Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Woningwet inzake vergunningvrije bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten (24607).
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1997-1998, pag. 5897-5907

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-06-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

nr. 87, pagina 5897-5907

17-06-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24607Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs en enkele andere onderwijswetten in verband met decentralisatie van de wachtgelduitgaven (Regeling decentralisatie wachtgelduitgaven bve) (25899)Pagina 5910-5910
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van het Wetboek van Strafvordering, de Uitleveringswet, de Wet economische delicten en de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen betreffende de bepalingen aangaande de procedure in cassatie in strafzaken, herzieningszaken, uitleveringszaken en zaken in het kader van de Wet overdracht tenuitvoerlegging strafvonnissen (25240)Pagina 5927-5931
Regeling van werkzaamheden (woensdag 17 juni 1998)Pagina 5907-5910
De behandeling van: het Jaarverslag Nationale ombudsman 1997 (25920)Pagina 5931-5947
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 17 juni 1998)Pagina 5947-5948
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Woningwet inzake vergunningvrije bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten (24607).Pagina 5897-5907
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de artikelen 140 en 443 van het Wetboek van Strafrecht (25638)Pagina 5910-5927
Presentie en opening (woensdag 17 juni 1998)Pagina 5897-5897
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Vervanging van de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen door de Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen 1998 in verband met onder meer een herziening van de omslagregeling, het functioneren van het uitvoeringsorgaan en het toezicht daarop (Wet op de toegang tot ziektekostenverzekeringen 1998) (25859), en over: - de motie-Dankers/Rouvoet over een leeftijdsgrens bij ziektekostenverzekeringen (25859, nr. 9).Pagina 5910-5910

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 60 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Woningwet inzake vergunningvrije bouwwerken in beschermde stads- en
dorpsgezichten (24607).De algemene beraadslaging wordt geopend.De heer Biesheuvel (CDA):Mevrouw de voorzitter! Het voorliggende wetsvoorstel vloeit voort uit
een motie van de Partij van de Arbeid en het CDA. Dat zal de staatssecretaris
zich ongetwijfeld nog herinneren. Die motie is indertijd, voorzover ik heb
begrepen, Kamerbreed gesteund. Bij herziening van de Woningwet in 1992 was
namelijk een en ander over het hoofd gezien. Met dit wetsvoorstel gaan wij
dat weer rechttrekken.In feite komt het voorstel neer op het verheffen van enkele vergunningvrije
bouwwerken tot meldingsplichtige bouwwerken in het geval dat er sprake is
van beschermd stads- en dorpsgezicht. Wij hebben heel nadrukkelijk uit het
wetsvoorstel kunnen begrijpen dat het hier om een tijdelijke oplossing gaat,
waardoor ook vergunningvrije bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten
alvast preventief getoetst kunnen worden. Karakteristieke waarden van deze
beschermde stads- en dorpsgezichten kunnen hierdoor in stand blijven. De CDA-fractie
heeft begrepen dat de mate van aantasting van de karakteristieke waarden van
de beschermde stads- en dorpsgezichten bepalend is voor de vraag of er sprake
is van vergunningvrij dan wel meldingsplichtig. De vraag die wij voor de staatssecretaris
hebben, is hoe hanteerbaar dit criterium is. Hoe concreet moet het bewijs
van aantasting geleverd worden? Wij hebben begrepen dat er bijvoorbeeld geen
bouwtekeningen nodig zijn. Men kan zeggen dat de bewijslast, bijvoorbeeld,
ligt bij de burgemeester en niet bij de indiener van het verzoek.Volgens de staatssecretaris, zo hebben wij begrepen uit de schriftelijke
behandeling van dit wetsvoorstel, behoeft het Besluit meldingsplichtige bouwwerken
geen aanpassing. De vraag die de CDA-fractie heeft, is of zonder aanpassing
van dat besluit wel in voldoende mate een vrijstellingsverlening mogelijk
kan worden gemaakt in het geval een bouwactiviteit in strijd is met het bestemmingsplan.
Anders geformuleerd, zijn de bepalingen in het Besluit meldingsplichtige bouwwerken
niet te knellend voor hetgeen juist de staatssecretaris wil bewerkstelligen?Ten aanzien van de reikwijdte van het voorstel zeg ik het volgende. De
stads- en dorpsgezichten die zijn aangewezen bij gemeentelijke en provinciale
verordening vallen niet onder dit wetsvoorstel. Daarover is ook uitvoerig
van gedachten gewisseld bij de schriftelijke behandeling. Toch leeft bij ons
de vraag wat precies de reden is dat de staatssecretaris geen parallel trekt
met artikel 43, tweede lid, van de Woningwet, waar in het geval van gemeentelijke
en provinciale monumenten geen onderscheid wordt gemaakt met landelijke monumenten.
Waarom zou de regeling die wij hebben voor monumenten niet op eenzelfde manier
doorgetrokken kunnen worden naar beschermde stads- en dorpsgezichten als het
gaat om gemeenten en provincies enerzijds en de landelijke overheid anderzijds?Tot slot vreest de CDA-fractie ten aanzien van het voorliggende wetsvoorstel
dat het voorstel ten aanzien van de vergunningvrije overkapping kan leiden
tot aantasting van de ruimtelijke kwaliteit in woonwijken. Het ruimtelijk
beeld van een woonwijk wordt voor een belangrijk deel ook bepaald door de
voortuingebieden. Ten opzichte van de huidige situatie ontstaat wel een erg
grote verruiming van vrije bouwmogelijkheden. Het uiterlijk van bouwwerken
in de voortuinen wordt, zo hebben wij het althans begrepen, nu niet meer aan
een toets onderworpen zolang het gaat om drie gesloten wanden met een bepaalde
maximale oppervlakte en een bepaalde maximale hoogte. Deelt de staatssecretaris
die vrees? Zou nadere precisering niet noodzakelijk zijn om te grote wildgroei
te voorkomen?Voorzitter! Deze vragen hadden wij nog aan de staatssecretaris met betrekking
tot een wetsvoorstel dat als het om de grondgedachte gaat onze steun heeft,
maar naar onze mening nog nader moet worden getoetst op de praktische kanten
die ik in mijn betoog heb toegelicht.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw de voorzitter! Nu wij hier toch een debat hebben, mengt ook de
D66-fractie zich weloverwogen in de rij van sprekers, en wel op basis van
de gedachte dat beschermde stads- en dorpsgezichten waardevolle elementen
zijn; elementen die wij koesteren in die zin dat wij ze per se willen bewaren.
Van wat wij hebben gekregen vanuit het verleden, moeten wij zelf genieten
en dat moeten wij ook zo ongeschonden mogelijk aan de toekomst doorgeven.
Daarover is geen verschil van mening in de Kamer. Maar met die wens om te
koesteren ben je er niet. Dat koesteren vereist wettelijke regelingen. Er
moet een goede regelgeving garant voor staan.De discussie gaat dus meer over de wetstekst dan over het doel dat wij
nastreven. In die zin sluit ik aan bij de vragende opmerkingen die van de
zijde van het CDA naar voren zijn gebracht en die ik heb begrepen als vragen
om verduidelijking. Ook wij hebben de brief van de VNG gelezen en hebben er
twee punten uitgehaald.Het eerste punt betreft de overkappingen, in slecht Nederlands carports
geheten. In gewoon Nederlands betekent het dat je een open hokje bouwt waarin
je je auto neerzet. En die hokjes zijn natuurlijk heel erg verstorend voor
het aanzien van het monument op zich, en zeker voor stads- en dorpsgezichten
in hun totaliteit, die in het complex van bebouwingen juist dat heel karakteristieke
hebben waarover ik het had in mijn aanloop. De VNG vraagt aandacht voor het
feit dat de regelgeving die er nu ligt, tot gevolg kan hebben dat er overkappingen
kunnen worden gebouwd in de voortuingebieden, zonder dat daar iets tegen kan
worden gedaan. De fractie van D66 vindt dat ongewenst. In die zin vraag ik
de staatssecretaris of hij ons ervan kan overtuigen dat dit per se niet het
geval is. Ik vraag daarbij ook aandacht voor het feit dat een voortuin meer
is dan de voorste rooilijn van het huis. Als je al die overkappingen ertussen
prutst en ze aan de zijkant van het huis staan, dan heb je volgens mij hetzelfde
ongewenste effect. Wij zijn het er met elkaar over eens dat wij ook dat niet
willen. Auto's horen bij ons leven, maar er zijn legio mensen die in huizen
of flatgebouwen wonen zonder dat zij beschikken over een overkapping oftewel
een carport om hun auto in te zetten. Ik denk dat mensen die wonend in beschermde
stads- of dorpsgezichten zo'n carport zouden willen hebben, zich aan die mensen
zouden kunnen spiegelen en zouden kunnen zeggen: dan ook voor onze auto maar
geen huisje.Het tweede punt uit de VNG-brief betreft de mogelijkheid dat er erf- en
terreinafscheidingen worden opgericht, die als ze maar hoog genoeg worden
gemaakt en er bouwwerkjes aan vastgemaakt worden, uiteindelijk kunnen leiden
tot een sluipende aantasting van de verschijning en het verschijningskarakter
veranderen. Ook op dat punt wil ik graag een antwoord van de staatssecretaris.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Het gaat nu om een wijziging van de Woningwet. In het verslag
staat dat de fractie van de PvdA zich afvraagt hoever je bij de vergunningvrije
bouwactiviteiten moet gaan, zeker in beschermde stads- en dorpsgezichten.
Daarbij komt dat wij van de VNG een brief hebben ontvangen met een aantal
alternatieven. Ik heb net een amendement ingediend over de beschermde stadsgezichten
in die zin dat het belangrijk is om niet alleen te spreken over monumenten,
maar ook over de ensembles van de aangewezen stads- en dorpsgezichten, of
dat nu is gebeurd door de gemeente, het Rijk dan wel de provincie. Het lijkt
mij dus goed om dergelijke gebieden in totaliteit te beschouwen. Het voorstel
van de VNG is dan ook de moeite waard om te ondersteunen en dat wordt mogelijk
gemaakt door mijn amendement.Ik steun de opvattingen van de heer Biesheuvel over de carport. Daarbij
gaat het om irritaties tussen bewoners van woningen, omdat men in het algemeen
of in de directe nabijheid van een woning overlast ondervindt. De vraag is
of zeker de gemeentelijke overheid daarin geen conflictregulerende rol heeft.
Uit mijn vroegere praktijk staat mij nog de opvallende contradictie bij tussen
eigen grond en erfpacht. Over het algemeen is men voor eigen grond, maar het
gekke is dat in bijvoorbeeld de Vogelwijk, een van de betere wijken in Den
Haag, waarop erfpacht rust, de eigenaren van woningen op grond van de erfpachtcontracten
veelvuldig van de gelegenheid gebruik maken om de gemeente aan te spreken
als het gaat om de beheersmaatregelen. Dat grote regulerende karakter daarvan
wordt door de bewoners van die wijk sterk gewaardeerd.De voorzitter:U sprak weliswaar over een amendement, maar hier is nog geen amendement
ingediend.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar wel buiten deze vergaderzaal. Een kopie ligt al netjes op de balie.De voorzitter:U kunt nu moeilijk van de staatssecretaris verwachten dat hij een reactie
geeft op een amendement dat hij niet kent.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik neem aan dat hij het wel aangeboden krijgt. Zo werkt dat toch? Het
gaat zelfs om twee frisse, nieuwe amendementen.De voorzitter:Amendementen behoren bij mij ingediend te worden; anders kunnen wij er
niet over praten.De heer Duivesteijn (PvdA):Nee, dat geldt voor moties.De voorzitter:Ook een amendement moet ingediend worden. Het amendement waar u nu op
doelt, is bij mij niet bekend en evenmin bij de staatssecretaris. Om een en
ander na te gaan, schors ik even de vergadering.De vergadering wordt van 10.30 uur tot 10.38 uur geschorst.De voorzitter:Ik wijs erop dat er drie amendementen zijn voorgesteld, namelijk twee
van de heer Duivesteijn en één van de heer Biesheuvel.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Ik heb de amendementen ook ingediend om de discussie een beetje
te voeden. Op het punt van de carports is het goed, het antwoord van de staatssecretaris
te horen. Wat de VNG voorstelt, lijkt mij een verbetering.Het punt van de beschermde stads- en dorpsgezichten is heel erg belangrijk,
als je het hebt over de ensembles in totaliteit en als je het op die manier
wilt gaan waarderen. Het is dan verstandig op dit punt wat stringenter tewerk
te gaan.Uiteraard heb ik graag een reactie van de staatssecretaris op de wijzigingsvoorstellen
en dus eigenlijk ook op de brief van de VNG.Er is veel regelgeving over bouwwerken. Ik weet dat wij in een ander verband
nadenken over de vraag of je op dat punt niet moet komen tot een verdere globalisering.
Anders gezegd, de detaillering die wij thans kennen, is heel erg ver doorgeslagen.
Uit andere gremia weet ik dat het ontwerpen of verbouwen van een woning stuit
op ongelooflijk veel voorwaarden. Die voorwaarden werken van alle kanten in
op zo'n ontwerpproces, tot het absurde toe. Je moet je daarom in alle ernst
afvragen of wij niet het einde van de regelgeving bereikt hebben. Zal niet
de wal het schip keren? Ik vind het nodig hierover fundamenteler te discussiëren.
Misschien moeten wij hiermee veel radicaler omgaan. De vraag is dan of het
niet verstandig is de behandeling van dit onderdeel aan te houden en het te
betrekken bij de wat grotere operatie. Het is maar een idee.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Het gaat om een beperkte wijziging. De staatssecretaris zag
kans om het op één A4'tje te houden. Bij dit soort processen
verbaast het mij altijd weer dat er vervolgens bladzijden vol worden geschreven
met zeer ongemakkelijke lectuur, zeg ik als eenvoudig parlementariër.
Gisteravond heb ik nog eens een paar pagina's gelezen. Het was werkelijk niet
vol te houden! Allemaal juridisch en ambtelijk gedoe.Hierop aansluitend vraag ik waarom deze procedure zo lang onderweg is.
Het voorstel is ingediend in februari 1996. De Kamer heeft vrij snel een verslag
uitgebracht, namelijk in mei 1996. Nu, meer dan twee jaar later, volgt de
mondelinge behandeling. De nota naar aanleiding van het verslag hebben wij
recentelijk, op 24 maart, gekregen. Waarom heeft de procedure zo lang geduurd?
Het is mij onhelder. Ik vraag dit temeer omdat er nu nog enkele vragen naar
voren zijn gekomen. In elk geval is het niet zo dat overleg met allerlei betrokkenen
ertoe heeft geleid dat er geen kritiek meer is.Dit wetsvoorstel heeft een belangrijke relatie met het MDW-traject. De
VVD-fractie vindt dat een prima traject, waarmee wij zeker moeten doorgaan
de komende jaren: minder betutteling voor de burgers, wat meer afstand van
de overheid, minder bureaucratie en vooral minder kosten. Het is echter toch
weer de bekende processie van Echternach; wij gaan vooruit, maar wij gaan
ook weer achteruit. Er is de wat vreemde tegenstelling dat er aan de ene kant
beperkingen worden opgelegd, namelijk dat het vergunningvrije niet meer geldt
voor beschermde stads- en dorpsgezichten, althans in de zwaarste categorie,
en dat er aan de andere kant een verruiming in zit, namelijk wat de carports
betreft. Is het probleem werkelijk zo groot dat de beperking nodig is? Ik
wijs opnieuw op de trage afhandeling. De procedure van behandeling loopt al
een aantal jaren en nu moet er ineens, halsoverkop, iets geregeld worden,
nota bene voor een tijdelijke situatie, als ik de stukken goed heb begrepen.
Misschien kan de staatssecretaris uitleggen waarom het nodig is om het op
deze manier te doen? Ik wil daarbij aanstippen dat burgers natuurlijk hun
eigen verantwoordelijkheid hebben. Wanneer de overheid de regels versoepelt,
blijft de eigen verantwoordelijkheid van burgers toch overeind. Maar als het
toch echt moet, waarom dan niet voor de lichtere vorm van stads- en dorpsgezichten
die provincies en gemeenten kunnen aanwijzen? Ik proef hierbij enige tegenstelling
in de argumenten. Of het is echt nodig en dan moet je het ook voor de lichtere
vorm doen, of het is niet nodig en ik hoop dat dit laatste het geval is.Voorzitter! Wij kunnen van harte instemmen met de verruiming van de regels
voor de carports. Het is goed om mensen meer mogelijkheden te geven zodat
zij op hun eigen terrein een bepaalde voorziening kunnen treffen. Het argument
dat veel mensen niet over zoiets beschikken en dat het daarom niet nodig is
dat deze mensen die voorziening hebben, zoals collega Ter Veer naar voren
bracht, spreekt mij niet aan. Deze mensen hebben de mogelijkheid om het te
doen en waarom zal de overheid ze dan iets in de weg leggen.Je kunt niet blazen en het meel in de mond houden; als wij minder regels
willen, dan hebben de burgers meer rechten. Wanneer mensen zo'n ding van golfplaten
willen fabriceren, zoals in de brief van de VNG staat, dan krijgen zij wat
mij betreft die vrijheid. Als de overheid mensen die vrijheid geeft, geef
je ze ook de vrijheid om lelijke dingen te maken. Dat hoort erbij en die discussie
hebben wij bij het architectuurbeleid ook gevoerd. Wij hebben er bezwaar tegen
om te tornen aan deze positieve verruiming van de regels voor
de carports.In hoeverre is met deze wijziging de rechtszekerheid van burgers in het
geding? Voor een deel is al via amendementen gevraagd om een reactie op de
opstelling van de VNG. Ook mijn fractie hoort die reactie graag. Op voorhand
kunnen wij ons in grote lijnen vinden in de voorstellen van de staatssecretaris,
zij het dat wij willen weten waarom het nodig is om die beperking aan te brengen.Het viel mij overigens op dat de VNG in de brief van 1996 een hele rij
andere punten opsomde waarvan zij vond dat die tot wijzigingen in de Woningwet
zou moeten leiden. Misschien kan de staatssecretaris het traject schetsen
waarlangs hij die zaak behandelt. Ik voel wel iets voor de redenering van
collega Duivesteijn, dat het misschien verstandig is om te wachten op een
meer vergaande herziening nu er alleen maar mitsen en maren zijn en er al
zoveel tijd is verstreken. Ook ik wil die vraag aan de staatssecretaris voorleggen.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Spreekt collega Hofstra het argument met betrekking tot de
ruimtelijke kwaliteit van woonwijken helemaal niet aan? Er zullen toch ook
VVD-wethouders zijn die met enige zorg naar al die golfplaten gaan kijken?
Hij schildert nu het beeld van vrijheid voor de burgers en ik zou dat willen
aanvullen met: dan moet men zelf maar op de blaren zitten. Stel nu dat de
heer Hofstra wethouder wordt van volkshuisvesting in een grote gemeente –
ik sluit dat niet uit – dan moet dit hem toch ook enige zorgen baren
als het om de ruimtelijke kwaliteit gaat?De heer Hofstra (VVD):Het is heel legitiem om te proberen de echt waardevolle dingen die in
het verleden gebouwd zijn, bescherming te geven. Ik heb er nu ook niet voor
gepleit om de Monumentenwet af te schaffen of om het begrip aanwijzing als
monument bij gemeenten af te schaffen. Als men iets wil doen, vind ik het
heel logisch om te beginnen bij de beschermde stads- en dorpsgezichten. Maar
als wij de regelgeving in de bouw gaan versoepelen – en dat willen wij
allemaal – dan vervalt ook de mogelijkheid voor de overheid om waardeoordelend
op te treden op bepaalde punten. Over smaak kan men natuurlijk twisten en
ik hoef niet de discussies over welstandstoezicht naar voren te halen, maar
als je de mensen vrij laat, dan kan dat op dit punt risico's inhouden. De
overheid moet dat op de koop toe nemen.De heer Biesheuvel (CDA):Ik ben met u op zoek naar de juiste balans. Daar gaat het in feite in
dit wetsvoorstel over. U sprak echter nogal makkelijk over die voortuinen
en u beperkte zich tot carports terwijl het natuurlijk om meer dan alleen
maar carports gaat. Het gaat om bouwwerken die aan een bepaalde maximumoppervlakte
en een maximale hoogte moeten voldoen. Dat moet een toekomstig wethouder volkshuisvesting
van de VVD toch ook enige zorg kunnen baren. Spitst u uw betoog nu eens toe
op die voortuin.De heer Hofstra (VVD):Ik begrijp wel dat je aan de voorkant wat strengere eisen zou kunnen stellen
dan aan de achterkant. Dat zit ook in de bestaande wetgeving, bijvoorbeeld
bij erfafscheidingen is er een verschil van 1 en 2 meter. Men mag nu wel een
carport bouwen als die maar geen wanden heeft – in een land waar het
overigens veel regent zoals we allemaal weten – en men mag het dak nu
ook van golfplaten maken. Ik vind de argumentatie dus niet zo sterk.Mensen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid. Zij willen zelf kunnen
kiezen voor bepaalde materialen omdat die in de omgeving passen, of omdat
zij die mooi vinden. Ik vind dat de overheid niet alles betuttelend hoeft
voor te schrijven.Staatssecretaris Tommel:Mevrouw de voorzitter! Ik heb met interesse geluisterd naar de inbreng
van de verschillende woordvoerders. Zij gaan allemaal uit van hetzelfde gedachtegoed.
Aan de ene kant moeten echt waardevolle zaken beschermd worden en moet worden
voorkomen dat er dingen gebouwd worden die wij eigenlijk liever niet willen.
Aan de andere kant is er vrees voor regeldruk. Daarbij speelt de vraag of
er niet te veel regelingen zijn en er dus te veel gevraagd wordt aan indieners
van een bouwvergunning. Die algemene discussie willen wij nog uitvoerig met
elkaar voeren.Ik ben zeer tevreden, mevrouw de voorzitter, dat wij deze discussie nog
voor het zomerreces kunnen voeren, want het wetsvoorstel ligt er al even.
De heer Hofstra en de heer Biesheuvel wezen daarop. Het heeft een lange voorgeschiedenis.
Ruim voor de invoering van de huidige herziene Woningwet werd al gediscussieerd
over het evenwicht tussen minder regels en lastenverlichting aan de ene kant
versus het waarborgen van de ruimtelijke kwaliteit in bijzondere gebieden
met een cultuurhistorische waarde. Het gevoel dat voor het laatst iets extra's
moet gebeuren voor het beschermen van die cultuurhistorische waarde, is breed
gesteund. Dat blijkt uit de motie-Van der Burg/De Jong uit 1993 en dat blijkt
ook uit recentere discussies die wij met elkaar hebben gevoerd. Ik wijs in
dit verband op de motie van de heer Hofstra, waarin wordt gevraagd zonnecollectoren
op dat punt mild te behandelen. Die motie heeft ruime steun gekregen in de
Kamer. Ook bij die motie is een afweging gemaakt. De heer Hofstra vroeg daarin
de zonnecollectoren vergunningvrij te maken, behoudens in beschermde stads-
en dorpsgezichten. Door niet alles over één kam te scheren,
heeft hij op dat punt het evenwicht gezocht dat wij allemaal proberen te vinden.Mevrouw de voorzitter! Ik heb geaarzeld of ik het onderhavige wetsvoorstel
wel moest doorzetten. Ik begrijp derhalve veel van de opmerkingen die door
de heer Hofstra en de heer Duivesteijn daarover gemaakt zijn.Naar aanleiding van de discussies over de evaluatienota en het MDW-rapport
bouwregelgeving heeft het kabinet besloten, in overeenstemming met het complete
veld zoals georganiseerd in het overleg platform bouwregelgeving, om de hele
huidige categorie-indeling van bouwwerken te herzien. Een belangrijk element
daarbij is dat de huidige meldingsplichtige categorie zal komen te vervallen.
Ik heb u daarover bij brief van 20 augustus 1997 en op 19 februari 1998 uitvoerig
geïnformeerd. De inzet was om flink te snijden in overbodige regelgeving,
met een streep onder overbodig. Er is natuurlijk altijd discussie over de
vraag wat nu echt overbodig is. De Kamer heeft die brief voor kennisgeving
aangenomen. Ik werk nu aan een uitwerking van de bouwregelgeving op grond
van mijn brief. Het lijkt mij verstandig spoedig de meer fundamentele
discussie te houden over de vraag of wij hierin nog verder moeten gaan. Ik
kijk even in de richting van de heer Duivesteijn, die zich afvraagt of er
niet veel méér gesnoeid moet worden in die regels. Ik vind dat
een zinnige discussie. Daarbij gaat het niet zozeer om de beschermde stads-
en dorpsgezichten. Het is een wijdere discussie over de vraag hoe je überhaupt
met de bouwregelgeving moet omgaan, hoeveel verantwoordelijkheid je mensen
kunt geven voor hun eigen omgeving, hoeveel vertrouwen je mag hebben dat mensen
daarmee op een goede wijze omgaan. Dat is een interessante discussie. Maar
als de Kamer de brief voor kennisgeving aanneemt, ga ik er in het voortgaande
traject van uit dat de bouwregelgeving verder wordt uitgewerkt langs de in
de brief aangegeven lijn. De Kamer krijgt dat natuurlijk nog uitgebreid te
zien als het moment dáár is. Er is overigens op dit punt een
grote mate van consensus gegroeid: we kunnen een flinke vereenvoudiging doorvoeren
door onoverkomelijk ingewikkelde dingen te schrappen. Bovendien kunnen wij
de leesbaarheid zeer sterk bevorderen. Kritiek op het Bouwbesluit is namelijk
vooral dat de formulering ervan erg ingewikkeld is. Ik raad de Kamerleden
ook niet aan het allemaal door te nemen, want dat is inderdaad geen vrolijk
stemmend karwei.De vraag waarvoor wij ons vervolgens gesteld zagen, was of je dit wetsvoorstel
nu ook moet doorzetten, of dat je moet wachten totdat wij hier zullen discussiëren
over de invoering van een totaal nieuwe bouwregelgeving, om daarin een apart
hoofdstuk voor beschermde stads- en dorpsgezichten op te nemen. Ik ben ervan
overtuigd dat het verstandig is om door te gaan, mits je ook precies doet
wat in de motie van mevrouw Van der Burg en de heer De Jong staat, namelijk
een beperkte herziening van de huidige regelgeving, die naar mijn gevoel inderdaad –
daarover is overigens nauwelijks verschil van opvatting – is doorgeschoten:
er zijn nu te weinig regels voor de beschermde stads- en dorpsgezichten, althans
voorzover het gaat om door het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten.
Wij kunnen het nu houden bij het voorstel zoals het er ligt, in de zin van
een beperkte aanpassing, zodat wij niet ten principale gaan spreken over een
heleboel andere zaken. Repareer wat wenselijk is op dit moment, en ga de grote
discussie aan op het moment dat wij praten over de hele bouwregelgeving. Als
er een serieuze discussie is over de vraag of er nog veel meer moet gebeuren,
ben ik geneigd om te zeggen: wij houden het wetsvoorstel op totdat wij die
principiële discussie met elkaar voeren. Ik zou dat jammer vinden, omdat
de extra bescherming die wij allemaal wél willen, daarmee anderhalf
jaar naar achteren wordt verschoven.Er is gevraagd waarvoor de regeling eigenlijk geldt. Er is een voorstel
om de regeling ook van kracht te laten zijn voor door gemeenten of provincies
aangewezen gebieden. De heer Duivesteijn heeft daarover een amendement ingediend.
Dat voorstel stuit bij mij op erg grote bezwaren. Om te beginnen zijn op basis
van de huidige wetgeving bouwactiviteiten aan alle monumenten, dus ook de
provinciale en de gemeentelijke, reeds vergunningplichtig. Dat gaat dus al
heel ver. De extra waarborg die met het wetsvoorstel wordt geboden, is gericht
op het geheel van een gebied met een zeer bijzondere cultuurhistorische betekenis.
Zo stond het ook in de motie. De motie spreekt alleen maar over "door het
Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten". In het debat van destijds
is ook benadrukt dat het om heel bijzondere gebieden moest gaan. Immers, je
legt een extra regeldruk op diegenen die iets willen bouwen of verbouwen in
zo'n gebied. Ik vind dat zeer wel te respecteren – anders was ik ook
niet met dat voorstel gekomen – maar je moet het dan ook wel beperken
tot die situaties waarin het absoluut noodzakelijk is. Voor het aanwijzen
van die gebieden geldt dus een zeer zware, zorgvuldige procedure. De staatssecretaris
van OCW doet daarvoor een voordracht, waarna de minister van VROM besluit
tot het aanwijzen van een beschermd stads- en dorpsgezicht. Zo is de motie
uit 1993 geformuleerd.Als je daaraan vervolgens van alles en nog wat toevoegt, namelijk door
de provincies en de gemeenten te beschermen dorpsgezichten, leidt dat tot
twee consequenties. De eerste is dat in het evenwicht tussen verhoging van
de regeldruk en alle bezwaren daarbij en de bescherming, de balans naar de
verkeerde kant doorschiet. De heer Duivesteijn heeft terecht gezegd dat wij
moeten oppassen, want er is wel verschrikkelijk veel bouw- en regelgeving.
Vervolgens komt er een amendement, waarbij nog meer geregeld wordt! Dat zie
ik niet zo. De tweede consequentie is dat provincies en gemeenten op een uiterst
vrijblijvende wijze met die aanwijzing als beschermd stads- en dorpsgezicht
kunnen omgaan. Ik noem het misschien wel belangrijkste voorbeeld op dit punt:
als een gemeente zelf besluit om een bepaald deel van een gebied aan te wijzen
als beschermd stads- of dorpsgezicht, hoeft diezelfde gemeente daarvoor niet
eens het bestemmingsplan in overeenstemming te brengen met die aanwijzing.
Dat is overigens wel het geval als het een door het Rijk aangewezen beschermd
stads- of dorpsgezicht betreft. Dan is de gemeente verplicht voor het betreffende
gebied een bestemmingsplan te maken en dat in overeenstemming te brengen met
de waarde van het gebied. Nu zie ik in een aantal gevallen dat een gemeente
een gebied aanwijst als beschermd stadsgezicht, maar daar vervolgens in een
bestemmingsplan niet of nauwelijks invulling aan geeft. Dan ontstaat de vreemde
situatie dat het belangrijkste dat nodig is als je de waarde van het gebied
wilt behouden, namelijk het bestemmingsplan zo optimaal inrichten dat het
gebied ook echt optimaal wordt beschermd, niet hoeft te gebeuren, terwijl
voor betrokkenen opeens een veel zwaarder regime geldt als zij een klein bouwwerk
willen oprichten. Dat vind ik dus geen evenredigheid meer. Daarom heb ik,
ook op grond van het door de heer Duivesteijn aangevoerde argument dat er
al zoveel is geregeld, er inderdaad ernstig bezwaar tegen om nu ook de door
de provincie en gemeente aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten bij
dit wetsvoorstel te betrekken. Ik kan mij voorstellen dat die discussie op
wat langere termijn nog eens wordt gevoerd, maar als die discussie nu moet
worden gevoerd, ben ik geneigd te zeggen dat we het niet moeten doen.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Het gaat over de reikwijdte, dus over de vraag of de gemeentelijke
en provinciale verordeningen ook op dit punt gelden voor door
het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten. In een aantal situaties
komt het voor dat een gemeente een aanvullend beleid heeft voor een officieel
door de rijksoverheid aangewezen beschermd stadsgezicht, dat natuurlijk is
beperkt en zich concentreert tot een gebied met een sterke monumentale waarde
en waarin ook een aantal monumenten dominant is. Dit beleid is gericht op
straten die ogenschijnlijk minder monumentaal zijn of minder dominant het
historisch stadsgezicht bepalen, maar die in dat hele ensemble wel van betekenis
zijn. Wat mij opvalt in de discussie over beschermde stads- en dorpsgezichten
en over monumenten, is dat gemeenten – in ieder geval tot voor kort –
heel geconcentreerd kijken naar het pand op zichzelf of het beschermd stadsgezicht
als entiteit door de rijksoverheid aangewezen, terwijl zo'n stad of dorp bestaat
uit een veel breder geheel met uitlopers van betekenis. Ik zie dus niet in
waarom de reikwijdte op dit punt niet wat kan worden verruimd. De argumenten
van de staatssecretaris komen mij een beetje zwaar voor, want het doel is
toch hetzelfde. Een gemeente kan uiteindelijk altijd zelf bepalen wat zij
daarmee zal doen.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! Het bezwaar daarvan is in de eerste plaats dat dit voor de
betrokken personen of bedrijven die een vergunning moeten aanvragen, tot extra
kosten en extra procedures leidt. Die afweging zit er ook in. Verder is er
ook de kwestie van leges en dergelijke zaken; het gaat dan vaak om grote bedragen.
In de tweede plaats vind ik het niet logisch dat als de gemeente zelf niet
de consequentie hoeft te nemen van de aanwijzing van zo'n gebied door het
bestemmingsplan daarop toe te snijden, de betrokken burgers wel verplicht
zijn de consequenties te dragen voor wat betreft de bouwregelgeving die veel
minder ingrijpend is dan het bestemmingsplan. Krachtens het bestemmingsplan
mag er dus in feite van alles worden gebouwd dat sterke schade toebrengt aan
het door de gemeente aangewezen beschermde stads- en dorpsgezicht, omdat de
gemeente het bestemmingsplan daarop niet heeft aangepast. Er mag nog steeds
in allerlei kleuren worden geschilderd, ook al levert dat misschien de meest
vreselijke dingen op, maar de burger moet wel een uitvoerige vergunningsprocedure
volgen als hij er iets wil bouwen. Dat vind ik onbegrijpelijk.De heer Duivesteijn (PvdA):Volgens mij klopt dit verhaal niet. Over het algemeen geldt er voor een
beschermd stads- of dorpsgezicht dat is aangewezen door de provincie of de
gemeente, maar in het bijzonder de gemeente, een bestemmingsplan. Zo'n aanwijzing
gebeurt namelijk niet zomaar, maar vindt zeer gedetailleerd plaats. De procedure
is natuurlijk toch min of meer een parallelprocedure die is afgekeken van
de aanwijzing van de rijksoverheid. Vervolgens is een en ander vertaald in
bestemmingsplannen. Ik meen dat er eerder sprake is van zeer gedetailleerde
bestemmingsplannen. Ik neem zonder meer aan dat er soms geen bestemmingsplan
is, maar over het algemeen is dit er wel. In het amendement kan ook opgenomen
worden dat er ingeval van een aanwijzing een bestemmingsplan moet zijn. Ik
ben bereid het amendement in die zin aan te passen.Het argument van de kosten overtuigt mij niet. Alleen bij substantiële
bouwplannen vormen de leges een behoorlijk bedrag en voor de uitvoering van
deze plannen is zeker een vergunning nodig.Staatssecretaris Tommel:In de nota naar aanleiding van het verslag heb ik gegevens verstrekt over
de plaatsing van sirenes. In een aantal gevallen moest het bestemmingsplan
gewijzigd worden en er moesten vergunningen worden verstrekt. Alleen het plaatsen
van een sirene kost soms vele duizenden guldens. Overigens werd de sirene
door de welstandscommissie in een aantal gevallen mooi gevonden en in aantal
andere gevallen niet. Ik til niet licht aan de kosten.De discussie is interessant, maar wij kunnen niet op basis van een interpretatie
van een amendement de Monumentenwet wijzigen. Daartoe dient deze wet zelf
te worden aangepast. Als de provincie of een gemeente een gebied aanwijst
als beschermd stads- en dorpsgezicht, dan moet in de Monumentenwet zijn opgenomen
dat er een bestemmingsplan moet zijn en dat dit is aangepast aan de aanwijzing.
Zo gaat het bij door het Rijk aangewezen monumenten.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Dit kan heel eenvoudig geregeld worden in artikel I, onderdeel
B, punt 5, onder a. Hieraan kan worden toegevoegd dat de provinciale of gemeentelijke
verordening in het bestemmingsplan moet zijn verwerkt. Die relatie kan juridisch
gezien heel goed gelegd worden.Staatssecretaris Tommel:Het gaat ook om de vraag of het een passend bestemmingsplan is. Hiervoor
gelden zorgvuldige procedures bij de aanwijzing als rijks beschermd stads-
of dorpsgezicht. Provincie en gemeenten hebben veel minder verplichtingen
bij het geven van een aanwijzing. Ik vind het bezwaarlijk om los van de discussie
over de gehele bouwregelgeving zo'n ingrijpende aanpassing aan te brengen.
De heer Duivesteijn stelt voor om in één zinnetje een aantal
regels toe te voegen, terwijl hij zelf ervoor heeft gepleit om minder regels
te stellen. Naar mijn mening is die aanpassing ook niet noodzakelijk. In de
motie werd daar ook niet om gevraagd. Het lijkt mij beter om de discussie
hierover te voeren in het kader van de bespreking van het totaal aan bouwregelingen.
Dan kan er ten principale over dit soort zaken gesproken worden. Dat lijkt
mij ook zeer de moeite waard.De kwestie van de carports hoort tot het kleine leed. Ik noem in dit verband
ook schotelantennes, schuttingen, schuurtjes, klimrekken, wipkippen, rolluiken,
aanplakbalkons, zonnecollectoren enzovoorts. Wij worden overspoeld door berichten
daarover. De ene keer wordt gezegd dat dit grote beeldvervuilers zijn en dat
daarvoor strakke regels moeten gelden. De andere keer begrijpt niemand waarom
dergelijke voorzieningen niet geplaatst kunnen worden. Het is duidelijk dat
de regelgeving ook wel gebruikt wordt om sowieso dit soort zaken te weren.
Ik hoorde gisteren het voorbeeld van een klimrek dat 2 centimeter te hoog
was voor vergunningvrije plaatsing. Degene die er bezwaar tegen maakte, was
niet tegen het klimrek, maar wilde op die plaats helemaal geen speelplaats.
Dit levert voortdurend strijd op tussen enerzijds de vraag wat er geregeld
moet worden om de kwaliteit van openbare ruimten te bewaken
en anderzijds daarin niet te overdrijven. Ik verheug mij op de meer principiële
discussie die wij daarover zullen voeren.De carport is een voorbeeld. De ene carport is overigens de andere niet.
Er worden niet in heel Nederland lelijke carports van golfplaten gebouwd.
De regelgeving kan dan ook niet gebaseerd worden op één extreem
voorbeeld, want dan zouden wij nog wel even bezig zijn. Vervolgens maakt het
uit waar de carport staat, dus of dat voor, achter of naast het huis is en
of hij zichtbaar is vanaf de openbare weg. Men kan zeggen dat een lelijke
carport een aantasting van de openbare ruimte is. Als er echter een oude,
roestige auto op dezelfde plek wordt neergezet als de carport, is de kwaliteit
van de openbare ruimte dan niet evenzeer aangetast? Moeten wij dan ook het
plaatsen van auto's, al dan niet roestend, onder de bouwregelgeving brengen?
Dat wil niemand. Het is dus buitengewoon lastig om precies aan te geven wat
wel en wat niet kan. Er zijn altijd omstandigheden op basis waarvan een en
ander bewust niet is geregeld, terwijl dat ten aanzien van een bepaald voorbeeld
beter wel had kunnen gebeuren en omgekeerd. Het blijft een lastige afweging.
Mijn voorstel is om de discussie over de carport te betrekken bij de meer
principiële discussie over de bouwregelgeving ten behoeve van de aanpassing
van het Bouwbesluit.De heer Biesheuvel heeft overigens terecht opgemerkt dat het niet alleen
om carports gaat, maar bijvoorbeeld ook over huiven. Wij hebben dat gedaan
omdat er onduidelijkheid was over de definitie van een carport. Om die weg
te nemen, hebben wij dit punt in het wetsvoorstel opgenomen, alhoewel het
niet specifiek het beschermde stads- en dorpsgezicht betreft. Het gaat namelijk
in het algemeen over carports. Mijn voorstel is de onduidelijkheid weg te
nemen en er later meer ten principale over te spreken. Wij passen nu de definitie
aan zodat het voor eenieder duidelijk is wat een carport is en later wordt
ten principale gesproken over de bouwregeling in het algemeen.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris heeft gelijk dat de discussie nu niet
te breed gevoerd moet worden, maar dat deze ten principale op het juiste moment
gevoerd moet worden. Met het amendement wordt echter ook beoogd onderscheid
te maken tussen de voortuingebieden en de overige gebieden. De discussie daarover
kan wel in dit kader worden gevoerd. De strekking van het amendement is ten
aanzien van de voortuingebieden strenger te zijn. Kan de staatssecretaris
daarop ingaan?Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! Dat klopt. Mijn meer principiële punt blijft daarbij
dat omdat het niet specifiek gaat om beschermde stads- en dorpsgezichten,
ik het niet logisch vind om daarover meer uitgebreid te spreken. Je zou dan
het gehele scala van onderwerpen dat toevallig niet in deze wet terecht is
gekomen omdat er geen concrete aanleiding daarvoor was, ook moeten bespreken.
Dat doen wij niet. Het levert echter ook geen grote problemen op als de regeling
inzake de carports nu wordt aangepast conform het amendement. Het is dus geen
principieel bezwaar, maar de vraag is meer waarom er één punt
uit wordt gehaald terwijl er later meer ten principale wordt gesproken over
de aanpassing van de gehele bouwregelgeving.De heer Biesheuvel (CDA):Daar heeft de staatssecretaris gelijk in, maar wij bespreken dit wetsvoorstel
mede omdat wij van mening waren dat dat in den brede moest gebeuren, waarbij
wij in de tussentijd een oplossing zouden aandragen. Voor de overkappingen
in de voortuingebieden bestaat nu hetzelfde probleem. De discussie daarover
wil de staatssecretaris uitstellen tot in 2000, wanneer dit goed wordt geregeld,
maar in de tussentijd gebeuren er wel dingen in die voortuingebieden. Dit
is hetzelfde dilemma als de staatssecretaris had bij het indienen van dit
wetsvoorstel.Staatssecretaris Tommel:Dat is waar. Ik heb niet het gevoel dat er in de afgelopen jaren op dit
gebied vreselijke rampen zijn gebeurd. Als dat het geval zou zijn en het zou
ook uit de evaluatie blijken, waarom zou er dan één element
uitgehaald worden terwijl de gehele bouwregelgeving op een later moment in
het geding zal zijn. Daarbij kunnen wij ons ten principale richten op de vraag
wat wij wel en niet willen regelen en naar welk systeem wij gaan voor vergunningen
met een korte en een lange procedure. Ik ga de discussie dus niet principieel
uit de weg, maar ik heb niet echt een aanwijzing dat er iets zodanig fout
aan het gaan is, dat wij niet kunnen wachten tot het moment waarop wij meer
in den brede spreken over de aanpassing van de bouwregelgeving. Dat is het
punt, overigens met alle respect voor het onderwerp zelf, want het is wel
interessant om er gezamenlijk over te spreken.Voorzitter! Het laatste punt betreft de discussie die ook door de VNG
is gestart, namelijk die over het bouwen van schuttingen rond percelen. In
de huidige wetstekst lijkt het erop dat wanneer eerst een schutting van 1
meter is gebouwd, vervolgens een schutting van 2 meter mag worden gebouwd
omdat er al een "bouwwerk" staat. De VNG stelt de vraag of dat wel logisch
is. Eerlijk gezegd niet, en daarom vind ik dat het woord "bouwwerk" in de
wet vervangen zou moeten worden door het woord "gebouw". Daarmee ontstaat
een meer sluitende formulering.Er zijn nog een paar vragen gesteld die niet deze onderwerpen betreffen.
De heer Biesheuvel heeft een vraag gesteld over de karakteristieke waarde:
is de mate van aantasting wel als criterium te hanteren? Ik meen dat dit het
geval is. In de wet staat nog een ander begrip waarvan wij ons zouden kunnen
afvragen hoe het moet worden gehanteerd en dat is het begrip "redelijke eisen
van welstand". Is dit lastiger of makkelijker te hanteren? Naar mijn mening
heeft de gemeente in beide gevallen de taak om een afweging te maken op dit
punt en moet zij dat getrouw doen. Gedetailleerde bouwtekeningen lijken mij
daarvoor niet nodig. De toetsing beperkt zich immers tot de ruimtelijke ordening
en de welstand, en er is geen bouwkundige toetsing aan de orde. Er zou dus
een redelijke afweging gemaakt moeten worden, hetgeen volgens mij kan gebeuren
in een gesprek tussen de aanvrager en de gemeente. Er zijn nog geen detailtekeningen,
maar het is wel duidelijk wat er gebouwd gaat worden en dat is waar het om
gaat. Ik zie dit dan ook niet als een echt probleem.Voorzitter! Er werd voorts gevraagd hoe het precies zit met het Besluit
meldingsplichtige bouwwerken: moet het worden aangepast en geeft het wel of
niet genoeg ruimte? Dit gaat over artikel 43, lid 3, dat verwijst
naar het eerste lid. Wij hebben het nu bij wet zo geregeld dat de wet boven
de AMvB gaat en derhalve is er geen aanpassing nodig. Dit is puur om redenen
van snelheid gebeurd. Het is niet de fraaiste manier om het te regelen, maar
wij zullen zeker nog bezien of het anders geregeld moet worden bij de totale
herziening van de bouwregelgeving. Op dat moment moeten wij er nog eens goed
naar kijken. Naar mijn gevoel is het zonder problemen, maar over anderhalf
jaar moeten de juristen nog maar eens praten over de vraag wat het mooiste
is.Ik heb geen bezwaar tegen het amendement op stuk nr. 7 van de heer Duivesteijn.
Het gaat erom het woord "bouwwerk" te vervangen door het woord "gebouw" naar
aanleiding van de kwestie van de schuttingen waarover wij zojuist spraken.
Ik denk dat het verstandig is om dat te doen. Het zal waarschijnlijk slechts
in zeer beperkte mate praktische betekenis hebben, want ik voorzie niet dat
mensen in het buitengebied, want daarover spreek je in de praktijk, om weilanden
heen geweldige schuttingen van minstens 2 meter hoogte zullen gaan zetten.
Maar voor de preciesheid van de wetgeving lijkt het mij verstandig om het
wel te doen. Ik heb er dus ook geen bezwaar tegen, voorzitter.Dat geldt niet voor het amendement op stuk nr. 8. Daar heb ik uitgebreid
over gesproken. Ik vind het niet verstandig om de extra regelgeving die wij
nu met elkaar afspreken ter uitvoering van de motie van mevrouw Van der Burg
en de heer De Jong, nog verder uit te breiden dan tot datgene waarom mevrouw
Van der Burg en de heer De Jong hebben gevraagd en waarmee de Kamer heeft
ingestemd. Ik vind het dus niet verstandig om ook nog door de provincie of
de gemeente aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten in de wetgeving
te betrekken. Wij proberen overbodige regelgeving achterwege te laten en daarin
te snoeien. Dit zou opnieuw onnodig extra regelgeving opleveren. Ik zou mij
kunnen voorstellen dat wij dit onderwerp met elkaar bespreken in de komende
discussie ten principale over de bouwregelgeving, en dan in relatie tot de
Monumentenwet. Het is de vraag of het ten aanzien van door de provincie of
gemeente aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten niet logisch is om
in de Monumentenwet te bepalen dat daarvoor passende bestemmingsplannen moeten
bestaan. Het gaat mijn competentie op dit moment ver te buiten om daarover
nu uitspraken te doen. Ik zou de heer Duivesteijn willen vragen om het amendement
in te trekken en dit onderwerp in het achterhoofd te houden tot de meer fundamentele
discussie over de bouwregelgeving. Wij zouden ook kunnen afspreken dat ik
zelf met een notitie kom over hoe hiermee moet worden omgegaan in relatie
tot de Monumentenwet. Ik zou dan liever willen nagaan welk instrumentarium
er überhaupt op dit punt beschikbaar is en hoe dat eventueel kan worden
verbeterd. De uitkomst van die discussie zou ik dan willen betrekken bij de
fundamentele herziening van de bouwregelgeving.De heer Biesheuvel heeft een amendement ingediend over de carports, in
meer formele zin de overkappingen. Ik vind eigenlijk dat wij ook die kwestie
moeten bespreken bij de fundamentele herziening van de bouwregelgeving. Ik
acht het een toevalstreffer dat wij er nu met elkaar over spreken. Ik zou
dus ook de heer Biesheuvel willen vragen of hij bereid is om dit amendement
in te trekken en de discussie hierover te voeren bij de herziening van de
bouwregelgeving. Dat lijkt mij het zuiverst. Dan zouden wij in alle rust kunnen
discussiëren.De heer Biesheuvel (CDA):Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording van de
vragen die onder andere door de CDA-fractie zijn gesteld.Ik heb van de staatssecretaris begrepen dat in zijn ogen de beperking
die ontstaat als het Besluit meldingsplichtige bouwwerken ongewijzigd blijft,
de toepassing van het wetsvoorstel niet belemmert. Ik denk dat de kern van
de vraag is of alleen voor de in het Besluit meldingsplichtige bouwwerken
genoemde bouwwerken toepassing kan worden gegeven aan artikel 18a van de Wet
op de ruimtelijke ordening. Het wordt wat vreemd als een bouwactiviteit in
strijd is met het bestemmingsplan.De staatssecretaris heeft in feite opgeroepen tot een discussie ten principale
op het moment dat alles op tafel ligt. Nu ligt er een wetsvoorstel voor dat
bedoeld is ter overbrugging van een tussenperiode. Dus wij moeten op die weg
verdergaan, wat ook de strekking van de motie is. Nu doet de staatssecretaris
evenwel het beroep op mij om het amendement op stuk nr. 9 bij die bredere
discussie te betrekken, maar dan werp ik tegen dat hij ook verder is gegaan
dan die motie door te spreken over carports dan wel bouwwerken in voortuingebieden.
Dan moeten wij gelijk oversteken. Wij kunnen uitgaan van de enge interpretatie
van de motie of wij breiden die iets uit, waarbij ik mij wel iets kan voorstellen.
Ik wil dan wel in de tussenliggende periode ten minste een voorziening hebben
terzake van de voortuingebieden.Ik handhaaf dan ook mijn amendement, omdat collega's daar ook vragen over
hebben gesteld, waaruit ik een zorg proefde. In die periode willen wij graag
met de staatssecretaris of zijn opvolger (dat kan hij ook zelf weer zijn)
een brede discussie aangaan. De staatssecretaris heeft dit punt bij dit wetsvoorstel
gevoegd en dat heeft geleid tot een aantal zorgpunten bij ons, evenals bij
andere fracties, dus handhaaf ik, zoals gezegd, mijn amendement.De heer Ter Veer (D66):Mevrouw de voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor zijn beantwoording.
Ik ben het met de heer Biesheuvel en de staatssecretaris eens, als zij zeggen
dat wij een meer principiële discussie moeten voeren over alles rond
wet- en regelgeving inzake het onderhavige onderwerp, een discussie die leidt
tot een fundamentele herziening. Desalniettemin meent mijn fractie dat deze
wet nu toch doorgezet moet worden. Daarbij doen wij recht aan de behandeling
door de ingediende amendementen serieus bij de beschouwingen te betrekken
en die van een eerlijk antwoord te voorzien. Zo zal de fractie van D66 het
amendement op stuk nr. 7 steunen en is zij tegen het amendement op stuk nr.
8, mede gehoord de uitgebreide discussie die daarover is gevoerd.Wij zijn geneigd om het amendement van de heer Biesheuvel op stuk nr.
9 te steunen. Daarover is weliswaar al veel gezegd, maar het is toch de toon
die de muziek maakt. Mijn opmerkingen in eerste termijn worden nog wat aangesingeld
door de opmerking van de heer Hofstra dat zijn fractie erg
voor carports is. Zo doorredenerend kunnen wij zelfs uitkomen bij de conclusie
dat het heel grote carports moeten zijn voor grote auto's. Als die carports
van slechte materialen zijn gemaakt, komen wij weer terug bij het begin van
de discussie, dat wij deze beschermwaardige elementen uit het verleden hebben
gekregen. Immers, in het verleden bouwde men heel mooie koetshuizen voor koetsen.
Als je tegen die achtergrond ziet wat er nu dreigt te gebeuren met de maatstaven,
is het heel goed om in dit opzicht te kiezen voor iets meer regelgeving en
daarom stemmen wij voor het amendement van de heer Biesheuvel.De heer Duivesteijn (PvdA):Voorzitter! Aan het begin van dit debat dacht ik nog: dat duurt niet lang.
Het gaat niet om een echt groot vraagstuk, hoewel dat individueel anders ligt.
Vanmorgen had ik namelijk nog iemand aan de telefoon die vertelde dat hij
op een korte afstand van zijn woning een muur van 3 meter zou krijgen. Dergelijke
dingen kunnen buitengewoon onaangenaam zijn. Maar zoals gezegd, dan denk je:
het gaat eigenlijk om niet zo'n geweldig indrukwekkend vraagstuk en daar moeten
wij heel snel uit kunnen komen. Maar nee, dat gebeurt niet, want er ontstaat
een geweldig ingewikkelde discussie over iets wat eigenlijk vreemd is.Wij beogen de stads- en dorpsgezichten zoveel mogelijk te beschermen.
Daar hebben wij de Monumentenwet voor, een stukje rijksregelgeving en, aanvullend
daarop, provinciale en gemeentelijke regelgeving, in de sfeer van de monumentenverordening.
Wat is er dan logischer dan die dingen zoveel mogelijk op één
lijn te brengen? Wat mij betreft zit daar niks principieels aan. De staatssecretaris
komt in zijn betoog met argumenten die naar mijn gevoel geen hout snijden.
Dat geldt bijvoorbeeld voor het argument van de bestemmingsplannen. Ik denk
dat de meeste gemeenten bestemmingsplannen hebben. Anders gezegd, je kunt
je zelfs voorstellen dat het betoog van de staatssecretaris er eigenlijk op
neerkomt dat je heel gedetailleerde bestemmingsplannen moet maken. Dat zou
je niet moeten willen, zou ik eerder zeggen. Je kunt het beter koppelen aan
een vergunning voor een bouwplan dan dat je deze gebieden heel strikt gaat
voorzien van een heel zwaar bestemmingsplan. Uit mijn Haagse praktijk weet
ik dat dit wél gebeurd is. Daar is een plan echt per pandje gedetailleerd.
Dat is echter geen aanbevelenswaardige procedure. Ook in dit soort gebieden
is het naar mijn mening beter om te werken met globalere bestemmingsplannen.
Dan moet je wel iets meer controle hebben, als het gaat om het vergunningenstelsel.
Kortom, ik denk dat mijn verhaal inhoudelijk een consistent verhaal is. Het
verbaast mij dat het voor de staatssecretaris plotseling heel zwaar en gewichtig
wordt, terwijl ik het toch heb over een advies – ik zal mij daar overigens
niet te snel op beroepen – van de Raad voor de ruimtelijke ordening,
de Raad voor de volkshuisvesting en de Vereniging van Nederlandse gemeenten
die het moet uitvoeren. Deze instellingen adviseren het allemaal, terwijl
het bovendien een typisch D66-punt is, zeg ik tegen de heer Ter Veer. Als
één partij zich in het verleden druk maakte over beschermde
stadsgezichten en over monumenten, dan was het wel de partij van de heer Ter
Veer. Ik heb daar vaak met waardering kennis van genomen. Ik heb het altijd
positief gewaardeerd. Het gaat nu over een uitbreiding, over het wat consistenter
maken van het geheel. Daarbij zijn alle officiële instanties die moeten
adviseren, positief over de zaak. De belangenvereniging van de gemeenten zegt:
geef ons dat instrumentarium. En dan meldt de staatssecretaris dat het zijns
inziens niet nodig is. Ik vind dat onnodig of koppig, zou ik bijna zeggen.
De staatssecretaris kan er veel flexibeler in zijn. Als dat niet lukt, moeten
wij de behandeling van het voorstel misschien aanhouden, niet zozeer tot de
grote operatie aan de orde is, maar wel tot het moment dat het volgende kabinet
er is. Misschien is de flexibiliteit dan wél aanwezig.De heer Hofstra (VVD):Voorzitter! Ik weet niet of het volgende kabinet zich direct met dit soort
details moet bemoeien. Ik denk dat er belangrijker dingen zijn om prioriteit
aan te geven.De staatssecretaris zei zo-even dat de vragen beantwoord waren. Er zijn
echter nog twee vragen waar ik geen antwoord op gekregen heb. Ten eerste is
dat de vraag waarom het zo lang heeft geduurd. Het zal wel zijn blijven liggen,
zeg ik maar. Dan hoeft de vraag niet beantwoord te worden. Ten tweede is dat
de vraag wat er in die tijd is misgegaan, zodanig dat er toch een beperking
nodig is ten aanzien van de stads- en dorpsgezichten. Zijn er voorbeelden
te geven van situaties waarin het echt is misgegaan?Als wij al een beperking aanbrengen, ben ik heel sterk voorstander van
de lezing die de staatssecretaris gaf, namelijk om het in enge zin te doen,
ook gelet op de motie die moet worden uitgevoerd. Dat betekent dat wij ons
beperken tot de beschermde stads- en dorpsgezichten met de rijksstatus, dus
met de zware status. Gelet op de argumenten die de staatssecretaris heeft
gegeven en die de heer Duivesteijn wellicht niet helemaal goed heeft gehoord
of begrepen, ben ik er voorstander van om het daartoe te beperken.Dan de carports. Wij hebben een paar keer gezegd dat wij in grotere lijnen
moeten denken over de bouwregelgeving. Het moet mij van het hart dat de zaak
nu heel erg priegelig wordt benaderd. De staatssecretaris heeft iets voorgesteld
en de VNG komt met een amendement, waar nu de naam van de heer Biesheuvel
onder staat. Ik neem althans aan dat het één op één
het voorstel van de VNG is. Er zijn heel subtiele verschillen, die de mensen
niet begrijpen, als het erom gaat iets op hun eigen grond op te richten. De
staatssecretaris geeft een reële verruiming. Waarom zouden wij in de
val trappen dat die verruiming te ver gaat en dat er weer een onsje af moet?
Het zijn heel kleine verschillen die ook nog leiden tot technisch moeilijke
constructies – ik durf dat als civiel ingenieur te zeggen – waardoor
de kosten van het bouwen ook weer hoger worden en de regen wordt door deze
wijziging ook niet minder.Wij zijn sterk tegen het amendement op stuk nr. 8, waarbij de bepaling
wordt uitgebreid met de lichtere provinciale en gemeentelijke beschermde stads-
en dorpsgezichten. En wel zodanig dat wij, als dit amendement het haalt, ervoor
voelen om de hele zaak te laten liggen. Ik kom dan eigenlijk bij collega Duivesteijn
uit. Ik zeg niet dat het volgende kabinet dit tot hoogste
prioriteit moet verheffen. Maar tenzij de staatssecretaris duidelijker kan
aangeven dat er nu echt dingen misgaan, kan dit beter wachten tot de meer
integrale discussie over het Bouwbesluit die, via recent ontvangen stukken,
door de staatssecretaris in het vooruitzicht is gesteld.Staatssecretaris Tommel:Voorzitter! De heer Biesheuvel is, na afweging, gekomen tot de conclusie
om het amendement op de carports te handhaven. Dat dreigt bijna een lex specialis
over de carports te worden. Ik heb mijn voorkeur uitgesproken, maar ik respecteer
de wens van de heer Biesheuvel om het in één keer te regelen.
Naar mijn gevoel is er in de wet een goed systeem neergelegd en ik heb op
dit moment dan ook geen behoefte aan nadere regels. Nogmaals, ik prefereer
het om daarover te spreken bij de totale herziening van de regelgeving. Aan
de andere kant vind ik dit niet een zodanig zwaar punt dat ik ernstige bezwaren
tegen het amendement zou hebben. Ik vind het hier niet passen en ik vind het
ook niet echt nodig, maar ik laat het oordeel aan de Kamer. Het doel is helder,
namelijk op de meest kwetsbare gebieden in de openbare ruimte te zorgen voor
kwaliteit. Die afweging moet de Kamer kunnen maken.Ik kom nu bij het Besluit meldingsplichtige bouwwerken. Vergunningvrije
bouwwerken worden in artikel 43, lid 3, aangemerkt als meldingsplichtig. Daardoor
zijn dit per definitie gebouwen als bedoeld in artikel 18a van de Wet op de
ruimtelijke ordening. Door die koppeling is de zaak op een nette wijze geregeld.
Ik wil dan ook tegen de heer Biesheuvel zeggen dat er geen echt probleem is.
Op alle bouwwerken die in deze wet genoemd worden, is het regime van toepassing
en er zijn dus geen beperkingen.De heer Ter Veer heeft ook op dit punt in lijn met het wetsvoorstel geopereerd,
waarvoor ik hem dank.Op de vraag van de heer Hofstra waarom het zo lang heeft geduurd, kan
ik antwoorden dat de oorzaak ligt bij de MDW-regelgeving die ertussendoor
is gekomen. Ik kon niet verder met dit wetsvoorstel omdat de MDW-operatie
met een heel nieuw voorstel kwam over hoe met de bouwregelgeving zou moeten
worden omgegaan. Ik kon de nota naar aanleiding van het verslag niet schrijven
voordat het kabinet een besluit had genomen over de hele MDW-operatie. Het
wachten daarop heeft mij ook wel een beetje geërgerd, maar het kon dus
niet sneller. Ik kan hem geruststellen dat er feitelijk niet veel is misgegaan.
Daarom heb ik ook afgewogen of deze wijziging wel moest doorgaan of dat wij
de discussie beter zouden kunnen meenemen bij de aanpassing van de hele bouwregelgeving.
Dat is een serieuze afweging geweest, maar al met al en om toch recht te doen
aan de aangenomen motie, vind ik het eleganter om door te gaan. Maar wij moeten
dan wel in de termijn van de motie blijven.Dat brengt mij bij de inbreng van de heer Duivesteijn, die ik vandaag
inconsistent vond. Aan de ene kant pleit hij ervoor om de regelgeving te vereenvoudigen
en te bezien of wij niet heel veel zaken kunnen missen. Op een aantal punten
vindt hij de regelgeving doorgeslagen omdat er veel te veel is. Aan de andere
kant dient hij amendementen in die tot zeer veel extra regelgeving leiden.
Dat is een fenomeen dat ik voortdurend bespeur in de maatschappelijke discussie:
iedereen zegt dat er te veel regels zijn, maar zodra je die discussie aangaat,
gaat het altijd om meer regels. Ook in deze afgelopen jaren heb ik geen enkele
discussie meegemaakt waarin men pleitte voor het schrappen van regels omdat
men met minder toe kan. Dat zegt iedereen wel, maar feitelijk gesproken worden
er alleen maar regels toegevoegd. De enige uitzondering daarop is het voorstel
van de heer Hofstra over die zonnecollectoren. Voor het overige wordt er altijd
verbaal gezegd dat er minder regels moeten komen, maar feitelijk gesproken
komen er méér regels in hetzelfde debat. Dat vind ik dus niet
consistent. Ik heb dan ook ernstige bezwaren tegen het amendement van de heer
Duivesteijn en wel om twee redenen.De eerste is dat het ook gaat om gemeentelijke en provinciaal aangewezen
stads- en dorpsgezichten. Die hebben niet dezelfde waarde en niet hetzelfde
gewicht als de door het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten.
Daarvoor is dus ook geen zorgvuldige procedure. Iemand kan op een achternamiddag
besluiten dat hij die aanwijzing pleegt. Nogmaals, hij hoeft daaraan geen
enkel gevolg te geven met betrekking tot het toesnijden van het desbetreffende
bestemmingsplan op die zelf gegeven aanwijzing als beschermd stads- en dorpsgezicht.
Met andere woorden, je bent wel een beetje freerider als je zo'n aanwijzing
pleegt. Degenen die daar iets willen bouwen, hebben er echter wel last van.Het tweede bezwaar is dat de heer Duivesteijn een aanzienlijke aanscherping
van de regelgeving voorstelt. In hetzelfde amendement besluit hij om alles
wat nu meldingsplichtig is meteen vergunningplichtig te maken. Hij combineert
als het ware twee voorstellen van de VNG. Die leiden beide tot meer regelgeving,
meer leges en tot dertien weken wachttijd. Dat betekent dat het meest simpele
bouwwerk in een beschermd stads- en dorpsgezicht nu onder die zware vergunningsprocedure
wordt gebracht, terwijl dat naar mijn gevoel het doel ver voorbijschiet.Zo'n discussie zouden wij op grond van dit bescheiden wetsvoorstel niet
moeten voeren. Dat hebben de indieners van de motie destijds ook niet gewild.
Ik heb de wens van de Kamer keurig vertaald in deze bescheiden wet. Ik vind
dan ook dat wij ons daarbij moeten houden en deze ochtend niet even een flink
stuk extra regelgeving moeten introduceren.Dat vind ik om twee redenen. Ten eerste omdat de door gemeenten en provincies
aangewezen stads- en dorpsgezichten erbij worden betrokken. Ten tweede omdat
het hele systeem van regelgeving wat de heer Duivesteijn voorstelt, zeer veel
verdergaat dan het wetsvoorstel dat wij nu hebben voorbereid op grond van
de aangenomen motie van mevrouw Van der Burg en de heer De Jong. De heer Duivesteijn
zegt tegelijkertijd dat de regelgeving zo doorschiet. Ik kan dat niet begrijpen.De heer Duivesteijn (PvdA):Ik ben al vier jaar gewend dat als ik een eenvoudige opmerking maakt,
alles heel principieel wordt. Deze discussie verbaast mij dus niets. Er is
zit een geweldige hoeveelheid overdrijving in.Ik wil heel nadrukkelijk zeggen dat ik dit voorstel niet zelf verzonnen
heb. Daarvoor ben ik veel te eenvoudig. De VNG heeft het voorstel
verzonnen. De RAVO en de RARO – officiële adviesorganen van de
regering – bevelen het aan. De manier waarop de staatssecretaris nu
reageert, is een tikkeltje overdreven.Staatssecretaris Tommel:Ik wijs de heer Duivesteijn op zijn eigen inconsistentie. Hij houdt een
pleidooi om de regelgeving te gaan beperken, omdat die doorgeschoten is. Tegelijkertijd
doet hij echter een voorstel tot een zeer sterke uitbreiding van de regelgeving.
Op die inconsistentie spreek ik hem aan.De heer Duivesteijn (PvdA):Maar dat zijn twee onvergelijkbare kwesties. Ik pleit voor een drastische
doorlichting van bouwregelgeving, waar u ook vóór bent. Maar
tegelijkertijd kan dat betekenen dat je bijvoorbeeld in een beschermd stadsgezicht,
dus een gebied waarvan wij allemaal vinden dat het beschermd moet worden,
de bescherming verhoogt. Die twee dingen zijn heel goed met elkaar te combineren.
Ook dit wordt weer uit zijn verband getrokken en in het debat eigenlijk misbruikt.
Maar goed, voor die stijl kiest u. Ik voel mij daar niet in thuis, zodat ik
mij niet identificeer met uw interpretatie. Ik doe alleen op voorspraak van
de VNG een voorstel, waarvan ik het gevoel heb dat het een verbetering van
uw eigen voorstel is. De officiële advieslichamen adviseren u het voorstel
over te nemen. Tot hogere proporties moeten wij het niet optillen.Staatssecretaris Tommel:Voor de volledigheid: die adviesorganen waren voor de MDW-operatie; zij
hebben zich niet uitgelaten over dit concrete voorstel. Ik blijf mijn ernstige
bezwaren houden tegen dit amendement. Wie het wetsvoorstel zó sterk
wil wijzigen, moet de discussie voeren bij de integrale herziening van de
bouwregelgeving.Voorzitter! Met het amendement op stuk nr. 7 heb ik dus geen problemen;
dat op stuk nr. 9 laat ik over aan het oordeel van de Kamer, en ik ontraad
de Kamer zeer sterk aanneming van het amendement op stuk nr. 8.De algemene beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, in de loop van de volgende week te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt van 11.40 uur tot 13.15 uur geschorst.Voorzitter: Van NieuwenhovenDe voorzitter:De ingekomen stukken staan op een lijst die op de tafel van de griffier
ter inzage ligt. Op die lijst heb ik voorstellen gedaan over de wijze van
behandeling. Als aan het einde van de vergadering daartegen geen bezwaren
zijn ingekomen, neem ik aan dat de Kamer zich met de voorstellen heeft verenigd. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19971998-5897-5907.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl