8% reductie van de CO2-uitstoot voor alle
landen van de Unie samen. En in Nederland is er overeenstemming over een reductie
van 6%, die voor 50% met binnenlandse en voor 50% met buitenlandse maatregelen
bewerkstelligd zal worden. Elders in de wereld wordt er nog stevig gediscussieerd
over de verdeling; er is ook zeker onenigheid over. Maar in deze Kamer zijn
wij het, hoewel de mechanismen van Kyoto nog nader uitgewerkt moeten worden,
eens over de verdeling, over de kosten en deels over de besteding van het
geld dat ervoor beschikbaar moet worden gesteld. Er zijn in die zin ook al
besluiten genomen over die 50% binnenlandse maatregelen. Ik vind het grote
winst dat de Amerikaanse delegatieleider heeft verklaard dat de Verenigde
Staten een aanzienlijk deel van de maatregelen ook in het binnenland wil nemen.
Daar moeten wij op blijven aandringen. Het is ook verheugend dat de EU-landen
bij de laatste Milieuraad hebben besloten om aan die verdeling vast te houden.Voorzitter! Ik ga niet in op de noodzaak van klimaatbeleid, want die is
door mijn fractie meermalen naar voren gebracht. Maar ik wil wel zeggen dat
het voor Nederland als gastland en als leider van de conferentie die volgende
week begint, van groot belang is dat het Kyotoprotocol wordt geratificeerd.
Ik wil als lid van de delegatie die aan deze conferentie deelneemt –
ik ben de minister dankbaar voor deze benoeming – ook zelf graag aan
mijn collega's kunnen melden dat in deze zaal, in dit parlement het verdrag
is goedgekeurd en dat ratificatie kan volgen. De feitelijke ratificatie in
Europa geschiedt in één keer, dit wetsvoorstel strekt tot goedkeuring
van de ratificatie. Wel, dit is nu een agreement waar ik graag mee thuis kom.Voorzitter! Wij steunen de minister bij de verdere voorbereiding en de
uitvoering van het belangrijke congres dat volgende week in het Congresgebouw
plaatsvindt. Wij wensen hem heel veel succes.De heer Poppe (SP):Voorzitter! Het worden volgende week spannende tijden in Den Haag bij
de klimaatconferentie. Maar het meest spannende is nog wel, wie de nieuwe
Amerikaanse president wordt, Gore of Bush. Zo zie je maar weer dat de ontwikkelingen
in de wereld kunnen afhangen van de kleur van een stropdas of van andere uiterst
persoonlijke zaken die in Amerika bij verkiezingen een belangrijke rol spelen.We hebben kortgeleden een notaoverleg gehad inzake klimaatbeleid deel
2. Wat we hier vandaag doen, is eigenlijk een beetje een verplicht nummer.
We hebben dan ook, op enkelen of op één na, maar zo'n vijf minuten
nodig. Het gaat er natuurlijk om dat wij de minister erin moeten steunen dat
Nederland kan ratificeren. Er moet nu ja gezegd worden en dat is volmondig
van onze kant, dat moge duidelijk zijn, ondanks Gore of Bush of hoe het ook
zal zijn.Eén opmerking heb ik wel gemaakt die ik hier wil herhalen. Als
het gaat om handel in CO2-rechten, moet het niet zo zijn dat er
een CO2-kolonialisme ontstaat, waarbij wij als rijke landen overschotten
van arme landen, omdat die een ingestorte of een slecht ontwikkelde economie
hebben, kunnen opkopen ten faveure van onszelf, waarna die landen in problemen
zullen komen. Dat soort vrijheden willen we per se niet.Het is al gezegd dat het erom gaat vooral in te zetten op duurzame energiebronnen.
Het begrip "koolstofarme economie" is genoemd; dat hoef ik niet te herhalen.
Eén ding wil ik wel zeggen. Ik hoorde in een radiospotje dat we de
klimaatverandering moesten stoppen. Dat vind ik als mens een beetje te hoog
gegrepen, omdat het klimaat natuurlijk een zeer ingewikkelde zaak is. Wat
we moeten doen, is stoppen met het door de mens negatief beïnvloeden
van de klimaatmachine, die op zich in de geschiedenis nog nooit stabiel geweest
is. Het is in de bijdrage van de mens daaraan dat we moeten ingrijpen.Eén van de dingen waarbij ik de minister vooral een sterke rug
toewens, is de ongetwijfeld weer terugkerende kernenergielobby die ook hier
in Den Haag weer opgeld zal doen. Ik hoop dat hij een sterke rug houdt tegen
de lobby, omdat kernenergie geen oplossing is. Immers, je moet volgens mij
de duivel nooit met Beëlzebub bestrijden.Dan heb ik nog een opmerking naar aanleiding van wat ik op internet tegenkwam.
Je kunt de hele wereld rond zonder vliegtuig: je doet het gewoon via internet.
Daar kreeg ik een prachtige foto te zien van een vriendelijk in de camera
blikkende Jan Pronk, die zegt: vliegen kost veel energie en draagt fors bij
aan het broeikaseffect; met elk vliegretourtje doe je een aanslag op ons milieu
en onze energievoorraad; voor vliegen betaal je dus een hoge prijs, maar dat
zien we niet terug in het vliegticket, enz. Ik vond dat aardig gezegd.Bij zijn aantreden als kersverse minister – dat kan ik zo niet zeggen,
want hij was al zó lang minister dat je het nooit kersvers kunt noemen –,
als verse minister van VROM heeft hij in het begin – zo staat in De
Telegraaf en dat kan dus niet missen – burgers en de luchtvaart tegen
de haren in gestreken en ook zijn collega Netelenbos in de gordijnen gejaagd.
Dit was omdat hij wilde, dat er geen korte vluchten meer in Europa en in eigen
land uitgevoerd worden met vliegtuigen. Ik meen dat het ging om afstanden
van 500 km. Welnu, dan hoop ik ook dat de minister al zijn collega's die volgende
week naar Den Haag komen, een briefje heeft gestuurd, in de zin van: als je
uit Europa komt, kom dan even met de trein, want anders wordt het tijdens
de conferentie, ervoor en erna, weer zo druk in Rotterdam en Schiphol, en
dat hebben we eigenlijk maar liever niet. Dat zou goed geweest zijn.Mijn vraag is echter of de minister hier meer op in wil gaan zetten, omdat
nu de Civil aviation organisation en de IMO het, wat betreft lucht- en scheepvaart,
zelf moeten gaan doen. Dat staat niet in het protocol, terwijl het toch flinke
energieslurpende sectoren zijn. Wil de minister hierop aandringen, desnoods
vanuit Nederland, zodat wij in Nederland beginnen met het stopzetten van de
binnenlandse vluchten; je stapt maar in de trein! Ik heb begrepen dat de heer
Pronk vooral tegen zijn eigen collega's gezegd heeft dat hij dit doet en dan
vraagt of zij dat ook willen doen. Ik meen zelfs dat er op het ministerie
een soort regeling is, een soort vliegtaks voor vliegreizen, waar dan extra
voor betaald moet worden: het geven van een goed voorbeeld als ministerie.
Maar dat is natuurlijk alleen pas goed, als het ook navolging krijgt. Daarom
mijn vraag aan de minister of hij bereid is om met name ten
aanzien van de luchtvaart met voorstellen te komen om vluchten van minder
dan 500 km terug te dringen, in ieder geval op Nederlands grondgebied en mogelijk
Europees. Dat zou een goed voorbeeld zijn.Alle energieverspilling is, zoals het woord al zegt, verspilling, en zal
tegengegaan moeten worden. Het beste is natuurlijk om dat bij de grootste
verspillers aan te pakken, te weten de grootenergieverbruikers en de luchtvaart.
Het ontbreekt eraan dat veel meer wordt ingezet op vernieuwende ontwikkelingen,
zoals de koolstofarme economie, met behulp van duurzame energie. Het zou een
goed idee zijn om de winsten van de olie-industrie voor een deel af te romen
en te gebruiken voor de snelle ontwikkeling van een koolstofarme economie.
Maar dat moet internationaal worden aangepakt, zodat dat tot sint-juttemis
duurt. Ik hoor het wel.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! De laatste opmerkingen van de heer Poppe leken me niet direct
op het verdrag betrekking hebben; ik ben dat onderwerp in ieder geval niet
tegengekomen!Voorzitter! In 1997 is in Kyoto het protocol van Kyoto bij het raamverdrag
van de Verenigde Naties inzake de klimaatverandering vastgesteld. Iedereen
weet hoe hectisch het daar de laatste dagen en vooral uren is toegegaan. Om
te voorkomen dat de Kyotoconferentie zou mislukken, is veel naar later doorgeschoven.
Binnenkort zal over belangrijke uitwerkingen worden gesproken, en zal blijken
of op het gebied van de joint implementation en het clean development mechanism
daadwerkelijk voortgang kan worden geboekt. Hier ligt een belangrijke taak
voor minister Pronk als voorzitter van de conferentie. Lukt het hem met alle
partijen een stap verder te komen, dan is dat voor het klimaatbeleid van groot
belang. Blijken de verdragspartijen niet in staat hun verschillen te overbruggen,
dan blijkt de uitsteloperatie van Kyoto alsnog mislukt. Er ligt dan ook een
zware druk op deze minister. Uit dien hoofde is het begrijpelijk dat de Kamer
zijn verzoek om het Kyotoprotocol in behandeling te nemen op positieve wijze
heeft opgepakt. Toch was de VVD daar als enige partij tegen. Niet omdat zij
niet bereid zou zijn de minister een handje te helpen, maar omdat de VVD hecht
aan zorgvuldige wetgeving. Ratificatie van verdragen mag geen vluggertje zijn.
Daarvoor zijn de belangen te groot. Ik zal er uitvoerig op ingaan, waarom
de VVD van mening is dat onzorgvuldig wordt gehandeld. Voorkomen moet worden
dat nu besluiten worden genomen die later als onverantwoord worden beschouwd.De VVD is het met alle partijen eens dat het protocol van Kyoto van groot
belang kan zijn. Immers, de uitstoot van broeikasgassen gaat onverminderd
door. Hoewel de gevolgen daarvan op het klimaatbeleid nog vol onzekerheden
zitten, heeft het Nederlandse parlement unaniem besloten, in dezen het voorzorgbeginsel
toe te passen, mits dit in internationaal verband mogelijk was. Juist het
Kyotoprotocol zorgt voor dit internationaal verband. In het Kyotoprotocol
wordt Nederland, evenals de andere Europese landen, aangeslagen voor een reductiedoelstelling
van 8%. Het is echter mogelijk, binnen het EG-cluster tot een andere verdeling
te komen, wat ook is gebeurd. Aangezien de meeste andere Europese landen hun
doelstelling tegen veel lagere kosten kunnen realiseren, omdat zij minder
energie-efficiënt zijn, is voor Nederland een reductiedoelstelling van
6% afgesproken. Dit lijkt een meevaller, maar dat is het niet. Immers, om
dit te realiseren zijn in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland en Engeland
aanzienlijk hogere kosten per eenheid reductie noodzakelijk. Dit was dan ook
reden om de Nederlandse reductiedoelstelling aan een viertal voorwaarden te
verbinden, die alle in het regeerakkoord zijn vermeld. Het zijn: ratificatie
van het Klimaatverdrag door de Verenigde Staten en Japan, daadwerkelijke implementatie
van communautaire maatregelen, zoals bevordering van duurzame energie, energiebesparing,
warmtekrachtkoppeling, maatregelen in de verkeers- en vervoerssfeer, afvalsector,
industrie en landbouw, invoering van een Europese energieheffing van betekenende
omvang, ook voor grootverbruikers, uiterlijk in 2002 en ten slotte een ruimte
van circa 50% voor de inzet van flexibele instrumenten, zoals joint implementation,
clean development mechanism en verhandelbare emissierechten. Aan deze voorwaarden
is, met uitzondering van het laatste criterium, nog niet voldaan. Maar dat
is nog niet onoverkomelijk omdat nog enige tijd beschikbaar is om te beslissen
over ratificatie.De heer Van den Akker (CDA):De minister heeft in de schriftelijke beantwoording aangegeven dat de
voorwaarden in het regeerakkoord niet direct gekoppeld zijn aan de goedkeuring
van het Kyotoprotocol door het parlement en de ratificatie ervan door Nederland.
Deelt de heer Klein Molekamp deze opinie van de minister?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik kom er straks op terug. Dan zult u merken dat er op z'n minst licht
tussen zit.De heer Van den Akker (CDA):Dus u bent het niet eens met de opvatting van de minister, zoals weergegeven
in de schriftelijke beantwoording, namelijk dat er geen directe relatie is
tussen de goedkeuring en de voorwaarden?De heer Klein Molekamp (VVD):U zult straks in mijn tekst zien dat er wat dat betreft licht zitten tussen
de interpretaties.Mevrouw Vos (GroenLinks):U spreekt heel nadrukkelijk over voorwaarden, terwijl de minister in de
memorie van toelichting het volgende zegt: "Deze voorwaarden zijn tevens doelen.
Ze zijn niet bedoeld als voorwaarden waaraan moet worden voldaan alvorens
tot actie overgegaan kan worden, maar als een taak waar Nederland zich aan
wijdt". Steunt u die opvatting van de minister?De heer Klein Molekamp (VVD):Ik heb al gezegd dat er wat dat betreft licht zit tussen de interpretaties.
Ik zal het letterlijk voorlezen: "In de EU-taakstelling over de lidstaten
zal de emissie van broeikasgassen in de periode 2008-2012 met 6% worden gereduceerd
ten opzichte van 1990. Als voorwaarden gelden daarvoor dat...". Naar de mening
van de VVD-fractie, gelet ook op de ratificatie van het Klimaatverdrag door
VS en Japan, zijn dat voorwaarden ten aanzien van de ratificatie.Mevrouw Vos (GroenLinks):De vraag is nu wel hoe u dat gaat oplossen met de minister.
Hij vindt namelijk duidelijk wat anders. Waar kan deze Kamer dan nu mee verder?
Wat gaat u doen om de Kamer dan wel de minister te overtuigen dat uw verhaal
het juiste is?De heer Klein Molekamp (VVD):Daar ga ik later in mijn betoog op in. Dat is een van de punten waarvoor
ik tijd nodig heb om die uiteen te zetten.Voorzitter! Juist waar er nog enige tijd beschikbaar is voordat de beslissing
genomen wordt, is onzes inziens een overhaaste procedure nu onlogisch en kan
op dit moment alleen maar geconcludeerd worden dat een ratificatiebesluit
nu in strijd is het met regeerakkoord. Dit betekent dus niet dat het klimaatbeleid
van de Nederlandse regering niet door de VVD wordt onderschreven. Integendeel,
zowel deel 1 als deel 2 van de klimaatnota heeft de steun gekregen van de
VVD, zij het dat er kanttekeningen bij te plaatsen zijn, zoals rond de voorgenomen
sluiting van de kerncentrale Borssele.De heer Crone (PvdA):In het regeerakkoord zie ik niet staan dat genoemde vier voorwaarden tevens
de voorwaarde voor ratificatie vormen. Er staat wel in dat realisering van
de min 6-doelstelling een voorwaarde is. Dat betreft een doelstelling tot
2010. Als wij die doelstelling kunnen realiseren zonder ratificatie door bijvoorbeeld
de VS en Japan, dan is daar toch niets mis mee?De heer Klein Molekamp (VVD):Er is een groot verschil tussen het klimaatbeleid als zodanig en de vraag
in welk juridisch kader je dat plaatst. Een aantal gegevens ontbreken op dit
moment nog om er ja of nee tegen te zeggen, juist gelet op het verschil in
interpretatie van het regeerakkoord. Een besluit op dit moment is ook onwenselijk,
omdat volgens artikel 4, zesde lid, de Europese gemeenschap en haar lidstaten
gezamenlijk aansprakelijk zijn voor de EU-reductiestelling. De lastenverdelingsovereenkomst
binnen de EU is van essentieel belang bij de bepaling van de Nederlandse verdragsverplichting.
Juist die overeenkomst moet nog worden ingediend. Deze zou dan ook bij de
behandeling van de ratificatie betrokken moeten worden. Ik zeg dit temeer –
en dan kom ik bij het antwoord op de vraag van mevrouw Vos – omdat uit
de schriftelijke beantwoording blijkt dat het verbindend karakter getoetst
moet worden aan de verenigbaarheid met communautair recht. Dit alles is op
dit moment in nevelen gehuld. In EU-verband is dan ook besloten, de ratificatieprocedure
na COP6 te starten. Dat is ook logisch, omdat nog veel onzeker is in het Kyotoprotocol.
Als ik goed ben geïnformeerd maar ik zou dat graag door de minister bevestigd
zien, zou in de Milieuraad van maart 1998 besloten zijn dat ratificatie pas
volgt als de uitstaande vragen met betrekking tot de instrumenten uit het
protocol tot tevredenheid zijn opgelost. Ik noem er enkele: de invulling van
verplichtingen door derde landen via joint implementation of clean development
mechanism; de wijze van toerekening; het percentage; de betekenis van bossen;
de betekenis van kernenergie; de hot air. Ik kom daar straks nog op terug.
Zo zou ik nog een lange lijst kunnen noemen. Over dit alles wordt de komende
weken uitvoerig in Den Haag gesproken en hopelijk ook veel voortgang geboekt.Voorzitter! De concrete invulling zal niet gemakkelijk zijn bij COP6.
Niet omdat de Europese partners daar zo verschillend over denken, maar omdat
de andere wereldspelers – de Verenigde Staten, Japan en de ontwikkelingslanden –
tegengestelde belangen hebben. De uitkomsten van Den Haag zijn dan ook onzeker.
Vooral tussen de Verenigde Staten en Europa wordt over heel wat van deze aspecten
verschillend gedacht. Als de Verenigde Staten zich onvoldoende in de uitwerking
kunnen herkennen, zullen zij het verdrag niet ratificeren. Naar de mening
van de VVD is dan ook een besluit over ratificatie door Nederland op dit moment
en met deze onzekerheden nog niet rijp. Niet omdat dit in het regeerakkoord
staat, maar omdat een verdrag zonder de betrokkenheid van de Verenigde Staten
een succesvol mondiaal klimaatbeleid onmogelijk maakt. Minister Pronk heeft
dit in het notaoverleg van vorige maand ook duidelijk gemaakt. Kyoto regelt
de reductie tot 2008-2012, maar daarna moet nog het echte werk beginnen. Zonder
de Amerikanen kun je dat net zo goed achterwege laten. Een verdrag waarbij
Europa en de ontwikkelingslanden de voornaamste verdragspartners zijn, is
een klimaatverdrag dat naar de mening van de VVD weinig effectief is. Immers,
de ontwikkelingslanden hebben geen reductiedoelstelling. Het betreft dan hooguit
een Europese wens om de Europese broeikasgassen terug te dringen en daar is
dan geen verdrag voor nodig. Dat is beleid.Voorzitter! Veel is nog onzeker en dat is niet goed als je een verdrag
ter ratificatie aan het parlement voorlegt. Een parlement dat zo'n ratificatie
ter hand neemt, moet voorkomen dat haar verweten kan worden dat zij onzorgvuldig
handelt. Wij hebben het gezien bij de nitraatrichtlijn. Tien jaar na dato
bleek een Europese richtlijn, die nauwelijks aan de orde is geweest in het
parlement, te leiden tot sluiting van duizenden boerenbedrijven. Achteraf
moet het parlement onzorgvuldigheid worden verweten. Wat dat betreft moeten
wij ook voorzichtig omgaan met de behandeling en het automatisch goedkeuren
van internationale verplichtingen.De voorzitter:Ik vind eigenlijk dat u niet kunt zeggen dat een procedure onzorgvuldig
is op het moment dat wij met de procedure hier gestart zijn. U kunt dus nog
niet spreken van een onzorgvuldige procedure. Dat zou u hoogstens kunnen doen
op het moment dat wij het hier afgehandeld hebben. Ik vind dat u uw woorden
iets voorzichtiger moet kiezen. U mag dat vinden, maar u mag dat de Kamer
als geheel niet verwijten, want dan voel ik mij ook aangesproken. U hoeft
daar wat mij betreft niet op in te gaan. Ik vind het alleen nodig om dit te
zeggen.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik vind het wel nodig om hierop te reageren. U zou gelijk hebben als ik
gezegd had wat u zei, maar dat heb ik niet gezegd. Ik heb naar aanleiding
van de situatie met de nitraatrichtlijn gezegd: achteraf moet het parlement
niet onzorgvuldigheid worden verweten. Ik heb dus niet gezegd: wij handelen
onzorgvuldig. Ik zei: het moet ons niet verweten kunnen worden, dus wij moeten
een zo groot mogelijke zorgvuldigheid in acht nemen.De voorzitter:Eigenlijk wil ik hier liever niet met u over discussiëren, maar
u noodzaakt mij nu om te zeggen dat ik niet reageerde op wat u over de nitraatrichtlijn
zei. U heeft al een paar keer gezegd dat u ook dacht dat deze procedure niet
een heel goede procedure was. Daar had ik het over.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik raad u aan de tekst eens een keer goed te lezen. U ziet dan hoe zorgvuldig
deze geformuleerd is.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Voorzitter! Heeft de VVD-fractie zich verzet tegen het besluit van de
vaste commissie voor VROM dat dit wetsvoorstel voldoende was voorbereid? Ik
herinner me dat niet.De heer Klein Molekamp (VVD):Ja.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):U wilde toen graag een extra rondje en dat heeft u gekregen.De heer Klein Molekamp (VVD):Ik heb toen in de procedurevergadering gezegd dat ik het wetsvoorstel
nog steeds niet rijp vond voor ratificatie en behandeling in de Kamer, maar
dat ik geconstateerd had dat een meerderheid dat wel vond. Zo is het gegaan,
mijnheer Van Middelkoop.De heer Crone (PvdA):Voorzitter! De heer Klein Molekamp haalt een aantal zaken door elkaar.
Dat is precies waar de voorzitter terecht de vinger op legt. Als de Kamer
in meerderheid vindt dat de behandeling na een extra vragenrondje kan beginnen,
is de behandeling nog niet afgerond. Pas als de behandeling van deze goedkeuringswet
is afgerond en de Kamer wil stemmen, kan de heer Klein Molekamp zeggen dat
hij het recht had gehad op een uitgebreider debat. Het is volstrekt normaal
dat we in dit stadium het debat voeren met de minister, zodat we hem kunnen
vragen: minister, gaat u bij COP6 dit of dat weggeven, want dan gaan we niet
akkoord met ratificatie? Als u dat zou zeggen, had u een goed punt. Het is
normaal dat we voor de start van internationale onderhandelingen een mandatendebat
voeren. Deze goedkeuringswet is daar bij uitstek geschikt voor. Maar de term
"onzorgvuldigheid" werp ik verre van mij.De heer Van Middelkoop (RPF/GPV):Mag ik daar nog een opmerking aan toevoegen? De VVD-fractie heeft destijds
in de Kamer ook de motie gesteund, die vroeg om een begin van behandeling
voor COP6. Daar zijn we nu mee bezig. Niet meer en niet minder!De heer Klein Molekamp (VVD):Dat klopt. Maar u heeft gezien dat ik de motie niet ondertekend maar later
wel gesteund heb. Ik wist toen nog niet dat het verdelingsverdrag van Europa
dat in mijn ogen een essentieel onderdeel is voor de reductiedoelstelling
van Nederland, op dat moment nog niet beschikbaar was. Ik kon dat in 1999
niet weten. Zoals u uit mijn betoog kunt opmaken, vind ik dat juist een van
de essentiële elementen.Voorzitter! Waarom wijs ik steeds op die zorgvuldigheid en formuleer ik
het zoals ik het nu formuleer? Omdat de Nederlandse samenleving om aan deze
verdragsverplichtingen te voldoen voor tientallen miljarden guldens moet investeren.
Een deel hiervan zal uit de overheidsmiddelen moeten komen. Het gaat daarbij
om bedragen waarbij de VVD de grootst mogelijke zorgvuldigheid in acht wil
nemen. Wij zijn dat tegenover de Nederlandse samenleving verplicht. Ik zal
dat aan de hand van een berekening toelichten. Tot nu toe is 2,3 mld. geïnvesteerd
om 1,4 Mton CO2 te besparen. Een bedrag van 330 mln. komt uit subsidies
van de overheid. Bij extrapolatie kom je bij 25 Mton CO2 aan een
bedrag van 41 mld., waarvan 6 mld. overheidsgeld. Ik heb het dan nog niet
over de buitenlandse verplichtingen die eveneens vele miljarden guldens zullen
bedragen. De hoogte daarvan zal mede worden bepaald door de uitkomsten van
Den Haag.Voorzitter! Wanneer je als samenleving dergelijke bedragen investeert,
moet je weten dat deze effectief besteed zijn en daadwerkelijk tot resultaat
leiden. Dat is alleen maar mogelijk als daadwerkelijk wereldwijd een soortgelijke
inspanning wordt verricht. De Nederlandse reductieverplichting van 6% van
0,6% van de werelduitstoot is 0,036% van de uitstoot van de huidige broeikasgassen.
Als we dat vergelijken met de uitstoot van andere landen zoals de Verenigde
Staten, China en India, dan wordt duidelijk hoe noodzakelijk hun deelname
is om iets aan het feitelijke probleem te kunnen doen, namelijk het tegengaan
van de onomkeerbare klimaatveranderingen.Voorzitter! Ik vind het dus essentieel dat de landenverdelingsovereenkomst
van de EG bij de behandeling betrokken wordt. Je zou anders op dit moment
een verplichting van min 8% aangaan. Dat staat in bijlage 1. In de totale
EG-cluster zal dat 0,6% worden. Dat wordt in het verdelingsmechanisme aan
de orde gesteld. Als mijn interpretatie van het regeerakkoord verkeerd zou
zijn, waar ik vooralsnog niet van uitga, dan betekent dat dat de voorwaarden
zoals ze gesteld zijn in de verdelingsovereenkomst van de EG, voorwaardelijk
gesteld worden aan die min 6%. Ik kan pas beoordelen of dit juist is, als
ik die landenverdelingsovereenkomst heb. Daar zal blijken of de interpretatie
van de minister of van de VVD-fractie de juiste is.De voorzitter:Mijnheer Crone, ik heb voorgesteld dat wij met interrupties zouden wachten
tot het einde van het betoog van de heer Klein Molekamp.De heer Klein Molekamp (VVD):Namens mijn fractie heb ik nog een aantal vragen. Hoe ziet de behandelingswijze
in Europa eruit? Wanneer gaat het verdrag en de landenverdelingsovereenkomst
naar het Europees Parlement? Wanneer zullen die worden behandeld? In hoeverre
wordt het Nederlandse parlement nog bij die landenverdelingsovereenkomst betrokken?De regering geeft een andere uitleg aan het regeerakkoord. Ik neem aan
dat wij dit in het verdelingsverdrag zullen terugvinden. Hoe staat het met
de ontwikkeling van Europees instrumentarium? Het meest concreet vindt mijn
fractie het auto-oil-programma. Hoe staat het met de Europese ecotaks? Wanneer
is het Europese optiedocument te verwachten? Hoe zeker is de reductiedoelstelling
van 6%? In hoeverre kan Nederland bij het achterwege blijven van het verdelingsverdrag
voor 8% worden aangeslagen? De heer Van den Akker vroeg daar ook naar. In
de eerste beantwoording staat dat het van de lastenverdelingsovereenkomst
in Europees verband afhangt of Nederland een risico loopt, indien de EEG niet
voldoet aan het reductiepercentage van 8. Zou de minister hierop
wat uitvoeriger kunnen ingaan?De vragen over toepassingsmogelijkheden van joint implementation en clean
development mechanism zullen pas na COP6 beantwoord kunnen worden. Dat geldt
naar ik aanneem ook voor de rol van hot air, kernenergie, sinks, emissiehandel,
de registratie van de broeikasgassen en de sancties bij niet-naleving. Vooral
de rol van de emissiehandel acht de VVD van groot belang. Zeker als na 2010-2012
verdergaande verplichtingen moeten worden aangegaan, zal voordien het systeem
van emissiehandel goed uitgewerkt en operationeel moeten zijn.Dit alles kan volgens de VVD maar tot één conclusie leiden.
Het besluit tot ratificatie is naar onze mening nog te vroeg. Veel vragen
zullen op COP6 en in Europees verband nog beantwoord moeten worden. Dit alles
vereist tijd en veel internationaal overleg. De landenverdelingsovereenkomst
is voor ons essentieel. Zolang die internationale onzekerheid er is, kan een
verantwoord ratificatiebesluit naar onze mening niet genomen worden, zeker
zolang die lastenverdelingsovereenkomst ons onbekend is.Dit laat onverlet dat in die tussentijd hard aan de uitvoering van het
klimaatbeleid gewerkt moet worden langs de lijnen van de klimaatnota's deel
1 en deel 2. De VVD-fractie is van oordeel dat Nederland op dat punt reeds
een voortrekkersrol heeft genomen bij de implementatie van Kyoto. COP6 zal
daar meer duidelijkheid over geven. Als die resultaten bevredigend zijn en
de Europese inzet bekend is en er meer inzicht is in de voorwaarden uit het
regeerakkoord over de vervulling daarvan, dan kan de ratificatie volgens ons
op een verantwoorde wijze plaatsvinden.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter!...De voorzitter:Ik heb liever dat de minister nu reageert, want anders komen wij in vreselijke
tijdproblemen. Dat ligt niet aan u, mevrouw Vos, maar het kan niet anders.Minister Pronk:Mevrouw de voorzitter! Vele geachte afgevaardigden hebben gewezen op het
grote belang van het onderwerp. Ik ben het met hen eens. Ik zal hen niet ieder
afzonderlijk daarover antwoorden. Ik ben blij dat de Kamer het mogelijk heeft
gemaakt, dat wij na de uitvoerige schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel
tot goedkeuring van het Kyotoprotocol, nog voor de klimaatconferentie die
aanstaande maandag begint, ook de volgende fase van de parlementaire procedure,
te weten de plenaire behandeling kunnen starten. Ik ben er extra blij mee,
omdat wij deze conferentie hier in Nederland organiseren op verzoek van de
Verenigde Naties, en omdat enkele landen de parlementaire goedkeuringsprocedure
die de desbetreffende regeringen machtigt tot ratificatie van het protocol,
reeds achter de rug hebben. De Kamer weet – ik heb dat ook in de nota
naar aanleiding van het verslag vermeld – dat de parlementen van Frankrijk
en van Engeland, dus niet de minste, de parlementaire procedure reeds hebben
voltooid en goedkeuring hebben verleend aan de ratificatie van het protocol.Mevrouw de voorzitter! Het is misschien goed daarbij aansluitend eerst
een enkele opmerking over de procedure te maken. Het gaat nu dus om de goedkeuring
van dit protocol bij het verdrag. Wanneer de Tweede en Eerste Kamer het protocol
hebben goedgekeurd, kan de regering op basis daarvan te zijner tijd overgaan
tot de feitelijke ratificatie. Zij is daartoe dan gemachtigd. Het spreekt
vanzelf dat er afspraken in dat kader zijn gemaakt in de Europese Unie. Er
is in 1998 al over gesproken, zoals de geachte afgevaardigde de heer Klein
Molekamp vermeldde, en die afspraken zijn later bevestigd in de Europese Milieuraad.
De Europese Unie heeft voorzien dat de feitelijke ratificatie in 2002 kan
plaatsvinden, dus tien jaar nadat de discussie hierover internationaal is
gestart tijdens de Rioconferentie. In 2002 zou dan de ratificatie plaatsvinden
door de Europese Unie, een verdragspartner, en álle EU-lidstaten. Dat
zou tegelijkertijd, op dezelfde dag moeten gebeuren. Er kan natuurlijk altijd
een land een dag later tekenen. Maar het is de bedoeling om het met z'n allen
samen te doen. Wij zijn tenslotte altijd met z'n allen opgetrokken. Dat betekent
dat er 15 ratificatieprocedures in de 15 lidstaten moeten plaatsvinden plus
een ratificatieprocedure in het Europees Parlement. Sommige landen zijn dus
al met de procedure begonnen. Zoals gezegd hebben Engeland en Frankrijk de
goedkeuringsprocedure al afgerond. Nederland is ermee begonnen. Ook in het
kader van het Europees Parlement zal de procedure in gang moeten worden gezet.
Als de uitkomsten bekend zijn van de zesde conferentie van partijen die in
november in Den Haag zal worden gehouden, zal aan het Europees Parlement een
daartoe strekkend ontwerp worden toegezonden. De procedures kunnen op verschillende
momenten aanvangen en eindigen, maar de ratificatie vindt tegelijk plaats:
samen uit, samen thuis. Wij zijn natuurlijk ook zeer sterk van elkaar afhankelijk.Voorzitter! Of en, zo ja, op welk moment al die landen gezamenlijk zullen
overgaan tot de ratificatie, waartoe zij dan feitelijk gemachtigd zijn, zal
gezamenlijk worden beslist. Er wordt momenteel politiek gezien verschillend
over gedacht binnen de Europese Unie. Er wordt geleidelijk aan dooronderhandeld,
ook met alle andere partijen bij het Klimaatverdrag, over de feitelijke invullingen
van de modaliteiten, die vastgelegd dienen te worden. Het gaat daarbij om
al die punten die de geachte afgevaardigde de heer Klein Molekamp en vele
andere sprekers hebben genoemd, zoals sinksvraagstukken en de relatie tussen
binnen- en buitenlands beleid. Al die modaliteiten moeten worden uitonderhandeld
alvorens al die landen tot de conclusie kunnen komen: wij vertrouwen elkaar
zo volledig, dat wij echt gezamenlijk gaan ratificeren. Zoals bekend, zijn
55 landen nodig, als zij 55% van de totale CO2-uitstoot in 1990
van de annex B laten uitmaken, om het verdrag in werking te doen treden.De heer Klein Molekamp (VVD):Die 55% zou je kunnen halen met Europa, de ontwikkelingslanden en misschien
nog enkele andere kleine landen. Er is dan sprake van een juridische binding
in de vorm van een verdrag, maar de facto is er sprake van een onwenselijke
situatie als landen als de VS en Japan niet meedoen. Dat zal de minister met
mij eens zijn.Minister Pronk:Ik vind dat politiek onverstandig. Wij moeten met z'n allen door de deur
om vervolgens een heel lange gang door te lopen. De grootste
vervuilers kunnen niet buiten blijven staan. Er is natuurlijk een verschil
tussen juridische en politieke aspecten. Als je vindt dat de VS mee moeten
doen – en dat vind ik – dan moet je op z'n minst nagaan of de
wensen van de belangrijkste vervuiler kunnen worden gehonoreerd in het onderhandelingsproces.
Het is erg belangrijk dat iedereen meedoet, groot en klein. Door de economische
groei en een andere verdeling van de productiemiddelen kunnen kleine vervuilers
heel gemakkelijk grote vervuilers worden. De VS en Japan zijn echt niet de
enige landen waar je op moet letten.Voorzitter! Afgesproken is dat Europa 8% reductie realiseert ten opzichte
van 1990. Sommige landen zitten lager en andere landen zitten hoger op basis
van de na Kyoto gemaakte afspraken. Aan die afspraken liggen verschillende
overwegingen ten grondslag, waarvan de heer Klein Molekamp er enkele heeft
genoemd. Nederland heeft zich verplicht tot een reductie van 6%. Daar houden
wij aan vast. De reductie van 8% in Europees verband is een harde politieke
uitkomst die moet worden vastgelegd in een lastenverdelingsovereenkomst. Die
overeenkomst is er nog niet. Er zijn in beginsel drie mogelijkheden. De eerste
is een verdrag tussen de EU en de lidstaten, waarvoor unanimiteit is vereist.
Wij draaien dus voluit mee bij de opstelling van het verdrag. De tweede mogelijkheid
is een kaderbesluit van de Raad van de EU, waarvoor eveneens unanimiteit vereist
is. Er komt dus niet iets over ons heen in de vorm van een juridisch verdrag
dat wij niet kunnen beïnvloeden De derde mogelijkheid is een communautaire
richtlijn, die bij gekwalificeerde meerderheid kan worden vastgesteld. Ik
ben daar geen voorstander van en ik heb niet de indruk dat andere lidstaten
dat wel zijn. Het wordt dan een verdrag tussen de EU en de lidstaten of een
kaderbesluit van de Raad van de EU. Dat zal in de afzonderlijke parlementen
ook weer worden besproken. Daarmee wordt wat politiek overeen is gekomen,
op een juridische manier vastgelegd. Daarna komt de vraag wat er kan gebeuren
als een van de 15 lidstaten van de Europese Unie de gestelde verplichting
niet haalt. Daarvoor kunnen verschillende mogelijkheden worden bedacht, die
sterk zullen samenhangen met hetgeen moet worden afgesproken in het kader
van het nalevingsregime van COP6. In dat nalevingsregime kan bijvoorbeeld
worden afgesproken dat het land dat de vereisten niet haalt, die in een volgende
periode moet halen. Ik kan mij voorstellen dat zoiets wordt vastgelegd in
de lastenverdelingsovereenkomst. Daarin kan ook de mogelijkheid worden vastgelegd
dat een land dat het niet haalt, een boete betaalt. Ook is het mogelijk dat
de Europese Unie beslist – al moeten alle lidstaten zulks wel hebben
goedgekeurd – dat de andere lidstaten het land dat het niet haalt, helpen.
Daarover moet nog worden gesproken, maar daar zijn wij zelf bij; er komt dus
nooit iets boven de afgesproken reductieverplichting zonder dat wij daarmee
bij voorbaat instemmen.De heer Klein Molekamp (VVD):Voorzitter! Dat betekent dat die lastenverdelingsovereenkomst, waarover
politieke overeenstemming bestaat, maar waarvan in juridische zin nog niet
alles zeker is, essentieel is voor de reductiedoelstelling.Minister Pronk:Nee, dit is een uitwerking van het Europese beleid op basis van het Kyotoprotocol.
Dat keuren wij wellicht binnenkort goed en dat leidt tot tal van beslissingen.
Er vloeit niets automatisch uit voort, ook niet in het kader van de lastenverdelingsovereenkomst.Een tweede belangrijk element betreft de vraag van de heer Van Middelkoop:
wat gebeurt er als blijkt dat hetgeen is afgesproken, onvoldoende is om het
doel te verwezenlijken, dus om de menselijke component van de klimaatverandering
enigszins terug te brengen? Hierover zijn afspraken die vallen onder de procedure
rond de adequaatheid van de verplichtingen. In het protocol dat wij vandaag
bespreken, wordt daarover in twee artikelen iets gezegd. In artikel 3 gaat
over de mogelijke constatering dat er onvoldoende wordt gedaan en de gevolgen
daarvan in de onderhandelingen tijdens deze eerste periode voor de volgende
periode. In artikel 3 staat dus dat de landen zich dan verplichten om door
te onderhandelen over een volgende budgetperiode, zeg maar na 2012. Maar daar
ga je dus al over praten omstreeks 2006. Deze afspraak koppelt dus deze en
de volgende periode aan elkaar. Een tweede mogelijkheid is opgenomen in artikel
9 waarin staat dat als partijen nog voor het begin van de eerste verplichtingenperiode –
bijvoorbeeld in 2006 of 2007, want die verplichtingenperiode begint in 2008 –
tot de conclusie komen dat hetgeen is afgesproken toch onvoldoende is en er
een nog grotere reductie tot stand zal moeten komen in die eerste reductieperiode,
zij gezamenlijk zouden kunnen beslissen om te komen tot een nieuw verdrag
nog voor deze eerste budgetperiode. Dat zal dan weer allemaal moeten gebeuren
overeenkomstig dezelfde procedure en dus ook bij consensus. In het Kyotoprotocol
staat dus alleen dat het mogelijk is om in het kader van de discussie over
de vraag of de aangegane verplichtingen adequaat zijn, gezamenlijk verdergaande
beslissingen te nemen die overigens dan weer allemaal moeten worden goedgekeurd
door de afzonderlijke parlementen. Het is zeer onwaarschijnlijk dat dit gebeurt,
maar die procedurele opening biedt het protocol dus wel. Natuurlijk is het
veel waarschijnlijker dat, als wordt geconstateerd dat het afgesprokene onvoldoende
is, er een extra inspanning wordt afgesproken voor de volgende periode en
dat daarover dan ook snel zal worden onderhandeld.Mevrouw de voorzitter! Een derde hoofdpunt betreft de vraag naar de voorwaarden
die zijn vastgelegd in het regeerakkoord. Wilt u zich daar mee even van distantiëren
was de vraag van de geachte afgevaardigde de heer Van den Akker. Neen, is
mijn antwoord daarop en dat is ook niet nodig. In het regeerakkoord staat
immers dat er een aantal voorwaarden is ter verwezenlijking van de emissiereductie.
Wij zijn nu bezig met een instrument waarmee die emissiereductie kan worden
bereikt en wel de gezamenlijke uitvoering van dat protocol. Het heeft natuurlijk
geen enkele zin om te proberen die emissiereductie in ons eentje te realiseren.
Waarom zou Nederland naar een reductie van 6% streven als geen ander land
dat zou doen? Het is dus een instrument om het doel te bereiken.Die vier doeleinden, die vier voorwaarden hebben betrekking op de emissiereductie
en een instrument dat daartoe moet leiden. Wat zijn nu die voorwaarden? In
de eerste plaats is dat de ratificatie van het klimaatverdrag door de Verenigde Staten en Japan. Dat staat in het regeerakkoord en het
is ook zeer wenselijk dat dit gebeurt. Sommige Europese lidstaten zijn van
mening dat dit alles ook wel zonder de Verenigde Staten kan, maar ik ben van
mening dat dit echt niet verstandig is. Dat staat dan ook continue politiek
ter discussie. Dat is natuurlijk wel sterk afhankelijk van de vraag hoe eenieder
zich tijdens de onderhandelingen gaat opstellen, ook de komende weken. De
wijze waarop andere landen zich opstellen in 2002 zal ongetwijfeld voor alle
landen van de EU een belangrijk element in de discussie zijn over de vraag
of wij op dat moment gaan ratificeren, maar ook dat met zijn allen. Dan geldt
natuurlijk ook voor ons dat wij daarover een oordeel zullen uitspreken en
datzelfde geldt natuurlijk voor al die andere Europese lidstaten. Het is vanzelfsprekend
dat je daarnaar kijkt en dat je met zijn allen beslist om van de door alle
parlementen verstrekte machtiging gebruik wordt gemaakt om nu al te ratificeren
of niet.De daadwerkelijke implementatie van communautaire maatregelen in de EU
is een tweede voorwaarde en daar zijn wij nu ook heel hard mee bezig. Wij
hebben daar ook continue met de Kamer over gesproken. De heer Klein Molekamp
heeft daar ook een enkel voorbeeld van genoemd. Dat gaat ook steeds verder.
Dat geldt ook voor de Europese energieheffing, waarover mijn collega Zalm
regelmatig aan de Kamer verslag uitbrengt. De leden van dit huis weten wat
op dat punt de stand van zaken is.Aan de vierde voorwaarde is in feite al voldaan. Deze houdt in dat er
voldoende ruimte moet zijn voor de inzet van de Kyotomechanismen. Dat is allemaal
in politieke zin geregeld; dat zit wel goed. Een en ander is door de EU geaccepteerd.
Men kan er zeker van zijn dat die opstelling in elk geval een minimumuitkomst
van de onderhandelingen oplevert.Voorzitter! Ik benader met vertrouwen de vraag of zodanig aan de voorwaarden
kan worden voldaan dat wij kunnen gaan ratificeren. Het hangt verder natuurlijk
sterk af van wat de andere EU-staten ervan vinden. Nederland kan niet in zijn
eentje ratificeren; dat kan niemand. Dat doen wij gezamenlijk en dus zullen
politieke elementen in de discussie een plaats vinden. Uiteraard zal ik in
de periode tot het jaar 2002 regelmatig met de Kamer overleggen over de voortgang
van het hele onderhandelingsproces en de verwezenlijking van de voorwaarden.
Als wij voornemens zijn om op basis van een en ander van die machtiging gebruik
te maken – dat moeten dan de andere lidstaten ook vinden – maken
wij dat vooraf aan de Kamer bekend. Het is dan aan de Kamer om daarover met
ons te spreken, zo zij dat wenst.De heer Van den Akker (CDA):Ik dank u voor deze toezegging. U heeft aangegeven dat Nederland het niet
kan maken om in z'n eentje niet te ratificeren. Dat is toch een heel andere
interpretatie dan die van de heer Klein Molekamp. Die meent dat dat wél
mogelijk moet zijn. Wat is nu het regeringsstandpunt?Minister Pronk:Dat is mijn standpunt. Nederland kan dat in politieke zin niet maken.
Men kan in de EU zeggen: als die twee landen niet meedoen, is het niet verstandig
om het te doen. Natuurlijk moeten wij er met z'n allen hard aan werken dat
die andere landen mee kunnen doen. Niet elke lidstaat van de EU heeft dezelfde
drive als de Nederlandse regering om iedereen erbij te houden. Echter, ik
ben van mening dat Nederland dit niet in z'n eentje zou kunnen tegenhouden.
Stel je voor dat wij dat op ons zouden laden. Wanneer iedereen, inclusief
de Commissie, van mening zou zijn dat er moet worden geratificeerd aangezien
aan alle andere voorwaarden is voldaan, dan zou Nederland zeggen: neen, dat
doen we niet... Voorzitter! Dat is in politieke zin ondenkbaar. Politieke
overwegingen zijn hier voor mij nog belangrijker dan juridische, hoewel ik
die ook zou kunnen laten gelden. Als Nederland niet ratificeert, kan niemand
ratificeren. Dan kan de Commissie niet ratificeren. Dan gebeurt er helemaal
niets. Dan komt het Kyotoprotocol totaal ter discussie te staan. Dan zouden
wij het énige land zijn dat de sleutel in handen zou hebben, zoals
de laatste stem in Florida. Nogmaals, die situatie is politiek ondenkbaar.Voorzitter! Mij is een groot aantal vragen gesteld over beleid, onder
meer door de leden Poppe en Crone. Die vragen betreffende uitvoering, bijvoorbeeld
de inzet met betrekking tot de luchtvaart, nu geen onderdeel van de afspraken.
Dat zal op een gegeven moment wel een onderdeel moeten worden. Ik meen dat
die vragen, die niet direct te maken hebben met de basis van het protocol
zelf, het best kunnen worden beantwoord wanneer ik de Kamer een uitvoerig
verslag doe toekomen over de uitkomsten van de onderhandelingen. Wellicht
is het mogelijk om dan ook de tweede termijn te houden van de behandeling
van het goedkeuringsverdrag, in plaats van vanavond. Die werkwijze lijkt mij
zinvol. Deze werkwijze maakt duidelijk dat de parlementaire, plenaire procedure
is gestart, maar dat er nog wel enkele uitvoeringsvragen moeten worden beantwoord
die voor enkele geachte afgevaardigden relevant zijn. Hierdoor zou het verder
mogelijk worden om de tweede termijn na de COP6-conferentie in alle rust af
te ronden.Voorzitter! De beslissing hierover is uiteraard aan de Kamer. Ik suggereer
deze mogelijkheid naar aanleiding van enkele vragen. Als de Kamer hiermee
akkoord gaat, is er in de tweede termijn meer informatie beschikbaar over
deze onderwerpen waarin de Kamer zo geïnteresseerd is. Deze onderwerpen
houden echter niet zozeer verband met het protocol als wel met het beleid
dat op basis van hetgeen in het protocol is vastgelegd, moet worden gevoerd.
Ik doel dan natuurlijk op de noodzaak, te komen tot een reductie van de broeikasgassen
en de Nederlandse bijdrage daaraan.De voorzitter:Ik ben gewend dat leden zich onmiddellijk naar de interruptiemicrofoon
spoeden als zij het niet eens zijn met een minister. Uit het feit dat dit
nu niet gebeurt, leid ik af dat zij het eens zijn met het voorstel van de
minister om de tweede termijn te houden na afloop van de COP6-conferentie.
Wij zullen dan ook overeenkomstig het voorstel van de minister handelen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt van 19.00 uur tot 20.30 uur geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20002001-1641-1651.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl