Spoeddebat over de beveiliging van Schiphol (24804)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2007-2008, pag. 3864-3889

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

10-03-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

nr. 53, pagina 3864-3889

13-02-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 24804Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 31 januari 2008 over Indonesië (26049)Pagina 3847-3851
Behandeling van het wetsvoorstel Wijziging van de Wet educatie en beroepsonderwijs in verband met invoering van de leerlinggebonden financiering voor deelnemers in het beroepsonderwijs (31037)Pagina 3851-3860
Spoeddebat over de beveiliging van Schiphol (24804)Pagina 3864-3889
Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 31 januari 2008 over de eerstelijnszorg (29247)Pagina 3860-3864
Regeling van werkzaamheden (woensdag 13 februari 2008)Pagina 3847-3847
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Regels met betrekking tot het beheer en gebruik van watersystemen (Waterwet) (30818)Pagina 3835-3847
Presentie en opening (woensdag 13 februari 2008)Pagina 3835-3835
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 13 februari 2008)Pagina 3889-3889

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 125 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is het spoeddebat over de beveiliging
van Schiphol.De voorzitter:Ik heet de minister van Justitie en de leden van harte welkom. Ik heb
de spreektijden ruimhartig vastgesteld op zes minuten per fractie. Ik zal
er wel streng op toezien dat ze niet overschreden worden.Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Mijn fractie gelooft niet in 100% veiligheid. Helaas
zijn er altijd kansen voor de kwaadwillende medemens, maar dit adagium mag
niet misbruikt worden als stoplap om het eigen falen te verhullen. Ik kreeg
echter gedurende de afgelopen week wel de indruk dat dat gebeurde. De eerste
reacties vanuit Luchthaven Schiphol waren ronduit gemakzuchtig. Het is aan
de overheid en aan NV Schiphol om zo dicht mogelijk die 100% veiligheid
te bereiken. Er moet echter geconcludeerd worden dat het daaraan heeft ontbroken.
Twee journalisten van het programma Undercover in Nederland zijn erin geslaagd
om met tassen vol nepdrugs en een nepbom vliegtuigen in te komen. Hoe heeft
dit kunnen gebeuren? Dat is de kernvraag in dit debat.Elke dag worden zo'n 700 kilo aan flesjes water en drank, potjes crème
en lipgloss ingenomen en vernietigd. Ik weet er helaas alles van. De passagier
wordt gefouilleerd en zijn bagage wordt gecontroleerd en gescand. In sommige
gevallen mag je je zelfs letterlijk uitkleden. Maar aan de kant van het personeel
blijkt de controle op het eerste gezicht bijna nihil. Dat is ronduit onaanvaardbaar.
Gelukkig reageerde de minister van Justitie in gelijke bewoordingen.Gisteren ontving de Kamer een brief van de minister. Voor de GroenLinksfractie
ontbreekt echter het belangrijkste element in die brief, namelijk een uitleg
hoe dit heeft kunnen gebeuren. Wij debatteren immers niet voor het eerst over
de veiligheid van Schiphol. De afgelopen jaren waren er tal van ernstige incidenten:
een spectaculaire diamantroof, diefstallen en tientallen drugs- en mensensmokkelaars
die op Schiphol werkten. Daarna is de beveiliging van Luchthaven Schiphol
aangescherpt op basis van aanbevelingen van de Commissie Toegangsbeheer Schiphol,
beter bekend als de commissie-Oord. Deze maatregelen werden tenminste op papier
gezet. Volgens de brieven van toenmalig minister Donner zou in 2005 al sprake
zijn van toepassing van een irisscan op alle toegangspasjes. Klopt dat? Hoe
kan het gebeuren dat personeelsleden een handleiding krijgen waarin staat
dat zij gecontroleerd en gescand worden, terwijl dat in werkelijkheid niet
gebeurt? Het lijkt er dus op dat de genomen maatregelen vooral op papier bestaan.De minister gaat in zijn brief ook niet echt in op het feit dat een medewerker
zomaar een tas met een nepbom in het bagageruim van een vliegtuig kan achterlaten.
Dat moet niet kunnen, in welke fase van afhandeling een vliegtuig zich ook
bevindt.Er ontbreekt evenzeer een uitleg over het falend toezicht. Het feit dat
een journalist ons wakker heeft moeten schudden, wijst erop dat het toezicht
niet afdoende is. Gelukkig was het een journalist en geen terrorist. De commissie-Oord
bekritiseerde al de cultuur van toezicht houden. Nu lijkt het erop dat die
cultuur nog steeds niet is veranderd. Het toezicht ligt thans
met name bij de Koninklijke Marechaussee en bij de Inspectie Beveiliging Burgerluchtvaart.
Ik begrijp dat "mystery guests" worden ingezet om het systeem te
beproeven. Gebeurt dat alleen op passagiersniveau? Ik kan mij niet voorstellen
dat dat ook op het personeelsniveau gebeurt. Voor de GroenLinksfractie staat
vast dat het toezicht beter en effectiever moet, ook bij het personeel. Of
zijn er al tal van veiligheidsincidenten geweest die ons niet bekend zijn
gemaakt? Kan de minister mij garanderen dat dat niet het geval is?De vraag is of er geen andere wijze van inspectie moet zijn. Moet het
toezicht weggehaald worden bij de KMar en neergelegd worden bij een onafhankelijke
instantie? Nu keurt de slager in zekere zin zijn eigen vlees. Moet de Inspectie
Beveiliging Burgerluchtvaart uitgebreid worden? Ik overweeg een motie op dit
punt en verneem dus graag een duidelijke reactie van de minister.Een bijbehorend punt is het personeelsgebrek bij de Koninklijke Marechaussee.
Naar nu blijkt, zijn er 170 vacatures bij de KMar op Schiphol. Wat betekent
dit personeelsgebrek voor het functioneren van de KMar? Klopt het dat de KMar
gedurende de afgelopen jaren vaker om versterking heeft gevraagd? Wat is het
antwoord van het kabinet daarop geweest?In 2002 is de wet aangenomen die de beveiliging van een luchthaven van
een publieke vooral een private aangelegenheid maakt. De GroenLinksfractie
heeft destijds tegen die wet gestemd. Is deze wet van invloed geweest op de
kwaliteit van de beveiliging? Heeft de minister voldoende grip op zowel het
publieke als het private deel van de beveiliging? Uiteindelijk draagt hij
de eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid.De minister heeft een aantal nieuwe maatregelen aangekondigd. Binnenkomend
personeel en meegenomen voorwerpen worden binnen enkele dagen 100%
fysiek gecontroleerd. Dat klinkt goed. Wat houdt het precies in? Betekent
het het fouilleren van personeel en het goed doorzoeken en scannen van elke
tas? Wat is het verschil met de 100% controle vanaf 1 juni 2008?
Ook wordt ieder pasje van binnenkomende medewerkers gecontroleerd, zodat duidelijk
is dat men is wie men zegt te zijn. De controle op uitgaand personeel wordt
echter minder verscherpt. Waarom kiest de minister er niet voor om ook op
dat punt verdergaande maatregelen te nemen?Ik had het zojuist al over de Europese vloeistofregels. Daar is vorig
jaar heel veel kritiek op gekomen van veiligheids- en terrorisme-experts.
Nut en noodzaak worden betwijfeld. Dit is voor de Europese Commissie aanleiding
om dit te bestuderen. Ik vraag de minister of hij de noodzaak van deze vloeistofregels
kan aangeven.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. De brief van de minister over de beveiliging op Schiphol is één
grote witwasoperatie. De teneur van de brief is dat er al zoveel gedaan is
aan de beveiliging op Schiphol, dat die beveiliging continu in de aandacht
staat, dat er zoveel voornemens voor verdere verbetering zijn die nu nog sneller
dan gepland zullen worden uitgevoerd, dat voldaan is aan alle Europese regels
en dat de beveiliging wordt gecontroleerd door de EU, de International Civil
Aviation Organization en onze eigen marechaussee. De minister heeft met die
lange brief echter niet kunnen witwassen dat wat jarenlang toezicht door de
EU, de ICAO, de marechaussee en weet ik wie nog meer niet aan het licht heeft
kunnen brengen wat door een journalist in een tijdsbestek van enkele weken
feilloos werd aangetoond, namelijk dat de toegangscontrole voor personeel
op Schiphol gewoon een gatenkaas was.De minister wil ons doen geloven dat de toegangscontrole van personeel
en door hen meegenomen goederen steekproefsgewijs plaatsvond. Een goede steekproef
moet willekeurig zijn, maar de werkwijze die wij in de televisie-uitzending
zagen, was helemaal niet willekeurig. Het werd namelijk duidelijk dat de toegangscontroleurs
iemand voor een fysieke controle hadden geselecteerd en dat die persoon dan
in een soort cabine werd gebracht om die fouillering te ondergaan. Het werd
ook duidelijk dat zolang die controle plaatsvond, andere medewerkers erop
konden rekenen dat zij zonder gefouilleerd te worden, zouden kunnen doorlopen.
Met andere woorden: de steekproef kon eenvoudig omzeild worden en dat gebeurde
dan ook. Dit is zo ongelooflijk simpel dat het gewoon moeite kost om de omvang
van deze blunder te beschrijven.En dan de situatie op de locatie van de toegangscontrole. Hoe is het eigenlijk
mogelijk dat de gang van zaken op zo'n vitaal beveiligingspunt door iedere
willekeurige buitenstaander zomaar gefilmd kan worden? Nu was het een journalist.
Ik ben er in wezen dankbaar voor dat die gelegenheid er was, maar ook iedere
crimineel en terrorist kan dus gewoon zien en filmen hoe de controle plaatsvindt.
Dat moet toch niet kunnen? Wij, het publiek, hebben in ieder geval kunnen
zien dat de lakse beveiligingsmedewerker stond te huppelen vanwege de kou.
Je kunt kennelijk niet verwachten dat men dan met grote belangstelling blijft
controleren of de foto op het toegangspunt overeenstemt met de persoon die
de pas overhandigt en kennelijk ook dat die toegangbeveiligingsmedewerker
van de persoon die erin of eruit wil, verlangt dat die de sjaal voor zijn
gezicht weghaalt.Dit zijn, eufemistisch uitgedrukt, geen optimale omstandigheden voor een
zorgvuldige uitvoering van een toegangscontrole, maar er is nog meer, bijvoorbeeld
de screening door de AIVD. De minister vindt het enkele feit dat iemand die
op Schiphol een vertrouwensfunctie wil hebben, journalist is geweest, niet
automatisch een veiligheidsrisico en daarom geen reden voor weigering van
een verklaring van geen bezwaar van de AIVD mag zijn. Dat is op zich waar,
maar het feit dat een journalist ineens een baan ambieert als bagageknecht,
behoort de alarmbel natuurlijk wel te laten rinkelen, want dat is niet normaal.
Dat had reden voor nader onderzoek moeten zijn. Is dat nadere onderzoek er
geweest en wat was de uitkomst daarvan? Welke conclusies werden daaraan verbonden?
Wordt iedere aanvraag van zo'n verklaring van geen bezwaar door een echt mens
van vlees en bloed behandeld? Dat is namelijk de enige garantie dat abnormale
dingen, die niet gedetecteerd worden aan de hand van een van tevoren bedachte
beoordelingssystematiek, toch nog waargenomen kunnen worden. Of worden de
157 aanvragen per werkdag voor personeel op Schiphol alleen aan de hand van
een sjabloon en wellicht zelfs langs geautomatiseerde weg beoordeeld? De minister
wijst erop dat een goede beveiliging altijd afhangt van de menselijke factor
en onder druk komt te staan als een medewerker hulp biedt aan kwaadwillenden.
Beide dingen zijn waar, maar beide dingen zijn ook geen excuus;
integendeel. Het besef dat de mogelijkheid van samenspanning met anderen de
risico's groter maakt, kan alleen maar reden zijn voor de beveiliging om op
die mogelijkheid buitengewoon alert te zijn. Het besef dat de menselijke factor
uiteindelijk bepalend is voor de veiligheid, moet ertoe dwingen om de mensen
in de gaten te houden. Niet EU-voorschriften, beveiligingsplannen, securityhandboeken
en werkinstructies bepalen uiteindelijk de veiligheid, maar wat beveiligingsmensen
feitelijk doen. Het toezicht daarop is tekortgeschoten en deze minister is
daarvoor politiek verantwoordelijk.De massale omvang van het aantal te controleren personen en te controleren
bewegingen op Schiphol kan al gauw leiden tot een focus op standaardisering,
tot het ontwikkelen van sjablonen en het routinematig verrichten van beveiligingswerkzaamheden.
Dit zijn grote vijanden van de uitvoering van beveiligingswerk en van het
uitoefenen van toezicht daarop. Wat gaat de minister doen om te bevorderen
dat dergelijke patronen bij de uitvoering en het toezicht op Schiphol geen
voet meer aan de grond krijgen?Ten slotte nog dit. Vanmiddag kreeg de vaste commissie voor Justitie een
briefing door de beveiligingstop van Schiphol in aanwezigheid van de Nationaal
Coördinator Terrorismebestrijding. Door die beveiligingsmensen van Schiphol
werd gezegd dat wat zij hadden waargenomen van de beveiliging van de Tweede
Kamer, ver beneden het niveau van Schiphol ligt en dat de beveiliging van
het hart van de democratie in hun ogen een dikke onvoldoende scoort. Voorzitter,
als dat waar is, is dat zorgwekkend en schandalig. Ik eis dat u met de minister
van Justitie en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding op heel
korte termijn in overleg treedt om het beveiligingsniveau van de Kamer nader
te laten onderzoeken en dat u binnen een week de Kamer schriftelijk informeert
over hoe dat onderzoek zal worden uitgevoerd.De heer Pechtold (D66):Dat was een stevig betoog van de fractie van de Partij voor de Vrijheid.
De heer De Roon begon met de opmerking dat de brief van de minister een witwasoperatie
is. Tegen het einde van zijn betoog zei hij dat de minister politiek verantwoordelijk
is. Een witwasoperatie duidt erop dat de minister iets aan het toedekken is
wat niet kan en is in normaal taalgebruik dus eigenlijk een soort doofpot.
Met "politiek verantwoordelijk" stelt de heer De Roon eigenlijk
de vertrouwenszaak aan de minister. Klopt dat?De heer De Roon (PVV):Ik stel de vertrouwenskwestie nog niet, want dat hangt natuurlijk ook
af van het antwoord dat de minister gaat geven. In zijn brief heeft hij geprobeerd
om de zaken in een perspectief te plaatsen, maar zoals ik aan het begin van
mijn betoog heb geschetst, is dat perspectief vooral: "wij doen er al
zoveel aan, wij gaan er nog meer aan doen, alles wordt gecontroleerd door
tig instanties, dus als er af en toe wat misgaat dan is dat wel vervelend,
maar onvermijdelijk". Dat is de strekking van de brief. Dat bedoel ik
als ik zeg dat die brief een soort witwasoperatie is, terwijl je, als je de
rest van mijn betoog volgt en begrijpt, ziet dat er gewoon grote fouten zijn
gemaakt en dat je dus niet kunt zeggen dat het maar incidentjes zijn en dat
het verder wel goed komt.De heer Pechtold (D66):Dat is mij iets te gemakkelijk. De heer De Roon is jurist; hij komt uit
de wereld van de rechtspraak. Als hij zegt dat het een witwasoperatie is,
geeft hij met dat taalgebruik aan dat de brief van de minister zaken toedekt
die het daglicht niet kunnen velen. De heer De Roon zegt nu dat hij op het
antwoord wacht, waarmee hij zijn taalgebruik dus terugneemt.De heer De Roon (PVV):Ik neem mijn taalgebruik niet terug. Ik heb het zojuist toegelicht in
antwoord op de vragen van de heer Pechtold. Daar blijft het dan ook bij.De heer Pechtold (D66):Dat is geen antwoord. Ook mijn fractie vindt dat er fouten zijn gemaakt;
daarvoor zitten wij hier. De heer De Roon wekt echter de suggestie dat wij
een debat beginnen met een brief die zaken toedekt. In het politiek verkeer
kun je alle woorden gebruiken, maar als je spreekt van "politiek verantwoordelijk"
en een "witwasoperatie", moet je dat hard maken. De heer De Roon
moet dan in eerste termijn helder aangeven waar de minister nu dingen verhult
die het daglicht niet kunnen velen. Dat vind ik van groot belang voor een
eerste termijn.De heer De Roon (PVV):Ik vind niet dat ik iets moet, en zeker niet omdat de heer Pechtold dat
vindt. Ik volg mijn eigen lijn in dezen. Ook daar blijft het bij.De heer Van Haersma Buma (CDA):Ik aarzelde of ik naar de interruptiemicrofoon zou gaan, maar ik doe het
toch. Ik neem grote afstand van de wat mij betreft schandalige opmerking van
de heer De Roon. Hij verwijst naar terloopse, een beetje grappige opmerkingen
over de beveiliging van de Kamer uit een vertrouwelijke briefing, waarop de
minister binnen een week per brief moet reageren. De heer De Roon zou echt
beter moeten weten dan dat. Ik sluit niet uit dat ik hierop terugkom in mijn
rol als lid van het Presidium.De heer De Roon (PVV):In de bijeenkomst van de vaste commissie voor Justitie hebben die beveiligingsmensen
van Schiphol heel duidelijk gezegd wat wel en niet vertrouwelijk was. De voorzitter
van de commissie heeft dat nog een keer samengevat. Het punt dat ik aan het
slot van mijn betoog in eerste termijn heb aangekaart, behoort daar niet toe.
Het verhaal dat ik hier zaken uit een vertrouwelijk overleg verklap, slaat
dus nergens op. Deze mensen zijn niet de eersten de besten op beveiligingsgebied;
zij zijn de top van Schiphol. Als zij dit soort dingen zeggen, is dat een
reden om het serieus te nemen. De heer Van Haersma Buma kan vinden dat het
grappend was bedoeld, maar het is wel gezegd, dus moeten wij het serieus nemen.De heer Heerts (PvdA):Als dat zo is, hoeft de minister daar toch niet op te reageren? Wij gaan
als Kamer toch over onze eigen beveiliging?De heer De Roon (PVV):Daarom heb ik mij aan het slot van mijn betoog ook tot de Voorzitter gewend.De heer De Wit (SP):Voorzitter. Het is nu bijna drie jaar geleden dat een zwaarbeveiligd vrachtplatform
op Schiphol het toneel was van een roofoverval waarbij 75 mln. aan juwelen
en diamanten werd buitgemaakt. Wat in de Tweede Kamer volgde,
waren debatten, onderzoeken maar ook het rapport van de Commissie Toegangsbeheer
Schiphol (commissie-Oord). Daarin werd een groot aantal aanbevelingen gedaan
over de beveiliging van Schiphol. Nu, drie jaar later, is de beveiliging van
Schiphol helaas weer onderwerp van debat. Dit maal legde een uitzending van
SBS 6 bloot wat in 2005 ook al was gebleken: de kwetsbare gebieden op Schiphol
zijn onvoldoende beveiligd. Passagiers staan uren in de rij om gecontroleerd
te worden en moeten hun flesje water inleveren, terwijl via de achterdeur
mogelijk kwaadwillende personen ongecontroleerd met wapens en goederen in
en uit kunnen lopen. De controles falen en de vraag is hoe dat mogelijk is.
Wat is er gebeurd met de aanbevelingen van de commissie-Oord? Waar is het
gevoel van urgentie gebleven dat er direct na de diamantroof in 2005 wel leek
te zijn?De minister heeft in zijn brief van 12 februari 2008 uitgelegd waar
de beveiliging heeft gefaald. De oorzaak moet volgens hem worden gezocht in
menselijk falen: een identiteitspas werd onvoldoende gecontroleerd en een
meegenomen tas werd niet onderzocht. Die conclusie wordt naar mijn mening
te gemakkelijk getrokken. Het falen van die medewerker had namelijk niet meer
mogen gebeuren. In maart 2006 schreef de toenmalige minister van Justitie: "Inmiddels
zijn de Schipholpassen voorzien van een biometrisch kenmerk (iris) en wordt
daarop op de doorgangen naar de meest kwetsbare gebieden gecontroleerd en
zal deze controle worden uitgebreid." Waarom is dat tot op heden niet
gebeurd?De directeur van Schiphol, de heer Cerfontaine, had na de uitzending van
SBS 6 de schuldige snel gevonden: de medewerker. Deze is volgens hem ontslagen.
De zwakste schakel in de beveiliging van Schiphol is het personeel, zo wist
de directeur te melden. Feitelijk gezien, is het personeel inderdaad een zwakke
schakel in de beveiliging van Schiphol. Dat wetende, is de vraag of niet alle
aandacht en maatregelen er juist op gericht hadden moeten zijn om dat risico
zo klein mogelijk te maken.De feiten op een rij. In het rapport van de commissie-Oord wordt op 15 juni
2005 de uitdrukkelijke aanbeveling gedaan om zo spoedig mogelijk de passen
met biometrische kenmerken te implementeren. Aanbevolen werd om daarbij niet
alleen de toegangen tot de terminal te betrekken maar ook de andere toegangen.
In de voortgangsrapportage van de commissie-Oord in september 2005 werd gemeld
dat eind 2005 alle toegangspassen geschikt zouden zijn voor de irisscan. Ter
zijde: op de door de door Schiphol USA geëxploiteerde terminal 4 van
Kennedy Airport in New York werd in 2004 geëxperimenteerd met toegangspoorten
die de identiteit van een persoon controleren via een irisscan, het gewicht
vastleggen en de persoon op wapens scannen. Dat alles binnen zes seconden.
Die onbemande poorten zijn volledig geautomatiseerd. Waarom zijn die in Nederland
nooit getest?Waarom heeft de directie van Schiphol de technische mogelijkheden niet
benut? Waarom heeft zij niet alle toegangen uitgerust met apparatuur die toegang
met de irisscan mogelijk maakt? Speelde uitsluitend het financieel belang
daarbij een rol, of meende de directie dat zij tijd genoeg had omdat de volledige
controle volgens de normen van de EU pas op 1 juli 2009 ingevoerd moet
zijn? Naar mijn mening heeft de directie van Schiphol een eigen verantwoordelijkheid
en kan zij zich niet achter de normen van de EU verschuilen. Het is schokkend
om te moeten vaststellen dat het mogelijk was geweest om verregaande veiligheidsmaatregelen
te nemen en dat die desondanks niet zijn ingevoerd. Wij zien nu welke gevolgen
dat heeft gehad.De minister schrijft in zijn brief dat de irisscan met ingang van 1 juli
aanstaande als toegangsinstrument ingevoerd zal zijn. Waarom gebeurt dat niet
eerder? Zou het eerder invoeren van de irisscan niet getuigen van een gevoel
van urgentie? Burgers zijn terecht ongerust. De minister kondigt een geautomatiseerde
naslag aan van politie- en justitiegegevens die de AIVD nog dit jaar in staat
moet stellen om recente relevante informatie in het kader van het veiligheidsonderzoek
te raadplegen. Die aanbeveling is al in 2005 gedaan. Waarom heeft de minister
dat niet eerder geregeld? Dat is het bewijs dat de aandacht en het gevoel
van urgentie na 2005 voor het afdoende beveiligen van Schiphol ook bij de
regering zijn weggeëbd: 2,5 jaar later is er niets gebeurd. Wat is het
verschil tussen de verklaring van geen bezwaar die de AIVD aan medewerkers
afgeeft en de normale verklaring omtrent het gedrag? Hoe ver gaat de AIVD
terug in de tijd als hij een veiligheidsonderzoek doet?De minister kondigt in zijn brief een aantal extra maatregelen aan dat
hij naar aanleiding van het incident heeft genomen. Tot die maatregelen behoort
niet een volledige fysieke controle van het personeel en dat van de voorwerpen
die het meeneemt op het moment dat het de luchthaven verlaat. Waarom kiest
de minister voor onvoorspelbare steekproeven en steekproefsgewijs controleren?
Ligt het doorvoeren van de zogenaamde 100% controle van zowel het inkomende
als het uitgaande personeel niet meer voor de hand? Wordt daarvan afgezien
omdat de Europese regels een dergelijke controle op dit moment niet dwingend
voorschrijven? Wie is er overigens verantwoordelijk voor de controle van spullen
die het uitgaande personeel meeneemt: Schiphol, de douane of de Koninklijke
Marechaussee?De problematiek van de beveiliging van Schiphol roept ook de vraag op
hoe het gesteld is met de beveiliging van regionale luchthavens. Geldt daarvoor
ook dat de Europese regels per 1 juli 2008 worden ingevoerd, of neemt
de minister daarvoor eveneens de tijd?De door de minister aangekondigde maatregelen moeten leiden tot betere
beveiliging van Schiphol. Maximale veiligheid van burgers dient voorop te
staan en die mag niet ondergeschikt worden gemaakt aan bedrijfseconomische
motieven van de directie van Schiphol. Nu worden er versneld aanvullende maatregelen
doorgevoerd naar aanleiding van dit incident. Kennelijk is dat nu mogelijk.
Waren die maatregelen ook doorgevoerd als dit incident niet had plaatsgevonden?
De SP-fractie meent dat veel van de voorgestelde maatregelen veel eerder moesten
worden genomen. Burgers zijn willens en wetens nodeloos blootgesteld aan vermijdbare
risico's. Erkent de minister dat, gelet op zijn verantwoordelijkheid in dezen
voor de beveiliging van Schiphol?Wij vrezen dat evenals in 2005 het gevoel van urgentie snel zal afnemen.
Hoe wil de minister dat voorkomen? Wij roepen hem op om te zorgen voor voortvarende
invoering van de aangekondigde maatregelen. Ik geef de minister van Justitie
en de heer Cerfontaine mee dat het niet alleen fouter dan fout was dat dit
kon gebeuren, maar vooral dat het fouter dan fout was dat zij
dit lieten gebeuren.De heer Van Haersma Buma (CDA):Voorzitter. De veiligheid van Schiphol is een zaak van nationaal belang.
Er is de terroristische dreiging, maar daarnaast is er ook altijd het risico
van smokkel en andere zware en lichte criminaliteit. Reizigers hebben inmiddels
te maken met strenge controles en strikte regels voor het vervoer van bagage,
maar mensen begrijpen dat je vrijheid soms moet inleveren voor meer veiligheid.
Ook betalen reizigers een aanzienlijke veiligheidsbijdrage. De voordeur van
Schiphol is goed gecontroleerd. Maar tegelijkertijd lijkt de uitzending van
SBS6 erop duiden dat de achterdeur – als je de personeelsingang die
kwalificatie zou meegeven – open staat. De beelden van het programma
Undercover suggereren dat de beveiliging van de personeelsdoorgang naar het
platform onder de maat is. Dat leidt tot belangrijke vragen over de veiligheid
van Schiphol als geheel. De keten is immers zo sterk als de zwakste schakel.
Ook ondermijnt alleen al de uitzending het draagvlak voor die strenge passagierscontroles.In de Kamer hebben wij vaak over de veiligheid van Schiphol gesproken,
vaak na incidenten en soms naar aanleiding van vergelijkbare acties van journalisten.
Ook hebben wij na dit soort incidenten, maar ook in zijn algemeenheid, veel
werkbezoeken aan Schiphol gebracht. Recentelijk nog hebben wij met de vaste
commissie voor Defensie een bezoek gebracht aan de Marechaussee. Het beeld
dat ik altijd heb gekregen, was dat van een sterke veiligheidsketen en van
mensen die zich zeer bewust zijn van de risico's en hun verantwoordelijkheid
nemen. De afgelopen tijd hebben de verantwoordelijken, bijvoorbeeld na de
grote diamantroof, veel initiatieven genomen. Er wordt enorm geïnvesteerd
in de veiligheid en de Europese Unie is door de bank genomen tevreden. De
Kamer is altijd – laatstelijk nog midden vorig jaar – op de hoogte
gesteld van de voortgang van die veranderingen.Maar dat positieve beeld van die beveiliging wordt door zo'n uitzending
in één klap teniet gedaan. Het valt niet goed te praten als
een journalist op andermans pas binnenkomt. Het ongezien een verdacht pakketje
in een vliegtuig kunnen leggen en vervolgens weer mee naar huis nemen, is
niet uit te leggen aan de burgers die dit zien. De Telegraaf suggereerde afgelopen
maandag ook nog dat passagiers zonder al te veel omwegen in de cockpit van
een vliegtuig terecht kunnen komen. Dit leidt tot vragen die ook beantwoording
behoeven. Gelukkig heeft de minister snel gereageerd met zijn brief.Voor wat betreft het doorlaten van de journalist, Stegeman, met andermans
pas, spreekt de minister over een menselijke fout die nooit geheel te voorkomen
valt. Verderop schrijft de minister in zijn brief dat goede beveiliging altijd
afhangt van de menselijke factor. Als de menselijke factor zo bepalend is,
dan moeten wij de vraag stellen of er sprake is van een toevalligheid bij
deze journalist of van problemen met de veiligheidscultuur. Zijn de mensen
die het werk moeten doen, voldoende doordrongen van het belang van het altijd
doen van die controle? Waarom gaat een medewerker bijvoorbeeld naar een journalist
en niet naar de lijnchef om te zeggen dat er mogelijk lekken zijn in de beveiliging?
Dat alles leidt tot de volgende vraag aan de minister. Is binnen die beveiligingsketen
duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is en hoe de verantwoordelijkheden
tot op het laagste niveau worden doorgegeven?Het is goed dat de minister meteen onderzoek heeft laten doen naar de
gang van zaken. Wanneer zal dat onderzoek zijn afgerond? Wel is het de vraag
waarom de Marechaussee dat onderzoek doet. De Marechaussee is immers medeverantwoordelijk
voor de veiligheid en het zou kunnen zijn dat de Marechaussee moet onderzoeken
of de Marechaussee zelf voldoende controle uitoefent over de uitvoering. Dat
leidt natuurlijk tot de vraag of de Marechaussee inderdaad de juiste instantie
is om dit te onderzoeken.De minister heeft in zijn brief op heel korte termijn vergaande maatregelen
aangekondigd. Het CDA heeft waardering voor de voortvarendheid waarmee op
deze uitzending is gereageerd. Ook voor Schiphol en de mensen die het werk
moeten doen, hebben wij wat dat betreft waardering. Het zal echter wel gevolgen
hebben voor het operationele proces. Veel werknemers zullen elke dag met die
verscherping worden geconfronteerd. Toch is het naar de mening van de CDA-fractie
een onvermijdelijke consequentie wanneer blijkt dat de beveiliging in het
huidige systeem onvoldoende werkt.Op 1 juli moet 100% controle op het personeel door middel
van een irisscan en controle van de bagage in werking treden. Voor de CDA-fractie
is dat van groot belang. Het is ook altijd toegezegd. De vraag aan de minister
is of dat inderdaad per 1 juli haalbaar is. Wij gaan daarvan uit. Daarmee
zouden incidenten als deze tot het verleden moeten behoren, omdat de factor
personeel daarmee minder wordt. Het blijft echter voor iedereen, van hoog
tot laag, van groot belang om de cultuur van veiligheid tussen de oren te
hebben. Na de ontluisterende uitzending is dat van nog groter belang.Mevrouw Azough (GroenLinks):U sprak over het falende toezicht. Ik en de heer De Wit spraken over de
aanbevelingen van de commissie-Oord die door minister Donner hadden moeten
worden doorgevoerd. Wat vindt u ervan dat deze aanbevelingen, die op papier
stonden en zijn overgenomen door het kabinet, in de praktijk niet zijn uitgevoerd?De heer Van Haersma Buma (CDA):Op welke aanbevelingen doelt u in dit geval?Mevrouw Azough (GroenLinks):De meest pregnante vind ik de aanbeveling inzake het aanbrengen van een
irisscan op alle toegangspasjes.De heer Van Haersma Buma (CDA):De Kamer heeft in juli 2007 een brief ontvangen waarin stond dat per 1 juli
2008 de irisscan op de pasjes zou staan en het systeem in gebruik zou zijn.
Ik vraag mij ook wel eens af of wij indertijd hadden moeten instemmen met
dat voorstel. Het beeld is altijd geweest dat wij ons nu in een fase van opbouw
bevinden en dat het systeem een jaar eerder in werking zou zijn dan de EU
voorschrijft. Wij zijn daar toen mee akkoord gegaan. Ik vind dan niet dat
ik na dit incident kan zeggen dat de minister het fout heeft gedaan. De Kamer
is er immers mee akkoord gegaan. Wij hebben hier veel over gesproken met de
commissie-Oord, waarbij de wijze van uitvoering ook aan de orde is geweest.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dit is voor mij de eerste keer dat ik over de beveiliging van Schiphol
debatteer. Ik heb de brieven gelezen van minister Donner. In een brief van
6 maart 2005 schrijft hij dat voor eind 2005 alle pasjes zouden worden
aangepast en dat het systeem zou werken op zo veel mogelijk uitgangen en toegangen.
Dat wekt bij mij de indruk dat het systeem is ingevoerd en dat er niet alleen
een irisscan is aangebracht op de pasjes, maar niet wordt gescandDe heer Van Haersma Buma (CDA):De infrastructurele aanpassingen die nodig zijn voor de irisscan en de
100% controle van de bagage zijn altijd voorzien voor 1 juli 2008.
Dat maakt het voor de organisatie zo treurig dat het in de korte tussenperiode
fout is gegaan. Wij wisten dat die irisscan zou komen. Wij hebben ons afgevraagd
of er een apart overleg gevoerd zou moeten worden over de brief van juli 2007.
De Kamer heeft besloten deze te behandelen in een algemeen overleg. Daarin
zijn geen opmerkingen gemaakt over de voorziene datum van 1 juli 2008.
Achteraf kunnen wij ons afvragen of dat niet veel te laat was. Ik wil echter
niet tegen Schiphol zeggen dat wij het als Kamer wel hebben geaccordeerd,
maar dat het achteraf gezien nooit had gemogen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Uw lezing van wat er is gebeurd, is niet de mijne. Ik heb de indruk dat
in de brieven van het kabinet altijd is aangegeven dat de aanbevelingen wel
zouden worden uitgevoerd en ingevoerd en dat wij dus niet hoefden te wachten
op 1 juli 2008. Ik vind dat u wel erg makkelijk voorbij gaat aan het
feit dat die aanbevelingen niet zijn uitgevoerd, ook niet onder de verantwoordelijkheid
van deze minister.De heer Van Haersma Buma (CDA):Ik heb geen enkele reden om daar met u over te twisten. Als dergelijke
toezeggingen zijn gedaan, moeten deze worden uitgevoerd. Ik weet niet meer
wat er in de brief uit 2005 stond, maar ik betwijfel of daar de toezegging
in heeft gestaan dat alle infrastructuur per eind 2005 operationeel zou zijn.
Vorig jaar is echter wel in een brief toegezegd dat deze aanbeveling per 1 juli
2008 geïmplementeerd zou zijn. Wij kunnen zeggen tegen Schiphol dat dit
eerder had gemoeten, maar wij zijn akkoord gegaan met het voorstel. Ik ben
zelf ook akkoord gegaan, of heb in elk geval de minister niet ter verantwoording
geroepen over de voorziene invoeringsdatum van 1 juli 2008. De minister
moet maar uitleggen hoe het zit met die brief uit 2005, want ik weet niet
meer wat daar precies in stond. Ik baseer mij op de brief die wij in 2007
hebben besproken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik zal citeren uit de brief van 1 juli 2005: "Eind 2005 zijn
alle Schipholpassen voorzien van biometrische kenmerken en vanaf 1 januari
2006 controleert de luchthavenexploitant bij alle doorgangen de identiteit
van al het personeel met behulp van apparatuur die biometrische kenmerken
kan herkennen, dan wel via bemanning van controlepunten."De heer Van Haersma Buma (CDA):Dat is het verschil. De minister moet ingaan op dit punt. Het gaat om
verschillende soorten doorgangscontroles. Sommige hebben het wel en andere
niet. Het gaat bijvoorbeeld om piloten op weg naar het vliegtuig. Het punt
is dat de Kamer zo vaak op werkbezoek op Schiphol is geweest, dat ik zo langzamerhand
de ingangen kan dromen. Toen ik de uitzending van SBS6 zag, wist ik ook direct
om welke uitgang het ging. Dit is dus te verklaren. Ik blijf erbij dat wij
een brief ontvangen hebben. Ook ik vraag mij af of wij toen niet hadden moeten
aangeven dat de maatregelen sneller ingevoerd moeten worden. De Kamer heeft
toen echter niet aan de bel getrokken. Volgens mij kon het fysiek ook niet
eerder.De heer Teeven (VVD):Dit was een heel lange slotzin. Mijn vraag is wat korter. Is de CDA-fractie
met de VVD-fractie van mening dat er ook bij uitgaande personeelsleden op
Schiphol 100% controles ingesteld moeten worden? Vanmiddag hebben wij
in de briefing gehoord dat er een enorm verschil gemaakt wordt tussen security
en criminaliteit.De heer Van Haersma Buma (CDA):Dat is een heel terechte vraag. Zo weet ik niet waarmee wij tot nu toe
akkoord gegaan zijn wat de controle betreft. Ik heb de indruk dat juist bij
de uitgaande personeelsleden zo niet alles dan toch wel veel gecontroleerd
wordt. Als ik mij niet vergis, geldt daarvoor ook de 100% controle.
De achtergrond daarvan is dat er op Schiphol niet alleen terroristische dreigingen
zijn, maar ook dagelijks een voortdurende dreiging van diefstal uit bijvoorbeeld
bagage. Ik stel dan ook de vraag aan de minister wat ter zake voorzien is.
Nogmaals, ik vind het een reëel punt.De heer Teeven (VVD):Ik heb nog een vraag van een andere orde. Natuurlijk is de minister politiek
verantwoordelijk voor een aantal zaken. Dit geldt met name voor het toezicht
op het toezicht. Vindt u dat dit heeft gefaald? Dat heb ik niet duidelijk
gehoord in uw bijdrage.De heer Van Haersma Buma (CDA):De vraag of het toezicht heeft gefaald, heb ik niemand zo stellig horen
stellen. Ik heb wel een vraag over het onderzoek naar het toezicht. De vraag
die in dit verband gesteld moet worden, is of dat toezicht adequaat geweest
is. Als het personeel bij het poortje blijkt te staan en de pas bekijkt, terwijl
dat niet aandachtig genoeg gebeurt, is ook een van mijn kernvragen of er voldoende
gecontroleerd wordt en of er voldoende opgeleid wordt. Is het personeel er
zich voorts voldoende van bewust dat iedere pas bekeken moet worden? Allereerst
gaat de vraag over de controleur: is het logisch dat die controleur zelf onderzoekt
of hij wel goed controleert? Dat geldt als je dit vraagt aan de marechaussee.Het is volstrekt duidelijk dat de minister verantwoordelijk is voor het
geheel. Ik wil dan eerst antwoord op de vraag die onderzocht wordt: hoe stond
het precies met het toezicht?De heer De Wit (SP):In de brief van de minister worden ineens extra maatregelen aangekondigd.
Hoe beoordeelt u dat? Was dat niet gebeurd, als SBS6 dat niet had uitgezonden?
Hoe kan het dat er nu ineens wel een aantal extra maatregelen genomen kan
worden?De heer Van Haersma Buma (CDA):In ieder geval ben ik blij dat die maatregelen genomen worden. Natuurlijk
vraag ik mij ook af waarom dat nu gebeurt. Ik realiseer mij heel goed dat
het personeel hiermee te maken krijgt, nog afgezien van het belang van topcontrole.
Immers, van de ene op de andere dag is nog maar een ingang
bruikbaar. Tevens zal het logistieke proces enorm veranderen. Ik denk dat
deze uitzending zal bijdragen aan een grote verandering. Eerlijk gezegd, ben
ik vooral tevreden over de enorme verandering. Ik realiseer mij wel dat die
tijdelijk is, namelijk tot 1 juli. Dit geldt sterker dan de vraag hoe
het mogelijk is dat nu ineens wel maatregelen genomen kunnen worden. Gelet
op wat er is gebeurd (een journalist passeert de controle met andermans pas)
was het nodig om op korte termijn drastische maatregelen te nemen.De heer De Wit (SP):Is de conclusie dat wij, totdat er extra maatregelen genomen zijn, risico's
hebben gelopen? De toenmalige minister heeft al in 2005 aangegeven dat die
op korte termijn verholpen zouden worden. Heeft de regering, gezien de uitzending
van SBS6, de burger niet bloot gesteld aan onnodige risico's?De heer Van Haersma Buma (CDA):De heer De Wit werpt terecht de vraag op of niet onnodig risico is gelopen.
Het schrijnende van de uitzending is dat wat daarin gebeurde al die tijd had
kunnen gebeuren. Dat is volstrekt evident. Daarom moeten maatregelen worden
genomen. Het is lastig om achteraf te oordelen. Wij hebben verschillende werkbezoeken
afgelegd. De manier waarop Schiphol op dit moment wordt beveiligd, wijkt niet
veel af van de beveiliging van luchthavens in het buitenland die de vaste
commissie heeft gezien. Wij kunnen altijd zeggen dat het veel beter had gemoeten,
maar dit geval komt nu aan de orde. Met de heer De Wit stel ik de vraag of
dit altijd heeft gekund. Nu is het echter noodzakelijk om tijdelijke maatregelen
te nemen en vooral om per 1 juli over te gaan op een definitieve oplossing,
100% controle via de irisscan.De heer De Wit (SP):Op dit moment kunnen extra maatregelen worden genomen, waardoor het risico
verder wordt teruggedrongen. Nu lopen wij echter risico en dat is ook nog
zo bij de maatregelen die de regering voorstelt. Moeten wij niet nog vóór
1 juli sluitende maatregelen nemen, opdat menselijkerwijs gesproken de
risico's die wij constateren worden uitgesloten? Wij moeten niet wachten tot
1 juli 2008.De heer Van Haersma Buma (CDA):Voor mij is dat het beeld van wat nu gebeurt. Als ik het goed zie, wordt
nu een heel zware wissel getrokken op het personeel, dat er dagelijks in groten
getale in en uit moet. In principe is iedereen die er werkt van goede wil,
op de enkeling na die er nu dus doorheen is gekomen. Het personeel zal nu
's ochtends eindeloos in de rij moeten gaan staan. Dat is nogal wat. Dat doe
je alleen maar tijdelijk. Ik denk dat wat nu gebeurt niet eerder is gedaan
vanwege de belasting. Nu moet het en het kan ook, omdat het tijdelijk is.
1 juli is wel de datum waarop het nieuwe systeem moet zijn ingevoerd,
opdat wij dan een houdbaar systeem hebben, dat als het goed is ook veel minder
belastend is voor het dagelijks in en uit lopende personeel. Dat staat dan
ook minder bloot aan het risico van persoonlijke fouten.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. Zo maar twee verhaaltjes, twee korte berichtjes die mij bereikten: "Op de airside is al vele jaren veel mis. Het lijkt wel of ze op
dat vliegveld alles mogen. Ik heb ook zes jaren gewerkt bij een afhandelaar,
Ogden, die later Menzies heette. Daar is het onmogelijk om met een tas of
een rugzak te gaan werken bij vliegtuigen. Die moet je bij die afhandelaar
achterlaten in een locker, waar het personeel zich moet melden. Bij de KLM
niet, daar kan alles.""Ik heb gewerkt, tot eind vorig jaar, als tankwagenchauffeur. Ik
kwam regelmatig een aantal keren per week met 45.000 liter kerosine op Schiphol.
Ik had ook de beschikking over een vuurwapenvergunning. Als tankwagenchauffeur
werd ik nooit gecontroleerd. Alleen bij El Al, daar werd scherp gecontroleerd.
Het heeft mij wel bevreemd dat er nooit controles werden ingesteld. Er is
van alles mogelijk op Schiphol."Voorzitter. Ik kan wat die mensen zeggen niet controleren. Ik denk dat
niemand dat kan. Ik sta hier niet als rechercheur, maar als volksvertegenwoordiger.
Het zijn twee van de 38 berichten die mij hebben bereikt. Het zal mijn collega's
niet anders zijn gegaan. De fractie van de VVD is zeer geschokt door de berichten
die naar buiten komen over de beveiliging van Schiphol, vooral over de gebreken
daarin. Zij is bang dat het probleem groter is dan in eerste instantie door
de media naar buiten kwam. De feiten en de gebreken in de beveiliging waar
in het tv-programma op werd gewezen lijken mijns inziens helaas geen uitzondering.Uit de brief van 12 februari blijkt dat de minister dit inziet en
daarom extra maatregelen heeft genomen. In dat opzicht is de VVD tevreden.
Er kan dus wel snel actie worden ondernomen. Gelet op de ernst van de situatie,
het belang van een veilige verhouding en een juiste verhouding tussen de controle
van passagiers en de controle van personeel wil de VVD een aantal punten toegelicht
en toegezegd krijgen door de minister.Zijn er de afgelopen jaren andere incidenten gemeld? Kan de minister inzichtelijk
maken hoeveel meldingen dit waren, wat de aard ervan was – het hoeft
niet allemaal specifiek – en hoe daarop is gereageerd, door de toezichthouder
en door de uitvoerder, de luchthaven Schiphol?Hoe ligt precies de verantwoordelijkheidsverdeling? Ik zal niet uit de
school klappen over wat wij vanmiddag in de briefing hebben gehoord, maar
dat was geen verrassing. Kan de Koninklijke Marechaussee als toezichthouder
werkelijk toezicht houden op degenen die uitvoeren? Of is er wel een toezichthouder,
namelijk de Koninklijke Marechaussee waarvoor de minister verantwoordelijk
is, maar zijn de commerciële belangen van de luchthaven Schiphol zo groot
dat de veiligheidsaspecten soms opzij worden geschoven? Met andere woorden:
kan de minister zijn eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid van de luchthaven
Schiphol wel waarmaken, gezien de economische belangen van Schiphol? Ziet
hij daar problemen en zo ja, welke? Denkt de minister dat dit anders zou zijn
als de taakverdeling in de uitvoering anders zou liggen, als meer nadruk gelegd
zou worden op een publieke uitvoering, ook van de taken die nu door de luchthaven
Schiphol worden uitgevoerd?De minister schrijft dat de Koninklijke Marechaussee regulier testen uitvoert.
De testen hebben in 2006 geleid tot extra maatregelen door de luchthaven.
De testresultaten uit 2007 waren bevredigend, aldus de brief van 12 februari
2008.De VVD is nu wel erg benieuwd naar de uitkomst van de testen van 2006
en 2007. Wat vindt de minister bevredigend? Waarom is niet
reeds in 2007 begonnen met het verder verscherpen van de beveiliging ten aanzien
van het personeel? Kan de minister aangegeven hoe vaak de KMar controleert
en of het aangekondigde of onvoorspelbare controles in burger zijn van in
dit geval de particuliere beveiligingsdiensten en de luchthaven?Criminaliteit en security worden in de uitvoering van de werkzaamheden
streng gescheiden, zo hebben wij vanmiddag nog eens moeten horen. Is het niet
logisch om te veronderstellen dat mensen die gevoelig zijn voor criminaliteit,
ook geen problemen hebben om voor veel geld wellicht andere dingen te doen?
Zou het om die reden niet goed zijn dat de 100% fysieke controle die
vanaf 1 juli 2008 zal plaatsvinden, ook op uitgaande bewegingen wordt
toegepast? Als er dan toch een straat komt met een irisscan en gewichtcontrole,
kan die scanstraat dan ook niet worden gebruikt voor de controle van uitgaande
goederen en mensen? Is het niet zinnig dat de douane dat zelf doet samen met
de luchthaven? Moet dat feitelijk niet gecombineerd gebeuren.De VVD is vooral geïnteresseerd in de praktijk van het gebruik van
de passen. Hoe vaak en om welke redenen wordt een hernieuwd veiligheidsonderzoek
gestart? Hoe vaak en om welke redenen wordt een pas ingenomen? Ik heb zojuist
mensen geciteerd die zeiden dat hun pas nooit ingenomen is. Komen deze personen
dan weer aan het werk op de luchthaven? Hoe worden deze passen verstrekt aan
tijdelijk personeel en aan uitzendkrachten?Uit eigen ervaring weet ik dat het voor een officier van Justitie of voor
iemand van de KMar moeilijker is om op een airside te komen dan voor iemand
die tijdelijk in dienst is, bijvoorbeeld voor zes weken. Op welke termijn
is geautomatiseerde naslag door de AIVD mogelijk? Naar onze mening moet dat
echt eerder dan "nog dit jaar" zoals op pagina 5 van de brief staat.
Hoe vaak zal die standaardcheck plaatsvinden?Het moet ons van het hart dat de brief een beetje too little, too late
is. Gelukkig is het nog niet te laat om echte schadelijke incidenten te voorkomen.
De aangekondigde maatregelen zijn een stap in de goede richting. Wij willen
wel graag een aantal concrete toezeggingen, zeker over de controle van uitgaand
personeel en over een verscherpte check van de passen.De heer Van der Staaij (SGP):Mevrouw de voorzitter. Fouter dan fout: dat waren de woorden van Schipholdirecteur
Cerfontaine na de onthullingen waarmee de gaten in de beveiliging van Schiphol
aan het licht werden gebracht. Terecht stelt ook de minister met de brief
voorop dat hij de zaak zeer ernstig neemt. Eerder heeft hij zelfs gesproken
van een onaanvaardbare situatie. Inderdaad, het is en blijft een genante vertoning.
Er worden astronomische bedragen in de beveiliging gepompt en dan blijkt toch
dat voor wie kwaad wil het mogelijk is om een maas in het systeem te vinden.
Hoewel helemaal waar, is het dan toch een schrale troost dat de beveiliging
op Schiphol in het algemeen echt goed te noemen is.Een goed beveiligingssysteem heeft geen enkele behoefte aan sensationele
undercover journalistiek. Als het goed is, werkt men namelijk zelf met onaangekondigde
praktijktesten van het veiligheidssysteem. Ook collega Azough sprak over de
mystery guests. Werd op die manier frequent de werking van het veiligheidssysteem
getest en, zo ja, kwamen toen dezelfde gebreken naar voren als die in de uitzending
werden aangetoond? Als dat het geval was, waarom zijn dan niet eerder de maatregelen
genomen die nu in het vooruitzicht worden gesteld?Beveiligen blijft mensenwerk en juist de mens blijkt de kwetsbare factor
van de beveiligingsketen te zijn. Onachtzaamheid sluipt er zomaar in en al
helemaal lastig wordt het om waterdichte maatregelen te nemen tegen medewerkers
die kwaad willen en die hulp bieden aan criminelen. Het is waar, een 100%-veiligheidsgarantie
kan niet worden afgegeven, maar een fysieke controle van 100% in plaats
van een steekproefsgewijze controle van personeel, waarbij ook wordt nagegaan
of voorwerpen worden meegenomen, kan wel. Het is een goede zaak dat deze en
andere maatregelen worden genomen naar aanleiding van de incidenten. Totale
beveiliging is een illusie, maar wel mag worden verwacht dat alles op alles
wordt gezet om tot een goede beveiliging te komen. Wij steunen dan ook de
voorziene extra maatregelen. Wij vinden het nemen ervan een adequate reactie
op de incidenten die zich hebben voorgedaan.Het waarborgen van de betrouwbaarheid van het personeel begint bij het
toelatingsbeleid. Voor een goede werking van het veiligheidssysteem is van
groot belang dat de verstrekking van de Schipholpas waarmee het beschermde
gebied kan worden betreden, goed is geregeld. Om zo'n pas te verkrijgen, is
een verklaring van geen bezwaar van de AIVD nodig. Het veiligheidsonderzoek
is echter wel een momentopname. De minister geeft aan dat het incident de
noodzaak onderstreept om die veiligheidsonderzoeken te dynamiseren. Politie-
en justitiegegevens moeten periodiek worden geraadpleegd om na te gaan of
niet opnieuw een veiligheidsonderzoek naar de achtergrond van de werknemer
moet worden uitgevoerd. De AIVD werkt eraan, zo lees ik, en streeft ernaar
dat deze geautomatiseerde naslag nog dit jaar mogelijk wordt. Is dat niet
wat te vrijblijvend? Kan dat niet sneller?De Koninklijke Marechaussee zal verscherpt toezicht houden op de uitvoering
van extra maatregelen, maar hoe zit het met de capaciteit bij de Koninklijke
Marechaussee? Wij horen van problemen bij de vervulling van vacatures. Is
daarvoor wel structureel voldoende menskracht beschikbaar?De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Een zeer stevige lobby in de jaren negentig zorgde ervoor
dat de Luchtvaartwet in 2002 zodanig werd gewijzigd dat de uitvoering van
de beveiliging in handen kwam van Amsterdam Airport Schiphol zelf. Ten tijde
van de lobby was er nog geen enkel signaal dat duidde op de enorme kentering
door de aanslagen op 9-11 in Amerika. De Amerikanen gingen over tot één
ministerie van veiligheid. In Nederland veranderde ook wel het nodige, maar
de fundamentele wijziging met betrekking tot de beveiliging van de burgerluchtvaart
met verschuiving van het meer publieke naar het private domein, werd niet
herzien. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
beveiliging op Schiphol in handen is van private beveiligingsbedrijven. Overslag
van mens en goed maakt nu dus integraal deel uit van de bedrijfsvoering van
Schiphol, zoals de lobby destijds beoogde. Als daar fouten
worden gemaakt, ligt de eerste verantwoordelijkheid dus bij de directies van
de beveiligingsbedrijven en de luchthaven. Het is niet meer dan normaal dat
dit inmiddels ruiterlijk is toegegeven, nadat ik enige aarzelingen meen te
hebben waargenomen. Het werd tijd ook. Uiteraard is er ook een politieke verantwoordelijkheid.
Deze berust bij de minister van Justitie. Dat deze politieke verantwoordelijkheid
er is, blijkt ook wel uit de brief van de minister en de daarin aangekondigde
maatregelen.De fractie van de PvdA is niet van plan om vanavond een pleidooi te houden
voor het opnieuw wijzigen van de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van
de beveiliging op Schiphol. Wel hebben wij een aantal vragen bij de brief.
Er is sprake van een anonieme meneer A. Is er naar het oordeel van de minister
een mogelijk strafbaar feit gepleegd door meneer A? Is daar inmiddels aangifte
van gedaan?Het onderzoek van de Koninklijke Marechaussee heeft geresulteerd in voorlopige
uitkomsten. Ik ken geen betere instantie om dit onderzoek te doen. Daarom
is het goed dat de Koninklijke Marechaussee zichzelf en de private beveiligingsbedrijven
onderzoekt. De minister zegt dat hij, voor zover het nodig is en nader onderzoek
daartoe aanleiding geeft, de Kamer zal informeren. Is daar inmiddels sprake
van? Krijgen wij daarvan nog nader bericht? Kortom, krijgen wij de uitkomsten
van het onderzoek op enig moment te horen?De minister heeft een verscherpt toezicht aangekondigd op het toezicht
door de Koninklijke Marechaussee. De minister zegt dat hij dit verscherpte
toezicht gaat realiseren en noemt de daarbij te nemen maatregelen. Wanneer
wordt dit verscherpte toezicht in gang gezet? Heeft de Koninklijke Marechaussee
daarvoor voldoende capaciteit? Wanneer krijgen wij van de minister antwoord
op de vraag of dat toezicht daadwerkelijk heeft geleid tot een verbeterde
uitvoering?In een bericht in De Telegraaf staat dat de Schipholtop al jaren heeft
aangedrongen op de inzet van extra marechaussees bij de beveiliging. Wat is
daarvan waar? Het is van tweeën één. Als de private partij
Schiphol haar eigen beveiliging regelt, is zij daar ook voor verantwoordelijk.
Als zij extra marechaussees vraagt, klopt er iets niet. Zij wil dan van twee
walletjes weten. Zij wil het zelf doen en daarnaast een publieke instantie
inroepen voor wat extra menskracht. Dat kan niet. Ik wil weten waar de Schipholtop
op doelt als zij heeft aangedrongen op extra inzet van de marechaussees.Onze fractie heeft grote waardering voor de duizenden medewerkers die
zich dagelijks inzetten voor de veiligheid in ons mooie Nederland. Hoe de
antwoorden van de minister ook luiden, commerciële belangen kunnen het
nooit winnen van het recht op maximale veiligheid voor onze burgers.De heer De Wit (SP):Hoor ik u nu vragen om een strafvervolging tegen de journalist?De heer Heerts (PvdA):Dat hebt u niet gehoord. Ik spreek over een anonieme meneer A. Hij heeft
een pasje gekregen. Volgens mij is een anonieme meneer A die bij een bedrijf
op Schiphol werkt en als zodanig een pasje heeft gekregen geen journalist.De heer De Wit (SP):Of hij nu journalist is of niet, hij heeft gewerkt in combinatie met iemand
anders. Laten wij gewoon eerlijk zijn: die twee mensen van SBS6 hebben u een
grote dienst bewezen. De minister moet nu spoorslags maatregelen nemen omdat
er gaten zitten in de beveiliging van Schiphol. Wij moeten de boodschappers
van dit ernstige bericht dankbaar zijn in plaats van een strafvervolging over
hen af te roepen.De heer Heerts (PvdA):Ik heb dit niet bepleit. Ik stel de minister een vraag. Ik het over een
anonieme meneer A en heel bewust niet over een journalist. Ik neem de journalist
die het pasje heeft gekregen niets kwalijk. Hij heeft iets aan de kaak gesteld
wat aan de kaak gesteld moest worden,De heer De Wit (SP):Wie is dan die anonieme meneer A? Hij was toch een collega van de journalist?De heer Heerts (PvdA):Dat wil ik van de minister horen. Er wordt gesproken over een anonieme
meneer, hierna te noemen "meneer A". Die is dienst getreden. Hij
heeft een baan gekregen als medewerker. Hij heeft geen baan gekregen als journalist.De heer De Wit (SP):Wij weten allemaal dat dit een medewerker was van SBS6, een collega van
de heer Stegeman. U moet daar geen doekjes om winden. Dat zijn twee mensen
die een boodschap naar buiten gebracht hebben waarvoor heel Nederland dankbaar
moet zijn.De heer Heerts (PvdA):Ik heb de minister een vraag gesteld. Daarop verwacht ik een antwoord.
Daar laat ik het bij.De heer De Wit (SP):Ik vroeg u of u het terecht vindt om maatregelen te eisen tegen iemand
die deze belangrijke boodschap naar buiten heeft gebracht.De heer Heerts (PvdA):Ik heb niet voorgesteld om maatregelen te nemen tegen de journalist.Mevrouw Azough (GroenLinks):Als nu uit het antwoord blijkt dat medewerker A ook journalist A is geweest,
die de heer Stegeman heeft geholpen om dit aan te kaarten – het kan
bijna niet anders dan dat dit het geval zal zijn – vindt u dan nog steeds
dat aangifte moet worden gedaan?De heer Heerts (PvdA):Ik vraag dat aan de minister. Is daar inmiddels aangifte van gedaan? Ik
wil weten of er strafbare feiten zijn gepleegd. Dat is toch niet meer dan
een normale vraag?De voorzitter:Mevrouw Azough, u kunt een nieuwe vraag stellen; niet herhalen wat al
is gevraagd.Mevrouw Azough (GroenLinks):Vindt de PvdA-fractie dat aangifte moet worden gedaan tegen klokkenluiders
die beveiligingslacunes op Schiphol aankaarten?De heer Heerts (PvdA):Ik wil weten of er naar het oordeel van de minister strafbare feiten zijn
gepleegd. Dat is iets heel anders dan de vraag of daarvan ook aangifte wordt
gedaan.De heer Teeven (VVD):Vindt de PvdA-fractie dat het betreden van een burgerluchtvaartterrein
separaat strafbaar zou moeten worden gesteld in het Wetboek van Strafrecht
en dat daarop een hogere straf zou moeten staan dan die volgens artikel 461
van het Wetboek van Strafrecht? Zo begreep ik het betoog van de heer Heerts.
Ik kan mij haast niet voorstellen dat het over die klokkenluider ging. Ik
begreep dat hij het betreden van het burgerluchtvaartterrein apart strafbaar
wilde stellen, maar misschien heb ik het verkeerd. Bedoelt hij dat?De heer Heerts (PvdA):Artikel 461 heeft bijvoorbeeld betrekking op het feit dat je je op bepaalde
tijden niet op een terrein van Staatsbosbeheer mag begeven. Dat is iets wezenlijk
anders dan het betreden van een luchtvaartterrein met zo veel veiligheidsrisico's.
Dat besef je als je de Luchtvaartwet goed tot je laat doordringen.De heer Teeven (VVD):Mijn vraag aan de heer Heerts was of de PvdA-fractie ervoor is om dat
zelfstandig strafbaar te stellen, en dat op een heftige manier, zodat mensen
ervan weerhouden worden om op een luchtvaartterrein te zijn zonder dat zij
daar iets te zoeken hebben.De heer Heerts (PvdA):Dat sluit ik op termijn helemaal niet uit.De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Mijn fractie heeft met de nodige bezorgdheid en schrik kennisgenomen
van de berichten uit het televisieprogramma. Wij hebben daarom met de nodige
interesse de brief van de minister gelezen.Het is niet dat ik dit allemaal niet ernstig vind, maar het verhaal dat
ik hierover zou gaan houden, is inmiddels door de drie sprekers voor mij ook
gehouden. Wij vinden dit een ernstige zaak. De nationale luchthaven moet gewoon
goed beveiligd zijn. Wij zijn blij dat inmiddels actie is ondernomen. Ik wil
de minister over twee onderwerpen nog een specifieke vraag stellen. Voor het
overige kan ik mij aansluiten bij de andere sprekers. Met name het betoog
van de heer Van der Staaij kwam ook wat chronologie betreft behoorlijk overeen
met hetgeen ik op papier heb staan.Mijn eerste vraag betreft het beeld dat je min of meer vrij spel hebt
als je eenmaal door de eerste ring van beveiliging heen bent, de ingang voor
het personeel, of "de achterdeur", zoals de heer Van Haersma Buma
het heeft genoemd. Dat gevoel kwam bij ons heel sterk naar boven. Als je er
eenmaal doorheen bent, hoeft er niet zo heel veel meer te gebeuren. Dan kun
je een heel eind tot bij en zelfs in een vliegtuig komen. Dat beeld is niet
goed. Hoe kan zoiets ontstaan? De minister zegt in zijn brief heel terecht
dat beveiliging altijd mensenwerk is en dat de beveiliging net zo sterk is
als de zwakste schakel. Dat is natuurlijk helemaal waar. Stel dat die zwakste
schakel wordt gevonden en wordt doorbroken, hebben wij daarvoor dan een achtervang?
Volgens mij gaat het daar mede om. "Veiligheidsketen" is misschien
een ander woord, en voor een heel ander debat, maar daar gaat het mij wel
een beetje om.Mijn tweede vraag gaat over de Koninklijke Marechaussee. Wij hebben vandaag
gehoord dat het voor de Koninklijke Marechaussee lastig is om de grensbewaking
goed te bemannen. Op zichzelf wordt die bemand, maar je staat soms heel lang
in de rij omdat er simpelweg niet voldoende personeel is; dat heb ik zelf
twee of drie weken geleden meegemaakt. Nu wil ik er best op vertrouwen –
hoewel dat wellicht niet zo verstandig is waar het dit dossier betreft –
dat men de juiste keuze maakt en niet ten koste van de beveiliging bijvoorbeeld
extra grensbewaking inzet. Hoe kunnen wij er zeker van zijn dat de beveiliging
niet te lijden heeft onder het personeelstekort bij de Koninklijke Marechaussee?
Dit is een belangrijk punt. Het gaat bij dit debat over vertrouwen. Ik kan
mij heel erg goed voorstellen dat wanneer je mensen iedere dag door het poortje
ziet komen, je na een poosje je hand opsteekt en dat het dan wel goed gaat.
Het is heel mooi dat je in een bedrijf kunt werken waar je elkaar kent en
kunt vertrouwen. Maar juist op dit punt, waarbij de risico's zo groot zijn,
zullen wij meer ons wantrouwen moeten organiseren.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. De brief van de minister is helder. Er is twijfel gezaaid
over de beveiliging van Schiphol en nu moet er iets gebeuren om dat beeld
te corrigeren. Wij gaan als reizigers door de passagiersingangen van de terminal.
Daar worden wij onderworpen aan hinderlijke visitaties, bagagechecks en eventueel
aan ondervraging. Wie er niet aan gedacht heeft bij het inpakken de tube tandpasta
in een speciaal goedgekeurd zakje te doen, is deze kwijt. Dagelijks belanden
er honderden liters spawater, whisky, champagne en parfum op de afvalhoop.
Mevrouw Azough heeft dit berekend.Deze maatregelen werden ingevoerd op een golf van flinkheid. Er mocht
vooral geen beeld ontstaan dat een potentiële terrorist vrij zou kunnen
rondreizen met een flesje gevaarlijk vocht. Dat is beeldvorming. Dat zijn
angstverhogende en ergerniswekkende acties. Wegen de nadelen van de maatregelen
tegen liquids en gels op tegen de verhoogde veiligheid?Aan de achterdeur, de airside, de personeelsingang blijkt relatief minder
aandacht te worden besteed. Een paar jaar geleden stond de voorganger van
de huidige minister met enige regelmaat in de Kamer om opheldering te verschaffen
over daarmee samenhangende incidenten. Wat dat betreft, lijkt er vooruitgang
te zijn. Het kan en moet echter nog beter. De minister meldt dat er procedurele
tekortkomingen zijn geconstateerd. Dat kan met organisatorische maatregelen
worden verbeterd. Zulke maatregelen moeten wat mij betreft dan ook genomen
worden.Begrijp mij niet verkeerd. De D66-fractie neemt dit incident serieus.
Wij gaan echter niet mee in een hype die erop aanstuurt dat aan het einde
van dit debat de minister onder druk is gezet om nog strenger te worden dan
hij in zijn brief al heeft toegezegd. Sterker nog, ik vraag mij af of de minister
wel realistische toezeggingen doet. De fractie van GroenLinks stelde vorige
week woensdag, nog voordat de tv-uitzending had plaatsgevonden, al dat alle
maatregelen moeten worden genomen die dit soort dingen voorkomen. Zo ken ik
mevrouw Azough helemaal niet. Hoe ver wil zij gaan in deze wedloop? Wij moeten
veiligheid serieus nemen, maar ook realistisch blijven. Is de minister het
met de D66-fractie eens dat het systeem nooit waterdicht zal worden? De menselijke
factor blijft altijd een rol spelen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik hoor de fractie van D66 dezelfde stoplap gebruiken die ik sommige woordvoerders
van Luchthaven Schiphol vorige week hoorde gebruiken. Mijn fractie gelooft
niet in 100% veiligheid. Wij geloven wel dat er wettelijke maatregelen
genomen moeten worden om daar zo dicht mogelijk bij te komen. Daarbij is fysieke
controle van personeel en bagage niet te veel gevraagd. Blijkbaar vindt de
D66-fractie dat dit wel te ver gaat.De heer Pechtold (D66):Het gaat mij erom wanneer en hoe je als volksvertegenwoordiger reageert.
Mevrouw Azough verwijt mij een woordvoerder van Schiphol te zijn. Ik zag afgelopen
woensdag geen onderscheid meer tussen haar fractie en die van de VVD. Het
enige wat ik hoorde was: maatregelen, maatregelen, maatregelen. Ik pleit in
dit debat voor een glijdende schaal. Schiphol, luchthavens en vliegtuigen
scoren hoog in onze emotie van veiligheid. Als Schiphol tot een burcht gemaakt
wordt, is er echter wel een ander vliegveld of een andere haven. Dan is er
ook dit gebouw. Ik hoop in de toekomst de GroenLinksfractie nog steeds aan
mijn zijde te vinden om in deze wedloop het realisme voorop te houden. Veiligheid
is niet maakbaar. Het is mensenwerk.Mevrouw Azough (GroenLinks):De fractie van D66 is er altijd goed in zichzelf als scheidsrechter boven
het debat te plaatsen. Dat gebeurt helaas ook nu. Wat de GroenLinksfractie
betreft, worden er momenteel maatregelen genomen, juist als het gaat om passagiers,
waarvan het nut en de noodzaak betwijfeld kunnen worden. Er is al gesproken
over de vloeistofregels. Dit terwijl aan de achterkant het personeel vrij
kan rondlopen met allerlei goederen en wellicht ook allerlei gevaarlijke voorwerpen.
Dat moet ook voor de D66-fractie een punt van zorg zijn. Zij neemt hier een
lakse houding aan.De heer Pechtold (D66):Ik vind het wel aardig dat u zo aanslaat op één constatering
mijnerzijds, namelijk over het feit dat u woensdag jongstleden al stevige
maatregelen eiste. U verwijt mij een soort van scheidsrechtersfunctie. Dat
vind ik heel bijzonder van de GroenLinksfractie die bij bestuurlijke verantwoordelijkheid
op nationaal niveau niet altijd meedoet met het spel. Maar ik vind het prima.
Laten wij het debat beperken tot de hier voorliggende zaken.Ik zeg tegen de minister dat er maatregelen genomen moeten worden en dat
ik de volledige inhoud van zijn brief steun. Ik vraag echter alleen om realisme.
Ik wil namelijk niet over een half jaar hier weer staan en het over dit puntje
of dat puntje hebben. Ik wil ook niet op de stoel van de minister gaan zitten
door hier vanuit de Kamer te zeggen dat er dit en dat moet gebeuren. Ik weet
dat dat misschien in de hectiek van deze week geen populair standpunt is,
maar ik pleit voor dat realisme en voor de menselijke maat en het menselijk
falen. Wij kunnen een wedloop doen in de techniek, maar die kent altijd verliezers.Mevrouw Azough (GroenLinks):Hier worden spookbeelden gecreëerd. Als ik het heb over een scheidsrechtersmentaliteit
dan doel ik op een soort schijnmorele superioriteit.De heer Pechtold (D66):Het wordt nog erger!Mevrouw Azough (GroenLinks):U vraagt mij waarom ik aansla. Ik sla echter niet aan. Ik ga er van uit
dat de minister in zijn brief alleen maar realistische maatregelen heeft aangegeven.
Ik wil nu juist vanuit die realistische maatregelen handelen en dat geldt
blijkbaar niet voor de D66-fractie.De heer Pechtold (D66):Dat is niet mijn constatering.Veiligheid is een relatief begrip. De minister schrijft terecht: "De
perceptie dat de veiligheid op een luchthaven 100% gegarandeerd kan
worden, is onjuist." Ik voeg daaraan toe dat dat niet alleen voor luchthavens
geldt. Laten wij echter ook streven naar verbetering. Het is een journalistieke
uitdaging en misschien wel een journalistieke plicht om maatschappelijke onvolkomenheden
en misstanden aan de kaak te stellen. Politici hebben daarentegen hun eigen
verantwoordelijkheden. Wij kennen nog niet alle feiten, maar volgens de minister
behoort Schiphol tot de veiligste luchthavens van Europa. Blijft hij bij dat
standpunt?Volgens de planning zouden de verscherpte veiligheidsmaatregelen met biometrische
passen en al die andere dingen per 1 juli aanstaande klaar zijn. Daarmee
heeft Luchthaven Schiphol – ik neem aan in overleg met de minister –
kennelijk gemeend de Europese normering een jaar eerder dan nodig in te voeren.
Kan de minister dit feit bevestigen en nader toelichten? Er bereiken mij signalen
dat de manier waarop op Schiphol met oude pasjes wordt omgegaan, niet waterdicht
is. Daarbij gaat het met name om pasjes van tijdelijke medewerkers. Ziet de
minister op andere vliegvelden en locaties dezelfde situatie als die welke
nu op Schiphol aan het licht is gebracht?Ik sta nog één keer stil bij mijn fundamentele punt: veiligheid
is een relatief begrip. Burgers sluiten geen all-riskpolis af met de overheid
die hen vrijwaren van risico's in het leven. Zij zijn daarin vaak misschien
realistischer dan politici.De vergadering wordt van 20.15 uur tot 20.45 uur geschorst.Minister Hirsch Ballin:Mevrouw de voorzitter. Vanaf het moment dat de uitzending van SBS 6 werd
aangekondigd, heb ik er geen moment twijfel over laten bestaan dat daarin
dingen naar voren kwamen die ik onaanvaardbaar vond. Ik heb de Kamer gisteren
een brief gestuurd waarin naar aanleiding daarvan extra maatregelen zijn aangekondigd.
Voor een deel dragen die maatregelen het karakter van versnelling van wat
wij de Kamer al hadden gemeld in mijn brief van juli vorig jaar; voor een
deel zijn het extra maatregelen in de overbruggingsperiode. Ik dank eenieder
die vanavond tot uitdrukking heeft gebracht dat wij de zorg voor tekorten
die blijken te bestaan op het punt van veiligheid van de burgerluchtvaart,
met elkaar delen. De meeste sprekers van vanavond steunen de maatregelen die
zijn aangekondigd in mijn brief van gisteren. Ik zal uiteraard ingaan op de
bedenkingen, de vragen over de voorgeschiedenis en de verhouding tussen de
maatregelen die eerder door mij en mijn voorganger zijn aangekondigd.Van die maatregelen noem ik nog eens uitdrukkelijk het sluiten van de
doorgangen en het binnen enkele dagen invoeren van de 100% controle
van personeel en van meegenomen voorwerpen. Terugblikkend wijs
ik er ook op dat sinds 11 september 2001 al veel maatregelen zijn ingevoerd
en dat daar in Europees verband ook hard aan is gewerkt. Ik heb in mijn brief
van juli vorig jaar de relatie gelegd met de Europese regels waaraan wij voldoen.
Zoals ik vorig jaar schreef, was en is mijn streven er onverkort op gericht
om eerder dan Europees wordt voorgeschreven, tot een nog hoger niveau van
beveiliging te komen. De veiligheid van Schiphol doet zeker niet onder voor
gelijkwaardige luchthavens. Een voorbeeld daarvan is de iris op de Schipholpas,
waarmee Nederland uniek is.De controle van het biometrisch kenmerk maakt het risico van personeelsverwisselingen
vrijwel nihil. In ander verband en voordat deze uitzending van SBS 6 werd
aangekondigd, ben ik de discussie niet uit de weg gegaan, ook met degenen
die meenden dat bijvoorbeeld bij kinderen kan worden volstaan met identificatie
op een pasfoto. Het is nog altijd moeilijk om over te brengen, ook aan goed
ingevoerde mensen, dat de pasfoto niet toereikend is voor identificatie. Ook
recent ben ik in discussies nog de gedachte tegengekomen dat je daarmee kunt
volstaan en dat je het de mensen extra moeilijk maakt als je biometrische
kenmerken vraagt en dergelijke. Wat mij en Justitie betreft, is er dus een
scherp bewustzijn van de noodzaak van dit soort maatregelen, ook al kosten
zij extra moeite van degenen die zich op een andere manier dan met een foto
moeten identificeren en ook al vergt het extra uitgaven om de apparatuur daarvoor
te installeren.Het systeem op Schiphol, dat ik heb aangekondigd in de brieven van gisteren
en van juli vorig jaar, zal in juli van dit jaar volledig zijn ingevoerd.
Ondanks mogelijke logistieke complicaties – de mensen die nu extra worden
ingezet, moeten immers wel ergens vandaan komen – heb ik naar aanleiding
van dit incident besloten om deze versnelling aan te brengen. Het lijkt mij
goed om daarbij in het verlengde van de uitgebreide brief van mijn voorganger
van april 2005 de door hem beschreven en actuele verdeling van de verantwoordelijkheden
te onderstrepen. De uitvoering van de beveiliging van de burgerluchtvaart,
inclusief de zorg voor de beveiliging en de regie over de beveiligingstaken
in normerende en toetsende zin, is krachtens artikel 37ab van de Luchtvaartwet
opgedragen aan de minister van Justitie. De Koninklijke marechaussee, die
zoals bekend wordt beheerd door de minister van Defensie, is belast met de
uitvoering daarvan. Die dienst doet dat op de luchthaven onder het gezag van
de bewindslieden van Justitie. Dat geldt zowel voor deze taken als voor wat
verder moet worden gedaan op het gebied van grenscontrole en vreemdelingentoezicht.De luchthavenexploitant voert de beveiligingscontroles uit. Hij bedient
zich daarvoor van een beveiligingsorganisatie. Dat is op zichzelf niet nieuw,
maar het heeft wel een sterker accent gekregen. Ook in het verdere verleden
werd van een particuliere beveiligingsorganisatie gebruikgemaakt. De eindverantwoordelijkheid
blijft een publiekrechtelijke. Ik constateer dat het inzicht dat die eindverantwoordelijkheid
publiekrechtelijk moet blijven, vanavond breed wordt ondersteund in de Kamer.
Ik zou haast zeggen verrassend breed, kijkend naar de heer Teeven en mij de
voorkeur van zijn fractie in het verleden herinnerend voor een meer private
benadering. Voor die brede ondersteuning ben ik dankbaar. Wij zullen dit ook
ter harte nemen. De verantwoordelijkheid voor de handhaving is nu eenmaal,
ook in mijn opvatting, van publiekrechtelijke aard; vandaar ook de rol van
de Koninklijke Marechaussee als overheidsdienst die daarmee is belast en die
steekproeven en inspecties uitvoert. Op de inspectiefunctie kom ik straks
nog terug. Als wordt geconstateerd dat de veiligheidscontrole door de particuliere
uitvoerders niet toereikend is, komen ook de maatregelen in zicht die op grond
van de bijzondere en algemene publiekrechtelijke wetgeving kunnen worden genomen,
inclusief de Algemene wet bestuursrecht.In Nederland wordt bovendien regelmatig inspectie van de burgerluchtvaart
uitgevoerd door de Europese Commissie en door de International Civil Aviation
Organization, de ICAO. Aspecten van de beveiliging worden dan ook "en
detail" beoordeeld, een taak die de ICAO uitvoert. Toen ik in een vroegere
functie een werkbezoek bracht aan ICAO, heb ik kunnen constateren hoe dat
patroon wordt uitgevoerd. Daaraan wordt ook Nederland onderworpen. Incidenten
kunnen nooit volledig worden uitgesloten. Dat is gelukkig ook onderkend in
de bijdragen. Wij zouden illusies creëren als wij vanavond feilloos mensenwerk
zouden proclameren in dit Kamerdebat. Dat neemt niet weg – ik geloof
dat wij dat inzicht over en weer delen – dat wij de mensen die met deze
taken zijn belast uiteraard zoveel mogelijk scherp moeten houden. Door ze
scherp te houden, wapenen wij ze tegen datgene wat kan optreden als die scherpte
niet wordt behouden wanneer er per dag 20.000 bewegingen van personen en voertuigen
van en naar de luchthaven plaatsvinden. Dat zijn gigantische aantallen. Dat
bergt zeker ook het risico dat er gewenning of zelfs patronen van afstomping
optreden. Dat is ook de reden van het scherp houden met steekproeven en met
mystery guests. "Guests" is in dit verband misschien niet het goede
woord, want dat doet meer denken aan de gasten van de luchthaven. Een betere
benaming is "mystery passanten" van de controles voor het personeel
enzovoorts. Wij moeten dus scherp blijven. Daarover is geen enkele twijfel
mogelijk, zonder dat wij pretenderen dat wij vanavond het feilloze mensenwerk
hebben uitgevonden.De heer Teeven en mevrouw Azough hebben meer specifiek gevraagd naar de
manier waarop wij greep en zicht houden op de beveiliging. Vanuit de verantwoordelijkheid
die ik zojuist schetste, is een voorbeeld van die normering en ook van onze
inzet om de luchthavenexploitant en de luchtvaartmaatschappijen scherp te
houden, de verplichting tot het opstellen van een beveiligingsplan dat moet
worden goedgekeurd. Van dat plan moet de exploitant zich zelf rekenschap geven,
dus zich rekenschap geven van de wijze waarop de exploitant invulling geeft
aan de beveiliging. De wettelijk vereiste goedkeuring werkt dan als een vorm
van preventief toezicht. Om de verantwoordelijkheid die de minister van Justitie
draagt op grond van de Luchtvaartwet te realiseren, is er de bevoegdheid voor
algemene en bijzondere aanwijzingen. Die houdt in dat ad hoc aan de direct
betrokkenen aanwijzingen kunnen worden gegeven in het kader van de uitvoering.
In de praktijk is dit gemandateerd aan de Koninklijke Marechaussee als ambtelijke
dienst die het toezicht op de wet- en regelgeving onder mijn verantwoordelijkheid
doet. Bovendien is er een inspecteur burgerluchtvaart aan mijn ministerie
verbonden, die daarover rapporteert door tussenkomst van de
Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding.De heer Van Haersma Buma heeft de vraag gesteld waarom de KMar is belast
met het onderzoek. De reden is dat dit behoort tot de taken die de KMar heeft
te vervullen onder mijn verantwoordelijkheid ten opzichte van degene die de
verrichtingen doen bij de luchthavenexploitant, de luchtvaartmaatschappij
en degenen van wie zij zich weer bedienen. Dat waren de dingen die naar voren
kwamen in de uitzending. De KMar is als dagelijks toezichthouder gevraagd,
de feiten te onderzoeken en beoordeelt daarbij niet het eigen functioneren.
Daarnaast heb ik de Inspectie Beveiliging Burgerluchtvaart – die aan
mijn ministerie is verbonden – gevraagd om te onderzoeken of het toezicht
adequaat is geweest. De verantwoordelijkheid voor die beoordeling ligt bij
mij en is tot uitdrukking gebracht in de conclusies en maatregelen zoals verwoord
in mijn brief van gisteren.Ook mevrouw Azough is ingegaan op de positie van de KMar. Ik hoop dat
mijn antwoord op dit punt duidelijk was. Nu ik mevrouw Azough aanspreek, hecht
ik eraan om nog even terug te komen op het punt waarbij het leek alsof zij
wilde betogen dat er een discrepantie is tussen wat mijn voorganger schreef
in zijn brief van 1 juli 2005 en wat ik in mijn brief van juli 2007 heb
geschreven. Tien minuten dacht ik echt dat zij dat wilde betogen, maar toen
citeerde zij gelukkig precies de juiste zinnen uit de brief van mijn voorganger: "Eind
2005 zijn alle Schipholpassen voorzien van biometrische kenmerken. Vanaf 1 januari
2006 controleert de luchthavenexploitant bij alle doorgangen de identiteit
van al het personeel met behulp van apparatuur die biometrische kenmerken
kan herkennen, dan wel via bemanning van controlepunten." Uit dat "dan
wel" blijkt dat mijn voorganger helemaal niet heeft beweerd dat alle
controles zouden verlopen via irisscanapparatuur die biometrische kenmerken
kan herkennen. Uit zijn brief blijkt dat het of het een, of het ander zou
zijn. Daarop heb ik voortgeborduurd in mijn brief van juli vorig jaar. Om
alle misverstanden te voorkomen over een discrepantie tussen de brief van
mijn voorganger en mijn brief, hecht ik eraan om dit uitdrukkelijk te citeren.
Het betreft Kamerstuk 24804, nr. 30, bladzijde 3.De voorzitter:Genoteerd.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dat misverstand ontstond bij mij niet alleen op basis van de brief. In
het citaat dat de minister voorlas, wordt toch de indruk gewekt dat het vooral
door middel van irisscans zou gebeuren en bij uitzondering door middel van
bemanning. In de rapportage uit september 2005 gaat de commissie-Oord in op
de implementatie van de aanbevelingen. Zij geeft aan dat op verschillende
beschermde terreinen van Schiphol, ook op de airside, de irisscan zou worden
toegepast. Daaruit begreep ik dat de controle vooral via irisscans zou plaatsvinden
en zo nu en dan door middel van bemanning. Ik heb de indruk dat op Schiphol
nu het omgekeerde gebeurt: vooral via bemanning en bij uitzondering door middel
van irisscans. Als de minister daarover andere informatie heeft, hoor ik het
graag.Minister Hirsch Ballin:In de brief van mijn voorganger lees ik echt niet "vooral".
Ik geloof niet dat hij tot enig misverstand aanleiding heeft gegeven. Ik heb
net letterlijk voorgelezen wat hij heeft geschreven, en daar staat "dan
wel". In mijn brief van 13 juli vorig jaar (24804, nr. 44) valt
over dit onderwerp te lezen: "De Schipholpassen zijn voorzien van een
biometrisch kenmerk (iris) met behulp waarvan op de doorgangen naar de meest
kwetsbare gebieden wordt gecontroleerd. Het aantal doorgangen wordt verder
gereduceerd en voorzien van de nodige faciliteiten om de controles uit te
voeren. De Europese verplichting dient uiterlijk 1 juli 2009 te zijn
ingevoerd. Naar verwachting voert Schiphol deze verplichting in juli 2008
in." Ik hoop dit punt hiermee voldoende te hebben opgehelderd. Het valt
allemaal na te lezen in de Kamerstukken.Mevrouw Azough (GroenLinks):Nog één vraag dan. In hoeverre is die irisscan op de meest
kwetsbare punten te omzeilen?Minister Hirsch Ballin:Daarover ging dus mijn brief van gisteren. Vandaar dat de dubbele bezetting
is ingevoerd op de plaatsen waar nog geen irisscan beschikbaar is. De maatregelen
uit de brief van gisteren dienen ertoe om de omzeilmogelijkheden uit te sluiten
waarvan gebruik is gemaakt in de SBS 6-uitzending.De heer De Wit (SP):Ik heb geciteerd uit de brief van 9 maart 2006 van de voorganger
van deze minister. Daarin staat het volgende: "Inmiddels zijn de Schipholpassen
voorzien van een biometrisch kenmerk (iris). Er wordt daarop op de doorgangen
naar de meest kwetsbare gebieden gecontroleerd." Was de doorgang die
de minister heeft gezien in de televisie-uitzending van SBS 6 niet de meest
kwetsbare en leidde die niet naar het meest kwetsbare gebied?Minister Hirsch Ballin:Zoals gezegd, is dat de lijn die door mijn voorganger is uitgezet en die
hij in consistente brieven heeft weergegeven. Naar aanleiding van die uitzending
heb ik geconcludeerd dat drie doorgangen met onmiddellijke ingang moesten
worden gesloten, omdat die konden worden benut om in het beveiligde deel van
de luchthaven te komen. Daarnaast heb ik geconcludeerd dat delen van de luchthaven
als "nog kwetsbaarder" moeten worden aangemerkt, bijvoorbeeld die
welke leiden tot de meest kwetsbare vluchten. Dat mag zo zijn. Ik had in ieder
geval redenen om die drie doorgangen met onmiddellijke ingang te laten sluiten.De heer De Wit (SP):De vraag was of de doorgang die de minister in de televisie-uitzending
heeft gezien – ik doel op de doorgang die de twee journalisten hebben
benut, terwijl zij een tas met materiaal bij zich hadden – niet de meest
kwetsbare was die kennelijk niet was beveiligd en evenmin was voorzien van
scanapparatuur.Minister Hirsch Ballin:Het ging niet om de meest kwetsbare doorgang – wat dat betreft heeft
de heer De Wit uiteraard gelijk – maar om de doorgang naar de meest
kwetsbare gebieden. Blijkbaar achtte de luchthaven het mogelijk om daarin
een gradatie aan te brengen. Het was mijns inziens echter discutabel om dat
te doen. Ik ben tot de conclusie gekomen dat het noodzakelijk was om die drie
doorgangen te sluiten.De heer De Wit (SP):Is de Kamer met die brief van 2006 dan toch niet op het verkeerde been
gezet? Zij kon daaruit immers de conclusie trekken dat de passen
met biometrisch materiaal waren ingevoerd: iedere pas zou biometrisch materiaal
bevatten en in de meest kwetsbare gebieden zou dat worden gecontroleerd. Bij
de Kamer kon daardoor de indruk ontstaan dat er weinig risico's waren en dat
er sprake was van een nagenoeg waterdicht systeem.Minister Hirsch Ballin:Ik heb in ieder geval nooit beweerd dat er een waterdicht systeem was.
Anders had ik de Kamer in juli 2007 niet geschreven dat ik het nodig acht
om ten opzichte van de Europese regelgeving over te gaan tot een versnelde
volledige inzet van biometrische controle, namelijk per juli 2008. Uit mijn
brief van juli 2007 kon de Kamer eenduidig afleiden dat ik niet suggereerde
dat er op dat moment reeds een volledige biometrische controle van toegang
tot het beveiligde gedeelte was gerealiseerd.De heer De Wit (SP):Dat klopt, maar ik spreek over de brief van 2006 op grond waarvan de Kamer
mocht aannemen dat die passen waren voorzien van biometrisch materiaal, dat
toepassing van de irisscan mogelijk was en dat daarvan vooral gebruik zou
worden gemaakt in de meest kwetsbare gebieden. Als mensen bij of in een vliegtuig
kunnen komen, of als zij toegang hebben tot de bagageruimte, is er sprake
van het meest kwetsbare gebied. Daar zat het lek, maar de Kamer verkeerde
op grond van de zojuist aangehaalde brief van 2006 in de veronderstelling
dat dat volledig of nagenoeg uitgesloten moest worden geacht.Minister Hirsch Ballin:In de latere brief van mijn voorganger kan ik niet lezen dat hij afstand
heeft genomen van datgene wat hij eerder expliciet heeft geschreven: ofwel
biometrische controle dan wel fysieke controle door het personeel. Hij wekt
dus niet de suggestie dat een en ander volledig is gerealiseerd. Ik zie dus
ook geen discrepantie tussen mijn brief en de brieven van mijn voorgangers.
Ik heb net letterlijk geciteerd uit mijn eigen brief van juli vorig jaar en
ik wijs ook nog op een andere passage uit dezelfde brief van vorig jaar. Die
brief hebt u ook gelezen, dus mocht u daarin enige discrepantie als gevolg
van een misverstand in hebben gezien, dan neem ik aan dat u dat ook had gesignaleerd.
U hebt ook uit die brief kunnen afleiden dat ik absoluut niet heb gepretendeerd
dat die situatie op dat moment was gerealiseerd. Ik doel dan niet alleen op
de passage die ik net aanhaalde, maar ook op de mededeling dat reeds was begonnen
met de voorbereidingen voor realisatie van die 100% fysieke controle.Dan kom ik op de vraag van de heer Teeven of het niet beter is om de beveiliging
helemaal in handen van de overheid te stellen. Dat gaat dus nog een stapje
verder dan niet privatiseren. Als alle beveiligingsfunctionarissen die nu
privaat zijn maar worden gecontroleerd door de KMar, door overheidspersoneel
worden vervangen, zou dat een enorme uitbreiding van het overheidspersoneel
vergen. Ik denk niet dat de minister van Defensie zich ten doel zal stellen
om dat helemaal in de KMar onder te brengen. Dat zou betekenen dat er een
ambtelijke dienst wordt gecreëerd die de particuliere beveiligingsorganisaties
overneemt. Ik denk dat daarvoor geen reden is af te leiden uit de ervaringen.
Wij moeten natuurlijk scherp zijn op de manier waarop een en ander wordt uitgevoerd
door die particuliere beveiligingsorganisatie en de luchthaven zelf, maar
de verantwoordelijkheid wordt via het KMar-toezicht voor Justitie gerealiseerd.De heer Teeven (VVD):Vindt de minister dat het toezicht op de uitvoering van de beveiliging
tekort is geschoten? Ik haak een beetje aan bij de vraag van de heer De Wit.
De minister ziet zelf de doorgang waar SBS6 doorheen gaat en waar het lek
zit. Vindt hij op dit moment zelf niet dat het toezicht van de KMar op die
beveiliging tekort is geschoten?Minister Hirsch Ballin:Ik heb geen klachten over de KMar, omdat de KMar onder mijn verantwoordelijk
wel degelijk controles heeft uitgevoerd die hebben geleid tot een steeds betere
herkenning van fouten. Ik wilde wat later in mijn antwoord ingaan op de kwestie
van de mystery guest, maar de vraag van de heer Teeven geeft mij aanleiding
om dat nu te doen. De KMar test ook de manier waarop het particuliere personeel
zijn taken vervult door mensen de controles te laten passeren die niet degenen
zijn die worden afgebeeld op het pasje. Die controles hebben er zeer toe bijgedragen
dat de boel scherp wordt gehouden, maar de situatie is niet perfect. Met foto's
alleen kun je geen perfectie realiseren. Je kunt er alleen met biometrische
kenmerken heel dicht bij komen. Ik heb er geen twijfel over dat de KMar op
dit punt nuttig werk heeft gedaan en dat dit ook positieve effecten heeft
gehad.De heer Teeven (VVD):Eerder zijn de personeelstekorten bij de KMar ter sprake geweest. Door
de luchthaven zelf is vaak gevraagd of de KMar en de Douane konden bijspringen
bij beveiliging of assistentie konden verlenen. Denkt u dat de vacatures die
op dit moment niet kunnen worden vervuld bij de KMar, ook problemen kunnen
opleveren voor het uitoefenen van die toezichthoudende taak of moeten wij
die 170 vacatures die niet kunnen worden vervuld op Schiphol daar totaal los
van zien?Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik sta nu even stil bij de ordening van mijn antwoord. De
heer Teeven herhaalt nu een vraag die hij in eerste termijn heeft gesteld
en die ik absoluut niet uit het oog ben verloren. Ik probeer de antwoorden
te geven in de volgorde waarin zij door de leden van de Kamer zijn gesteld.
Als u een andere volgorde wenst, dan schik ik mij daar uiteraard in. De vraag
van de heer Teeven is mij absoluut niet ontgaan, maar deze komt op een later
moment aan de orde.De voorzitter:Ik zie dat de heer Teeven accepteert dat u er straks op terugkomt.Minister Hirsch Ballin:Ik heb nog een vraag liggen van mevrouw Azough over de liquids. Zij gaf,
net als andere sprekers, wat sprekende voorbeelden variërend van een
flesje water tot parfums en whisky. Het kan een mens overkomen dat hij een
enkele keer vergeet om alles in het plastic zakje te doen. Dat betekent dat
er een nieuw flesje met dezelfde soort vloeistof moet worden gekocht, welke
dat ook moge zijn. Dat heeft er inmiddels toe geleid dat ik andere nagelschaartjes
heb moeten aanschaffen. Dat kan een mens allemaal gebeuren. Dat betekent echter
niet dat het allemaal zinloze controles betreft. Bovendien is er een Europese
verplichting op dat terrein. Ik weet dat daarover eerder vragen zijn gesteld,
door de fractie van GroenLinks in de Tweede Kamer en in het
Europees Parlement. Gezien de afweging die wij in dit verband in Europa hebben
gemaakt, zie ik geen reden om dat anders te doen. Wij komen onze verplichtingen
wat betreft de vloeistoffen na.De heer Pechtold (D66):De vraag is toch terecht. Europarlementariër In 't Veld van D66 heeft
daar een paar keer vragen over gesteld en er is een motie ingediend die is
aangenomen in het Europees Parlement. Laten wij het over nut en noodzaak hebben
in dit debat over de voordeur en de achterdeur. Er gaan per dag heel veel
mensuren verloren door de controles van de liquids. Waar moeten volgens u
de mensen worden ingezet? Er zijn vacatures en er zijn problemen. Moeten wij
dan de symboolpolitiek rond de liquids volhouden of moeten wij de mensen inzetten
waar de controle op dit moment het meest optimaal moet zijn?Minister Hirsch Ballin:Ik bedoelde dat de overlast als gevolg van de regeling inzake de liquids
niet te zwaar moet worden aangezet. Daarmee is niet gezegd dat Nederland een
eenzame strijder zal zijn in Europees verband voor handhaving van de huidige
controles. Wellicht wordt er een betrouwbare manier gevonden om te voorkomen
dat vloeistoffen en pasta's aan boord worden gebracht die explosief zijn.
U moet zich wel realiseren dat de aanleiding voor deze controles een reële
poging was om explosieven op die manier aan boord van een vliegtuig te brengen.
Het zou niet goed zijn om daar nu van terug te komen omdat wij een ander probleem
hebben.Ik heb overigens de liquids niet genoemd als argument om te berusten in
de situatie ten aanzien van de persoonscontrole, in tegendeel. Ik ben het
met u eens dat wanneer wij passagiers op een dergelijke wijze controleren,
wij ook zeer scherp moeten zijn op goederen die worden meegevoerd door het
personeel. Dat maakt ook deel uit van de maatregelen die ik heb aangekondigd,
namelijk een 100% controle van de personeelsleden zelf en van hetgeen
zij meevoeren. Ik zoek de oplossing niet in het minder intensief maken van
andere controles. Ik denk dat mijn Europese collega's mij absoluut niet zouden
begrijpen als ik zou verzoeken om versneld over de controle op liquids te
spreken omdat wij op een probleem zijn gestuit naar aanleiding van de uitzending
van SBS6. Wij moeten natuurlijk realistisch bezien welke maatregelen nodig
zijn. Wij moeten niet uit het oog verliezen dat voor de maatregel inzake de
liquids een concrete aanleiding was. Er moet echter wel een 100% controle
worden gerealiseerd op de goederen die worden meegevoerd door personeel.De heer Pechtold (D66):Het ging mij niet primair op de ergernis. Ik hoor echter een lichte bijsturing
van het standpunt van het kabinet die mij deugd doet. U zegt dat het niet
aan het Nederlands kabinet zal liggen dat de regeling inzake de liquids steeds
moet worden verlengd. Als er een goed alternatief is, kan de oproep van het
Europees Parlement worden gevolgd. En ik begrijp dat u zegt dat u dan misschien
tot degenen behoort die dat zou willen bepleiten bij uw collega's. Dat vind
ik een belangrijk punt. Het staat los van dit spoeddebat. Ik zou er graag
een keer nader op terugkomen, want ik zou graag willen dat u een koploper
wordt in het zoeken naar alternatieven en het stopzetten van deze maatregel
die alleen maar belastend is voor het milieu en bovendien ergerniswekkend
is.Minister Hirsch Ballin:De controle op liquids en andere zaken is geen doel op zich. Het gaat
om de noodzaak die bestaat uit een oogpunt van preventie van terroristische
aanslagen. Als het nodig is, ben ik ervoor. Als deze maatregelen niet meer
nodig zijn doordat er andere methoden zijn om vloeistoffen van elkaar te onderscheiden,
hoeft de totale vloeistoffencontrole niet te worden gehandhaafd. Dat zal mijn
positie zijn in het Europees overleg.Mevrouw Azough (GroenLinks):Volgens mij is een vraag van mij over het toezicht overgeslagen. Ik zie
wat het toezicht betreft grote lacunes. In hoeverre moet het huidige toezicht
verbeterd worden met het oog op de geconstateerde hiaten? Die waren niet eerder
geconstateerd door de KMar of de Inspectie Beveiliging Burgerluchtvaart (IBB).
Wat zijn volgens de minister dus de mogelijkheden om dat toezicht te verbeteren?Minister Hirsch Ballin:Ik heb ook in mijn brief uiteengezet dat nu sprake is geweest van een
situatie buiten het testpatroon. Iemand is namelijk eerst in dienst getreden
bij de luchthaven en die heeft vervolgens een ander geholpen. De inspecteur
burgerluchtvaart zal natuurlijk ook op deze situatie letten. Ik herhaal dat
ook bij de taak van de inspecteur burgerluchtvaart, die aan mijn ministerie
verbonden is, hoort dat wordt geëvalueerd wat aan de aandacht kan ontsnappen
in de bestaande patronen die hij hanteert om lacunes in de controle aan het
licht te brengen. Ik zeg dit dus graag toe.Mevrouw Azough (GroenLinks):Dit is mij toch iets te makkelijk. U gaat er toch van uit dat er nu hiaten
in het toezicht geconstateerd zijn? Er zal dus niet alleen een evaluatie nodig
zijn, maar die evaluatie zal ook tot aanpassingen moeten leiden.Minister Hirsch Ballin:Het is tweeërlei. In mijn brief zijn onmiddellijke maatregelen aangekondigd,
vooruitlopend op de situatie per 1 juli 2008. Voorts zal men na invoering
van deze maatregelen en na de fysieke veranderingen in de infrastructuur van
Schiphol, alsook de plaatsing van irisscans bij alle doorgangen, scherp blijven
op mogelijkheden om die maatregelen te omzeilen. Dat zal ik vragen aan de
inspecteur burgerluchtvaart.Mevrouw Azough (GroenLinks):Mijn punt is dat wij tot nu toe scherp hadden moeten zijn op de beveiliging
en op het toezicht daarop. Welke maatregelen zal de inspecteur burgerluchtvaart
aangeven om die alertheid te verscherpen?Minister Hirsch Ballin:Ik wil niet de indruk wekken dat het tot nu toe aan scherpte heeft ontbroken.
Ik heb zojuist ook melding gemaakt van een aanzienlijke verbetering met het
op zichzelf gebrekkige middel van pasfotocontrole op de passen. Die is bereikt
omdat daarop is gelet door middel van testpersonen die de controle probeerden
te passeren. Verder heeft de KMar inderdaad de verantwoordelijkheid om op
die controle toe te zien. Daarbij maak ik gebruik van de inspecteur burgerluchtvaart.
Dat wordt via het ministerie geregeld. Natuurlijk is het voorval voor iedereen
aanleiding om zich ook af te vragen of in het kader van het malicieuze denken,
wat behoort tot de professie van het toezicht, misschien nog iets heeft ontbroken
waar wij ook op hadden kunnen komen.Mevrouw Azough (GroenLinks):Om op dit laatste door te gaan: welke rol hebben mystery guests, als het
gaat om het controleren van de personeelsdoorgang, dus het toezicht op personeelsniveau?Minister Hirsch Ballin:Ik dacht dat ik die vraag al had beantwoord. Daarbij wordt ook van die "mystery"-personeelsleden
gebruik gemaakt.Mevrouw Azough (GroenLinks):Wat hebben die tot nu toe aan verscherpingen aangegeven?Minister Hirsch Ballin:Ik dacht dat ik dat al had gezegd, maar ik wil het graag nog een keer
zeggen. Dit betekent dat zij zich naar een doorgang begeven met een pasje
waarop een andere persoon dan zijzelf is afgebeeld. Als dat wordt opgemerkt,
is de conclusie dat het personeelslid op dat moment zijn of haar werk goed
heeft gedaan. Als dat niet wordt opgemerkt, is dat een gebrek. Dat dient ertoe
om de mensen scherp te houden. Ik heb eraan toegevoegd dat wij allemaal weten
dat met pasfoto's alleen...Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik denk dat er sprake is van een misverstand. Ik heb het niet alleen over
de doorgang, maar ook over het vrij kunnen rondlopen en over de mogelijkheid
om in het bagageruim tassen en dergelijke te deponeren. Kunt u daarop ingaan?
Het gaat mij dus om meer dan de doorgang alleen.Minister Hirsch Ballin:Ik verwijs naar de brief. Ik heb er in eerste termijn geen specifieke
vragen over gehad, maar ik heb in mijn brief wel aangegeven welke controles
er zijn. Dat beeld is wel vertekend, omdat er ook controles zijn na afloop.
Er kunnen nieuwe technieken worden toegepast. Eerder vandaag hebben wij een
algemeen overleg gehad over nieuwe chips die kunnen worden gebruikt, ook bij
het monitoren van het bagageverkeer. Wij zijn nog niet aan het eind van onze
mogelijkheden bij het identificeren, maar ik heb in mijn brief wel aangegeven
welke controles moeten worden uitgevoerd ten aanzien van de belading van vliegtuigen,
in verband met het desbetreffende onderdeel van de rapportage. Ik ben er tot
nu toe niet op ingegaan om de simpele reden dat er geen specifieke vragen
over zijn gesteld.Ik wil niet beweren dat ik de commentaren uit de fractie van de heer De
Roon op hetgeen tot nu toe is gedaan op mijn beleidsterrein als een overdaad
aan steun heb ervaren. Hij zette de afstand tussen wat zijn fractie voor ogen
staat en de brief aan de ene kant heel scherp aan, maar aan de andere kant
sloot hij niet geheel uit dat er in het antwoord nog dingen naar voren zouden
komen die voor hem van belang waren. Ik hoop maar dat hij hetgeen ik zo-even
in reactie aan de collega's van de heer De Roon heb gezegd ook wil verstaan
als een reactie op de zorgen die hij, in zeer algemene bewoordingen, samenvatte. De journalist heeft bij zijn screening niet opgegeven dat hij journalist
is. Er wordt slechts gekeken naar justitiële antecedenten en personele
gedragingen, maar een journalist geeft zijn beroep niet op. Dat kwam dus niet
vanzelf aan het licht bij het veiligheidsonderzoek. Dat zou alleen anders
zijn bij een zeer vergaande koppeling van persoonsgegevens, van vroegere functies,
opleidingsvereisten en bovenmatige opleiding. Dat laatste was eigenlijk de
suggestie van de heer De Roon. De heer De Roon zal zich trouwens goed kunnen
voorstellen dat het buitengewoon lastig is om vast te stellen dat iemand te
goed is opgeleid. Niet iedere opleiding wordt gedocumenteerd door de overheid.De heer De Roon (PVV):Wat de vorige loopbaan was van iemand die een verklaring aanvraagt, wordt
dus niet gecheckt. Dan begrijp ik niet goed waarom de minister in zijn brief
aan ons meedeelt dat het feit dat iemand eerst journalist is geweest geen
reden is om de verklaring van geen bezwaar te weigeren. Dat speelt kennelijk
helemaal geen rol.Minister Hirsch Ballin:Ik heb net gezegd dat er een controle is op criminele en justitiële
antecedenten en persoonlijke gedragingen. Dat onderzoek wordt uitgevoerd onder
verantwoordelijkheid van de AIVD, dus van mijn collega van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Het is gericht op deze vraagstelling. Journalist zijn
is geen crimineel antecedent. Wij kunnen niet zeggen dat het fout is dat een
journalist ergens anders gaat werken. Ik heb ook al aangegeven dat het om
zeer grote aantallen veiligheidsonderzoeken gaat.De heer De Wit stelde een vraag over de aanbevelingen van de commissie-Oord.
Sinds de aanbevelingen van de commissie-Oord geldt de centrale regie van het
platform door overheid en bedrijfsleven, dus een bundeling van verantwoordelijkheden.
Die hebben wij gestructureerd. Alle Schipholpassen worden voorzien van een
biometrisch kenmerk. De irisscan wordt fasegewijs ingevoerd. Vele doorgangen
worden gesloten, nu ook de drie waarover ik gisteren heb geschreven. De fysieke
controle vergt infrastructurele aanpassingen; daarom 1 juli 2008. Verder
is er het cameraproject. Aan beveiliging mogen geen concessies worden gedaan
wegens commerciële belangen. Als de neiging daartoe zou opkomen, is dat
een punt van bespreking. Degenen die mij vertegenwoordigen in dat overleg
staan voor de veiligheid en voor de verantwoordelijkheid die Justitie op dit
terrein heeft.De heer De Wit vroeg waarom aanvankelijk 1 juli 2008 is gekozen voor
het realiseren van de controle van het platformpersoneel. Er zijn uiteraard
stapsgewijs intensiveringen uitgevoerd, inclusief controle van ruimbagage
en transferpassagiers. Er zijn vergaande maatregelen genomen op het gebied
van de door Europa voorgeschreven controles. Vanwege de gevolgen van de invoering
van deze maatregelen voor de bedrijfsvoering van de luchthaven, is gekozen
voor deze fasering. Die is ook afgestemd met de veranderingen in de fysieke
infrastructuur. Wij gaan nu versnellen naar aanleiding van wat er aan het
licht is gekomen, waarbij navolging mogelijk een rol kan spelen. Ik vind het
juist dat nu een extra versnelling wordt aangebracht ten opzichte van de datum
van 1 juli 2008, inclusief het door 2 mensen laten uitvoeren van controles,
een 100% fysieke controle en een aantal interim-voorzieningen op de
luchthaven. Daarvoor moet flink wat extra personeel worden
ingezet. Het gaat om 35 mensen extra bij de Koninklijke Marechaussee, om 35
mensen extra bij de douane en bij de luchthaven zelf om ongeveer 60 mensen
extra. Dat zijn flinke inspanningen waarover wij met BZK en Defensie hebben
moeten spreken. Als je het ene doet, kun je niet tegelijkertijd het andere
doen. Er zijn nu eenmaal niet zomaar 70 extra mensen bij de douane en de Koninklijke
Marechaussee beschikbaar. Ik vind het wel nodig om dat te doen, anders had
ik dat niet geschreven. Het ligt echter in het patroon van wat verder allemaal
te doen staat, ook voor de Marechaussee en de douane. Wij hebben de bestaande
plannen aangescherpt, zoals ik gisteren heb beschreven.De heer De Wit (SP):Als de uitzending niet had plaatsgevonden en de beelden niet waren getoond,
had implementatie van de nu aangekondigde maatregelen dan geduurd tot 1 juli
2008 of misschien nog langer? Hoe zit dat?Minister Hirsch Ballin:Mijn voorganger en ik hebben de Kamer voortdurend geïnformeerd over
de fasering die wij hebben toegepast naar aanleiding van de aanbeveling van
de commissie-Oord: De tijdsplanning en het feit dat de irisscanners nog niet
overal waren voor de beoogde datum van 1 juli 2008, waren u klip en klaar
duidelijk uit mijn brief van juli 2007. Ik heb in mijn brief van juli 2007
zeer gedetailleerd geschreven dat ik dat wilde doen in de periode tussen juli
2007 en juli 2008. Iedereen heeft daaruit kunnen afleiden dat alles op dat
moment niet reeds was in het stadium van juli 2008. Ik heb ook uiteengezet
waarom dat nog niet het geval was. Omdat er heel veel werd gevraagd van de
organisatie, omdat er al heel veel wordt gevraagd van de Marechaussee en de
douane en omdat aanpassingen van de gebouwen nodig zijn.Dat wij nú deze extra maatregelen nemen, is omdat wij naar aanleiding
van deze uitzending en het zichtbaar maken van methoden waarbij de laatste
gaten konden worden benut, urgente redenen zagen om dit met onmiddellijke
ingang te veranderen.De heer De Wit (SP):Is de minister het met mij eens dat wij nu moeten vaststellen dat wij
al die jaren dat de maatregelen gefaseerd werden ingevoerd, een risico gelopen
hebben? Immers, ondanks het feit dat zij gefaseerd ingevoerd zijn, zit nu
in de beveiliging een groot lek. Dat vormt een heel groot risico voor mensen
die daar werken, wonen of gebruikmaken van het vliegtuig.Minister Hirsch Ballin:U kunt de grootte van de risico's niet alleen inschatten op basis van
de SBS 6-uitzending. U moet ook in aanmerking nemen wat er met intelligence,
met het zichtbaar maken van voorbereidingen voor aanslagen en dergelijke,
wordt gedaan. Dat aspect is sinds de SBS 6-uitzending onbesproken gebleven,
maar het betreft wel een belangrijk deel van het werk van de AIVD en van het
werk dat wordt gecoördineerd met de inspanningen van de verschillende
ministeries en met de taken van de Nationale Coördinator Terrorismebestrijding.
Hij werkt onder mijn verantwoordelijkheid. Nogmaals, dat is allemaal onbesproken
gebleven. Of de risico's het meest worden bestreden met intelligencemaatregelen,
met preventieve activiteiten, of met de maatregelen die ik met mijn brief
van gisteren heb omschreven, kan met een realistisch gesprek duidelijk worden,
maar als wij dat gesprek daadwerkelijk voeren, zal misschien het oordeel van
de heer De Wit en van mij wel eens anders blijken te zijn dan het oordeel
dat een beetje besloten ligt in de vragen van de heer De Wit. Als hij het
dus heeft over de grootte van risico's, zeg ik dat wij niet mogen uitvlakken
wat dag in dag uit, dus ook vandaag, wordt gedaan om langs andere wegen het
risico van terroristische aanslagen te voorkomen. Die inspanningen zijn van
belang. Laten wij wel wezen, ik neem wat is gedaan in aanmerking. Ik heb daarop
scherp gereageerd en gezegd dat dat onaanvaardbaar is, maar wij hadden niet
te maken met een terroristische groep, maar met een journalist. Die voerde
deze activiteit uit. Dat zeg ik niet omdat ik de maatregelen die ik heb getroffen,
niet nodig vind. Dat zeg ik ook niet, omdat ik op enigerlei wijze afstand
wil nemen van het onaanvaardbaar dat ik onmiddellijk heb uitgesproken, maar
dat zeg ik wel, omdat ik wat net werd gezegd over risico's in het juiste perspectief
wil plaatsen.De heer De Wit (SP):Maar je kunt toch niet bij de mogelijkheid van dit soort aanslagen van
een sjabloon, van een vooropgezet scenario, uitgaan. Je kunt toch niet zeggen
dat je gaat zoeken naar een terrorist die er op een bepaalde manier uitziet
en die op een bepaalde manier met iemand samen werkt. Het gaat er juist om
dat zo'n aanslag waarschijnlijk gekenmerkt wordt door het onverwachte. Daarmee
moet je rekening houden. Dan legt de uitzending bloot dat er heel grote risico's
zijn en dat die de afgelopen jaren bestaan hebben, terwijl daarvoor geen maatregelen
werden genomen.Minister Hirsch Ballin:Niemand die hier het veiligheidsbeleid, het beleid ter bestrijding van
terrorisme enzovoorts verdedigt, zal op een realistische manier de pretentie
kunnen hebben dat hij of zij 100% veiligheid kan garanderen. Ik herinner
mij goed wat de heer De Wit daarover in eerdere debatten heeft gezegd. Wat
dat betreft, zijn wij het eens. Wij weten dat het garanderen van 100%
veiligheid niet kan van de ervaringen van andere landen, landen die veel verder
gaan met het nemen van preventieve maatregelen en die veel verder indringen
in de persoonlijke levenssfeer dan wij. Dat soort perfectie is niet te realiseren.
De heer De Wit en andere sprekers houden mij dat vanavond steeds voor. Als
wij een JBZ-overleg hebben, wordt mij gezegd dat wij niet de activiteiten
van de Verenigde Staten op het gebied op Passenger Name Records en dergelijke
moeten kopiëren. Het wetsvoorstel inzake de overeenkomst met de Verenigde
Staten moet nog met deze Kamer worden besproken, maar de voorbodes en de discussies
in de JBZ-raad hebben mij al duidelijk gemaakt dat sommigen ook van mening
zijn dat de Verenigde Staten ons ertoe zullen brengen om heel ver te gaan
met het identificeren van antecedenten. Zij willen daarbij verder teruggaan
dan twee jaar. Zij willen bijvoorbeeld dertien of vijftien jaar teruggaan.
De Verenigde Staten zeggen tegen ons dat als wij pleiten voor het in acht
nemen van een kortere termijn, wij voorbijgaan aan de realiteit en dat wij
niet de afstand in de tijd in aanmerking nemen die er lag tussen de eerste
poging tot een aanslag op het World Trade Center en de tweede. Dus laten wij
proberen samen consistent te zijn. Met de intelligence en het controleren
van de persoonsgegevens kunnen wij in Nederland nog verder
gaan dan wij tot nu toe hebben gedaan. Wij kunnen het Amerikaanse voorbeeld
volgen. Ik bepleit dat niet. Ik ben het namelijk met degenen eens die zeggen
dat je naar een middenweg moet zoeken, maar ik behoor zoals u weet niet tot
degenen die zeggen dat wij alles maar op zijn beloop moeten laten. Ik vind
dat wij er goed aan doen dat wij op Europees niveau gegevens over passagiers
uitwisselen. Ook dat hoort bij het patroon van beveiliging van de burgerluchtvaart
en niet alleen die aspecten waarover mijn brief van gisteren ging. Eenieder
die mijn brief van juli vorig jaar heeft gelezen, kan uit het gestelde daarin
heel precies afleiden dat ik toen geen moment heb gepretendeerd dat alles
wat ik wenselijk vond op dat moment reeds was gerealiseerd. Anders zou ik
deze Kamer ook niet het tijdschema verstrekt hebben voor het realiseren van
verdergaande maatregelen.De heer Van Haersma Buma (CDA):De inzet van extra personeel betekent natuurlijk heel wat voor de Koninklijke
Marechaussee en andere organisaties. Begrijp ik de minister goed dat dit een
tijdelijke maatregel is, die nu noodzakelijk is, maar op 1 juli kan worden
vervangen door of afgebouwd naar een irisscan en andere maatregelen?Minister Hirsch Ballin:Op het moment dat de irisscan overal aanwezig is, is er minder personeel
nodig voor de dubbele controle van de persoonlijke identiteit. Elke verbetering
in de technologie en elke vergemakkelijking van de toegang tot gegevens is
een bijdrage om op een minder personeelsintensieve manier te werken. Uiteraard
moet je de juiste balans vinden tussen gemak en veiligheid. Ik weet de heer
Van Haersma Buma gelukkig consequent aan mijn zijde bij de uitwisseling van
gegevens en dergelijke. Mocht er bij de Koninklijke Marechaussee capaciteit
vrijkomen, dan weten wij bij Justitie nog wel andere dingen die de Koninklijke
Marechaussee kan doen.De heer Heerts (PvdA):In de brief staat dat het systeem van de irisscan ten behoeve van de identiteitscontrole
voltooid is per 1 juli 2008. De Koninklijke Marechaussee kan daar op
dat moment toch gewoon weer mee stoppen?Minister Hirsch Ballin:De persoonscontrole wordt nu door twee beveiligingsmedewerkers in plaats
van één uitgevoerd. In het derde onderdeel van de samenvatting
van de maatregelen is dit te lezen.Op de regionale luchthavens Eindhoven, Groningen, Maastricht en Rotterdam
wordt ook op de kortst mogelijke termijn de 100% fysieke controle van
personeel en de meegenomen goederen ingevoerd. De doorgangen worden voorzien
van een scan die biometrische kenmerken, de iris of vingerafdrukken registreert.
Anders wordt de identiteitscontrole steeds verricht door twee beveiligingsmedewerkers
in plaats van één. Op de luchthaven Twente vindt op dit moment
geen commercieel luchtverkeer plaats. Als dit wordt hervat, zal daar hetzelfde
regime van toepassing zijn. Ik ben op dit punt minder in detail getreden over
tijdschema's en dergelijke dan bij Schiphol, maar wij hebben de regionale
luchthavens niet uit het oog verloren.Ik heb helaas moeten constateren dat platformmedewerkers hebben meegewerkt
aan het verstrekken van informatie. Dit heeft de beveiliging schade toegebracht
en haar in diskrediet gebracht. Laten wij daar geen doekjes om winden. Dit
kan nooit de bedoeling zijn. Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen moeten
constant het beveiligingsbewustzijn van de medewerkers op peil houden. Daartoe
dienen ook de activiteiten van de Koninklijke Marechaussee en van de Inspectie
Burgerluchtvaart. Wij moeten onderkennen dat niet kan worden uitgesloten dat
mensen zich lenen voor het verstrekken van informatie. Dit is een reden te
meer om de 100% controle van het platformpersoneel op de in mijn brief
aangegeven manier uit te voeren.Ik heb de luchthaven uit-en-te-na gevraagd of de datum van 1 juli
2008 haalbaar is. Men heeft geen ruimte gelaten voor twijfel over de vraag
of de luchthaven dit zou halen, ook wat betreft de fysieke voorzieningen.In de pauze die ons was gegund hebben wij even gebeld met John F. Kennedy
International Airport in New York. Daar was het nog middag. De door de heer
De Wit genoemde toegangspoorten hebben daar acht maanden gestaan. Volgens
de telefonisch verkregen gegevens is er op dit moment geen enkele personeelsdoorgang
van een irisscan voorzien. Daar pakt men het dus op een andere manier aan.
Ik wil daarmee overigens niet suggereren dat dit minder indringend is. Wij
zullen de technologie toepassen waar de heer De Wit op doelde. Wij zullen
straks internationaal gezien behoren tot de koplopers. Dat vind ik belangrijk.Er zijn ons geen eerdere, vergelijkbare, incidenten gemeld, waarbij een
medewerker zijn pas misbruikt of in een tas verstopte verboden voorwerpen
meeneemt. Daarom reageren wij nu met de extra maatregelen. Natuurlijk komen
er incidenten voor in allerlei soorten en maten. Ik heb in de brief het incident
vermeld over de noodknop van de boarding gate en de personeelsdoorgangen.
Daarover had De Telegraaf ook geschreven. Op incidenten die worden gemeld,
worden uiteraard maatregelen getroffen. Dat mag worden verwacht van de luchthaven
Amsterdam Airport Schiphol. Nauw toezicht op het pasgebruik door de personeelsleden
heeft ertoe geleid dat meer dan 250 personen een intrekking van de pas hebben
ondergaan, omdat zij zich niet hielden aan de daarvoor gestelde regels. Daaronder
waren 20 definitieve intrekkingen. Incidenten komen voor, net zoals in andere
organisaties, en daarop hoort met scherpte te worden gereageerd door de verantwoordelijken,
ook die van de luchthaven.De heer Van der Staaij vroeg of de dynamisering van het veiligheidsonderzoek
versneld ingevoerd kan worden. De AIVD kan starten met dynamisering als hij
rechtstreeks geautomatiseerde toegang krijgt tot politie- en justitiebestanden.
Daaraan wordt op dit moment gewerkt. Overleg daarover tussen beide ministeries
is gaande. Ik wil er absoluut geen twijfel aan laten bestaan dat ik dit wenselijk
vind. Waar aanvullende wettelijke regels nodig zijn, zal ik daarvoor zo snel
mogelijk samen met mijn collega voorstellen doen. Wat mij betreft moet van
gegevensuitwisseling gebruik worden gemaakt als dat zo duidelijk in het belang
van de veiligheid is. Ik hoop dat dit onderwerp eveneens de aandacht zal hebben
wanneer de Kamer het wetsvoorstel ten aanzien van de dataretentie uit de telecommunicatie
bespreekt. Ik weet dat dit onderwerp omstreden is. Sommige belanghebbenden
hebben liever dat deze gegevens eerder worden gewist. Uit de ervaring van
het justitiële werk weten wij dat ook na tijdsverloop behoefte aan deze gegevens bestaat. Ik hoop dat wij ons op dat moment ook allemaal
bewust zullen zijn van het belang van de veiligheid.De terugkijktermijn van de AIVD is vijf jaar.De KMar houdt toezicht op de manier die ik aan het begin van mijn antwoord
aangaf en is verantwoordelijk voor de grensbewaking en de politietaken op
Schiphol. Aan het grenstoezicht op Schiphol is vanuit het justitieel gezag
de afgelopen jaren hoge prioriteit gegeven. Er zijn gelden uit de zogenaamde
Herbenreeks, extra middelen voor het grenstoezicht op Schiphol, gegeven. De
commandant van de Koninklijke Marechaussee is ermee doende dat er door de
extra middelen van 56 voltijdsequivalenten voldoende formatie is. Dit neemt
niet weg dat er op dit moment een bezettingsprobleem is op het gebied van
personeel, waarbij de formatie niet volledig wordt gevuld. Hierop doelde de
heer Heerts en daarvan zijn wij ons bewust. Ik heb hierover ook persoonlijk
gesproken met de leiding van de Koninklijke Marechaussee. Ik heb de Kamer
hierover bericht in de antwoorden op Kamervragen van 19 april 2007. De
hoofdoorzaak hiervan is een onvoorzien hoge uitstroom van personeel bij de
Koninklijke Marechaussee in het algemeen en het district Schiphol in het bijzonder.
De commandant van de Koninklijke Marechaussee heeft een hoge prioriteit toegekend
aan het op orde brengen van de personele bezetting van het district Schiphol
om zodoende de wachttijden bij de paspoortbalies terug te brengen. Dit is
een van de punten van zorg waarover ik eerder heb bericht. Het is niet rechtstreeks
een onderwerp van veiligheid, maar wel van de dienstverlening op Schiphol.
In de gesprekken met de leiding van de Koninklijke Marechaussee heeft het
punt van de personele bezetting eveneens onze aandacht en die van de kant
van het justitiële gezag. Dit zullen wij ook zo scherp proberen te houden
in onze contacten met Defensie en de Koninklijke Marechaussee.De heer Heerts heeft verder de vraag gesteld of er mogelijkheden zijn
voor een strafrechtelijke aanpak van iemand die zijn pas aan een ander ter
beschikking stelt. Dit wordt inderdaad onderzocht, niet omdat dit nu onze
prioriteit is naar aanleiding van de uitzending, maar omdat wij dit helder
moeten hebben voor het geval dat anderen op dit punt tot imitatie zouden willen
overgaan. Dit is de stand van zaken op dit moment. Op de vraag welk vervolg
dit krijgt, kan ik op dit moment niet vooruitlopen.De heer Teeven (VVD):Wordt daarbij ook gedacht aan het zelfstandig als misdrijf strafbaar stellen
van het onbevoegd betreden van een luchtvaartterrein in Nederland?Minister Hirsch Ballin:Ik betrek deze vraag graag bij de verdere beoordeling van de maatregelen.
Op dit moment geldt uiteraard de gewone strafbaarstelling voor het onbevoegd
betreden van gebouwen en terreinen. Als zou blijken dat er op dit punt behoefte
bestaat aan een specifieke aanvullende strafbepaling, zal ik dat niet uit
de weg gaan.De heer Teeven (VVD):Ik maak mijn vraag specifieker. Als de minister doelt op artikel 4.61,
dan gaat het uiteraard om een overtreding. Mijn concrete vraag is of de minister
in dit verband denkt aan het strafbaar stellen als misdrijf van het onbevoegd
betreden van luchtvaartterreinen. Dit ook met het oog op de vraag van de heer
Heerts.Minister Hirsch Ballin:Dat is heel goed denkbaar. Ik zal de vraag naar de behoefte aan aanvullende
strafbepalingen bespreken met het Openbaar Ministerie. Ik ga er wel van uit
dat de reactie hierop primair moet liggen in het daadwerkelijk beletten hiervan.
Het moet niet liggen in het strafrechtelijk optreden indien zo'n geval zich
desalniettemin voordoet. Ik zal graag bezien of de strafbaarstelling op het
niveau misdrijf in plaats van op het niveau overtreding gebracht moet worden,
als het gaat om specifieke gevaarlijke objecten.De heer De Wit (SP):Ik heb een vraag over dit punt, en met name over de mogelijkheid van strafbaarstelling.
Bij deze twee journalisten bestond er toch geen enkele opzet en geen enkel
voornemen tot het plegen van een strafbaar feit? In hun geval heb je te maken
met een heel andere situatie dan bij iemand die op zo'n terrein komt juist
met de bedoeling om wapens te smokkelen of andere strafbare feiten te plegen.
Het ging er hierbij om, een lek aan te tonen. Dat is iets heel anders dan
een strafbaar feit beogen te plegen.Minister Hirsch Ballin:De heer De Wit formuleert nu een mogelijk verweer indien een strafrechtelijke
reactie zou worden overwogen. Hij verloochent zijn professie dus geen moment.
Het is beter hier niet op vooruit te lopen en eerst te kijken wat de bevindingen
zijn van dit onderzoek.De heer Anker vroeg naar de geldigheid van tijdelijke passen. Ook dit
punt en het punt van mogelijke verbeteringen bespreek ik graag met de luchthaven.
De heer Anker zei ook dat het wantrouwen georganiseerd moet worden. Dat ben
ik met hem eens. Dat behoort inderdaad bij het testen. Personen en objecten
moeten getest worden via de mysterybenadering om zo te kijken of men voldoende
alert is. Hier wordt al vele jaren met goed resultaat mee gewerkt. De samenvatting
die de heer Anker gaf, is heel verhelderend. Er gaan zoveel mensen in en uit,
dat er op een gegeven moment gewenning optreedt. Men denkt dat men elkaar
kent. Dat moet en mag niet gebeuren. Dat moet gerealiseerd met een combinatie
van mensen scherp houden en scherpe controles door middel van irisscans en
andere scans. De heer Anker schetste dit zeer terecht.De heer Pechtold zei dat er niet over het doel heen geschoten moet worden.
De veiligheid moet serieus genomen worden, maar met een goede combinatie van
maatregelen. Als het zo geformuleerd wordt, kan ik niet anders dan het met
de heer Pechtold eens zijn. Ik hoop dat deze overeenstemming tussen hem en
mij ook aanwezig zal zijn op het moment dat wij spreken over concrete maatregelen.
Zijn opmerking impliceert namelijk dat wij bijvoorbeeld bij het bewaren, controleren
en uitwisselbaar maken van gegevens, bereid moeten zijn om bepaalde dingen
te doen. Die dingen hebben dan als voordeel dat er een bijdrage mee wordt
geleverd aan de veiligheid, op een andere manier dan via het steeds verder
opvoeren van fysieke controles. Het gaat op het gebied van veiligheid, preventie
en terrorismebestrijding dus om de goede combinatie van maatregelen. Als het
zo algemeen geformuleerd wordt, zijn de heer Pechtold en ik het eens. Ik ben
er nog niet helemaal gerust op dat dit ook het geval zal zijn
als het over concrete maatregelen gaat.De heer Pechtold (D66):Dat is wel een heel chique manier van uitlokking. Ik denk dat wij een
heel eind komen. Ziet u echter mijn oproep van vandaag vooral om inderdaad
naast de noodzaak van veiligheid de realiteit niet uit het oog te verliezen.
U brengt op dat punt terecht in dat dat betekent dat je soms ook gegevens
moet vasthouden. Dat ben ik met u eens, maar ik zeg ook dat je zo nu en dan
maatregelen moet heroverwegen en horizonbepalingen en evaluatiemomenten moet
indienen. De Kamer heeft daarover een motie aangenomen, die binnenkort wordt
behandeld. Dat lijkt mij echter buiten de orde van dit spoeddebat.Als egeltjes draaien wij hier om elkaar heen, maar wij worden het een
eind met elkaar eens.Minister Hirsch Ballin:Ook egeltjes kunnen paren.De voorzitter:Dat is toch weer een interessante bijdrage aan het debat.Minister Hirsch Ballin:Mevrouw de voorzitter. De Kamer kan de reactie op de aangenomen motie-Pechtold
binnenkort tegemoetzien. Ik ben daarover in gesprek met mijn collega van BZK.
Die reactie zal een goede aanleiding vormen om dit gesprek voort te zetten.De heer Teeven (VVD):Ik had nog een vraag gesteld over de uitgaande controles op personeel.
De douane wordt betrokken bij controles waarbij het personeel het platform
verlaat en naar het buitengebied gaat. Kunt u daarover nog iets zeggen?Minister Hirsch Ballin:Ik begrijp uw wens. In mijn brief van gisteren heb ik echter voorrang
gegeven aan die maatregelen die uit een oogpunt van veiligheid de hoogste
prioriteit moeten hebben.Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn antwoorden. Toch blijft mijn
inziens de kwestie van toezicht op beveiliging onduidelijk. Vanzelfsprekend
is menselijk falen niet uit te sluiten evenmin als kwaadwillendheid. Maar
om nu juist die veiligheidscultuur scherp te houden, mensen alert te houden
en hiaten in beveiliging op te sporen, is effectief toezicht op die beveiliging
van groot belang, niet alleen bij doorgangen maar ook binnen de beschermde
gebieden. Zo is mij nog niet duidelijk waarom een medewerker, zonder dat hij
op dat moment daar hoort te zijn, een tas in het bagageruim van een vliegtuig
kan leggen en kan weglopen, ongeacht de fase van afhandeling van het vliegtuig.
Dat verbaasde mijn fractie ten zeerste. Het toezicht moest dus naast de doorgangen
ook op dit soort momenten gericht zijn. De uitzending van het televisieprogramma
heeft hoe dan ook geleid tot verscherpte maatregelen en tot het sluiten van
drie doorgangen. Over die doorgangen zei de minister dat de luchthaven deze
voor sluiting als veilig beoordeelde, terwijl de minister ze nu toch als onveilig
beoordeelt. Die constatering had eigenlijk door de KMar of door de Inspectie
Beveiliging Burgerluchtvaart moeten worden gedaan. Mijn fractie zou het dan
ook ronduit bizar vinden wanneer de journalisten die dit hebben aangekaart,
strafrechtelijk worden vervolgd.Over de inspectie dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de beveiliging van Amsterdam Airport Schiphol in handen
is van uiteenlopende partijen;overwegende dat het toezicht op deze beveiliging op verschillende niveaus
bij verschillende partijen ligt, waarbij de eindverantwoordelijkheid voor
toezicht bij de minister van Justitie ligt;overwegende dat het laatste incident blijk geeft van hiaten in het toezicht;overwegende dat het van groot belang is dat het toezicht verbeterd en
effectiever wordt;overwegende dat dit toezicht zo onvoorspelbaar als mogelijk dient te zijn
en in staat moet zijn, hiaten in beveiliging op te sporen;verzoekt de regering, te onderzoeken op welke wijze het toezicht op de
primaire beveiliging van zowel passagiers als het personeel verbeterd kan
worden en de Kamer daarover te berichten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Azough. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 47(24804).Mevrouw Azough (GroenLinks):Voorzitter. Dit debat lijkt mij van groot belang om ervoor te zorgen dat
geen schijnveiligheid op Luchthaven Schiphol van toepassing is, in de zin
dat er aan de kant van passagiers zeer zwaar en zeer strikt gecontroleerd
wordt, soms met maatregelen waarover mijn fractie kritisch is, maar dat aan
de kant van het personeel de deur wagenwijd openstaat. Dat moet in mijn ogen
niet kunnen. Ik hoop dat dat vanaf nu en zeker vanaf juli 2008 afgelopen is.De heer De Roon (PVV):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording, ook van de door
mij aangesneden punten. Ik moet wel constateren dat ik op een aantal van die
door mij aangesneden punten de precisie die ik hoopte te krijgen in de beantwoording
van de minister, toch nog niet helemaal heb gekregen. Daarom dien ik een aantal
moties in om hem nog net iets verder te brengen en om hem een steun in de
rug te geven.De De RoonKamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat steekproefsgewijze controles ter beveiliging van Schiphol
alleen zinvol kunnen zijn indien de wijze van uitvoering van de streekproeven
niet voorspelbaar is;verzoekt de regering, te bevorderen dat niet alleen het trekken van dergelijke
steekproeven, maar ook de wijze van uitvoering daarvan, willekeurig (dus niet
sjabloonmatig) plaatsvindt, waardoor degenen die gecontroleerd moeten worden
niet op eenvoudige wijze aan de controle kunnen ontkomen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 48(24804).De heer De Roon (PVV):Dan de tweede motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het onaanvaardbaar is dat de gang van zaken bij controles
op vitale toegangspunten op Schiphol door buitenstaanders kan worden waargenomen
en op beeldmateriaal kan worden vastgelegd;overwegende voorts dat de arbeidsomstandigheden bij het uitvoeren van
toegangscontroles op vitale toegangspunten op Schiphol zodanig behoren te
zijn dat deze een optimale alertheid van het beveiligingspersoneel bevorderen;verzoekt de regering, te bevorderen dat deze controles op niet voor buitenstaanders
waarneembare wijze en onder optimale arbeidsomstandigheden kunnen plaatsvinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 49(24804).De heer Van Haersma Buma (CDA):Wat verstaat de heer De Roon onder "optimale arbeidsomstandigheden"?De heer De Roon (PVV):Daar heb ik het volgens mij al over gehad. Ik heb gezien dat werknemers
die controles moesten uitvoeren, dat in bittere kou moesten doen en daardoor
stonden te huppelen en kennelijk niet voldoende aandacht konden opbrengen
voor de controle die zij moesten uitvoeren; daar waren zij niet voldoende
nauwkeurig in. Dat lijkt mij dus te verbeteren.Dan de derde motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het onaanvaardbaar is dat de beoordeling van aanvragen
van Verklaringen van Geen Bezwaar voor veiligheidsfuncties op Schiphol plaatsvindt
aan de hand van een gestandaardiseerde werkwijze die primair uitsluitend is
gericht op een check met betrekking tot justitiële antecedenten en gegevens
van inlichtingendiensten;overwegende dat het menselijk oog onmisbaar is voor de beoordeling van
voor de veiligheid bepalende factoren;verzoekt de regering, te bevorderen dat iedere aanvraag van een Verklaring
van Geen Bezwaar voor een veiligheidsfunctie op Schiphol door individuele
medewerkers van de Koninklijke Marechaussee of van de AIVD wordt beoordeeld,
mede op basis van een controle van het cv van degene voor wie de verklaring
is aangevraagd,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 50(24804).De heer De Roon (PVV):Dan de vierde en laatste motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de beveiliging van de Tweede Kamer in de ogen van topfunctionarissen
van Schiphol als minder dan de beveiliging van Schiphol wordt beoordeeld en
in hun ogen een dikke onvoldoende scoort;overwegende dat het onaanvaardbaar is dat de beveiliging van het hart
van de democratie tekortschiet;verzoekt de Voorzitter van de Tweede Kamer, op zeer korte termijn met
de minister van Justitie en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding
in overleg te treden over een onderzoek naar het beveiligingsniveau van de
Tweede Kamer en over de voorgenomen wijze van uitvoering van dit onderzoek
binnen een week de Kamer schriftelijk te informeren,en gaat over tot de orde van de De Roondag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid De Roon. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 51(24804).De heer Anker (ChristenUnie):Eenieder is vrij om moties in te dienen, zoals wij ook in de afgelopen
week hebben zien gebeuren. Toch heb ik een vraag aan de heer De Roon. Enkele
functionarissen van de luchthaven Schiphol hebben geconstateerd dat de beveiliging
van de Tweede Kamer totaal anders is dan de beveiliging van Schiphol en, als
zij die naast elkaar leggen, zwaar onvoldoende zou scoren. Ik begrijp dat
wel, want wij zijn gelukkig geen vliegveld. Ik vind het ook een beetje vreemd
om zo'n opmerking, die terloops is gemaakt in een vertrouwelijke briefing,
aan te grijpen als signaal dat er iets grondig mis is met de beveiliging van "het
hart van de democratie", zoals de heer De Roon zegt. Trekt hij de zaken
daarmee niet een beetje uit hun verband? Wij hebben het hier regelmatig gehad
over de beveiliging van personen et cetera. Heeft de heer De Roon andere signalen
waaruit hij kan opmaken dat het niet goed gaat met de beveiliging van dit
gebouw?De heer De Roon (PVV):Ik dank de heer Anker voor deze vraag, want die geeft mij de gelegenheid
om hier nog wat meer over te zeggen. De Tweede Kamer is niet vergelijkbaar
met een vliegveld. Dat is op zich, in het algemeen gesproken, natuurlijk waar.
Als het gaat om de vraag wat een potentieel doelwit is van een terroristische
aanslag, zou ik zeggen dat de Tweede Kamer wel degelijk in beeld komt, net
zoals een internationaal vliegveld. Als mensen die verantwoordelijk zijn als
topfunctionaris voor de beveiliging van een vliegveld, hier te gast zijn en
zeggen dat zij bij de ingang al allerlei dingen zien die beneden de maat zijn
en dik onvoldoende scoren, vind ik dat er alle reden is om daar onmiddellijk
op in te springen. Het gaat namelijk om de veiligheid van het hart van de
democratie. Dat kunnen wij toch niet laten passeren?De voorzitter:Omdat dit niet echt het onderwerp van het debat van vanavond is, stel
ik voor dat wij deze gedachtewisseling kort houden.De heer Van Haersma Buma (CDA):Als de heer De Roon het echt zo belangrijk vindt en onmiddellijk wil reageren,
waarom heeft hij tijdens het overleg dan zijn mond gehouden?De heer De Roon (PVV):De redenen daarvoor zijn eenvoudig. Het lijkt mij niet gepast om met de
mensen die deze opmerkingen hebben gemaakt, een debat aan te gaan of om met
mijn mede-Kamerleden in aanwezigheid van die mensen een debat aan te gaan
over de vraag hoe wij dit moeten beoordelen en wat wij ermee gaan doen.De heer Van Haersma Buma (CDA):Het is wel gepast om de mensen nu in verlegenheid te brengen?De heer De Roon (PVV):Ik breng nu niemand in verlegenheid. Ik bespreek dit nu op de plaats waar
het thuishoort, namelijk in deze Kamer.De heer Van Haersma Buma (CDA):De heer De Roon zegt dat hij het bespreekt op de plaats waar het thuishoort.
De beveiliging van de Kamer is geen onderwerp dat wij openbaar behoren te
bespreken. Dat is nu eenmaal de essentie van de beveiliging hier. Hierover
wordt wel gesproken in het Presidium. Waarom vertelt de heer De Roon niet
gewoon aan het lid van zijn fractie in het Presidium dat dit punt speelt?
Dan kunnen wij wellicht nog met de mensen spreken die vanmiddag deze mededelingen
hebben gedaan. Dan kan er ook het snelste op worden gereageerd, sneller dan
als er eerst een brief en dan een debat of iets dergelijks komt. Waarom wil
de heer De Roon die weg niet kiezen? Ik zou hem adviseren om die weg alsnog
te kiezen.De heer De Roon (PVV):Dat doe ik niet. Ik heb het hier nu aan de orde gesteld; dat ga ik niet
terugtrekken. Ik vind dat het hier op zijn plaats is, gelet op het feit dat
het ons allemaal aangaat. In wat ik heb gezegd, heb ik niets verteld over
wat er mis is aan de beveiliging van de Kamer. Ik heb daarover inmiddels wel
signalen gekregen van mensen binnen dit gebouw. Die ga ik hier uiteraard nu
niet noemen. Dat kan dan mooi allemaal worden geïnventariseerd en onderzocht
in het onderzoek waarom ik heb gevraagd.De heer De Wit (SP):Voorzitter. De uitzending van SBS6 is een soort katalysator geweest die
heeft blootgelegd dat er wat de beveiliging van Schiphol betreft nog een aantal
gaten is dat tot ernstige consequenties zou kunnen leiden als het risico zich
had voltrokken dat in beeld is gebracht. Ik juich de maatregelen toe die de
minister in zijn brief aan de Kamer heeft voorgelegd, daarover moet geen misverstand
zijn. Ik constateer alleen – en dat is mijn eigen inschatting van de
situatie op dit moment – dat die maatregelen juist blootleggen dat het
versneld invoeren ervan aangeeft dat wij in de afgelopen periode vermijdbare
en onnodige risico's hebben gelopen.Ik heb met de heer Teeven geconstateerd dat op één punt
toch nog de vraag rijst of het systeem dat door de minister wordt voorgesteld,
wel sluitend is. Wij hebben het dan over de uitgaande controles. Mijn fractie
en die van de heer Teeven zijn van mening dat wij ook op dat punt een 100%
controle zouden moeten invoeren. Daarom dien ik de volgende motie in.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat de regering een aantal aanvullende maatregelen voor de
beveiliging van Schiphol heeft aangekondigd;constaterende dat tot die maatregelen niet behoort een 100% fysieke
controle van zowel personeelsleden die de luchthaven verlaten alsook van de
door hen meegenomen voorwerpen;van oordeel dat een dergelijke controle een De Witbelangrijke bijdrage
kan leveren aan de veiligheid van Schiphol;verzoekt de regering, per direct een 100% fysieke controle in te
voeren van zowel personeelsleden die de luchthaven verlaten alsook van de
door hen meegenomen voorwerpen,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden De Wit en Teeven. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 52(24804).De heer Van Haersma Buma (CDA):Voorzitter. Ik dank minister voor de gegeven antwoorden. In eerste termijn
heb ik al gereageerd op de brief. Ik ben bevestigd in de gedachte dat de nu
genomen maatregelen scherp zijn. Het is van groot belang dat de definitieve
maatregelen zo snel mogelijk worden ingezet. Het extra personeel dat nu nodig
is, kan dan zo snel mogelijk op andere plekken worden ingezet. Verder heb
ik goed van de minister begrepen dat ook de Inspectie Beveiliging Burgerluchtvaart
wordt ingezet. Wanneer er in de tussenliggende periode tot 1 juli aanbevelingen
worden gedaan, ga ik ervan uit dat deze worden geïmplementeerd zodat
de veiligheid maximaal wordt gewaarborgd.De minister heeft een aantal belangrijke dingen gezegd over de cultuur;
in eerste termijn ben ik daar al over begonnen. Dit blijft een belangrijk
punt. De schakel personeel is belangrijk en heel kwetsbaar. Het maximale moet
worden gedaan om te voorkomen dat daar een lek ontstaat. Ik roep de minister,
en met hem de organisaties die daar werken, op om daaraan veel aandacht te
besteden, met name in opleidingen, trainingen en controles. Ik hoop dat na
1 juli de veiligheid maximaal is gewaarborgd. 100% veiligheid
bestaat niet, maar wij moeten wel werken aan maximale veiligheid.De heer Teeven (VVD):Voorzitter. De VVD-fractie dankt de minister voor zijn antwoorden. Zoals
ik al zei, was hij heel snel met zijn reactie en die reactie was ook goed.
Dat betekent wel dat het erg mis moet zitten. Nog niet zo lang geleden zei
de minister tegen de VVD-fractie: soms zijn jullie wat te snel, over sommige
dingen moet je goed nadenken. Ik ga ervan uit dat de minister goed heeft nagedacht,
maar hij was in ieder geval buitengewoon snel. Dat kan niet anders hebben
betekend dan dat wat hij constateerde, heel ernstig was. Toch denk ik, en
met mij de heer De Wit van de SP-fractie, dat het toezicht dat de Koninklijke
Marechaussee uitoefent op de beveiliging door Amsterdam Airport Schiphol,
onvoldoende heeft gefunctioneerd. Volgens ons moet dit worden geïntensiveerd,
vandaar de volgende motie.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het toezicht van de Koninklijke Marechaussee (KMar) op
de uitvoering van de beveiliging door Amsterdam Airport Schiphol onvoldoende
heeft gefunctioneerd;constaterende dat de minister van Justitie verantwoordelijk is voor de
veiligheid van de burgerluchtvaart en het toezicht op de veiligheidscontroles
uitgevoerd door de KMar;overwegende dat de privaat-publieke verdeling van taken van beveiliging
de noodzaak van een optimale borging van de verantwoordelijkheden met zich
meebrengt;oordeelt dat vanaf heden de frequentie van "onvoorspelbare"
controles door de KMar substantieel moet worden verhoogd en verzoekt de regering
de Kamer halfjaarlijks over de voortgang en de effectiviteit van het toezicht
te informeren,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Teeven en De Wit. Naar mij blijkt,
wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 53(24804).De heer Teeven (VVD):Ik heb nog een andere motie, over de strafbaarstelling van het onbevoegd
betreden van een luchthaven.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende dat het absoluut onwenselijk is dat personen die daartoe niet
gerechtigd zijn, zich bevinden op een vanuit beveiligingsoptiek kwetsbaar
gebied als de Nederlandse luchthavens;overwegende dat van een kwalificatie van een dergelijke gedraging, het
zonder daartoe gerechtigd zijn betreden van (delen) van de luchthaven, als
misdrijf een afschrikwekkende werking uitgaat;van mening dat dit zowel preventief als repressief kan bijdragen aan de
bescherming en optimalisering van de veiligheid in de burgerluchtvaart;verzoekt de regering, te komen tot een strafbaarstelling als misdrijf
van het zonder daartoe gerechtigd te zijn betreden van (delen) van een luchthaven,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Teeven. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 54(24804).De heer Van der Staaij (SGP):Voorzitter. Allereerst wil ik de minister danken voor zijn uitvoerige
beantwoording. Deze was evenwichtig en realistisch getoonzet. Het incident
is serieus genomen. De nu voorziene maatregelen worden wel ingepast in het
beveiligingsprogramma voor Schiphol, waarover al veel langer wordt gesproken.
Dit debat is bepaald niet in het incident blijven hangen. De brief van 2007
over het beveiligingprogramma is vanavond nog eens grondiger
besproken dan destijds, en is zelfs in het perspectief geplaatst van de eerdere
brieven uit 2005. Het is toch winst dat daarmee historische diepgang is gegeven
aan dit debat over het incident.Tot slot nog iets over de gegevensuitwisseling, de herhaalde naslag van
gegevens en de gegevenskoppeling in het kader van de AIVD-onderzoeken. Ik
ben blij met de reactie van de minister op dit punt, maar ik hoop dat daar
grote spoed achter kan worden gezet en dat het niet te veel op de lange baan
terecht komt door allerlei, ook in juridisch opzicht, te nemen hobbels.De heer Heerts (PvdA):Voorzitter. Ik dank de minister voor de beantwoording. Ik heb nog een
paar specifieke vragen. Het gaat mij met name om het verscherpte toezicht
van de Koninklijke Marechaussee. Ik begrijp dat dit structureel is. Kennelijk
krijgt de Marechaussee daarvoor extra capaciteit. Is de minister ervan overtuigd
dat het toezicht van de Marechaussee op die private beveiligingsbedrijven
in voldoende mate serieus wordt genomen? Met andere woorden: zijn de commerciële
belangen en de publieke belangen van de Marechaussee voldoende in balans?
Als er verscherpt toezicht is waar niemand zich vervolgens aan houdt, dan
hebben wij ook weer een probleem. Om hoeveel Marechaussees gaat het? Ik heb
vanmiddag begrepen dat enkele tientallen dat werk nu al doen. Hoeveel zijn
dat er dan extra? Dat is natuurlijk structureel en daarvoor zullen dan ook
wel weer mensen moeten komen.Mijn volgende vraag is er een uit de eerste termijn die niet is beantwoord.
Wat is er waar van het bericht dat de Schipholtop heeft aangedrongen op de
inzet van meer Marechaussees bij de beveiliging? Wordt dan gedoeld op meer
inzet op het toezicht of op die beveiliging? Dat luistert natuurlijk heel
nauw, want wij moeten geen publieke Marechaussees gaan inzetten voor private
taken. Daar had ik graag nog even helderheid over.De heer Anker (ChristenUnie):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitgebreide beantwoording en
spreek mijn waardering uit voor de steun voor het georganiseerde wantrouwen,
dat de instelling zou moeten zijn. Ik heb nog één vraag, namelijk
een vraag die ik ook in eerste termijn heb gesteld. Het is iets dat mij zorgen
blijft baren, al kon ik er niet al te concreet op ingaan. Ik wilde namelijk
niet te veel vertellen van wat wij vanochtend hebben gehoord tijdens de technische
briefing. Ik hoorde vanochtend dat de onderzoeksjournalist – en ik zal
niet al te concreet worden – wist hoe hij zich over het terrein moest
bewegen om buiten het zicht van allerhande camera's te blijven. Ik vertel
niet hoe hij dat deed, maar hij wist het wel. Dat maakt mij toch ongerust.
Je bent daar dan doorheen en dan is het blijkbaar niet al te moeilijk om je
vervolgens over zo'n vliegveld te bewegen. Dat bedoelde ik eigenlijk met die
keten. Als je eenmaal door die eerste controle heen bent, moeten wij ervoor
zorgen dat er daarna voldoende achtervang is. Die zorg heb ik in eerste termijn
geuit en ik heb daar geen concrete reactie van de minister op gekregen. Daarom
herhaal ik dit nog een keer. Ik ben er wel van overtuigd dat deze minister volledig doordrongen is
van de ernst van de situatie en in eerste instantie een adequate maatregel
heeft genomen. Wij moeten dit onderwerp echter actueel blijven houden. Als
je dan hoort dat wij af en toe wat brieven hebben laten lopen omdat wij het
even niet meer zo spannend vonden... Dit blijft blijkbaar toch een belangrijk
onderwerp waarop wij scherp moeten blijven met elkaar.De heer Pechtold (D66):Voorzitter. Ik dank de minister voor zijn uitvoerige en heldere antwoorden.
Naar mijn mening is de uitkomst van het spoeddebat dat een journalist goed
werk heeft gedaan, dat de minister en Schiphol adequaat hebben gehandeld en
dat de Kamer in meerderheid heeft getoond realisme te betrachten, veiligheid
belangrijk te vinden, maar maakbaarheid van veiligheid niet na te streven.
Als de uitkomst van dit debat is dat de veiligheid van Schiphol zich heeft
verlegd naar de veiligheid van de democratie en de Tweede Kamer, zodat de
minister vanavond extra huiswerk krijgt, dan moeten wij ons toch afvragen
of wij datgene wat terroristen beogen, namelijk onze democratie ontwrichten
en een sfeer van onveiligheid creëren, zelf niet een stap dichterbij
hebben gebracht. Je zult maar tegen zo'n motie stemmen. Alsof je dan niet
voor veiligheid hier bent.De vergadering wordt van 22.20 uur tot 22.25 uur geschorst.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Met veel van wat er in de tweede termijn naar voren is gebracht,
kan ik zonder meer instemmen. Dat geldt ook voor enkele wat meer samenvattende
opmerkingen over de betekenis van de bespreking van dit belangrijke onderwerp
van vanavond.De heer Heerts stelde enkele vragen over de capaciteit voor het toezicht
bij de Koninklijke Marechaussee. Er zijn ongeveer 35 mensen bij de Koninklijke
Marechaussee belast met een toezichtfunctie. Het pleidooi van de top van Schiphol
voor meer mensen voor de Koninklijke Marechaussee richtte zich echter op een
ander, ook belangrijk, onderwerp dan dit, namelijk de afhandeling van de controle
van de reisdocumenten bij de doorlaatposten.Ik zal verder aan de hand van de ingediende moties reageren. Ik heb inmiddels
ook de genummerde versies van de moties. De motie van mevrouw Azough op stuk
nr. 47 heeft betrekking op het verbeteren van het toezicht. Ik heb voldoende
gezegd over de opzet van het toezicht en over de manier waarop dit is ingericht.
Ik ben daarbij ingegaan op de rol van de inspectie daarin. Ik zeg de heer
Van Haersma Buma toe dat ik eventuele aanvullende inzichten van de inspecteur
voor de burgerluchtvaart naar voren zal brengen. In dit stadium en in het
licht van de toezeggingen die ik zojuist heb gedaan, zie geen reden voor het
aanvaarden van deze motie.Mevrouw Azough (GroenLinks):Ik benadruk dat ik de maatregelen in de brief van de minister volledig
ondersteun. Hij heeft alleen nog een van mijn vragen niet beantwoord. Kan
hij toelichten hoe het mogelijk is dat een medewerker die op
een bepaalde plaats niet hoort te zijn, namelijk bij het bagageruim van een
vliegtuig, daar kan komen, een tas kan achterlaten en weer kan weglopen zonder
dat dit wordt opgemerkt.Minister Hirsch Ballin:Ik kan het precieze verloop niet toelichten, want daarvoor is het materiaal
te rudimentair. Ik ben in mijn brief op het incident ingegaan. Uiteraard behoort
dit ook tot de zaken die de inspecteur voor de burgerluchtvaart verder zal
bespreken. Daarbij moet ook worden gekeken naar het patroon van de bagageafhandeling
door de afzonderlijke luchtvaartmaatschappijen. Er hoort uiteraard een een-op-eenrelatie
te zijn tussen de bagage die aan boord wordt gebracht en wat aanwezig is op
het moment van sluiten van het luik. De norm is helder. Ik zal dit punt nog
eens uitdrukkelijk onder de aandacht brengen van de inspecteur. Het is denkbaar
dat wij op dit punt extra technologie kunnen inzetten in de toekomst op het
punt van de tags waarmee identificatie van bagage kan plaatsvinden.De motie van de heer De Roon op stuk nr. 48 betreft steekproefsgewijze
controle. Binnen enkele dagen is er sprake van 100% controle. Dat maakt
de benadering die hij voorstelt overbodig. Wellicht wil hij nog even nadenken
over zijn motie in relatie tot de 100% controle.De heer De Roon (PVV):Het gaat mij om de controles waarover in de brief staat dat die in de
toekomst nog wel steekproefsgewijs plaatsvinden.Minister Hirsch Ballin:Er zullen inderdaad bepaalde controles steekproefsgewijs worden uitgevoerd.
De wijze van uitvoering daarvan moet uiteraard zodanig zijn dat men zich niet
kan instellen op de uitkomst van de steekproef. Dat is duidelijk. Ik heb er
dan ook geen behoefte aan dat dit in die zin in een motie wordt verwoord.
Zoiets hoort uiteraard bij een professionele uitvoering van de steekproefsgewijze
controles. Dit is mogelijk anders bij de steekproeven bij de bagage. Voor
alle duidelijkheid: een bagagevoorwerp kan zich namelijk niet op steekproeven
instellen.De voorzitter:Aangezien de motie-De Roon (24804, nr. 48) is ingetrokken, maakt zij geen
onderwerp van beraadslaging meer uit.Minister Hirsch Ballin:Voorzitter. Ik kom te spreken over de motie op stuk nr. 50. Daarbij gaat
het om zeer grote aantallen. Dit moet dan ook op een professionele manier
worden toegespitst op wat relevant is. Uiteraard is wat zich nu heeft voorgedaan
ook reden om nog eens precies te kijken naar de informatie waarover geautomatiseerd
kan worden beschikt door de AIVD. Dit is ook een punt van afstemming tussen
onze diensten. Ik heb daarover al iets gezegd. Het curriculum vitae daarin
betrekken, zou naar het professionele inzicht van degenen die deze controle
bij de AIVD uitvoeren, als algemene eis over het doel heen schieten. Men hanteert
indicatoren voor het signaleren van de risico's. Om deze reden moet ik deze
motie ontraden.De motie op stuk nr. 51 is aan u gericht, mevrouw de voorzitter. Het is
niet nieuw dat ik u verzeker van onze volle medewerking, mede uit het oogpunt
van de onderscheiden verantwoordelijkheden.De motie op stuk nr. 49 gaat over het beeldmateriaal. Ik begrijp het punt.
De heer De Roon brengt met deze motie de waarnemingen van de controles onder
de aandacht. De waarneembaarheid is evenwel niet op elke relevante plaats
uit te sluiten. Wij moeten dit dus bezien in relatie tot wat realistisch is
op het omvangrijke complex van de nationale luchthaven. Daarbij voert de heer
De Roon het argument aan dat er erg veel bekeken en op camera vastgelegd kon
worden. Dat begrijp ik. Wij zouden ook wat dit betreft over het doel heen
schieten, als wij zo'n algemene regel zouden stellen, zoals die in deze motie
is omschreven. Daarom kan ik deze motie niet aanraden.De motie van de heren De Wit en Teeven op stuk nr. 52 gaat over 100%
fysieke controle bij ook het uitgaande verkeer.De voorzitter:Er is wat verwarring over de nummering van de moties.Minister Hirsch Ballin:Ik begrijp dat het nummer van de motie-De Wit/Teeven juist is. Deze gaat
over 100% fysieke controle van zowel personeelsleden die de luchthaven
verlaten als van de door hen meegenomen voorwerpen. Ik heb over die motie
wat extra moeten nadenken. Aan de ene kant past zij wel in onze benadering.
Ook zo kunnen wij nog nuttig werk doen. Aan de andere kant moeten wij ons
realiseren dat dit uit een oogpunt van veiligheid niet de allerhoogste prioriteit
heeft. Wij hebben te maken met een beperkte personeelsomvang en een beperkte
capaciteit. Daarom ontraad ik de moeite. Ik had wel behoefte aan deze toelichting,
want als er geen enkel capaciteitsprobleem zou zijn zou ik het ook willen
doen. Gegeven de realiteit en de prioriteiten, die wij echt moeten leggen
bij wat ik in mijn brief heb aangekondigd, is het volgen van de inhoud op
dit moment niet verstandig. Ik heb gezegd hoeveel extra inzet al wordt gevergd
van de douane, de Koninklijke Marechaussee en extra personeel voor de luchthaven.De heer Teeven (VVD):Als uitgaande personen worden gecontroleerd, krijgen wij mijns inziens
ook meer criminaliteit in beeld. Dat is een tweede doelstelling, zoals de
minister terecht zegt. Mensen die geneigd zijn om zich met criminaliteit bezig
te houden, laten zich wellicht gemakkelijker verleiden tot handelingen van
terrorisme, door dingen op de luchthaven te verbergen. Op deze manier detecteer
je meer personen dan bij alleen een controle op ingaande personen. Ik begrijp
de overweging van de minister wel, maar de doelstelling is iets meer dan alleen
criminaliteitsbestrijding.Minister Hirsch Ballin:Daarom zei ik ook dat ik er even over moest nadenken. Ik hoop dat de heer
Teeven na zijn inleidende opmerking in tweede termijn van mij wil aannemen
dat dit niet per se lang hoeft te duren. Wij moeten wel realistisch zijn.
Bij 100% controle op de toegang van het beveiligde deel van de luchthaven,
is de uitgaande controle daardoor reeds minder hard nodig. Natuurlijk kunnen
wij situaties bedenken waarin dat nuttig is. Mijn reactie was daarom niet
onmiddellijk dat het absoluut niet moet gebeuren. De heer Teeven en andere
leden van de Kamer hebben onderkend dat wij drastische extra maatregelen nemen,
die veel personeel vergen. Voor het patroon van drastische extra maatregelen
heb ik al intense gesprekken moeten voeren met andere betrokken ministeries.
Als wij de motie daar bovenop doen, wetend dat het minder hard nodig is als er 100% toegangscontrole is, kan ik de motie niet aanraden.De heren Teeven en De Wit hebben een motie ingediend over de publiek-private
verdeling van taken van beveiliging enzovoorts. In de voortgangsrapportages
zal ik graag meenemen wat wij op dit terrein doen, inclusief de rol van de
inspectie. De motie is wat mij betreft overbodig. Misschien is mijn toezegging
aanleiding om de noodzaak van de motie te overwegen.De heer Heerts (PvdA):Ik heb een paar keer aandacht gevraagd voor het verscherpte toezicht.
Kan de minister in de voortgangsrapportage meenemen hoe de verdeling daarvan
tussen douane en KMar uitvalt en hoeveel fte's dat structureel betreft? Ik
begrijp dat de uitbreiding structureel is.Minister Hirsch Ballin:Ik ga graag in op de betekenis voor de personele bezetting, voor zover
dat leidt tot de extra inzet die nodig is in de periode totdat de irisscans
er zijn, want dan valt de noodzaak van extra personeel weer weg. Ik zal de
personele consequenties bij KMar en douane graag in de voortgangsrapportage
bespreken. Ik herhaal dat elke extra capaciteitsinzet van de Koninklijke Marechaussee
op dit terrein gaat ten koste van belangrijke taken ten behoeve van justitie,
vreemdelingenbeleid, grensbewaking enzovoorts. Wij zullen dit uiteraard permanent
herijken in het overleg dat Justitie en Defensie hebben over de inzet van
de Koninklijke Marechaussee. In de voortgangsrapportage zal ik vermelden hoe
dat uitpakt in aantallen.De heer Teeven diende een motie in over het als misdrijf strafbaar stellen
van het zonder daartoe gerechtigd zijn betreden van delen van een luchthaven.
Ik reageer graag instemmend. Het lijkt mij het beste dat wij de strafbaarstelling
als misdrijf breder trekken en dat die niet alleen geldt voor de luchthavens
maar ook voor andere vitale onderdelen van de infrastructuur. Op die wijze
wil ik deze motie uitvoeren.Voorzitter. Ik hoop hiermee mijn reactie op de moties voldoende te hebben
gegeven.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik dank de minister voor zijn antwoorden. De stemmingen over de moties
vinden morgen plaats.Sluiting 22.43 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-3864-3889.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl