Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, de Waterschapswet, de Wet op de inkomstenbelasting 1964, de Wet op de vermogensbelasting 1964, de Algemene wet inzake rijksbelastingen, alsmede de Wet waardering onroerende zaken (Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken) (25037)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1996-1997, pag. 460-477

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

17-01-1997

Eerste Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

nr. 12, pagina 460-477

17-12-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25037Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de inkomensgrens ziekenfondsverzekering voor AOW-gerechtigden (25062)Pagina 483-491
Behandeling van de wetsvoorstellen: Wijziging van bepalingen van de Mediawet in verband met het omvormen van de met de inning van de omroepbijdragen belaste dienst van de Koninklijke PTT Nederland N.V. tot een publiekrechtelijk vormgegeven zelfstandig bestuursorgaan (24648); Wijziging van de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening (adviesorganen) (24682); Instelling van de Waddenadviesraad (Wet op de Waddenadviesraad) (24704); Wijziging van de Wet op de inkomstenbelasting 1964; en vier andere wetsvoorstellenPagina 459-459
Presentie en opening (dinsdag 17 december 1996)Pagina 459-459
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, de Waterschapswet, de Wet op de inkomstenbelasting 1964, de Wet op de vermogensbelasting 1964, de Algemene wet inzake rijksbelastingen, alsmede de Wet waardering onroerende zaken (Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken) (25037)Pagina 460-477
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van enkele belastingwetten c.a. (belastingplan 1997) (25052)Pagina 482-482
Lijst van besluiten (dinsdag 17 december 1996)Pagina 496-497
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Wet op het basisonderwijs, de Interimwet op het speciaal onderwijs en het voortgezet speciaal onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs met betrekking tot de financiële gelijkstelling en enige technische aanpassingen (24645)Pagina 478-482
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Grondwaterwet (verbreding heffingsdoeleinden) (24546)Pagina 491-496
Stemmingen in verband met het wetsvoorstel Wijziging van de Gemeentewet, de Waterschapswet, de Wet op de inkomstenbelasting 1964, de Wet op de vermogensbelasting 1964, de Algemene wet inzake rijksbelastingen, alsmede de Wet waardering onroerende zaken (Aanpassingswet Wet waardering onroerende zaken) (25037)Pagina 482-482
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Organisatiewet sociale verzekeringen en enkele andere wetten (25148)Pagina 482-482
Lijst van ingekomen stukken (dinsdag 17 december 1996)Pagina 497-498
Behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene wet inzake rijksbelastingen en van enkele andere fiscale wetten in verband met de openstelling van bezwaar en beroep tegen een aantal fiscale beschikkingen (24868)Pagina 460-460
Behandeling van: het voorstel van rijkswet Goedkeuring van het op 17 januari 1995 te Antwerpen tot stand gekomen Verdrag inzake de samenwerking op het gebied van cultuur, onderwijs, wetenschappen en welzijn tussen het Koninkrijk der Nederlanden en de Vlaamse Gemeenschap in het Koninkrijk België (24434, R1550)Pagina 482-483

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 91 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het wetsvoorstel Wijziging
van de Gemeentewet, de Waterschapswet, de Wet op de inkomstenbelasting 1964,
de Wet op de vermogensbelasting 1964, de Algemene wet inzake rijksbelastingen,
alsmede de Wet waardering onroerende zaken (Aanpassingswet Wet waardering
onroerende zaken) (25037).De beraadslaging wordt geopend.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Het aftellen naar het offensief van de gecombineerde strijdkrachten
van de belastingdiensten van het Rijk, de gemeenten en de waterschappen, verenigd
op basis van de Wet waardering onroerende zaken, de WOZ, is begonnen. Het
geschut wordt vandaag in stelling gebracht, als althans deze Kamer daaraan
haar medewerking geeft. Het slagveld ligt open. Het land is geheel in kaart
gebracht. Ontvluchten kan niet meer. Op het moment dat wij het glas heffen
op het nieuwe jaar, 1 januari 1997, gaat het offensief van start.Ontvluchten kan niet meer, maar in onze humane tijd is de naamloze massa
van potentiële slachtoffers wel een kalmeringsmiddel toegediend in de
vorm van een grafiek waaruit zou blijken dat wij er bijna allemaal op vooruitgaan.
Maar wie de kleine lettertjes van de bijsluiter bij het kalmeringsmiddel leest,
zal ontdekken dat het middel alleen maar werkt voor de moeilijk te identificeren
groep van contribuabelen die de juiste waarde van hun huis hebben opgegeven,
wat dat ook moge zijn. Gaat u er toch op achteruit? Jammer, eigen schuld,
dikke bult. Dan had u maar eerder een hogere waarde moeten opgeven. Maar dat,
voorzitter, is nu echt een gotspe. Want welke modale woningbezitter kan bij
benadering vaststellen, wat de juiste waarde van zijn huis is? Zijn woning
en het comfort daarvan zijn niet veranderd. Zijn huis is ouder geworden en
wat duurder in onderhoud. Van de gemeente heeft hij enkele jaren geleden vernomen
dat zijn huis op een bepaald bedrag wordt gewaardeerd, maar de Rijksbelastingdienst
heeft hem weer een ander bedrag opgegeven. Natuurlijk heeft hij gehoord dat
de prijzen de laatste jaren gestegen zijn, maar dat is de algemene trend.
De waardeontwikkeling verschilt sterk tussen gemeenten en tussen wijken binnen
een gemeente, tussen waardeklassen en type woningen en ook het landelijk en
plaatselijk gevoerde woningbeleid blijkt van invloed te zijn. De modale woningbezitter
doorgrondt die waardebepalende factoren niet, laat staan dat hij ze kan toepassen
op de eigen individuele woning. Hem toch verantwoordelijk houden voor de juiste
waardevaststelling van die woning is een fictie, een fictie die zelfs de meest
gezagsgetrouwe burger tot een potentiële belastingontduiker maakt.Het was dan ook met overtuiging dat de CDA-fractie twee jaar geleden voor
de Wet waardering onroerende zaken stemde, want daarmee raken wij die fictie
kwijt. Onder verantwoordelijkheid van de gemeenten wordt de waarde van alle
onroerende goederen op deskundige wijze vastgesteld met als peildatum 1 januari
1995. Voor een aantal jaren ligt die waarde vast en vormt ze, met enkele uitzonderingen,
de basis voor alle belastingen waarin die waarde een rol speelt. Voor degenen
die het niet met de waardevaststelling eens zijn, staat een behoorlijke beroepsprocedure
open. De wet verschaft de belastingbetaler zodoende een veel grotere mate
van zekerheid omtrent de waarde van zijn onroerend goed die de overheid als
belastingheffer in aanmerking zal nemen dan voorheen het geval was.Ware het zo dat het nu ter tafel liggende wetsvoorstel slechts de invoering
van de Wet waardering onroerende zaken in de verschillende belastingen op
rijks-, gemeentelijk en waterschapsniveau zou invoeren, dan zouden wij weinig
bezwaren tegen dit wetsvoorstel hebben gehad. Onze vragen zouden niet zozeer
aan de regering gericht zijn als wel aan onze collega's van de VVD-fractie.
Hoe is het mogelijk dat zij twee jaar geleden zulke fundamentele bezwaren
had tegen de Wet WOZ, terwijl zij nu zo moeiteloos akkoord schijnt te gaan
met een wetsvoorstel dat dezelfde wet wil gaan invoeren? Hoe legt zij dat
haar kinderen uit?Deze waardebepalingsoperatie die over veertien dagen in werking moet treden
en de waarden voor vier jaar fixeert, wordt echter ernstig ontsierd door het
regime dat voor de 268 zogenaamde wetsfictiegemeenten is ontworpen, gemeenten
waarin de taxaties niet op de peildatum 1 januari 1995 hebben plaatsgevonden,
maar een of enkele jaren daarvoor. Voor die gemeenten is door de Rijksbelastingdienst
en niet door de gemeenten een onderzoek uitgevoerd dat heeft geleid tot ophogingspercentages
om die waarde op het niveau van 1 januari 1995 te brengen. De percentages
verschillen per gemeente en kunnen oplopen tot 35. Ik noem Amsterdam 30%,
Gorkum 30%, Eindhoven 20%, Den Haag 12% en Kerkrade 12%. Ik doe maar een greep
uit de 268 gemeenten. Alleen het feit al dat deze percentages per gemeente
uniform, als het ware forfaitair worden toegepast, maakt het onvermijdelijk
dat ze grote foutenmarges bevatten met betrekking tot de werkelijke waarde
van de individuele woning. In zo'n situatie zou een wat ruimhartiger bezwaar-
en beroepsprocedure voor de hand hebben gelegen om de vernietigende werking
van de inslag van dit soort projectielen wat te matigen. Vooral omdat de getroffen
huiseigenaar voor vier jaar aan deze waardebepaling vast zit. Niets is echter
minder waar! De bewijslast ligt geheel bij de eigenaar. De niet geringe kosten
van hertaxatie en juridisch advies zijn geheel voor zijn rekening. En zelfs
als hij het bewijs van overwaardering levert, heeft dat alleen maar effect
als de vastgestelde waarde ten minste 20% met een maximum van ƒ 10.000
boven de werkelijke waarde uitgaat.Ik noem dit om nog maar even bij de beeldspraak te blijven, grof geschut.
Het vuurt projectielen af die niet alleen het doel raken maar ook alles doden
wat zich binnen een afstand van 20% van dat doel bevindt; overkill om alle
verzetshaarden meteen uit te roeien. Anders gezegd, om het ook door de Raad
van State voorziene grote aantal beroepsprocedures zo veel
mogelijk af te remmen en te ontmoedigen.Wat nu ter tafel ligt, schept bovendien een fundamentele rechtsongelijkheid
tussen deze groep huiseigenaren en die in de andere gemeenten, de niet-wetsfictiegemeenten.
Voor deze laatsten staat beroep open op grond van de wet WOZ, die deze rigoureuze
beperkingen niet kent. Het is toch hoogst merkwaardig dat, als de waarde zorgvuldig
op grond van taxatie is bepaald er een goede beroepsprocedure openstaat en
als de waarde forfaitair wordt vastgesteld en onvermijdelijk grote fouten
bevat, een beroepsprocedure bij voorbaat vrijwel kansloos wordt gemaakt; en
dat voor vier jaar. Voorzitter! Dit is geen behoorlijke wetgeving.Er is meer in dit wetsvoorstel dat het daglicht niet kan verdragen. Het
van toepassing verklaren van de WOZ-waarde op het huurwaardeforfait in de
inkomstenbelasting zou gepaard hebben moeten gaan met een fundamentele herijking
van het forfaitpercentage. Die herijking is alleen al daarom nodig omdat de
waardestijging van koopwoningen tussen 1990 en 1995 – die waardestijging
wordt door deze wetgeving gecodificeerd – zo sterk de huurontwikkeling
is gaan overtreffen dat het verband tussen huurwaardeforfait en huurwaarde
steeds verder zoek raakt. Daar komt nog bij dat in diezelfde periode het forfaitpercentage
is verhoogd van 1,8 naar 2,8, dus met 56%. Zo werd de eigenwoningbezitter
dubbel gepakt.Voorzitter: PostmaDe heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Een tweede reden om het percentage aan te passen ligt in de
twee wijzigingen die in het stelsel worden aangebracht: het vervallen van
de waardeklassen – hetgeen ongecorrigeerd tot een verkapt lastenverzwaring
zou leiden – en de vervanging van de maatstaf van 60% in bewoonde staat
door de 100% WOZ-waarde. Die noodzakelijke herijking heeft niet plaatsgevonden.
Bovendien verzet de regering op een aantal punten de bakens. Ik kom daarop
zo dadelijk terug.Die herijking heeft dus niet plaatsgevonden. De regering heeft wel het
percentage substantieel verlaagd, maar zij laat volstrekt in het ongewisse
of met dit nieuwe percentage de band tussen huurwaardeforfait en huurwaarde
in redelijke mate is hersteld. De regering was dit eerder in het jaar wel
van plan. Uit delen van de memorie van toelichting zoals die naar de Raad
van State is gegaan – die delen zijn daarna echter weggelaten –
blijkt dat de regering voornemens was om afgelopen zomer een zo realistisch
mogelijke schatting van de componenten van het huurwaardeforfait te presenteren
op grond waarvan een nieuw basisniveau zou worden bepaald, leidend tot een
nieuw wettelijk forfaitpercentage voor 1997. Bravo, maar het is er niet van
gekomen, zodat wij nu in het drijfzand zitten.Anderen hebben die berekeningen wel uitgevoerd, onder andere een zestiental
organisaties met enige kennis van zaken op dit gebied. Hun bevindingen laten
maar één conclusie toe: het nu gekozen percentage van 1,25 is
te hoog en zou eerder beneden de 1 dan daarboven moeten liggen.Voorzitter! Ik heb eens nagerekend wat er zou zijn gebeurd als het bijstellingsmechanisme
dat de regering voor de toekomst wil invoeren al zou zijn toegepast in de
periode 1990-1995. Die berekening levert dezelfde conclusie op. Volgens dat
systeem zou het percentage van 1,8 in 1990 zijn toegenomen in hetzelfde tempo
als de huurindex en in 1995 op 2,3 zijn gekomen. Aan het einde van de periode,
dus in 1995, zou een nieuwe waardebepaling plaatsvinden, zoals nu gebeurt,
en zou het percentage worden gecorrigeerd voor de waardestijging en daarmee
tot 1,68 zijn gedaald. Als ik dat corrigeer voor het vervallen van de 60%
bewoondestaatmethode, kom ik ook op 1% uit. Als ik ook nog zou corrigeren
voor het effect van het vervallen van de waardeklassen, kom ik beneden de
1%. Onze conclusie kan dan ook geen andere zijn dan dat de eigenwoningbezitter
met een percentage van 1,25 nog steeds getild wordt.Voorzitter! Ik denk dat dit percentage door een geheel andere factor is
bepaald, namelijk door de gewenste budgettaire neutraliteit. Uit verschillende
redeneringen in de gewisselde stukken blijkt dat de regering deze operatie
wil uitvoeren binnen een budgettair neutraal kader van 1996 op 1997. Maar
hiermee zitten wij helemaal in de mist. De opbrengst in 1996 wordt tot maatstaf
verheven, een opbrengst die in de voorgaande jaren een fabelachtige stijging
te zien gaf. Alleen al in de korte periode 1990 tot 1994 is de opbrengst van
het huurwaardeforfait meer dan verdubbeld, van 1,3 mld. naar 2,65 mld. en
in de jaren daarna zeker nog verder gestegen. Dat vormt nu uitgangspunt voor
de vaststelling van het percentage. Maar daarmee is de band tussen huurwaarde
en huurwaardeforfait nog schimmiger geworden, want die heeft niets te maken
met de toevallige opbrengst in enig jaar.Voorzitter! Wij zitten in het drijfzand. De informatie waarover wij beschikken
wijst sterk in de richting van een percentage dat aanzienlijk beneden de 1,25
ligt. De regering kan alleen aannemelijk maken dat het nu voorgestelde percentage
juist is, als zij een behoorlijke berekening aan ons voorlegt van de componenten
waaruit het huurwaardeforfait is opgebouwd op basis waarvan het percentage
kan worden herijkt. Zonder dat, is 1,25% een slag in de lucht.Een slag in de lucht voor 1997, maar ook een veel te wankele basis om
op voort te bouwen, want ook dat wordt van ons gevraagd. Met dit wetsontwerp
wordt tevens onze instemming gevraagd met een bijstellingsmechanisme voor
het huurwaardeforfait in de komende jaren. Dat mechanisme neemt als vertrekpunt
het percentage dat wij voor 1997 vaststellen. Dat wordt dus bepalend voor
de bijstellingen in een reeks van volgende jaren. Vandaar dat het van zo groot
belang is dat wij werken met een percentage dat juist is en boven redelijke
twijfel verheven.Volgens dit wettelijk vastgelegde bijstellingsmechanisme blijven gedurende
de looptijd van een WOZ-tijdvak van vier jaar de waarden constant, maar wordt
het forfaitpercentage jaarlijks verhoogd naar rato van het indexcijfer van
de woninghuren. Bij de overgang naar een nieuw WOZ-tijdvak worden de opnieuw
vastgestelde eigen woningwaarden van kracht en wordt het forfaitpercentage
in omgekeerde richting bijgesteld naar rato van de ontwikkeling van de gemiddelde
eigenwoningwaarden. Het gevolg is dat het forfait van woningen die deze gemiddelde
waardeontwikkeling volgen, nog slecht wordt bepaald door de trend van de woninghuren.
De waardeontwikkeling van de eigen woning speelt geen rol meer,
behalve voor woningen die van het gemiddelde afwijken.Door deze een-op-een-koppeling van het huurwaardeforfait aan de huurindex
worden bakens verzet en wordt de door het parlement aanvaarde berekeningssystematiek
gewijzigd. De woninghuren zijn namelijk een brutogrootheid. Het huurwaardeforfait
is een saldogrootheid die wordt berekend nadat op de bruto huurwaarde een
aantal correcties is toegepast en onder andere de zakelijke lasten, zoals
verzekeringen en gemeentelijke onroerendezaakbelasting, benevens het onderhoud
en de afschrijving in aftrek zijn gebracht. In de nu voorgestelde systematiek
spelen deze correcties geen rol meer. Disproportionele ontwikkelingen in de
kosten en lasten die op de woning drukken, waaronder de gemeentelijke belastingen,
hebben dan geen invloed meer op het huurwaardeforfait. Dat is geheel in strijd
met de tot dusver aanvaarde systematiek.Deze constatering is van meer dan theoretische betekenis. Ik acht het
niet onwaarschijnlijk, en zelfs zeer aannemelijk, dat de gemeentelijke lasten
op de woning, zoals de onroerendezaakbelasting, de komende jaren aanzienlijk
sneller kunnen stijgen dan de huren.De staatssecretaris zegt in de memorie van antwoord toe "de voor het huurwaardeforfait
relevante ontwikkelingen te zullen volgen en het bijstellingsmechanisme eraan
te zullen toetsen". Ik heb alle respect voor die toezegging, maar ik denk
dat zij niet zoveel om het lijf heeft. De geest is wel gewillig, maar het
vlees is zwak. Als de Kamer dit wetsvoorstel vandaag aanvaardt, is de gesimplificeerde
systematiek waarin tal van factoren geen rol meer spelen, in de wet vastgelegd
en gaat zij een eigen leven leiden. Wijzigingen daarin zullen nieuwe wetgeving
vereisen. Een nogal formidabele barrière. Die wijzigingen vragen om
een onderzoek van de regering, waartoe zij op dit moment kennelijk niet in
staat is, namelijk om een herijking van het huurwaardeforfait. Is zij daartoe
dan later wel in staat?Voorzitter! Wij beginnen deze nieuwe WOZ-tijd op het verkeerde been. Het
startpunt deugt niet en de vervolgsystematiek laat te veel relevante factoren
buiten beschouwing. Daarom is deze wet niet goed.Waar maken wij ons zo druk over? Dat zal ik u zeggen. De woning die onze
burgers tot hoofdverblijf dient, is meer dan een stuk onroerend goed waarvan
de markt de waarde bepaalt. De woning is voor velen een rustpunt, dikwijls
het enige rustpunt in een turbulente wereld. De woning is tevens de plaats
waar de meest waardevolle menselijke relaties tot ontplooiing kunnen komen
en waarin wordt bijgetankt om de wereld weer tegemoet te treden. Voor vele
ouderen is de woning ook een stukje materiële zekerheid op een leeftijd
waarin zoveel zekerheden wegvallen. De recente ontwikkelingen omtrent de waarden
en de lasten die op de woning drukken, hebben grote onzekerheid en onrust
geschapen die zich concentreren op de vraag "zal mijn woning over een of enkele
jaren nog betaalbaar zijn?". Daar gaat het om.Excessieve waardestijgingen vormen voor de betrokkene een ongevraagde
ontwikkeling van zeer dubieuze aard. Zij wijzen allereerst op een ongezonde,
uit balans geraakte markt. Zij brengen de eigen woning buiten het bereik van
vele nieuwe toetreders en voor de zittende eigenaar vormen zij een onzekere
papieren vermogensgroei die gedurende de rest van het leven moeilijk is te
verzilveren. Tegenover die papieren groei staan de keiharde in klinkende munt
luidende en direct invorderbare lastenstijgingen die op de woning drukken.
Recente aanslagen van de onroerendezaakbelasting hebben in veel gemeenten
al voor grote onrust gezorgd. De belasting van het huurwaardeforfait wordt
met vrees en beven tegemoet gezien.In die situatie past de grootst mogelijke zorgvuldigheid, zodat een op
zichzelf goede wet zoals de WOZ, door een ondeugdelijke invoeringswet zoals
de onderhavige, niet in haar tegendeel verkeert.Het Rijk tracht de gemeenten tot matiging van de OZB-tarieven te bewegen,
maar dan dient het Rijk ook zelf die matiging te betrachten. Het Rijk had
in 1994 al meer dan het dubbele uit de zakken van de eigenwoningbezitter gehaald,
vergeleken met vier jaar daarvoor. Wij vrezen dat het Rijk op basis van dit
wetsontwerp misschien niet onmiddellijk maar in de komende jaren nog aanzienlijk
meer zal opeisen dan het toekomt. Onze conclusie kan dan ook geen andere zijn
dan dat dit wetsontwerp op een aantal belangrijke punten tekortschiet.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! De heer Van Dijk heeft gesproken over de verhoging
van het huurwaardeforfait in het verleden van 1,8 naar 2,8%. Nu wordt het
verlaagd naar 1,25% over de volle vrije waarde, die vroeger op 60% werd gesteld.
In feite wordt er een verlaging voorgesteld met een kwart. Daar komt het op
neer.Ten tijde van die verhoging van 1,8 naar 2,8% deed ik nog niet aan politiek,
maar ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat het CDA daar in belangrijke
mate voor verantwoordelijk is geweest. Ik heb begrepen dat er in dit huis
veel verzet tegen was, maar dat men dit verzet uiteindelijk niet heeft volgehouden.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Degenen die zich de vorige zittingsperiode van dit huis herinneren,
weten met hoeveel kracht de CDA-fractie zich tegen dat soort ontwikkelingen
heeft verzet. Uiteindelijk heeft zij moeten zwichten voor het machtswoord,
maar zij heeft er geen twijfel over laten bestaan dat verhogingen van deze
aard onze instemming niet hebben, al hebben wij daaraan in formele zin onze
instemming moeten geven.De heer Rensema (VVD):Politiek is natuurlijk de laatste beslissing van belang.De heer Van Dijk (CDA):Zeker, maar nu krijgen wij de gelegenheid om zaken die in de afgelopen
jaren zijn scheefgegroeid, recht te trekken. Ik nodig u uit om mij daarin
bij te vallen en toe te zien dat datgene wat in de afgelopen jaren is scheefgegroeid,
ook daadwerkelijk wordt rechtgetrokken.De heer Rensema (VVD):Mijnheer de voorzitter! Het wetsvoorstel biedt de gemeenten de mogelijkheid
om verschillende tarieven voor de onroerendezaakbelasting vast te stellen
voor woningen en voor onroerende zaken die niet in hoofdzaak tot woning dienen.
De leden van de VVD-fractie betwijfelen of dit in het algemeen een gelukkige
 ontwikkeling is. Deze tariefdifferentiatie schept immers complicaties
bij de uitvoering van de wet.In feite betekent het voorstel een correctie op de waardegrondslag. Deze
correctie is uit het oogpunt van consistentie betwistbaar. Het lijkt alsof
de wetgever de marktprijs wil corrigeren, terwijl er juist voor die marktprijs
gekozen was. Het wetsvoorstel is ogenschijnlijk evenwichtig, omdat het correcties
zowel naar boven als naar beneden toelaat. In de praktijk zal echter blijken
dat het ondernemingsvermogen zwaarder zal worden belast dan de woningen. De
eerste ontwikkelingen wijzen reeds sterk in die richting.De bezwaren van de leden van de VVD-fractie hebben echter vooral betrekking
op de positie van de boerderijen en de woon/winkelpanden of winkel/woonhuizen.
Als de gemeenten besluiten tot tariefdifferentiatie – ik heb vanmorgen
een brief van de VNG gelezen waaruit blijkt dat verwacht mag worden dat de
gemeenten in grote mate van deze mogelijkheid gebruik zullen maken –
zullen deze objecten, de niet-woningen, vrijwel altijd geheel onder het hoge
tarief vallen. Een boerderij, een winkel/woonhuis, is immers slechts als een
woning aan te merken als het pand in hoofdzaak – in het wetsvoorstel
staat: voor meer dan 70% – tot woning dient. Dit betekent dat de landbouwers
en ook vele middenstanders en ambachtslieden voor hun woningen – dus
niet alleen voor hun bedrijfsgedeelten, maar ook voor hun woningen –
in het hoge tarief zullen vallen.Hiervan moet allereerst worden gezegd dat dit in strijd is met het gelijkheidsbeginsel.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken heeft bij de behandeling in de
Tweede Kamer gesteld dat het gelijkheidsbeginsel niet belet om woningen en
bedrijfsgebouwen verschillend te belasten. Zij zou daarin op zichzelf gelijk
kunnen hebben: je mag dat onderscheid maken en op zichzelf mag je bedrijfsgebouwen
zwaarder belasten dan woningen, maar toegespitst op het woongedeelte van boerderijen
en het woon/winkelgedeelte gaat het betoog van de staatssecretaris niet op.
Hier eist het gelijkheidsbeginsel dat de woning van de boer ook als woning
wordt aangemerkt en gelijk wordt behandeld als andere woningen. Voor het gemaakte
onderscheid is geen objectieve en redelijke rechtvaardiging te vinden. De
splitsing tussen woningen en bedrijfsgedeelten werd en wordt elders in het
fiscale recht immers wél gemaakt. Te denken is aan het huurwaardeforfait –
dat staat hiermee in rechtstreeks verband en daar wordt het verschil gemaakt –
maar er moet bijvoorbeeld ook gesplitst worden bij de investeringsaftrek.
Waarom vindt hier dus geen splitsing plaats?Het beroep op artikel 26 van het BUPO-verdrag zal daarom kunnen slagen.
Deze zaak is sterker dan het geval van de studeerkamer, waarin de Hoge Raad
enkele jaren geleden zeer uitdrukkelijke, ook door deze Kamer geaccordeerde
wetgeving buitenspel heeft gezet met een beroep op het BUPO-verdrag, omdat
die wetgeving in strijd was met het gelijkheidsbeginsel. Inzake de eigen woning
van de boer en van de middenstander zijn de kansen op een geslaagd beroep
aanzienlijk sterker dan bij het beroep dat enkele personen deden op het gelijkheidsbeginsel
met betrekking tot hun studeerkamer. Ik verwijs verder naar het arrest BNB
1994/36. Bij datgene wat nu aan de orde is, lijkt het erop dat de mensen in
hun privé-bestaan, namelijk hun woongenot, worden gediscrimineerd,
omdat zij tevens een onderneming hebben. Het beroep op artikel 26 Bupo lijkt
dus bijzonder sterk.Mijnheer de voorzitter! Ook in ander opzicht is er geen enkele reden voor
de extra belasting van de landbouwer, want hun inkomensontwikkeling varieert
van matig tot tragisch, bij een grote en bewonderenswaardige arbeidsinspanning
en bij de druk van vele administratieve verplichtingen. De spanningen op het
platteland zijn zeer groot. Op hetzelfde platteland zal het ook onverdragelijk
worden geacht dat de zogenaamde hobbyboeren en anderen die een boerderij hebben
gekocht en die die boerderij hebben ingericht als eerste of tweede woning,
lichter zullen worden belast – dat is een consequentie van dit voorstel –
dan degenen die een echte boerderij hebben. Wij menen daarom dat voor dit
probleem een oplossing moet worden gevonden.Die oplossing zal alleen gelegen kunnen zijn in een wetswijziging. Een
andere mogelijkheid zie ik niet, omdat de uitvoering bij de gemeente ligt.
Die wetswijziging zou een splitsing moeten inhouden. Daar is eigenlijk niet
zoveel op tegen. Als de bewindslieden blijven volhouden dat splitsing technisch
te ingewikkeld is voor gemeenten, alhoewel die splitsing voor het rijksbelastingsrecht
wel aan de orde is, is een andere goede oplossing dat boerderijen en winkel/woonhuizen
geheel erbuiten gelaten worden en gelijkgesteld worden met woningen. Dat kan
heel simpel geregeld worden. In het wetsvoorstel staat nu "in hoofdzaak".
Als dat vervangen wordt door het woord "mede" is wat ons betreft het hele
probleem opgelost. Ook is te denken aan het vervangen van "in hoofdzaak" door
"in betekenende mate".Voorzitter! Vanmorgen vroeg heb ik een brief gekregen van mijnheer J.Th.J.
van den Berg, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse gemeenten. Hij
heeft kennelijk ook argwaan gekregen op dit punt en hij stelt dat de behandeling
van de boerderijen verdedigd zou kunnen worden met jurisprudentie over de
kerkenvrijstelling. Dit nu lijkt mij geheel onjuist. Ik heb de wettekst niet
bij de hand. Daar zal staan dat een kerkgebouw wordt vrijgesteld als het in
hoofdzaak voor de eredienst wordt gebruikt. Kennelijk willen ambtenaren, ook
van het Ministerie van Financiën, en ook de heer Van den Berg daar een
beroep op doen. Dat lijkt mij geheel onjuist. Met de bepaling dat een gebouw
is vrijgesteld van de belasting als het in hoofdzaak voor de eredienst wordt
gebruikt is niets mis. Die bepaling kan in geen geval leiden tot een discriminatie.
Het gaat hier namelijk om het geven van een vrijstelling. In het geval dat
nu aan de orde is, gaat het echter om een extra belasting van 20%. Wat men
ook vindt van de kerkenvrijstelling, het is niet in te zien dat men daar met
enig succes een beroep op kan doen.De heer Wöltgens (PvdA):Mijnheer de voorzitter! Deze op zichzelf technische aanpassing van allerlei
wetten aan de reeds eerder door deze Kamer geaccepteerde wet inzake belasting
op OZ zou eigenlijk helemaal geen problemen met zich brengen, maar de omstandigheden
maken een behandeling als deze toch interessant. Ik doel dan op de omstandigheden
die te maken hebben met het feit dat iedereen ervan uitgaat dat de waarde
van onroerende zaken in de afgelopen jaren nogal sterk gestegen is.Die waardestijging kent ook uiteenlopende stijgingspercentages. In de
debatten heeft de bekende veronderstelling een rol gespeeld dat de waardestijging
van woningen aanzienlijk hoger is geweest dan die van bedrijfspanden. Dat
is voor mij een reden om de net besproken tariefdifferentiatie als gerechtvaardigd
te beschouwen. Ook binnen het woningbestand is een verschil in stijgingspercentages
te zien, althans voorzover wij daar gegevens over hebben. Die gegevens vormen
een probleem. Het verschil is vooral te zien tussen woningen die vroeger verhoudingsgewijs
goedkoper waren en de duurste woningen. De stijging bij de goedkopere woningen
gaat snel, terwijl de stijging bij de duurste woningen een aanzienlijk rustiger
verloop laat zien. Als gevolg van die uiteenlopende prijsstijgingen zou men
bij hantering van hetzelfde systeem een lastenverschuiving krijgen bij toepassing
van al de betrokken wetten en met name van de wet op de belasting op onroerende
zaken. Vandaar dat daarover in de Tweede Kamer uitvoerig is gesproken.Die omstandigheden leiden overigens wel tot een paar vragen. De eerste
vraag ligt in het verlengde van wat de heer Van Dijk heeft gezegd. Men kan
zich niet helemaal aan het gevoel onttrekken dat de vaststelling van de tarieven
bij het huurwaardeforfait zo gekozen is dat de tarieven optisch gezien ver
naar beneden gedrongen konden worden. Zo is het tarief van 60% met 100% gecompenseerd
en is men budgettair neutraal uitgekomen. Dat geeft het gevoel dat paars werkt
in de zin van dat de tarieven naar beneden bijgesteld worden. Daarnaast is
zorgvuldig nagegaan of de opbrengst dezelfde zal zijn. Alleen is die opbrengst
gebaseerd op het jaar 1996 en dat was een jaar na fikse prijsstijgingen. Stel
nu dat de prijzen door welke oorzaak ook minder hard zullen stijgen of zelfs
dalen. Zullen de huurwaardetarieven dan ipso facto dienovereenkomstig verhoogd
worden? Zal niet bij het vaststellen van de tarieven van de onroerendezaakbelasting
het jojo-effect optreden dat wij op gemeentelijk niveau al zien? Als de prijsstijgingen
meevielen deed men de tarieven omlaag, en omgekeerd. Dat jojo-effect blijkt
ook uit een bericht dat vandaag in de krant staat, en dat de staatssecretaris
waarschijnlijk niet is ontgaan. In Rotterdam heeft het gemeentebestuur gezegd:
wij verlagen de tarieven van de OZB en misschien geven wij nog wel iets terug
van de waardestijging van het jaar daarvoor. Ik weet niet of het wel zo goed
is als belastingtarieven van jaar tot jaar op en neer gaan. Ik weet niet of
het gevoel van rechtszekerheid van de mensen erdoor zal worden vergroot, of
dat het het idee geeft dat hier van een soort eeuwig bezit sprake is. Hoe
denkt het kabinet hierover?Verder weten wij eigenlijk nog maar heel weinig van de prijsstijgingen.
Er is gewezen op de fictiegemeenten, en sommige daarvan zijn niet de eerste
de beste. Zij zullen op een ander moment taxeren en dan kan er in de waarde
van het onroerend goed best een afwijking optreden ten opzichte van de fictie
die in de wet is opgenomen. Ik weet niet of een dergelijke afwijking dramatisch
zal zijn. Het hangt er ook een beetje van af of je in staat bent om de fictie
in de loop van de jaren hoe langer hoe dichter te brengen bij de uitkomst
van de uiteindelijke hertaxatie. De fictieperiode is nu nog maximaal vier
jaar. Kan die periode van vier jaar gebruikt worden voor een permanente monitoring
van de feitelijke ontwikkeling van de waarde van ons onroerend goed, zo vraag
ik het kabinet. Ik weet overigens dat de heer Van Dijk vindt dat dit maar
een beperkte tegemoetkoming is aan zijn probleem: de doorwerking van de fictie
in het huurwaardeforfait. Maar als wij daardoor zouden ontdekken dat de grondslagen
van de ficties mogelijkerwijs niet kloppen, zouden wij de tarifering geleidelijk
aan kunnen bijstellen, totdat wij een echt overzicht hebben van 100% van de
waarde van een onroerend goed. Is het kabinet hiertoe bereid? En kan dit voorstel
een bruggetje slaan naar de heer Van Dijk, die heeft gesproken over rechtsonzekerheid
en rechtsongelijkheid?Voorzitter! Ik maak een opmerking terzijde. De Tweede Kamer is erin geslaagd
om de stijging van de belasting op een woning te binden aan een maximum. Ik
meen dat dit op de laatste dag van het parlementaire jaar is gelukt met één
stem meerderheid. Nu dit zo is, en als de maximale stijging van belasting
op woningen in een vaste verhouding staat tot de maximale stijging van die
op bedrijfspanden, en als door objectieve vormen van taxatie vastligt hoeveel
het onroerend goed waard is, dan is volgens mij ook de belastingopbrengst
van de gemeenten gemaximaliseerd. Dan is er ook een maximum gesteld aan de
ontvangsten van de gemeenten. Ik zie dat de staatssecretaris haar hoofd schudt;
dat gaat mijn pet te boven. Zij moet wel met een heel goede redenering komen
om mijn redenering te ondergraven, want volgens mij heb ik groot gelijk. Maar
misschien schudt de staatssecretaris haar hoofd niet omdat zij mijn redenering
niet kan volgen, maar omdat zij het gevolg ervan al ziet aankomen, namelijk
dat dan de belastingcapaciteit, die een belangrijke factor is in de nieuwe
Financiële verhoudingswet is, daarmee ook aan een plafond gebonden is.
Als gemeenten dat plafond bereiken, moet de staatssecretaris wellicht de portemonnee
trekken en omdat ze dat niet wil, schudt ze nu het hoofd. Ik kom misschien
eerder tot deze conclusie omdat ik psychoanalytisch begaafd ben, dan dat...Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ik schud het hoofd omdat u met betrekking tot uw vooronderstellingen ongelijk
heeft. Ik zal dit straks toelichten.De heer Wöltgens (PvdA):Ik kan het mij bijna niet voorstellen; ik ben zeer nieuwsgierig.Een beetje nazeurend gelet op wat in de Tweede Kamer is gezegd, kan ik
het niet nalaten de twee socialistische staatssecretarissen het volgende voor
te houden. De opbouw van het huurwaardeforfait vinden wij degressief van aard.
Naarmate de prijzen van woningen hoger worden – er zijn collega's die
mij hebben verteld dat zij in buurten wonen waar woningen van een miljoen
en meer staan te pronken – doen die woningen minder evenredig mee waar
het gaat om de opbrengsten van dit forfait. Er is immers ergens een bovengrens
ingebouwd die ons inziens moeilijk te verdedigen is. Mocht het ooit zover
komen dat deze belangrijke wet wordt herzien, dan zou ons inziens dit element
bij die wijziging moeten worden betrokken.De heer De Boer (GroenLinks):Mijnheer de voorzitter! Toen ik dit weekend begon met de bestudering van
dit wetsvoorstel dacht ik nog een aantal opmerkingen en vragen naar voren
te kunnen brengen. Echter, de behandeling in de Tweede Kamer en de schriftelijke
voorbereiding door déze Kamer brengen mij tot de conclusie dat hierover
al zo ongeveer alles is gezegd. Ik laat het daarom bij enkele opmerkingen.Mijn fractie steunt dit wetsvoorstel dat gericht is op verbetering van
de systematiek voor de waardering van onroerende zaken. Die waardering wordt
objectiever en uniformer, in relatie tot de belastingen IB, VB en OZB. De
fraudegevoeligheid door te lage eigen aangifte, natuurlijk nét onder
de grens van een volgende waardeklasse, wordt teniet gedaan. De uitvoering
verloopt budgettair neutraal; dat is althans de bedoeling. Mensen die in het
verleden bij hun aangifte een juiste waardering hanteerden, zullen enig voordeel
ondervinden. Degenen die de waardering van hun huis altijd te laag hebben
opgegeven, lopen kans op bijstelling in hun nadeel, mijns inziens terecht.Mijn fractie heeft geen problemen met de mogelijkheid van tarievendifferentiatie
bij de OZB. Wij gaan ervan uit dat de gemeenten bij de toepassing van deze
mogelijkheid hun gezond verstand blijven gebruiken. Immers, geen enkele gemeente
heeft er belang bij, een slecht ondernemingsklimaat te veroorzaken. Bovendien
zal het OZB-tarief voor een ondernemer niet het doorslaggevende punt zijn
omdat deze kostenpost doorgaans aftrekbaar is. Netto zal voor de niet te grote
ondernemer de tarievendifferentiatie zelden méér betekenen dan
hooguit een paar honderd gulden per jaar, vaak minder. Dit is dus geen reden
voor een hoop kabaal.Zorgwekkend vinden wij het gegeven dat goedkopere huizen de laatste jaren
veel sterker in prijs zijn gestegen dan de huizen in de duurdere en duurste
segmenten van de woningmarkt. Als gevolg daarvan tikt de OZB bij de bewoners
van goedkopere woningen, meestal met lagere inkomens, harder door. Met betrekking
tot het huurwaardeforfait is dit met de opbouw van het tarief enigszins gecorrigeerd,
zij het aan de lage kant. Ik sluit mij aan bij de opmerkingen die de heer
Wöltgens hierover heeft gemaakt. Graag had ik gezien dat meteen in dit
wetsvoorstel voor een meer progressieve aanpak was gekozen.In de OZB-systematiek kan dat niet. Daar biedt voor de allerlaagste inkomens
alleen de kwijtschelding soelaas. Aan de overzijde is voorgesteld om voor
de OZB een belastingvrije voet, bijvoorbeeld tot ƒ 25.000, in te voeren.
De regering voelt daar echter nog niet voor. Mij is niet duidelijk geworden
waarom dit niet zou kunnen veranderen in "toch maar wel". Het probleem ligt
er en wordt nu niet goed aangepakt. Erkennen de bewindslieden dit probleem
en vinden ze niet dat hieraan iets moet worden gedaan? Zo ja, wanneer en hoe?Voorzitter! Mijn fractie had het juister gevonden wanneer dit wetsvoorstel
was aangegrepen om de fiscale bevoordeling van huizenbezitters versus huurders
enigszins recht te trekken door een meer progressief huurwaardeforfait aan
te houden. De meeropbrengst zou dan kunnen worden aangewend voor een verhoging
van de IHS. Ik begin er maar niet aan om dat voor te stellen, omdat het in
deze Kamer in het geheel geen meerderheid zou krijgen. Bovendien kunnen wij
hier niets voorstellen, maar ik vind wel dat het had moeten gebeuren.Ten slotte. Nogal storend vond ik de wat overtrokken bijdrage van de heer
Van Dijk. Oppositie is natuurlijk prima – wat zou ik daar tegen hebben? –
maar het grove geschut en het misbaar dat de heer Van Dijk ten faveure van
de huizenbezitters ten toon spreidt, staat in een nogal schrille tegenstelling
tot de jarenlang volgehouden passiviteit als het ging om de woonlasten van
de huurders, de aanscherping van de bijstandswet en de verslechtering van
de positie van de mensen met de laagste inkomens in het algemeen. Over dat
"meervoudig pakken" hoor ik de heer Van Dijk niet, dus vind ik het nu geproduceerde
lawaai zowel inhoudelijk als qua toonhoogte tamelijk stuitend.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Als de heer De Boer goed had geluisterd, zou hij hebben moeten
constateren dat mijn pleidooi voor matiging van de lasten zeer in het bijzonder
was ingegeven door de moeilijke positie waarin mensen met een klein inkomen,
dikwijls oudere mensen, terecht zijn gekomen. Maar de zorgvuldigheid waarvoor
ik heb gepleit – daar heeft u gelijk in – heeft betrekking op
de hele breedte van de onderwerpen die wij behandelen. Daartoe behoort ook
de onroerendezaakbelasting, die niet alleen voor eigenwoningbezitters geldt,
maar ook voor huurders. Mijn pleidooi voor matiging had dus een bredere strekking
dan de strekking die de heer De Boer eraan geeft.De heer De Boer (GroenLinks):Bij de huurders wordt het voor een behoorlijk deel rechtgetrokken, maar
de kwintessens is dat ik u alleen hoor als het gaat over de thema's huizen
en huurwaardeforfait. Bij al die andere thema's hoor ik het CDA in veel mindere
mate, en nu helemaal niet. Dat stoort mij. Het zou een veel evenwichtiger
verhaal zijn geweest als u in de afgelopen jaren gepleit had voor een aantal
zaken waarvoor diverse fracties in deze Kamer hebben gepleit, maar die het
CDA altijd heeft tegengehouden. Daar heb ik het over.De heer Van Dijk (CDA):De reden waarom ik die vandaag niet aan de orde heb gesteld, is dat wij
vandaag dit wetsvoorstel bespreken. U bent natuurlijk vrij om onderwerpen
te kiezen, maar ik vind dat de onderwerpen die u noemde, meer thuishoren bij
de algemene politieke en financiële beschouwingen.De heer De Boer (GroenLinks):Natuurlijk, maar ik kon niet nalaten om er een opmerking over te maken,
omdat het opviel.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Ik heb verleden week al gesteld dat het gemakkelijker te verdedigen
is om bezitters van onroerend goed twee derde deel van de begroting van Defensie
te laten betalen, omdat zij een groter materieel belang hebben bij de verdediging
van ons grondgebied, dan het huurwaardeforfait te rechtvaardigen. Men kan
best met argumenten verdedigen dat het bezit van een huis in vergelijking
met ander bezit te laag wordt belast, maar de gekunstelde koppeling met het
huren van onroerend goed maakt dat er voortdurend discussie is over de juistheid
van de berekeningsgrondslag. Ik heb ook gezegd dat een ziek
systeem niet beter wordt door er andere criteria op los te laten, maar ik
heb ook aangekondigd dat wij het in het belastingplan vastgestelde percentage,
dat gerelateerd is aan het wetsvoorstel dat wij nu behandelen, zullen steunen,
omdat dit percentage naar het oordeel van mijn fractie op basis van de uitgangspunten
wel ongeveer kan kloppen. Bovendien kan het jaarlijks worden bijgesteld als
mocht blijken dat de uitgangspunten toch tot een ander percentage aanleiding
geven.In de memorie van antwoord geeft de staatssecretaris ook een aanvaardbare
verklaring, waarom er in het wetsvoorstel is gekozen voor het samenvoegen
van diverse onderdelen. Het laten vervallen van waardeklassen wordt in het
algemeen en ook door mijn fractie positief beoordeeld en het antwoord over
hoe de gemeenten nu met de OZB-capaciteit kunnen werken in relatie tot de
uitkering uit het Gemeentefonds, is wel helder. Toch is er één
punt waarmee mijn fractie heel veel moeite heeft, namelijk de kwestie van
de fictiegemeenten en hoe daarmee wordt omgegaan. Het gaat om een tijdelijke
kwestie en daarom willen wij de zaak ook niet overdrijven, te meer niet omdat
ons bezwaar zich niet zozeer richt tegen de manier waarmee voor de fictiegemeenten
een waardegrondslag voor de eerste vier jaar tot stand komt. Waar wij moeite
mee hebben, is dat in de wet een begrenzing wordt aangegeven, als het erom
gaat, wanneer iemand naar de rechter kan. Dat lijkt mij voor de Eerste Kamer
een moeilijk te aanvaarden punt.Die begrenzing heeft namelijk niet meer de bedoeling om querulanten tegen
te houden, maar is zeer ingrijpend. Pas bij een afwijking van de taxatie van
20% en een minimum van ƒ 10.000 kun je bij de rechter het gelijk krijgen.
De orde van belastingadviseurs heeft er nog eens op gewezen, dat voor een
aantal grote plaatsen de taxatie bovendien nog plaatsvindt zonder dat rekening
gehouden kan worden met erfpacht.Bij de schriftelijke voorbereiding heb ik met enige opzet een vraag naar
de bekende weg gesteld, namelijk of de gemaakte kosten van taxatie en juridische
bijstand fiscaal te verrekenen zouden zijn, als iemand gelijk krijgt. Het
antwoord daarop moest natuurlijk wel ontkennend luiden, maar het laat zien
hoe onmogelijk hoog de drempel wordt van de tegenbewijsregeling in de fictiegemeenten.
Wanneer bij een aanslag op basis van een waarde van ƒ 250.000 de taxatie
10% minder zou zijn, scheelt dat de eigenaar ƒ 1248 belasting in vier
jaar. Er wordt in de Kamer wel eens over minder gesproken. Als je, om je gelijk
te halen, eerst een taxatie moet regelen van ongeveer ƒ 500 bij die
waarde, alsmede een rechtsgang minimaal moet voorschieten, dan stelt de overheid
zich voor die categorie mensen toch wel heel onredelijk op.De argumentatie voor een dergelijke houding ligt vooral in de belasting
van het rechterlijke apparaat. Maar die argumentatie maakt het eigenlijk alleen
maar erger: ten eerste, omdat de zorg voor een op juiste sterkte aanwezige
rechterlijke macht een kerntaak van de overheid is; ten tweede, omdat een
dergelijke houding twijfel zaait of de waardevaststelling inderdaad wel juist
is.Ik heb mij afgevraagd, voorzitter, of er wellicht toch enige bescherming
voor een onredelijke vaststelling mogelijk is. Wellicht is het mogelijk om
met terugwerkende kracht iets te doen. Uitgangspunt is de waarde zoals deze
nu voor de OZB is getaxeerd. Als te zijner tijd de nieuw te taxeren waarde,
waartegen uiteraard wel normaal beroep openstaat, minder is dan de waarde
waarover in de overgangsperiode inkomstenbelasting is geheven, dan zou het
toch in de rede liggen om dat alsnog met terugwerkende kracht te verrekenen.
Uiteraard moet daarbij ook rekening gehouden worden met de gemiddelde waardestijging
of -daling over de afgelopen periode.Behalve dit principiële punt is er ook de vraag naar de werkelijke
capaciteit van de rechterlijke macht voor de beroepen die te verwachten zijn.
Het is toch zo dat het departement van Financiën geld ter beschikking
heeft gesteld om uitbreiding bij de rechterlijke macht voor dit vraagstuk
te realiseren? Is er ook controle op de uitgave van dat geld ten behoeve van
het doel waarvoor het bestemd is? En als die uitbreiding plaatsvindt, moet
het argument van overbelasting van de rechterlijke macht toch minder zwaar
wegen? Ook dat zou er dan toe moeten leiden de mensen in de fictiegemeenten
ruime mogelijkheid te laten voor beroep.Tenslotte, voorzitter: wat is het gevolg op budgettair vlak, als deze
wet vanwege de beperkte principiële aspecten – beperkt vanwege
de tijdelijkheid – niet zou worden aanvaard op dit moment, maar pas
dan, wanneer voor de fictiegemeenten een andere oplossing wordt voorgesteld?
Alvorens tot een finaal oordeel te komen, wacht mijn fractie het antwoord
van de staatssecretaris met belangstelling af.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Het is thans juist twee jaar geleden, om precies te zijn op
13 december 1994, dat door de Eerste Kamer in het gebouw van de Ridderzaal
het ontwerp van de wet van 15 december 1994 (Stb. 874) plenair werd behandeld.
Na tien jaar voorbereiding, te rekenen vanaf de instelling van de Commissie
uniformering waardebegrippen door de Raad voor vastgoedinformatie, werd wetsvoorstel
22885 ook door deze Kamer aangenomen, al stemde de VVD-fractie toen als enige
tegen. Daarmee was de Wet waardering onroerende zaken twee dagen later een
feit, zodat deze nog op 1 januari 1995 in werking kon treden.Aan de plenaire behandeling hebben onze fracties toen, in tegenstelling
tot het voorbereidend onderzoek, niet deelgenomen. Ons enige punt van zorg
destijds, de behandeling van de kerkgebouwen, kreeg via de bijdrage van de
CDA-fractie de nodige aandacht. De Wet WOZ ontmoette per saldo geen bezwaren
bij onze fracties. Wie kon er ook bezwaren hebben tegen de vier doeleinden
van de wet? Ik noem ze nog even: bevordering van de uniformiteit, de doelmatigheid,
de duidelijkheid voor de burger en de kwaliteit van de waardering. Men kon
en kan zijn twijfels hebben, met name wat de tweede doelstelling betreft:
de doelmatigheid ofwel de kostenbesparing. Zolang het echter nog geen 1999
is, moet men zijn geloof daarin maar op de proef laten stellen.Niemand zal willen tegenspreken dat aan de uitvoering van de Wet WOZ een
gigantische hoeveelheid werk is verbonden. Circa 6 miljoen woningen moeten
worden getaxeerd. Daarnaast zijn er nog ongeveer een miljoen bedrijfspanden,
winkels, kantoren, boerderijen, scholen en kerken; kortom,
niet-woningen.Met betrekking tot de Wet WOZ zou ik nog een vraag willen stellen over
de frequentie van het waarderen. Toen is gekozen – wij zijn bij die
keuze gebleven – voor een waardering voor vier jaar, omdat de nieuwe
waardepeildatum daarmee altijd middenin een lopend tijdvak ligt. Men is twee
jaar bezig met taxeren, een jaar met het afdoen van de bezwaren en een jaar
met de voorbereiding van de nieuwe taxaties. Mijn vraag is of het naar de
inschatting van de bewindslieden thans nog een reële ambitie is dat voordat
het 2005 is om de twee jaar zal worden getaxeerd en ten slotte – maar
wanneer naar schatting? – ieder jaar. Dat moet naar het inzicht van
onze fracties toch de bedoeling zijn.Wat er ook van die toekomst zij, al dan niet voorafgegaan door een zogenaamde
"voormelding" valt omstreeks maart of april 1997 de WOZ-beschikking op de
deurmat. Daarvoor is het voorstel dat wij thans bespreken, de Aanpassingswet
WOZ, in strikte zin niet nodig. Niettemin zou dit wetsvoorstel wel eens aanmerkelijk
bepalender kunnen zijn voor de reactie van de burgers dan de Wet WOZ zelve.
Wie zijn oor te luisteren legt, kan nauwelijks optimistisch zijn over de reactie
van de burgers. Er bestaat de nodige argwaan over de financiële effecten
van de Wet WOZ voor burgers en bedrijven. Terecht kan men dat op zichzelf
niet noemen, want de Wet WOZ zelve kan nauwelijks negatieve effecten hebben.
Er vindt op basis van die wet immers niet meer en niet minder plaats dan een
eenduidige en objectieve waardebepaling en waardevaststelling. En wie zou
daar redelijkerwijze bezwaar tegen kunnen hebben?Veel meer bezwaren zullen voortvloeien uit de aanpassingswet, want met
de waardebepaling op basis van de Wet waardering onroerende zaken hebben wij
de strikt objectieve elementen in de belastingheffing terzake van onroerend
goed wel zo ongeveer gehad. De aanpassingswet introduceert de koppeling van
de Wet WOZ met de desbetreffende belastingwetten. Op dat moment spelen allerhande
politieke keuzes en belangen een rol, ook al wordt in de memorie van antwoord
aan deze Kamer nog eens betoogd dat dit voorstel van wet vooral voorzieningen
van technische aard voor de onderscheiden heffingswetten bevat.De bezwering dat de WOZ-waardegegevens niet worden gehanteerd met het
oog op het behalen van budgettaire meeropbrengsten, zal weinigen geruststellen.
Duidelijk is bijvoorbeeld geworden dat gemeenten met meer dan 100.000 inwoners
een fors hoger OZB-tarief voor bedrijven nastreven. Anderzijds liegen de bedenkingen
die ons vanuit het midden- en kleinbedrijf en het landbouwbedrijfsleven hebben
bereikt, er niet om. Die zijn vooral toegespitst op de mogelijkheid van tariefdifferentiatie.
Met name de heer Rensema heeft uitvoerig stilgestaan bij de mogelijke gevolgen
van die tariefdifferentiatie voor boerderijen en winkel/woonhuizen. Ik sluit
mij daar graag bij aan.De vraag zal met name zijn of de onderscheiden overheden er tezamen voor
willen staan dat langs allerlei wegen van lastenverzwaring en lastenverschuiving
burgers en bedrijven uiteindelijk niet het kind van de rekening worden. Wie
bewaakt de diverse overheden in dezen? Kortom, onze fracties delen de zorg
die door de VVD-fractie in het voorlopig verslag is geuit, namelijk dat de
onderscheiden overheden tezamen uiteindelijk de verleiding niet zullen kunnen
weerstaan om burgers en bedrijven met een min of meer aanzienlijke lastenverhoging
te confronteren.Voorzitter! De heer Van Dijk van het CDA heeft de nodige vragen gesteld
en opmerkingen gemaakt over het huurwaardeforfait. Ook daar kan ik mij namens
onze fracties goeddeels bij aansluiten. Ik maak hier zelf nog de opmerking
bij dat ik vanaf het moment dat ik in de collegebanken voor het eerst met
het huurwaardeforfait werd geconfronteerd, nimmer een afdoende rechtvaardiging
voor dat fenomeen heb aangetroffen. Ik ben dus ook vandaag niet overtuigd
van de rechtvaardigheid daarvan. Ik sluit mij in het bijzonder aan bij de
opmerking van de heer Van Dijk en trouwens ook van de heer Schuyer, waar het
gaat om de bezwaarmogelijkheden van burgers in de wetsfictiegemeenten.Voorzitter! Duidelijk moge zijn geworden waarom wij twee jaar geleden
bij de WOZ niet en thans bij die zo technische aanpassingswet wel het woord
meenden te moeten voeren en waarom wij niet, althans niet stilzwijgend, akkoord
kunnen gaan met dit voorstel.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Het zal de aanwezigen opgevallen zijn dat ik in tegenstelling
tot mijn normale houding, nu wat stil ben en bleekjes zie. Ik ben wat geschrokken
van het offensief van de heer Van Dijk. Hij heeft een aantal trefwoorden gebruikt
in zijn betoog, te weten "grof geschut", "vluchten kan niet meer", "slagveld",
"slachtoffers" en "ontsierd". Kortom, ik dacht dat ik bezig was met Stratego,
dat ik thuis wel eens speel. Ik was het wat dat betreft eens met de opmerking
van de heer De Boer; de wijze waarop de heer Van Dijk het wetsvoorstel bejegende,
was niet overtuigend. De heer Rensema heeft de heer Van Dijk terecht toegevoegd
dat diens bijdrage wel opmerkelijk was in het licht van de voorgaande regeerperiode.
Zonder te zeggen dat de CDA-fractie destijds geen bezwaren heeft gemaakt,
mag niet vergeten worden dat uiteindelijk in dit huis telt waarvoor je stemt.
Naar mijn waarneming en ervaring valt het de mensen in de straat moeilijk
uit te leggen dat je wel ergens tegen bent maar er vervolgens wel voor stemt.
Het lukt zelden om dat goed uit te leggen. Ik heb genoteerd dat de heer Van
Dijk de heer Rensema heeft opgeroepen zich in dezen aan te sluiten bij zijn
fractie, omdat er nu de gelegenheid zou zijn scheefgroei recht te trekken.
Ik vind dat wat bevreemdend. Het is namelijk vaak gemakkelijker om vanuit
een positie waarin je regeringsverantwoordelijkheid draagt iets te doen aan
een vermeende scheefgroei dan wanneer je in de oppositie verkeert. Ik weet
dat uit eigen ervaring. In zoverre acht ik het grof geschut van de heer Van
Dijk niet overtuigend.De heer Van Dijk (CDA):Wat betreft het laatste punt heeft de staatssecretaris mijn interventie
niet begrepen. Ik heb niet willen zeggen dat het CDA nu in de gelegenheid
is. Het gaat mij erom dat wij als Eerste Kamer, maar eerder nog de Tweede
Kamer, de gelegenheid bij uitstek hebben met de invoering van de onderhavige
aanpassingswet om datgene wat zo duidelijk is scheefge groeid
in de afgelopen jaren, recht te trekken. De staatssecretaris heeft volstrekt
gelijk waar hij spreekt van het stemmen voor iets waar je je zo fel tegen
hebt verzet. Er kan geen verschil van mening over bestaan hoe hard de CDA-fractie
ook in de jaren dat zij nog regeringsverantwoordelijkheid droeg ervoor gestreden
heeft om te voorkomen dat wij dit pad zouden opgaan. Als wij terugkijkend
vaststellen wat de ontwikkelingen zijn geweest op het gebied van de waardeontwikkeling
en de huurontwikkeling, belet dat ons toch niet om een ieder op te roepen
alsnog bij het ingaan van een nieuw tijdvak correcties aan te brengen voor
de komende jaren door een behoorlijke herijking van het huurwaardeforfait,
waarmee het de afgelopen jaren fout is gegaan.Staatssecretaris Vermeend:Ik ontzeg u dat recht niet. Ik kijk alleen terug. In dat licht vind ik
uw betoog weinig overtuigend. Dat is geheel iets anders dan dat ik u het recht
zou ontzeggen om thans op te komen voor de eigenwoningbezitter. De scheefgroei
is ontstaan onder volle verantwoordelijk van het CDA. U heeft uiteraard het
recht om nu een en ander te herstellen.De heer Van Dijk (CDA):Die volle verantwoordelijkheid wordt niet ontkend of ontlopen. Wij dragen
die ten volle. Dat ontslaat ons niet van de verplichting en zeker niet van
het recht om dat nu weer opnieuw ter sprake te brengen. Wij hebben eigenlijk
bevestigd gekregen wat wij al een aantal jaren geleden vermoedden. Wij moeten
dat nu corrigeren.De heer Bierman:Voorzitter! Ik begrijp het niet meer helemaal, maar dat komt wellicht
omdat ik nog maar kort in deze Kamer zit. Pleit de staatssecretaris er nu
voor dat je bij twijfel het beste tegen kunt stemmen, zodat je later niet
meer op je vingers getikt kan worden met de mededeling dat je voorgestemd
hebt? Als dat het geval is, heeft hij mij al overtuigd om tegen de aanpassingswet
te stemmen. Het is een kwestie van geven en nemen. Sommige voorstellen spreken
mij wel aan, maar de uitwerking daarvan bevalt mij niet. Ik verwacht van de
staatssecretaris dat hij mij overtuigt dat ik, omdat de hoofdlijn een verbetering
is, toch maar beter voor het wetsvoorstel kan stemmen. Als de staatssecretaris
mij dat later voor de voeten werpt, kan ik beter meteen tegenstemmen. Of begrijp
ik dat nu helemaal verkeerd?Staatssecretaris Vermeend:U begrijpt het inderdaad niet. Ik heb u niets voor de voeten geworpen.
Ik reageer op het betoog van de heer Van Dijk. Ik kijk met hem terug naar
de ontwikkeling van het huurwaardeforfait in een vorige regeerperiode.De heer Bierman:Straks kijkt de staatssecretaris hierop terug en dan ziet hij wat ik gedaan
of juist niet gedaan heb. Wij mogen toch reageren op de denkbeelden van de
staatssecretaris? Als hij het ons onmogelijk maakt om ten aanzien daarvan
corrigerend op te treden, kan ik beter meteen tegenstemmen.Staatssecretaris Vermeend:Ik beloof u bij dezen plechtig dat ik niet zal terugkijken op deze kwestie.
Het ging mij overigens alleen om de ontwikkeling van het huurwaardeforfait
en de verantwoordelijkheid die de fractie van het CDA daarvoor gedragen heeft.
Verder heb ik de heer Van Dijk niet het recht ontzegd om dit nu te corrigeren.
Kort door de bocht geformuleerd, heeft de heer Van Dijk het recht om dit niet
te willen meemaken. Tegelijkertijd heb ik het recht om hem voor te houden
dat ik zijn opstelling weinig overtuigend vind in het licht van hetgeen er
in het verleden is gebeurd. In het verleden waren er meer mogelijkheden voor
correctie dan thans.De heer Van Dijk maakt uit de grafiek op dat een groot aantal eigenwoningbezitters
met een lastenverzwaring wordt geconfronteerd. Het is voor de gemiddelde eigenwoningbezitter
zeer moeilijk om de waarde van de woning te schatten. Voorzitter! Deze grafiek
is gebaseerd op de stukken en op de gedachtewisselingen met beide Kamers.
Er wordt van uitgegaan dat de mensen in het algemeen een juiste waarde hebben
opgegeven. Veel mensen zijn in staat om globaal de waarde in het economisch
verkeer van hun huis aan te geven. Men weet heel goed – zeker als er
in de buurt wat huizen verkocht zijn – wat zijn huis ongeveer doet op
de markt. De heer Van Dijk onderschat het aantal mensen dat die waarde ook
correct aangeeft.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris kan deze uitspraak niet waarmaken om de
doodeenvoudige reden dat noch de woningbezitters noch hijzelf een goed inzicht
hebben in de betekenis van het begrip "juiste waarde" het komende jaar. Die
juiste waarde wordt nu gedefinieerd als de waarde zoals die wordt vastgesteld
op basis van de WOZ, behalve de wetsfictiegemeenten. Terecht wordt in de memorie
van antwoord gesteld dat die waarde niet precies bekend is. Er worden schattingen
gemaakt.Voorzitter! Dat er mensen zijn die in de afgelopen jaren een hogere waarde
hebben opgegeven en niet hebben geprobeerd te sjoemelen, is wel duidelijk
geworden uit de verhoogde opbrengst van het huurwaardeforfait in de inkomstenbelasting.
Die is namelijk verdubbeld.Staatssecretaris Vermeend:Dat onderstreept dus mijn betoog en ontkracht het betoog van de heer Van
Dijk.De heer Van Dijk (CDA):Het gaat om het begrip "juiste waarde".Staatssecretaris Vermeend:Ik heb het over de waarde in het economisch verkeer. Tot op heden hebben
wij in de inkomstenbelasting gewerkt op basis van het begrip "waarde in het
economisch verkeer". Dat staat al jaren in de wet. Op het aangiftebiljet inkomstenbelasting –
dat zo'n 5 miljoen Nederlanders in hun bus krijgen – staat bij de toelichting
de waarde in het economisch verkeer. Wij kennen dat systeem al jaren. Ik dacht
al sinds de invoering van de Wet op de inkomstenbelasting.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Voor de praktische betekenis wordt de waarde gebaseerd op
de wet Waardering onroerende zaken. Wij weten nog niet volledig wat dit oplevert.
Bovendien wordt er een procedure in gang gezet. Wij kunnen er op grond van
de grafiek dus geen uitspraak over doen of men erop vooruit of achteruit zal
gaan. Mensen die hun waarde regelmatig hebben verhoogd, hebben geen of in
mindere mate last van deze ingreep. Maar het valt voor de individuele woningbezitter
niet vast te stellen wat de juiste waarde is.Staatssecretaris Vermeend:Er is sprake van een misverstand. Op basis van de WOZ-waarde –
dus even los van de wetsfictie – en de waardevaststelling van 1 januari
1995 staat de taxatiewaarde vast. Men krijgt een beschikking in de bus en
men weet dan wat de vastgestelde waarde volgens de waarderingssystematiek
is. Het grote voordeel van die systematiek is dat gedurende een WOZ-tijdvak
de mensen die waardering niet meer hoeven uit te voeren. Zij staat vast en
geeft dus zekerheid. In het oude systeem moest jaarlijks gekeken worden naar
de waarde in het economisch verkeer. De afgelopen jaren is de waarde in het
economisch verkeer voortdurend gestegen. Met andere woorden: men was ieder
jaar wettelijk verplicht om de waarde in het economisch verkeer aan te geven.
Dat betekende feitelijk dat die waarde steeg. Dat kon betekenen dat men in
een hogere klasse terecht kwam. Het grote voordeel van dit systeem is dat
voor de komende vier jaar de waarde is gefixeerd op 1 januari 1995. Er is,
in vergelijking met het oude systeem, geen sprake meer van een jaarlijkse
ophoging, waardoor men in een hogere klasse terecht kon komen.Ik heb de heer Van Dijk ook niet gehoord over het voordeel dat het afschaffen
van de waardeklassen met zich brengt. Ik dacht dat de heer De Boer erop wees
dat wij af zijn van het spelletje dat mensen net zo lang zoeken tot zij in
de "juiste" – aantrekkelijkste – waardeklassen terechtkomen. Dat
voordeel wordt alom aangemerkt als een vereenvoudiging en een bijdrage tot
een evenwichtig stelsel.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! De staatssecretaris hoeft mij op dat punt niet te overtuigen,
want ik heb in eerste termijn duidelijk gezegd dat ik dit een grote verbetering
vind. De grote onzekerheid over wat de juiste waarde is, blijft tot op de
huidige dag voor vele woningbezitters bestaan. Een aantal heeft nog geen beschikking
over de waarde ontvangen.Staatssecretaris Vermeend:Inderdaad, nog niet iedereen heeft een WOZ-beschikking. Ik ga ervan uit
dat als die er is, betrokkene – los van de mogelijkheid van bezwaar
en beroep – die WOZ-waardevaststelling kent. Dan is er zekerheid voor
de komende vier jaar.Voorzitter! De heer Van Dijk betreurt het dat er niet gekozen is voor
een fundamentele herijking van de vaststelling van het huurwaardeforfait als
zodanig. Zijn partijgenoot aan de overzijde van het Binnenhof heeft ook daarvoor
gepleit. Ik zal dat betoog niet overdoen. Hij heeft het ongetwijfeld gelezen,
maar hij vond het betoog niet overtuigend. Wij hebben aangegeven waarom wij
hebben gekozen voor de thans voorliggende vereenvoudigde techniek. De heer
Van Dijk heeft daar kanttekeningen bij geplaatst. Hij vindt die techniek onevenwichtig
en niet leidend tot het juiste resultaat, het resultaat dat hij beoogt. Hij
komt op basis van berekeningen uit de praktijk, van zestien organisaties die
deskundig zijn op dat terrein, tot een percentage van 1 of beneden de 1. Dat
is ongeveer het percentage dat ook door zijn collega De Jong aan de overkant
is genoemd. De heer De Jong vond het een mooi percentage. Op zichzelf is 1%
natuurlijk heel mooi, maar het is de vraag of op basis van de voorgestelde
fundamentele herijking het percentage van 1 de juiste uitkomst is. Ik wil
daarover niet in discussie treden omdat je daarvoor een aantal nadere gegevens
moet hebben. Ik heb aangegeven dat wij op dat moment niet beschikten over
de juiste gegevens. Bovendien hebben wij eerlijk aangegeven – het staat
ook in de stukken – dat ook budgettaire overwegingen een rol hebben
gespeeld. Hier is ook aangekaart, dat dit bij de afweging is betrokken. Ik
ben erover verheugd dat de heer Schuyer tot de conclusie komt dat, als je
alle plussen en minnen erbij betrekt, de 1,25% een redelijke benadering is
van het stelsel waarvoor wij hebben gekozen. Bovendien vindt na het eerste
WOZ-tijdvak opnieuw een aanpassing plaats.De heer Van Dijk heeft gesproken over de bijstellingsmechaniek. Voor alle
duidelijkheid meld ik dat die voor het eerst effectief wordt na afloop van
het WOZ-tijdvak en dus met ingang van 2001. Dat moeten wij ons realiseren.
In deze overgangsperiode – dat misverstand moet worden weggenomen –
heeft de bijstellingsmechaniek nog geen feitelijk resultaat. Het is niet de
bedoeling dat de bijstellingsmechaniek er in deze lopende periode toe leidt
dat bijvoorbeeld in 1998 een ander percentage geldt dan die 1,25. Volgens
mij klonk dat wel door in het betoog van de heer Van Dijk, maar misschien
vergis ik mij. Dat is echter uitdrukkelijk niet beoogd. Zo luidt de wet niet
en dat heeft het kabinet ook niet voorgesteld.De heer Van Dijk (CDA):Dat maakt mijn verwondering over het feit dat ons nu reeds instemming
met dat bijstellingsmechanisme wordt gevraagd, alleen nog maar groter.Staatssecretaris Vermeend:Ik had de heer Van Dijk dus toch goed begrepen. Hij dacht dat die 1,25%
jaarlijks omhoog zou gaan.De heer Van Dijk (CDA):Over het tijdstip waarop het precies zou ingaan, liet de memorie van antwoord
enige twijfel ontstaan. Uit de memorie van antwoord heb ik begrepen, dat het
ophogingspercentage binnen een tijdvak aan de hand van de ontwikkeling van
de huurindex reeds in 1998 zou ingaan. Ik zal dat straks nog even opzoeken
voor de tweede termijn. Als dat niet het gevolg zou zijn, krijg je immers
heel rare schokken aan het eind van een periode. Zelfs al is dat niet het
geval, dan nog dient de vraag gesteld te worden waarom het kabinet, nu het
pas over een paar jaar wordt ingevoerd, de komende vier jaar niet de tijd
neemt, nog eens goed na te denken over een goed bijstellingsmechanisme waarin
rekening wordt gehouden met alle factoren.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! Nu wordt mij een deel van uw betoog duidelijk. U hebt zich
gewoon vergist. U kunt wel naar de memorie van toelichting verwijzen, maar
de wet is duidelijk. U hebt zich in uw betoog en in een aantal van uw opmerkingen
feitelijk vergist, moet ik concluderen. Een deel van uw bezwaren ging over
het jojo-effect en de onzekerheid die erin zit. U zei dat de mensen nu weer
worden geconfronteerd met dat bijstellingsmechaniek, maar dat wordt pas effectief
in 2001.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Wij praten over twee dingen. Het feit dat dit wellicht niet
goed begrepen is, doet niets af aan de fundamentele kritiek die ik heb op
het voorgestelde bijstellingsmechanisme. Uit de memorie van antwoord die wij
 hebben gekregen, heb ik menen te moeten afleiden dat het systeem
in feite al begint te werken in 1998.Mocht dat niet het geval zijn, dan nog staat mijn vraag overeind of wij
met dit bijstellingsmechanisme een mechanisme in werking hebben gesteld, en
hebben vastgelegd in de wet, dat voldoende recht doet aan alle factoren die
het huurwaardeforfait volgens de tot nu toe gebruikte systematiek beïnvloeden.
Dan is mijn antwoord gewoon "nee", want de correctiefactoren die wij tot op
heden hebben gebruikt, onder andere de ontwikkeling in lasten en kosten van
het eigenwoningbezit, zijn uit dat bijstellingsmechanisme weggevallen.Staatssecretaris Vermeend:Ik weet niet of de heer Van Dijk de stukken en de gedachtewisseling met
de Tweede Kamer heeft gelezen. Als wij in 2001 bij de vaststelling van het
percentage komen tot nieuwe inzichten over de opbouw en de samenstellende
delen van het huurwaardeforfait, heb ik toegezegd aan zijn partijgenoot De
Jong, die mij dezelfde vraag heeft voorgelegd, dat deze vanzelfsprekend in
de beschouwing kunnen worden betrokken. Wij hebben dit uitdrukkelijk gekwalificeerd
als een overgangsregime, om het huiselijk te formuleren, ook gezien het feit
dat er wetsficties zijn en wij daarop een ophoging hebben moeten toepassen.De heer Van Dijk (CDA):Waarom laten wij datgene wat in de wet staat over het bijstellingsmechanisme,
dat pas over vier jaar ingaat, niet voorlopig weg? Naar mijn mening wordt
men op het verkeerde been gezet, als men dit letterlijk neemt. Als u nog onderzoek
moet doen, wat let u dan om de beslissing over hoe dat bijstellingsmechanisme
eruit zal zien, uit te stellen tot over een paar jaar?Staatssecretaris Vermeend:Ik heb een heel heldere toezegging gedaan, omdat de heer De Jong een soortgelijk
betoog had als u. Ik heb aangegeven dat wij de komende jaren kunnen gebruiken
om te kijken naar de ontwikkeling en de samenstellende delen. Als je het opnieuw
moet vaststellen in 2001, kun je daar rekening mee houden. Laten wij realistisch
zijn, wij hebben de keuze gemaakt. Het voorstel dat wij nu doen, heeft een
aantal voordelen voor de gemeenten, voor de burgers en voor de overheid bij
de uitvoering. Het systeem dat wij nu voorstellen, is evenwichtiger dan het
oude systeem. Wij hebben die afweging gemaakt. Wij hebben gezegd dat wij het
nu invoeren, maar tegelijkertijd die periode gebruiken om te kijken naar de
ontwikkeling en naar de samenstellende delen. Wij verzamelen dan de noodzakelijke
gegevens. Dat heb ik toegezegd aan uw collega aan de overkant. Dat is onze
afweging geweest. U kunt een andere afweging maken. U maakt feitelijk de afweging
om alles bij het oude te laten, eerst fundamenteel na te denken en dan met
een voorstel te komen. Zo begrijp ik het.De heer Van Dijk (CDA):Dit is hinken op twee gedachten. U vraagt instemming in deze Kamer over
een aanpassingsmechanisme, waarbij wij buiten beschouwing kunnen laten wanneer
dat ingaat. Is dat bijstellingsmechanisme correct? U zegt toe dat u in de
loop van de tijd zult kijken hoe alle factoren zich ontwikkelen. De ontwikkeling
van al die factoren zit niet in het bijstellingsmechanisme dat u ons nu voorlegt.
Vandaar mijn vraag om deze beslissing uit te stellen.Staatssecretaris Vermeend:Ik verval in herhaling, maar ik heb in de stukken en in de gedachtewisseling
in de Tweede Kamer aangegeven dat in het huurwaardeforfait en met de koppeling
aan de huurindex in een vereenvoudigde opzet feitelijk wordt voortgeborduurd
op de bestaande systematiek. Het is vereenvoudigd en minder gedetailleerd
en er wordt minder gekeken naar de onderliggende factoren; dat geef ik allemaal
toe, maar feitelijk bouwen wij op de huidige systematiek voort. Het spijt
mij, maar ik kan de heer Van Dijk op dat punt niet overtuigen.De heer Van Dijk heeft een aantal opmerkingen gemaakt over de wetsfictiegemeenten.
Ook de heer Schuyer heeft daarop gewezen. Op dat punt hebben wij op een bepaald
moment, met name voor de loon- en inkomstenbelasting – zeg maar: de
rijksbelastingen – een keuze moeten maken, mede met het oog op het gelijkheidsbeginsel.
Omdat de waarde niet de waarde van 1 januari 1995 is, hebben wij bij wetsfictie
een ophogingspercentage moeten vaststellen. Dat is zo goed mogelijk gebeurd,
kijkend naar de verschillende ontwikkelingen bij gemeenten. Vandaar die verschillende
percentages. Die keuze is doelbewust gemaakt, omdat het niet zo kan zijn dat
je voor de rijksbelastingen waarvoor die waardering van belang zijn, voor
de ene categorie bijvoorbeeld 1992 of 1993 als uitgangspunt neemt en voor
de andere categorie 1995. Dat is geen houdbaar stelsel en daarom moet je een
keuze maken en er is gekozen voor het gebruik van dat ophogingspercentage.Ten aanzien van de tegenbewijsmogelijkheid wijs ik ook de heer Schuyer
erop dat er is aangegeven dat een aantal aspecten, zoals doelmatigheid, daarbij
een rol hebben gespeeld. Tegelijkertijd gaat het om een stelsel dat evenwicht
zoekt met het stelsel dat als uitgangspunt 1 januari 1995 heeft. Ik verwijs
naar de bladzijden 5 en 6 van de memorie van antwoord aan de Eerste Kamer.
Daar ben ik uitvoerig ingegaan op alle aspecten die daarbij een rol spelen.
De uiteindelijke keuze – ook in de Tweede Kamer was daar enige kritiek
op – is gevallen op deze systematiek, mede met het oog op het bewerkstelligen
van de gelijkheid met alle waarderingen die uitgaan van 1 januari 1995.In de tegenbewijsregeling zit ook een stuk doelmatigheid, die je op verschillende
manieren kunt appreciëren. Daarvan ben ik mij bewust en dat heb ik ook
aan de overkant gezegd. Ook dat is een afweging. Tegelijkertijd ga ik ervan
uit dat de ophogingspercentages zodanig zijn vastgesteld dat zij een goede
benadering geven van de ontwikkeling in de tussenliggende periode en dat men
de waardering buitengewoon zorgvuldig heeft gedaan. Als men dat zorgvuldig
heeft gedaan, zal er ook geen of minder aanleiding zijn om te vrezen voor
bezwaar en beroep, maar dat kun je natuurlijk niet uitsluiten omdat dit voor
mensen – dat ben ik met de heer Van Dijk eens – een verhoging
kan betekenen. Ik zeg heel uitdrukkelijk dat dat, zeker als het om de rijksbelastingen
gaat, ook afhangt van het aangiftegedrag in het verleden.Ik blijf even bij de periode die nu ingaat: de heer Wöltgens heeft
gevraagd of je de overgangsperiode – hij heeft, zoals ik zojuist heb
aangegeven, terecht gezegd dat het een overgangsperiode is – kunt gebruiken
om met name van de wetsfictiegemeenten de waardeontwikkeling te monitoren.
De ophogingspercentages die bij de verschillende gemeenten
zijn aangegeven, zijn op zichzelf reëel en zijn gebaseerd op de waardeontwikkeling
tussen de peildatum voor de OZB voor 1992, 1993, 1994 én 1995. De weergegeven
waardeontwikkeling is dus gebaseerd op de reële waardeontwikkeling. Vervolgens
is die waardeontwikkeling na 1 januari 1995 als zodanig niet meer relevant.
Dat heb ik net uitgelegd in mijn betoog naar aanleiding van een vraag van
de heer Van Dijk. Wel kan de overgangsperiode gebruikt worden om de waardeontwikkeling
en de samenstellende delen te bekijken voor de vaststelling van het nieuwe
huurwaardeforfait in het jaar 2001. Ook dat heb ik net aangegeven.Daarover is door de heer Wöltgens gevraagd hoe dit budgettair zal
verlopen. Hoe men het ook wendt of keert, uiteindelijk komt er een endogene
regeling op een bepaald moment. Op dat moment moeten wij bezien waartoe die
regeling leidt, rekening houdend met de gekozen techniek.De eenmalige vaststelling heeft ook haar voordelen. De komende jaren heeft
men rust aan het front. Als eenmaal de waarde is vastgesteld en geaccepteerd,
is er de komende vier jaar rust. Daarbij verwijs ik naar mijn betoog in antwoord
op een vraag van de heer Van Dijk. Dit voorkomt allerlei nieuwe waardetaxaties
en -fluctuaties, die ook hun weerslag vinden in de belastingheffing voor de
burger. In de genoemde vier jaar voorkomt men ook het jojo-effect. De beschikking
is immers vastgesteld. Dat geldt ook voor de wetsfictiegemeenten. De komende
WOZ-periode is er dus een stabiele regeling. Na afloop van die periode spreekt
het voor zich dat men rekening houdt met de door mij gegeven technische elementen.
Dan kan er een andere uitkomst komen, die voor de burger tot een ander percentage
leidt en dus een jojo-effect inhoudt.Ik weet niet of dat op een andere wijze opgelost kan worden. Een van de
leden van deze Kamer heeft de suggestie gedaan om ieder jaar een afweging
te maken. Deze suggestie kwam van de heer Holdijk. Ik vraag mij af of de burger
daarmee een plezier wordt gedaan. De burger heeft er immers meer belang bij
als hij voor een meerjarige periode weet welk bedrag als uitgangspunt wordt
genomen voor zowel de OZB als de rijksbelastingen.De heer Schuyer heeft gevraagd wat het betekent als het wetsvoorstel nu
niet wordt aangenomen. Op die heldere vraag krijgt hij van mij een helder
antwoord. Wat betreft de rijksbelastingen gaat in ieder geval de nieuwe techniek
niet in. Dat betekent dat de 545 mln. die in totaal ingezet is naar de schatkist
van het Rijk gaat. Als het systeem niet doorgaat, gaat ook de aanpassing van
het forfait niet door. Dat is de consequentie.De heer Schuyer (D66):Er wordt dus geen gat in de begroting geschoten?Staatssecretaris Vermeend:Mijn collega zal straks ingaan op wat er bij sommige gemeenten gebeurt.
Een groot aantal eigenaar-bewoners zal minder tevreden zijn. Die zullen de
voorkeur geven aan doorgang van het wetsvoorstel, gezien de voorstellen om
het huurwaardeforfait op 1,25% te zetten.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Mijnheer de voorzitter! Ik denk dat op de vragen en opmerkingen van de
heer Van Dijk door collega Vermeend in voldoende mate is gereageerd. Ik ga
verder met het betoog van de heer Rensema. De heer Rensema heeft aan het begin
van zijn betoog aangegeven dat hij wel enige aarzeling heeft bij de vraag
of de mogelijkheid om de tarieven voor woningen en niet-woningen te differentiëren,
die in dit wetsvoorstel is voorzien, in het algemeen gelukkig is. Daar valt
veel over te discussiëren en dat is in de Tweede Kamer ook gedaan. Uiteindelijk
heeft zij een dergelijke tariefdifferentiatie als gewenst beoordeeld. Ik ben
heel blij dat de heer Rensema tot de conclusie komt dat deze vorm van tariefdifferentiatie
in relatie tot het gelijkheidsbeginsel ook naar zijn oordeel goed te verdedigen
is. Dat is een belangrijk punt, ook als het gaat om gelijke behandeling in
het kader van dit type wetgeving.De heer Rensema heeft er op zichzelf genomen gelijk in dat tariefdifferentiatie
gebruikt kan worden om marktmechanismen, of althans de effecten daarvan, enigszins
te mitigeren. Dat is waar. Ze kan ook voor andere doeleinden worden gebruikt.
Men kan er, bijvoorbeeld om redenen van stimulering van werkgelegenheid, bewust
voor kiezen om het bedrijfsgebouw van een lager tarief te voorzien dan de
woning. Maar inderdaad kan de tariefdifferentiatie ook worden gebruikt om
de marktprijs enigszins te mitigeren.De signalen die wij tot nu toe hebben gekregen en die overigens nog maar
beperkt zijn – wij hebben nog geen beeld van alle gemeenten –
vertonen eerder de tendens dat tariefdifferentiatie ten gunste van woningen
wordt ingezet dan dat ze ten gunste van niet-woningen zou worden ingezet.
Dat erken ik en dat wordt ook wel een beetje veroorzaakt door de marktontwikkelingen,
want de marktwaarde van woningen stijgt op dit moment sneller dan die van
niet-woningen. Maar ik zal niet ontkennen dat het op dit moment zo lijkt te
gebeuren, voorzover de tariefdifferentiatie wordt toegepast.Interessanter vind ik het betoog van de heer Rensema over het gelijkheidsbeginsel
in het geval van de zogenaamde "gemengdgebruikobjecten". Ik denk dat het studeerkamerarrest
waar de heer Rensema op wees, niet zonder meer vergelijkbaar is met de voorgestelde
behandeling van gemengdgebruikobjecten. Dat arrest ziet heel nadrukkelijk
op een individuele aanslag in een subjectief belastingstelsel, namelijk de
inkomstenbelasting, terwijl in het voorliggende voorstel wordt onderscheiden
naar het object.Ik heb toch wel gevoel voor de argumentatie van de heer Rensema. Hij vraagt
of met het toestaan van tariefdifferentiatie en het neerleggen van het in-hoofdzaak-gebruik-beginsel
van 70%, het effect wordt beoogd dat gemengd gebruik van dat verschil in tarief
niet kan profiteren. Dat is eigenlijk de kern van de vraag die de heer Rensema
heeft gesteld en ik denk dat die vraag een nadere beschouwing rechtvaardigt.
Ik kan mij voorstellen dat men op dit punt zegt: wij moeten wel heel zeker
weten dat wij hebben beoogd om verschillende effecten onder dergelijke omstandigheden
te bewerkstelligen of juist niet.Het is waar dat dit probleem nu alleen maar kan worden opgelost bij wetswijziging.
Er moet immers een objectafbakening worden gemaakt, of een wettelijke splitsing
die op een andere manier is gedefinieerd dan door objectafbakening.
Omdat de Eerste Kamer niet de mogelijkheid heeft om te amenderen, kan die
op dit moment niet worden ingevoerd. Als wij al zouden concluderen dat wij
die inderdaad willen, zou dat een aanpassing van het wetsvoorstel met zich
brengen. Daar zitten wel enige haken en ogen aan. De objectafbakening is ingewikkeld
als er geen sprake is van zelfstandig gebruik van een deel van de objecten.
Het is dus niet zo heel eenvoudig. Gelet op de argumentatie van de heer Rensema
en het feit dat nu voor het eerst vanwege de tariefdifferentiatie de "in hoofdzaak-formulering"
betekenis krijgt voor de gemengdgebruikobjecten, ben ik bereid om dit onderdeel
nader te bezien. Wij zullen nagaan onder welke omstandigheden tegen dit probleem
wordt aangelopen en hoe een en ander in de praktijk van de tariefdifferentiatie
uitwerkt. Wanneer vervolgens blijkt dat problemen boven tafel komen die als
betekenend en onbedoeld moeten worden gekwalificeerd, ligt het voor de hand
dat wij op de een of andere manier een aanpassing van de wet voorbereiden
die voorziet in de mogelijkheid van splitsing. Voorzitter! Ik kan er op dit
moment niet veel méér van maken maar ik hoop dat de heer Rensema
uit mijn bijdrage opmaakt dat ik erken dat hier mogelijk een onbedoeld effect
voor de gemengdgebruikpanden ontstaat. Op z'n minst moet worden nagegaan of
effecten bedoeld of niet bedoeld zijn. De vraag in welke omvang er hier sprake
kan zijn van een probleem, rechtvaardigt nader onderzoek en ik ben bereid
om dat nadere onderzoek te verrichten, daarover te rapporteren en zo nodig
met een aanpassing van de wet te komen.Op dit moment beschik ik niet over de brief die de VNG kennelijk heeft
ingezonden en waarin wordt verwezen naar de kerken, ten aanzien waarvan het
"in hoofdzaak-gebruik" inderdaad ziet op belastingvrijstelling. In elk geval
was ik niet van plan om dit argument in dit verband te gebruiken. Ik geloof
dat er belangrijke verschillen zijn met betrekking tot de effecten, waar het
gaat om de toepassing van het begrip "in hoofdzaak-gebruik".Het "in hoofdzaak-criterium" is overigens van belang in relatie met de
nieuwe Financiële verhoudingswet omdat immers de toerekening aan woningen
of niet-woningen relevant is voor het vereveningspercentage in deze wet voor
gemeenten. Wij moeten dus op de een of andere manier een voorziening treffen
die, als het anders wordt gedaan dan nu op dit moment in de wet is aangegeven,
in elk geval voor gemeenten de toerekening naar woningen en niet-woningen
ondubbelzinnig duidelijk maakt. Al met al praten wij over een zaak die wat
nader beschouwd moet worden; voorkomen moet worden dat hierop uit de losse
pols al te gemakkelijk antwoord wordt gegeven.Voorzitter! De heer Wöltgens hield ik al bij interruptie voor dat
hij uitging van een aantal onjuiste veronderstellingen. In de eerste plaats
verwijs ik naar de mogelijkheid voor gemeenten om de stijging te binden aan
een maximum. Het betreft hier een "kan"-bepaling; de gemeente is bevoegd om
een verordening te maken waarin zij besluit om de individuele stijging van
de lastendruk van een burger aan een maximum te binden. De gemeente is daartoe
niet verplicht. Of dit gebeurt, is afhankelijk van de keuze die de gemeente
zelf maakt. Dit betekent overigens niet dat een maximumopbrengst is gegeven.
De gemeente heeft immers ook de vrijheid om de kosten hiervan als het ware
te verevenen door middel van een aanpassing van het algemene tarief. Zo zal
het in de praktijk ook vaak gaan, zo is mijn inschatting. Gemeenten zullen
over het algemeen de beoogde inkomsten op grond van de OZB omrekenen naar
een bepaald tarief en niet omgekeerd. Dat is tot nu toe de praktijk, zowel
als de beweging neerwaarts is als wanneer die beweging opwaarts is.Met het plafond van de Financiële verhoudingswet heeft dit niets
te maken omdat de gemeentelijke inkomsten en het gemeentelijke tarief geen
enkele relatie hebben met deze wet. Uitsluitend de vastgestelde economische
waarde heeft een relatie met deze wet. Het tarief en de belastingopbrengst
doen er wat dit betreft niet toe. De waarde verandert niet op het moment dat
men de individuele lastendruk fasegewijs verhoogt of maximeert. In die zin
is er geen sprake van een plafond voor de belastingcapaciteit.De heer Wöltgens (PvdA):U zult het toch met mij eens zijn dat de waarde van een onroerend goed
pas belastingcapaciteit wordt op het moment dat de basis wordt vermenigvuldigd
met een tarief.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Nee, want die waarde wordt met een vast tarief vermenigvuldigd, het tarief
is namelijk ƒ 9,38 per ƒ 3000 economische waarde. Het doet er
dus niet toe.De heer Wöltgens (PvdA):Maar de waarde van het onroerende goed is volgens mij de belastinggrondslag.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Ja, maar de waarde wordt vastgesteld op grond van de WOZ.De heer Wöltgens (PvdA):Ik was nog niet uitgesproken. De grondslag moet je vermenigvuldigen met
het bedrag per hoeveelheid om aan de belastingcapaciteit in guldens te komen.
Het ging mij erom of de vermenigvuldigingsfactor door een aantal beperkende
factoren niet aan een maximum is gebonden, waardoor de totale opbrengst begrensd
is.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Nee, dat is niet zo, want de waarde van het onroerende goed verandert
niet met een maximering van de tarieven. Er is een in de wet vastlegde vermenigvuldigingsfactor,
het tarief per eenheid economische waarde; die factor is niet afhankelijk
van het lokaal geheven tarief. En wat een gemeentebestuur ook doet met zijn
tarief, die factor verandert niet.De heer Wöltgens (PvdA):Misschien kan ik even een voorbeeld geven. Een bekende nadeelgemeente
is Abcoude; ik neem Kerkrade maar niet, want daar wordt de zaak nog gerepareerd,
zo neem ik aan. Maar in Abcoude moet men de belasting om het nadeel goed te
maken met 40% verhogen. Dat is een nogal forse verhoging. Als er nu een maximum
wordt aangebracht in de stijging van de aanslag per belastingplichtige, dan
is een gemeente als Abcoude niet in staat, haar capaciteit te effectueren.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Jawel, want dan kan ze gewoon besluiten, het tarief niet te maximeren.De heer Wöltgens (PvdA):Dat is waar, maar wat was nu de bedoeling van de Tweede Kamer met het
 introduceren van dat maximum? Het was natuurlijk de bedoeling,
het ongemak voor de individuele belastingplichtige aan een maximum te binden.
U heeft het amendement toen niet ontraden.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Wij hebben er ook niet enthousiast over gedaan...De heer Wöltgens (PvdA):Maar wij hebben zojuist van uw collega gehoord: of je er achteraf nu enthousiast
over bent of niet, je blijft verantwoordelijk.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Zeker, en ik verdedig het ook. Natuurlijk heeft de gemeente in zulke omstandigheden
de keuze, af te wegen of zij gebruik wil maken van de "kan"-bepaling die de
wet biedt, of dat zij anderszins de begroting sluitend maakt. Dat dit zeker
voor gemeenten met een groot nadeel niet eenvoudig zal zijn, besef ik heel
goed, maar de wet maakt dit niet onmogelijk en ze brengt ook geen belemmeringen
op dit punt aan.Voorzitter! Ik ben altijd heel blij als er, in dit geval door de heer
De Boer, erkend wordt dat gemeentebesturen in het algemeen hun verstand gebruiken
bij de besluiten die zij nemen. De verwachting dat het hierbij ook zal gebeuren,
lijkt mij dan ook gerechtvaardigd. Natuurlijk kan er tariefdifferentiatie
worden toegepast, maar er zullen ook gemeenten zijn die dit niet zullen doen,
omdat zij het bijvoorbeeld op grond van de overwegingen die de heer Rensema
aangaf, in de plaatselijke omstandigheden niet gewenst achten. Wij hebben
natuurlijk ook beoogd, de gemeenten dit soort beleidsruimte te geven.De heren De Boer en Wöltgens hebben erop gewezen dat het verschil
in waardeontwikkeling dat nu op een aantal plekken zichtbaar wordt, wel degelijk
het risico oplevert dat het effect van de lastendruk bij de lagere inkomens
harder aankomt dan bij de hogere. Dat is juist. Het gaat om bedragen die vergelijkbaar
zijn met nominale bedragen, en nominale bedragen tikken bij lagere inkomens
nu eenmaal harder aan dan bij hogere. Maar deze belasting kan inderdaad niet
inkomensafhankelijk gemaakt worden, dus de gemeenten zullen het moeten doen
met het instrumentarium dat met deze wet wordt aangereikt: tariefdifferentiatie,
een ingroeimogelijkheid en een aftoppingsmogelijkheid. Men kan hiervan gebruik
maken, maar soms zal het wellicht voldoende zijn, de effecten van de belastingstijging
te mitigeren. Soms zal dat echter onvoldoende zijn, maar wij hebben toch uiteindelijk
een pakketje van mogelijkheden samengesteld waarmee gemeenten desgewenst hun
voordeel kunnen doen.Dan kom ik nog even op de wetsfictiegemeenten, waar ook de heer Schuyer
op inging. Collega Vermeend heeft al uitvoerig aangegeven wat de situatie
is in het kader van de rijksbelastingen. Op zichzelf is het waar dat de tegenbewijsregeling
een zekere drempel inhoudt. Daar is collega Vermeend ook op ingegaan. Ik zal
daar verder op dit moment niet uitgebreid bij stilstaan. Er kunnen voor een
aantal gemeenten forse financiële effecten ontstaan, als deze wet niet
wordt aangenomen. Er zijn een aantal gemeenten die de waardepeildatum van
1 januari 1992 hanteren. Nu is daar op zichzelf een overgangsmogelijkheid
voorzien, maar als deze wet niet wordt aangenomen, zijn er zes gemeenten die,
omdat zij die peildatum ook in 1992 al hebben gehanteerd, geen heffingsgrondslag
voor de OZB zullen hebben in het volgende jaar. Immers, zij hebben op grond
van de huidige wet hun vijf jaar voor dezelfde peildatum "opgebruikt". Er
zijn dan zes gemeenten – voorzover wij het op dit moment weten; ik hoop
dat wij het goed getraceerd hebben – die geen grondslag hebben voor
OZB-heffing en dat lijkt mij in ieder geval voor de begroting van die gemeenten
een probleem. Ook daarom zou het gewenst zijn, als dit wetsvoorstel aanvaard
zou kunnen worden.De heer Holdijk vraagt hoe reëel de ambitie is om op een waarderingsfrequentie
te komen van één keer per jaar en of wij, om het voorzichtig
te zeggen, in 2005 een frequentie van om de twee jaar zullen halen. Ik durf
daar op dit moment geen uitsluitsel over te geven. Het is in het debat aan
de overkant ook even aan de orde geweest. Uiteindelijk is het steeds de bedoeling
geweest tot een systeem te komen, waarin je op zichzelf per jaar kunt waarderen,
omdat dat het meest de waardeontwikkeling volgt. Ik durf op dit punt geen
enkele garantie te geven. Ik kan alleen maar zeggen dat onze inzet erop gericht
is in ieder geval een uiterste poging te doen om zo snel als dat ook technisch
en economisch mogelijk is, wel tot een hogere frequentie van waarderen te
komen.Voorzitter! Ik wilde het, wat mijn antwoord betreft, hierbij laten.De heer De Boer (GroenLinks):Voorzitter! De regering kan een tweede termijn van mijn kant voorkomen
door een antwoord te geven op mijn vragen over de belastingvrije voet bij
de OZB van ƒ 25.000 of daaromtrent.De voorzitter:Kan de regering aan dat verzoek voldoen?Staatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Bij de OZB is op dit moment geen belastingvrije voet van ƒ
25.000. Er is wel een tariefvrijstelling bij economische waarden beneden een
bepaald bedrag. In het debat in de Tweede Kamer is die belastingvrije voet
aan de orde geweest en uiteindelijk is ervoor gekozen om dat niet te doen.
Ik moet zeggen dat ik op zichzelf dit soort kwesties wel bespreekbaar vind.
Tegelijkertijd vind ik dat je voorzichtig moet zijn om niet zóveel
te differentiëren in wat je een globaal zakelijk stelsel beoogt te laten
zijn, dat je materieel op een inkomensafhankelijke belasting terecht begint
te komen, want dan moet je principieel de keus maken om belastingheffing te
verschuiven van de OZB naar bijvoorbeeld de inkomstenbelasting. Ik heb derhalve
enige aarzeling op dit punt, niet omdat ik principieel vind dat zoiets onbespreekbaar
is, maar wel omdat ik vind dat je in je optelsom moet opletten, dat je materieel
niet naar een inkomensafhankelijke belasting schuift voor iets dat een zakelijke
grondslag heeft en, op grond van de wet, behoort te hebben.De heer De Boer (GroenLinks):Dat stond natuurlijk in het licht van het gegeven dat het bij de lagere
inkomens nominaal harder aantikt. Dat heeft de staatssecretaris net al gezegd.
Ik heb uit de Handelingen van de Tweede Kamer begrepen dat het standpunt van
de regering was: nu nog niet. Wanneer kan dat "nu nog niet" eventueel veranderen
in "toch wel" en waarvan is dat afhankelijk? Wordt er verder over nagedacht
of laat de staatssecretaris het bij deze mededeling? Daar gaat het eigenlijk
om.Staatssecretaris Van de Vondervoort:Wij hebben de Tweede Kamer toegezegd dat in het kader van de discussienota
die onder eerste verantwoordelijkheid van Financiën wordt voorbereid
over het belastingstelsel in de 21ste eeuw ook een aantal aspecten van lokale
belastingen en verhoudingen tussen lokale belastingen en rijksbelastingen
in de beschouwing zullen worden betrokken. Ik vind dit typisch een onderwerp
dat heel goed in zo'n discussiekader aan de orde zou kunnen worden gesteld.De heer Van Dijk (CDA):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Ik teken daarbij
aan dat ik de antwoorden toch niet in alle opzichten bevredigend heb gevonden.
Veel ging langs de fundamenten van onze kritiek heen en hier en daar was kennelijk
sprake van een misverstand. Een tweede termijn is altijd goed om misschien
nog iets te corrigeren. Ik loop dan ook mijn drie hoofdpunten heel kort na.Ik begrijp best dat staatssecretaris Vermeend wat de wetsfictiegemeenten
betreft voor een probleem stond, gegeven het wat oude tijdstip van de taxaties
die in die gemeenten hadden plaatsgevonden. Hij had een drietal opties; ik
denk even met hem mee. Hij had het voorbeeld van de gemeenten bij hun onroerendezaakbelasting
kunnen volgen en genoegen kunnen nemen met die fictie. Dat is misschien niet
de meest aantrekkelijke optie, maar niettemin bestond ze.De tweede optie zou zijn geweest het oude systeem van waardevaststelling
voor deze gemeenten nog een aantal jaren te blijven volgen en aan de huiseigenaren
de verplichting op te leggen om zelf de waarde van hun woning te schatten
en die op te geven voor de inkomsten- en de vermogensbelasting. Die oplossingsrichting
zou misschien nog het meeste recht hebben gedaan aan de grote verschillen
in waardeontwikkeling van individuele woningen. Die kan de eigenhuisbezitter
beter bekijken.De derde optie is de nu gekozen oplossing om op basis van een onderzoek
per gemeente ophogingspercentages vast te stellen, daarbij wel wetend dat
één ophogingspercentage dat geldt voor de gehele gemeente, onafhankelijk
van waardeklasse, type woningen en dergelijke, heel grote fouten bevat. Wij
zouden zelfs nog akkoord kunnen gaan met een dergelijk systeem, mits daarop
een veiligheidsklep zit in de vorm van een behoorlijke bezwaar- en beroepsprocedure.
Daar zat de kern van ons bezwaar, vooral ook uit een oogpunt van rechtsongelijkheid
ten opzichte van huiseigenaren in andere gemeenten. Dit bezwaar is niet weggenomen.
Ik verwijs naar de analyse die ik zo-even maakte van de problemen waarvoor
de staatssecretaris mogelijke oplossingsrichtingen zag.Ik denk dat op deze memorabele dag, waarop toch een nieuw tijdvak ingaat
wat de waardering van het onroerend goed betreft, een belangrijke kans is
gemist om het huurwaardeforfaitpercentage te herijken. Naar aanleiding van
datgene wat de staatssecretaris heeft gezegd: "ik kan of wil niet in discussie
gaan over een bepaald percentage, of dat nou goed of slecht is; ik heb geen
gegevens; er waren ook budgettaire gevolgen." Hij heeft daarmee evenwel mijn
somberste en zwartste vermoedens bevestigd, namelijk dat wij in de mist zitten
en dat budgettaire neutraliteit wel eens een grotere rol kan hebben gespeeld
bij het vaststellen van het percentage dan de vraag wat het juiste percentage
is. Juist op het moment dat het Rijk zoveel uit de zakken van de eigenhuisbezitters
heeft genomen in de afgelopen vier jaar als gevolg van het gecombineerde effect
van sterke waardestijgingen plus verhoging van het huurwaardeforfaitpercentage,
had toch waarachtig een herijking van dat percentage op dit moment, waarin
dat gecorrigeerd had kunnen geworden, niet achterwege mogen blijven. Jammer,
een gemiste kans.Mijn laatste punt betreft het bijstellingsmechanisme voor de toekomst.
Hier bestond een misverstand over. Dat is ontstaan, doordat er twee dingen
door elkaar begonnen te lopen. In de eerste plaats was het de vraag of ik
het goed had met mijn veronderstelling ten aanzien van de ingangsdatum van
dat bijstellingsmechanisme. In de tweede plaats was het de vraag hoe ik het
bijstellingsmechanisme zelf moest beoordelen. Die twee dingen hebben niets
met elkaar te maken. Mijn kritiek tegen het bijstellingsmechanisme blijft
overeind, of het nu onmiddellijk ingaat of over vier jaar. Het staat nu in
de wet. Met andere woorden: nu wordt van ons instemming gevraagd met het mechanisme.Ik verkeerde in onzekerheid over de ingangsdatum. Ik heb nog eens gelezen
wat de memorie van antwoord daarover zei. Mijn onzekerheid vindt haar grond
daarin. Daar staat namelijk: "Terzake van artikel III, onderdeel D, waarin
het indexeringsmechanisme is opgenomen, willen wij voor alle duidelijkheid
nog opmerken dat dit voor het eerst toepassing vindt bij het begin van het
kalenderjaar 1998, maar dat de verwerking van de uitkomst van die berekening
in de wetgeving eerst geschiedt met ingang van het jaar 2001." Ik begrijp
het nog steeds niet. Misschien kan dit in tweede termijn nog verduidelijkt
worden.Het bijstellingsmechanisme is kinderlijk eenvoudig en bestaat uit twee
elementen. Ten eerste wordt tijdens een tijdvak, wanneer de waarden constant
gehouden worden, dus bevroren worden, het huurwaardeforfaitpercentage jaarlijks
bijgesteld naar rato van de huurindex. Ten tweede worden aan het einde van
dat tijdvak, als nieuwe waarden beginnen te gelden, die nieuwe waarden geïntegreerd
door bijstelling van het percentage, dat dan vervolgens weer voor de volgende
periode gaat gelden. Het zou mij verbazen, als het eerste traject, het jaarlijks
aanpassen van het percentage aan de huurontwikkeling, niet al in 1998 zou
ingaan. Dan zou immers de merkwaardige situatie ontstaan dat wij vier jaar
lang absoluut geen enkele verandering hebben in het huurwaardeforfait, ook
al gaan de huren omhoog. En dan zou aan het eind van die vierjarige periode
een schoksgewijze aanpassing moeten plaatsvinden. Ik kan mij evenwel vergissen.
Ik wil op dit punt dan ook graag enige verduidelijking hebben, ook al omdat
de tekst van de memorie van antwoord niet al te duidelijk is.Dit heeft echter niets te maken met mijn bezwaren tegen het aanpassingsmechanisme
zelf. Het is simplistisch en eenvoudig te begrijpen, maar doet geen recht
aan de ontwikkeling van een aantal kosten- en lastenfactoren die op de woning drukken. De staatssecretaris heeft gezegd dat hij bereid is
om, zoals hij in de Tweede Kamer heeft toegezegd, rekening te houden met die
factoren en over een paar jaar wellicht met wetswijziging te komen. De vraag
is dan echter waarom wij dit nu al in het wetsvoorstel opnemen.Voorzitter! Het spijt mij zeer, maar onze bezwaren op de punten die ik
zojuist heb genoemd, zijn door het antwoord niet weggenomen.De heer Rensema (VVD):Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor hun antwoorden. Ik wil nog een
paar goede dingen zeggen over het onderhavige wetsvoorstel. Het is immers
ongetwijfeld ook waar dat het grote voordelen heeft, omdat het als ware een
gezamenlijke regeling biedt voor een aantal belastingen. Er komt dus duidelijkheid
voor de burger op vele punten. En dat is van groot belang. Niettemin is het
zo dat wij ook wel enig begrip hebben voor de bezwaren, zoals die bijvoorbeeld
door de heer Van Dijk naar voren zijn gebracht. Hij heeft daar enigszins gelijk
in, maar wij vinden die bezwaren niet zo ernstig. Zij wegen voor ons niet
op tegen de grote voordelen. Het is waar dat de mensen in de wetsfictiegemeenten
een wat moeilijker bewijspositie hebben. Zij moeten aantonen dat het verschil
meer dan 20% is. Als je aan drie verschillende makelaars vraagt naar de waarde
van een bepaalde woning, krijg je meestal afwijkingen die kunnen gaan in de
richting van 20%. Dus een afwijking van 20% op de woningmarkt is niet zo groot.
Wij kunnen daarmee wel leven.Wij hebben met buitengewone belangstelling geluisterd naar het antwoord
van staatssecretaris Van de Vondervoort over de boerderijen en de winkel-woonhuizen.
Wij hebben daarin beluisterd dat zij begrip heeft voor ons standpunt in dezen
en dat zij nader wil onderzoeken of er sprake is van een onbedoeld effect.
Naar ik hoop, zal zij ons op zeer korte termijn berichten over wat er gaat
gebeuren. Ik heb begrepen dat als zou blijken dat het inderdaad niet klopt,
zij wetswijziging op z'n minst wil overwegen. Wij vinden dit een heel belangrijk
punt. Je kunt je afvragen wat de oorzaak is van de tariefdifferentiatie. Mijns
inziens is die erin gelegen dat men in enkele grote steden van het westen
van het land ervan uitgegaan is dat de stijging bij kantoorgebouwen minder
hard gaat dan die bij woonhuizen en dat men dat recht heeft willen trekken
door de kantoorgebouwen wat zwaarder te belasten. Daar kun je voor of tegen
zijn, maar het is wel een begrijpelijk standpunt. Echter, dat heeft niets
te maken met een boerderij in de Achterhoek. Bovendien heeft zo'n boerderij
in elk geval de mogelijkheid een woning te zijn. Daarom meen ik dat een boerderij
meer de woonfunctie moet volgen dan de bedrijfsgebouwenfunctie. Ik hoor nu
links en rechts van mij ook steun voor dit standpunt. Wij handhaven dit standpunt
en zullen overwegen of de gedane toezegging voldoende is.De heer Van Dijk (CDA):Ik heb in eerste termijn de VVD-fractie een vraag gesteld die, naar ik
mij meen te herinneren, nog niet beantwoord is. De VVD-fractie was twee jaar
geleden op fundamentele gronden tegen de Wet waardering onroerende zaken.
Hoe legt zij het uit dat nu die wet wordt toegepast in een aantal andere wetten,
zij wel voor die wet is?De heer Rensema (VVD):Ik was er twee jaar geleden niet bij. De wet functioneert. Wij hebben
dat debat toen kennelijk verloren. Wij passen ons nu aan aan de realiteit.
Daar is niets mis mee. Nu komt er een belangrijke verbetering van die wetgeving
en nu zien wij geen aanleiding om die oude punten ten aanzien waarvan wij
toen bij u geen gehoor konden vinden, nog eens aan u voor te leggen. Dat is
toch heel begrijpelijk?De heer Talsma (VVD):Voorzitter! Hoewel ik geen deelnemer ben aan dit debat, wil ik mij hierbij
graag aansluiten. Zoals de heer Van Dijk weet, was ik destijds de woordvoerder
namens de VVD-fractie. Ons hoofdbezwaar betrof niet de uniformering –
die vonden wij prachtig, hetgeen ook heel expliciet door ons is gezegd –
maar betrof het feit dat het begrip "in onbewoonde staat" ook zou worden ingevoerd
voor de gewone vermogensbelasting en de successierechten die allemaal uitgaan
van waarde in het economisch verkeer. Aan dat bezwaar is toen niet tegemoetgekomen.
De heer Rensema zegt nu overigens terecht dat die wet er nu eenmaal ligt en
dat dit een gegeven is.De heer Van Dijk (CDA):Van successierechten kon twee jaar geleden geen sprake zijn. Toen was
reeds duidelijk dat die niet onder deze wet zouden vallen.De heer Talsma (VVD):Dat is waar, maar het voornemen daartoe is wel genoemd door de toenmalige
bewindslieden. In het huidige wetsvoorstel is dit overigens nog niet van de
baan. Vandaag gaat het om de 3 miljoen particuliere woningen. Voor die andere
3 miljoen woningen overweegt men nog steeds om deze van toepassing te verklaren
voor de taxatie van de successiewet en voor de vermogensbelasting. Dit betreft
dus de verhuurde woningen. Ik verwijs naar de memorie van toelichting.Voorzitter! Ik treed overigens niet in het debat. De heer Rensema heeft
met mijn volle instemming gesproken.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Sir Arthur Conan Doyle heeft in een van zijn Sherlock Holmes-boeken,
"The hound of the Baskervilles", iemand opgevoerd die constant in proces lag
met de overheid. In dat boek voerde die persoon een proces tegen de rijksarcheologische
dienst, omdat die dienst een hunebed had geopend zonder toestemming van de
laatstlevende nabestaanden. Met die man heb ik mij altijd zeer verwant gevoeld.
De absurditeit van de rechtsgang wordt door de rechter wel uitgesproken –
dat hebben wij vorige week nog van de heer Glasz gehoord – maar met
inperking van het recht om in beroep te gaan bij de rechtbank moeten wij buitengewoon
voorzichtig zijn.Ik ben een beetje teleurgesteld dat de staatssecretaris mijn fractie geen
handreiking op dit punt heeft gedaan. Hij heeft op de tijdelijkheid van de
maatregelen gewezen. Hij heeft gelijk dat het om een periode van vier jaar
gaat. Ik heb echter aangegeven welk bedrag in het geding kan zijn voor een
bescheiden woning. Als uit de latere taxatie evident blijkt dat er onrecht
is geschied, is er dan geen reden dat de rijksoverheid een gebaar maakt ten
opzichte van degene aan wie de rechtsgang onthouden wordt? De heer
Rensema heeft min of meer gelijk dat 20% een normaal tarief is, maar ik wijs
erop dat een en ander wordt afgewogen tegen de kosten die gemaakt moeten worden
om het gelijk te halen. Als men gelijk krijgt, bedragen die kosten ongeveer
21%, dus dat doet men niet zo gauw. Wil de staatssecretaris op dat punt met
meer nadruk ingaan? In de senaat moet de rechtszekerheid centraal staan en
het verbaast mij dat hier zo luchtig over gesproken wordt. De tariefstellingen
zijn wel in orde, maar de rechtsgang moet zeer zwaar wegen.Ik heb vernomen dat Financiën aan Justitie middelen heeft verschaft
om op dit punt de rechterlijke macht uit te breiden. De staatssecretaris is
hier in eerste termijn niet op ingegaan. Als dit juist is, is er geen reden
om de beroepsgang zo strak in te perken. Ik krijg hier nog graag een reactie
op. Ik wil deze problematiek niet overdrijven – het geldt maar voor
vier jaar – maar het element van de rechtszekerheid is zeer zwaarwegend.De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken heeft erop gewezen dat afwijzing
van deze wet ertoe leidt dat zes gemeenten in de problemen komen. Voor de
rijksbegroting ontstaat er kennelijk een voordeel, want in de huidige situatie
worden de huiseigenaren kennelijk zwaarder belast dan de in nieuwe. Ik wijs
ook de heer De Boer daarop. Het is de vraag of het geheel wel zo "progressief"
is.Ik ben het met de heer Holdijk eens. Ik heb nog nooit een argumentatie
gevonden op basis waarvan het huurwaardeforfait is te verdedigen anders dan
dat wij in ons land de aftrek van de hypotheekrente zeer sterk koesteren.
Daarop gelet, moeten wij iets bedenken voor het belasten van huiseigenaren.
Ik wil dat graag, maar dan met minder discussie dan hier jaarlijks gevoerd
moet worden over dat onmogelijke punt. De heer Boorsma heeft mij wakker geschut
door de vergelijking te maken met een bibliotheek. Als de prijs van een boek
omhoog gaat, betekent dat ook dat het lenen omhoog gaat? Ik vond dat een heel
goede vergelijking, waarmee de gehele absurditeit van het systeem met één
zin duidelijk is verwoord.De heer Holdijk (SGP):Voorzitter! Ik dank beide bewindslieden voor hun reacties op onze inbreng
in eerste termijn. Ik wil slechts op twee punten terugkomen.In de eerste plaats betreft dit de frequentie van de waardering, waarover
beide staatssecretarissen zich hebben uitgelaten. Ik heb van de staatssecretaris
van Financiën begrepen dat hij er voorstander van is dat die frequentie
niet wordt opgevoerd. Nee, zei hij, de burger heeft er veel meer belang bij
dat hij gedurende een bepaalde periode over zekerheid beschikt. Daarnaast –
beter gezegd: daartegenover – heeft de staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken in mijn ogen terecht in het midden gelaten wanneer een hogere frequenties
bereikt zou kunnen worden, maar zij is wel van mening dat de verhoging als
zodanig gewenst is. Dat lag toch ook besloten in alle voorgaande discussies?
Ik denk dat dit op inhoudelijke gronden goed te verdedigen is. Continuïteit –
het voorkomen van grote schokken in de waardering – lijkt mij een goed
uitgangspunt. Zodra het systeem op de rails staat, moet de periode van vier
jaar bekort kunnen worden, zo lijkt mij. Ik dacht bovendien – wellicht
ben ik daarin naïef of onvoldoende ingelicht – dat de belastingdienst
het liefst de ontwikkeling van de marktwaarde op de voet volgt.In de tweede plaats noem ik de al dan niet optredende lastenverhoging.
Vanuit de Kamer is daar niet op ingegaan. De VVD-fractie hield in het voorlopig
verslag nog rekening met de mogelijkheid dat er per saldo sprake kan zijn
van een aanzienlijke lastenverhoging. Met alle waardering voor de zeer deskundige
inbreng van de heer Rensema, maar ik heb hem daarover niet meer horen spreken.
Ik wil niet voorbijgaan aan het risico van hetzij een belangrijke lastenverhoging
hetzij een belangrijke lastenverschuiving. De opmerkingen van de bewindslieden
hebben ook zeker geen reden tot geruststelling gegeven. Ik begrijp best dat
er een lastenverhoging op kan treden als gevolg van externe factoren. Dat
zal in de tijden waarover wij nu spreken zeker het geval zijn, maar ook als
gevolg van de aanpassingswet voorzie ik belangrijke verschuivingen. Ik heb
in eerste termijn al gezegd dat ik mij op basis van hetgeen je onder andere
hoort van raadsleden, wethouders etc., niet kan voorstellen dat gemeenten
de verleiding kunnen weerstaan om hun mogelijkheden uit te benutten.Er is een stuk vrijheid voor de lagere overheden. Dat stellen wij op prijs.
De OZB is een beleidsinstrument, overwegingen inzake koopkracht: allerlei
ideeën kunnen een rol gaan spelen. Ik begrijp dat ook de staatssecretarissen
niet de garantie geven dat de gezamenlijke overheden, de rijksoverheid en
de lagere overheden, die lastenverhoging zullen voorkomen. Juist het ontbreken
daarvan maakt de reserves van onze fracties ten opzichte van dit wetsvoorstel
er niet minder op.Staatssecretaris Vermeend:Voorzitter! De heer Van Dijk heeft drie hoofdpunten opnieuw naar voren
gebracht. Een van de punten was de vraag naar duidelijkheid, ook in het licht
van de memorie van antwoord. Het spijt mij, dat ik die duidelijkheid niet
in eerste termijn heb gebracht. Ik zal toch maar herhalen wat ik toen gezegd
heb en daarbij pogen nog duidelijker te zijn.Volgens het wetsvoorstel vindt in het eerste tijdvak, aangeduid als de
overgangsperiode, 1997 tot en met 2000, geen wijziging plaats van het forfaitaire
percentage van 1,25. Dat heb ik ook in eerste termijn gezegd. Die 1,25% wordt
gedurende de overgangsperiode dus gehandhaafd. In de wet is wel een bijstellingsmechaniek
opgenomen waardoor de wettelijke grondslag wordt gecreëerd om straks,
in 2001, rekening te houden met de in die periode opgetreden huurontwikkeling.
Zo zit het wetsvoorstel technisch in elkaar. Ik meen dat het misverstand op
dit punt nu is weggenomen.Ik neem kennis van de kritiek op de mechaniek als zodanig. Ik moet wat
dat betreft verwijzen naar mijn betoog in eerste termijn. Ik heb al aangegeven
dat wij gelet op de vaststelling van het huurwaardeforfait – dat wordt
benadrukt in de stukken en daarin wordt het ook uitvoerig betoogd en uitgelegd –
in feite kiezen voor een vereenvoudigde systematiek ten opzichte van de ingewikkelde
systematiek die wij in het verleden hebben gevolgd.De heer Van Dijk heeft nog eens gewezen op drie opties voor de wetsfictiegemeenten:
1. neem genoegen met de fictie, 2. handhaaf het systeem, laat de betrokkenen
zelf schatten en baseer je daarop en 3. volg de optie die wij
thans voorstellen. De heer Van Dijk heeft in zijn eerste termijn betoogd dat
het voor mensen moeilijk is om zelf te schatten. Dat is dus al een probleem
en dat staat nog los van het feit dat het ook bij de rijksbelastingen in het
kader van het gelijkheidsbeginsel wel moet gaan om de waarde per 1 januari
1995. In het licht van zijn eigen betoog is dat toch wel problematisch. Neem
je genoegen met de fictie, het eerste punt, dan zit je ook met het gelijkheidsbeginsel.
Ik heb aangegeven waarom wij voor de genoemde systematiek hebben gekozen:
wij willen het gelijkheidsbeginsel zoveel mogelijk in acht nemen bij het uitgangspunt
voor de heffing van de rijksbelasting. Bij die afweging kom ik uiteindelijk
uit op de derde optie.De heer Van Dijk wil hierin een "veiligheidsklep" aanbrengen. Ik was het
eens met de pragmatische opstelling van de heer Rensema op dit punt. Hij geeft
precies aan hoe het in de praktijk zal gaan. Neem je de wijze waarop het in
de praktijk zal plaatsvinden, mede in acht, dan meen ik dat de gekozen systematiek
uiteindelijk de toets van doelmatigheid en de toets van rechtvaardigheid –
en daar gaat het in feite om – kan doorstaan. Je kunt de drempel natuurlijk
ook ergens anders leggen. Vaak is het ook voor een stukje arbitrair en dan
moet je een afweging maken. Naar de een z'n smaak zal het een andere drempel
moeten zijn. Uiteindelijk hebben wij op basis van een zorgvuldige afweging
en gehoord de discussie die aan de andere kant is gevoerd, voor deze oplossing
gekozen. De doelmatigheid speelt hierbij een rol, evenals de tijdelijkheid
van het systeem. Dat ik heb ik al aangegeven.De heer Schuyer heeft gevraagd om een oplossing voor het evident onrecht.
Als je een regeling zou willen overwegen, is het grote probleem bij dit wetsvoorstel
dat buitengewoon moeilijk te definiëren valt wat evident onrecht is.
Als je dat aan tien mensen vraagt, zullen er waarschijnlijk tien verschillende
antwoorden op komen. De een vindt een bepaald bedrag een evident onrecht,
maar de ander begint het pas bij het dubbele evident onrecht te vinden. Het
is buitengewoon moeilijk om in een juridisch begrippenkader, waar je een regeling
op zou moeten enten, met een stuk rechtszekerheid, te bepalen wat evident
onrecht is. Toen de heer Schuyer mij deze vraag stelde, heb ik mij afgevraagd
wat ik mij daarbij zou moeten voorstellen en op welke wijze dat vormgegeven
zou moeten worden. Op basis van het voorliggende wetsvoorstel zie ik niet
in hoe ik daar juridisch handen en voeten aan zou moeten geven.De heer Schuyer (D66):Voorzitter! Dat begrijp ik en daarom help ik de staatssecretaris maar.
Als je discussieert over evident onrecht, heeft hij natuurlijk gelijk, maar
er staat een percentage in de wet. Dat evident onrecht begint kennelijk, wanneer
er een verschil is van 20%. Als het gewoon volgens de wettekst wordt geregeld
en er blijkt na vier jaar bij een huis van ƒ 250.000 een taxatie van ƒ
210.000 uit te komen, dan hebben wij te maken met datgene wat de wet in beroep
zou hebben toegekend. Ik denk dat dit gehonoreerd zou moeten worden.Staatssecretaris Vermeend:Ja, maar op welke wijze? Wanneer je begint met een nieuw tijdvak, zou
je daarnaar kunnen kijken. Na afloop van die periode kun je bekijken hoe je
daaraan tegemoet kunt komen. Dat weet ik op dit moment niet. Ik moet dat onderzoeken,
maar ik kan daarover geen toezegging doen. Ik neem dit punt mee. Wij hebben
gekozen voor deze benadering en ik heb gezegd waarom. Dat verdedig ik hier.Voorzitter! De heer Holdijk sprak over een discrepantie tussen onze betogen.
Mijn betoog ging in algemene zin over het huurwaardeforfait. Voor burgers
is het in het algemeen plezierig om een soort rechtszekerheid te hebben over
het percentage van het huurwaardeforfait. Daar ging mijn betoog over.Voorzitter: Tjeenk WillinkStaatssecretaris Van de Vondervoort:Voorzitter! Ik heb nog een enkele opmerking over de tweede termijn. De
heer Rensema concludeert terecht dat ik bereid ben, zijn vraag over de tariefdifferentiatie
en het object in gemengd gebruik nader te onderzoeken. Als er bij nadere beschouwing
onredelijkheden uit tevoorschijn komen die niet beoogd zijn of gemakkelijk
kunnen worden weggenomen, zou een wetswijziging te overwegen zijn. Ik kan
niet helemaal overzien hoeveel tijd dat kost, maar ik neem de vraag serieus.
Wij zullen hier serieus aan werken.Die tariefdifferentiatie heeft in de Tweede Kamer tot verschillende overwegingen
en argumenten geleid waarom men uiteindelijk tot deze keuze is gekomen. Ik
denk dat het iets te eenvoudig is om de tariefdifferentiatie te koppelen aan
een verschil in waardeontwikkeling tussen kantoren en woningen in het westen
en boerderijen in de Achterhoek. Bij objecten in gemengd gebruik kan er ook
een verschil in waarde ontstaan, bijvoorbeeld tussen het westen en het zuiden
of het noorden en het oosten van het land. Dat verschil in waardeontwikkeling
zal altijd ergens een plaats krijgen, maar dat doet niets af aan het betoog
van de heer Rensema in eerste termijn en mijn reactie daarop. Ik zal daar
serieus naar kijken.Dan kom ik op de waarderingsfrequentie. Bij een paar honderd gemeenten
is de eerste WOZ-waardering nog niet gedaan. Zij zullen er in de jaren 1999-2000
pas aan toe zijn voor het volgende WOZ-tijdvak 2001-2005. Een verhoging van
de frequentie vóór het volgende WOZ-tijdvak zie ik sowieso niet
gebeuren. De vraag is of je in staat bent om tussen 2001 en 2005 een werkwijze,
methode en stabiliteit te vinden in het systeem, waardoor het mogelijk wordt
om de frequentie na 2005 te verhogen tot jaarlijks. Nogmaals: ik durf dat
op dit moment absoluut niet te garanderen. Het uitgangspunt bij de WOZ is
wel steeds geweest om de belasting aan een objectieve economische waarde te
koppelen. Dat verhoudt zich beter met regelmatige vaststelling van die waarde
dan met schoksgewijze verandering in die waarde. In die zin kan ik de notie
van de heer Holdijk heel goed begrijpen en ook billijken.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik constateer dat er behoefte is aan stemming over dit wetsvoorstel. De
stemming zal direct na de lunchpauze plaatsvinden. De lunchpauze vindt plaats
na de behandeling van wetsvoorstel 24645.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-ek-19961997-460-477.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl