Voortzetting van de behandeling van:  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600 XIV);  - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2002-2003, pag. 1542-1563

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

29-11-2002

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

nr. 23, pagina 1542-1563

20-11-2002

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 28600-XIVToon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 28600-FToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Debat naar aanleiding van een algemeen overleg op 20 november 2002 over de bieding van TenneT op REMUPagina 1563-1565
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 20 november 2002)Pagina 1606-1606
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Economische Zaken (XIII) voor het jaar 2003 (28600 XIII); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Fonds economische structuurversterking voor het jaar 2003 (28600 D)Pagina 1565-1606
Stemming over een motie, ingediend bij het debat over de NAVO-top in Praag, te weten de motie-Koenders over een snelle reactiemacht (28676, nr. 4)Pagina 1542-1542
Behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F)Pagina 1530-1541
Regeling van werkzaamheden (woensdag 20 november 2002)Pagina 1541-1542
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600 XIV); - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F)Pagina 1542-1563
Voortzetting van de behandeling van: - het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar 2003 (28600 VIII), en van: - de motie-Van der Vlies c.s. over flexibilisering van lesuren (28600 VIII, nr. 50); - de motie-Hamer c.s. over een sluitende aanpak voor het totale taalbeleid (28600 VIII, nr. 51) (herdruk); - en 18 andere moties (28600 VIII, nrs. 52 tot en met 69)Pagina 1519-1530
Zes noten bij de Handelingen van woensdag 20 november 2002Pagina 1607-1619
Presentie en opening (woensdag 20 november 2002)Pagina 1519-1519

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 126 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat van het ministerie van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij (XIV) voor het jaar 2003 (28600
XIV);het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat
van het Diergezondheidsfonds voor het jaar 2003 (28600 F).De algemene beraadslaging wordt hervat.De heer Geluk (VVD):Voorzitter. Hier staat een gelukkig mens. Gisteren begreep ik uit het
nieuws dat er eindelijk overeenstemming is bereikt over een verzekeringssysteem
bij oogstschade. Dat is een belangrijk resultaat, dat uiteindelijk toch geboekt
is en waarmee invulling wordt gegeven aan de in 1998 ingediende motie-Geluk/Wagenaar.
Geduld wordt uiteindelijk toch beloond. Ik geloof het overigens allemaal pas
wanneer de eerste polis is afgesloten, want ook Europa zal nog akkoord moeten
gaan. Wij hebben hier wel meer wensen gehad die niet ingevuld werden in Brussel.
Ik denk bijvoorbeeld aan de duurzame ondernemersaftrek.De Europese uitbreiding is een geweldige uitdaging en niet alleen een
bedreiging, zoals velen haar zullen ervaren. Maar liefst 75 miljoen mensen
gaan mee-eten uit en van onze producten. In Nederland zijn de grondprijzen
hoog, personeel en grondstoffen zijn duur, de productieomstandigheden zijn
door kleinschaligheid en milieudruk in Nederland moeilijk. Het is dus van
het grootste belang om in te zetten op een productie met een hoge toegevoegde
waarde: producten voor de verse markt waar de consument om vraagt; marktgericht
denken. Die toegevoegde waarde ligt in de markt en die kun je niet uit Brussel
halen. Wij zullen door een veranderingsproces heen moeten dat bloed, zweet
en tranen zal kosten, maar dat is even onvermijdelijk als onafwendbaar. Dat
biedt kansen voor ondernemers.Wat is daarbij de taak van de overheid? Die vraag behoort vandaag centraal
te staan. Wat ons betreft, hebben gemeenten, provincies en rijksoverheid daarbij
allemaal een taak. De VVD-fractie ziet vier belangrijke punten: gelijke concurrentiepositie,
minder regelgeving, meer ruimte – ook fysiek – en meer integratie
van beleid. Bij uitstek op deze vier terreinen zullen wij onze inzet richten. Ten eerste de gelijke concurrentie. Het allerbelangrijkste voor de landbouw
is een gelijke concurrentiepositie tussen de lidstaten. Ik zeg nogmaals dat
de VVD-fractie vindt dat wij in Europa moeten meelopen in plaats van voorlopen.
Waarom zouden wij zo voorlopen, bijvoorbeeld inzake het bestrijdingsmiddelenbeleid?
Teelten zoals uien, conserven, groenten en fruit mogen in Nederland immers
niet verloren gaan. Denk ook even aan de gelijkheid van BSE-kosten in Nederland.
Wat in het buitenland mag, moet ook in Nederland mogen. Eerlijkheid in de
concurrentiepositie, ook met de regeldruk. Wij moeten op het gebied van dierenwelzijn
en bij de export niet meer regels hebben dan andere landen. Ook op die punten
moeten wij dus meelopen. Alleen daar waar wij er voordeel mee kunnen doen
om een betere concurrentiepositie te verkrijgen, mag en moet je voorlopen.Ten tweede de regelgeving. Onnodige regelgeving is zand in de landbouwmachine.
Groot is de ergernis bij de boer en tuinder over de almaar voortschrijdende
bureaucratie die door de overheid moet worden verricht. Wij willen dat de
boer weer aardigheid in zijn werk krijgt en niet elke dag uren met een paperassenwinkel
bezig is. Minder regelgeving is absoluut noodzakelijk. De administratieve
lasten zijn vanaf 1994 van 90 mln euro gestegen naar 450 mln euro, met name
door de Brusselse regelgeving. De VVD-fractie maakt zich dan ook grote zorgen
over de regelgeving vanuit Brussel. De ene richtlijn na de andere wordt over
ons uitgestort, met alle consequenties van dien. Nu is er weer de waterrichtlijn.
Ik vraag de minister of hij de consequenties van de waterrichtlijn zowel op
financieel als op administratief gebied inzichtelijk wil maken voor de Kamer.
Als dat administratief uit de hand gaat lopen, waarom is dan door Nederland
niet eerder aan de bel getrokken? Wordt een en ander hier wel goed in kaart
gebracht? Als Brussel niet gaat luisteren naar de praktijk van alledag, zichzelf
niet weet te beperken in de regelgeving en ook niet snel harmoniseert –
laat ik dat nog maar eens vooropstellen – zal het draagvlak voor de
EU steeds smaller worden.De heer Tichelaar (PvdA):Wat bedoelt u met de opmerking dat wij zo langzamerhand zat worden wat
vanuit Brussel komt? Althans, zo heb ik uw bijdrage geïnterpreteerd.
Wat betekent ons besef dat wij steeds meer wet- en regelgeving uit Brussel
zullen krijgen? Wat voor consequenties verbindt de VVD-fractie daaraan?De heer Geluk (VVD):Het is overduidelijk gebleken dat de administratievelastendruk in Nederland
uitermate sterk toeneemt, van 90 mln euro naar 450 mln euro in een periode
van zeven tot acht jaar. Dit komt met name door Brussel. Dat viel te lezen
in de brieven die wij van het ministerie hebben ontvangen. Ik maak mij daar
ernstige zorgen over. Wij richten ons nu vaak op de regeldruk die door de
Nederlandse overheid wordt opgelegd, maar het komt ook vanuit Brussel. Het
is van het allergrootste belang dat de Nederlandse overheid inziet dat het
uit Brussel komt en dat wij daar met zijn allen iets aan moeten doen. Wij
moeten proberen Brussel ervan te overtuigen dat de achter de bureaus bedachte
ideeën misschien beter eerst uitgewerkt kunnen worden. Er moet bekeken
worden welke uitwerkingen zij voor de boer en tuinder in het veld kunnen hebben.
Dat is het punt dat ik hier centraal wil stellen.De heer Tichelaar (PvdA):Welke concrete opdracht wil de VVD-fractie aan de bewindslieden meegeven?
De regelgeving komt tot stand in gemeen overleg in Brussel. Dat leidt waarschijnlijk –
daar kunnen wij het best over eens zijn – tot een behoorlijke hoeveelheid
regelgeving in relatie tot de lidstaten. Straks met de uitbreiding zal dit
waarschijnlijk alleen maar toenemen in plaats van minder worden. Ik begrijp
niet goed welke opdracht er aan de bewindslieden meegegeven wordt.De heer Geluk (VVD):De minister zegt dat wij naar 25% reductie in het jaar 2006 streven, dat
is ongeveer 110 mln euro. Hij houdt mijns inziens onvoldoende rekening met
de richtlijnen die nog uit Brussel zullen komen. Ik noem daarbij de waterrichtlijn.
Heeft hij deze inbegrepen in de totale taakstelling? Als dat niet gebeurd
is, dan komt er aan deze kant nog veel meer regelgeving op ons af dan dat
hij aan de andere kant denkt te verwijderen.Mevrouw Van Velzen (SP):Wij hebben afgelopen maandag met de vaste commissie voor VROM gedebatteerd
over het afvalbeleid. Daar speelt ook een aantal richtlijnen waar ik fundamentele
kritiek op heb. Ik werd door uw fractiegenoot, de heer Klein Molekamp, voor
niet-democratisch uitgemaakt toen ik stelde dat de regering zich moest inzetten
om bepaalde richtlijnen te veranderen. Vindt u het nu zelf ook niet-democratisch
om commentaar te leveren op de waterrichtlijn en er feitelijk voor te pleiten
de richtlijn niet uit te voeren?De heer Geluk (VVD):Nee, ik constateer alleen dat de Nederlandse overheid haar ambitieniveau
erg hoog legt. Je kunt je afvragen of dat wel of niet moet. Op het moment
dat kaderrichtlijnen en richtlijnen worden vastgesteld in een proces waar
Nederland deel van uitmaakt, zul je die ook moeten uitvoeren. Dan krijg je
ze voor je kiezen. Ik wil aan de regering ook meegeven dat eens gekeken moet
worden of wij onze ambities niet te hoog leggen, ook in vergelijking met andere
landen, want daarmee blokkeren wij onszelf later weer. Wij zien nu hetzelfde
gebeuren bij de nitraatrichtlijn. Regels willen minderen en dereguleren, terwijl
je een beleid voert met heel hoge ambities, is water naar de zee dragen en
dat willen wij juist zien te voorkomen.De heer Van den Brand (Groen- Links):Als wij daar met een Europese bril op naar kijken, moeten wij constateren
dat richtlijnen en regeltjes geen probleem hoeven te zijn als je je zaakjes
op orde hebt. Wat wij in Nederland een hoog ambitieniveau noemen, komt wellicht
voort uit het feit dat wij onze zaakjes met een Europese bril op niet op orde
hebben. Misschien dat wij daarom momenteel zowel met de nitraatrichtlijn als
de kaderrichtlijn water Europees gezien nog iets te doen hebben.De heer Geluk (VVD):Daarmee roert u een goed punt aan. Gevolg is ook dat de Nederlandse boer
en tuinder voor zwaardere regelgeving komen te staan dan in het buitenland
het geval is. Daar hebben zij immers de zaken nog niet zo goed voor elkaar.
Daarmee kom ik terug op mijn punt dat dit geen gelijke en eerlijke concurrentie
geeft. Dat moeten wij ook zien te voorkomen.De heer Van den Brand (Groen- Links):Mijn stelling is dat wij misschien, met een Europese bril op, last hebben
van de regelgeving omdat wij onze zaakjes nog niet op orde hebben.De heer Geluk (VVD):U hebt gehoord wat mijn stelling is.Ik wil mijn betoog vervolgen over ruimte om te ondernemen. Grondmobiliteit
is een essentiële voorwaarde voor een betere ontwikkeling in de landbouw.
Rust roest. Je moet ontwikkelen. In de Stellingnamebrief wordt gepleit voor
meer verantwoordelijkheid voor de streek. Dat is een prima liberaal standpunt.
Dat geeft ruimte om je te ontplooien. Voor elke sector, maar zeker voor de
glastuinbouw, is dat hard nodig. Pacht speelt daarin een belangrijke rol.
Hoe staat het met de ontwikkelingen rondom de Pachtwet? Beloofd was dat in
oktober een onderzoek over een pachtprijsbeheersingsysteem zou worden afgerond.
Zijn hierover nadere mededelingen te doen? De VVD-fractie wil tempo maken
op dit dossier. Zij is er voorts niet van gecharmeerd om Domeingronden alleen
te verkopen aan institutionele beleggers. Wij vinden het argument daarvoor
gezocht en vragen ons af wat daarbij precies de criteria worden. Wat ons betreft,
is een onderzoek hiernaar absoluut overbodig. Het daarvoor nodige geld kan
voor betere dingen worden gebruikt.De heer Atsma (CDA):Ik kan de opmerkingen van de heer Geluk over de Domeingronden goed volgen,
maar bedoelt hij eigenlijk te zeggen dat het zijn grote voorkeur heeft om
de Domeingronden aan de boeren te verkopen?De heer Geluk (VVD):Als ik een kanttekening maak bij het alleen verkopen aan institutionele
beleggers bedoel ik daarmee inderdaad dat de boeren die van Domeinen pachten
in de gelegenheid moeten worden gesteld om grond te kopen.De heer Atsma (CDA):Dan zijn wij het met elkaar eens.De heer Geluk (VVD):Daar ben ik blij om.Ziet de minister mogelijkheden om voor de glastuinbouwgebieden een regeling
te ontwikkelen gelijksoortig aan de Ruimte-voor-ruimteregeling? Dit zou voor
de broodnodige mobiliteit in die gebieden kunnen zorgdragen.Voor ons blijft er een vraag over de tien projectlocaties glastuinbouw.
De provincie Zeeland heeft de locatie Nieuwdorp afgewezen. Zeeland komt zelf
met twee kleinere locaties. Is dit voor de minister acceptabel?Het vierde punt waaraan de overheid wat kan doen, is de integratie van
beleid. Die moet worden verbeterd. Dit punt speelt met name een rol bij het
onderdeel natuur van deze begroting. Ik wil er daarom op terugkomen in het
wetgevingsoverleg over dat onderdeel. Ik sta nu wel met name stil bij de Veenkoloniën.
Ruimte om te ondernemen is vooral lastig in een gebied als de Veenkoloniën.
De noodzaak van een gebiedsgerichte geïntegreerde ontwikkelingsaanpak
is in dit gebied dan ook zeer groot. Hierover is eerder door ons een motie
ingediend samen met de fractie van de Partij van de Arbeid. Wij constateren
dat er geen ICES-gelden voor beschikbaar zijn. Hoe nu verder, vragen wij ons
af. Wordt hierbij ook inhoud gegeven aan de reconstructie van de melkveehouderij?
De VVD-fractie roept op zo snel mogelijk te beginnen met een pilotproject.
Ik begrijp dat de minister ook in deze richting denkt. Is er enig inzicht
in wanneer hiermee een begin kan worden gemaakt? Zo ja, wanneer kan de Kamer
een plan van aanpak tegemoetzien?De heer Atsma (CDA):Ik heb in mijn termijn gezegd dat je de Veenkoloniën perspectief
zou moeten bieden. Hoe oordeelt de heer Geluk over de stelling van de heer
Kamp in de Stellingnamebrief dat er op geen enkele manier geld voor beschikbaar
is, waarmee hij eigenlijk een streep haalt door de ambities van de Veenkoloniën?De heer Geluk (VVD):U hebt in uw bijdrage inzake de Reconstructiewet aangegeven dat om het
beleid te realiseren moet worden gezocht naar integratie van beleid, dat moet
worden geprobeerd de bestaande potjes met geld en de bestaande instrumenten
in elkaar te schuiven en dat gebruik moet worden gemaakt van gelden die op
provinciaal niveau of anderszins beschikbaar komen, bijvoorbeeld via Europa.
Volgens mij moet die methode ook hier worden toegepast.De heer Atsma (CDA):Ik ben blij dat u goed hebt geluisterd. Bent u met mij van mening dat
het verstandiger zou zijn dat de minister Kamp zou aangeven dat hij ook zijn
verantwoordelijkheid als minister van VROM voor de Veenkoloniën oppakt
en samen met EZ en LNV gaat bekijken wat er haalbaar is?De heer Geluk (VVD):In zijn Stellingnamebrief heeft hij bekendgemaakt hoe hij er tegenaan
kijkt.De heer Atsma (CDA):Niet dus.De heer Geluk (VVD):Hij heeft aangegeven dat gekeken gaat worden naar richtingen. Ik stel
deze vragen nu niet voor niets. Ik neem aan dat deze minister ook op deze
punten zal ingaan en met zijn collega de heer Kamp er verder over zal spreken.De voorzitter:Mijnheer Atsma, ik zie dat u weer wilt interrumperen, maar u hebt een
reactie gekregen. Ik verzoek de heer Geluk zijn betoog voort te zetten.De heer Geluk (VVD):Het aloude VVD-standpunt over de biologische landbouw is dat de ontwikkeling
ervan vooral uit de markt dient voort te vloeien. Het marktaandeel van biologische
landbouwproducten neemt veel minder snel toe dan toenmalig LNV-minister Brinkhorst
verwachtte. Met name biologische zuivelhouders kampen met afzetproblemen en
hebben melk in de gierput laten lopen. De VVD-fractie is altijd kritisch geweest
over de stimuleringsregeling van LNV voor biologische landbouw. Het daarvoor
beschikbare potje komt niet leeg. De gangbare landbouw wordt ondertussen steeds
duurzamer. De verduurzamingslast zal in de toekomst alleen maar toenemen.
Ik vraag de minister om de evaluatie die is voorzien voor het voorjaar van
2003 te vervroegen naar eind januari 2003, zodat de resultaten ervan kunnen
worden meegenomen bij de afwegingen die het nieuwe kabinet te maken heeft.
Gaarne verwacht ik een toezegging op dit gebied. Dat geld kan dan immers voor
andere sectoren worden ingezet.De heer Van den Brink (LPF):Vindt de heer Geluk de benaming "biologische landbouw"
goed? Is "afwijkende landbouw" geen betere naam? Het is overigens niet de
bedoeling daarmee een waardeoordeel te geven.De heer Geluk (VVD):Nee, ik vind de naam "biologische landbouw" uitstekend. Zij geeft aan
wat ermee wordt bedoeld. Bovendien is biologische landbouw een begrip bij
de consument. Wij moeten geen naamsverwarring veroorzaken, want dat zou deze
nichemarkt voor boeren en tuinders geen goed doen. Het geld dat Nederlandse
overheid inmiddels al heeft geïnvesteerd in biologische landbouw, zou
dan alleen maar verkeerd worden gebruikt. Biologische landbouw kan heel waardevol
zijn voor de ondernemers die het oppakken en er ook iets mee kunnen doen.
Ik heb echter wel vragen over die stimuleringspot. Het is prachtig om die
boeren en tuinders een mooie zoete biologische wortel voor te houden, maar
zij ondervinden wel de tucht van de markt en die wordt als een stok ervaren.De heer Van den Brand (Groen- Links):Als dan toch wordt aangedrongen op een gedegen evaluatie – daar
zijn wij natuurlijk voor – zou het aardig zijn als ook wordt gekeken
naar welke invloed de verslechtering van een aantal elementen uit de regeling
heeft gehad op de animo. Ik zou graag de hand in eigen boezem steken als het
gaat om de rol van de overheid.De heer Geluk (VVD):Ik heb om die evaluatie gevraagd, omdat ik denk dat de nieuwe regering
nieuwe accenten moet zetten. Daarom moet de evaluatie naar voren worden gehaald.
Wij hebben het immers over een groot budget, het gaat om meer van 20 mln euro.
Dit geld moet goed worden besteed. Wij vinden dat het moet worden besteed
aan afzetbevordering en niet aan het stimuleren van productie bij de primaire
sector. Een product kan immers alleen worden verkocht op de markt. Men kan
dus niet de boeren en tuinders maar laten produceren en maar hopen dat het
product een keer wordt verkocht.Een ander punt is de vergoeding bij ruiming bij dierziekten, zoals bij
MKZ. De crisis heeft veel leed en ellende veroorzaakt bij veehouders die ermee
te maken kregen. Het is dieptragisch als dit je overkomt. Een aantal veehouders
werd gekort op de vergoedingen. Zij kregen een strafkorting omdat er fouten
waren gemaakt of overtredingen waren begaan bij de administratie. Ik blijf
erbuiten of het terecht of onterecht was. Na deze ervaringen vinden wij echter
wel dat de tijd rijp is voor een ander systeem. Wij zijn van mening dat er
niet meer gekort dient de worden op de schade-uitkeringen. Een overtreding
van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren of een verwijtbare tekortkoming
van een boer, een burger, een transporteur dient te worden behandeld als een
economisch delict. De rechter is beter in staat naar redelijkheid en billijkheid
te toetsen dan een ambtenaar. Als de minister dit standpunt niet onderschrijft,
zullen wij de Kamer om een uitspraak hierover vragen.De heer Van den Brink (LPF):Waarom heeft het zo lang geduurd dat de VVD-fractie tot dit inzicht is
gekomen? In 1997 was er varkenspest en in 2001 mond- en klauwzeer. Er is veel
over gesproken en ik heb de VVD nooit een beweging zien maken. Ik ben de heer
Geluk wel erg dankbaar nu, maar kan hij zeggen waarom het zo lang heeft geduurd?De heer Geluk (VVD):Wij zaten in een lopende procedure die niet onmiddellijk kon worden bijgesteld.
Wij zijn er overigens aardig in geslaagd om de strafkortingen te verlagen.
Inmiddels zijn de inzichten veranderd. De rechter heeft in een bepaald geval
uitgesproken dat de strafkorting van 100% niet juist was en dat bracht ons
tot het inzicht dat wij op deze manier verkeerd bezig waren. Vandaar onze
stellingname van dit moment.De heer Atsma (CDA):Ik heb goed geluisterd naar wat de heer Geluk heeft gezegd. Het is fantastisch
dat de VVD-fractie 180 graden draait, maar ik herinner hem er wel aan dat
toen de MKZ-crisis uitbrak, diezelfde vraag over de strafkortingen aan de
VVD-fractie is voorgelegd. Toen zaten wij aan het begin van een proces. Wij
zitten nu overigens ook nog in een proces; dat houd je natuurlijk altijd.
Waarom draait de VVD-fractie zo laat? Ik ben er trouwens alleen maar blij
mee.De heer Geluk noemde verder het voorbeeld van de heer Van den Berg uit
Kootwijkerbroek. Ook over dat voorbeeld heeft een aantal Tweede-Kamerfracties
de minister Gelukgevraagd of hij wel juist bezig is. In een bijzin heeft de
heer Geluk al gezegd dat hij niet kan beoordelen of een en ander wel of niet
terecht was, maar de Kamer is er natuurlijk wel voor om het kabinet te beoordelen.De heer Geluk (VVD):Je moet de rechter dan ook laten oordelen. Wij zien graag dat het beleid
op dat punt verandert. Ik ben blij dat er in de Kamer fracties zijn die dat
standpunt, niet het minste, omarmen.De heer Atsma (CDA):De heer Geluk kende het initiatief van de CDA-fractie om de strafkorting
uit de wet te schrappen. Er is niets mis mee om dat te steunen. De heer Geluk
moet niet te veel krokodillentranen te laten. Wij zijn blij dat hij om is,
maar vragen hem wel bescheiden te blijven.De heer Geluk (VVD):Als u de strafkortingen wilt schrappen, bent u er nog niet. U zult niet
ontkennen dat je de wetgever een instrument in handen moet geven om te voorkomen
dat men bij overtredingen de wet willens en wetens overtreedt.De heer Van der Vlies (SGP):Beter laat dan nooit. Wij moeten dit moment wel even markeren. Ik ben
het overigens met de analyse van collega Atsma op dit punt eens. Is de heer
Geluk het met mij eens dat als wij eerder een meerderheid zouden hebben kunnen
vinden voor de aanpak die hij nu bepleit, wij enorm veel pijn en emotie hadden
kunnen voorkomen? Dat is het morele en sociale aspect. Wij kunnen dat niet
meer terugdraaien. Dat is ondervonden en ondergaan en de littekens schrijnen
nog altijd. Ik hoop dat de heer Geluk dat met mij eens is.De heer Geluk (VVD):Natuurlijk ben ik dat met u eens. Het gaat altijd om het moment waarop
je een en ander had moeten doen. Had je dat na de varkenspest moeten doen?
Ik denk dat de tijd er toen niet rijp voor was. Had je het ten tijde van de
MKZ-crisis moeten doen? Op dat moment sta je voor het geweldige dilemma, omdat
er in een zaak procedures lopen. Een ingreep tijdens de procedures vindt mijn
fractie verkeerd. Je moet dan het paadje aflopen dat je met elkaar hebt gekozen.
Daarvoor is de wetgeving tot stand gekomen. De hele Kamer heeft ervoor gekozen
om het zo in de wet vast te leggen. Ook de sector wilde dat op dat moment.
Het lijkt mij niet goed om te wisselen tijdens het proces. Je moet het doen
op een dood moment. Dat kan nu zijn, na afloop van de crisis die plaatsgevonden
heeft. Je moet nu gewoon de nieuwe weg inslaan. Daar is niets mis mee.De heer Van der Vlies (SGP):In dat pijnlijke proces zijn er toch momenten geweest waarop een Kamermeerderheid
de minister had kunnen brengen tot het intrekken van bepaalde kortingen. Daarmee
zou aan die processen überhaupt een einde komen. Dat is namelijk ook
een mogelijkheid in onze rechtspraak, die ik overigens hoog heb en respecteer.
Op die manier had men genoegdoening kunnen krijgen en minnelijke schikkingen
kunnen treffen. Daarmee had men de procesgang kunnen doen ophouden.De heer Geluk (VVD):Op deze opmerking rest mij slechts een reactie in één zin:
je komt altijd wijzer van de markt dan je ernaar toe gaat.Voorzitter. Wij zijn nu interessant bezig over de begroting voor 2003,
maar dat kan in mijn overtuiging alleen goed werken als het departement goed
is ingericht voor zijn nieuwe taak. Ik ben laatst geïnformeerd over problemen
die zich op het departement voordoen. Ik begreep dat er een aantal echt grote
problemen zijn. Is het waar dat de financiële situatie op het departement
in het kader van de najaarsnota zeer zorgelijk genoemd kan worden? Is het
waar dat de tekorten bij LNV onaanvaardbaar groot zijn door onder meer overschrijdingen
in het mestbeleid, het natuurbeleid, de apparaatkosten en de crisisbestrijding?
Waarom is men niet in staat de kwaliteit van de beleidsinformatie en de doelrealisering
goed aan te leveren in termen van de procedure Van beleidsbegroting tot beleidsverantwoording
(VBTB)? Slechts twee of drie beleidsdirecties zijn daar volgens mijn informatie
wel toe in staat. Ik zou aan de minister willen vragen of de informatie die
achter deze vragen schuil gaat waar is, of bij bekend is met deze informatie
en wat hij eraan doet of heeft gedaan. De VVD maakt zich grote zorgen over
de problematiek die hier wordt aangedragen en wij vragen ons af of de minister
zijn departement wel voldoende in de hand heeft. Ligt het departement op schema
bij de invulling van de taakstelling voor de komende jaren?De heer Van den Brand (Groen- Links):De heer Geluk beschikt blijkbaar over informatie die ik en waarschijnlijk
ook mijn collega's niet hebben. Ik sta nu wel even met mijn oren te flapperen
en te klapperen. Het lijkt mij goed als de heer Geluk deze informatie met
ons deelt.De heer Geluk (VVD):Het is Sinterklaastijd en dan hoor je wel eens wat vanaf het dak.De heer Van den Brand (Groen- Links):Als volwassene weet de heer Geluk toch dat Sinterklaas niet bestaat?De heer Geluk (VVD):Ik ben inderdaad door enkele personen binnen het departement getipt. Je
kunt dan praten over loyaliteit, maar deze mensen hebben dit gedaan uit loyaliteit
voor hun departement. Zij maken zich namelijk grote zorgen erover. Ik zou
mijn taak als volksvertegenwoordiger niet goed uitoefenen als ik informatie
waarover ik beschik, die ook zwart op wit staat, niet gebruik. Deze informatie
is, zoals ik hier lees, gezonden aan alle X400-gebruikers van het ministerie.
Ik weet niet of dat betekent dat er 400 gebruikers of minder zijn, of dat
het iets anders betekent. Deze informatie komt niet van zomaar een ambtenaar.
De hoogste ambtenaren van het ministerie zijn ermee belast; zij worden in
dit verslag genoemd. Als volksvertegenwoordiger moet ik daar iets mee.De voorzitter:Ik bepaal dat als er tijdens een Kamerdebat over stukken wordt gepraat,
u de stukken aan alle woordvoerders en bewindslieden ter beschikking stelt.
Ik verzoek u het stuk te overhandigen en te laten ronddelen.Ik neem aan dat tegen het opnemen van een noot in de Handelingen geen
bezwaren bestaan.(De noot is opgenomen aan het eind van deze editie.)5De heer Atsma (CDA):Ik wil wel weten van wie deze informatie afkomstig is en wanneer zij is
gekomen; de inhoud zullen wij zelf lezen. De heer Geluk trekt wel een grote
broek aan met de vraag aan de minister en de staatssecretaris of zij hun ministerie
wel op orde hebben. Dit kabinet is echter al na honderd dagen demissionair
geworden. Is dit dus geen lijk in de kast, achtergela ten door
Paars, het kabinet waaraan de heer Geluk zelf deelachtig was?De heer Geluk (VVD):Deze notitie is van 9 oktober en deze minister zit langer dan 9 oktober.De heer Atsma (CDA):Hij zat er toen tien weken. Mijn vraag of het gaat om een lijk dat de
heer Geluk zelf heeft achtergelaten, blijft daarmee actueel.De heer Geluk (VVD):Ik denk het niet. Als een minister aantreedt, is hij toch gehouden om
de zaken op een rij te zetten. Hij moet nagaan wat goed is en wat niet goed
is. Daarover heeft de Kamer geen informatie bereikt.De heer Tichelaar (PvdA):De heer Geluk stelt een aantal vragen aan de bewindslieden. Zij moeten
de kans krijgen om daarop antwoord te geven. Gelukkig krijgen wij nu, na de
interventie van de voorzitter, de stukken waarop de heer Geluk zijn vragen
baseert. Hij gebruikt de woorden "heeft de minister het wel op orde". Klaarblijkelijk
heeft hij op basis van de stukken die hij heeft, al een conclusie getrokken
voordat in eerste termijn de bewindslieden een antwoord hebben kunnen geven.
Wil de heer Geluk de Kamer duidelijk maken hoe hij komt tot deze harde conclusie?
Ik heb hier andere begrotingsbehandelingen meegemaakt, maar dit is niet niets.
De heer Geluk zegt eigenlijk: minister Veerman, u heeft uw departement niet
op orde. Dat zijn de woorden die hij gebruikte.De heer Geluk (VVD):Mijnheer Tichelaar, u kunt het verslag van het beleidsoverleg op het ministerie
van LNV erop nalezen. Ik heb letterlijk gezegd: wij vragen ons af of de minister
zijn departement op orde heeft. Dat was een vraag, geen stelling.De heer Tichelaar (PvdA):Ik laat mijn oordeel afhangen van de stukken die wij nu gelukkig krijgen.
In tweede termijn zal ik hierop terugkomen.De heer Atsma (CDA):Krijgen wij van de heer Geluk alle informatie die hij heeft, of stelt
hij slechts een samenvatting op een paar A4'tjes ter beschikking? Ik stel
het op prijs om alle informatie die de heer Geluk in zijn bezit heeft, te
krijgen.De heer Geluk (VVD):Als de stukken uitgedeeld zijn, heeft u alle informatie. Ik benadruk –
en het verslag van het beleidsoverleg op het ministerie van LNV zal dit bevestigen –
dat ik deze opmerkingen vragenderwijs heb gemaakt en dat het geen stellingname
was. Ik vind het ook mijn taak om ernaar te vragen. Laat de minister daarop
nu maar antwoord geven.Voorzitter. Wij worden regelmatig geconfronteerd met klachten over de
AID. Wij begrijpen heus wel dat handhaving voor overtreders geen leuke ervaring
is en dat men het niet leuker kan maken, maar de VVD-fractie vraagt zich wel
af of in een aantal gevallen niet overdreven zwaar wordt opgetreden. Voor
het feit dat overtreders die vaak ook niet gevaarlijk zijn voor de samenleving,
worden behandeld als zware criminelen, bestaat in de praktijk veel onbegrip.
Het bezoedelt de dienst, zo lijkt mij, en ik denk dat dit ook niet goed is
voor het aanzien van het ministerie van LNV. Ik vraag de minister of hij daar
aandacht voor wil hebben.De VVD-fractie maakt zich buitengewoon zorgen over de voorgenomen btw-verhoging
in Duitsland voor sierteeltproducten. Dit kan zeer grote gevolgen hebben voor
de Nederlandse tuinbouwsector en de werkgelegenheid; mogelijkerwijs zullen
andere landen na Duitsland dit voorbeeld volgen. Wat heeft de minister eraan
gedaan of wat zal hij eraan doen om dit gevaar af te wenden?Voorzitter. Laten wij ons vooral richten op de kansen die wij krijgen
en die wij ook moeten oppakken, en op de rol die de overheid daarin kan vervullen.
Dan denk ik dat de Nederlandse land- en tuinbouw die thans een positie inneemt
die wereldwijd als heel groot wordt ervaren, deze positie ook kan handhaven.De heer Oplaat (VVD):Voorzitter. Ik wil namens de VVD-fractie nog enkele opmerkingen maken
over een paar aanvullende onderwerpen: dierenwelzijn, onderwijs en het mestbeleid
in relatie tot het derogatieverzoek richting Brussel.Wij hebben verheugd kennisgenomen van het feit dat deze bewindslieden
heldere standpunten hebben ingenomen over het dierenwelzijn. Het is een duidelijk
signaal richting de ondernemers dat wij ons gaan richten op de Europese richtlijnen
en op de Europese normen.Wat betreft de nertsenhouderij is het plan van aanpak toegepast dat door
de sector is opgesteld in samenspraak met de toenmalige minister van Landbouw.
Dit plan van aanpak heeft ervoor gezorgd dat wij een enorme inhaalslag hebben
kunnen maken op het gebied van dierenwelzijn. Wij hadden evenwel verder kunnen
zijn, want er zouden nog een tweede fase en een derde fase komen voor de verbetering
van het dierenwelzijn, maar dat zijn verloren jaren geweest vanwege het feit
dat er een verbod dreigde te komen op het houden van nertsen.Kort nu even over de huisvesting van de vleeskuikenouderdieren. De brief
van de minister heeft ons duidelijk gemaakt dat er overleg plaatsvindt tussen
het ministerie, de Dierenbescherming en de sector. Wat is de stand van zaken
van dit overleg? Dit overleg duurt volgens mij nu al een jaar of drie à
vier; er wordt maar doorgepolderd en er komen geen oplossingen. Het primaat
hoort bij de politiek te liggen en laat die dan maar de knoop doorhakken.
Het is van groot belang voor onze concurrentiepositie dat wij in de pas blijven
lopen met Europa. Willen wij vooroplopen dan kan dat, maar dan moet het gebeuren
vanuit de markt. De voorbeelden zijn er: denk aan de bacon, richting Engeland;
denk aan de scharreleieren en denk aan het kalfsvlees van Peter's farm.De heer Van der Ham (D66):U gaf prachtig aan waarom de minister nu juist al de wetsvoorstellen die
door het vorige kabinet waren gemaakt, gewoon moet indienen. Er is inderdaad
het primaat van de politiek; wij bepalen hier het tempo. Er wordt echter eindeloos
doorgepolderd met allerlei belangenorganisaties en er komt niets uit. Daarom
is het heel voor de hand liggend dat de politiek zijn verantwoordelijkheid
neemt, dat de minister die wetsvoorstellen indient en dat wij die goedkeuren
en dat de zaken eindelijk gebeuren. U geeft zelf eigenlijk al het antwoord
op de kritiek die komt van de partijen die zo voor deze wetten
zijn.De heer Oplaat (VVD):De collega van D66 kiest voor de onbetrouwbare politiek en de VVD kiest
voor de betrouwbaarheid. Er zijn in 1997 afspraken gemaakt richting de nertsenhouders
dat zij bestaansrecht zouden hebben, mits zij in drie fases het dierenwelzijn
gingen aanpassen. Dat hebben zij gedaan: men heeft gemiddeld 150.000 euro
per bedrijf geïnvesteerd voor ruimere kooien, zwembadjes, speeltjes en
toestanden voor de nertsen. Daarnaast was er afgesproken dat er een tweede
investeringsplan zou komen van 1998 tot 2000 en daarna nog een van 2000 tot
2005, wat andermaal per bedrijf de boer 150.000 euro zou gaan kosten. Welnu,
als je een afspraak maakt met bedrijven dat zij moeten investeren, op last
van een overheid die daarmee vooruitloopt op de Europese regelgeving, dan
kun je niet midden in het traject de spelregels gaan veranderen en tegen die
bedrijven zeggen: je sluit je tent maar, je gaat maar wat anders doen. Zo
werkt het niet; dat is onbetrouwbaar. De VVD kiest voor een betrouwbare lijn.De heer Van der Ham (D66):Daar zou ik een tweetal opmerkingen over willen maken, allereerst over
de nertsen. Dat is namelijk een andere discussie. Het ging daar niet over
dierenwelzijn, maar over de vraag of wij überhaupt de teelt van bont
willen toestaan in Nederland. Als wij hier in meerderheid zeggen dat wij dit
niet willen, dan moeten wij inderdaad een goede afspraak met de sector maken,
aangevende dat zij tot een afbouw kunnen komen en dat zij de investering in
ieder geval kunnen terugverdienen. Daarvoor heeft men tien jaar gekregen,
dat is genoeg.U heeft gezegd dat er met de pluimveesector is afgesproken dat men daar
tot een gezamenlijke lijn zou komen. Dat duurt al jaren, er komt maar steeds
niets uit. U heeft het zelf gezegd, ik citeer u, mijnheer Oplaat. Een meerderheid
van de Kamer heeft destijds in een motie de minister gevraagd om vaart te
maken met het indienen van die wetten maar u wilt de sector nog wat meer tijd
geven. Wij moeten vertrouwenwekkend zijn maar de organisaties moeten ook hun
verantwoordelijkheid nemen en vaart maken. Als zij dat jaar in jaar uit niet
doen, is het aan de politiek, aan de minister en aan de Kamer om die wetten
in te dienen en het gewoon verplicht te stellen!De heer Oplaat (VVD):Ik denk dat u niet op de hoogte bent van de afspraken die met de nertsenhouderij
zijn gemaakt. Het ging niet over afbouwen, het ging over het verbeteren van
het dierenwelzijn. Minister Van Aartsen heeft destijds die afspraken gemaakt.
De zilvervossen zijn verboden en er is afgesproken dat er per bedrijf in drie
fasen tweemaal 150.000 euro geïnvesteerd moest worden om het dierenwelzijn
te verbeteren. De dieren moesten grotere kooien krijgen en meer ruimte, eventueel
uitgerust met zwembadjes en andere speeltjes die wij hebben uitgedacht voor
het verbeteren van hun welzijn. Dat was het. Midden in dat traject komt er
dan een andere minister die kiest voor een verbod op het houden van nertsen.
Dat getuigt van onbetrouwbaarheid tegenover een sector waarmee een afspraak
is gemaakt tot en met 2005.Wat de pluimveehouderij betreft, ik spreek niet over het houden van kippen
in kooien, ik spreek over het vleeskuikenouderdierenbesluit. Daarover polderen
wij al vier jaar door. Het is de Dierenbescherming nooit genoeg. Elke keer
als er een afspraak is, moet er via een achterdeur een schepje bovenop. Ik
vind dat dit kabinet een streep moet trekken en moet zeggen: Dit is het en
zo doen wij het. Het primaat hoort bij de politiek. Je kunt het altijd neerleggen
bij de sectoren en maatschappelijke organisaties, maar als die er na vier
jaar polderen nog niet uitkomen, wordt het tijd dat de politiek een streep
trekt.Mevrouw Van Velzen (SP):Als het gaat om het verbod op het fokken van pelsdieren, kan toch gesteld
worden dat er een zorgvuldig traject bewandeld is waarin vele partijen zijn
gehoord en de minister uiteindelijk een wetsvoorstel heeft neergelegd. Dat
wetsvoorstel ligt er niet pas een paar weken maar al geruime tijd. Als zo'n
wetsvoorstel teruggetrokken wordt, hoe kunt u dan spreken over betrouwbaarheid?De heer Oplaat (VVD):Dat is heel simpel. De minister heeft het wetsvoorstel niet op tijd ingediend.
Indien hij het wel had ingediend, was het afgestemd óf in de Tweede
Kamer – daar hing het erom – of anders in de Eerste Kamer. Bovendien
had de Raad van State grote kritiek omdat het fokken niet zou worden verboden
om redenen van dierenwelzijn maar op morele gronden en op die manier de ethiek
werd ingevoerd in de politiek. Als er in de toekomst een minister komt die
het moreel-ethisch onaanvaardbaar vindt dat een kanarie in een kooi zit, of
dat een kind een cavia in een bak heeft, komt er een verbod op het houden
van een kanarie in een kooi. De kanarie van tante Mien driehoog achter in
Rotterdam is niet meer veilig! Dat kan zo niet in de politiek. Wij maken afspraken
om te komen tot het verbeteren van het welzijn van dieren en dat was bij de
nertsen ook het geval. De overheid moet betrouwbaar zijn, afspraak is afspraak.
Daarom is de VVD zeer content dat dit kabinet heeft besloten om door te gaan
met het verbeteren van het dierenwelzijn.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik vind het onacceptabel dat de heer Oplaat met de kanarie van zijn achterbuurvrouw
het onderwerp dierenwelzijn ridiculiseert.En wat ethiek betreft, ik roep in herinnering de debatten over euthanasie,
die gingen puur over ethiek. Daarover spreken wij hier, dat nemen wij in onze
wetgeving op en waarom dan niet op dit onderwerp?De heer Oplaat (VVD):Ik ga nu geen debat voeren over euthanasie. Dat vergt voor mij meer voorbereiding
dan dit dossier.Mevrouw Van Velzen (SP):Het was slechts een voorbeeld om aan te geven dat wij hier wel degelijk
geregeld over ethiek spreken.De heer Oplaat (VVD):En verder woont mijn achterbuurvrouw niet in Rotterdam en heeft volgens
mij geen kanarie maar een paar honden en katten en een paar koeien en varkens.De heer Van den Brand (Groen- Links):Wij kunnen spreken over parkieten of papegaaien, maar het is interessanter
het wat op afstand te bekijken. Als de heer Oplaat van mening is – wat
ik niet ben – dat bij het vorige kabinet de slinger te veel naar de
kant van het dierenwelzijn geschoten is, bestaat dan nu door
zijn opstelling niet het gevaar dat de slinger de andere kant op schiet? Als
hij zegt dat het gepolder afgelopen moet zijn, geeft hij daarmee aan niet
geïnteresseerd te zijn in de maatschappelijke slinger.De heer Oplaat (VVD):Naar mijn mening geeft de slinger nu weer de juiste stand aan en kunnen
wij doorgaan met het verbeteren van het dierenwelzijn. Ik heb u geschetst
dat de nertshouder in drie termijnen het dierenwelzijn gaan verbeteren. Zij
zijn tot één fase gekomen, omdat toen de dreiging kwam van een
eventueel verbod. Wij zijn vier, vijf jaar achterop geraakt. De fokkers zijn
nu bereid de handschoen op te pakken, mits zeker is dat zij in de toekomst
door kunnen en het volgende kabinet er niet alsnog een streep doorheen haalt.
De afspraken moeten worden nagekomen, zowel door de overheid als door de sector.
Dan is de nerts de winnaar, omdat die meer ruimte en betere leefomstandigheden
krijgt.De heer Van den Brand (Groen- Links):Ik meen dat collega Van der Ham terecht heeft gezegd dat een belangrijke
maatschappelijke stroming zich verzet tegen de productie van bont als zodanig.
Die stroming mag u niet ridiculiseren als "kanariepietjesbeweging", want daarmee
ridiculiseert u ook dat maatschappelijk ongenoegen.De heer Oplaat (VVD):Wij doen volop mee in die discussie, maar wij delen uw mening niet. Wij
vinden dat iedereen zelf moet kunnen beslissen of hij een bontjas wil aantrekken.
U draagt leren schoenen. Dat is ook bont, maar dan zonder haren. Laten wij
die discussie nu niet voeren. Het gaat er nu om dat de overheid betrouwbaar
moet zijn. Wij hebben afspraken gemaakt met sectoren en wij moeten die nakomen.Ik kom bij het landbouwonderwijs. Wij sluiten ons in grote lijnen aan
bij de woorden van de heer Atsma over het hoger agrarisch onderwijs. Wij zullen
het amendement-Atsma/Mosterd in dezen dan ook steunen.De AOC's komen steeds meer in een nadelige positie ten opzichte van de
OCW-scholen. Het gaat hierbij om een ongelijke bekostiging bij de duale opleidingen:
werken en leren naast elkaar. Ook bij de zogenaamde "impulsgelden" is er sprake
van ongelijke bekostiging, terwijl hierover afspraken zijn gemaakt met de
Tweede Kamer. Graag krijg ik hierop een reactie van het kabinet.Ons is ook ter ore gekomen dat er al enkele jaren geen compensatie of
prijsbijstelling heeft plaatsgevonden voor de gestegen kosten voor het materieel
en de huisvesting van de AOC's. De scholen zouden volgens henzelf nog geld
te goed hebben over 2000, 2001 en een deel van 2002, terwijl andere scholen
dit geld wel hebben ontvangen. Ik krijg graag ook hierop een reactie van de
minister.De heer Tichelaar (PvdA):Ik begrijp van de heer Oplaat dat de AOC's zich in een nadelige positie
bevinden ten opzichte van de OCW-scholen. Waarom pleit de fractie van de VVD
er niet voor of wil zij de discussie er niet over aangaan om het onderwijs
geïntegreerd onder OCW te laten plaatsvinden?De heer Oplaat (VVD):De VVD-fractie ziet er op dit moment geen aanleiding toe. De nadelige
positie is een gevolg van het niet nakomen van de afspraken die met de Kamer
en OCW zijn gemaakt. Wij doen een appèl op het kabinet om in te zetten
op een eerlijke verdeling van de gelden. Vaak wordt het agrarisch onderwijs
gezien als een soort voorbeeldonderwijs, omdat het in de regel zeer goed functioneert
en ook heel goed is geïntegreerd in de bedrijfskolom van producent tot
consument met daarin het opleidingentraject. Wij zien op dit moment geen aanleiding
om het onderwijs over te hevelen naar OCW.De heer Tichelaar (PvdA):Als de OCW-scholen een voordelige positie houden ten opzichte van de AOC's
en als er geen oplossing komt voor de financiële buffer, dan blijven
de AOC's in een nadelige positie. Wilt u de discussie dan wel aangaan over
een eventuele overheveling?De heer Oplaat (VVD):Nee.De heer Tichelaar (PvdA):Dan ook niet?De heer Oplaat (VVD):Het geld is er kennelijk wel, maar het wordt nog niet vrijgegeven door
OCW. Ik vraag het kabinet er nog eens flink achteraan te zitten, omdat men
verder moet komen in het traject van de gelijke behandeling.De heer Tichelaar (PvdA):Maar u sloot u aan bij de bijdrage van de heer Atsma. Die sprak terecht
over de vmbo-problematiek en de beroepskolom. Je moet de AOC's meetrekken
met het beleid van OCW. Dan is er alleszins reden toe om alle onderwijsinstellingen
onder het ministerie van OCW te laten vallen.De heer Oplaat (VVD):Ik sloot mij aan bij de woorden van de heer Atsma over het hoger onderwijs.
Ik heb gezegd dat wij het amendement-Atsma/Mosterd zullen steunen.Hetzelfde geldt voor de VOA-gelden, die zijn bedoeld om de uitval te beperken.
Daarin heeft men ook een achterstand opgelopen. Ik vraag de minister dit te
bespreken met zijn collega's van OCW.Mijn laatste punt betreft het mestbeleid en de derogatie. Volgens een
aantal artikelen in het Agrarisch Dagblad en andere media gaat het niet goed
met het verkrijgen van onze derogatie. Wat is de stand van zaken op dit moment?
Ik krijg graag een reactie van het kabinet.De VVD gaat ervan uit dat deze minister en staatssecretaris blijven knokken
voor het ingediende derogatieverzoek, namelijk de 250 kilo stikstof uit dierlijke
mest per hectare op grasland. Je zou toch denken dat dit met een CDA-minister
en een LPF-staatssecretaris op LNV en met een CDA-milieustaatssecretaris op
VROM zou moeten kunnen lukken, temeer daar met name het CDA en de LPF altijd
grote kritiek hadden op de vorige paarse ministers, omdat zij niet genoeg
binnenhaalden bij het derogatieverzoek in Brussel.De heer Atsma (CDA):Proef ik daaruit dat de VVD dit niet vindt? Zegt u nu...De voorzitter:De heer Atsma neemt het woord.De heer Atsma (CDA):Excuus, voorzitter...De voorzitter:En de heer Van den Brand krijgt het woord.De heer Van den Brand (Groen- Links):Dank u wel, voorzitter. Wetend dat het mest- en mineralendossier heel
complex is en tegelijker tijd een heel link dossier in Europees
verband, ben ik er wel benieuwd naar welke risico's de VVD wil nemen.De heer Oplaat (VVD):Dan moet u wel iets meer aanduiden over wat u als risico ziet.De heer Van den Brand (Groen- Links):Ik heb u horen pleiten voor een versoepeling c.q. bevriezing van de huidige
normen, met name met betrekking tot nitraat. Het risico kan zijn dat dit als
een boemerang in Brussel zal werken en dat dit op de middellange termijn negatieve
gevolgen heeft, ook voor de melkveehouderij.De heer Oplaat (VVD):Dat horen wij straks van het kabinet.De heer Van den Brand (Groen- Links):Mijn vraag is welke risico's de VVD bereid is te nemen.De heer Oplaat (VVD):Ik weet helemaal niet of wij überhaupt risico's nemen. Dat laat ik
graag over aan het kabinet. Wat Minas betreft, kunt u de VVD niets aanwrijven.
Wij hebben wel degelijk op tijd gewaarschuwd, dat Minas niet zou worden geaccepteerd
in Brussel. Ik heb vierenhalf jaar het woord mogen voeren op dit dossier en
gezegd: Brussel accepteert Minas niet. De VVD zag Minas ook absoluut niet
zitten en vond dat dit systeem moest verdwijnen. Kom dus niet met het verhaal
dat wij nu ineens risico's gaan lopen. Nee, Minas wordt niet geaccepteerd
door Brussel.De heer Van den Brand (Groen- Links):Ik vraag welke risico's u neemt.De heer Oplaat (VVD):Wij nemen op dit moment geen risico's. Ik constateer alleen dat wij hier
vierenhalf jaar heel consequent mee bezig zijn geweest. In zijn brief van
8 november zegt de staatssecretaris voor milieu dat de advocaat-generaal bij
het Hof van Justitie stelt dat Minas niet te accepteren is, daar dit een doelvoorschrift
is, terwijl de nitraatrichtlijn een middel voorschrijft. Het gaat dan dus
om het vooraf vastleggen van zaken. Die advocaat-generaal zou wel een VVD'er
kunnen zijn. De VVD heeft zich klip en klaar altijd verzet tegen Minas. De
aangenomen motie op dit dossier van een aantal jaren geleden bevestigt dit
nog een keer. Vasthouden aan Minas is trekken aan een dood paard in Brussel
met alle gevolgen van dien. Wij willen graag de derogatie met betrekking tot
de 250 kilogram. Wij gaan ervan uit dat dit kabinet daaraan vasthoudt. De
mestafzetcontracten zijn voorbeelden van een middelvoorschrift, waarbij vooraf
de zaken worden geregeld (zie Denemarken). De VVD verwacht dat het kabinet
succes boekt in Brussel. Dat betekent in onze ogen een ingewilligd derogatieverzoek,
geen Minas meer en daarnaast genoeg geld voor plattelandsontwikkeling. Daarop
krijg ik graag de reactie van het kabinet.De voorzitter:Ik sta de heer Atsma en daarna de heer Van der Vlies nog echt één
vraag toe.De heer Atsma (CDA):Aan één vraag heb ik voldoende, want ik hoef de VVD-fractie
niet te herinneren aan het stemgedrag in de Eerste Kamer. Ik begrijp dat de
heer Oplaat tegen het loslaten van het derogatieverzoek is en daar ben ik
blij mee. Ik ga ervan uit dat hij vindt dat ook de minister van VROM, een
VVD'er, daarvoor moet gaan.De heer Oplaat (VVD):Het antwoord is ja. Degene die ervoor gaat en die vorige week in Brussel
is geweest, is echter de staatssecretaris voor milieu.De heer Atsma (CDA):Het is toch een collectieve verantwoordelijkheid die het kabinet op zich
neemt?De heer Oplaat (VVD):Natuurlijk. Kennelijk voelt u nattigheid. U heeft in de vorige periode
een heel grote broek aangetrokken: niks deugde er, er werd niks binnengehaald
in Brussel. Ik constateer dat er nu een CDA-minister op LNV zit, een CDA-staatssecretaris
op milieu en een LPF-staatssecretaris op LNV. Dat waren de mensen die de grootste
kritiek op het paarse kabinet hadden, omdat het niks binnenhaalde. Daarom
ga ik ervan uit dat deze mensen hieraan vasthouden, ervoor knokken en ook
de buit naar huis brengen.De voorzitter:Mijnheer Atsma, nog één keer.De heer Atsma (CDA):Ik hoor de heer Oplaat nu een duidelijk ander verhaal vertellen dan de
afgelopen jaren. Daar ben ik blij mee. Het is opnieuw een draai van 180 graden
en dat is fantastisch. Hij moet ons echter niet verwijten dat wij op dit punt
niet consistent zijn. Ik heb al gewezen op wat in de Eerste Kamer is gebeurd,
maar dat doet niet meer terzake. Ik wil graag van de heer Oplaat bevestigd
krijgen dat ook de VVD-ministers in het kabinet hier voluit voor gaan.De heer Oplaat (VVD):Volgens mij ziet collega Atsma draaien die niet worden gemaakt, want volgens
mij heeft de VVD-fractie consequent vierenhalf jaar gezegd dat Minas niet
wordt geaccepteerd door Brussel. Het lijkt er nu op dat wij daar gelijk in
krijgen. Niet dat wij daar blij mee zijn, want wij willen resultaat en derogatie.
Daarom moet u niet bij ons aankomen met het verhaal dat wij wat anders zouden
roepen, want wij zijn consequent. Wij hebben een motie ingediend – en
die heeft collega Meijer zelfs medeondertekend – over de afschaffing
van Minas, omdat wij het idee hadden dat wij daarmee in Brussel geen stap
verder kwamen. Daar ziet het nu overigens ook naar uit.De heer Van der Vlies (SGP):Bij mijn vaste herinnering heeft de VVD-fractie vóór Minas
gestemd toen dat aan de orde was. Herinnert de heer Oplaat zich dat nog? Overigens
heeft de VVD-fractie altijd kritische kanttekeningen geplaatst bij Minas,
maar zij moet erkennen dat wij na die stem vóór het wetsvoorstel
vier jaar later wel in dat traject zitten. Wij hebben daarom een integrale
benadering te kiezen en moeten strategisch nadenken, omdat de sector al veel
te ver is gevorderd in dat proces om hier even vlotjes te zeggen dat Minas
wel terzijde gelegd kan worden. Dat zou een geweldige, onaanvaardbaar grote
impact hebben op de sector. Daarom doe ik een beroep op de heer Oplaat om
een beetje mee te denken langs die strategische lijn. Overigens mag hij best
een kwaliteitsoordeel hebben over Minas als systeem; daar gaat het niet om.
Het gaat om het totale beleid en de integrale aanpak die wij nu hebben gekozen
en in Brussel moeten verzilveren. Als wij dat niet doen, hebben wij een groot
probleem. Ik neem aan dat de heer Oplaat het daarmee eens is.De heer Oplaat (VVD):Ik ben het helemaal met de heer Van der Vlies eens, maar ik laat mij niet
aanleunen dat de VVD-fractie opeens niet meer mag zeggen dat zij Minas niet
meer wil hebben. Wij zijn zeer consequent geweest en wij vragen niet om een
nieuwe Kameruitspraak, want die is in 1999 en 2000 door een meerderheid van
de Kamer aangenomen. De VVD-fractie heeft gepleit voor afschaffing van Minas.
Zij heeft er bij de totstandkoming van Minas voor gepleit om Minas niet voor
de akker- en tuinbouw in te voeren, dat alle bedrijven die hun mest exporteren
of afzetten buiten de Nederlandse landbouw onmiddellijk vrijgesteld moesten
worden van Minas en dat Minas kon verdwijnen bij de invoering van mestafzetcontracten.
Deze motie is medeondertekend door collega Meijer en ook de heer Van der Vlies
heeft ervoor gestemd, dus laat ik mij niet aanleunen dat hier wordt gezegd
dat wij niet consequent zouden zijn. De VVD-fractie is consequent: wij willen
geen Minas meer.De heer Van der Ham (D66):De minister staat niet bekend om zijn geweldige onderhandelingstactiek
en dat bewijst hij ook op dit dossier. Als er in Brussel grote argwaan ontstaat,
moet je niet gaan tornen aan je systeem.De voorzitter:U moet niet zo'n lange inleiding houden, maar u beperken tot één
korte vraag aan de heer Oplaat.De heer Van der Ham:Voorzitter. Als u mij had laten uitspreken was ik al klaar geweest. En
dan nu mijn vraag...De voorzitter:Als u zo brutaal bent, mag u die niet meer stellen.De heer Van der Ham (D66):Maar, voorzitter...De voorzitter:Nee, u heeft geen recht meer. Ik geef het woord aan de heer Van den Brink.De heer Van den Brink (LPF):Ik merk op dat het juist is wat de heer Oplaat namens de VVD-fractie over
Minas heeft gezegd. Ik vraag mij alleen af wat hij in die vier jaar wél
binnen heeft gehaald.De heer Oplaat (VVD):Nog niets met betrekking tot derogatie. Iedere keer deden wij er een schepje
bovenop. Wij stemden alleen maar in met maatregelen voor droge zandgronden
en scheurverboden, een verbod op het na 16 februari ploegen van het land,
om uiteindelijk derogatie binnen te halen. Tot op heden hebben wij nul binnengehaald.
Van dit kabinet verwacht ik meer, temeer omdat de verantwoordelijke partij
iedere keer een grote broek aantrekt en zegt dat de vorige ministers niet
genoeg hebben binnengehaald. Ik ga ervan uit dat deze mensen wel voldoende
binnen gaan halen.De heer Van den Brink (LPF):U weet nog niet wát zij uiteindelijk gaan binnenhalen. Ik weet
dat overigens ook niet.De heer Oplaat (VVD):Nee, dat klopt.Mevrouw Van Velzen (SP):Voorzitter. In dit kabinet hebben wij geen minister van milieu, maar wij
hebben wel een minister van Landbouw. Ik vraag mij soms alleen af wat zo'n
ministerspost inhoudt als wij een groot gedeelte van het beleid overlaten
aan de sector. Ik noem een voorbeeld. In het jaarverslag van de Keuringsdienst
van waren valt te lezen dat op de helft van de kipproducten het verplichte
etiket ontbreekt. De Keuringsdienst van waren concludeert ook dat, ondanks
inspanningen van de sector, het aantal besmettingen met salmonella en campylobacter
niet daalt. Hoewel het ingewikkeld is om het aantal besmettingen te laten
dalen en er wellicht meer onderzoek nodig is, zet ik vraagtekens bij het overlaten
van het beleid aan de sector als deze niet eens in staat is etiketjes te plakken.
"De sector regelt het zelf wel" lijkt de rode draad in de beleidsagenda te
zijn en dat baart mijn fractie zorgen.Het gaat trouwens niet alleen om etiketjes. Het bedrijfsleven gaat ook
over het dierwelzijn als het aan dit kabinet ligt. Eén van de meer
belangrijke acties van deze minister is het intrekken van de wetsvoorstellen
inzake de pelsdierhouderij, de vleeskuikens, de oude dieren en de legkippen.
De commissie-Wijffels kwam tot de conclusie dat een dier zich natuurlijk moet
kunnen gedragen; het moet kunnen wroeten of scharrelen. Deze minister gooit
de conclusies van zijn partijgenoot in de prullenbak. Hoe kunnen deze intensief
werkende sectoren zonder wettelijke onderbouwing presteren op het niveau van
de oude wetsvoorstellen? Ik vraag de heer Oplaat of zijn fractie, nu er geen
verbod komt op de pelsdierhouderij, een initiatiefvoorstel zal indienen om
het dierwelzijn in deze sector te waarborgen. Waarom heeft de minister het
langdurige traject dat voorafging aan de besluitvorming over deze wetsvoorstellen
niet gerespecteerd? Ik overweeg om op dit punt in tweede termijn een motie
in te dienen.De Flora- en faunawet is een ander voorbeeld. Vorige week lag er nog een
mooi wetsvoorstel dat regelde dat de overheid nauw bij een en ander was betrokken,
maar nu wordt dit overgelaten aan jagers en natuureigenaren. Veel diersoorten
worden vrij bejaagbaar en beschermde natuurgebieden moeten het ontgelden.
Met dank aan de CDA-fractie, daarbij gesteund door de andere coalitiefracties
die zich niet veel aan lijken aan te trekken van langdurig overleg met maatschappelijke
organisaties, is deze wet om zeep geholpen. Ik hoor graag op welke wijze de
minister de desbetreffende moties wil uitvoeren.De markt lijkt ook te bepalen hoe snel het biologisch aandeel in de landbouwsector
stijgt. Een Postbus 51-campagne en afspraken met de sector, daar schijnen
wij het de komende jaren mee te moeten doen. Voor de goede orde wijs ik erop
dat de SP niet tegen afspraken met de sector is en ook niet tegen Postbus
51-campagnes. Er moet echter meer gebeuren. Kan de minister uitleggen waarom
er in de beleidsagenda alleen nog maar sprake is van het stimuleren van consumentenbestedingen?
Wat is er gebeurd met het streven om 10% biologisch areaal in 2010 te realiseren?
Dit wordt nog wel genoemd, bijvoorbeeld in de schriftelijke beantwoording,
maar steeds wordt dit gevolgd door de mededeling dat de evaluatie wordt afgewacht
of door de opvatting van de minister dat een vraaggestuurde benadering centraal
moet staan. Ik steun het verzoek van de heer Geluk om de evaluatie eerder
naar de Kamer te sturen. Uit de schriftelijke antwoorden maak ik op dat de
minister de evaluatie van de huidige regeling wil afwachten, maar ik hoor
graag wat de minister in het algemeen van een dergelijke regeling
vindt. Wat doet hij om te bevorderen dat biologische producten voor iedereen
betaalbaar worden? Wil hij in Europees verband bepleiten dat het btw-tarief
voor deze producten drastisch wordt verlaagd of zelfs afgeschaft? Hoe staan
andere lidstaten hier tegenover? Ik denk dat wij er niet komen met alleen
een mediacampagne en de goede wil van de sector. Volgens Fischler moet de
landbouwsector een meer duurzaam karakter krijgen. Kwaliteit moet voorgaan
op kwantiteit. Wat is de inzet van de minister nu de uitbreiding van de Unie
is losgekoppeld van de voorstellen tot duurzaamheid van de heer Fischler?Het lijkt pas gisteren dat er massaal vee werd afgemaakt omdat het MKZ-virus
in ons land rondwaarde. Vooral voor degenen die er direct bij betrokken waren,
zijn de gevolgen nog iedere dag merkbaar. Nog steeds leven mensen in onzekerheid.
Wat gebeurt als er volgende week opnieuw MKZ of een andere dierziekte uitbreekt?
Ik verwijs in dit kader ook naar de recente MPA-ramp. De minister maakt niet
de indruk noodscenario's paraat te hebben. Het draaiboek MKZ, dat wel erg
lang op zich heeft laten wachten, biedt geen duidelijkheid over de vraag of
er geënt of geruimd wordt. Waarom is men er in Europa nog steeds niet
van overtuigd dat nu geënt moet worden? Waarom houdt men de mogelijkheid
open dat gezond vee geruimd wordt? Het is waar dat in Europees verband kleine
stapjes vooruit worden gezet, maar inmiddels zijn wij al weer twee jaar verder
en het enige wat Europa op dit dossier heeft gedaan, is het produceren van
een halfslachtig standpunt. Ik wijs naar op de ontwikkelingen in het Europees
Parlement, waar ik overigens blij mee ben. Ringvaccinatie is volgens de tijdelijke
commissie een goed antwoord. Voorzover ik het begrijp, is ringvaccinatie echter
een mooi woord voor selectief ruimen. Ik hoor graag van de minister wat hij
hieraan denkt te doen. Het is wat ons betreft meer geluk dan wijsheid dat
de vraag of wij nu moeten ruimen, moeten enten of selectief moeten ruimen
nog niet aan ons is voorgelegd in deze Kamer. Wij zijn nu twee jaar verder.
Wat hebben die twee jaar ons gebracht? Selectief ruimen en exportrestricties
voor een land dat niet geruimd heeft maar ingeënt. Het inenten is teruggebracht
van een jaar naar zes maanden. Dat lijkt mij nog steeds geen reden voor een
feestje.De heer Atsma (CDA):Voorzitter. Ik begrijp de insteek van de geachte collega wel, maar is
zij het met mij eens dat het toch een stap vooruit is als de producten uit
een gebied waar ringinenting heeft plaatsgevonden alsnog mogen worden afgezet,
mits gecertificeerd, geëtiketteerd, etc? Je kunt namelijk ook je zegeningen
tellen.Mevrouw Van Velzen (SP):Dat lijkt mij een goed compromis. Ik zet altijd op het hoogste in, maar
als wij daarop uitkomen, ben ik allang een tevreden mens.Voorzitter. Het is in dit huis soms gebruik om grote schrijvers of dichters
te citeren om de eigen woorden kracht bij te zetten. Ik zou dan ook een mooi
citaat aan willen halen: beperkte rationaliteitkaders, zoals bijvoorbeeld
de puur economische benadering in de landbouw, zijn niet adequaat. Ik weet
niet of men dit citaat kent. Het komt van de minister hier aanwezig. Een groot
denker. Maar ik ben bang dat deze grote denker het stuk heeft laten liggen
in Wageningen. Ik zou hem willen vragen om dat in de paar weken of mogelijk
paar jaren dat hij deze functie bekleedt, te betrekken bij het beleid.De heer Van den Brink (LPF):Voorzitter. Het is mij een genoegen om de behandeling van de landbouwbegroting,
die ik lang vanaf de publieke tribune heb meegemaakt, nu achter dit spreekgestoelte
mee te maken. Ik ben in al die jaren tot de conclusie gekomen dat men hier
veren wil plukken van een kale kip. Ik wist al jaren dat dat niet kon. Als
ik dan voor de pauze de PvdA hoor roepen over wat er allemaal nog moet gebeuren
nu er geen geld is, dan denk ik: dat hebben ze bij de PvdA toch ook allang
uitgevonden? Ik neem aan dat de PvdA niet alleen de stoppels wil plukken.Voorzitter. Ik heb begrepen dat wij het vandaag niet over mineralen –
want daar hadden wij een AO voor – niet over natuur en milieu en niet
over visserij zouden hebben. Ik heb dat aangenomen als de lijn die wij vandaag
volgen. De land- en tuinbouw in Nederland zorgt voor ons gezond voedsel, onze
eerste levensbehoefte, en het is nog lekker ook. Laten wij eerlijk zijn: daar
moeten wij zuinig op zijn en daar kunnen wij geen van allen omheen. Samen
met de industrie zorgt de land- en tuinbouw bovendien voor een geweldige werkgelegenheid,
inkomens voor andere sectoren en middels export een overschot op onze betalingsbalans.
Heel oude taal, maar het is nog steeds waar. Zo gauw het met de economische
groei in Nederland wat minder goed gaat, werkt dat voor de landbouw altijd
tegengesteld. De landbouw wordt dan weer belangrijk, want dan komt de werkgelegenheid
in het geding. Zoals men weet, worden de inkomens in de agrarische sector
verdiend door familieverbanden, door gezinnen. Die moeten dat doen in die
wereld, werkend met levend materiaal, afhankelijk van gezondheids- en weersomstandigheden.
De fractie van de LPF is van mening dat productie-uitgangspunten binnen de
EU gelijk moeten zijn. Wij zeggen vaak spelenderwijs: dat is het LPF-standpunt.
Gelijke monniken gelijke kappen. Wij zijn steeds weer beduusd als wij zien
hoe gemakkelijk mensen, als zij – kijkend door hun bril – iets
willen bereiken wat zij heel belangrijk vinden, zomaar afstappen van alle
mogelijke zaken in het verhaal van "gelijke monniken, gelijke kappen". Ik
zeg het vaak: middels subsidie probeert ieder zijn "bijbel" te droppen. Dat
kan in onze ogen niet waar zijn.Met betrekking tot de opvolgingsproblematiek in Nederland denk ik dat
je, als de huidige ontwikkeling zo doorgaat, mag constateren dat wij over
tien jaar misschien wel gaan bedelen bij jonge agrariërs of zij het bedrijf
van hun familie willen overnemen. Dat komt veelal door de hoge grondprijzen
en de zeer hoog oplopende administratieve lasten. Misschien het allerbelangrijkste
zijn de steeds groter wordende eenheden per arbeidskracht. Ik vraag de minister
of hij net als aan het eind van de jaren zestig en in het begin van de jaren
zeventig – ook al was het toen een commissie van het Landbouwschap –
op ministerieel niveau weer een commissie in het leven wil roepen die zich
met name bezighoudt met de problematiek van jonge agrariërs, wat de bedrijfsovername
betreft. Als wij dat verhaal niet op een goede manier in beeld krijgen en
ook niet zoeken naar oplossingen, denk ik dat wij heel lang
zullen spreken over land- en tuinbouw en dat wij ten slotte zeggen: verdikkeme,
degenen die het moeten doen, zijn er niet meer.Wat het onderwijs betreft, merk ik kortheidshalve op dat wij ons kunnen
vinden in wat de fracties van het CDA en de VVD daarover hebben gezegd. Dat
is: hoger onderwijs niet beknotten en ervoor zorgen dat de rest van het landbouwonderwijs
op dezelfde manier wordt behandeld als de rest van het onderwijs; er moet
dus niet meer op gekort worden.De heer Van den Brand (Groen- Links):Wij delen de zorgen van de heer Van den Brink over de positie van de jonge
agrariër en over het feit dat er onvoldoende een toekomstige generatie
en aanwas zijn, maar mijn vraag is: is dit in de optiek van de heer Van den
Brink alleen een Nederlands probleem of is dit een Europees probleem? Als
dat laatste het geval is, welke consequenties zou dat dan moeten hebben voor
de door hem bepleite commissie?De heer Van den Brink (LPF):Als ik weer mag, voorzitter...De voorzitter:Gaat uw gang.De heer Van den Brink (LPF):Soms zegt u: "Ik geef het woord".De voorzitter:Nee, als u daar staat, hebt u het woord, tenzij u even onderbroken wordt.
Ik stel uw wellevendheid echter zeer op prijs. Gaat uw gang.De heer Van den Brink (LPF):Ik denk dat het in eerste instantie een Beneluxprobleem is, waarin Nederland
zelfs het voortouw heeft. In andere lidstaten, zoals Frankrijk, Duitsland
en Spanje, heeft het opvolgingsprobleem een minder grote urgentie dan in Nederland.
Dat houdt niet in dat ik daarmee uitspreek dat men hier op Europees niveau
geen aandacht aan zou moeten besteden.De heer Van den Brand (Groen- Links):Het tweede deel van mijn vraag was: welke consequenties zou dat in uw
beleving dan moeten hebben voor de aanpak en werkwijze van zo'n commissie?De heer Van den Brink (LPF):Ik vind dat u nu een stap te ver gaat, want dan zou ik hier moeten uitspreken
wat zo'n commissie volgens de LPF zou moeten gaan doen. Ik heb de minister
gevraagd om op het departement een commissie in het leven te roepen die zich
bezighoudt met de problematiek van de jonge agrariër en tuinder in verband
met de bedrijfsovername. Ik kan wel een paar dingen aangeven. Misschien moet
je zoeken naar andere manieren om een bedrijf over te kunnen nemen; is het
wel zo reëel dat er doorgaans alleen met verkrijging van het complete
eigendom wordt overgenomen of moeten wij meer in pacht doen en moeten de families
meer in eigendom houden? Die zaak is hier echter niet aan de orde en moet
naar mijn gevoel in zo'n commissie besproken worden.De heer Van den Brand (Groen- Links):Ook op Europees niveau staat op de menukaart expliciet een hoofdstuk over
agrariërs, namelijk in de kaderrichtlijn inzake het platteland.De heer Van den Brink (LPF):Jawel, maar ik heb aangegeven dat de urgentie van de problematiek van
de jonge agrariër in verband met de bedrijfsovername in Nederland groter
is dan in andere EU-lidstaten.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Van den Brink zei dat hij heel veel jaren op een andere plek in
deze zaal de begrotingsbehandelingen heeft meegemaakt. Hij weet dus dat de
Kamer in samenspraak met vak K – zoals wij dat samenvatten – op
zoek is naar goede instrumenten om de bedrijfsopvolging, een stukje continuïteit
op bedrijfsniveau, te garanderen. De instrumenten die zijn ontwikkeld, zijn
nog beperkt. Er moet meer bijkomen. Daar zal ik straks iets over zeggen. Welke
concrete suggesties heeft de heer Van den Brink? Een commissie op het departement
kan best een goed voertuig zijn, maar ideeën meegeven is vruchtbaarder.De heer Van den Brink (LPF):Het idee dat ik op dit moment wil meegeven is: kijk eens goed wat voor
mogelijkheden gecreëerd kunnen worden door bedrijven op een andere wijze
over te nemen dan vandaag het geval is. Is het wel zo redelijk om een bedrijf –
zoals het nu doorgaans gebeurt – in familieverband te houden, met als
gevolg dat het met alle kapitaal overgenomen moet worden? Het gaat erom dat
je op dat bedrijf een inkomen haalt. Het gaat er niet om straks, in het doodshemd,
centen mee te nemen. Dat zal mijns inziens het kader moeten zijn waarbinnen
er mogelijkheden worden gecreëerd. Natuurlijk vind ik de tante-Agaathregeling
best, maar zo goed zij ook is, het zijn allemaal druppels op een gloeiende
plaat.De heer Van der Vlies (SGP):Dat is zo. Hoe meer van die druppels wij verzamelen, hoe gauwer de emmer
vol wordt. Het eigendom van zo'n bedrijf in familieverband moet toch ergens
blijven. Dat is ook geld. Dat los ik in uw constructie nog niet echt op. Of
je moet een bank de eigendom geven, of de Staat of zo, maar dat hoor ik u
niet zeggen. Dit nog los van het feit dat ik daar zelf bepaald niet voor zou
zijn.De heer Van den Brink (LPF):Het gaat misschien iets te ver, maar ik heb de laatste tijd gehoord van
mensen die aandelen hebben gekocht op de beurs en wier kapitaal is verdampt.
Ik heb ook gehoord van enkele families die productiemiddelen in hun beheer
hielden en na bedrijfsovernames de bedrijven bleven runnen. Zij hebben hun
geld niet zien verdampen.De voorzitter:Nog één vraag van de heer Tichelaar en dan gaat de heer
Van den Brink door met zijn betoog.De heer Tichelaar (PvdA):Ik ben het volstrekt eens met wat de heer Van den Brink zegt over de problematiek
rondom bedrijfsovernames. Ik ben het niet eens met zijn suggestie aan het
ministerie om een commissie in te stellen die dit nog eens moet overdenken.
De jongeren die in Nederland bedrijven willen overnemen, hebben heel waardevolle
suggesties gedaan. Volgens mij zouden de bewindslieden daar meer mee moeten
doen. Ten aanzien van de borgstelling heeft deze minister dat al gedaan. Dat
was een voorstel. Daar kunnen zij mee aan de slag. Zij hebben eveneens lagere
melkquotumprijzen voorgesteld. Ook stellen zij voor dat de kostenverhogende
makelaars als tussenschakel eruit worden gehaald op enig moment. Wij kunnen
de bewindslie den toch veel beter om concreet beleid vragen
in plaats van om een commissie?De heer Van den Brink (LPF):Ik heb gewoon gezegd: minister, zorg dat je op je ministerie een commissie
instelt waar mensen van het ministerie en mensen uit het NAJK in zitten. Zorg
dat je samen tot goede ideeën komt die werkbaar zijn.De heer Tichelaar (PvdA):Wij zijn het eens dat dit geen praatgroep moet worden. Dat is ook heel
moeilijk op een ministerie waarvan net geconcludeerd is dat er al weinig menskracht
is! Daar zullen wij het morgen over hebben. Laat de minister komen met concreet
beleid. Dat is ook in het belang van de jonge ondernemers die inderdaad een
bedrijf willen overnemen.De heer Van den Brink (LPF):Ik heb uitgelegd wat ik ervan vond, dat hoef ik niet nog een keer te doen.
Ik ben het eens met u dat eindeloos praten doorgaans niet veel helpt.Wat diergezondheid en dierenwelzijn betreft, wil ik om te beginnen een
maximale inzet op herziening van het non-vaccinatiebeleid. Massaal ruimen
wordt gewoon niet meer geaccepteerd. Ik denk dat wij het daarover zo langzamerhand
Kamerbreed eens zijn. Massaal ruimen is over en uit. Erger nog, wij hebben
waarschijnlijk zo massaal geruimd, dat daardoor een grote weerzin ertegen
is ontstaan. Als wij samen afspreken dat, zoals de LPF-fractie bepleit, massaal
ruimen niet meer mag, dan is het onbegrijpelijk dat wordt gepraat over een
EU-uitbreiding waarbij amper aandacht wordt besteed aan non-vaccinatie. Zoals
bekend is de LPF niet voor die uitbreiding, maar indien die uitbreiding toch
wordt doorgezet, kan dat in onze ogen nooit gebeuren als het huidige non-vaccinatiebeleid
wordt gehandhaafd. Immers, dat zou dweilen zijn met de kraan open. Dat zou
de duivel verzoeken zijn. Kijkend naar de middellangetermijnproblematiek en
het landbouwbeleid wordt gesteld dat de landbouw opener moet worden en een
grotere rol in de samenleving moet spelen. Dat is prima, maar dat kan nooit
met het non-vaccinatiebeleid, omdat er dan de ene na de andere besmetting
zal ontstaan.Voorzitter: BlaauwDe heer Van den Brink (LPF):De mond- en klauwzeerepidemie heeft diepe sporen achtergelaten in de getroffen
gebieden en in alle lagen van de samenleving. Dat geldt met name voor Kootwijkerbroek.
Nog steeds heerst daar een diep gevoeld wantrouwen als gevolg van het optreden,
de uitlatingen en de beslissingen van de vorige bewindsman van LNV. Dit is
niet onder stoelen of banken te steken. Nog steeds is daar de vraag actueel
of er wel echt mond- en klauwzeer is geweest. De LPF-fractie is van mening
dat zodra zich een enkel geval van mond- en klauwzeer voordoet, het desbetreffende
bedrijf onmiddellijk moet worden geruimd, maar ook dat ervoor moet worden
gezorgd dat er weefsel beschikbaar is van het dier waarom het ging en dat
er contra-expertise mogelijk is. Alvorens verdergaande stappen dan het afsluiten
van het omringende gebied worden genomen, zal in de complete hectiek van dat
moment via DNA moeten worden vastgesteld of het monster waarin mond- en klauwzeer
is aangetoond daadwerkelijk afkomstig is van het betreffende dier. In Kootwijkerbroek
bleek dit niet te kunnen.Ik roep de minister en ook de staatssecretaris op, een bezoek te brengen
aan Kootwijkerbroek om er een ontmoeting te hebben met die boerengezinnen
teneinde het geschonden vertrouwen te herstellen. Wie een klein beetje gevoel
heeft voor mensen, wie een klein beetje het gevoel heeft dat mensen geen bieten
zijn, die moet daaraan inhoud geven. Ik ben ervan overtuigd dat deze minister
en deze staatssecretaris dat gevoel hebben.Ook moet duidelijk worden hoe het in andere EU-landen is geregeld met
de bestrijdingskosten van mond- en klauwzeer, want wij gaan voor een gelijke
concurrentiepositie, dus voor gelijke monniken, gelijke kappen.Wij hebben ons erover verbaasd dat vorig jaar door het ministerie is beslist
dat alle I&R-systemen naar het ministerie terug moesten, dat dan het goede
systeem zou opzetten. Wij verbazen ons hierover omdat het I&R-systeem
voor varkens het enige goede systeem was en is, en is opgezet door het bedrijfsleven
via het PVV. Waarom haalt het ministerie dat in vredesnaam daar weg? Het is
te gek voor woorden. Er moesten andere I&R-systemen komen voor de rundveehouderij
en de schapenhouderij. Wij vragen ons af wat de zin is van het op het ministerie
maken daarvan, terwijl het bedrijfsleven al had aangetoond dat het dat op
een goede manier kon. Het voorbeeld lag er. Wij pleiten ervoor om dit ongedaan
te maken, in ieder geval wat betreft I&R-varkens.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik ben erg blij met de opmerkingen van de heer Van den Brink over de aanpak
van MKZ. Ondersteunt hij het pleidooi van de SP en het CDA om bij een mogelijke
constatering van MKZ altijd een second opinion te vragen? Wat is het standpunt
van de heer Van den Brink over strafkortingen? Wij hebben er altijd voor gepleit
om overtredingen te bestempelen als een potentieel economisch delict en deze
als zodanig af te handelen. Steunt de heer Van den Brink, net als de VVD,
het pleidooi om het systeem van strafkortingen in de prullenbak te gooien?De heer Van den Brink (LPF):Ik heb uitgelegd hoe ik aankijk tegen die second opinion.Mevrouw Van Velzen (SP):Deelt u ons standpunt?De heer Van den Brink (LPF):Ik heb het uitgelegd.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik wil gewoon ja of nee horen.De heer Van den Brink (LPF):Wij zijn voor het aanvragen van een second opinion en dus tegen het nemen
van een besluit na één onderzoek, behalve bij het eerste bedrijf.
Er kan nooit worden gewacht met het nemen van maatregelen bij het eerste bedrijf
waar een ziekte wordt geconstateerd. Iedere twaalf uur, iedere zes uur, iedere
twee uur zijn dan belangrijk. Voordat echter verdere stappen worden genomen
in het gebied, moet een second opinion worden gevraagd. Ik heb ook gezegd
dat hiervoor zelfs DNA-controle moet worden gebruikt.Ons standpunt over strafkortingen is duidelijk. Die overtuiging hadden
velen al in 1997 toen de varkenspest heerste. Ik stelde hier net ook vragen
over aan de VVD-fractie. Ik ben blij met haar standpunt, maar ik heb niet begrepen waarom zij er zo lang over heeft gedaan om hiertoe te komen.
Voortschrijdend inzicht is blijkbaar bij ieder mens mogelijk, dus waarom ook
niet bij de VVD?De LPF-fractie is het volstrekt oneens met het ministerie als het gaat
om I&R bij niet-gehouden runderen, dieren die in natuurgebieden lopen.
Deze dieren zouden niet via het I&R-systeem volgbaar moeten zijn. Uit
het oogpunt van besmettelijke dierziekten vindt men dat dieren op bedrijven
moeten kunnen worden gevolgd via I&R en dat het altijd om de menselijke
hand gaat. Ik ben ervan overtuigd dat de menselijke hand in natuurgebieden
geen andere is dan die op gewone bedrijven. Daarom vind ik dat niet kan worden
gezegd dat I&R in het ene geval niet moet en in het andere geval wel.
Gelijke monniken, gelijke kappen.De LPF-fractie is van mening dat de 30-dagenregeling vaarwel moet worden
gezegd als het gaat om vleesvee. Dat vee moet weer naar de markt kunnen. Het
kan niet waar zijn dat de eigenaren van dat vee compleet en direct afhankelijk
zijn van een slachterij. Ik wil een uitzondering maken voor dieren van buiten
Nederland. Als deze dieren aan het bestand alhier worden toegevoegd, moet
wel de 30-dagenregeling van kracht zijn.De nertsenhouderij is nog steeds doelwit van lieden die menen in het holst
van de nacht de nerts van zijn woonplaats te moeten verdrijven. Dat is erg.
Dit gebeurt al jaren en het gebeurt nog steeds. Het gevolg is dat veel nertsen
worden overreden door het verkeer. Nog steeds worden door diezelfde lieden
vrachtwagens van de vleesindustrie – die niets met nertsen te maken
heeft – in de fik gestoken. Het kan toch niet waar zijn dat wij dit
in Nederland gewoon laten gebeuren en dat wij hier niet een keer een halt
aan kunnen toeroepen? Wat doet de minister hieraan? Ook nertsfokkerijen vallen
immers onder het ministerie van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij.De voorzitter:Mijnheer Van den Brink, ik weet niet of u wat tijd wilt overhouden voor
een tweede termijn. Ik wijs u erop dat u nu al driekwart van uw totale spreektijd
heeft gebruikt, zodat u nog vierenhalve minuut over hebt.De heer Oplaat (VVD):Ik wil een vraag stellen aan het einde van het betoog van de heer Van
den Brink over de nertsen.De heer Van den Brink (LPF):Ik had nog één vraag voor de minister: kan hij iets doen
of vindt hij dat zijn armen te kort zijn?De heer Oplaat (VVD):Wat vindt de LPF-fractie dat er zou moeten gebeuren? De VVD-fractie heeft
de minister van Justitie een aantal keren gevraagd om een soort korps op te
richten dat zich daarmee gaat bezighouden.De heer Van den Brink (LPF):Ik weet wat er op dit moment gebeurt. Dat is namelijk dat de nertsenhouders
gewoon zelf de wacht lopen en hun bedrijven beveiligen. Er moet meer aandacht
komen. Dit is legaal dus moet er aangepakt worden. Met een politieapparaat,
of wat dan ook, moet je ervoor zorgen dat je die gasten in het holst van de
nacht in de kladden grijpt. Het kan niet waar zijn dat dit maar gewoon gebeurt.
Als je hiertegen niet optreedt, gebeurt er niets en gaan wij over tot de orde
van de dag.Voorzitter. Nederland kent een coupeerverbod voor schapen. Dat is een
perfecte zaak. De LPF-fractie is blij met dit verbod. Er zijn alleen een paar
rassen in Nederland waarvan het welzijn verslechtert als ze niet gecoupeerd
worden. Hoewel ze heel veel wol hebben, hebben ze een maag-darmstelsel dat
net wat anders functioneert. Daarom zouden wij het een goede zaak vinden als
in bepaalde gevallen ontheffing kan worden verleend, zodat er wel gecoupeerd
kan worden. Dat mag alleen na een schriftelijk advies daartoe van de dierenarts.
Volgens ons kan het niet andersom gebeuren.Wanneer houden wij ons op met de idioterie om een hele stal te ruimen,
als er één dier met BSE is besmet? Ik weet dat de zuivelindustrie
dat vaak tegenhoudt, maar wij moeten er ook voor zorgen dat zo'n verhaal sneller
gaat.De voorzitter:Mijnheer Van den Brink, u wordt geholpen door de heer Atsma.De heer Atsma (CDA):Ik help de heer Van den Brink niet expres aan spreektijd, maar hij moet
toegeven dat niet alleen de zuivelindustrie in een spagaat zit, dat de slachterijen
een probleem hebben en dat misschien wel groter is. Voorzover wij het kunnen
overzien, kan ook het ministerie een verantwoordelijkheid nemen. Hopelijk
kan de heer Van den Brink dat bevestigen.De heer Van den Brink (LPF):Juist door de aanpak zijn de problemen ontstaan die er waren. Er is nog
nooit een tweede besmet dier in een stal gevonden. Op het moment dat het dier
waar het om gaat weg is, willen wij echter de melk niet meer hebben in een
zuivelfabriek. Voor mijn gevoel kunnen ministerie, zuivelindustrie en slachterijen
hier gezamenlijk wat aan doen. Deze kolder mag niet voortbestaan. Daar gaat
het om.De tarieven voor destructie willen wij graag bevriezen op het niveau van
2002, want de verhoging van de destructietarieven komt natuurlijk voort uit
het BSE-verhaal. Dat is ontstaan door een verkeerd Europees beleid waardoor
in lang niet alle EU-staten diermeel altijd onder 3 Bar tot 130°C is verhit.
Als alle EU-landen dat hadden gedaan voordat het diermeel door de EU zou zijn
verspreid, hadden wij geen BSE gehad. Nu het EU-beleid op dat punt heeft gefaald,
mogen dierhouders in Nederland daarvoor niet de rekening gepresenteerd krijgen,
evenmin als heel veel dierhouders in andere lidstaten.Vanmorgen heeft de PvdA-fractie al iets gezegd over de reconstructie.
Wij komen tot de conclusie dat er te weinig geld is. Dan zijn er slechts twee
mogelijkheden: of voor meer geld zorgen, maar het is bekend dat je van een
kale kip niet kunt plukken, of je ambitie bijstellen. Het kan niet waar zijn
dat je de stankwet laat liggen en je ook de bedrijven op slot houdt die niet
voor de gebiedsindeling van de reconstructie in aanmerking komen, omdat je
de gebiedsindeling in het kader van de Reconstructiewet nog niet hebt gerealiseerd.Ik heb begrepen dat de regenschaderegeling rond is. Wanneer ontvangen
de boeren die schade hebben geleden, nu daadwerkelijk hun geld, zodat zij
nieuw zaaizaad kunnen kopen? Dit is van levensbelang.In verband met de hervormingsvoorstellen voor de Veenkoloniën, kom
ik bij het beleid voor de middellange termijn van de EU. In het geval dat
de geldstroom naar het bedrijf gaat en niet langer naar het
product, wordt de problematiek in de Veenkoloniën nog veel groter en
verdwijnt de fabrieksaardappel. In de Commissie is er al kort over dit onderwerp
gesproken. De LPF-fractie zal ieder initiatief steunen om van de Veenkoloniën
meer te maken dan vandaag mogelijk lijkt. Ik noem het een pilot om te kijken
wat wij kunnen met alle gelden die wij nog hebben in verband met Koopmans-gelden,
als wij ze niet voor de reconstructie inzetten.De heer Van der Ham (D66):Voorzitter. En toen zat er een ander kabinet en het beloofde een andere
politiek en deze minister heeft in ieder geval woord gehouden. Binnen een
mum van tijd heeft deze minister vele verworvenheden van het vorige kabinet
teruggedraaid en is wetgeving doodleuk teruggetrokken. Hierdoor zal de legbatterij
niet uit Nederland verdwijnen. Het fokken voor bont blijft mogelijk, er komen
geen regels voor het houden van vleeskuikenouderdieren, er wordt drastisch
op natuur bezuinigd en verboden gewasbeschermingsmiddelen zijn onder dit kabinet
weer gewoon legaal. Als je dit op een feestje probeert uit te leggen, kijken
mensen ervan op en weten ze niet dat dit kabinet in staat is om de bio-industrie
in elk geval niet versneld terug te dringen.De heer Oplaat (VVD):Voor de notulen wil ik opmerken dat de legbatterij wel uit Nederland verdwijnt.
Per 2012 is de legbatterij ook in Nederland verboden. De heer Van der Ham
doelt op verrijkte kooien. Die hebben niets te maken met de productie van
consumptie-eieren. Dat is heel wat anders.De heer Van der Ham (D66):Het heeft er alles mee te maken. Het heeft te maken met de bio-industrie
in Nederland, met de manier waarop beesten worden gehouden en met welzijn.
Daar doet dit kabinet weinig aan.De heer Van der Vlies (SGP):De heer Van der Ham kan dit op een feestje niet uitleggen. Ik heb dit
in heel veel contacten besproken, gehoord en daaraan een bijdrage geleverd
en daar was het echt feest! Zo kan het dus ook.De heer Van der Ham (D66):Dat zijn waarschijnlijk de feestjes waar de heer Van der Vlies komt. Dat
zijn verschillende feestjes. Over de nertsenfokkerij houden mensen hun hart
vast; zij vinden het heel gek dat zoiets nog steeds mogelijk is in Nederland.Ik wil eigenlijk beginnen met goed nieuws. Wij zijn erg blij met de ideeën
van de Europese Commissie om het non-vaccinatiebeleid ter discussie te stellen.
Wij zijn blij dat er een mogelijkheid komt om dit weer open te gooien. Ik
ben ook blij dat de minister de strijd hierover onverkort heeft voortgezet
en ik ben benieuwd naar de ontwikkelingen. Vaccinatie, enten en dergelijke
hebben trouwens ook allerlei nadelen. Virussen kunnen op hol slaan. De boeren
wijzen daar ook op en hebben ook hun vragen erover. Wat gaat dit betekenen?
Kan de minister hierop ingaan? Wat komt er na het afschaffen van het non-vaccinatiebeleid?Bij deze discussie moet naar mijn mening ook worden gesproken over de
vraag of dieren niet gewoon af en toe ziek mogen zijn. Hoort dit ook niet
bij diereigen gedrag, zeker als dat niet direct gevolgen heeft voor de volksgezondheid?Dat brengt mij op de intensieve veeteelt in zijn algemeenheid. Immers,
het gegeven dat MKZ tot zulke grote problemen leidt, komt door de fabrieksmatige
wijze van het houden van dieren. Als je wilt dat dieren de ruimte krijgen
en dat zij diereigen gedrag vertonen, heb je die ruimte nodig en ruimte hebben
wij niet zoveel in dit land. Nederland heeft door de zeer intensieve veehouderij
een bijzondere positie in Europa. Als gevolg van de hoge melkproductie liggen
de grondprijzen bijvoorbeeld zeer hoog. In de varkenshouderij en de kippenhouderij
is het, vanwege de hoge kosten in Nederland van bijvoorbeeld de afzet van
mest, noodzakelijk zeer intensief te produceren. Maar het voordeel dat Nederland
altijd had ten aanzien van de varkens- en de kippenhouderij – dicht
bij de haven van Rotterdam en de goedkope invoer van de graanver- vangers –
is na het verlagen van de Europese graanprijs sinds 1992 aan het verdwijnen.De heer Oplaat (VVD):Een kleine correctie: MKZ heeft niets te maken met de intensieve veehouderij.
In 1853 was alles ecologisch en biologisch, en toen hadden wij ook al MKZ
en veepest. Intensieve veehouderij kan met de verspreiding wat te maken hebben,
maar biologische koeien worden ook ziek en misschien nog wel sneller doordat
zij wellicht vatbaarder zijn.De heer Van der Ham (D66):Dan heeft u niet goed geluisterd. Een dier kan ziek worden; een dier kan
MKZ krijgen en dat is soms heel natuurlijk. Inderdaad, een opa van mij hield
op niet-intensieve wijze koeien en daar kreeg een koe die niet geënt
was, ook MKZ. Het feit dat het zo'n groot probleem wordt voor de veehouderij,
komt doordat wij de beesten zo intensief willen houden en dat daardoor een
ziekte zich heel snel verspreidt. Daarbij komt dat wij het een probleem zijn
gaan vinden dat dieren zo ziek worden. Je kunt echter ook afwachten totdat
zij beter worden; dat is een andere insteek bij het oordeel over het ziek
worden van dieren.De heer Van den Brink (LPF):Wat heeft naar uw mening de grootste prijsopdrijvende werking ten aanzien
van landbouwgrond: de intensieve melkveehouderij of het in zo grote mate aankopen
van grond voor natuur, wegen, stadsuitbreiding, industrieterreinen enz.?De heer Van der Ham (D66):Het is allebei prijsopdrijvend.De heer Van den Brink (LPF):Dan moet u er niet alleen één noemen!De heer Van der Ham (D66):Nu, dan heeft u de andere genoemd. Met elkaar komen wij zo tot wetgeving.Voorzitter. Gegeven de toenemende kosten van het voldoen aan milieu- en
andere wetgeving – daar heeft u de andere factor – is er op den
duur geen toekomst meer in Nederland voor de intensieve veehouderij op het
gebied van varkens en kippen. Als je kijkt naar de ontwikkeling van de graanprijzen
en de concurrentie met andere landen, zal dat de conclusie zijn. Dit betekent
dat er voor die sectoren geen andere keuze is dan te vernieuwen en nichemarkten
te zoeken met een hogere opbrengst per eenheid. De bulkproductie zal op den
duur naar Midden- en Oost-Europese landen verdwijnen. Daar is ook meer ruimte
en kunnen de dieren op termijn én grootschaliger worden
geteeld én diervriendelijk gehouden. Op dit moment is dat nog niet
zo, maar op termijn is dit wel het geval. Dat hoeft overigens niet ten koste
te gaan van de Nederlandse ondernemingen, omdat deze daar natuurlijk zelf
ook vestigingen kunnen openen.Gegeven de kwetsbare milieusituatie in Nederland en het ruimtegebrek in
Nederland zou de Nederlandse overheid de sector behulpzaam zijn door juist
hogere standaarden af te dwingen. Dit dwingt de sector tot vernieuwing.D66 ziet geen toekomst voor de intensieve vorm van veehouderij in Nederland;
dit staat ook in ons verkiezingsprogramma. Dat is niet zo'n raar standpunt.
Sterker nog, het staat ook in allerlei geschriften van het ministerie van
LNV. Wij durven dat echter nooit hardop te zeggen. Dat is oneerlijk naar de
boeren toe en het is oneerlijk naar onszelf toe. Ik vraag aan de minister
zijn visie te geven op de toekomst van de intensieve veehouderij in Nederland.
In de nota Voedsel en groen, van enige tijd geleden, heeft de ambtsvoorganger
van minister Veerman een analyse gemaakt van het toekomstig potentieel van
landbouwsectoren: varkensvlees en eieren scoorden daarin zwak. Deelt deze
minister nog steeds die analyse? Is de minister het met D66 eens dat er voor
deze landbouwsectoren in intensieve vorm in Nederland geen toekomst is?Voorzitter. Ik kom tot het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Nederland
moet een voortrekkersrol in Europa spelen, zo vindt D66, want dat is nodig.
De plannen van Europees commissaris Fischler moet Nederland hartgrondig steunen
en wij zijn blij dat de minister dit lijkt te doen, maar dat mag niet alleen
met de mond gebeuren. Nederland moet echt vooroplopen. Dat hoeft niet alleen
maar een Alleingang te zijn; het kan ook met andere landen. Nu ik toch een
Duits woord gebruikt heb: doe het bijvoorbeeld met Duitsland en de Beneluxpartners
of loop op met bijvoorbeeld Engeland. In eerdere nota's van LNV is gesproken
over het optrekken met gelijkgestemde landen, maar in de begroting zie ik
daar niet zoveel van terug. Wat doet de minister daaraan? Of is dat ook een
voornemen dat is gesmoord?Ik kom tot een paar andere internationale vragen. Ik wil graag van de
minister horen wat hij gaat doen met de uitkomsten van de duurzaamheidstop
in Johannesburg. Gaat de minister zich er in Europees verband hard voor maken
om voor ontwikkelingslanden de afzetmogelijkheden op de Europese markt te
bevorderen? Hoe gaat hij om met de eisen met betrekking tot voedselveiligheid
die barrières kunnen opwerpen voor de import uit ontwikkelingslanden?
Wat wordt zijn inzet bij die onderhandelingen? Loopt hij daarbij voorop? D66
wil dat graag.D66 wil zo snel mogelijk een goede labeling. Hoe staat het daarmee? Kan
Nederland opnieuw met gelijkgestemde landen – bijvoorbeeld onze buurlanden –
komen tot een keurmerk dat vooruit kan lopen op een echte Europese keuring
in de hele Unie? Kan de EU daardoor een beetje onder druk worden gezet?De warenkennis is erg verslechterd in Nederland. Er komen allerlei voedselvergiftigingen
voor en ik vraag mij af of daaraan ook aandacht besteed kan worden in het
kader van het labelen. Ik stel de minister de open vraag of die informatie
in het label kan worden gegeven.Het is bekend dat in de land- en tuinbouw veel allochtonen werkzaam zijn,
vooral in de tuinbouw. Hoe zit het met het doorstromen van allochtonen naar
het ondernemerschap? Dat is een vraag naar emancipatie. Worden zij uiteindelijk
zelf ondernemer? Hoe kan dat ook in het agrarisch onderwijs worden bevorderd?Komt er in het curriculum van het agrarisch onderwijs meer aandacht voor
Oost-Europa. In de toekomst ligt daar immers voor Nederland een hele grote
markt.Wij hebben van LTO gehoord dat er grote problemen zijn met wachtlijsten
bij het College toelating bestrijdingsmiddelen. Ook bestrijdingsmiddelen die
milieuvriendelijk zijn, liggen nu op de plank. Dat is natuurlijk niet goed.
Kan de minister bevestigen dat er inderdaad problemen zijn bij het CTB en,
zo ja, wat gaat hij eraan doen? Ik zie daarover weinig in de begroting. Is
daar sprake van een onderbezetting? Moet er geld bij?Onder de vorige minister is er door de commissie-Terlouw een prachtig
rapport geschreven over gentechnologie. Is er bij dit onderwerp sprake van
een waterscheiding tussen deze minister en zijn voorganger? Er zit nu een
christen-democraat en wat is zijn visie op het toepassen van gentechnologie?
Wil hij daarin achterlopen, vooroplopen of gelijke tred houden met de voorzichtige
houding van Europa?Dierenwelzijn is voor D66 zeer belangrijk. Dit kabinet heeft de wetsvoorstellen
met betrekking tot de legbatterijen en de vleeskuikenouderdieren teruggetrokken.
D66 is hier boos over en zal, als de minister deze formeel heeft ingetrokken,
deze als initiatiefwetsvoorstel indienen.De heer Oplaat (VVD):Kunt u mij aangeven waar wordt voorgesteld om het wetsvoorstel met betrekking
tot legbatterijen in te trekken, mijnheer Van der Ham?De heer Van der Ham (D66):In een brief van twee maanden geleden werden in ieder geval de vleeskuikenouderdieren
besproken.De heer Oplaat (VVD):Nu zijn wij er. Dat is heel wat anders. Een legbatterij is heel wat anders
dan een vleeskuikenouderdier. Misschien moet u eens een weekend met mij op
stage. Het gaat om een verrijkte kooi waarin de dieren meer scharrelruimte
krijgen. Legbatterijen zijn per 2012 verboden. Gebruik dat woord alsjeblieft
niet steeds opnieuw.De heer Van der Ham (D66):Het is maar hoe je het formuleert. Als je spreekt over kooitje –
en daarover gaat het in de wet – noem ik dat een batterij waarin je
een kip zet. Je kunt de woorden samenvoegen en dan heb je het woord legbatterij.
Misschien moet ik een ander woord gebruiken, maar het is een kleine kooi en
wij willen daarvan af! Het desbetreffende wetsvoorstel dat ingetrokken wordt,
willen wij graag als initiatiefwetsvoorstel opnieuw indienen.Ook het voorstel van de minister om het wetsvoorstel houdende een verbod
tot het fokken van nertsen voor bont terug te trekken, vinden wij niet goed.
D66 weet dat in de bontfokkerij weliswaar grote sprongen zijn gemaakt met
betrekking tot het dierenwelzijn, maar verzet zich tegen het fokken voor de
bestemming bont.De voorzitter:U bent aan uw laatste twee minuten.De heer Van den Brink (LPF):Democráten 66. Waarom mag van Democráten 66 de één
niet anders denken dan ander? U mag vinden dat er geen nertsen mogen worden
gehouden, mijnheer Van der Ham, maar er ander mag dat wel goedvinden. U mag
vinden dat iemand niet in bont mag lopen, maar een ander mag vinden dat het
wel mag. Democráten 66, kom terug op de aarde en ga met beide benen
op de grond staan!De heer Van der Ham (D66):Een paar jaar geleden is er in deze Kamer heel democratisch een motie
aangenomen waarin stond dat wij afwilden van de bontfokkerij in Nederland.
Daar is het antwoord. En nu heeft de minister die teruggetrokken.De heer Oplaat (VVD):Met respect, de regering kan een motie niet terugtrekken. De Kamer dient
een motie in en naar aanleiding daarvan kan een minister, in dit geval een
D66-minister, een voorstel doen. Een D66-minister heeft geen voorstel gedaan,
omdat dat het niet zou halen bij de Raad van State en zou sneuvelen in de
Tweede of de Eerste Kamer. Verwijt ons dat niet. Inderdaad, democraten luisteren
naar de meerderheid. Dat is kennelijk moeilijk voor u.De heer Van der Ham (D66):Nee, u formuleert het volkomen verkeerd. Er is hier een motie aangenomen
waarin werd uitgesproken dat er een wetsvoorstel moest komen om de nertsenfokkerij
af te schaffen. Vervolgens heeft de minister een wet geschreven, maar hij
heeft die niet op tijd kunnen indienen doordat het kabinet viel. Nu dient
deze minister die wet die al was geschreven niet in bij ons. Dat vind ik geen
antwoord op die motie, die hier democratisch is aangenomen. Dat is toch een
heel valide uitleg? Die motie is hier democratisch door een meerderheid aangenomen
met het verzoek aan de regering om er een wet voor te schrijven.De heer Van der Vlies (SGP):Ik neem aan dat de heer Van der Ham deze speech en inbreng heeft besproken
in zijn fractie. Zijn fractievoorzitter staat bekend om zijn staatsrechtelijke
visie, waarin een van de belangrijkste elementen toch is dat een minister
geheel in eigen verantwoordelijkheid kan beslissen een wetsvoorstel al dan
niet te blijven verdedigen. Zo simpel is dat toch?De heer Van der Ham (D66):Ja, ik vind dat heel jammer. Daarom neem ik het democratische recht om
de wetsvoorstellen die al door de minister zijn geschreven zelf in te dienen
en aan u voor te leggen, als hij ze heeft ingetrokken.De heer Van der Vlies (SGP):Dat zal ik u niet betwisten.De heer Van der Ham (D66):Dat is precies wat ik zeg. Het is toch mijn democratische recht om hier
te zeggen dat ik het betreur dat deze minister dit wetsvoorstel niet indient?
Dat mag ik toch zeggen?De heer Van der Vlies (SGP):Dat mag u zeggen, maar u moet deze minister niet verwijten dat hij dat
doet. Dat is gewoon zijn eigen verantwoordelijkheid.De heer Van der Ham (D66):Ik verwijt het hem wel en een meerderheid verwijt het hem op dit moment
niet. Dat is het probleem.Mevrouw Van Velzen (SP):Ik vind het lovenswaardig dat de heer Van der Ham dit wetsvoorstel opnieuw
wil indienen, maar zou hij even willen wachten totdat de politieke hazen een
andere kant op lopen? Op dit moment zou dat volgens mij vrij zinloos zijn.De voorzitter:Dat is ook democratie. Dat is het probleem.Mevrouw Van Velzen (SP):Het is een kwestie van timing.De heer Van der Ham (D66):Dat is overigens interessant, want ik ben heel benieuwd hoe de LPF-fractie
dan gaat stemmen. Ik begreep dat zij op het punt van de bontfokkerij zeer
verdeeld was. Misschien halen wij zelfs een meerderheid.Dit brengt mij op een ander punt van het dierenwelzijn. Wij zitten tegen
de kerst aan. Een aantal maanden geleden kwam de voorganger van de minister
met een nota Dierenwelzijn. Onderschrijft deze minister deze beleidsnota?
Zo ja, ligt er dan zoals beloofd daadwerkelijk een verbod in 2003 op het houden
van konijnen in draadglazen kooien? Wat doet hij aan de slechte huisvesting
van kalkoenen? Ook dat is beloofd in die nota. Ik ben heel benieuwd wat hij
gaat doen. Ik wil graag dat er bij de volgende kerst een diervriendelijk en
welzijnsvriendelijk stukje vlees ligt.Minister, u bent de baas. U kunt doen wat u doet. De heer Van der Vlies
heeft daar volkomen gelijk in. Doe er dan ook wat aan. Trek het u niet te
veel aan wat uw collega's en uw partijgenoten in de Kamer ervan vinden, maar
trek zelf uw plan en laat u niet, als u eventueel niet terugkomt als minister
van Landbouw, te boek staan als de man die op dierenwelzijnsgebied van alles
heeft teruggedraaid. Toon leiderschap, minister Veerman, en kronkel niet mee.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Voorzitter. Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen. Ik vind het,
terugdenkend aan paarse tijden, een verademing om deze begroting met deze
minister te behandelen. Zag de vorige minister kans om in no time met iedereen
uit de sector ruzie te maken, deze minister geniet aanmerkelijk meer vertrouwen.
Dat is zeker in deze sector, die een bijzondere verantwoordelijkheid heeft
voor het beheer van de schepping, zeer nodig.Ik begin met de MKZ-crisis. De gemiddelde Nederlander is die allang vergeten,
maar zij die door deze ramp zijn getroffen, dragen nog steeds de gevolgen
daarvan. Het Alterra-onderzoek naar de psychosociale gevolgen van de crisis
schetst een droef beeld: slaapproblemen, minder plezier in het leven; men
gelooft niet meer in rechtvaardigheid, men geeft de overheid de schuld van
de crisis. Kortom, een getraumatiseerde situatie. In het rapport staan verschillende
aanbevelingen om de nood te lenigen. Wil de minister spoedig actie ondernemen
en het beleidsdraaiboek verbeteren als het gaat om de sociaal-psychologische
invalshoek?Dan de financiële afhandeling van de MKZ-crisis. Het MKZ-noodfonds
is vrijwel volledig aan zijn doel voorbijgeschoten. De ChristenUnie-fractie
vroeg telkens aandacht voor de enorme financiële problemen
van de betrokken ondernemers. Tegen beter weten in werd telkens verwezen naar
het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ). Net als ik weet de regering
drommels goed dat gedupeerden daar hebben helemaal niets aan hebben: ze hebben
eigen vermogen en komen dus niet in aanmerking voor een bijstandverlening.
Ik meen deze minister, in tegenstelling tot zijn voorganger, te kunnen aanspreken
op zijn affiniteit met de sector. Ik doe daarom een dringend beroep op hem
serieus mee te denken over oplossingen. Wil hij reageren op mijn eerdere suggestie,
het BBZ zodanig aan te passen dat de vermogenstoets niet van toepassing is
indien sprake is van een ramp als dierziekte-uitbraak? Ik vraag dit tegen
de achtergrond van de verwachting dat wij niet snel nog een keer met zulke
omvangrijke financiële consequenties te maken krijgen, omdat ik hoop
en verwacht dat bij een uitbraak van MKZ in de toekomst gevaccineerd mag worden
en minder dieren hoeven te worden geruimd.Als het over de financiële problemen van boeren gaat, merk ik nog
het volgende op. Recent stelde ik Kamervragen over dreigende faillissementen
van varkensboeren als gevolg van de naweeën van de MKZ-crisis. De minister
antwoordde dat continuïteitsproblemen vooral een gevolg zijn van de slechte
prijzen in de sector. Informatie van de banken in de toezichtsgebieden maakt
echter duidelijk dat de desbetreffende varkensboeren over 2001 30% slechtere
resultaten hebben geboekt dan in de rest van Nederland. Dat feit toont de
feitelijke onjuistheid van de redenering van de minister aan. De minister
vindt dat de provincies de gelden uit het noodfonds niet hoeven aan te spreken
voor hulp aan gedupeerde agrarische ondernemers. Ik heb echter van GLTO begrepen
dat Gelderland eventueel acht ton wil reserveren voor dat doel. Dat gaat de
minister toch niet verbieden? Is hij bereid de provincies met het oog op dat
doel de diensten van LASER aan te bieden?Kortgeleden begonnen de varkenshouders een publiciteitscampagne om hun
imago te verbeteren. Heel goed! Zou het in het kader van de beoogde imagoverbetering
niet een fantastische zet zijn om het uiterst pijnlijke en overbodige gebruik
van het onverdoofd castreren van biggen te stoppen? Onderzoek toont aan dat
onverdoofd castreren veel pijn en stress veroorzaakt en het immuunsysteem
van de varkens blijvend aantast. Ik heb zelfs begrepen dat de Arbeidsinspectie
boeren adviseert tijdens het castreren oorbeschermers te dragen vanwege het
enorme krijsen van de dieren. Als het niet zo triest was, zou je erom lachen.
Ik vraag de minister of hij met de sector in overleg wil treden teneinde de
sector in staat te stellen de genoemde praktijk te beëindigen.Ik ga het debat over de uitbreiding van de Europese Unie niet overdoen,
maar ik wil er twee opmerkingen over maken. De eerste betreft het streven
van het kabinet naar verdergaande liberalisering in Europees verband. Kan
deze CDA-minister de Kamer een nota doen toekomen waarin de gevolgen voor
het voortbestaan van het boerengezinsbedrijf in beeld worden gebracht? Verder
heeft het mij teleurgesteld dat de discussie rondom de uitbreiding te veel
werd bepaald door een boekhoudersgeest. Het ging om de kosten en nauwelijks
over de baten, en dan nog alleen maar voor de korte termijn. Is de minister
dat met mij eens?Als het gaat over de langere termijn, is de ingeslagen weg van de hervormingen
door prijsverlagingen funest voor een sociaal, landschappelijk en ecologisch
verantwoorde landbouw in Europa. Het beleid moet zich, wat de ChristenUnie-fractie
betreft, richten op een fatsoenlijke prijs voor producten. Op die manier kan
de tamelijk kleinschalige landbouw, zoals we die in West-Europa kennen, levensvatbaar
blijven. De noodzaak van prijsbescherming neemt af als gevolg van planmatige
productiebeperking. Hoewel ik terdege besef dat dit ingaat tegen de heersende
opinie, vraag ik de minister dit systeem van productiebeheersing serieus als
alternatief te laten uitwerken. Gelet op wat hij zelf in het CDA-rapport-Veerman
naar voren heeft gebracht, moet dit naar mijn idee een gemakkelijke operatie
zijn voor deze minister. Overigens strookt het rapport-Veerman aardig met
de opvattingen van de consumenten in het LNV-rapport.Ik snijd nu het onderwerp destructietarieven aan. In juni van dit jaar
maakte de Kamer duidelijk dat de tarieven in ieder geval bevroren moesten
worden tot er meer duidelijkheid zou zijn over de onderbouwing van de tariefstelling.
Waarom is die duidelijkheid er nog steeds niet? Naast alle discussies over
de wenselijkheid van meerdere aanbieders in de markt, is helderheid over de
tariefstelling toch wel het minste wat wij kunnen verlangen.De minister brengt de bijdrage van de rijksoverheid aan de kosten voor
destructie komend jaar terug tot ongeveer 30%. De ChristenUnie-fractie vindt
dat bij destructie sprake is van een gedeelde verantwoordelijkheid. Met het
oog daarop heb ik een amendement ingediend om de bijdrage op te trekken tot
50%. Daarnaast overweeg ik een motie waarin ik de regering vraag deze bijdrage
ook voor de jaren na 2003 te handhaven. Ik neem aan dat de collega's, met
name die van het CDA en de LPF, deze lijn zullen volgen.De heer Atsma (CDA):Wij moeten die motie eerst beoordelen. Collega Stellingwerf heeft ons
in het verleden met kracht ondersteund in ons streven te komen tot een consumentenheffing
op vlees om een en ander te financieren. Ik neem aan dat u ons op dat punt
nog steeds steunt.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Daar ben ik het geheel mee eens en daarin vinden wij elkaar onmiddellijk.Wij zijn bezorgd over het advies van de advocaat-generaal aan het Europese
Hof over de Meststoffenwet. De staatssecretarissen Odink en Van Geel hebben
aangegeven dat er nog altijd kans bestaat op een akkoord over derogatie en
zij zijn gesprekken gestart met milieucommissaris Walström. Ik prijs
hen voor deze proactieve houding, want het is dringend noodzakelijk dat er
in Europees verband eens fundamenteel wordt gediscussieerd over doel- en middelvoorschriften.
Ik vraag de bewindspersonen die fundamentele discussie op Europees niveau
aan te gaan en hier toe te zeggen dat daarbij aan Minas wordt vastgehouden.De heer Tichelaar (PvdA):Ik wil een stukje terug in het betoog van de heer Van Dijke. Hij had het
net over destructietarieven. Ik heb kennisgenomen van zijn amendement en de
motie die hij mogelijk gaat indienen. Hij richt zich in zijn motie tot
de bewindslieden en verzoekt daarin om een verhoging van de bijdrage van de
overheid. Volgens mij hadden wij in het debat dat wij samen met collega Atsma
hebben gevoerd, juist grote problemen met het bedrijf dat zorgdraagt voor
de destructie. In het overleg is toen aangegeven dat daar een justitieel onderzoek
aan ten grondslag lag, waarvan wij in kennis gesteld zouden worden. Volgens
mij moeten wij eerst afwachten wat er uit het onderzoek komt, alvorens deze
minister de opdracht te geven de destructietarieven vanuit de overheid in
de pas te laten lopen. Het bedrijf is namelijk een soort monopolist in Nederland,
met alle gevolgen van dien.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Het bedrijf is inderdaad een monopolist.De heer Tichelaar (PvdA):Bent u dat met mij eens?De heer Van Dijke (ChristenUnie):Wij zijn het gauw eens over het feit dat Rendac een monopolist is en dat
dit een complicatie betekent in het dossier. Dat neemt niet weg dat de minister
heeft aangegeven te willen toegroeien naar kostendekkende tarieven en dat
de Kamer in het verleden heeft aangegeven het daarmee oneens te zijn. Via
mijn amendement probeer ik de boel voor 2003 te regelen en de bijdrage van
de overheid naar 50% van het kostenniveau te brengen. Voor het overige beoog
ik met een motie – ik hoop echter dat de minister die motie overbodig
maakt – een principe-uitspraak te ontlokken aan de Kamer om in de Europese
pas te blijven lopen met de toerekeningen van de destructietarieven. Dat heeft
als zodanig niet zoveel te maken met de bezwaren die men heeft tegen het opereren
van een monopolist in de markt. Naar mijn idee is dat een aparte discussie.De heer Tichelaar (PvdA):In datzelfde overleg hebben wij moeten constateren dat er nogal wat viel
aan te merken op de manier waarop de overheid het bedrijf heeft proberen te
beïnvloeden om ervoor te zorgen dat de destructietarieven niet explosief
zouden stijgen. De toenmalige minister Brinkhorst heeft toen gezegd dat die
zaken onder het OM lagen, want de administratie was in beslag genomen. Ik
nodig de bewindslieden daarom via u uit om ons kond te doen van wat er met
het onderzoek is gebeurd en wat dit betekent voor de tariefstelling.De heer Van Dijke (ChristenUnie):Ik sluit mij graag bij die vraag aan, maar ik wil wel zeggen dat de minister,
ondanks de vragen van de heer Tichelaar, doorgaat met het meer aan de sector
toerekenen van de kosten die gepaard gaan met destructie. Dat vind ik een
ongewenste ontwikkeling, die in tegenspraak is met de beleidslijn die de Kamer
eerder als wenselijk naar voren heeft gebracht.Ik wil nog een opmerking maken over het CTB. Wij zullen nog wel spreken
over de Bestrijdingsmiddelenwet. De minister heeft vanaf het begin van zijn
aantreden een aantal maatregelen genomen om acute knelpunten op te lossen.
Met zijn voorstel ter wijziging van de Bestrijdingsmiddelenwet zoekt hij naar
oplossingen voor de langere termijn. Daar is mijn fractie op zichzelf blij
mee. De kwestie van de bestrijdingsmiddelen loopt al zo lang en het is warempel
tijd dat wij hiervoor meer structurele oplossingen vinden. De belangrijkste
oplossing is volgens mij een snellere toelating van middelen op de markt,
door een tijdige beoordeling door het CTB. Daarbij heeft iedereen baat. Wat
is de langetermijnvisie van de minister op dit punt?De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Er waait een andere wind op LNV. Moest ik vorig jaar de toenmalige
minister bij de begrotingsbehandeling met klem oproepen om zich wat meer in
te leven in de gevoelens van boeren onder zijn beleid, de huidige bewindslieden
tonen dat te weten. Zij weten waar het over gaat en kennen ook de pijnpunten
in de sector. Naar het oordeel van de SGP-fractie kan dat leiden tot een hersteld
vertrouwen, maar dat punt is nog niet in alle opzichten bereikt. Daarvoor
is er de afgelopen jaren te veel misgegaan, wat de boeren nog lang niet vergeten
zijn. Denk maar aan de ingrijpende gevolgen van de MKZ-crisis. Terecht heeft
collega Van den Brink zojuist op de vragen rondom Kootwijkerbroek gewezen. Het normen-en-waardendebat is voor mijn fractie uiteraard een aangelegen
onderwerp. Het kabinet wil een driesporenbeleid voeren. Het tweede spoor betreft
een doorlichting van alle departementen op de normen en waarden. Hoe schieten
deze bewindslieden daarop in? Ik noem het ruimen van gezond vee bij BSE en
MKZ en zo zijn er meer voorbeelden te noemen.De SGP-fractie maakt zich grote zorgen over de toekomst van de landbouw.
Dit betreft onder andere de inkomenspositie van boeren. Deze staat met name
in de akkerbouw al jaren onder druk. Het is bekend dat 40% van de landbouw
zich onder de armoedegrens bevindt. Dat zijn schokkende cijfers. Kijkend naar
de toekomst wordt dat er alleen maar slechter op. De regering heeft in Brussel
een akkoord bereikt over de toetreding van tien nieuwe lidstaten, hetgeen
grote consequenties heeft voor de Nederlandse agrariërs. Ik zou graag
willen weten wat dit tot het jaar 2013 precies betekent voor de inkomenssteun.
Kan dit eens uitgeschreven worden? Een en ander zal een inkomensachteruitgang
tot gevolg hebben. Wanneer er vervolgens bij de hervorming van het landbouwbeleid
ook nog een verplichte omzetting van inkomenssteun naar plattelandsbeleid
plaatsvindt, zoals in de mid-term review is voorgesteld, komt de inkomenspositie
in de nabije toekomst wel erg onder druk te staan. Ik vrees dan schaalvergroting
en daar moeten wij ons tegen teweerstellen.De heer Tichelaar (PvdA):Inkomenssteun moet gericht zijn op boeren die deze echt nodig hebben.
De steun voor grootschalige bedrijven kan echter beter ingezet worden voor
plattelandsbeleid. Kiest u voor generieke steun?De heer Van der Vlies (SGP):De SGP-fractie is consistent. Zij houdt vast aan hetgeen zij door de jaren
heen hierover heeft gezegd. Het moet effectieve steun zijn en het moet om
maatwerk gaan, dus op bedrijfsniveau en niet gericht op de bulk. Dit kan bijvoorbeeld
via een blauwgroene dienst.De heer Geluk (VVD):Waarom vreest u schaalvergroting? Wat is daar in uw ogen mis mee?De heer Van der Vlies (SGP):Daar kom ik nu juist aan toe. De SGP-fractie verkiest een goed geleid
gezinsbedrijf boven een grootschalige en intensieve onderneming, dus boven
industrialisatie. Het gaat ons om de uitstraling op het platteland, om de
beleving. Er is maatwerk nodig om het platteland met alles erop en eraan,
zoals landschapselementen, overeind te houden. Wij moeten daarom niet kiezen
voor grootschalige oplossingen en industriële ontwikkelingen.Een tweede punt waar mijn fractie zich zorgen over maakt, is de Europese
regelgeving. De consequenties van de nitraatrichtlijn zijn ons inmiddels voldoende
duidelijk geworden. In de nabije toekomst staat ons nog de implementatie van
de kaderrichtlijn water te wachten en daarna de steeds verdergaande reductie
van de ammoniakemissie, die in de praktijk als een ammoniakrichtlijn gaat
functioneren. Het is de vraag of boeren onder deze richtlijnen nog een droge
boterham kunnen verdienen.Een derde punt is de grote ruimteclaim op de landbouwgronden. Natuur,
infrastructuur, waterbeleid, woningbouw en infrastructurele werken zorgen
ervoor dat de landbouw – denk aan het Groene Hart – onder sterke
druk komt te staan. Deze ruimteclaims zorgen bovendien voor een grote druk
op de grondprijzen. Een groot punt van zorg betreft daarnaast de financiële
middelen die beschikbaar zijn voor de reconstructie. De regering moet voorkomen
dat dit proces van reconstructie in het slop raakt. Graag een heldere reactie
van de minister.Op de vierde plaats heeft mijn fractie zorgen over de vergrijzing in de
landbouw.De heer Tichelaar (PvdA):Wat vindt de heer Van der Vlies in het kader van het ruimtebeslag dat
hij noemde van de opvattingen van minister Kamp over het "vrijgeven" van ruimte?De heer Van der Vlies (SGP):Ik heb aanvankelijk ook aan vrijgeven gedacht, maar ik heb het eens nader
onderzocht, mede in het licht van wat wij maandag te bespreken krijgen en
daaruit is mij gebleken dat het een geconditioneerde vorm van vrijgeven is.
Daarbij hebben wij wel kanttekeningen te plaatsen. Een al te ruimhartig toestaan
daarvan – wat nodig is voor de vitaliteit van de kleinere kernen ter
plekke – kan ertoe leiden dat de ruimte dichtslibt en dat mag niet gebeuren.
Daarom heb ik met de voorganger van de heer Tichelaar in de fractie van de
PvdA, de heer Waalkens, gezamenlijk ervoor gestreden om in de Vijfde nota
ruimtelijke ordening gebieden gekenmerkt te krijgen door naast de "ecologische
hoofdstructuur" ook een "agrarische hoofdstructuur" te realiseren. Die lijn
willen wij blijven volgen in de Vijfde nota ruimtelijke ordening plus, of
in de nieuwe versie daarvan van een nieuw kabinet. Het wordt naar ik hoop
ook geïmplementeerd.Voorzitter. Ik had het over de vergrijzing in de landbouwsector. Het aantal
boeren in de relevante leeftijdscategorieën daalt met sneltreinvaart.
Sommigen – ik noem Vereijken – trekken de ontnuchterende conclusie
dat het beroep van boer aan het uitsterven is. Deelt de minister mijn zorg
op dit punt en op de andere punten die ik noemde? Kan hij zijn visie geven
over de toekomst van de landbouw? Is de minister met mij van mening dat de
landbouw niet uit Nederland mag verdwijnen? Dan moeten wij dus niet met de
armen over elkaar gaan zitten en lijdzaam afwachten. Nee, de regering moet
boeren steunen en weer perspectief bieden. Dan zijn er voldoende mogelijkheden,
waar nodig, voor aanvullende inkomenscomponenten in de sfeer van verbreding.
Die moeten worden aangegeven.Een belangrijke zaak hierbij is de bedrijfsopvolging. De grondprijzen
en de hoge prijzen van de melkquota maken bedrijfsovername vrijwel onmogelijk.
Nu proberen wij al jaren als SGP-fractie de regering zover te krijgen dat
er een reëel en perspectiefrijk beleid wordt ontwikkeld om die bedrijfsovername,
in situaties waarin wij dat nuttig vinden, te ondersteunen. Natuurlijk ligt
er een eigen verantwoordelijkheid voor de ondernemer. Dat is helder. Ook de
Rabobanken en andere financiers hebben daarbij een rol te spelen. Dat begrijp
ik best, maar wij moeten ook de beleidsinstrumenten die wij hebben –
bijvoorbeeld de POP-gelden en de cofinanciering daarin – inzetten. Vorig
jaar is een amendement van mij aanvaard dat 7,5 mln euro per jaar daarvoor
beschikbaar maakt. Bij nadere bestudering blijkt dat bedrag over meer jaren
te worden uitgeschreven. Dat stond niet in mijn amendement. Kan de minister
dat verklaren? Verder ben ik voorstander van het ontwikkelen van een nieuwe
impuls. Nu heb ik de brief van 15 november jl. goed bestudeerd natuurlijk.
Ik heb geconcludeerd dat daarin het bijdragen in de kosten voor het maken
van een ondernemingsplan binnenkort in werking treedt, maar dat de steun voor
innovatie bij overname niet tot resultaat leidt. Dat was nu juist het onderdeel
waar minister Brinkhorst zo op hamerde. Ik waardeer natuurlijk het meedenken
van de minister om dat deel via het borgstellingsfonds te geven, maar ik schrok
een beetje van het uiteindelijke bereik daarvan: het ging om 50 startende
ondernemers; dat zijn er maar 50 van de 800 à 1000 ondernemers over
wie wij het eigenlijk hebben of behoren te hebben; dat is dus te weinig. Daarom
doe ik toch nog een poging om aandacht te vragen voor het next-generation
fund of iets wat daarop lijkt. Ik heb het NAJK nu steun zien krijgen van het
IPO; ik vind dat wij daar positief op moeten anticiperen.De voorzitter:U bent door uw tijd.De heer Van der Vlies (SGP):Toch moet ik nog een paar opmerkingen maken; het spijt mij.De SGP-fractie is blij dat vorige week mijn motie over de bancaire tante-Agaathregeling
is aangenomen. Ik weet dat er een discussie loopt tussen Financiën en
LNV, maar de motie is aanvaard. De uitdaging ligt nu bij LNV; maak er wat
van! Ik wil graag weten hoe die motie wordt uitgevoerd.Ook de prijzen van de melkquota zijn te hoog. Er is nu een voorstel van
het NAJK, LNV en LTO Nederland om daar iets aan te gaan doen. Willen deze
bewindslieden daar positief op insteken en ons verslag doen van hun bevindingen
en oordelen?De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Voorzitter. Bij een hoop in deze Kamer besproken onderwerpen wordt ons
door de VVD-fractie verweten dat wij een veel te linkse opstelling kiezen;
dat zal niet zo zijn ten aanzien van het landbouwbeleid. Onze fractie is blij
met deze bewindslieden, want met hen gaat LNV weer in de richting
van een vakdepartement voor de sector; dat stemt ons tot tevredenheid. Er
is ook enige wijziging gekomen in de houding dat Nederland steeds het gidsland
in Europa zou moeten zijn; Nederland gaat nu weer gewoon meelopen in het tempo
van andere landen en wij hoeven niet meer het beste jongetje van de klas te
zijn, want dat gaat soms ten koste van de sector. De belangen van het landelijk
gebied zijn ook gediend met een goede samenwerking tussen LNV en Economische
Zaken. Wij vertrouwen erop dat die samenwerking ook tot stand komt.Leefbaar Nederland is ook tevreden met een aantal gefaseerde afbouwen
waarbij ook rekening wordt gehouden met de sector, bijvoorbeeld de afbouw
van de milieuschadelijke bestrijdingsmiddelen, maar wel in een zodanig tempo
dat de sector daar rekening mee kan houden en dat wij niet, zoals in het verleden,
op de toonbank van vak K uien krijgen die bedorven zijn omdat er geen rekening
wordt gehouden met het niet langer beschikbaar zijn van bestrijdingsmiddelen.
Ik denk ook aan de vertraging van de afbouw van de legbatterijen. Wij vinden
het goed dat de legbatterijen verdwijnen, maar wel in een zodanig tempo dat
de sector daar rekening mee kan houden. Ook het openbreken van het non-vaccinatiebeleid
zou onze instemming kunnen hebben. Wij horen overigens wel graag van de bewindslieden
wat, als die openbreking inderdaad plaatsvindt, hun zorgen zijn. Ik verwijs
naar de opmerkingen die collega Van der Ham van de D66-fractie op dat punt
heeft gemaakt.Het spreekt ons ook bijzonder aan dat dit kabinet meer ruimte geeft aan
het handelen van de ondernemers in de landbouwsector. Onze fractie is dus
blij dat deze minister zoekt naar meer ruimte voor het bedrijfsleven. Toch
vraagt mijn fractie of de regelgeving op het terrein van ruimtelijke ordening
en natuurbescherming aandacht van de bewindslieden kan krijgen, als het gaat
om te veel beslommeringen voor gestructureerde economische bedrijvigheid op
het platteland. Het stemt ons in dat verband alweer tevreden – je zou
bijna denken dat wij in de regering zitten – dat ongewenste effecten
in de nationale wetgeving, zoals bij de Flora- en faunawet, door moties konden
worden geminimaliseerd.De Minas-boekhouding lijkt voor de landbouwsector ongewenst, als wij kijken
naar wat Brussel hierover wenst op te merken. De EU wenst deze regelgeving
niet te accepteren; waarom zouden wij de landbouwsector er dan nog langer
mee opzadelen? Minas zou, wat ons betreft, als systeem fasegewijs moeten worden
afgebouwd. Andere sprekers hebben dit onderwerp reeds ter sprake gebracht.Ik heb een aantal opmerkingen over het hoger agrarisch onderwijs. Waarom
wil de minister het hoger agrarisch onderwijs meer korten dan het regulier
hoger beroepsonderwijs? Is het niet juist een taak van dit kabinet om te investeren
in kenniseconomie, ook op het gebied van de landbouw? De fractie van Leefbaar
Nederland maakt zich grote zorgen over de financiering van het landbouwonderwijs.
Het ministerie wil nu geen nota van wijziging indienen. Ik heb begrepen dat
de bewindslieden een en ander willen bijstellen bij de behandeling van de
Voorjaarsnota 2003. Om die reden zullen wij het amendement van de heren Atsma
en Mosterd steunen. Het verplaatst echter het probleem naar minder budget
voor beleidsimpulsen gericht op kennisverspreiding. Ook is met het eventueel
aannemen van het amendement van de beide collega's de "onderfinanciering"
van het hoger agrarisch onderwijs nog niet opgelost. Streven de bewindslieden
ernaar de instellingen voor hoger agrarisch onderwijs minimaal op gelijk niveau
te bekostigen als het hoger beroepsonderwijs? En treden zij daarover in overleg
met de bewindslieden van OCW?Met betrekking tot de glastuinbouwsector vraagt de fractie van Leefbaar
Nederland de minister de voorgenomen verhoging van de btw op bloemen te heroverwegen.
Kan de minister aangeven – wij hebben daar geen idee van – of
de voorgenomen verhoging ten koste gaat van vele of enkele arbeidsplaatsen
in de glastuinbouwsector? Zijn daar berekeningen over gemaakt? Het zou de
minister naar onze mening sieren als hij echt aandacht ging besteden aan de
problemen die de tuinbouwsector met de energiebedrijven heeft, nu als gevolg
van de privatisering van de gasmarkt een rommeltje is ontstaan. Is met het
vertrek van de heer Heinsbroek ook een eind gekomen aan elk overleg tussen
Landbouw en Economische Zaken? Wat dit thema betreft, lijkt het er een beetje
op. Kan de minister aangeven waarom de glastuinbouwsector blijvend nadeel
moet ondervinden van het geklungel van deze semi-overheidsbedrijven? Gaat
de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij ingrijpen, in overleg met
zijn collega van Economische Zaken, bij de netbeheerders van de gasdistributie,
zodat er werkelijk iets wordt gedaan aan de knelpunten van de tuinbouwsector?
Zorg dat de gasmeters van die bedrijven – het betreft voor de helft
tuinbouwbedrijven – snel in orde komen. In welk tempo denken de bewindslieden
daar iets aan te doen?De heer Geluk (VVD):U hebt het over energie en glastuinbouw. U zou moeten weten – en
dat weet u waarschijnlijk ook – dat dit dossier bij het ministerie van
Economische Zaken ligt. Ik mag aannemen dat u deze punten gisteren bij de
behandeling van de begroting van Economische Zaken aan de orde hebt gesteld,
want daar horen zij thuis en niet hier. Overigens deel ik uw mening en uw
bezorgdheid.De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Mijn collega zal ongetwijfeld bij de begroting van Economische Zaken op
dit punt gewezen hebben bij de liberalisering van de energiemarkt. Wij zijn
daar hartgrondig tegen. Maar het kan ook geen kwaad om de belangen van de
tuinbouwsector hier aan de orde te stellen. 50% van het totale aantal bedrijven
heeft problemen met gasmeters. Dat is reden genoeg om deze problemen nog eens
onder de aandacht van de bewindslieden te brengen. Het probleem ligt er al
even en wij zijn al een tijdje aan het doorklungelen. Het kan dus nooit kwaad
om die belangrijke sector met een grote exportmarkt voor het voetlicht te
brengen.De voorzitter:Ik zou het de heer Jense even influisteren, want hij heeft de eerste termijn
van het debat over de begroting van het minister van Economische Zaken niet
meegemaakt!De heer Teeven (Leefbaar Neder- land):Dan wreekt zich dat je als kleine fractie niet overal tegelijk kunt zijn! Ik zal zeker aandacht vragen voor dat punt. Het is dan ook
des te beter dat ik er ook hier aandacht voor vraag.Dan nog een paar korte statements in de tijd die mij rest. De fractie
van Leefbaar Nederland is van mening dat duurzame productie het uitgangspunt
zou moeten zijn voor de gehele landbouwsector. De veelgeprezen kleinschalige
en biologische productie is op dit punt niet alleenzaligmakend. De fractie
van Leefbaar Nederland meent dat ook grootschalige en efficiënte productie
nodig zal zijn om de wereldbevolking nu en in toekomst te voeden. In dat verband
willen wij van de bewindslieden weten hoe zij staan tegenover de genetische
modificatie van planten en dieren. Kan dat worden toegestaan als het bijdraagt
aan een duurzame land- en tuinbouw? Gaan de bewindslieden hier voortvarend
mee aan de gang of houden zij vast aan een voorzichtige insteek?Tot slot merk ik op dat de startende jonge agrariërs volgens onze
fractie meer ondersteuning verdienen in de vorm van gunstige leningsvoorwaarden
en bemiddeling naar de reguliere arbeidsmarkt indien door Europese regelgeving
bedrijfsbeëindiging volgt. Kunnen de bewindslieden zeggen wat zij in
overleg met de collega's van Sociale Zaken en Werkgelegenheid hebben gedaan
om dat te bevorderen?De voorzitter:De behandeling van de begroting van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij
zal morgenochtend bij de aanvang van de vergadering om 10.15 uur worden voortgezet.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20022003-1542-1563.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl