Vragen van het lid Kant aan de minister van Buitenlandse Zaken over de contacten met de NAVO over het mogelijk verlengen van de missie in Uruzgan (mondelinge vragenuur)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


2009-2010
 55
 
 
 
 Vragenuur
 Aan de orde is het mondelinge vragenuur, overeenkomstig
artikel 136 van het Reglement van Orde.
 
 
 Vragen van het lid Kant aan de minister van
Buitenlandse Zaken over de contacten met de NAVO over het
mogelijk verlengen van de missie in Uruzgan.
 
 
 
 Mevrouw
 Kant
 SP
 
 Voorzitter. Helaas zijn de problemen die dit kabinet oplost, vooral interne
ruzies en conflicten. Er is een patroon van onderling wantrouwen dat dan vervolgens
met allerlei bezweringsformules moet worden gesust. Als toeschouwer van dit
spektakel vraag je je af: wie heeft wie eigenlijk weer een streek geleverd?
 Nu gaat het weer over Uruzgan. Helaas ging de commotie niet over de uitzichtloze
oorlog en de plannen om nog meer militairen naar Afghanistan te sturen. Meer
militairen betekent meer geweld, meer slachtoffers. Nee, de commotie ging
over een brief van de NAVO met de aanhef "Beste Jan Peter", met een verzoek
aan Nederland om nog langer een militaire bijdrage te leveren in Uruzgan.
 Minister Verhagen stelde vorige week donderdag dat minister Bos volledig
op de hoogte was van zijn contacten met de NAVO. Minister Bos stelde echter
dat hetgeen is aangegeven richting de NAVO, niet namens hem was. Hoe kan er,
na vier maanden intensieve gesprekken in het kabinet, een verzoek komen van
de NAVO waarvoor in het kabinet geen draagvlak is? Heeft de minister van Buitenlandse
Zaken dat dan niet duidelijk gemaakt in zijn contacten?
 Het kan de minister van Buitenlandse Zaken toch niet zijn ontgaan dat
voor de Partij van de Arbeid een militaire bijdrage in Uruzgan onbespreekbaar
is? Waarom wil de minister dan alsnog, nu het verzoek er ligt, deze optie
onderzoeken? Deze optie is toch gewoon niet aan de orde? Zo vraag ik ook mevrouw
Hamer of een ander lid van de fractie van de Partij van de Arbeid: deze optie
is toch gewoon niet aan de orde?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Voorzitter. Mevrouw Kant heeft niet alleen kennis kunnen nemen van de
uitspraken van de vicepremier in NOVA en mijn uitspraken, maar zij heeft ook
kennis kunnen nemen van de verklaring van de vicepremier na afloop van de
ministerraad afgelopen vrijdag. Er is geen misverstand over de contacten die
ik als minister van Buitenlandse Zaken onderhoud met de secretaris-generaal
van de NAVO. Daarover is met de meest betrokken ministers van dit kabinet
continu en veelvuldig overleg geweest.
 Zoals u weet, is er sinds begin januari veelvuldig overleg geweest tussen
de meest betrokken bewindslieden. Op 5, 19, 25 en 29 januari en op 2 februari.
Op basis van dat overleg heb ik contact gehad met de secretaris-generaal van
de NAVO. Ik heb hem ook gesproken op basis van dat overleg tijdens de Afghanistanconferentie
in Londen op 28 januari. Ik heb de secretaris-generaal van de NAVO toen
de stand van zaken geschetst en ik heb hem de contouren geschetst van de opties
die wij in dit gremium bespraken. Ik heb daarbij ook duidelijk gemaakt dat
wij ons nog niet aan één optie konden committeren. Er is dus
op geen enkele wijze vooruitgelopen op een Nederlands kabinetsbesluit. Dat
heb ik hem ook duidelijk gemaakt.
 Er is wel gezegd dat wij, in lijn met hetgeen bij de conferentie in Londen
werd besproken, serieus kijken naar de mogelijkheid voor een verantwoorde
overdracht van verantwoordelijkheid aan de Afghaanse autoriteiten. Ik heb
daarbij ook gesteld dat er meer garanties nodig waren. Dit was dus echter
geheel passend binnen hetgeen namens de Nederlandse regering, in overleg met
de Kamer, bij de conferentie in Londen is gemeld.
 In het overleg op 2 februari is over de Uruzgan-optie verder gesproken.
In dat overleg werd onder andere gesteld dat één van de voorwaarden
voor verdere discussie was dat er een expliciet verzoek van de NAVO nodig
was. Op 3 februari heb ik de secretaris-generaal van de NAVO derhalve
laten weten dat het expliciete verzoek nodig was om de discussie te kunnen
voortzetten. Vervolgens is het verzoek door de secretaris-generaal van de
NAVO op 4 februari aan de premier gericht. Ik wil aannemen dat ook hier
in de Kamer iedereen het normaal vindt dat de minister van Buitenlandse Zaken
regelmatig overleg en contact heeft met de secretaris-generaal van de NAVO.
In het licht van die contacten heeft de secretaris-generaal van de NAVO een
brief aan de Nederlandse regering gestuurd. Daarbij heeft hij namens de NAVO
een duidelijk omschreven verzoek gedaan aan Nederland. Hij heeft daarbij een
aantal verzekeringen gegeven voor Nederland die voortkwamen uit dat overleg
met de meest betrokken bewindslieden. Dat is ook de reden dat de viceminister-president
afgelopen vrijdag heeft gesteld dat de minister van Buitenlandse Zaken in
goed overleg met de betrokken bewindslieden contact heeft onderhouden met
de secretaris-generaal van de NAVO.
 
 
 Mevrouw Kant maakt van de gelegenheid gebruik om u nu al te interrumperen.
 
 
 
 Mevrouw
 Kant
 SP
 
 Het is zo verbazingwekkend dat blijkbaar de aard en de inhoud van de contacten
dusdanig waren dat er opties besproken werden die voor een coalitiepartner
volstrekt onbespreekbaar waren. Hoe kan het dat u spreekt op basis van overleg
met uw coalitiepartners, in overleg gaat om te bekijken wat de opties zijn,
terwijl er dan een optie uitkomt die onaanvaardbaar is voor één
van uw coalitiegenoten? Wat zijn dat dan voor gesprekken geweest?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Op het moment dat wij, ik zal even tellen, zestien maal met de minister-president,
de minister van Defensie, de minister voor Ontwikkelingssamenwerking en de
minister van Buitenlandse Zaken, waarvan vijftien maal ook met beide viceminister-presidenten,
hierover spreken, dan is het dús bespreekbaar.
 
 
 
 Mevrouw
 Kant
 SP
 
 Nu maken wij er een woordenspel van! Het is volstrekt helder, vast en
zeker in die gesprekken binnen uw kabinet maar zeker ook in de media, dat
er geen draagvlak is en dat de optie die nu voorligt onbespreekbaar is. Na
zestien gesprekken weet u nog niet wat uw coalitiegenoten vinden? Dan bent
u wel heel erg langs elkaar aan het praten. Dat gelooft dus niemand! De vraag
is heel expliciet: hebt u in uw gesprekken met de NAVO aangegeven dat de optie
die er nu ligt, militaire aanwezigheid in Uruzgan, niet op
draagvlak kan rekenen in het kabinet?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Wat mevrouw Kant hier suggereert is niet waar. Er is in de gesprekken
weliswaar nooit een committering gegeven aan de eindbesluitvorming, maar tegelijkertijd
was het bespreekbaar. Het expliciete verzoek was zelfs in lijn met een van
de voorwaarden die op 2 februari zijn gesteld.
 
 
 
 De heer
 Van Dam
 PvdA
 
 Mevrouw Kant vroeg of de optie zoals de NAVO die heeft neergelegd, voor
ons aan de orde was. Herinner ik mij dat goed? Het is voor ons inderdaad geen
optie.
 
 
 
 De heer
 Nicolaï
 VVD
 
 Wat minister Verhagen hier zegt is heel interessant. Vicepremier Bos heeft
namelijk gezegd dat er sprake is van een misverstand, in verband met de contacten
die de minister van Buitenlandse Zaken had met de NAVO.
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Nee.
 
 
 
 De heer
 Nicolaï
 VVD
 
 Minister Verhagen zegt nu letterlijk dat er geen sprake is van een misverstand.
Mijn eerste vraag is: is dit weer een nieuwe leugen van de heer Bos? De heer
Bos heeft verder zoiets gezegd als: ja, dat kan gebeuren bij belangrijke,
gevoelige kwesties. Ik zou denken dat zoiets juist niet kan gebeuren bij belangrijke
en gevoelige kwesties, maar mijn tweede vraag aan de heer Verhagen is of hij
het daar ook mee eens is. De heer Verhagen, en dat is bijzonder interessant,
spreekt hier over verzekeringen of voorwaarden die blijkbaar besproken zijn
rond het verzoek van de NAVO. Op basis daarvan zou een verzoek van de NAVO
voor de PvdA bespreekbaar zijn. Mijn derde vraag is: is aan die voorwaarden
en verzekeringen, die toen zijn besproken met de PvdA, voldaan in het huidige
verzoek van de NAVO?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Voorzitter. De heer Bos heeft donderdag gezegd: ik weet niet wat het kabinet
aan de heer Rasmussen heeft aangegeven, in ieder geval niet namens mij. Daarna
heeft hij gezegd dat er een misverstand was. Dat was ik uiteraard met hem
eens. Vrijdag vroeg de heer Kockelmann aan de viceminister-president: "Vandaag
zegt u dat hij zorgvuldig opereert. Hoe kan dat nou?" Hij antwoordde: "Ik
heb gisteren al gezegd dat ik dacht dat er sprake was van een misverstand."
Dat misverstand was er dus bij hem en dat was vrijdag opgehelderd. Daar was
ik blij mee. Over de contacten en hetgeen gewisseld is met de secretaris-generaal
van de NAVO was er geen misverstand. Dat gebeurde namens het hele kabinet,
op basis van de gesprekken die, zoals ik geschetst heb, in januari hebben
plaatsgevonden.
 Zeker als het gaat om uitzending van Nederlandse militairen, moeten wij
als kabinet en als Kamer zorgvuldige afwegingen maken. Die verantwoordelijkheid
geldt ten aanzien van onze militairen, maar ook ten aanzien van onze bondgenoten
en ten aanzien van de Afghanen. Er is geen plaats voor vluggertjes of voor
iets in de prullenbak gooien voordat het besproken is.
 
 
 
 De heer
 Nicolaï
 VVD
 
 Mijn derde vraag was: is aan de voorwaarden die de PvdA stelde om het
bespreekbaar te laten zijn, voldaan in het verzoek van de NAVO?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Ik doe daar geen mededelingen over, omdat het onderwerp is van bespreking
in de ministerraad.
 
 
 
 Mevrouw
 Peters
 GroenLinks
 
 Voorzitter. Waar in ieder geval geen misverstand over bestaat, is dat
er veel misverstanden zijn. Ik geloof dat ik de minister van Buitenlandse
Zaken nog nooit zo heb zien kronkelen. De regering verklaart: zij onderzoekt
de optie waarom de NAVO verzoekt. De vicepremier, de heer Bos, verklaart:
de NAVO-optie is onbespreekbaar. Kan de minister van Buitenlandse Zaken, de
dossierhouder, duidelijk maken of de regering de NAVO-optie nu wel of niet
onderzoekt?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Voorzitter. Zowel in de brief die in de ministerraad is vastgesteld en
die op 9 februari jongstleden naar de Kamer is gegaan, als in de verklaring
die de viceminister-president na afloop van de ministerraad van afgelopen
vrijdag heeft afgegeven, staat dat deze optie evenals andere opties serieus
onderzocht wordt. Zoals in de kennisgevingsbrief van 9 februari vermeld,
onderzoekt de regering thans de mogelijkheid en wenselijkheid van de door
de NAVO verzochte missie in Uruzgan, evenals die van andere opties. Dat waren
de laatste woorden van de viceminister-president afgelopen vrijdag. Ik ga
uit van hetgeen in de ministerraad besloten is en derhalve ook van deze woorden.
 
 
 
 De heer
 Van Bommel
 SP
 
 Voorzitter. De minister heeft heel veel woorden nodig om uit te leggen
wat er precies gebeurd is. Hij gebruikt termen als "contouren" en "randvoorwaarden".
Mijn vraag is heel eenvoudig. Heeft vicepremier Bos ingestemd met het suggereren
van het verzoek aan de NAVO om Nederlandse militairen in Uruzgan te laten
blijven voor opleiding en voor overdracht van verantwoordelijkheden?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Voorzitter. De viceminister-president heeft afgelopen vrijdag aangegeven
dat alle contacten van de minister van Buitenlandse Zaken in goed overleg
met de betrokken bewindslieden hebben plaatsgevonden en dat in het licht van
die contacten ook het inmiddels bekende verzoek van de secretaris-generaal
van de NAVO aan Nederland is gericht. Dat heeft de viceminister-president
gezegd.
 
 
 
 De heer
 Brinkman
 PVV
 
 Voorzitter. Gekonkel en gedraai van twee kemphanen die elkaar in het kabinet
naar het leven staan. Ons maakt het allemaal niet zoveel uit. Ik zou de kiescommissies
van de diverse politieke partijen willen zeggen: ga alvast aan de gang, want
zoals het er nu naar uitziet, hebben wij snel verkiezingen.
 Ik wil een lichtpuntje in deze discussie naar voren brengen, en dat is
dat er kennelijk nieuw beleid is gemaakt. Er komt een verzoek van de NAVO
dat niet via de achterkamertjes is "voorbedisseld". Dat vind ik een pluspunt.
Ik vind het goed dat wij hier gewoon een open debat kunnen hebben over een
verzoek van de NAVO. Kunnen wij dit voortaan als nieuw beleid zien? Als er
een verzoek komt van de NAVO dat uiteindelijk resulteert in een artikel 100-brief,
wordt dat niet voorbewerkt in achterkamertjes, maar wordt dat open bediscussieerd
in deze Kamer.
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 In eerste instantie heb ik samen met mijn collega's van Defensie en voor
Ontwikkelingssamenwerking de Kamer een normale kennisgevingsbrief gestuurd.
Vervolgens kregen de minister van Defensie en ikzelf een aantal zeer gerichte
vragen vanuit de vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken over de vraag
wanneer de regering dit verzoek precies had ontvangen, of er een geografische
indicatie bij zat en in hoeverre dit voldeed aan allerlei zaken. Toen hebben
wij het goed geacht om die brief in kopie aan de Kamer te verstrekken zodat
zij precies kon lezen wat er werd gevraagd. Het feit dat de brief van de secretaris-generaal
van de NAVO zonder enig commentaar aan de Kamer is gestuurd, lijkt mij juist
in lijn met hetgeen wij beoogden, namelijk om op een normale wijze het debat
te voeren met de Kamer nadat er een besluit is genomen. Aangezien de Kamer
er zelf voor koos om nadere vragen te stellen, hebben wij ervoor gekozen om
de brief in zijn geheel aan de Kamer te doen toekomen.
 
 
 Is er dus sprake van een nieuwe procedure? Dat was de laatste vraag.
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Nee. Juist omdat een aantal vragen met name ging over de duiding en wij
daar niet op vooruit wilden lopen, hebben wij de brief zonder commentaar aan
de Kamer gestuurd.
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 Misschien kan de minister ons hier vertellen wat hij zei toen hij na zestien
gesprekken met minister Bos, hem voor de televisie hoorde zeggen dat hij er
niets van af wist en dat het een misverstand was. Wat zei minister Verhagen
toen?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Toen heb ik gezegd dat ...
 
 
 
 Mevrouw
 Verdonk
 Verdonk
 
 U moet opzoeken wat u hebt gezegd?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 U vraagt wat ik exact heb gezegd. Dan kan ik gewoon de quotes voorlezen
van hetgeen ik bij de NAVO heb gezegd. Ik heb gezegd dat ik namens het kabinet
heb gesproken en dat ik dat in goed overleg met mijn collega heb gedaan. Dat
lijkt mij vrij logisch. Ik zal het citaat even letterlijk opzoeken: "Ik begrijp
dat de heer Bos verwijst naar het standpunt van de Partij van de Arbeid, zeker
in verkiezingstijd. Maar een vicepremier spreekt voor het hele land en niet
alleen voor zijn eigen partij. Wat ik met name begrijp, is dat een besluit
over Afghanistan gevoelig ligt, voor de militairen, voor de mensen in het
land, voor de politieke partijen, en ook voor mezelf. Het is juist daarom
dat ik alle contacten met de NAVO van tevoren goed heb besproken en afgestemd
met de betrokkenen." Dat heb ik gezegd en dat is vrijdag bevestigd door de
viceminister-president.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Bij dat laatste punt is het meest interessante of vicepremier Bos erbij
was op 2 februari toen dat besluit werd genomen om de NAVO het verzoek
te doen.
 Wanneer wordt het besluit genomen door het kabinet?
 
 
 
 Minister
 Verhagen
 
 Ten aanzien van die laatste vraag sluit ik mij aan bij hetgeen de viceminister-president
afgelopen vrijdag heeft gezegd. De Kamer heeft verzocht om uitsluitsel voor
1 maart aanstaande. De viceminister-president heeft gezegd dat hij hoopt
dat het lukt. Ik hoop dat met hem. Daar werken wij hard aan. Dat heeft de
vicepremier vrijdag ook tegen de pers gezegd.
 Op 2 februari was minister Bos wegens familieomstandigheden afwezig.
De minister voor Ontwikkelingssamenwerking was er wel. Die heeft dit ook met
hem afgestemd. Het gesprek van 2 februari vond niet in isolement plaats,
maar vloeide voort uit het gesprek op 29 januari, waar ook minister Bos
aanwezig was.
 
 
 
 De heer
 Pechtold
 D66
 
 Wat betekent in isolement?
 
 
 Nee, het spijt me, mijnheer Pechtold, voor iedereen geldt hetzelfde.
 Ik dank de minister voor zijn antwoorden en ik sluit deze vraag af.