Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738);  Voortzetting van het Europadebat, Staat van de Unie (29201)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2003-2004, pag. 810-831

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

24-02-2004

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

nr. 17, pagina 810-831

10-02-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29201Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28972Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Presentie en opening (dinsdag 10 februari)Pagina 765-765
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 831-853
Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); Voortzetting van het Europadebat, Staat van de Unie (29201)Pagina 810-831
Lijst van besluiten (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-853
Behandeling van het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2004 (29200 XIII)Pagina 788-810
Behandeling van de wetsvoorstellen: -Wijziging van de Algemene wet gelijke behandeling en enkele andere wetten ter uitvoering van richtlijn nr. 2000/43/EG en richtlijn nr. 2000/78/EG (EG-implementatiewet Awgb) (28770); - Wijziging van de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 en van de Faillissementswet in verband met de uitvoering van richtlijn nr. 2001/17/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van 19 maart 2001 betreffende de sanering en de liquidatie van verzekeringsondernemingen (PbEG L 110) (29297); - Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2003 (wijziging samenhangende met de Najaarsnota) (29328); en twee andere wetsvoorstellen (29333l; 29339)Pagina 765-765
Behandeling van het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen, de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte, Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738); het Europadebat, Staat van de Unie (29201).Pagina 765-788
Ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (dinsdag 10 februari 2004)Pagina 853-854

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 132 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde zijn:de voortzetting van de behandeling van
het wetsvoorstel Goedkeuring van het op 16 april 2003 te Athene totstandgekomen
Verdrag betreffende de toetreding van de Tsjechische Republiek, de Republiek
Estland, de Republiek Cyprus, de Republiek Letland, de Republiek Litouwen,
de Republiek Hongarije, de Republiek Malta, de Republiek Polen, de Republiek
Slovenië en de Slowaakse Republiek tot de Europese Unie, met Toetredingsakte,
Bijlagen en Protocollen (Trb. 2003, 74) (28972, R1738);de voortzetting van het Europadebat, Staat van de Unie (29201).De beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Ik deel u mede dat de aanvankelijk voorziene dinerpauze van één
uur komt te vervallen. Na de eerste termijn van de regering over het Europadebat
wordt de vergadering een kwartier geschorst. De vergadering zal daarna niet
meer voor een pauze worden geschorst.Minister Bot:Mevrouw de voorzitter. Het debat van vandaag, het jaarlijkse Europadebat,
is een belangrijk debat. In Europa is namelijk genoeg aan de hand voor een
uitvoerige gedachtewisseling. Sommige van uw leden spraken over een crisis,
daarbij verwijzend naar het echec van december jl. Bovendien is in dit debat
een historische stap aan de orde, te weten de uitbreiding van de Unie met
tien nieuwe lidstaten.Toen ik vanochtend uit het vliegtuig stapte, waarmee ik vannacht uit de
VS naar Nederland ben gevlogen, vroeg ik mij af wat dit debat zoal zou brengen.
Als betrekkelijke nieuwkomer in dit huis moet ik zeggen dat ik zeer positief
verrast ben door en bepaald een genoegen heb beleefd aan hetgeen tot nu toe
naar voren is gebracht. Zelfs voor iemand die niet veel geslapen heeft, kostte
het mij niet veel moeite om mijn hoofd erbij te houden. Ik wil verder al diegenen
hartelijk bedanken die zo vriendelijk waren om complimenten en bloempjes in
mijn richting te strooien. Ik heb dat zeer gewaardeerd en beschouw het als
een stimulans om met een positief gemoed op het Europese pad voort te gaan.Dit debat had zich kunnen beperken tot punten en komma's of over zaken
die in het verleden een slagje anders hadden moeten uitvallen. Ik ben blij
dat dat niet is gebeurd en dat men zich op wezenlijke vraagstukken heeft gericht.
Er zijn drie grote thema's aan de orde geweest, te weten de beslissing die
de Europese Raad over Turkije zal moeten nemen, de mogelijke verdere uitbreiding
van de Unie en het voorlopig niet afronden van de intergouvernementele conferentie.
In dit geheel is natuurlijk ook het vraagstuk van de kopgroepen aan de orde
gekomen.De toetreding van acht Midden-Europese landen, Cyprus en Malta is in het
verleden door de Nederlandse regering gesteund. Dat betekent echter niet dat
zij de uitbreiding klakkeloos heeft laten passeren. Nederland heeft zich altijd
constructief en kritisch achter dit toetredingsproces gesteld. Met de gekozen
opstelling heeft Nederland de goede werking van de Europese Unie, de veiligheid
van de Europese burger in brede zin en de financiën veilig willen stellen.De regering meent dat de Nederlandse opstelling effect heeft gehad. Mede
dankzij de Nederlandse inzet konden in het toedelingsverdrag vrijwaringsclausules
worden overeengekomen en konden afspraken worden gemaakt over de beheersing
van de kosten van met name het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Ik noem verder
de afspraken over voor Nederland belangrijke terreinen als voedselveiligheid
en de aankoop van landbouwgrond door zelfstandige boeren om duidelijk te maken
wat de inzet van de regering is geweest. Ik denk dat de voordelen van de uitbreiding
nu al zichtbaar en voelbaar zijn. Het toetredingsproces, waarvan de Europa-akkoorden
deel uitmaken, heeft al geleid tot groei van investeringen in en handel met
de toetredende landen. De internationaal georiënteerde Nederlandse economie,
met relatief veel internationaal werkende bedrijven, heeft hier in het bijzonder
van geprofiteerd. Nederland is de tweede investeerder in Midden-Europa en
een belangrijke handelspartner. Het perspectief op toetreding tot de Europese
Unie heeft het politieke, economische en sociaal-maatschappelijke hervormingsproces
in de toetredende landen uit Midden-Europa waarschijnlijk gekatalyseerd. De
Kopenhagencriteria en het acquis communautaire hebben een kader voor hervormingen
geboden. Ik denk ook dat de toetredende landen in die toch relatief korte
periode zelf enorme voortgang hebben geboekt. Het zijn allang geen Oostbloklanden
meer, zoals wij ze vroeger wel eens noemden. Het zijn echt moderne, democratisch
georiënteerde markteconomieën geworden.De regering meent, met de Commissie, dat alle toetredende landen op hoofdlijnen
klaar zijn voor toetreding tot de Europese Unie. Laat ik echter de drie elementen
van die Kopenhagencriteria in het kort onder de loep nemen,
ook al omdat er zo veel over is gesproken. Ik geloof dat de toetredende landen
voldoen aan de criteria, maar natuurlijk blijven er altijd wensen over. Ik
geloof overigens dat je dit zelfs zou kunnen zeggen over de huidige vijftien
lidstaten. In de eerste plaats zal de regering alert blijven op het blijven
voldoen aan de politieke Kopenhagencriteria. Zij zal hierbij onder andere
gebruik maken van de bevindingen van de Nederlandse ambassades, internationale
bronnen en van waarnemingen van de Commissie. Verdere uitbouw van de bestuurlijke
en juridische capaciteit van de toetreders verdient aandacht. Hetzelfde geldt
voor de bestrijding van de corruptie. Dit aspect is verscheidene malen genoemd.
Bestrijding van discriminatie heeft de bijzondere aandacht van de Nederlandse
regering. De EU kan de toetreders na hun toetreding ondersteunen bij de versterking
van hun bestuurlijke capaciteit, via de zogenaamde transitiefaciliteit, die
in het toetredingsverdrag is opgenomen.Ik denk dat alle toetredende lidstaten voldoen aan de economische criteria.
In het licht van de verslechterende economische situatie is het bemoedigend
dat de meeste toetreders in de afgelopen periode de macro-economische stabiliteit
hebben weten te handhaven. De toetredende landen hebben alle goede voortgang
geboekt bij de overname en de implementatie van het acquis communautaire.
Ik geloof dat het leeuwendeel van die taken is uitgevoerd. Toch zijn er zorgpunten.
Het is niet verwonderlijk dat er bij de grote inspanning die de toetreders
moeten verrichten om het hele acquis over te nemen, een aantal problemen ontstaat.
De Commissie heeft al gewezen op de 39 terreinen. Daarnaast constateert de
Commissie dat er op een aantal terreinen een versterkte inspanning nodig is.
In de afgelopen weken heeft de Commissie bilaterale consultaties gehouden
met de toetredende landen. In deze consultaties is nagegaan welke vorderingen
de landen hebben gemaakt. Zij streven er uiteraard naar om op basis van deze
consultatie en de adviezen ook daadwerkelijke verbeteringen aan te brengen.
Later zal de Commissie aan de Raad verslag doen van haar bevindingen, waarschijnlijk
aan het einde van deze maand. Ik vertrouw erop dat de toetredende lidstaten in de korte periode die
nog rest tot 1 mei alles op alles zullen zetten om alle achterstanden in te
lopen. Al was het maar omdat in veel gevallen de schade van het niet nakomen
van de verplichtingen uit het toetredingsverdrag wordt ondervonden door de
betrokken toetreders zelf. Zo zullen er geen projecten uit de structuurfondsen
kunnen worden gefinancierd indien een land geen deugdelijk systeem voor controle
op de bestedingen heeft. Het is dus heel belangrijk dat de nieuwe lidstaten
ervoor zorgen dat er een level playing field komt, en dat alle andere afspraken,
zoals op het gebied van bestuur, voedselveiligheid, fytosanitaire maatregelen
en dergelijke worden nagekomen.Ik denk dat het acquis communautaire en het toetredingsverdrag samen een
menu bieden aan mogelijkheden om eventueel bij toetreding nog bestaande tekortkomingen
aan te pakken.Ik kom nu tot een eerste conclusie voor het algemene deel. De regering
meent dat er alle reden is om het toetredingsverdrag te bekrachtigen, allereerst
omdat de toetreders al veel hebben bereikt. Met uitzondering van de enkele
punten met betrekking tot de overname en implementatie van het acquis voldoen
zij op dit moment aan de Kopenhagencriteria. In de tweede plaats moeten hun
inspanningen zich in de komende maanden vooral richten op het volledig voldoen
aan al die criteria. De regering is ervan overtuigd dat de toetreders ook
hun uiterste best doen om dit te bereiken. Ten slotte: indien de toetreders
er niet volledig in slagen, bieden het Toetredingsverdrag en het Verdrag betreffende
de Europese Unie voldoende waarborgen om de goede werking van het acquis communautaire
en de veiligheid van de Europese burger in brede zin te verzekeren. Wij vertrouwen
erop dat de Commissie deze waarborgen ook zal gebruiken. Zo niet, dan zal
de regering daarop verder reageren.Zoals aangekondigd wil ik nu eerst iets zeggen over Turkije. Het is belangrijk
om helder voor ogen te hebben wat de feitelijke situatie is. Op de eerste
plaats wil ik eraan herinneren dat er in 1999 tijdens de Europese Raad van
Helsinki besloten is dat Turkije kandidaat is voor toetreding. Dat kandidaatschap
blijft bestaan en kan niet eenzijdig worden teruggedraaid. Ik ga een stap
verder terug. In 1993 zijn de Kopenhagencriteria vastgesteld. Pas als er aan
het politieke element van deze criteria wordt voldaan, kan er worden gestart
met de toetredingsonderhandelingen. Als wij hierover spreken heb ik vaak het
gevoel dat de mensen eigenlijk al toetreding in het hoofd hebben, maar wij
spreken slechts over de start van onderhandelingen. Er wordt dus eerst gekeken
aan de hand van een toets aan die politieke criteria en op basis van het rapport
dat de Commissie naar wij hopen in oktober zal voorleggen, of Turkije voldoet
aan de politieke criteria. Dat is iets waar de regeringsleiders zich in december
over zullen buigen. Als – en ik benadruk: áls – de onderhandelingen
dan zouden beginnen, komt waarschijnlijk een heel lang proces op gang, dat
te zijner tijd wordt gevolgd door een Toetredingsverdrag dat geratificeerd
moet worden. Zoals u weet, is ratificatie een verantwoordelijkheid van de
parlementen van alle lidstaten die er op dat moment zijn. Dan kan de Kamer
bepalen of zij het wel of niet eens is met het Toetredingsverdrag. Het is
dus helemaal niet zo dat het eindresultaat er met het begin van de onderhandelingen
al ligt. Dat kan men hopen of niet hopen. Ik leg toch even de drie etappes
heel duidelijk neer: het rapport van de Commissie in oktober, vervolgens het
besluit van de Europese Raad in december over het al dan niet openen van onderhandelingen
op basis van de politieke criteria, dan het onderhandelingsproces dat heel
lang kan duren en vervolgens een ratificatie met alle gebruikelijke procedures
van dien.Ik wil ingaan op diverse opmerkingen die gemaakt zijn door de verschillende
senatoren over deze aangelegenheid. Ik begin bij de heer Jurgens. À
propos, het deed mij genoegen toen hij sprak over ultramontaan en Schaapman.
Hij heeft toch een goede opleiding gehad op de middelbare school, dacht ik
zo, dat hij weet wat ultramontaan is.De heer Jurgens (PvdA):Ja, bij de Jezuïeten.Minister Bot:Precies, dat wou ik dan maar zeggen. Ik kan u zeggen dat ik zowel een
Atlanticus ben als een goed Europeaan. Ik hoop dat ik dat gisteren
ook nog eens bewezen heb. Ik heb ook eerder in de Tweede Kamer tijdens de
begrotingsbehandeling gezegd dat er voor mij twee aanleghavens zijn, de Europese
en de transatlantische. Ik denk dat zij heel goed samengaan, dat zij moeten
samengaan en dat beide partijen ook moeten willen dat zij goed samengaan.
Daarvoor moeten wij ons blijven inzetten.In zijn betoog heeft de heer Jurgens een zeer interessante analyse gegeven
met als aansprekende elementen de geopolitieke en economische overwegingen
en afwijzing van een Europees c.q. EU-monopolie op democratische normen en
waarden. Hij heeft ook gezegd dat wij eerst het rapport van de Commissie moeten
afwachten dat in oktober verschijnt. Daar ben ik het helemaal mee eens.De vraag naar de grenzen van Europa is ook door anderen gesteld. Ik acht
dit een zeer terechte vraag. Wij zijn in Nederland altijd huiverig geweest
om te spreken over de finalité politique en om daar een duiding aan
te geven, omdat wij van mening waren dat de Europese integratie een proces
is. Wij hebben altijd gezegd dat het een open-ended proces is en daarom hoeven
wij ons ook niet nu al uit te spreken over de geografische grenzen. Solana
heeft daar niet zolang geleden over gezegd dat dit waarschijnlijk bepaald
zal worden door politieke en geografische overwegingen. Dat is een combinatie.
Het heet Europese Unie en ik denk dat je daaruit al heel wat kunt concluderen,
maar je ziet dat er op het ogenblik ook politieke overwegingen bij komen,
al was het maar omdat er aan politieke criteria getoetst wordt. En die politieke
criteria zijn tamelijk nauwkeurig en dwingend. Dit toetsingselement vind ik
dan ook net als verschillende woordvoerders heel belangrijk.Sinds de val van de muur is uitbreiding mogelijk tot aan de Kaukasus en
er voorbij, tot de Balkan, de Oeral en bij wijze van spreken nog verder. Maar
het is natuurlijk wel de vraag of wij na het opnemen van de tien van Laken
en de drie andere erkende kandidaat-lidstaten überhaupt verdere uitbreiding
zouden moeten willen, en zo ja, wanneer, en zo nee, wat er dan wel zou moeten
gebeuren. Ik wijs er nog maar op dat Noorwegen, Zwitserland, Liechtenstein
en Monaco ook Europese landen zijn. Daarover wordt niet altijd gesproken,
maar die kunnen natuurlijk ook nog in de wachtkamer terechtkomen. Je kunt
dus niet bij voorbaat zeggen dat alleen de Balkanlanden nog staan te wachten,
zoals Kroatië. De heer Platvoet vroeg nog naar Georgië, maar bij
zo'n land ligt toetreding in een nog wat verder verschiet.Er zijn een paar uitgangspunten, op de eerste plaats: geen nieuwe scheidslijnen.
In de Staat van de Europese Unie van een paar jaar geleden is er een beleidsnotitie
geweest "Van Marrakesh tot Moermansk". Deze heeft geleid tot een beleidsdialoog
waarvan het initiatief tot een "wider Europe" mede het resultaat is geweest.
Dit geeft duidelijk aan dat je vaak tot heel goede alternatieven kunt komen,
als je hierover nadenkt. Het functioneren van de Unie waarborgen betekent
ook aanpassing en verdieping. Het gericht zijn van de IGC op dit resultaat
is hier een uiting van. Wij vinden dus dat een open houding op haar plaats
is, maar dat die nooit mag leiden tot een verzwakking van de Unie. Daar moeten
wij alle stappen aan toetsen. Mocht de Kamer nog een keer zo'n nota willen
hebben, dan zijn wij natuurlijk altijd bereid om er weer een te maken.Even terzijde, er is ook gevraagd naar het EVDB, de WEU, de NAVO enz.
Het is uiteraard mogelijk om ook daarover een beleidsnota aan de Kamer te
presenteren. Dit zal even wat nadenken vergen en ze zal misschien in samenhang
met het resultaat van de IGC geproduceerd moeten worden, maar het is op zichzelf
een heel interessante materie.De heer Van Middelkoop heeft nog iets gezegd over het gebaar naar de islam
waarnaar ik had verwezen. Ik denk dat mijn uitspraak toch in de juiste context
moet worden gezien. Ik heb niet gezegd dat het interessant is om Turkije tot
de Unie toe te laten omdat het belangrijk is om de islam erbij te betrekken.
Nee, ik heb gezegd dat het, als er besloten wordt om met Turkije te gaan onderhandelen,
natuurlijk opgevat zal worden als een positief gebaar naar de islam. Dit spreekt
vanzelf, want Turkije is nu eenmaal een groot land met een overwegend islamitische
bevolking. Gelet op de dreiging van instabiliteit in het Midden-Oosten moeten
wij voorkomen dat de daarmee samenhangende tegenstelling tussen de moslimgemeenschap
en het Westen verscherpt zou worden. Ik heb gisteren met mijn gesprekspartners
het nieuwe Amerikaanse idee van een "greater Middle-East initiative" besproken.
Daarin wordt eigenlijk hetzelfde voorzien; men vindt dat men de islamitische
wereld op de een of andere manier bij één groot initiatief zou
moeten kunnen betrekken, opdat deze het gevoel krijgt dat het Westen geïnteresseerd
is in wat daar gebeurt en dat het probeert om democratische waarden in te
voeren via het onderwijs en via het non-discriminatiebeginsel, gelijke behandeling
van mannen en vrouwen. Dit geeft dus ook al aan dat ook in Amerika het denken
in de richting gaat van wat het Westen zou kunnen doen om de wereld van de
islam het gevoel te geven dat het zich niet als blok afzet tegen de islam
en die wereld alleen beschouwt vanuit een oogpunt van terrorismebestrijding,
maar dat het Westen een positief signaal wil geven. Europa doet dit trouwens
allang, bijvoorbeeld met de associatieakkoorden. Ik vond het ook wel interessant
om gisteren te vernemen wat ook de Amerikanen proberen. Ik vond wel dat men
hiermee eigenlijk probeert het wiel opnieuw uit te vinden, maar de Amerikanen
zien dit breed, want zij zeggen: dit kan zelfs Pakistan betreffen. Ik zeg
dit alleen om aan te geven dat wat Turkije betreft er geen misverstand bestaat.
Ik zeg dus niet: Turkije moet erbij, omdat dat een goed signaal aan de islam
is. Ik zeg: als Turkije erbij komt, zal dat door de islam opgevat worden als
een positief signaal.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voorzitter. Over dit interessante punt wil ik nog een vraag stellen. Het
initiatief van de Amerikanen lijkt mij heel sympathiek. Het staat los van
de vraag of Turkije op enig moment lid zou moeten worden van de Europese Unie.
Wij kennen wat dat betreft sinds jaar en dag de positie van de Amerikanen.
Het gaat mij nu om wat de minister zegt, overigens: mijn dank daarvoor. Is
de minister het echter met mij eens dat het inbrengen van de politieke gevolgen
van de factor godsdienst legitiem is in het debat over de vraag of Turkije
al dan niet zou moeten kunnen toetreden? Sommigen wijzen erop dat Turkije
een seculiere staat is. De godsdienst wordt daarbij als het ware wegge dacht. Als ik de minister nu hoor, meen ik dat dit niet zijn positie
is.Minister Bot:Nu worden mijn woorden verkeerd begrepen. Ik vind niet dat bij de toetredingscriteria
en bij de vraag of Turkije wel of niet kan toetreden dit aspect een rol moet
spelen. Daar zou ik fel op tegen zijn.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Dat ben ik met u eens. Daarom koos ik voor de formulering die ik gebruikt
heb. Ik sprak daarbij over de politieke betekenis van de factor godsdienst.
Het is toch evident dat die er met betrekking tot Turkije is. Waarom wordt
gesproken van een seculiere staat en waarom heeft het leger zo vaak ingegrepen?
Dat heeft te maken met het regelmatig borrelen en overlopen van de hogedrukketel
in Turkije.Minister Bot:Ik weet niet of dat specifiek in Turkije het geval is. Turkije is een
seculiere staat met een democratisch gekozen regering. Er speelt een godsdienstig
element, omdat de bevolking de islam aanhangt. Daarom zal dit proces een positieve
uitstraling hebben naar andere islamlanden. Ik vind echter niet dat dit element
een rol mag spelen in het beslissingstraject en bij het beantwoorden van de
vraag: mogen wij al dan niet met Turkije onderhandelingen openen? Ik zou het
oneigenlijk vinden als dit element op deze manier bij de onderhandelingen
werd betrokken. Wij zullen wel zien wat er gebeurt.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Nu moet ik bijna mijzelf in bescherming nemen. Ik wil namelijk deze factor
ook niet rechtstreeks bij de onderhandelingen introduceren. Echter, in de
debatten merk ik vaak een soort onnozelheid als zou de godsdienst daar volledig
geprivatiseerd zijn zoals in het Westen. Men doet het dan voorkomen dat godsdienst
niet meer als culturele en politieke entiteit bestaan. Dat is natuurlijk niet
zo. Nog niet zolang gelden werd een van de grootste politieke partijen in
Turkije verboden. Tot het Hof van Justitie is daarover geprocedeerd en de
beslissing gehandhaafd. Dat is toch zeer exceptioneel. Een dergelijke gang
van zaken kennen wij elders in Europa niet.Minister Bot:Het is interessant om te weten dat die partij niet zozeer was verboden
vanwege haar religieuze inslag, maar vanwege het extremisme dat daaruit sprak.
Dat was de achtergrond.De heer Van Middelkoop (Christenunie):Ik heb het arrest gelezen. De reden was dat de sharia in het programma
van die partij was opgenomen.Minister Bot:Dat is dan voor mij reden om te zeggen: dat is een extremistisch element
dat men niet in de Turkse, democratisch tot stand gekomen grondwet, wilde
introduceren.Voorzitter. De vraag is gesteld: waar houdt Europa op? Hierop ben ik al
kort ingegaan. Ik heb gezegd dat dit thans moeilijk is vast te stellen. We
kennen de wensen van Roemenië en Bulgarije. Zoals bekend heeft Kroatië
een aanvraag ingediend. Ik wil niet speculeren. Dat zou erg gevaarlijk zijn.
Het beleid van de Europese Unie richt zich wel op relaties met de nieuwe buren.
Daarmee komen wij weer uit op dat beleid voor een wider Europe. Dat biedt
naar mijn mening voorlopig een heel goed alternatief. Perspectief op toetreding
is evenwel geen onderdeel van het wider-Europebeleid. De raad voor algemene
zaken en externe betrekking van 16 juni 2003 concludeerde dan ook: this should
be seen as separate from the question of possible EU-extension. Ik meen dat
dit een heel goed bericht is en een signaal aan deze landen.De heer Van der Linden heeft ook over Turkije gesproken. Ik meen inderdaad
dat toetreding pas aan de orde is als aan alle criteria is voldaan en niet
alleen aan de politieke. Ook aan de economische Kopenhagencriteria moet zijn
voldaan. Andere elementen zullen aan de orde komen als wij besluiten om de
onderhandelingen te beginnen. De vraag die nu aan de orde is, dienen wij te
beantwoorden aan de handen van de besluiten van de Europese Raad van Kopenhagen.
Er zal op basis van het rapport en de aanbevelingen van de Commissie in december
besloten worden of al dan niet aan de criteria wordt voldaan.De heer Van der Linden (CDA):Ik kom terug op de discussie over "wider Europe". Dat element wordt aan
de externe relaties toegevoegd. De EU doet het op basis van bilaterale betrekkingen
en incidentele contacten, vooral economisch gemotiveerd, en terecht. Moet
dat niet gepaard gaan aan het versterken van de institutionele structuur,
waarin juist de niet-materiële elementen zoals democratie, mensenrechten
en rechtsstaat, de afgelopen jaren een doordrenkte toepassing hebben gekregen?
Als gevolg daarvan profiteert de EU van de ervaring bij de Raad van Europa.Minister Bot:Dat lijkt mij een goede gedachte. Het hele "wider Europe"-beginsel staat
toch nog een beetje in de steigers. Men is op het ogenblik duidelijk bezig,
juist in antwoord op de vraag tot hoever Europa zich moet kunnen uitbreiden,
toe te werken naar alternatieve oplossingen, waarbij men zegt: je hoort er
in zekere zin bij, wij trachten je zoveel mogelijk economisch en financieel
bij het Europese gebeuren te betrekken, maar niet als volledig lid. Het is
goed om daar een institutioneel element bij te betrekken, maar dat is nog
niet helemaal doordacht. Het hele "wider Europe"-initiatief staat ook nog
een beetje in de steigers. Het is zoiets als het "greater Middle-East initiative"
van de Amerikanen. Als je daarover doorvraagt, blijkt dat men slechts algemene
gedachten heeft over een charter, monitoring en bepaalde conferenties. In
het kader van "wider Europe" zullen wij onze gedachten hierover moeten laten
gaan. Mogelijk is het een goed initiatief voor bepaalde staten die nog heel
ver van het lidmaatschap af zijn of zich daar überhaupt niet voor kwalificeren.De heer Platvoet heeft gevraagd naar de stand van zaken rond de toetredingscriteria.
Wij onderschrijven de analyse van de Commissie. Turkije heeft vorderingen
gemaakt, maar op een groot aantal punten is de voortgang onvoldoende. Er dient
beter toegezien te worden op de volledige implementatie van hervormingen en
wetswijzigingen. De regering moedigt Turkije aan, het hervormingsproces met
kracht voort te zetten, met name op de door de Commissie genoemde terreinen,
zoals onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, uitoefening van de fundamentele
vrijheid en rol van de strijdmacht. De Commissie concludeert een aanzienlijke
voortgang richting het voldoen aan politieke criteria, maar Turkije voldoet
er nog niet aan. Wat de economische criteria betreft concludeert de Commissie
in het voortgangsrapport dat in Turkije het functioneren van de markteconomie
aanzienlijk is verbeterd. Ook op dit gebied wordt nog lang niet aan alle economische
criteria voldaan. Als wij het afmeten aan de resultaten van andere landen,
zelfs van toetreders en andere kandidaten, dan loopt Turkije in menig opzicht
voorop.Ik kom op de kwestie-Cyprus. De motie-Van Bommel/Van Baalen van 19 november
stelde dat het slechts wenselijk is om toetredingsonderhandelingen te openen,
indien Turkije voor de aanvang van de onderhandelingen akkoord gaat met een
plan dat voorziet in de opheffing van de deling van Cyprus. In de motie werd
geen verzoek aan de regering gedaan om deze visie over te nemen. De regering
heeft wel aangegeven dat, ofschoon er geen formele koppeling bestaat tussen
de kwestie-Cyprus en het besluit al dan niet onderhandelingen met Turkije
te openen, het uitblijven van een oplossing voor deze kwestie de besluitvorming
over Turkije zeker zal beïnvloeden. Veel zal afhangen van de opstelling
van Turkije in de periode tot mei 2004. Voor de onderhandelingen die vandaag
begonnen zijn op basis van het Kofi Annanplan, heeft de secretaris-generaal
beide partijen opgeroepen om constructief mee te werken en ervoor te zorgen
dat die deling eindelijk eens wordt opgeheven. Er is gerefereerd aan de Raad
van Europa. Ook daarin is een beroep gedaan op de partijen om te komen tot
een constructieve oplossing, mede naar aanleiding van de speech van Papadopoulos,
de president van Cyprus. Nogmaals, het zal een belangrijke rol spelen in de
overweging of de onderhandelingen met Turkije wel of niet kunnen worden geopend.
Dit is geen absolute voorwaarde, omdat het niet onder de politieke criteria
van Kopenhagen valt.De heer Kox (SP):Wil de minister wat duidelijker zijn? De motie-Van Bommel/Van Baalen draagt
de regering niet iets op, maar spreekt iets uit. Uit de naamgeving van de
motie blijkt al dat het wel een erg breed politiek spectrum is: uitgezonderd
de Partij van de Arbeid schaart de hele Kamer zich daarachter. De minister
meent dat dit van grote invloed zal zijn. Ik mag toch aannemen dat de regering
heeft begrepen dat het parlement vindt dat, als Turkije niet meewerkt aan
het opheffen van die deling, het niet wenselijk is om aan die onderhandelingen
te beginnen. De minister is vrij om te doen en te laten wat hij wil, maar
er is wel een parlement waarmee hij rekening moet houden.Minister Bot:Zoals u weet, houd ik altijd ten zeerste rekening met het parlement. Maar
ik heb ook het recht de mening van de regering weer te geven, een mening die
duidelijk is uitgedragen. Nogmaals, dit zal zeer zwaar meewegen in de oordeelsvorming,
om de eenvoudige reden dat het raar is als er een land bijkomt dat een bepaald
ander land niet erkent.Ook de heer Kohnstamm heeft nog gevraagd naar de monitoring van het voldoen
aan de politieke criteria gaande de onderhandelingen. Het is juist dat onderhandelingen
pas beginnen als een kandidaat voldoet aan de politieke criteria. Economische
criteria kunnen vaak volgen, zeker als onderhandelingen lang gaan duren, wat
met Turkije ongetwijfeld het geval zal zijn. Daaruit vloeit logisch voort
dat ze worden gevoerd en voortgezet in de veronderstelling dat de kandidaat
aan de politieke criteria blijft voldoen. Tot nu toe is er in de onderhandelingen
van uitgegaan dat aan die politieke criteria inderdaad wordt voldaan. Als
we eenmaal in de situatie zijn waar een eerste commissie heeft vastgesteld
dat Turkije geheel en al voldoet aan de criteria – ik doel op het beroemde
oktoberrapport – en als vervolgens de Europese Raad, toch bestaande
uit 25 landen waarvan er enkele zeer kritisch kijken naar de toestand in Turkije,
unaniem van oordeel is dat de onderhandelingen kunnen aanvangen, omdat de
politieke criteria zijn vervuld, dan zijn dat twee feiten van belang. Vervolgens
moeten en kunnen we aan de Commissie vragen, parallel aan die onderhandelingen
zeker te stellen dat Turkije aan de criteria blijft voldoen. Dat zou één
van de voorwaarden kunnen zijn voor het openen van onderhandelingen. Daarvoor
is nog geen mechanisme ontworpen. Parallelle monitoring moet wel gebaseerd
zijn op de veronderstelde voortgezette beantwoording van Turkije aan die criteria.
Met andere woorden: als Turkije eenmaal voldoet, gaan we niet elk half jaar
weer een toetsingsdebat voeren. Je zou wel een monitoringsysteem kunnen ontwerpen
waaruit, als wordt geconstateerd dat het niet gaat, consequenties worden getrokken.
Dat zou je in december of daaraan voorafgaand kunnen formuleren.De heer Platvoet (GroenLinks):Zegt u nu dat het de opvatting van de regering is dat die politieke toetredingscriteria
zo worden geïnterpreteerd dat Turkije daaraan kan voldoen, ook als Cyprus
nog steeds gedeeld is?Minister Bot:Nee, dat zeg ik niet.De heer Platvoet (GroenLinks):Is het omgekeerde dan waar? Turkije kan niet aan die politieke toetredingscriteria
voldoen, zolang Cyprus nog gedeeld is?Minister Bot:Nee, de regering vindt dat Turkije aan de politieke criteria moet voldoen.
De regering is zelfs bereid om te kijken of er een monitoringmechanisme kan
worden opgezet als er onderhandelingen worden geopend. De vraag hoe het verder
met Cyprus gaat, is een vraag die zeer zwaar zal meewegen. Maar wij zijn niet
alleen in die hele zaak. Dit is geen politiek criterium volgens die van Kopenhagen.De heer Van Middelkoop heeft nog gevraagd of de regering het met hem eens
is dat de normalisatie van Cyprus niet de eerste verantwoordelijkheid van
de EU is, maar primair van de VN, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland en
Turkije. De heer Kox informeerde naar actuele ontwikkelingen. Daar heb ik
al iets over gezegd. De regering is het met de heer Van Middelkoop eens. De
VN heeft in de afgelopen jaren een actieve, bemiddelende rol gespeeld bij
pogingen om het conflict op het eiland op te lossen. Er is geen aanleiding
om dit te veranderen. De onderhandelingen beginnen vandaag. We hebben in de
krant gelezen wat Kofi Annan erover heeft gezegd. Gisteren hebben mijn gesprekspartners
er ook uitvoerig over gesproken. Zij hebben aangegeven dat ze zware druk uitoefenen
op beide partijen om tot een oplossing te komen. Amerika is erg geïnteresseerd
in de toetreding van Turkije. Amerika weet donders goed dat, als de kwestie-Cyprus
niet wordt opgelost, het in december zwaar weer wordt. Misschien
begrijpen de heren Kox en Platvoet nu hoe het dan ongeveer gaat. Wij oefenen
momenteel dus met zijn allen grote druk uit.Indien de besprekingen met betrekking tot Cyprus succesvol verlopen, zullen
de onderhandelingen eind maart beginnen, waarna de secretaris-generaal eventuele
openstaande punten zal invullen. Daarna volgen er eind april referenda op
beide delen van het eiland. In dit scenario zou het conflict over het eiland
nog voor de toetreding van Cyprus worden opgelost. De EU heeft steeds aangegeven
dat wij zullen bemiddelen en zullen helpen.Dan iets over Bulgarije en Roemenië. Voor het eind van het jaar wordt
bekeken, ook onder Nederlands voorzitterschap, of deze landen wel of niet
voor toetreding in aanmerking komen. Er zijn belangrijke zorgen, in het bijzonder
over de bestuurlijke en juridische capaciteit en over de overname en de implementatie
van het Acquis. Roemenië lijkt nog erg veel te moeten doen, in ieder
geval meer dan Bulgarije. Dit geldt op economisch vlak, maar ook op een aantal
andere terreinen. Er leven ook zorgen over het respecteren van de persvrijheid
in Roemenië. Incidenten als intimidatie van journalisten wijzen op pogingen
om de persvrijheid te beperken. De Roemeense regering erkent dat excessen
plaatsvinden en dat dit onaanvaardbaar is. Dat wordt duidelijk gezegd. Premier
Nastase heeft op 15 januari een verklaring uitgegeven, waarin hij stelde dat
het onacceptabel is dat geweld en intimidatie een nieuwe vorm van controle
op de media zouden worden. Hij stelde tevens dat de Staat de plicht heeft
deze excessen te beëindigen door het identificeren en straffen van de
schuldigen. Onlangs heeft president Iliescu in een ontmoeting met de Roemeense
persvereniging deze stellingname herhaald. Men zit er dus bovenop. De Nederlandse
regering zal in samenwerking met andere lidstaten van de Unie en de Europese
Commissie nauwlettend blijven volgen in hoeverre de Roemeense regering daadwerkelijk
zorgt voor verbetering. Hiertoe zal zowel bilateraal als in EU-verband steeds
aandacht voor dit probleem worden gevraagd. Ook de Europese Commissie heeft
zorgen. Verheugen, de Commissaris, heeft eind vorig jaar op het hoogste niveau
contact opgenomen met de Roemeense regering om opheldering te vragen over
het Roemeense adoptiebeleid. Sinds de aanpassing van de wetgeving op dit gebied
blijkt toch nog een aantal adopties te hebben plaatsgevonden onder omstandigheden
die niet altijd geheel in lijn zijn met de wet. Op 18 en 19 februari zal het
Comité Buitenland van het Europese Parlement stemmen over een amendement
van het Nederlandse lid van het Europese Parlement, de heer Oostlander. Daarin
wordt aanbevolen dat Commissie en Raad de onderhandelingen opschorten als
zou blijken dat niet wordt voldaan aan vooral de politieke criteria. Dat moeten
wij even afwachten. Op 11 maart stemt het gehele Europese parlement over het
amendement, maar we zijn met de onderhandelingen bezig. Er wordt regelmatig
gemonitord hoe het staat met de situatie daar. Roemenië zal voortdurend
moeten worden aangespoord om zijn leven te verbeteren.De heer Van der Linden (CDA):Acht de minister het tegen die achtergrond mogelijk dat Kroatië aanhaakt
bij die twee dan wel dat het nog sneller zal toetreden dan Roemenië als
deze ontwikkeling zich voortzet?Minister Bot:Ik meen dat het heel sterk zal afhangen van de politieke context waarin
Kroatië verkeert. Zoals bekend, is dat land niet geheel willig om lieden
uit te leveren aan het Internationaal Strafhof op de manier zoals wij dat
graag zouden zien. Dat is ook een van de redenen waarom Nederland de ratificatie
van het akkoord voorlopig heeft opgeschort. Economisch gezien is Kroatië
ver vooruit op Bulgarije en Roemenië, maar er zijn ook politieke criteria
waaraan wij zeer hechten.De monitoring vindt gedurende het proces plaats, waaruit consequenties
getrokken kunnen en moeten worden. Verder is van belang dat de betrokken landen
individueel de nodige voortgang maken, met name op het politieke vlak en op
het terrein van de mensenrechten. Afronding in 2004 zou, indien de landen
voldoende voortgang maken, mogelijk zijn, maar voor toetreding in 2007 kunnen
de onderhandelingen, mocht dat nodig blijken, ook nog in 2005 worden afgerond.De heer Kox (SP):De minister zegt dat deze landen individueel moeten aantonen dat er voortgang
is. Zijn wij het er ook over eens dat er individuele verdragen gesloten moeten
worden met elk land, zodat wij niet de stapeling krijgen zoals wij die dit
keer hebben gehad, namelijk tien landen in één keer?Minister Bot:Ik begrijp dat dit de wens is van een aantal uwer. Wij hebben in het verleden
altijd gesteld dat een toetredingsverdrag in feite het eind van het proces
markeert. Tijdens de onderhandelingen is er van stap tot stap gelegenheid
om kritiek uit te oefenen en om aan te geven dat zonodig de teugels moeten
worden aangehaald. Met andere woorden: de monitoring vindt plaats gedurende
het proces. Als eenmaal dat proces is afgerond en iedereen het erover eens
is dat het land in kwestie voldoet aan de criteria en het acquis wordt overgenomen,
dan doet het er niet veel toe of er sprake is van een allesomvattend verdrag
of van verschillende verdragen. Echter, als hetgeen de heer Kox zo-even schetste
overeenkomt met de uitdrukkelijke wens van de Kamer op dit punt, dan neem
ik aan dat de regering er als zodanig geen bezwaar tegen heeft.De heer Kox (SP):Ik denk dat het de wens van de Kamer is. Als u vraagt om die nog nadrukkelijker
uit te spreken, dan kan dat wellicht in tweede termijn.Minister Bot:Akkoord.De heer Hoekzema (VVD):Zoals de heer Kox al heeft aangegeven, betreft het hierbij een uitspraak
van de Tweede Kamer om de genoemde landen afzonderlijk te beoordelen en om
dus ook tot afzonderlijke verdragen te komen. Als ik de minister zo aanhoor
omtrent Roemenië en de stukken van de Commissie daaromtrent gelezen hebbend,
vraag ik hem of hij niet de mogelijkheid voorziet dat Roemenië later
de toetreding tegemoet mag zien dan Bulgarije.Minister Bot:Die mogelijkheid mag je nooit uitsluiten. Voorop moet namelijk blijven
staan dat het land dat toetreedt in alle opzichten aan de gestelde
criteria voldoet en dat het het acquis heeft overgenomen en zal toepassen.
Als daaraan niet wordt voldaan, kan het land in kwestie niet toetreden. Alleen
op grond daarvan dient de regering na te gaan of een land individueel aan
die criteria voldoet en het de toets der kritiek kan doorstaan. Het zou kunnen
zijn dat men omdat een bepaald land nog niet gereed is of omdat de achterstand
zo groot is geworden, besluit tot een zekere vertraging. Tegelijkertijd is
het natuurlijk wel een heel belangrijk politiek besluit dat men dan neemt.
Het is niet alleen een puur economische beslissing. Om die reden is het van
belang om tot een heel zorgvuldige afweging te komen, ook met het oog op de
signalen die hiermee gegeven worden aan zo'n land en op de vorderingen die
eventueel gemaakt worden om verbetering in de situatie te brengen. Op dit
moment zou ik er van willen uitgaan dat wij alles op alles zetten om die betrokken
landen te bewegen om de situatie te verbeteren en tot een bevredigend resultaat
te komen en dus niet om nu al als het ware te indiceren dat er mogelijk een
vertraging zou kunnen plaatsvinden.De heer Hoekzema (VVD):Het is op zichzelf begrijpelijk dat de minister dit in dit stadium zo
zegt. Ik meen wel dat, mede met het oog op hetgeen in de Tweede Kamer ter
zake naar voren is gebracht, wij hier als regering en Eerste Kamer kunnen
vaststellen dat het verstandig is om te komen tot afzonderlijke beoordelingen
en dus tot afzonderlijke traktaten.Minister Bot:Ik denk dat je dat in zijn algemeenheid wel kunt zeggen, ook met een blik
op de toekomst, hoewel ik wat betreft de onderhavige twee specifieke landen
waarmee we een bepaald traject hebben ingezet en we een indicatie hebben gegeven
ten aanzien van de voltooiing ervan, enige voorzichtigheid in acht zou willen
nemen. Dat lijkt mij dus een verstandige filosofie, ook gelet op de Balkanlanden
en nog een aantal andere landen die belangstelling tonen om toe te treden.De heer Van Middelkoop heeft mij op het punt van de kopgroepen enige naïviteit
verweten. Ik neem hem dat in grote dank af, aangezien het betekent dat ik
van een fatsoenlijke natuur ben. Ik ben overigens niet zo naïef dat ik
alleen dat heb gezegd waarop hij doelde. Het zijn van grondlegger en oudste
lid betekent dat je veel ervaring hebt en dat je behoort tot de meest ontwikkelde
lidstaten. Ook gegeven onze positie als niet de grootste en niet de kleinste,
zou het goed zijn om, mocht zo'n kopgroep tot stand komen, er dan ook deel
van uit te maken, maar dan uiteraard wel binnen de communautaire kaders. Het
integratiestreven is erop gericht om zoveel mogelijk met z'n vijfentwintigen
de zaken af te doen. Mocht het in de context van de verdragen evenwel komen
tot kopgroepen of mocht er informeel overleg zijn, dan zou het goed zijn dat
Nederland daarbij behoort. Ik heb daarbij eerder onder meer verwezen naar
de Benelux en de Noordse groep. Dat die kopgroepen er zijn en nog gevormd
worden, dat is zeker.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Voor de kwaliteit van de discussie lijkt het mij goed om het woord kopgroep
nader te definiëren. Wij kennen al de versterkte samenwerking, die volstrekt
legitiem is binnen de Unie. Verder noem ik de grote drie, die de volgende
week weer bijeenkomen. In feite zou je dat ook een kopgroep kunnen noemen,
hoewel het in dezen veel meer gaat om een vorm van politiek leiding geven.
Er worden volgens mij nu dus verschillende constructies door elkaar gehaald.Minister Bot:Het punt is niet zozeer dat constructies door elkaar gehaald worden, als
wel dat wij op het ogenblik te maken hebben met een Unie die nog op drie pijlers
rust. De eerste pijler, de coopération renforcée ziet vooral
op samenwerking op economisch, sociaal en fiscaal gebied. Ten aanzien van
de tweede pijler, het buitenlands- en veiligheidsbeleid, zijn er bepaalde
lidstaten die het voortouw nemen en dus een kopgroep vormen. Ook wat betreft
de derde pijler, politiële en strafrechtsamenwerking, kun je je voorstellen
dat bepaalde lidstaten alvast samen iets willen gaan doen, zonder dat je een
naam aan het beestje kan geven omdat het eigenlijk verschillende beestjes
zijn. Het zou mijns inziens goed zijn als een en ander in het kader van de
intergouvernementele conferentie onder een verdrag wordt gebracht. Het punt
van de kopgroepen is helaas nog niet helemaal uitgekristalliseerd. Ik zie
dat overigens ook nog niet zo heel snel gebeuren. Het zal ook een kwestie
van praktijkervaring moeten zijn. Als je straks te maken krijgt met een Europese
Unie van 30 tot 40 leden, gesteld dat Monaco, Zwitserland, de Balkanlanden
en Turkije er bij komen, is het onvermijdelijk dat het tot dergelijke ontwikkelingen
komt. Zoals gezegd, wil ik dit alles wel zoveel mogelijk plaatsen binnen het
communautaire kader met inachtneming van grote transparantie. Nederland heeft
in ieder geval de capaciteiten en de ervaring om aan dergelijke kopgroepen
deel te nemen. Ik zeg ook met enige trots tot wij tot de pères fondateurs
behoren.Voorzitter: KettingMinister Bot:Voorzitter. Door sommige sprekers is naar voren gebracht dat ik in relatie
tot de IGC een zeker gebrek aan urgentie uitstraal vanwege het feit dat ik
gezegd heb dat als de Ieren het niet voor elkaar zouden krijgen, Nederland
het wel zou kunnen uitonderhandelen. Ook tijdens mijn bezoeken aan de Franse,
Duitse en Ierse collega's heb ik duidelijk uitgesproken dat ik van ganser
harte hoop dat men in staat zal zijn om voor 1 mei de IGC rond te krijgen,
gelet op het uitgangspunt van zowel verbreding als verdieping.De heer Kox (SP):Ik weet niet welke kranten de minister leest, maar ik heb in meerdere
kranten in ieder geval gelezen dat de Duitsers en de Fransen met elkaar afgesproken
hebben dat wij de procedures inzake de grondwet in de tweede helft van het
jaar zullen moeten gaan afronden. Roepen die landen zomaar wat of is dat de
kopgroep die gaat beslissen over wat wij gaan doen?Minister Bot:Dat laatste is zeker niet zo en wat de kranten schrijven is voor mij ook
niet de bijbel. Ik heb van beide collega's ook niet dergelijke geluiden gehoord.
Zij zeggen wel dat objectief gesproken de tijdspanne tussen nu en 1 juni of
1 juli te kort is om reeds zoveel knopen door te hakken en dat het heel goed
zou zijn om eerst het struikgewas van al die kleinere problemen weg te werken.
Met andere woorden: laat die Ieren dat nu maar doen en als dan
de Spaanse en de Europese verkiezingen hebben plaatsgevonden, ligt het waarschijnlijk
in de rede dat dit stuk werk op jullie bordje komt.De heer Kox (SP):Als zij dat zo zeggen, dan hebben zij daarmee toch ook aangegeven dat
wij het gaan doen. Hun invloed strekt toch nog wel zo ver dat zij, als het
gaat om de tijdspanne, dit kunnen bepalen? Je zou er dan op moeten anticiperen
dat dit gaat gebeuren, gelet ook op de gevolgen die dit voor de Nederlandse
positie heeft. Kortom, EU-voorzitter, zit er achterheen als het gaat om dit
soort verdragen.Minister Bot:Het is niet zo dat Nederland er niet achterheen zit, maar tegelijkertijd
vinden wij het wel belangrijk dat de IGC zo snel mogelijk wordt afgerond.
Objectief gesproken zou het goed zijn als die voor 1 mei een feit is, zodat
je kunt aantonen dat er vaart in de Unie zit en dat je als Unie beslissingen
kunt nemen als dat nodig is. Sommige sprekers hebben gewezen op de mogelijkheid
om dat moment tot over het eind van 2004 te tillen. Het bijzondere van dit
jaar is dat er verkiezingen voor het Europees Parlement zijn en dat er in
de tweede helft van het jaar eigenlijk nog geen Europese Commissie is, aangezien
die pas in november aantreedt. Ik heb het lijstje gezien van commissarissen
van de nieuwe toetreders. Dat zijn natuurlijk ook mensen die weinig ervaring
hebben. Je krijgt ook een Europees Parlement dat voor de helft vernieuwd gaat
worden. Na de grote vakantie zal men aantreden en zal ook bekend worden wie
in welke commissies komen te zitten. Ik heb zelf 11 jaar in Brussel gewerkt
en zelfs ik weet nog steeds niet wie precies waar zit in die verschillende
gangen van het gebouw van het Europees Parlement. Voordat dus alle dan nieuw
geïnstalleerde parlementariërs hun weg weten te vinden, gaat er
nog wel de nodige tijd overheen. Die periode moet dan ook worden gezien als
een aanloop naar 2005. Er is wel degelijk sprake van urgentie, in de zin dat
het van belang is om voor het eind van dit jaar alle voorbereidingen af te
ronden. Met andere woorden: wij hopen dat de Ieren het karwei afmaken en als
dat niet mocht lukken dan maken wij er ons sterk voor om het vervolgens af
te maken. Aan het adres van de heer Van Middelkoop merk ik op dat artikel 2 van
de Goedkeuringswet eigenlijk een standaardbepaling betreft die in alle eerdere
toetredingsverdragen is opgenomen, zoals ook in het toetredingsverdrag inzake
Finland, Oostenrijk en Zweden in 1994. Evenals toen is de bepaling opgenomen
om het sluiten van verdragen mogelijk te maken die noodzakelijk en rechtstreeks
voortvloeien uit dit verdrag. Er wordt vaak naar verwezen dat je iets met
z'n allen kan doen. Dat wordt uiteraard met de Kamer doorgenomen, zoals gebruikelijk.
Het punt is echter dat het dan niet specifiek de goedkeuring behoeft. Men
gaat ervan uit dat met de goedkeuring van dit grote verdrag, impliciet goedkeuring
wordt gegeven aan daaruit voortvloeiende uitvoeringsverdragen. Ik schat overigens
in dat dit in de praktijk niet op grote schaal zal geschieden. In voorkomende
gevallen wordt het parlement door de minister van Buitenlandse Zaken conform
dit artikel uitvoerig geïnformeerd bij brief, waarin ook verwezen wordt
naar alle desbetreffende artikelen en onderdelen.In het kader van de politieke criteria heb ik al een en ander gezegd over
de mensenrechten en de discriminatie. Bij de opening van de onderhandelingen
hebben wij gesteld dat de tien landen die toetreden, zullen moeten voldoen
aan de politiek criteria. Voor de meeste van de huidige toetreders was dat
1997 en voor de overige 2000. De regering meent met de Commissie dat die landen
nog steeds aan die criteria voldoen. Dit neemt niet weg dat er gesproken kan
worden van gradaties. Daarover heeft de Commissie tot nu toe elk jaar gerapporteerd.
Zij heeft ook afspraken gemaakt in het programma voor implementatie van het
acquis. Gedurende de onderhandelingen is er opnieuw een acquis tot stand gekomen
dat vooral is gericht op de naleving van het beginsel van non-discriminatie.
Dat betreft het beginsel van gelijke behandeling van mannen en vrouwen ten
aanzien van de toegang tot het arbeidsproces, beroepsopleidingen en promotiekansen
en het beginsel van gelijke behandeling van personen, ongeacht ras of etnische
afstamming. Vanaf de toetreding worden de nieuwe lidstaten op dezelfde wijze
behandeld als de huidige. Net als in de huidige lidstaten komt in toetredende
landen discriminatie voor. Bestrijding daarvan heeft de bijzondere aandacht
van de Nederlandse regering, de Europese Commissie en andere lidstaten. Tot
toetreding hadden lidstaten grote mogelijkheden tot beïnvloeding en sturing.
Na toetreding moet gebruikgemaakt worden van informele middelen in persoonlijke
contacten en, mocht effect uitblijven en sprake zijn van ernstige schending,
van de middelen die het verdrag biedt. In dit kader zou ik verder willen verwijzen
naar artikel 7 van het verdrag dat vrij uitvoerig aangeeft wat de mogelijkheden
ter zake zijn, waaronder het tijdelijk buiten sluiten van een land. Het verdrag
biedt dus wel degelijk middelen om jegens een land dat de mensenrechten ernstig
schendt of dat niet voldoet aan de criteria, maatregelen te treffen.De heer Platvoet (GroenLinks):Het gaat mij er om hoe het verdrag wordt geïnterpreteerd richting
de toekomstige 25 lidstaten als mocht blijken dat er iets aan schort. Hoe
wordt dat gemonitord en hoe wordt er verslag over gedaan? Met name op die
twee punten mis ik het inzicht.Minister Bot:Er vindt wel degelijk monitoring plaats. Ik verwijs naar de gang van zaken
destijds met betrekking tot Oostenrijk, reden ook waarom het desbetreffende
artikel is uitgebreid in Nice. Als blijkt dat aan de criteria niet wordt voldaan,
bestaat de mogelijkheid een aantal maatregelen te nemen die qua strengheid
kunnen toenemen. Doordat er niet alleen op de Europese top maar er ook heel
frequent op een lager niveau wordt onderhandeld tussen de landen, is er de
gelegenheid om elkaar aan te spreken op dat soort zaken en om elkaar waar
nodig te stimuleren in de zin van "peer pressure", teneinde bepaalde uitwassen
tegen te gaan. Zoals bekend is er geen minister die niet zijn eigen raad heeft
tegenwoordig. Dat zie ik eigenlijk als een veel belangrijker instrument om
corrigerend op te treden. Als laatste dreigement fungeert dan nog het verdragsartikel.
Ik ben het overigens met de heer Platvoet eens dat het natuurlijk altijd beter
kan, zeker gelet op de nieuw toetredende landen.De heer Platvoet (GroenLinks):Door de toetreding van die nieuwe lidstaten is er toch sprake
van een veranderde situatie op dat terrein. Uw antwoord vind ik overigens
niet bevredigend omdat het nog te veel aan het toeval over wordt gelaten hoe
het dan zal gaan. Waarom vindt geen systematische monitoring en verslaglegging
plaats van de ontwikkeling der zaken met betrekking tot mensenrechten, democratie
en bestrijding van corruptie? Waarom wordt er geen verslag van gedaan in het
600 pagina's tellende rapport van de Europese Unie? Waarom doet de Nederlandse
regering niet verslag in haar Staat van de Unie over de activiteiten op dat
punt? Ik vind dat een ernstig gemis. Derhalve vraag ik u of u de toezegging
wilt doen om na te gaan of hiervoor een betere methode ontwikkeld kan worden.Minister Bot:Dat is iets wat zich zeker geleidelijk aan zal ontwikkelen in de Europese
Unie. Uitgangspunt blijft voor ons dat wanneer een lid eenmaal is toegetreden,
de check daarop heel scherp is geweest en dat men dus voldoet aan de criteria.
Via het proces van "peer pressure", de berichtgeving en de rol van de Europese
Commissie daarbij zijn er mijns inziens een aantal mogelijkheden om het gehele
traject van maand tot maand te volgen. Als er echt ernstige schendingen zijn,
dan wordt daarover gerapporteerd.De heer Van Middelkoop heeft de suggestie gedaan van een minister voor
Europese Zaken. De situatie zoals die nu is, is mijns inziens goed en beantwoordt
ook aan de ontwikkelingen die in alle Europese landen zichtbaar zijn. Europa
is core business voor de minister van Buitenlandse Zaken, die zich overigens
zeer gesteund en gesterkt weet door de staatssecretaris voor Europese Zaken
die als minister fungeert in het buitenland. En dat moeten wij ook zo houden.Verder heeft de heer Van Middelkoop gesproken over de wenselijkheid van
Europees geschoolde ambtenaren bij BZ. Ik wijs hem erop dat hiervan op het
ogenblik eigenlijk al sprake is. Overigens, naarmate de Europese verdragen
steeds meer terreinen van maatschappelijke activiteiten bestrijken, kan je
mijns inziens niet zozeer spreken van Europees geschoolde ambtenaren. Het
moet namelijk gaan om mensen die als het ware alle onderdelen beheersen, van
sociale zaken tot milieu, van buitenlands beleid tot defensie. Naast bepaalde
deelspecialisaties aangaande Europa, is de inbreng van de algemene kennis
heel belangrijk. Dat is reden waarom ik niet a priori geloof in een aparte
dienst voor Europa-ambtenaren. Bovendien wordt Nederland in de Permanente
vertegenwoordiging bijgestaan door ambtenaren van alle ministeries. Uit eigen
ervaring weet ik dat dit voortreffelijk werkt, omdat het allemaal ook goede
Europeanen zijn.Ik heb reeds aangegeven dat ik de grote drie niet als een bedreiging zie
maar dat wij de ontwikkelingen ter zake wel heel goed moeten blijven volgen
en dat voorkomen moet worden dat er een daadwerkelijk directorium ontstaat,
aangezien dit anders wel eens het einde zou kunnen betekenen van de communautaire
opzet, hetgeen zeer ongewenst zou zijn. De besluitvorming binnen de grote
drie moet transparant zijn waarbij heel duidelijk moet zijn in welke context
de besluiten worden genomen.In het kader van de Beneluxsamenwerking ben ik via mijn kennismakingsbezoeken
bezig om de contacten verder te versterken, ook om te bezien of de Benelux
een kopgroeprol dan wel een stimulerende rol kan spelen bij de verdere vormgeving
van de Europese Unie.De heer Hoekzema (VVD):Ik wil nog even terugkomen op uw eerdere en terechte opmerkingen over
de kopgroepen. Mijns inziens zou niet zozeer gesproken dienen te worden van
kopgroepen als wel van stimuleringsgroepen. Dat maakt namelijk andere associaties
los.Minister Bot:In de Nederlandse opzet zou het inderdaad de taak van een kopgroep moeten
zijn om een stimulerende rol te vervullen. Om te voorkomen dat de Unie straks
met 30 leden een geweldig log lichaam gaat worden, is het belangrijk om aan
de hand van bepaalde incentives de zaak af en toe op te schudden. Ook wanneer
de voorzitterschappen zouden worden afgeschaft, die toch ook een bepaalde
aanjaagfunctie hebben, zou het helemaal niet gek zijn om via dit soort kleinere
eenheden die aanjaagfunctie te garanderen. Echter ook niet meer dan dat, die
eenheden mogen natuurlijk niet de baas gaan spelen. Voorzitter. Verder is door de Kamer aandacht gevraagd voor de eventuele
toetreding van Georgië. Wij hebben het hier over een land dat een buitengewoon
moeilijke periode achter de rug heeft. In het kader van de Raad van Europa
heb ik een goed gesprek gehad met de nieuwe president van Georgië. Wij
zullen weliswaar alles moeten doen om dat land te stimuleren maar dat zullen
wij dan voorlopig wel moeten zien in het kader van "wider Europe". Georgië
is bij lange na nog niet klaar voor toetreding. Dat zal dus nog heel veel
tijd kosten, hetgeen niet wegneemt dat wij ondertussen wel alles in het werk
moeten stellen om te bevorderen dat Georgië en eigenlijk alle landen
in de Kaukasus verder tot ontwikkeling komen. Daarna kunnen wij wel zien op
welke wijze ze nauwer betrokken kunnen worden bij het integratieproces. Kortom,
"never say never in love and in war", ook in onderhandelingen en in het kader
van de Europese integratie zou dat een mooi gezegde kunnen zijn.Ik dank de heer Van der Linden voor de vriendelijke woorden die hij aan
mijn adres heeft uitgesproken. Zijn opmerking over de versterking van de relatie
tussen de Raad van Europa en de EU ondersteun ik gaarne. Wij moeten alleen
kijken op welke terreinen dit op een pragmatische en praktische wijze vorm
kan worden gegeven. Er zijn reeds veel initiatieven in die richting genomen.
Gegeven de verschillende structuren van beide organisaties, blijkt het een
lastig traject te zijn, hetgeen niet wegneemt dat wij op die weg moeten voortgaan.De heer Van der Linden (CDA):Wil de minister nog wat dieper ingaan op de Frans-Duitse samenwerking?
Frankrijk en Duitsland moeten zich realiseren dat de gebeurtenissen rond het
Stabiliteitspact en de uithaal van Chirac negatieve psychologische effecten
hebben op de andere lidstaten. Als dat zo doorgaat, kunnen beide landen hun
rol van motor nauwelijks vervullen.Minister Bot:Dat is een complexe vraag. Wij moeten erkennen dat Frankrijk en Duitsland
een heel belangrijke rol hebben gespeeld. Zij hadden een aanjaagfunctie bij
de totstandkoming van de EMU. Die motor heeft ook in een aantal andere opzichten
heel goed gewerkt. Op het ogenblik wordt die samenwerking uitgebreid
met het Verenigd Koninkrijk. Dat is toch een teken dat beide landen zich realiseren
dat zij het alleen niet meer redden. Ik ben wel beducht voor onvrede wanneer
deze samenwerking te intensief, te dictatoriaal wordt. Die onvrede is nu al
te voelen bij andere grote landen zoals Spanje en Polen, terwijl ook kleinere
landen de zaak niet helemaal vertrouwen. Dat is reden te meer om zeer alert
te zijn. Ik blijf van mening dat grote landen een goede aanjaagfunctie kunnen
vervullen, mits zij de kleine landen op de juiste momenten erbij betrekken.
Het moet duidelijk zijn dat deze landen bijeenkomen uitsluitend om na te denken
over nieuwe initiatieven. Dat is dus iets anders dan wat in Brussel is gebeurd,
namelijk dat Frankrijk en Duitsland even het landbouwbeleid voor de komende
zeven jaar vaststellen. Dankzij de heroïsche pogingen van Nederland is
dit gedeeltelijk ongedaan gemaakt. Dit is natuurlijk niet de juiste manier
van optreden. De Nederlandse regering is daar zeer tegen gekant.De heer Kox (SP):Heeft u de zorgen van de Raad van Europa, van de WEU en van dit parlement
over de behandeling van krijgsgevangen overgebracht aan de Amerikaanse regering?Minister Bot:Ik heb die zorg zeer zorgvuldig bij al mijn gesprekspartners overgebracht,
dus bij secretary Powell, doctor Rice en de heer Wolfowitz. Naarmate het probleem
langer bestaat, wordt de situatie steeds penibeler. Men moet beseffen dat
niet alleen Nederland zich hier zorgen over maakt, maar dat dit ook geldt
voor de Raad van Europa. De bekommernis wordt breed gevoeld en men moet niet
denken dat deze kwestie langzaam in het vergeetboek raakt. Wolfowitz had dezelfde
middag nog een gesprek met een panel of lawers om te zien wat eraan te doen
is. Daarbij werd natuurlijk ook de aandacht gevestigd op de andere kant van
het verhaal, namelijk dat het boeven en terroristen zijn. Alle drie zijn zich
zeer bewust van de toenemende druk om de situatie te normaliseren, om die
mensen een eerlijk proces te geven. Ik heb hier met kracht op aangedrongen.
Ik vond het antwoord in zoverre bevredigend dat mij duidelijk werd dat zij
hier zelf ook mee bezig zijn. Het is nog te vroeg voor een oplossing, maar
ik denk dat de boodschap goed is overgekomen.Staatssecretaris Nicolaï:Mijnheer de voorzitter. Ik ga achtereenvolgens in op de procedure voor
toetreding, het vrije verkeer van werknemers en de financiën.De heer Jurgens typeerde de bekrachtiging van het toetredingsverdrag als
een ritueel. Ik geloof niet dat hij dit als een diskwalificatie bedoelde.
Hij zal het met mij eens zijn dat dit een zeer belangrijk ritueel is. Het
is een goed signaal als ook deze Kamer dit verdrag unaniem bekrachtigt. Na
de uitspraken van de SP mogen wij dit heugelijke feit verwachten. Overigens
heeft de Tweede Kamer na heftige discussies ook unaniem ingestemd met dit
verdrag.De heren Platvoet en Jurgens gebruikten iets minder positieve termen zoals
gelopen race en sluipende besluitvorming. De heer Van Middelkoop vond dat
het nu niet meer het moment is voor een principiële discussie. Vorig
jaar was dit volgens hem ook niet echt meer mogelijk, maar dat ben ik niet
met hem eens. De regering heeft vorig jaar op enkele momenten de ruimte gebruikt
die er toen nog was. Die discussie was goed en zeker ook nodig. Wij kregen
bijvoorbeeld slechts een week om de tien dikke voortgangsrapporten over de
toetredende landen de gehele procedure te laten doorlopen. Daar hebben wij
een punt van gemaakt en vervolgens is de termijn met een week verlengd. Dat
bleek uiteindelijk voldoende om de publieke en de parlementaire discussie
te kunnen voeren. Ik wijs erop dat wij "ja" moesten zeggen tegen landen die
volgens de Commissie voor een deel nog niet klaar waren. De verwachting was
dat die landen op het moment van toetreding wel gereed zouden zijn. Ook daar
hebben wij moeilijk over gedaan en dat heeft geleid tot de zogenaamde "safe
guards". Op bepaalde punten zou de toetreding kunnen worden tegengehouden.Hoe wil Nederland bevorderen dat de noodzakelijke maatregelen genomen
worden? Om te beginnen zullen wij de Commissie aanspreken op haar verantwoordelijkheid.
Zij moet straks consequenties trekken als blijkt dat een land op 1 mei nog
niet voldoende is voorbereid. Dat doen wij bij elke gelegenheid en de Commissie
is er dan ook zeer van doordrongen dat Nederland haar op dit punt op de huid
zit. In de Raad zijn heldere afspraken gemaakt over de wijze waarop dit proces
moet worden doorlopen. De Commissie monitort de ontwikkelingen. Als die aanleiding
geven tot zorgen, wordt dit gemeld aan de Raad Algemene Zaken, zodat daarover
gesproken kan worden. Vlak voor 1 mei zal de laatste stand van zaken ten aanzien
van de zorgpunten gemeld worden. Daardoor is er de mogelijkheid om die desgewenst
nog te bespreken. Eén van de dingen die wij hebben bereikt toen wij
"ja" moesten zeggen tegen landen die nog niet helemaal klaar waren, is dat
lidstaten zelf het initiatief kunnen nemen. Mocht de Commissie in onvoldoende
mate consequenties trekken uit de tekortkomingen, dan kan Nederland op het
laatste moment nog aan de bel trekken en een procedure starten.De heer Van der Linden wil enige indicatie ten aanzien van de 39 zorgen
die eerder zijn geformuleerd. De Commissie brengt hier eind deze maand opnieuw
rapport over uit. Daarover kan ik nu dus nog niets zeggen. Nederland houdt
echter zelf ook de vorderingen op de zorgpunten nauwgezet in de gaten via
de ambassades en andere kanalen. Het beeld is in die zin redelijk positief
dat men op vrij veel terreinen in een redelijk tempo de goede kant opgaat.
Bij de wederzijdse erkenning van professionele kwalificaties boekt men in
veel landen goede voortgang. De slachthuizen in Polen en Tsjechië zijn
een punt van zorg, maar ook daar wordt voortgang geboekt. Dit geldt ook voor
de Poolse visserijsector.Er zijn echter nog genoeg belangrijke terreinen waarop de problemen hardnekkiger
blijken te zijn. Ik noem de paying agencies and integrated administration
and control systems, zoals die in het jargon heten. In feite gaat het hierbij
om het verwerken van het landbouwgeld. Het vermogen om de middelen netjes
over de boeren te verdelen schiet in sommige landen zozeer tekort dat het
mogelijk is dat deze landen dit geld nog niet kunnen ontvangen. Ik wil hier
overigens bepaald geen dreiging van uit laten gaan. Dit is een goed voorbeeld
van de mogelijkheid om via het opleggen van sancties of maatregelen toetredende
landen te stimuleren om de zaak op orde te hebben. Het is in
hun belang om dit geld wel te kunnen verdelen. Daarnaast wijs ik op de BSE-controles.
Polen doet het op dit terrein goed, maar enkele andere landen niet. Er zijn
ook specifieke problemen per land zoals de staatssteun aan de staalsector
in Slowakije. Wij zullen de ontwikkelingen zeer nauwgezet volgen en kort voor
1 mei zullen wij de laatste stand van zaken beoordelen.Voorzitter: Timmerman-BuckStaatssecretaris Nicolaï:Mevrouw de voorzitter. De heer Kohnstamm heeft naar de Kopenhagencriteria
gevraagd. Ik ben van mening dat deze zeer goed hebben gewerkt. Zij hebben
beide kanten vanaf het begin duidelijkheid geboden. Men wist waar men aan
toe was. De criteria bleken daarnaast een enorme stimulans voor de desbetreffende
landen. De meeste toetredende landen hebben de laatste jaren een grote ontwikkeling
doorgemaakt en daar hebben de Kopenhagencriteria aan bijgedragen. Zij gelden
ook als voorwaarde voor het goed functioneren van de EU. Lidstaten moeten
eraan voldoen om de Unie niet te laten verzwakken of verwateren. Wij zullen
onverkort vasthouden aan de criteria en aan deze wijze van benaderen.Alle woordvoerders hebben over het vrije verkeer van werknemers gesproken.
De heren Ten Hoeve, Platvoet en Van der Linden hebben het belang van zoveel
mogelijk open grenzen benadrukt. Het was interessant te horen dat de heer
Platvoet in dit kader wees op de voordelen hiervan voor het bedrijfsleven.
Alleen de heer Van Middelkoop was terughoudend, maar ik kreeg de indruk dat
iedereen zich wel kan vinden in het standpunt van de regering dat de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op 23 januari naar buiten heeft gebracht.
Het mechaniek van de tewerkstellingsvergunning op grond van de Wet arbeid
vreemdelingen wordt in stand gehouden. Er wordt getoetst op arbeidsvoorwaarden
en arbeidsomstandigheden, maar er is geen arbeidsmarkttoets. Dat is het springende
punt. De regering baseert zich op de prognoses van de toestroom zoals geformuleerd
door het CPB. Het aantal van 22.000 wordt gezien als een grenswaarde. Komen
wij daarboven, dan wordt heroverwogen of de open grenzen op deze wijze worden
gehandhaafd. Ik begrijp niet dat de heer Van der Linden zich hierover in scherpe
bewoordingen heeft uitgelaten, want ik denk dat hij het ermee eens is dat
de arbeidsmarkttoets de kern van de zaak is.Ik ben het niet met hem eens dat de omstandigheden niet gewijzigd zijn.
De laatste jaren zijn bijvoorbeeld de economische omstandigheden drastisch
veranderd. Daarbij moet bedacht worden dat veel lidstaten van de EU wel verdergaande
maatregelen overwegen of al besloten hebben om daartoe over te gaan. Ik weerspreek
dat Nederland in de achterhoede terecht zal komen. Ook in het Verenigd Koninkrijk
wordt gediscussieerd over beperkende maatregelen. Eigenlijk is er maar één
land, Ierland, dat zijn grenzen volledig wil openen voor het vrije verkeer
van werknemers. Vijf landen neigen naar verschillende vormen van beperkingen.
Acht landen hebben aangegeven, in ieder geval geen open grens te willen.De heer Van Middelkoop heeft specifiek naar Duitsland en Oostenrijk gevraagd.
Die landen nemen inderdaad ook maatregelen, maar bij Duitsland moet er rekening
mee worden gehouden dat dit land al quota heeft die sowieso worden toegelaten.
Elk land mag overigens desgewenst het huidige systeem voor twee jaar handhaven.
Daarna is er eventueel nog een mogelijkheid tot verlenging. Wij doen dat niet.
Wij willen de grenzen wel openstellen, al is er een lichte toets en wordt
de arbeidsmigratie gemonitord.De heer Van der Linden (CDA):Gelet op ons principiële uitgangspunt is dit voor de CDA-fractie
een begaanbare weg. De staatssecretaris beroept zich op het CPB- en op het
SER-rapport. In beide rapporten staat echter dat wanneer andere landen extra
maatregelen nemen, dit geen extra toestroom voor Nederland zal betekenen.
Op zichzelf is dat geen reden om ook beperkende maatregelen te nemen of de
voornemens van het kabinet verder aan te scherpen.Staatssecretaris Nicolaï:Wij zien wel reden om een ijkpunt, een grenswaarde te introduceren. Mocht
het anders zijn, dan dienen wij ons nogmaals achter het oor te krabben.De Commissie heeft eigenlijk geen actieve rol in dezen. De lidstaat heeft
de keuze om hiertoe over te gaan en hoeft de Commissie alleen maar te laten
weten dat er gronden zijn om hiertoe over te gaan. De Commissie houdt wel
goed in de gaten op welke gronden een land deze beslissingen neemt en zal
dit ook doen bij eventuele verlenging.Ik wijs de heer Van der Linden erop dat de bureaucratische rompslomp van
het regeringsvoorstel aanzienlijk minder is dan die van de huidige procedure.
Het meest bewerkelijke element is de arbeidsmarkttoets en die wordt geschrapt.De heer Platvoet (GroenLinks):De heer Van der Linden heeft, nadat hij de heer Jurgens en mij had horen
spreken, geconcludeerd dat een meerderheid van de Kamer van mening is dat
het oorspronkelijke standpunt van de regering gevolgd moet worden, terwijl
de motie inzake de arbeidsmarkttoets die in de Tweede Kamer dreigt te worden
aangenomen een brug te ver is. Inmiddels weten wij dat die motie is aangenomen.
Wat doet de regering nu?Staatssecretaris Nicolaï:Het lijkt erop dat een staatsrechtelijk novum ontstaat. Er is steeds meer
sprake van dualisme tussen Eerste en Tweede Kamer.De heer Platvoet (GroenLinks):Vooral bij uw portefeuille.Staatssecretaris Nicolaï:Ik weet ook niet waar dat aan ligt. Dit heeft zich voorgedaan bij de vraag
of iedere lidstaat een commissaris moet leveren. Wij hebben het gezien bij
de rol van het Europees Parlement in verband met de meerjarenbegroting en
wij zien dat nu weer. De regering neemt alle aangenomen moties en meerderheidsstandpunten
van beide Kamers altijd serieus. Veel meer valt daar trouwens niet over te
zeggen. Als wij tegenstrijdige aanwijzingen krijgen van Tweede en Eerste Kamer,
moeten wij ons nog beter achter ons oor krabben bij het maken van de keuze.De heer Platvoet (GroenLinks):U wordt nu geconfronteerd met een Eerste Kamer die een andere mening heeft
dan de Tweede Kamer.Staatssecretaris Nicolaï:Ja, maar ik wil u zeker niet verleiden om dit in een motie
vast te leggen. Dat leek mij overigens tijdens de schriftelijke behandeling
in deze Kamer al duidelijk.De heer Van der Linden (CDA):U heeft verwezen naar de positie van de Nederlandse regering in de Conventie.
Toen lag er een motie van de Tweede Kamer waarin stond dat iedere lidstaat
ten minste één commissaris moest hebben. De Eerste Kamer heeft
daarop uitgesproken, veel meer te zien in een kleine commissie. De regering
heeft zich toen bij de Eerste Kamer aangesloten en dit ook in de Conventie
verdedigd. Dit lijkt mij een goed voorbeeld dat ook nu gevolgd kan worden.Staatssecretaris Nicolaï:Dat is een mooie oproep. Ik laat mij echter niet verleiden tot een uitspraak
over een primaat van een van beide Kamers. Dat zult u, gelet op mijn positie,
wel begrijpen.De heer Van Middelkoop vroeg zich af of het mislukken van de topconferentie
het gevolg is van onvoldoende vertrouwen. Ik wil niet direct zeggen dat er
sprake is van een mislukking, maar ik denk wel dat de onwennigheid met het
werken met 25 lidstaten er mede toe heeft geleid dat er nog geen overeenstemming
is over het verdrag. Ik ben het hartgrondig oneens met de opmerking dat de
nieuwe grondwet te ambitieus is. Het nieuwe verdrag is juist heel hard nodig
gezien de uitbreiding van de EU.Ik ben het nog meer oneens met de opmerking van de heer Van Middelkoop
dat een grotere Unie geen sterkere Commissie verdraagt. Een grotere Unie vereist
juist een sterkere Commissie. Bij uitbreiding worden de centrifugale krachten
onvermijdelijk sterker. Daar dient tegenwicht aan geboden te worden en daarvoor
is de Commissie bij uitstek geschikt. Ik ben blij dat veel sprekers dat met
mij eens zijn. De intergouvernementele methode brengt meer risico's met zich
dan de communautaire benadering. Als wij een internationaal sterker, democratischer,
slagvaardiger Europa willen, moeten wij voor de laatste benadering kiezen.De heer Van Middelkoop noemde het "europuriteins" om een steviger verankering
van de procedure van het Stabiliteitspact in het verdrag na te streven. Het
lijkt mij niet dat hij op zichzelf grote bezwaren kan hebben tegen een puriteinse
opstelling. Ik wijs erop dat Nederland bijval heeft gekregen toen het in Napels
stelde dat er niet gedaan kon worden alsof er niets aan de hand was. Wij hebben
erop gewezen dat de gebeurtenissen rond het Stabiliteitspact een breuk hebben
opgeleverd in het vertrouwen van burgers, niet alleen in Nederland, maar in
veel andere landen. Het beeld is ontstaan dat grote landen een andere positie
hebben dan kleinere landen. Wij hebben geprobeerd om die vertrouwensbreuk
te herstellen. Eén van de methoden daartoe is om iedereen voor de wet
gelijk te verklaren. Met het oog daarop moet de rechter, het Hof van Justitie,
een sterkere positie krijgen. Nederland heeft op dit punt enige bijval gekregen.
Een van de laatste voorstellen voor de top waarop er geen resultaat is bereikt,
was dan ook om het Hof bevoegd te verklaren om te oordelen over de juridische
kant van de gehele procedure. In de laatste nacht waren er kansen dat dit
voorstel het zou halen, maar de volgende ochtend bleek dat er überhaupt
geen akkoord bereikt kon worden.De heer Van Middelkoop (ChristenUnie):Je krijgt altijd wel bijval omdat er zoveel lidstaten zijn. Mij gaat het
echter om het volgende. In het najaar hebben Duitsland en Frankrijk met nadruk
gezegd, maling te hebben aan de vigerende bepalingen van het Stabiliteitspact.
Hoe kan de regering dan denken dat deze landen een paar weken later bereid
zijn om een nog stringenter pact te aanvaarden? Ik neem aan dat die bijval
geen betrekking had op Duitsland en Frankrijk.Staatssecretaris Nicolaï:Wij willen geen strengere afspraken, maar afspraken die beter door het
Hof gecontroleerd kunnen worden. Duitsland heeft niet gezegd, maling aan die
afspraken te hebben. Integendeel, het heeft betoogd dat die afspraken wel
worden nagekomen. Daarom is het een goed idee om het Hof de procedure op de
juridische juistheid te laten beoordelen. Daar kan Duitsland geen bezwaar
tegen hebben, omdat het van mening is dat het zich aan de procedure heeft
gehouden.De heer Kox (SP):Hing Duitsland onze visie aan? In dat geval kan ik uw redenering volgen.
Ik heb echter begrepen dat Duitsland niet tot de supporters van het Nederlandse
voorstel behoorde.Staatssecretaris Nicolaï:Tijdens de nachtelijke onderhandelingen is ook een positief signaal van
Duitsland gekomen. Er was dus een reële kans om de volgende dag op dit
punt een goed resultaat te bereiken.De heer Kox (SP):Zo hoor je nog eens iets nieuws.Staatssecretaris Nicolaï:Wij moeten ons niet rijk rekenen, want de strijd zal helaas voor een deel
opnieuw gestreden moeten worden. Wij hebben de Ieren erop gewezen dat wij
nog een aantal specifieke harde punten hebben, die wij niet graag in het geweld
willen kwijtraken. Wij moeten erop aandringen dat wordt teruggevallen op de
laatste stand van de onderhandelingen toen er al betere compromissen waren.De heer Van der Linden (CDA):Bent u niet bang dat het spel weer helemaal van voren af aan begint? Als
wij weer met onze eigen stokpaardjes komen, dan kunnen wij het wel vergeten.
Wij moeten ons nu concentreren op enkele hoofdpunten.Staatssecretaris Nicolaï:Ik ben het in zoverre met de heer Van der Linden eens dat wij vooral niet
verder terug moeten gaan dan nodig is. Sterker nog, voor het vervolg moeten
wij aansluiten bij het laatste resultaat. Dat bevat al openingen, ook voor
onze harde punten. In de officiële voorstellen van het voorzitterschap
waren al enkele punten opgenomen die ook deze Kamer zeer belangrijk vond om
te verwezenlijken in het nieuwe verdrag.De heer Van der Linden (CDA):Deze Kamer heeft uitgesproken dat de ontwerpgrondwet op hoofdpunten er
snel doorheen moet komen, zo mogelijk, aangevuld met een enkel klein punt.
Wij hebben niet uitgesproken dat er breekpunten zijn waarmee de Nederlandse
regering terug moet naar Brussel omdat daar een hard punt van gemaakt moet
worden.Staatssecretaris Nicolaï:Het is de regering duidelijk hoe de Eerste Kamer over de verschillende
punten in de Conventie denkt. Wij hebben daarover intensief
gesproken en daarover is volstrekt geen misverstand.De heer Ten Hoeve is ingegaan op de structuurfondsen. Hij vond dat het
structuurbeleid niet fundamenteel moet worden hervormd, omdat er ook geld
moet blijven vloeien naar arme regio's in rijke landen. De regering wil het
structuurbeleid inzetten voor arme regio's in arme landen en niet voor arme
regio's in landen die het wel kunnen betalen, maar het nationaal niet voldoende
regelen.De heer Ten Hoeve (OSF):Niet naar de armste regio's in alle landen, maar uitsluitend naar de armste
regio's op Europese schaal. Zij kunnen ook liggen in landen die niet het armst
zijn. Snapt u mijn bedoeling?Staatssecretaris Nicolaï:Ik snap de redenering en zeker de achterliggende bedoeling dat ook Nederlandse
regio's daarvan moeten profiteren.De heer Ten Hoeve (OSF):Dat is zeker niet mijn bedoeling. Nederland is een van de rijkere landen.
Wij hebben geen regio's die in aanmerking kunnen komen als arme Europese regio.Staatssecretaris Nicolaï:Het is goed dat te weten. Ik blijf erbij dat in het huidige systeem geld
wordt rondgepompt. Dat is onaanvaardbaar. Het leidt tot een idiote bemoeizucht
van redelijk rijke landen die geld afdragen aan Brussel, maar zij krijgen
dat via allerlei ingewikkelde criteria en procedures weer terug om het in
te zetten voor regio's waar zij zelf niet goed genoeg voor zorgen. Een andersoortig,
maar niet onbelangrijk argument is dat het per saldo onvoordelig is voor Nederland.
De heer Van der Linden herinnerde er terecht aan dat wij ons moeten realiseren
dat 38% van het structuurgeld naar een land als Spanje gaat. De regering wil
graag solidair zijn, dat is een van de grondgedachten van de Europese Unie,
maar dan met andere arme landen in de Europese Unie en niet met andere rijke
landen.Als het blijft zoals het is, maakt de heer Van Middelkoop zich zorgen
of wij wel genoeg binnenhalen. Deze en vorige kabinetten hebben het tot nu
toe niet slecht gedaan. In de onderhandelingen in Berlijn in 1999 hebben wij
veel structuurgeld binnengehaald. Dat ligt vast tot 2007, wanneer de meerjarenbegroting
afloopt. Het probleem is echter dat het niet wordt opgemaakt. In 2002 is door
de regio's maar 255 mln binnengehaald, terwijl er 450 mln beschikbaar was.Wij zullen prioriteit blijven geven aan de hervorming van het structuurbeleid.
Wij zullen onze onderhandelingspositie niet ondermijnen door ons te concentreren
op de vraag of op een handige manier geld kan worden binnengehaald. Als er
echter toch iets uitkomt wat wij niet willen, kan ik de heer Van Middelkoop
en anderen verzekeren dat wij het spel wel zodanig slim zullen spelen dat
wij dan niet te laat zullen zijn om er nog geld uit te halen.De heer Kox (SP):Het is nogal een verschil: 255 mln binnenhalen, terwijl je op 450 mln
rechten kan doen gelden. U zegt dat de regering haar best zal doen, maar dat
is in dit geval niet goed genoeg. Wat zal de regering doen om het geld toch
te besteden aan de projecten die daarvoor staan? Wij zitten in een tijd van
krapte en het is een groot bedrag. Wat is het probleem?Staatssecretaris Nicolaï:Meer concrete antwoorden kan ik de heer Kox eventueel in tweede termijn
geven. De kern van de zaak is dat het structuurbeleid niet werkt. Daarom willen
wij het veranderen.De heer Van Middelkoop vroeg zich af waarom de toetredende landen de verplichting
hebben om toe te gaan treden tot de eurozone, de EMU. Dat zou immers bezwaarlijk
kunnen zijn voor die landen of voor de stabiliteit van de eurozone zelf. Ik
begrijp die vraag heel goed, maar het tempo is open. Die landen mogen zelf
aangeven wanneer zij de volgende stap op weg naar de eurozone willen zetten.
Enerzijds geeft hun dat dus de ruimte om zelf te bekijken wanneer zij eraan
toe zijn; anderzijds geeft het ons veel ruimte om te toetsen of een land daar
al voor in aanmerking zou kunnen komen. Als de achterliggende gedachte van
de heer Van Middelkoop is dat het vanwege de stabiliteit niet te snel moet
gaan, ben ik het daar geheel mee eens. Dat is ook precies de lijn die Nederland
uitdraagt. De heer Van der Linden heeft het punt van de unanimiteit bij de financiële
perspectieven ofwel de meerjarenbegroting aan de orde gesteld: enerzijds het
behoud van de unanimiteit en anderzijds de nettobegrenzer ofwel het afspreken
van een mechanisme waardoor een land netto niet meer dan een bepaald percentage
kwijt is. Ik herhaal op zijn verzoek graag wat ik bij meerdere gelegenheden
heb gezegd. De lijn van de regering is altijd geweest dat wij de unanimiteit
op het punt van de financiële perspectieven vast willen houden. De belangrijkste
achterliggende reden daarvoor is dat wij in een idiote mate nettobetaler zijn.
Dat is buiten proportie; daar is iedereen het over eens. Het tweede punt is
dat wij een nettobegrenzer willen, omdat die het probleem van die idiote nettobetalingspositie
op de beste manier oplost. Wij zullen dat vetorecht niet loslaten voordat
wij zeker weten dat er een goede nettobegrenzer is. Daarbij gaat het dus niet
alleen om het principe, maar ook om een goede invulling daarvan, zodat wij
erop kunnen vertrouwen dat dit probleem wordt ondervangen. Die lijn hebben
wij steeds uitgedragen; ik blijf die lijn uitdragen en bevestig die lijn bij
dezen.De heer Van der Linden vroeg ook naar de 1%-brief en het standpunt daarover.
Dat is de brief over het totale plafond voor de uitgaven van de EU voor de
volgende meerjarenbegroting. Hij vroeg zich ook af of dat nou eigenlijk een
verlaging is. Dat is het niet. Het gaat eigenlijk om het huidige niveau. Het
gaat om tienden van procenten. Wij zitten nu op 0,98% van het bruto nationaal
inkomen. In 2006 zou het net daarboven zitten, maar die 1% is een indicatie
van het huidige uitgavenniveau. De kern van de reden waarom Nederland, gelukkig
op dit moment met een groep van in ieder geval vijf landen – waaronder
drie grote landen – het bij die 1% wil houden, is dat wij niet kunnen
uitleggen dat wij in een land als Nederland ingrijpend bezuinigen, terwijl
de uitgaven in de EU tegelijkertijd zouden stijgen. Wij kunnen het ook niet
uitleggen dat in elk land "oud voor nieuw" geldt – als er nieuwe prioriteiten
zijn, moet je kijken naar posterioriteiten waar je ruimte kunt vinden; dat
genereert dan geld voor je nieuwe prioriteiten – maar dat dit bij de
EU niet zou gelden. Wij zijn er absoluut van overtuigd dat er
heel veel geld is. Alleen al bij het structuurbeleid en het landbouwbudget
gaat het om 80% van het hele budget van de EU. Kleine verschuivingen op dat
punt geven dus enorm veel ruimte voor de belangrijke nieuwe prioriteiten,
waarvoor wij – dat geldt ook voor Nederland – ook geld willen
uittrekken, bijvoorbeeld interne en externe veiligheid en de Lissabonprocedure.
Een derde, andersoortig argument is dat een plafond van groot belang is omdat
de instelling van een nettobegrenzer feitelijk niet eens een voordeel voor
Nederland hoeft te zijn als het totale plafond enorm omhoog zou gaan.De eerste voorstellen van de Europese Commissie voor de volgende meerjarenbegroting
zijn net gepresenteerd en bevestigen helaas al onze angsten. Ik ben daar bijzonder
ongelukkig mee en ik vind de voorstellen van de Commissie zeer zorgelijk.
Het gaat tot aan het maximum van wat er überhaupt uitgegeven zou mogen
worden, namelijk 1,24%. Volgens sommige berekeningen gaat het daar zelfs overheen.
Dat is precies de verkeerde benadering. Om alle zojuist aangegeven redenen
zullen wij er alles aan moeten doen om dat naar beneden te schroeven in de
richting van die 1%. Het gaat om heel grote bedragen: als deze voorstellen
doorgezet zouden worden, zou er sprake zijn van een extra Nederlandse bijdrage
in de orde van grootte van 1,5 mld euro. Wij zullen er ook alles aan doen
om coalities te zoeken. Dat is hard nodig. Wij hebben die groep van zes; dat
is een grote, belangrijke groep. Ik ben net in Finland geweest, waar ik heb
geprobeerd om steun te vinden. Dat lijkt de goede kant op te gaan. Ook met
Denemarken proberen wij hier nu over te spreken. Ik hoop dus dat wij een vuist
kunnen vormen tegen deze voorstellen.Tot slot een opmerking over een onderwerp waarover door alle woordvoerders
iets is gezegd, namelijk de discussies die gaande zijn over de uitbreiding
en het nieuwe verdrag, tegen de achtergrond van toenemend euroscepticisme
of vermeend euroscepticisme. Er ontspon zich een interessant interruptiedebatje
tussen de heer Platvoet en de heer Kox. De heer Platvoet zei dat wij moeten
oppassen met moeilijk doen. Dan kweken wij scepsis. Ik doe ongetwijfeld geen
recht aan het genuanceerde betoog van de heer Platvoet. Dit is echter de kernboodschap
die ik hoorde. De heer Kox zei dat er juist reden voor scepsis is. Ik ben
het oneens met de heer Platvoet. Wij mogen kritisch zijn en moeten soms ook
moeilijk doen. Het is goed dat de regering dat op een aantal cruciale momenten
heeft gedaan. Ik noemde zo-even de stappen in de toetredingsprocedure, het
verzet tegen de zonnekoning, het Stabiliteitspact en de betere nettopositie.
Wij kunnen in deze tijd ook niet anders dan die discussie open en eerlijk
aangaan. Ik ben het nog meer oneens met de heer Kox, die zegt dat er reden
is voor scepsis. Juist in een open en eerlijke discussie over voor- en nadelen,
over consequenties en over wat de Europese Unie is, zal het iedereen duidelijk
worden dat de Europese Unie een enorm positieve rol vervult voor de stabiliteit
voor geheel Europa. Voor Nederland zijn er uiteraard heel veel meer voordelen
dan nadelen te zien bij een sterker en een groter Europa.De heer Kox (SP):Die conclusie gaat mij net iets te snel. De staatssecretaris zegt dat
wij realistisch moeten zijn. Dat is geoorloofd als de realiteit aanleiding
geeft tot scepsis, zo zegt hij tegen de heer Platvoet. De staatssecretaris
is het vervolgens nog meer oneens met mij als ik spreek over scepsis. De werkelijkheid
is toch zoals die is? Ik bestrijd niet dat er een Europese Unie moet zijn
en dat er Europese samenwerking moet zijn. Ik bestrijd de richting waarin
wij gaan en het tempo waarin dat gebeurt. Ik heb de staatssecretaris niets
horen zeggen over dat Europa al jarenlang structurele massawerkloosheid kent.
Daar doet de Europese Unie dus blijkbaar niets aan. Ik heb de staatssecretaris
ook niets horen zeggen over het structurele democratisch gat van de Europese
Unie, dat zelfs met de grondwet niet op te lossen valt. Dat zijn toch zaken
die tot scepsis leiden? Dat betekent toch niet dat ik tegen Europese samenwerking
ben? Iemand kan toch voor het ene pleiten, zonder direct ook voor al het andere
te pleiten? Ik heb ook VVD'ers wel eens horen zeggen dat temporiseren in dit
geval heel belangrijk is. Anders gaat de ontwikkeling te snel en gaat die
wellicht ook de verkeerde kant op.Staatssecretaris Nicolaï:Als de heer Kox zegt dat iemand kritisch kan zijn op een aantal punten,
maar per saldo een positief oordeel kan hebben, zijn wij het eens.De voorzitter:Ik dank de regering voor de reactie in eerste termijn.De vergadering wordt van 19.50 uur tot 20.05 uur geschorst.De heer Jurgens (PvdA):Mevrouw de voorzitter. Gisteren heeft u met uw collega van de overzijde
aan onze dierbare kleine prinses een speeldoos aangeboden. Het muziekrepertoire
van die speeldoos bestaat natuurlijk uit Mozart, het hoogtepunt van de Europese
cultuur, en wel onder meer uit zijn Turkse mars. Daarmee hebben de voorzitters
van beide Kamers aangegeven dat zij voor toelating van Turkije tot de Europese
Unie zijn!De voorzitter:Ik laat deze interpretatie geheel aan u!De heer Jurgens (PvdA):Het is een vrije interpretatie van een dankbaar lid van de Staten-Generaal
die weet dat zijn voorzitter zoiets moois heeft mogen aanbieden.In eerste termijn heb ik Turkije gebruikt als lakmoesproef om na te gaan
of wij eigenlijk wel weten welke kant wij op willen met Europa. Blijkbaar
is het een goede proef, want de meningen daarover bleken zeer sterk te kunnen
verschillen. De minister, die een vermoeiende reis achter de rug heeft, drukte
zich, zoals van iemand met een grote diplomatieke ervaring mag worden verwacht,
bijzonder diplomatiek uit. Hij zei namelijk dat het eigenlijk een proces is
dat uit drie delen bestaat en dat wij ons pas in de eerste fase bevinden.
De commissie zal namelijk in oktober/november een rapport uitbrengen en dan
kan eventueel in december een beslissing worden genomen. Dat kan ertoe leiden
dat de onderhandelingen van start gaan, mits Turkije voldoet aan de politieke
criteria. Hierna komen nog de eigenlijke onderhandelingen en de ratificatie.Ik ben het met de minister eens dat er nog een lange weg te gaan is, maar
het zal hem niet verbazen dat ik dat al wist. Ik vroeg in eerste termijn dan
ook of de regering er ook zo over denkt. Er zijn voorzichtige
geluiden dat er binnen de regering verschillen van mening bestaan. Nu is het
één van de aardige taken van het parlement, te moeten toetsen
of de eenheid van het regeringsbeleid wel zo "één" is als men
doet voorkomen.Men kan mij tegenwerpen dat ik maar moet afwachten wat er gebeurt als
het rapport van de Commissie openbaar wordt. Ik denk echter dat het goed mogelijk
is om een hypothese op te stellen die ervan uitgaat dat de Commissie zal rapporteren
dat de politieke situatie zo is dat wij mogen verwachten dat op afzienbare
termijn aan de politieke criteria kan worden voldaan en dat er dus kan worden
begonnen met de onderhandelingen. Waarschijnlijk zou men daaraan – de
staatssecretaris sprak hierover – wel de voorwaarde verbinden dat tijdens
de onderhandelingen een monitoringprocedure wordt gevolgd om na te gaan of
inmiddels aan de politieke voorwaarden wordt voldaan.Ik wil dus aan beide bewindslieden een visie ontlokken over wat er in
december moet gebeuren. Je kunt namelijk hoog of laag springen: als in december
wordt afgesproken om de discussie over de Turkse toetreding "ad kalendas graecas"
uit te stellen, dan zal dat de aanleiding zijn voor een politiek incident
van grote betekenis. Het is heel mooi om te praten over principes waaraan
wij moeten vasthouden, maar uiteindelijk zullen wij vooral moeten redeneren
vanuit de gevolgen die een afwijzing van Turkije zal hebben op de veiligheidssituatie
in Europa en op de strijd tegen nationalisme en fundamentalisme. Daarom vraag
ik de regering om aan te dringen op het beginnen van de onderhandelingen,
ook al zou blijken dat nog niet aan alle politieke criteria is voldaan. Dat
is namelijk een vrij onredelijke eis, gezien de huidige situatie. Met die
onderhandelingen zou moeten worden begonnen op basis van de grote stappen
die op dit moment worden gezet in de richting van het voldoen aan de politieke
criteria. De onderhandelingen kunnen alles bij elkaar misschien wel tien jaar
duren, maar door de onderhandelingen aan te gaan wordt aan de Turken het signaal
afgegeven dat wij hun kandidatuur serieus bezien en dat het systeem van de
Europese Unie alle stimulansen in zich heeft om de kandidatuur te bevorderen
tijdens de onderhandelingsperiode. Zo kunnen wij de pijnlijke situatie overwinnen.
Ik hoop dat de minister iets meer kan doen dan mij de procedure te schetsen.
Naar goed Europees gebruik gaf hij overigens aan dat men huiverig is voor
de finalité politique en dat het gaat om een "open ended" proces. Uit
gebruik van die termen blijkt hoe multinationaal Europa is. Ik nodig hem uit
hierop terug te komen.Ik heb nog twee kleine punten.De voorzitter:U hebt uw spreektijd al overschreden.De heer Jurgens (PvdA):Ik heb een verkeerde schatting gemaakt toen ik heel snel mijn spreektijd
moest aangeven.De voorzitter:Dat is uw probleem, niet het mijne. Ik geef u nog tijd voor één
punt.De heer Jurgens (PvdA):Daartoe hebt u niet het recht. Toen de bode langs kwam, heb ik een indicatie
gegeven. Ik dacht dat ik vijf minuten nodig zou hebben, maar ik heb recht
op de helft van mijn spreektijd van de eerste termijn en die ga ik nu ook
gebruiken. U moet zich wel aan de regels van dit huis houden.De voorzitter:U moet zich ook houden aan de regels van dit huis. Ik sta u toe om uw
twee punten te behandelen, maar dan graag zeer beknopt.De heer Jurgens (PvdA):Dan zal ik voortaan geen antwoord meer geven als de bode langs komt met
de vraag hoeveel tijd ik nodig heb in mijn tweede termijn. Ik vind het jammer
dat u op deze wijze optreedt.Voorzitter. Ik vond dat de staatssecretaris een verstandig betoog hield
over de financiële perspectieven, waarin hij aangaf dat het nodig is
om uit te gaan van 1%, om vervolgens ruimte te houden voor nieuw beleid. Zijn
voormalige politiek leider, de vice-premier, had het over de noodzaak tot
bezuiniging en wees erop dat wij te veel betalen. Dat zijn negatieve verhalen.
De staatssecretaris komt gelukkig met een verhaal, gebaseerd op de noodzaak
om ruimte te maken voor nieuw beleid. Hij geeft aan dat in het oude beleid
moet worden gesneden. Het is duidelijk dat de structuurfondsen en het landbouwbeleid
daartoe behoren. Dat verhaal is positief. Wij beginnen met 1% en als dan mocht
blijken dat er nieuw beleid gemaakt kan worden, dan is daarvoor ruimte tot
de oude grens van 1,24%. Daarmee hebben wij een goede inzet voor de discussie,
zonder de indruk te wekken dat er alleen maar Hollandse zuinigheid aan de
orde is.Gelet op de opmerking van de voorzitter zal ik mijn derde punt niet noemen.De heer Hoekzema (VVD):Voorzitter. De minister heeft ons op het punt van de kopgroepen gerustgesteld
door met name te spreken over kopgroepen in communautaire kaders. Dat is buitengewoon
belangrijk. Wij hebben informeel met elkaar kunnen constateren dat het eigenlijk
om stimuleringsgroepen gaat. Voortaan zal ik het begrip kopgroep niet meer
noemen, maar zal ik over stimuleringsgroepen spreken.Heb ik goed begrepen dat de minister het standpunt van de Tweede Kamer
onderschrijft over de toetreding van Bulgarije en Roemenië – gesproken
wordt over toetreding in 2007 – om te komen tot een individuele beoordeling
op basis van een toetredingsverdrag per lidstaat?Dan kom ik bij de staatssecretaris. Hij heeft zeer uitgebreid de straffe
procedure voor het nemen dan wel handhaven van eventuele vrijwaringsmaatregelen
besproken. In deze procedure wordt er, ook door de regering, tot op de dag
van de toetreding stap voor stap en zeer nauwlettend gevolgd of er vrijwaringsmaatregelen
nodig zijn en zo ja, welke. Mijn fractie is daarmee tevreden. Tot slot kan
ik u meedelen dat wij voor dit wetsvoorstel zijn.De heer Ten Hoeve (OSF):Voorzitter. Ik heb met heel veel genoegen geluisterd naar de minister.
Ik geloof niet dat ik makkelijk ruzie met hem zou krijgen over het Europese
beleid. Voor de staatssecretaris geldt hetzelfde, al zou ik met hem over een
paar punten nog wat meer moeten praten.De minister komt misschien nog even terug op de kwestie Turkije naar aanleiding
van de opmerking van de heer Jurgens. Met Turkije is nog niet
helemaal afgebakend wat Europa zou moeten of kunnen zijn. De minister zei
daarover, en dat sprak mij erg aan, dat de Europese Unie moet openstaan zolang
dat geen verzwakking van de Unie betekent. Dat is op zichzelf een criterium
om tot afbakening te kunnen komen, denk ik, al zal het niet helemaal voldoende
zijn.Om op de heer Hoekzema terug te komen: ik begrijp dat ook de minister
uiteindelijk kiest voor een systeem van afzonderlijke verdragen met de nieuwe
toetreders. De minister zegt immers zelf dat het zou kunnen zijn dat uit de
beoordeling blijkt dat zij niet samen kunnen toetreden, in verband met het
punt dat zij hebben bereikt. In dat geval moet er met afzonderlijke verdragen
worden gewerkt. Ik ben het overigens met hem eens dat wij ten koste van zeer
veel moeten proberen om hen wél samen te laten toetreden. Het gaat
immers om kwesties die het gemoed van de desbetreffende landen raken. Laten
wij daar voorzichtig mee zijn.Ik heb in eerste termijn gezegd dat ik het van zeer groot belang acht
dat de grondwet wordt afgewerkt, bij voorkeur zo snel mogelijk. Daarmee kan
de slechte indruk worden weggenomen die toch al gewekt is bij het Nederlandse
volk en bij de hele Europese bevolking. Als dat niet heel snel lukt, moeten
wij het in het tweede halfjaar zien te doen. Dan ben ik het eens met de heer
Van der Linden dat wij onze zaken eventueel moeten laten zitten. Ik kan mij
voorstellen dat de staatssecretaris de draad wil oppakken waar hij is blijven
liggen, nu er al zoveel vastgesteld is onder het Italiaanse voorzitterschap.
Dat kan in ons voordeel werken, omdat daar bepaalde dingen bij zaten waar
wij blij mee zijn. Wanneer het op die manier niet lukt, dan is de meest voor
de hand liggende optie toch om terug te vallen op de conventievoorstellen.
Op die basis bestaat de beste kans om zo snel mogelijk een goed resultaat
te bereiken. Ik zou daar zeer veel voor over hebben.Ten aanzien van het vrije verkeer van werknemers doet het mij genoegen
dat het standpunt van de Eerste Kamer duidelijk verschilt van dat van de Tweede
Kamer, want met het standpunt van de Tweede Kamer was ik zeer ongelukkig.
De staatssecretaris zegt natuurlijk terecht dat hij zich niet laat verleiden
tot een uitspraak over wat er nu precies moet gebeuren. Toch zal wat hier
gezegd is de regering niet doen twijfelen aan haar eenmaal ingenomen standpunt.Over het structuurgeld hebben wij het daarnet al gehad. Het moge duidelijk
zijn dat iedereen tegen het rondpompen van geld is. Iedereen wil dat structuurgeld
alleen gaat naar echt arme gebieden. Dat betekent dat er in de rijke landen
geen enkele regio meer in aanmerking komt voor structuurgeld. Dat wil ik uitdrukkelijk
vastgesteld hebben. Het is alleen de vraag – en daarop duidde ik in
de eerste ronde – of je daarbij de staten als referentiekader moet nemen,
of je aan de hand daarvan moet beslissen wie arm en wie rijk is, of dat je
daarvoor de regio's moet gebruiken. Ik zou mij wel kunnen voorstellen dat
de Oost-Europese landen in hun geheel als het arme deel van Europa worden
beschouwd. En ik zou mij ook kunnen voorstellen dat er bijvoorbeeld in de
Mediterrane landen regio's zijn die eveneens voor deze kwalificatie in aanmerking
komen, maar dit zou dan nooit mogen leiden tot zulke geldstromen als die nu
naar Spanje gaan, want er zijn zoveel arme regio's bij gekomen dat dit onmogelijk
vol te houden is. Het lijkt mij in ieder geval meer solidair om de situatie
per regio te bekijken dan de beoordeling uitsluitend op de staat te baseren.De afdracht aan de Unie zou eigenlijk niet omhoog moeten. Ik kan me voorstellen
dat het lastig is om meer geld aan de Unie af te dragen als wij zelf moeten
bezuinigen, en daar is misschien ook wel heel veel te bezuinigen. De staatssecretaris
heeft natuurlijk gelijk, er gaat 80% van de begroting naar de landbouw, dus
er is misschien wel iets af te halen en dan is er zo maar weer een hoop geld
over. Dit is juist, maar het blijkt in de praktijk vreselijk moeilijk om tot
hervormingen van het landbouwbeleid te komen. En mocht dit niet lukken, dan
zitten wij toch met een grotere Unie en met zeer veel behoefte aan ondersteuning
van de arme gebieden die er nu bij komen, vooral in het oostelijke deel van
de nieuwe Unie. Als het ons niet lukt om op een andere manier geld vrij te
maken, wat misschien wel de voorkeur verdient, dan manoeuvreren wij onszelf
in de positie dat wij er in redelijkheid niet onderuit kunnen, geld beschikbaar
te stellen voor het arme deel van Europa. Dan moet de Nederlandse bijdrage
maar iets hoger worden, maar dan is het ook de schuld van ons allen dat wij
geen kans zien om te bezuinigen.De heer Kox sprak in verband met het vrije verkeer van werknemers nog
van moderne slavernij. Nu is er in de wereld nog heel wat moderne slavernij,
zoals in sommige traditionele samenlevingen in Afrika, maar ook elders, hier
in het Westen, zoals bij de Chinese kokkelzoekers. Maar in het verband van
het vrije verkeer van werknemers vind ik dit een zeer vreemde benadering.
Ik heb heel veel gehoord over de risico's die dit voor Nederlandse werknemers
oplevert. Ik vind dat geen overtuigend argument, maar ik kan me er wel iets
bij voorstellen. Ik heb echter nooit iets gehoord over Poolse werknemers die
zich erover beklagen dat zij de mogelijkheid hebben om hier onder cao-voorwaarden
geld te verdienen en dit geld mee naar huis te nemen. Ik kan me niet voorstellen
dat er in dit verband van moderne slavernij gesproken zou kunnen worden. Mijn
grootvader zei: "Waar mijn brood is, is mijn vaderland." Daar had hij misschien
wel gelijk in.De heer Kox (SP):Fijn dat uw grootvader dat zei, maar probeert u nooit om zich voor te
stellen wat het voor iemand uit Polen betekent om in een krakkemikkig busje
naar Nederland te rijden en om hier dan onder niet al te beste omstandigheden
gehuisvest te worden en hard te werken? Dat is toch de werkelijkheid? Een
jaar of twintig geleden hoefden werknemers niet verder dan binnen een straal
van 15 km te werken, anders kregen zij reisuren. Alle Polen die hier komen
werken, krijgen geen reisuren. Dit betekent dat zij sowieso eindeloos veel
meer uren moeten maken. Als ik mij zorgen maak over de arbeidsmigratie, dan
doe ik dat omdat ik mij zorgen maak over deze mensen, die de kost naar mijn
stellige overtuiging liever daar dan in Nederland zouden verdienen.De heer Ten Hoeve (OSF):Als wij hieruit samen de conclusie kunnen trekken dat wij zo snel mogelijk
moeten bewerkstelligen dat zij ook daar hun geld kunnen verdienen, dan zijn
wij het volledig eens. Maar ik constateer dat deze mensen het, zolang dit
nog niet zo is, hartstikke mooi vinden dat zij hier zoveel kunnen verdienen,
ook al moeten zij daar de hele nacht voor in een busje zitten.
Wat zij naar huis mee kunnen nemen, weegt daar blijkbaar ruimschoots tegenop.De heer Platvoet (GroenLinks):Voorzitter. Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Natuurlijk wil
ik in de mij toegemeten tijd nog enkele punten aanstippen. Helaas is heb ik
zelf deze spreektijd opgegeven, maar u begrijpt: dit is compassie met de heer
Jurgens.De minister heeft aangegeven wat de procedure met betrekking tot Turkije
is. Wij kenden die al. Hij zei: de ratificatie is uiteindelijk aan het parlement.
Dat wisten we. Daarmee houden wij ons bezig. Ik begrijp evenwel dat ik mijn
inzet op dit punt niet met de regering hoef te bespreken. Ik zal die in de
commissie ESO aan de orde stellen en daarbij voorstellen het parlement eerder
dan aan het eind van de rit een rol te laten spelen. Maar goed, daarover hoef
ik dus nu niet met de minister te discussiëren.Ik meen dat de bewindslieden er nu van doordrongen zijn dat de mensenrechtensituatie,
de democratie, de bestrijding van de corruptie en de positie van het leger
en de politie zeer belangrijke elementen zijn bij de beoordeling van de toestand
in Turkije. Ik veronderstel dat de bewindslieden dit zelf al beseften. Dat
vertrouwen heb ik wel. In de discussie die aan de hand van de Kopenhagencriteria
gevoerd zal worden, zullen deze elementen een doorslaggevende rol spelen.Het Europees Parlement is altijd zeer waakzaam als het om dit soort zaken
gaat. Echter, wij hebben niets met het Europees Parlement te maken. Wij hebben
te maken met deze regering en met de Europese Raad.Vervolgens wil ik nog iets zeggen over de kwestie Cyprus. Ik denk hierbij
aan de motie van B en B uit de Tweede Kamer. Bij interruptie heb ik geprobeerd
van de minister duidelijkheid te verkrijgen. Ik interpreteer zijn opvatting
als volgt. Formeel is de regeling dat de deling van Cyprus geen argument is
om als Turkije aan de Kopenhagencriteria voldoet niet met de onderhandelingen
met dat land te beginnen. Informeel is dat echter wel het geval. Ik zie de
minister knikken. Hierover zijn wij het dus eens. Wat de verdragen met Roemenië en Bulgarije betreft maakte ik uit
de woorden van de minister op dat als de dynamiek van de onderhandelingen
zo is dat gelijktijdig het groene licht kan worden gegeven, met één
verdrag zou kunnen worden volstaan. Dat proefde ik althans uit het antwoord
van de regering. Daarmee ben ik het echter niet eens. Op deze manier krijgt
de rol van het parlement namelijk te weinig gewicht. Voor het parlement wordt
het dan steeds moeilijker om een genuanceerd besluit te nemen, want er zou
dan sprake zijn van één pakket. Daarom vind ik dat de minister
de toezegging moet doen dat ook als sprake is van gelijktijdigheid, de beslissing
toch genomen moet kunnen worden aan de hand van twee afzonderlijke verdragen.
Voor die vorm zou althans moeten worden gekozen.Ik vind verder het debat over de mensenrechtensituatie in de 25 landen
van de Europese Unie onbevredigend. Hierbij denk ik aan de ontwikkeling, de
monitoring en de verslaglegging. De minister is op dit punt terughoudend geweest.
Op een geschikt moment zal ik op deze kwestie terugkomen.Wat de IGC over de Europese grondwet betreft heeft de minister nog een
keer betoogd dat hij nooit heeft willen zeggen dat het in de verwachting zou
liggen dat Nederland in de tweede helft van dit jaar aan de beurt kwam. Daarentegen
zou het beter zijn dat Ierland aan de beurt was. Vervolgens sprak hij de berustende
woorden: we wachten wel af. Is er echter in de agenda's van de Europese regeringsleiders
en de ministers van buitenlandse zaken al een datum geprikt voor de IGC over
de voortgang en wellicht de finale besluitvorming ten aanzien van de grondwet?Ik heb geen antwoord gehad op mijn vraag over de ontbrekende scherpte
in de agenda van het Iers-Nederlands voorzitterschap. Er wordt een vrij brede
opsomming gegeven. Er worden bijna alle punten genoemd waarmee de Europese
Unie zich bezighoudt. Ik mis evenwel een duidelijke prioriteitsstelling.Wat de arbeidsmigratie betreft vond ik het een beetje flauw van de staatssecretaris
om te zeggen dat GroenLinks zich ineens opwerpt als de behartiger van het
bedrijfsleven. Dat heeft het Nederlands bedrijfsleven helemaal nodig. Zij
hebben er helemaal niets aan als wij dit doen. Ik heb het punt alleen maar
genoemd, omdat wij het frappant vonden dat partijen zoals die van de staatssecretaris
in het debat in de Tweede Kamer hierover met geen woord repten en alleen maar
de andere kant van de medaille belichtten. Daarbij ging het dan over de problemen
van de arbeidsmigratie. Daarom had ik er behoefte aan de andere kant van de
medaille te laten zien, hetgeen op zichzelf reëel is. In de Tweede Kamer
is de aanvaarding van de motie verleden week in het debat door staatssecretaris
Rutte ten sterkste afgeraden. De meerderheid van de Eerste Kamer is echter
van mening dat er geen aanleiding is om het volledig vrije verkeer van werknemers
niet in te voeren. Het hoeft niet aan banden te worden gelegd, anders dan
een toets op de huisvesting, de arbeidsomstandigheden en het loonniveau. Dat
is de opvatting van deze Kamer. Wat doet staatssecretaris Nicolaï met
deze twee verschillende opvattingen? Een leek kan zien dat de opvatting van
de regering, afgezien van het getal van 22.000, er ongeveer tussenin ligt.
De staatssecretaris zou zeer onwijs zijn als hij geen gebruik zou maken van
deze situatie. Hij moet het oorspronkelijke regeringsstandpunt, enigszins
geamendeerd wat het getal betreft, overeind houden.De staatssecretaris typeerde de opvatting van GroenLinks en zei vervolgens
dat hij het er niet mee eens was. De typering was echter erg slecht. Het bestaansrecht
van onze partij is gelegen in het veranderen van het bestaande. Dat geldt
in Nederland en dat geldt ook in Europa.De heer Van der Linden (CDA):Mevrouw de voorzitter. Ik wist niet dat ik zo in de gaten werd gehouden
door de heer Kox. Nadat ik om half acht had ontbeten, ben ik om half drie
een koek gaan halen. Door de SP werd gesignaleerd dat ik enkele seconden uit
dit gebouw was. Ik voel mij zeer in de gaten gehouden door de SP. Hou dat
zo!Ik dank beide bewindslieden voor de uitgebreide beantwoording. Ik ben
geëindigd met een opmerking over het groeiend scepticisme. Ik vind dat
wij de zorgen van de burgers serieus moeten nemen. Als er één
recht van spreken heeft om de wijze waarop de structuurfondsen
worden besteed aan te vallen, dan is het ondergetekende wel. Bij voortduring
heb ik het rabatsysteem voor het Verenigd Koninkrijk, de wijze waarop de structuurfondsen
besteed worden, het gebrek aan effectieve controle, het onvoldoende inschakelen
van de Europese rekenkamer aan de orde gesteld. Het zijn echte zorgpunten.Als wij de uitbreiding echter als een zorg presenteren, dan roepen wij
scepticisme op. Dan zijn wij deel van het probleem. Als wij de uitbreiding
alleen presenteren als "kijk uit, wij krijgen misschien wel migranten uit
die landen" en er niet op wijzen dat wij enorme exportoverschotten naar die
landen hebben, dat wij de tweede investeerder in die landen zijn, dat wij
er enorme voordelen bij hebben, dat de hele EU er voordeel bij heeft, dan
presenteren wij de uitbreiding vanuit een verkeerde beeldvorming. Dan zijn
wij er mede de oorzaak van dat wij Europa presenteren als een deel van het
probleem in plaats van als deel van de oplossing. Ik neem daar zeer fundamenteel
stelling tegen.Op de vraag hoe groot de begroting van de EU is, antwoordden sommige Kamerleden:
500 mld., terwijl de begroting van de hele EU ongeveer een derde is van die
van Nederland. Wat wij meer betalen aan de EU, komt ongeveer overeen met de
overschrijding op de Betuwelijn. Laten wij de burgers dat ook een keer voorhouden.
Stabiliteit, vrede en veiligheid kunnen wij bewerkstelligen met deze marginale
uitgaven van de overheid. Dat weerhoudt ons er niet van om te zeggen dat wij
fors moeten toezien op de wijze van besteding van het geld. Ik geef de staatssecretaris
gelijk: ook de Europese Commissie moeten wij in de gaten houden. Afspraken
zijn afspraken, zo heb ik de minister van Financiën horen zeggen. Hij
heeft de afspraak in Berlijn gemaakt dat het plafond 1,24% is. En daar houden
wij de regering graag aan. Dat wil niet zeggen dat wij dat percentage moeten
invullen; daar ben ik geen voorstander van. Wij zitten nu op 0,98%, maar er
is geen legitimatie voor het kabinet om te zeggen dat het op 1% moet blijven.
Dan zetten wij Europa in een financieel keurslijf, waarmee wij Europa ernstig
tekortdoen. Laten politici overtuigd zijn van de noodzaak, want zonder overtuiging
bij jezelf kun je anderen niet overtuigen.Ik heb net het voorbeeld van het vrije verkeer van werknemers genoemd.
Ik geef de regering mee dat deze Kamer in zeer brede meerderheid de regering
in haar huidige standpunt steunt. Deze Kamer is in feite ook voor het vrije
verkeer.De heer Kox (SP):Zijn ze aan de overkant niet meer helemaal goed bij hun hoofd? Hebt u
een verklaring waarom uw partij hier een ander standpunt inneemt dan daar?
Mijn partij zal hier grosso modo hetzelfde standpunt innemen als aan de overkant.
Hebt u geen enkel begrip voor de argumenten van uw partijgenoten aan de overkant?De heer Van der Linden (CDA):Dat begrip hebben wij getoond door aan te geven dat wij ons kunnen vinden
in het standpunt van het kabinet: wellicht een lichte arbeidsvoorwaardentoets
en een toets op de huisvesting en een potentieel plafond.De heer Kox (SP):Uw fractie heeft voor deze motie gestemd. Dat mag, maar kunt u ons uitleggen
waar het verschil zit tussen de CDA-fractie in de Tweede Kamer, en uw eigen
fractie?De heer Van der Linden (CDA):Het verschil heb ik duidelijk gemaakt in de eerste termijn, en ik wil
het nog een keer doen als de voorzitter mij de ruimte geeft, maar ik begrijp
dat dat niet het geval is. Ik raad de heer Kox aan, de Handelingen er nog
eens op na te lezen, waarin ik punt voor punt heb aangegeven wat mijn standpunt
is. Mijn fractie kan niet worden verweten niet helder te zijn geweest. De
CDA-fractie aan de overkant heeft een eigen verantwoordelijkheid.De heer Kox (SP):U hoeft het mij niet uit te leggen, maar ik zou het graag willen begrijpen.De heer Van der Linden (CDA):Als u hierbij kort van begrip bent, kan ik u daarbij niet helpen. Ik neem
aan dat de CDA-fractie aan de overkant mij goed begrijpt, zij het dat zij
het misschien op een onderdeeltje niet helemaal met mij eens is. Dat is het
recht van ieder vertegenwoordigend lichaam in Nederland. Over de Conventie
hadden we ook verschil van opvatting, en over de omvang van de Commissie.
Wij hebben het gezien op het punt van het budgetrecht voor het Europees Parlement.
Wij hebben geen behoefte aan een motie. Als duidelijk is hoe de posities liggen,
werkt het namelijk. Dat gold in het verleden, en naar ik hoop ook nu.Mevrouw de voorzitter. Ik zal u gedienstig zijn, en mijn betoog hiermee
afronden.De heer Kox (SP):Voorzitter. Volgens mij is het niet zo dat wij gedienstig zijn ten opzichte
van u. Wij hebben gewoon afgesproken hoelang we hier mogen spreken.De voorzitter:Dat klopt. Niettemin waardeer ik het zeer dat men mij gedienstig wil zijn.
Het is geen plicht, maar een voorrecht.De heer Kox (SP):Ik heb al weer zestien seconden gehad van de door mij opgegeven vijf minuten!Ik begin met het tellen van mijn zegeningen. De eerste is dat de regering
blij is met onze steun voor het toetredingsverdrag. Dat mag ook, want zoals
ik geprobeerd heb kort uit te leggen, is de hele procedure niet verlopen zoals
wij hadden gedacht. Het belang van de inwoners van de tien lidstaten is daarin
niet zo gewaardeerd als mogelijk was. Desalniettemin voelen wij ons als internationalisten
verplicht, steun te geven aan een zo nadrukkelijk op tafel gelegde wens vanuit
die landen.Ik ben blij dat de staatssecretaris, in het buitenland minister, mij toestaat
om eurokritisch te zijn. Ik hoef niet te voldoen aan het gebod "gij zult eurofoor
zijn, of anders uw mond houden". Daar staat tegenover dat hij zegt dat we
wel positief moeten blijven. Ik ben blij dat we het erover eens zijn dat niemand
gebaat is bij het uit de weg gaan van de werkelijkheid. Verder ben ik blij
dat de interventies ertoe hebben geleid dat de minister van Buitenlandse Zaken
over de motie-Van Bommel/Van Baalen in drie stappen heeft gezegd wat ik wil
horen: de motie zal van invloed zijn, ze is heel belangrijk en het is zwaar
weer als de Turken daaraan voorbijgaan. Dat is erg plezierig. Het is ook fijn
dat er verder wordt gekeken naar de voortgang op het gebied van de bestrijding
van corruptie en discriminatie in een groot aantal nieuwe lidstaten,
want dat is een erg grote zorg. Ik ben ook blij dat de minister van Buitenlandse
Zaken aanbiedt met een nota te komen over de relatie tussen de EU, de WEU
en de NAVO. Ik zou die nota graag krijgen, want ik weet niet zo goed wat ik
moet doen in dat gebouw achter de Eiffeltoren in Parijs. Die nota kan misschien
voor enige verheldering zorgen. De minister heeft ook een nota aangeboden
over een update van het uitgebreide Europa, van Marakesh tot Moermansk. Ook
die krijg ik graag. Ik vind namelijk dat wij ook moeten zoeken naar alternatieven
voor landen, zoals Georgië, die vragen om een relatie met de rest van
Europa. Volgens mij hebben ze daar ook alle recht op. Naar mijn stellige overtuiging
is de oplossing voor elk land niet: wordt maar lid van de EU! Er zijn meer
varianten mogelijk.Ik ben ook erg blij – dat meen ik oprecht – dat de minister
de Nederlandse en Europese zorgen over de interpretatie van de Amerikanen
als het gaat om mensenrechten heeft overgebracht. Dat verplicht echter wel
tot een vervolg. Er moet weer iets gebeuren, want het gaat om een ernstige
zaak.De minister is niet ingegaan op mijn opmerking over het sterk dalende
enthousiasme in Oost-Europa. Wat moeten wij daarmee? Hoeven wij ons daar geen
zorgen over te maken, omdat in Nederland ook geen mens voor de Europese verkiezingen
stemt, of is het iets om ons wel zorgen over te maken? Het is mij ook niet
duidelijk geworden wanneer de grondwet wordt afgerond, maar de regering is
wel van mening dat die kwestie op haar bordje ligt. Wanneer mogen wij het
referendum verwachten? Daar zitten wij aan vast. Dan kunnen we ons daar alvast
op prepareren. Wordt het maart 2005, of heeft de regering iets anders in gedachten?College Hoekzema vraagt zich af of er geen leukere naam voor de term "kopgroepen"
kan worden bedacht. We moeten ervoor oppassen dat die term geen eufemisme
wordt. Volgens mij worden wij op dit moment geconfronteerd met varianten van
"de baas spelen". Dan kunnen wij het ding beter bij de naam noemen. Een leuk
initiatief als "de Benelux zijn" is mooi, maar als Frankrijk, Duitsland en
Engeland samen iets doen, dan willen ze de baas spelen. Dan willen ze ons
domineren. Ik krijg graag iets meer weerwerk van de regering op dat punt.De heer Hoekzema (VVD):De minister heeft duidelijk gezegd dat, als er over kopgroepen wordt gesproken,
dit in communautair verband moet zijn. Hij heeft ook gezegd dat er niets op
tegen is als men zodanig werkt dat dit ter stimulering is van de verdere voortgang
van de Europese Unie. Het lijkt mij dus juister om niet van kopgroepen te
spreken, want dan gaat het veel meer om stimuleringsgroepen.De heer Kox (SP):Dat weet ik wel, maar het wordt toch gauw een eufemisme. Ik ben een fervent
liefhebber van de wielersport. Kopgroepen bestaan uit mensen die willen winnen.
Die laten de rest achter. Als dat zo is, dan moeten we dat ook op die manier
benoemen, want dan moeten wij waakzaam op dat punt zijn. Dat gaat namelijk
in tegen het idee van samenwerken als een musketierbende, zoals ik het zojuist
heb gezegd. De grote landen en grote bedrijven spelen in mijn optiek inderdaad
de baas in Europa. Dat vind ik een buitengewoon ongewenst. Dat zo zijnde,
moeten wij dat niet eufemistisch toedichten. Dan moeten wij het beestje bij
zijn naam noemen. Iedereen die een en ander wil stimuleren, mag dat doen,
maar laten wij ons niets wijsmaken op dit vlak.De heer Van der Linden (CDA):De heer Kox is een kenner van de wielersport. Hij weet dus ook dat een
kopgroep niet kan bestaan zonder een peleton.De heer Kox (SP):Ik wilde de heer Van der Linden zojuist ook al een cursusje geven over
eenvoudige sportieve beginselen. Op het moment dat er een kopgroep is, is
het peleton gezien. Dan is het afgelopen. Het peleton bestaat dan uit een
verzameling verliezers. Degenen die dan in het peleton zitten, hebben allemaal
verloren. Ik hoop dat wij het daarover eens zijn.Dan nog iets over de arbeidsmigratie. Het is goed om vast te stellen wat
deze Kamer vindt. Ik stel ook vast dat mijn partij het niet eens is met de
meerderheid van deze Kamer op dat punt. Wij zijn van oordeel dat het opheffen
van elke beperking niet per definitie meer vrijheid voor de werknemers in
Oost-Europa betekent. Integendeel, het kan hun positie ernstig verslechteren.
Ik zou willen dat wij ook voor dat deel van de kwestie meer oog hadden dan
nu het geval is.De heer Kohnstamm (D66):Voorzitter. Ik dank beide bewindslieden voor hun reacties.Daar ik in eerste termijn niet expliciet ben ingegaan op het financiële
deel en het debat over de arbeidsmigratie, hecht ik er in tweede termijn aan
op te merken dat ik mij wat betreft beide punten volledig aansluit bij de
woorden die daarover door de heer Van der Linden zijn geuit.Verder zou ik graag zien dat de minister van Buitenlandse Zaken alsnog
inging op mijn in eerste termijn gemaakte opmerking over de informatiepositie
van Solana in relatie tot de EU. Ik zou mij kunnen voorstellen dat de minister
het plezierig vindt om dat antwoord schriftelijk af te doen, als het dan maar
niet een al te ambtelijk antwoord wordt.Met betrekking tot de evaluatie van de Kopenhagenprocedure heeft de staatssecretaris
gezegd dat er sprake is van een zeer positieve werking en van een enorme stimulans.
Ik ben het niet met hem oneens. In eerste termijn heb ik stilgestaan bij de
vraag of de fictie dat als je in één keer aan de politieke Kopenhagencriteria
voldoet en je dan toegelaten wordt tot de toetredingsonderhandelingen, wel
één op één een verstandige strategie is geweest.
Ik heb zelf namelijk twijfel over de vraag of een en ander ten aanzien van
de landen die hun been op het punt van de politieke criteria echt bij moeten
trekken, wel in één keer geregeld kan worden. Hoewel ik het
argument van de ononderhandelbaarheid begrijp en verstandig vind, gaat het
in dezen toch om een uiteindelijk moeilijk te beoordelen punt, waarbij, naar
ik vrees, tijdverloop en politieke omstandigheden een rol spelen bij de beoordeling.
Mijn pleidooi is dan ook om de evaluatie van de Kopenhagencriteria nog iets
verder door te voeren om na te gaan of het waar is dat je op dat soort punten
een eigen, zwaardere monitorprocedure moet ontwerpen.De minister heeft met betrekking tot de eventuele toekomstige toetredingen
waaronder die van Turkije, gezegd dat het verstandig zou zijn om in relatie
tot de politieke criteria na te denken over de vraag of een regelmatige monitoring
niet gewenst zou zijn. Gegeven de ervaringen die tot nu toe zijn opgedaan,
lijkt mij dat wel gewenst en verstandig. Dat laat overigens onverlet de juistheid
van de Kopenhagencriteria in totaliteit. Bij het begin van de onderhandelingen
is het mijns inziens wel van belang om op het punt van de politieke criteria
de vinger aan de pols te houden. Ik ben ontzettend blij dat de minister op
het punt van toekomstige toetredingen heeft gezegd dat dit inderdaad een denkbaarheid
is. Als te eniger tijd blijkt dat het achteruitgaat met de politieke criteria
dan wel dat wij bepaalde elementen over het hoofd hebben gezien bij de eerste
beoordeling en het toelaten tot de onderhandelingen, is het verstandig om
nog een stok in de hand te hebben, waardoor je kunt beoordelen hoe de zaken
ervoor staan en je dan net zo sterk monitort als ten aanzien van de vraag
of het acquis uiteindelijk wordt gerealiseerd.Minister Bot:Voorzitter. Ik dank de woordvoerders voor hun reactie in tweede termijn.
De heer Jurgens is teruggekomen op de toetreding van Turkije. Ik wijs erop
dat er geen twijfel bestaat over het standpunt van de regering. De minister-president
heeft dit duidelijk verwoord. Wij weten nog niet wat het rapport zal inhouden.
Als voorzitter, maar ook als lid van de Europese Raad, zullen wij in december
op basis van dit rapport onze mening bepalen. Ondertussen houden wij goed
in de gaten in hoeverre Turkije voortgang boekt. Dat is ook onderwerp van
voortdurend overleg met beide Kamers. Duidelijk is dat nog niet aan alle politieke
criteria is voldaan.Ik vind het een aardige suggestie om desondanks toch Turkije maar toe
te laten en al werkende weg na te gaan of het zich verder verbetert, maar
dat is niet het standpunt van de EU. Eind 2002 is duidelijk afgesproken dat
het rapport van de Commissie afgewacht wordt en op dat moment wordt bezien
of men aan alle politieke criteria voldoet. Dat is glashelder. Er is geen
sprake van een afwijzing van Turkije. Turkije is en blijft kandidaat, zelfs
als in december wordt vastgesteld dat nog niet wordt voldaan aan de criteria.
Zolang Turkije niet zelf het besluit neemt om zich terug te trekken of zolang
er geen ander besluit wordt genomen, blijft het kandidaat. Als het in december
niet lukt, zal de Commissie een jaar later opnieuw nagaan of inmiddels wel
aan de criteria wordt voldaan. Meer valt er op dit moment niet over te zeggen.De heer Jurgens (PvdA):Destijds hebben wij landen die uit de fascistische greep kwamen, zoals
Spanje en Portugal, toegelaten in het vertrouwen dat de ontwikkelingen in
de richting van de democratie zich zouden doorzetten. Vlak voor de toelating
van Spanje was nog een groep de Cortes binnengedrongen in een poging om de
macht te grijpen. Waarom stelt men aan Turkije – ik kan ook Bulgarije
of Roemenië noemen – zwaardere eisen? De Turken hebben dan ook
het gevoel, anders behandeld te worden. Na alle beloftes die zijn gedaan,
kan er wellicht een speciaal op Turkije toegesneden procedure bedacht worden
om te voorkomen dat het daar de verkeerde kant opgaat.Minister Bot:Ik weet helemaal niet wat er in december besloten wordt. Misschien komen
er wel suggesties in de door u gewenste zin op tafel. Er zal opnieuw met 25
lidstaten over moeten worden besloten en u weet hoe moeilijk het is om zoveel
lidstaten op één lijn te krijgen, zeker in zo'n gevoelige zaak
als deze. Mijn voorspelling is dat men zich dus heel strikt zal houden aan
hetgeen is afgesproken. Ik verwacht niet dat men een uitzondering zal maken,
zelfs niet met verwijzing naar de toelating van Spanje, Portugal of Griekenland.
Dat is de realiteit en daar kunnen wij niet omheen.De heer Platvoet heeft betoogd dat de Turkse toetreding aan alle criteria
getoetst moet worden. Dat is juist, maar het is wel duidelijk dat de economische
en financiële criteria gaande het onderhandelingsproces worden getoetst.
De politieke criteria staan voorop.De heer Hoekzema heeft gesproken over de kopgroepen. Ik ben het eens met
de duiding die hij heeft gegeven aan wat ik heb betoogd. Voor alle zekerheid
wil ik aan degenen die nog twijfels hebben duidelijk maken dat een kopgroep
in het kader van de eerste pijler – ook de coopération renforcée
is een kopgroep – wel degelijk verder kan gaan dan alleen stimuleren
en aanjagen. In het Verdrag is precies gedefinieerd dat een aantal lidstaten
kan besluiten om op een bepaald onderdeel verder te gaan, nauwer zullen samenwerken
dan wat gangbaar is of wat door de 25 moet worden gedaan. Daartussen moet
onderscheid worden gemaakt.Tegen de heer Kox zeg ik dat ik niet alleen de wielersport op TV bekijk.
Ik ben een actieve beoefenaar ervan. Bij grote wedstrijden gebeurt het nogal
eens dat tegen de tijd dat de kopgroep de meet nadert, het peloton de kopgroep
inhaalt. Tot ieders verrassing en vaak ook teleurstelling worden degenen die
urenlang voorop hebben gereden ineens voorbijgegaan. Iemand uit het peloton,
door de knechten geholpen, behaalt ineens de overwinning. Dat kan ook zo zijn
met een kopgroep. Het kan gaan om aanjagers. Vaak moeten de knechten voorop
rijden om ervoor te zorgen dat de bazen uit de wind blijven. Als puntje bij
paaltje komt, gaat het peloton bijna als één man over de meet.
Sprekend over de aanjaagfunctie, hoop ik dat dit de bedoeling is. In ieder
geval zie ik kopgroepen zo, afgezien van de kopgroepen die meer betrekking
hebben op de coopération renforcée.Ten aanzien van Bulgarije en Roemenië moet ik een en ander nader
preciseren. Ik heb goede nota genomen van de wens van de Kamer van gescheiden
toetredingsverdragen. Als twee of drie landen gelijk over de meet gaan, waarbij
is vastgesteld dat zij aan alle criteria hebben voldaan en zij het acquis
hebben geaccepteerd, nemen wij aan dat de implementatie goed kan geschieden.
Door de 25 lidstaten wordt daarvoor dan één verdrag gemaakt.
Een voorzitter kan dat moeilijk in stukjes knippen. Het is iets anders als
met de landen op een verschillend tijdstip een akkoord wordt bereikt. Dan
kunnen verschillende akkoorden worden ingediend. Maar zelfs als je het een
goed idee vindt om afzonderlijke verdragen te sluiten, kan je in het kader
van de 25 voor een probleem gesteld worden. Het is één toetredingsverdrag
voor x landen, zoals er nu door de 25 landen één
toetredingsverdrag is opgesteld. Ik heb goed geluisterd en ik zal ervoor pleiten,
maar ik kan dat nu niet definitief toezeggen.Ik ben het met de heer Ten Hoeve eens dat toetreding niet tot verzwakking
mag leiden. Hij sprak over de grondwet en het eventueel terugvallen op het
conventieresultaat. De staatssecretaris heeft daarover wijze woorden gesproken.
Ik wil daar niet op terugkomen.De heer Platvoet wees op Cyprus, dat inderdaad informeel een grote rol
speelt. Er zijn duidelijke afspraken gemaakt. Wij zijn voorzitter, maar ik
heb bij meerdere gelegenheden gehoord dat je ook dan best je eigen standpunt
mag vertolken. Men kan erop rekenen dat Nederland dat zal doen. Als voorzitter
moet je echter altijd trachten om tot een compromis te komen. Ten aanzien
van Cyprus heb ik omfloerst, diplomatiek, maar ook duidelijk de situatie aangegeven.
Wij begrijpen heel goed wat de consequenties zijn als het met Cyprus niet
lukt.Er is nog geen datum voor de IGC geprikt. Dat wordt wellicht duidelijk
als in maart het verslag van het Ierse voorzitterschap over de sonderingen
verschijnt. Wij hebben dan een beter inzicht in de problemen en of sprake
is van een snelle of een wat langzamer afronding. Ik wacht dat even af. Maart
roert zijn staart, maar is wel in zicht. Ik hoop dat wij dan meer weten.Gepleit is voor een scherpere agenda. In de presentatie van de voorzitterschapdocumenten
van Ierland en Nederland is niet alleen duidelijk de ongoing business aangegeven,
maar ook de prioriteiten daarbinnen. Ik wil ze nog wel een keer opsommen,
maar ik kijk ook naar de klok. Turkije en het afronden met Bulgarije en Roemenië
zijn met de IGC, mocht het zover komen, natuurlijk in ieder geval topprioriteiten
en daar bereiden wij ons wis en waarachtig goed op voor.Op het punt van de scepsis ben ik het roerend met de heer Van der Linden
eens: politici moeten duidelijker maken wat de verworvenheden zijn. Dat tracht
ik in woord en geschrift vaak te doen, maar ik verwelkom daarbij natuurlijk
alle steun. Als ook uw Kamer en de leden daarvan dat op hun eigen manier willen
doen, zal dat alleen maar bijdragen aan een betere beeldvorming. De beeldvorming
is nu helaas nog veel te negatief. Dat ben ik met hem eens. Ik zeg altijd:
tel je zegeningen; die zijn fantastisch en daar moet veel meer aan gedaan
worden. De regering is bezig met een aantal projecten, ook in het kader van
het voorzitterschap. Dat is altijd een ideale gelegenheid om te vertellen
waarom je voorzitter bent, wat je wilt bereiken en waarom Europa zo belangrijk
is. Ik heb dat een paar dagen geleden voor een grote klas in Flevoland mogen
doen en dan zie ik dat er bij velen nog altijd veel gebrek is aan inzicht
en basiskennis.De opmerkingen van de heer Kox over Cyprus hebben wij goed begrepen. Wij
werken aan de bestrijding van corruptie en discriminatie. Op die punten blijven
wij ook heel scherp monitoren. Ik zal zorgdragen voor de twee nota's, die
zijn toegezegd. Het punt van de kopgroep heb ik uitgelegd.Ik was inderdaad niet ingegaan op de vraag van de heer Kohnstamm over
de informatie; dat spijt mij. Toen ik nog in een andere functie, in Brussel,
werkzaam was, heb ik daar natuurlijk veel mee te maken gehad. Ik kan zeggen
dat er al een vrij goede samenwerking bestaat tussen de inlichtingendiensten.
Er is een aantal groepen dat in het geheim moet samenwerken omdat dit soort
informatie-uitwisseling natuurlijk van gevoelige aard is. Het kan zeker beter,
maar als wij een succesvolle IGC afsluiten en als wij doen wat ons voor het
buitenlands beleid en het veiligheids- en defensiebeleid voor ogen staat,
zit er noodzakelijkerwijs ook een informatie-element vast aan het vormgeven
van het leger of de interventiemacht. Dat is ook voorzien, maar dat is op
dit ogenblik nogal embryonaal. Er wordt dus samengewerkt tussen de diensten
en er zijn zeer regelmatig uitwisselingen, zoals die ook in NAVO-kader plaatsvinden.
Daar ontbreekt het dus niet aan, maar u hebt onlangs ook kunnen ervaren dat
het zelfs bij heel beroemde diensten in de VS en het Verenigd Koninkrijk wel
eens fout gaat. Het zou mij niet verbazen als het ook niet altijd 100% loopt
met de informatie die in Europees kader wordt verschaft, maar daar moet gewoon
aan gewerkt worden. Het blijft altijd mensenwerk en wij zullen daar hard aan
werken. Verder kan ik daar weinig over zeggen, want er is nog geen institutioneel
kader. Er zijn informele vormen van samenwerking en er zijn werkgroepen waarin
bepaalde informaties worden uitgewisseld in het kader van de terrorismebestrijding.
Dat werkt heel goed, maar men moet ook bedenken dat 25 lidstaten het eens
moeten worden of bereid moeten zijn om informatie uit te wisselen. Mijn ervaring
is dat dit niet altijd even soepel verloopt, maar ook dat is een kwestie van
gewenning aan elkaars systemen en methodes en van wederzijds vertrouwen. Dat
is iets wat slechts met de tijd komt.Over het monitoren heb ik al iets gezegd. Misschien wil de staatssecretaris
daar nog iets over zeggen, maar volgens mij was ik vrij duidelijk. Je kunt
zeer zeker vóór het openen van toetredingsonderhandelingen bedingen
dat tijdens dat onderhandelingsproces een scherpe monitoring zal plaatsvinden.
Bij het openen van onderhandelingen met Kroatië – ik wil niet opnieuw
Turkije noemen – zouden wij bijvoorbeeld kunnen zeggen dat wij in de
loop van het onderhandelingsproces om de zoveel tijd even willen bekijken
of vooral aan de politieke criteria nog behoorlijk wordt voldaan. Daar zouden
wij dan de volgende voorwaarde bij kunnen leggen: als blijkt dat dat niet
zo is, stoppen wij de onderhandelingen totdat aan die politieke criteria wordt
voldaan. Ik kan mij heel goed voorstellen dat je dat als lidstaat op tafel
legt en dat je zegt: anders zeg ik geen "ja" tegen het openen van de onderhandelingen.
Dat zal dus zeker worden meegenomen.Staatssecretaris Nicolaï:Voorzitter. Om meteen bij dat laatste punt aan te sluiten: daarmee zijn
de opmerkingen van de heer Kohnstamm behandeld en beantwoord. Ik constateer
dat er, afgezien van de steun voor het vandaag voorliggende toetredingsverdrag,
meer in het algemeen ook brede steun is voor de procedure, met de kanttekeningen
die daarover gemaakt zijn. De heer Hoekzema benadrukte dat op het punt van
de "safeguard"-procedure.De heer Ten Hoeven heeft in het kader van de IGC gesproken over het nieuwe
verdrag. Ik wil een en ander voor de duidelijkheid herhalen. Het laatste wat
ik wil is om de discussie hierover te heropenen. Wij vinden en vonden de Conventie
een goede basis voor het vervolg. Des te belangrijker is het
in deze periode om dat overeind te houden. Dat doet overigens niets af aan
het handvol harde punten waarnaar wij zullen blijven streven om die te realiseren.Over de financiën zijn een paar opmerkingen gemaakt. De heer Ten
Hoeven legde over het structuurbeleid uit dat het hem te doen is om de echt
arme regio's en dus niet om de arme regio's in de rijke landen. Dat is helder.
Hij wil wel de deur openhouden voor arme regio's in middelrijke landen zoals
de Mediterrane landen. Dat zou van meer solidariteit getuigen. Ik vind dat
nog steeds niet. Ik vind het nog steeds niet meer solidair als bijvoorbeeld
Slowakije mee moet betalen aan een arme streek in een Mediterraan land.De Commissie heeft voorstellen gepresenteerd over de meerjarenbegroting
en de discussie over 1% bij het maximum aan het uit te geven bedrag. Een aantal
woordvoerders, zoals de heren Jurgens, Ten Hoeven en Van der Linden, heeft
expliciet gesproken over dit onderwerp. Zij vallen de principiële benadering
van de regering bij, namelijk het streven naar 1%, oud voor nieuw, prioriteit
en posterioriteit en dergelijke. Met name de heer Ten Hoeven betoogde dat
als er geen succes behaald wordt bij de posterioriteit wij bereid moeten zijn
om voor de toetredende landen en voor de nieuwe prioriteiten extra geld beschikbaar
te stellen.De heer Van der Linden vond het bedrag op zichzelf niet te hoog. Hij vindt
ook dat wij tot aan de 1,24% mogen gaan. Althans, hij wil niet dat het percentage
van 1 als een keurslijf werkt. Ik neem daar voor alle duidelijkheid stelling
tegen. Ik ben het met beide argumenten niet eens. Het is de verkeerde redenering
om er nu al op te anticiperen dat wij niet in de buurt van de 1% zullen blijven.
Dan kunnen wij het überhaupt vergeten. De druk zal enorm zijn om juist
veel hoger uit te komen. Het keurslijf is overigens niet het percentage van
1, maar de huidige begroting. Het gaat niet om het bedrag dat ermee gemoeid
is, maar om het feit dat dit bedrag vastligt in het landbouwbeleid en in het
structuurbeleid. Dat is het keurslijf dat wij moeten aanpakken.De heer Van der Linden (CDA):Het percentage van 1,24 ligt vast in het verdrag van Berlijn. Daar moeten
wij niet aan tornen. Wij moeten zorgen voor een "reshuffling". Als het kabinet
vasthoudt aan de unanimiteit bij de meerjarenramingen kan men die "reshuffling"
vergeten. Spanje beschikt immers over het veto bij wijziging. Met andere woorden,
het is in het belang van Nederland dat er een plafond komt bij de lidstaten
en dat de unanimiteit bij de besluitvorming over de meerjarenramingen aan
de kant geschoven wordt. Anders krijgen wij Spanje nooit op een ander percentage
dan het percentage van 38.Staatssecretaris Nicolaï:Dit punt is helder. De heer Van der Linden heeft hierin gelijk. Het doet
echter niets af aan het streven om het percentage van 1 als uitgavenplafond
te hanteren, juist om de druk maximaal te laten zijn op hervormingen die volgens
mij iedereen in deze Kamer belangrijk vindt.De heer Jurgens wees in dit verband op de nettobegrenzer en de zuinige
houding die Nederland in het algemeen heeft in Europa. Het aardige van die
nettobegrenzer is echter dat wij minder vaak die zuinige boekhoudersrol hoeven
te spelen. Op dit moment is het eigenlijk bijna altijd zo dat Nederland een
belangrijk deel van de rekening krijgt gepresenteerd als een nieuwe prioriteit
extra geld blijkt te kosten. Als wij beschikken over een nettobegrenzer, kunnen
wij met een opener blik naar nieuwe prioriteiten kijken, omdat de rekening
niet automatisch in de richting van Nederland komt.Het zal iedereen duidelijk zijn dat de ruimte voor Nederland om eigen
accenten te plaatsen tijdens het voorzitterschap minimaal is. Wij werken met
jaarplannen en formeel is er eigenlijk nauwelijks meer een Nederlands programma.
Er is een Iers/Nederlands programma dat onderdeel uitmaakt van een driejarenprogramma.
Niet alleen de agenda is dus overvol, er zijn ook heel beperkte marges. Desalniettemin
zullen wij aan het einde van dit voorjaar beide Kamers laten weten wat binnen
die smalle marges en gezien de stand van zaken op dat moment de aanvullende
accenten van Nederland in de tweede helft van dit jaar zullen zijn.De heer Kox zei blij te zijn dat hij van mij eurokritisch mag zijn. Overigens
zou hij dat zonder mijn toestemming ook wel geweest zijn. Ik durf het nog
wel scherper te stellen: hij mag van mij ook eurosceptisch zijn. Ik geloof
namelijk dat slechts in een scherpe discussie duidelijk wordt dat wij een
enorm belang hebben bij een sterker en groter Europa. Ik verwijs daarbij kortheidshalve
naar de argumenten die door de heer Van der Linden naar voren zijn gebracht.Er zijn zowel meningsverschillen geconstateerd tussen beide Kamers als
tussen het kabinet en de Eerste Kamer. Er is echter één onderwerp
dat zelfs binnen het kabinet tot een meningsverschil heeft geleid. Ik denk
dat het goed is dat de Kamer daar kennis van kan nemen. De heer Jurgens sprak
namelijk over Mozart als het hoogtepunt van de Europese cultuur. De minister
van Buitenlandse Zaken voegde mij toen toe dat de heer Jurgens zich vergiste,
omdat hij Beethoven had moeten noemen. Ik kan echter niet anders dan erop
wijzen dat ook hij ongelijk had, want het hoogtepunt van de Europese cultuur
is Bach.De beraadslaging wordt gesloten.Het wetsvoorstel wordt zonder stemming aangenomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-20032004-810-831.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl