Interpellatie van het lid Rosenmöller, over extra kosten voor de Betuwelijn en de relatie met het Fonds Economische Structuurversterking (FES), gericht tot de minister-president en de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, en de interpellatie van het lid Heerma, over de Betuweroute, gericht tot de minister-president
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1994-1995, pag. 3250-3262

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

22-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

nr. 51, pagina 3250-3262

22-02-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 
 Er is geen inhoudsopgave aanwezig.
 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 22589Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

51ste vergadering; 22 februari 1995Pagina 3247-3247
Interpellatie van het lid Rosenmöller, over extra kosten voor de Betuwelijn en de relatie met het Fonds Economische Structuurversterking (FES), gericht tot de minister-president en de minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, en de interpellatie van het lid Heerma, over de Betuweroute, gericht tot de minister-presidentPagina 3250-3262
Voortzetting behandeling voorstel van rijkswet Wijziging van de Rijkswet op het Nederlanderschap (23029, R1461)Pagina 3265-3287
Behandeling wetsvoorstel Wijziging van de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren in verband met een nadere afstemming tussen de Wet milieubeheer en de Wet verontreiniging oppervlaktewateren (23726)Pagina 3263-3265
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter ter zake gedane voorstellen (woensdag 22 februari 1995)Pagina 3287-3287
Regeling van werkzaamheden (woensdag 21 februari 1995)Pagina 3247-3250

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 166 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de orde is de interpellatie van het lid Rosenmöller, over extra kosten voor de Betuwelijn en de relatie met het
FES, gericht tot de minister-president en de minister van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, en de interpellatie van het lid
Heerma, over de Betuweroute, gericht tot de minister-president.
 
 
 
 
 Hierbij is tevens aan de orde:
 
 - de motie-Heerma/Rosenmöller over het uiterlijk op 3 maart nemen
van een besluit over de aanleg van de Betuwelijn (22589, nr. 68).
 
 
 
 
 
 (Zie interpellatiedebat van 16 februari 1995.)
 
 
 
 
 
 Tot het houden van deze interpellatie is verlof verleend in de vergadering
van 21 februari 1995.
 
 
 
 
 
 (De vragen zijn opgenomen aan het eind van deze weekeditie.) 1
 
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Mijnheer de voorzitter! Een kleine week geleden stonden wij hier ook al
om over hetzelfde thema te spreken, namelijk dat van de Betuwelijn. Op dat
moment was de meest pran gende vraag of het kabinet in staat
zou zijn om nog voor de statenverkiezingen van 8 maart een kabinetsstandpunt
aan de Kamer voor te leggen. Dat zou immers logischerwijze voortvloeien uit
de toezegging die de Kamer en daarmee de samenleving was gedaan in het regeerakkoord.
De minister-president liet duidelijk weten dat dit niet mogelijk was en in
zijn betoog gebruikte hij het begrip "zorgvuldigheid" als cruciale term om
af te kunnen en mogen stappen van die afspraak in het kader van het regeerakkoord.
 
 Voorzitter! Bij mij vielen de schellen van beide schippersogen toen ik,
niets vermoedend, afgelopen zaterdag de Volkskrant van de mat viste. Daarin
stelde de minister-president, sprekend over de knelpunten ten aanzien van
de Betuweroute, onder meer – ik zal zorgvuldig citeren, zo zeg ik tegen
de heer Wallage die er nog niet is –: "Wij praten dan eerder over een
bandbreedte van enkele honderden miljoenen guldens, op weg naar een half miljard."
 
 Diverse bewindslieden bleken er direct behoefte aan te hebben, te reageren.
Dat gold voor mevrouw De Boer, mevrouw Jorritsma en de heer Zalm; het werd
zo ongeveer een openbare ministerraadsvergadering toen via de hotline naar
Paramaribo ook minister Van Mierlo zich met het binnenland ging bemoeien.
Al met al was het een wat chaotisch tafereel.
 
 Als het daarbij zou zijn gebleven, zou het zo ernstig niet zijn geweest.
De uitspraken van de minister-president, in de Volkskrant over dit onderwerp
gemaakt, zijn wat ons betreft echter zowel in politiek als in bestuurlijk
oogpunt onder de maat. Ik zal dit toelichten.
 
 Ik vind eerlijk gezegd dat het voor geen meter klopt als hier de ene dag
wordt gezegd, dat vanwege de zorgvuldigheid en de noodzaak van het voeren
van nader overleg met lagere overheden nog een kabinetsbesluit kan worden
genomen binnen een redelijk afzienbare periode en de andere dag wordt gezegd,
dat hooguit een paar honderd miljoen of een half miljard beschikbaar is om
knelpunten op te lossen. Dat laat zich niet met elkaar rijmen. Het is verre
van zorgvuldig, tenzij de minister-president hier met nadruk kan aangeven
welke knelpunten nu wel met de paar honderd miljoen of maximaal 500 mln. en
welke knelpunten daarmee niet kunnen worden opgelost. Ik vind dat de Kamer
recht heeft op dat antwoord. Als dat niet gegeven kan worden, is de invalshoek
toch heel sterk die van de boekhouder. Een groot project als de Betuwelijn
verdient meer en beter.
 
 Mijn tweede punt betreft meer de politieke invalshoek. Door de uitspraken
die de minister-president in de Volkskrant heeft gedaan, wordt de discussie
eigenlijk verengd tot een louter financiële discussie. Er is natuurlijk
veel meer aan de hand. Dat brengt mij op de positie van de fractie van GroenLinks
ten aanzien van het vraagstuk.
 
 Na het vorige kabinetsbesluit hebben wij gezegd: nee tegen deze Betuwelijn.
Wij bevonden ons toen in het goede gezelschap van onder andere de fracties
van de VVD en D66. De kernvraag is voor ons hoe wij een verschuiving van het
goederenvervoer bewerkstelligen van de weg naar rail en water. Over die kernvraag
heeft de commissie-Hermans een aantal behartigenswaardige opmerkingen gemaakt,
zo men wil de regering adviezen doen toekomen. Die gaan over flankerend beleid
en zijn dus voor een deel paardemiddelen. "Flankerend beleid" zegt mensen
weinig. Het gaat hier om forse, weliswaar in Europees verband vast te stellen,
heffingen en limitering. Een limitering houdt dan gewoon in dat een vrachtwagen
niet langer dan 100 kilometer onderweg mag zijn. Dat is dus een paardemiddel.
Alleen op die manier zouden de milieudoelstellingen feitelijk gehaald kunnen
worden.
 
 De volgende vraag is of daarvoor een Betuwelijn nodig is. Als die vraag
met "ja" wordt beantwoord, moet het te nemen besluit nog een keer worden afgewogen
aan de criteria van duurzaamheid en leefbaarheid. Ik heb het dan over landschappelijke
inpassing en over overlast voor de bewoners.
 
 Natuurlijk speelt de financiële problematiek dan ook een rol. Maar
het probleem waarover het kabinet nu zegt te spreken, dat van de afwegingen
die allemaal zo ingewikkeld zijn, is natuurlijk een probleem waar het kabinet
zich in een belangrijke mate zelf in gemanoeuvreerd heeft. Het kabinet wil
alles tegelijk. Het kabinet wil de Westerschelde-oeververbinding, het wil
de gigantische uitbreiding van Schiphol...
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet nu afronden!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Overmorgen beslist het misschien over de A73; wij weten het niet. Elke
keer komen natuur en milieu er te bekaaid van af. Dan denk ik: maak duidelijke
keuzes! Mijn partij is bereid die duidelijke keuzes te maken. Wij hebben daar
in het verleden al duidelijk kennis van gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik heb de vorige week een interpellatie over de
Betuwelijn aangevraagd. Ik ben de Kamer nog steeds erkentelijk dat die mij
is toegestaan. Wij hebben die de vorige week donderdag ook gehad. De kern
van dat debat over de Betuwelijn, en over de A73, naar aanleiding van het
verzoek van de heer Rosenmöller, was de procedure en de wens om duidelijkheid
voor de verkiezingen voor provinciale staten van 8 maart te bieden, ter wille
van de politieke geloofwaardigheid. Bij de Betuwelijn is dat zeker nodig gezien
de voorgeschiedenis en bij de A73 gezien eerdere toezeggingen dat het standpunt
er dan zou zijn. De politieke geloofwaardigheid is dus de kern.
 
 Ik heb dinsdag om een verlenging van het debat met een derde termijn gevraagd.
In deze derde termijn gaat het wat mij betreft weer om de politieke geloofwaardigheid,
in twee opzichten. Voordat ik mij daarover richt tot het kabinet, maak ik
graag eerst een andere opmerking, die ook de politieke geloofwaardigheid raakt.
Ik zet een dikke streep onder: politieke geloofwaardigheid.
 
 Ik zie wat bewegingen in de zaal. Ik maak toch niet een interpretatiefout
als ik zeg dat in kranten, op radio en televisie de afgelopen dagen Wolffensperger,
collega Wallage – en ik heb onder andere genoteerd spuit elf uit Paramaribo,
maar daar gaat het mij niet om – vergaande en forse uitspraken hebben
gedaan over de Betuwelijn? Ter wille van de politieke geloofwaardigheid verwacht
ik dat de aanwezige collega's hier aan dit debat deelnemen.
 
 Nog iets over de politieke geloofwaardigheid in de richting van het kabinet.
De kernvraag is het verzoek aan het kabinet om, gezien de voorgeschiedenis,
de besluitvorming over de Betuwelijn voor 8 maart a.s. af
te ronden. De minister-president heeft gesproken over een zorgvuldige procedure
aangaande de inhoud en het ontwikkelen van een draagvlak. Maar wellicht heb
ik het verleden week verkeerd begrepen. Ik zie dan ook graag dat de minister-president
hierop ingaat. Als ik het verkeerd begrepen heb, bied ik daarvoor mijn excuses
aan. Ik heb namelijk begrepen dat het ging om het draagvlak in het kabinet.
Maar in de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat, die wij drie weken
later ontvingen, stond dat het niet mogelijk was, omdat er sprake was van
overleg met andere overheden. Nu gaan volksvertegenwoordigers in deze tijden
veel het land in op het grondgebied van gemeenten en provincies, maar wellicht
wil de minister-president toelichten dat hij het andere draagvlak bedoelde.
 
 Ik heb verleden week ook de vraag gesteld: als het geen besluit kan zijn
in finale zin, kan het kabinet toch wel een beginseluitspraak doen? Daartoe
heb ik ook een motie ingediend. En dan toch wel een richtinggevende uitspraak!
Dit is de kern. Vandaar mijn vragen. Ik doel op de uitspraak van de minister-president
ter zake. Daarbij zijn woorden gebruikt, zoals timmermansoog en nul tot 500
mln. Dit betreft de financiële grens. Daartoe verwijs ik weer naar de
zorgvuldigheid en de samenhang met andere projecten. Ik beschik nog niet over
de Handelingen; ik zal niet citeren uit het ongecorrigeerde stenogram. De
minister-president zal mijn trefwoorden herkennen; die heeft hij ook gebruikt.
Iedereen herinnert zich dat.
 
 In het interview in de Volkskrant van afgelopen zaterdag kom ik namelijk
een richtinggevende uitspraak van de minister-president tegen. Hoe verhoudt
zich dat tot het sterk afwijzende preadvies op de door mij ingediende motie?
Ik vraag de minister-president dan ook opnieuw: is het voor het kabinet mogelijk
om vóór 8 maart a.s., om de redenen die ik genoemd heb, een
besluit te nemen dan wel een beginseluitspraak of een richtinggevende uitspraak
te doen over de Betuwelijn, zodat de kiezers in de betrokken provincies ook
bij de komende verkiezingen van provinciale staten dit kunnen betrekken bij
hun oordeel? Als dat mogelijk is voor het kabinet, is dat in het belang van
de geloofwaardigheid van de politiek.
 
 Tegen deze achtergrond vraag ik de minister-president ook of hij bereid
is om het preadvies op de motie van de heer Rosenmöller en mij te herzien.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik dank de geachte afgevaardigden voor de interpellatievragen.
De heer Rosenmöller heeft een hele reeks vragen op papier gezet. In mijn
antwoord beperk ik mij tot de hoofdlijn van zijn betoog. Tevens reageer ik
op enkele centrale elementen in het betoog van de geachte afgevaardigde de
heer Heerma.
 
 Ik stel voorop dat het kabinet niet tot besluitvorming is gekomen over
de aanleg van de Betuwelijn. Dat zal ook niet lukken uiterlijk 3 maart a.s.
De argumentatie daarvoor die verleden week bij de interpellatie is gegeven,
is ongewijzigd. De tijd is nodig om in de loop van maart standpunten te kunnen
bepalen. Bovendien is aan de beoordeling van het rapport van de commissie-Hermans
een groot aantal aspecten verbonden, deels verband houdend met de vraag over
de knelpunten en deels met andere kwesties, zoals de heer Rosenmöller
die naar voren heeft gebracht in het tweede deel van zijn interventie. Ik
noem flankerend beleid, prijsbeleid en beperking van de overbelasting van
het verkeer op de weg.
 
 Zowel door de heer Rosenmöller als door de heer Heerma is aangegeven
dat er toch een flinke spanning zit – en soms zijn sterkere woorden
gebruikt – tussen de uitspraak dat er geen besluitvorming voor 8 maart
mogelijk is en de uitspraken over de mogelijke marges in de kosten die nog
kunnen worden gedragen voor het eventueel aanleggen van de Betuwelijn, zoals
gedaan in het interview in de Volkskrant. Ik zal proberen uit te leggen waarom
die spanning er naar mijn mening niet is. Het is duidelijk dat als straks
in het kabinet tot aanleg van de Betuwelijn kan worden besloten – dat
staat nog steeds niet vast, dat moet nog blijken – er dan vrijwel met
zekerheid sprake zal moeten zijn van het in elk geval voor een deel honoreren
van een aantal wensen die er nog ten aanzien van bestaande knelpunten zijn.
Ik heb trouwens de vorige week in het interpellatiedebat vrij uitvoerig aangegeven,
ook in antwoord op de heer Heerma, dat het ook te maken heeft met de politieke
samenstelling van de coalitie en de uitgangspositie van waaruit via het regeerakkoord
naar de commissie-Hermans is gewerkt. Het heeft ook te maken met het gewicht
dat aan een aantal knelpunten in de samenleving wordt toegekend.
 
 Het rapport van de commissie-Hermans zegt overigens niet dat er knelpunten
moeten worden weggewerkt naar de mening van de commissie. De commissie blijft
ook echt een politieke commissie. De commissie zegt dat de Betuwelijn kan,
conform de besluitvorming in de vorige kabinetsperiode, maar dat er nog wel
een aantal majeure knelpunten zijn waarvan het kabinet, de opdrachtgever,
zou kunnen overwegen om ze weg te nemen. De commissie is echter niet in staat
de afweging te maken ten aanzien van de inpasbaarheid, want het heeft ook
een budgettaire kant. Dat is een kwestie van kijken naar geld en ruimte, maar
ook een kwestie van kijken naar prioriteiten elders in de infrastructuur.
Het is niet alléén een kwestie van boekhouden, maar óók
een kwestie van boekhouden. Praten over politiek en niet kijken naar cijfers,
wat soms ook wordt gedaan, is niet altijd zorgvuldig. Wij moeten dus kijken
naar de financiële inpasbaarheid, maar ook naar het geheel van prioriteiten
voor nu en de komende jaren, wetende welke financiële middelen beschikbaar
zijn voor de infrastructuur op de lange termijn.
 
 Nu draag ik enige ervaring uit het verleden met me. Ik heb toch een redelijk
zicht, tenminste in grote lijnen, op de projecten die nu op de rol staan en
op de prioriteiten die voor de komende jaren van belang zijn. Ik heb ook enig
zicht op de beschikbaarheid van financiële middelen waarmee dat alles
moet worden betaald. Ik ben inderdaad ambitieus en ongeduldig. Dat zeg ik
er direct bij. Ik ben ambitieus en ongeduldig, omdat ik veel tegelijk wil.
Ik zou graag zien dat wij de HSL-oost de komende tijd vorm kunnen geven. Dat
is nog op geen enkele manier ingeboekt. Ik zie nu af van een uitvoerige toelichting,
want daar is deze interpellatie niet voor. Wij komen natuurlijk ook op een
vroeg moment te spreken over de noordtak van de Betuwelijn. Ik vind het belangrijk,
als wij spreken over de infrastructuur, om te kijken naar
de moderne technologie, naar de moderne, geavanceerde technologische infrastructuur
rondom het thema elektronische snelweg. Dat zijn natuurlijk zaken waar het
bedrijfsleven voor moet betalen, maar ik weet wel bijna zeker dat er ook financiële
ondersteuning in stimulerende zin door de overheid nodig is. Stel dat de Betuwelijn
wordt aangelegd, waarover de commissie-Hermans in elk geval geen negatief
advies heeft uitgebracht, wat zijn dan zo ongeveer de bandbreedtes waarvan
je denkt dat dit zich in financiële termen nog verdraagt met het voldoende
honoreren van al bestaande en nieuwe prioriteiten? Ik kom dan tot die taxatie.
En ik geef die taxatie graag voor een betere, binnen het kabinet of buiten
het kabinet. Dat moet ook blijken. Ik geef die taxatie ook graag voor een
betere in het overleg met de andere overheden, zij het dat wij ook van de
andere overheden mogen verwachten dat zij integraal prioriteiten afwegen en
niet elk hun eigen project als eerste en enige met stip hoog op de lijst zetten.
Zij moeten dat dan breder afwegen.
 
 Was het nu onzorgvuldig om een publieke uitspraak te doen over die marge?
Ik vind van niet. Ik vind dat absoluut niet onzorgvuldig. Ik vind het zelfs
onzorgvuldig om, als je er voor jezelf een idee over hebt, dus als je er al
een mening over hebt, te zeggen dat je je mening tot na de verkiezingen bewaart.
Waarom zou ik niet vóór de verkiezingen een orde van grootte
aangeven? Er wordt toch al zo vaak gezegd dat de politiek niet transparant,
niet doorzichtig is en dat er teveel in achterkamertjes wordt gedaan. Een
van de onderliggende en bovenliggende verwijten in het debat van vorige week
was nu juist dat het kabinet vóór de verkiezingen niet helder
aangaf wat het met de Betuwelijn ging doen. Ik heb niet kunnen voldoen aan
de vraag om vóór 8 maart een eindbesluit door het kabinet te
laten nemen. Ik heb dat toegegeven. Daarvoor bied ik mijn excuses aan. Het
preadvies bij de motie van de heer Heerma is wat dat betreft niet veranderd.
Ik heb echter tenminste wèl voldaan aan een verlangen dat hier en daar
bestond, namelijk om enige duidelijkheid te geven over de orde van grootte
waaraan men financieel en beleidsmatig kan denken als men straks de weg wil
gaan van een enigszins aangepaste Betuweroute. Daar kan toch niks op tegen
zijn?
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik begrijp dat er geen ander preadvies wordt gegeven. Daar zal ik in tweede
termijn nog wel op reageren. Welke uitspraken kunnen wij tussen nu en 8 maart
nog verwachten over dit onderwerp?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dat aantal is ongeveer recht evenredig met het aantal interviewafspraken!
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Hoeveel afspraken zijn dat?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik zal proberen, mij tot het uiterste te beperken. Ik wacht graag de volgende
uitspraken van de heer Heerma af.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Ik betreur het dat de minister-president zich zal beperken in het aantal
interviews. Het zou mooi zijn als er nog een aantal interviews werd gegeven,
opdat wij nog een aantal uitspraken en meer helderheid over de Betuwelijn
zouden krijgen.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Dat zal ik in heroverweging nemen.
 
 Ten slotte nog een opmerking aan het adres van de heer Rosenmöller.
Hij heeft terecht het accent gelegd op de kwestie van het flankerend beleid.
Dat was vorige week aan de orde en ik zal ook deze keer zeggen dat een besluit
over het eventueel uitvoeren van zo'n belangrijk project niet los kan worden
gezien van een aantal afwegingen, door het kabinet te maken, rondom de vraag
hoe het project zich verhoudt tot andere maatregelen die nodig zijn om te
ernstige knelpunten in de sfeer van de belasting van het wegvervoer te verminderen
of weg te nemen.
 
 De heer Rosenmöller heeft in zijn interpellatievragen ook enkele
punten naar voren gebracht over het Fonds economische structuurversterking.
Ik begrijp zijn vragen, maar ik vraag er begrip voor dat het kabinet in de
ordening van zijn werkzaamheden voor de komende dagen het wetsvoorstel inzake
het FES, dus de novelle, op de agenda van aanstaande vrijdag heeft staan.
Uit het oogpunt van zorgvuldigheid lijkt het mij daarom beter, deze vragen
nu maar niet te beantwoorden.
 
 
 
 
 
 Minister De Boer:
 
 Voorzitter! Ook mij zijn enkele vragen gesteld, hoewel ik mij afvraag
of dat echt nodig was. De vragen die gesteld zijn, zijn eigenlijk al beantwoord
in het televisie-interview waaraan de heer Rosenmöller refereert. Ik
kan mij geheel aansluiten bij de beantwoording zoëven van de minister-president.
Toch neem ik de drie aan mij gestelde vragen maar even bij de kop.
 
 De eerste vraag van de heer Rosenmöller was of mijn gereserveerde
reactie op de uitlatingen van de minister-president gebaseerd is op mijn verwachting
dat maximaal een half miljard onvoldoende zou zijn om de Betuwelijn op milieu-
en landschappelijk verantwoorde wijze aan te leggen. Ik kan niet anders zeggen
dan dat ik reageer zoals ik van de week gereageerd heb in Het Capitool, namelijk
dat ik eerst wil zien hoe wij de Betuwelijn op de beste manier kunnen inpassen.
Daarna kan ik bekijken hoeveel dat gaat kosten. Op dit ogenblik heb ik daar
helemaal niets aan toe te voegen.
 
 De tweede vraag is wat mijn standpunt is over het flankerend beleid. Zo
vat ik de vraag althans even samen. Ook op dit punt sluit ik aan bij de woorden
van de minister-president. Men heeft gezien dat in het rapport van de commissie-Hermans
heel stevige aanbevelingen zijn gedaan over zowel het prijsbeleid als het
quoterings- of limiteringsbeleid. Bij de perspresentatie heb ik al gezegd
dat dit aanbevelingen zijn die mij persoonlijk zeer aanspreken. Het is echter
volstrekt vanzelfsprekend dat wij ook daarover verder discussiëren in
het kabinet. Bovendien zijn het aanbevelingen die nog wel enige studie behoeven.
Er zitten namelijk nogal wat haken en ogen aan.
 
 Dan nog de discussie over de ecologische hoofdstructuur. In de uitgereikte
vragen is sprake van "economische hoofdstructuur", maar ik neem aan dat wordt
gedoeld op de ecologische hoofdstructuur. Gevraagd is of bij de aanleg van
de ecologische hoofdstructuur de bodemsanering niet meer als afzonderlijke
categorie in het FES zal worden meegenomen. Ik heb op dit ogenblik geen enkele
reden om er ongerust over te zijn dat de bodemsanering niet
meer meegenomen wordt.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt geopend.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik dank de bewindslieden voor de antwoorden. Sinds gisteren
kennen wij de nieuwe ambitie van deze minister-president. Ik weet niet of
dat hem nog ongeduldiger maakt – in voetbaltermen heeft hij bijgetekend –
maar in de komende periode zullen wij merken tot welke gedragsverandering
dat hem brengt.
 
 De minister-president heeft gezegd, dat nog niet tot aanleg is besloten.
Wel heeft hij, misschien op persoonlijke titel, al een maximumbedrag genoemd
met betrekking tot de knelpunten. Dat is de wereld op zijn kop en ik houd
staande dat dit absoluut onzorgvuldig is. Ik vind het overigens niet alleen
onzorgvuldig, ik vind het ook verkeerd. In die zin sluit ik mij liever aan
bij hetgeen minister De Boer heeft gezegd, namelijk dat de knelpunten als
vertrekpunt moeten worden genomen om vervolgens te kijken wat de financiële
afweging is. De minister-president zegt, enige ervaring met financiën
en met financieel beleid te hebben. Dan komt dat schippersoog om de hoek kijken.
Het laatste voorbeeld dat ik daarvan ken, is van ongeveer een halfjaar geleden.
Toen stond in het verkiezingsprogramma van de PvdA, dat ongeveer 9 mld. bezuinigd
moesten worden. Het werden er 18. Dat geeft nog hoop voor de Betuwelijn. In
die zin is die ervaring, met ook alle goede voorbeelden, nu niet helemaal
onomstreden.
 
 Voorzitter! Prioriteiten zijn prima, maar boekhouden is dus niet de invalshoek
waarmee dit soort problemen moet worden opgelost en besproken. Ik vind het
sowieso al merkwaardig, dat bij aanlegkosten – 7,4 mld. – van
een minimum wordt uitgegaan en daarbij vaak van een overschrijding sprake
is, terwijl bij knelpunten vaak van een maximum wordt uitgegaan.
 
 Voorzitter! De minister-president geeft deze taxatie graag voor een betere.
Die zullen wij ongetwijfeld geven, want het ongeduld komt natuurlijk mede
voort uit het knelpunt waar het kabinet zichzelf in heeft gemanoeuvreerd:
Schiphol, de WOV en de A73, waarover aanstaande vrijdag een beslissing wordt
genomen. Wat betreft prioriteiten: help me over de brug dat het inderdaad
de A73 westoever wordt. Als het gaat om geld, kan het vrijdag dus gewoon geen
oostoever worden. Hoe vaker het kabinet dat zegt, hoe eerder het dat zou moeten
concluderen.
 
 Voorzitter! Ik heb gepleit voor het verbreden van de discussie. Als je
alleen maar spreekt over "een paar honderd miljoen" en "maximaal 500 mln.",
wordt daarmee de discussie beperkt. Dat is verkeerd, want je hebt paardemiddelen
nodig voor een landschappelijk fatsoenlijke aanleg van zo'n groot infrastructureel
project, dat alleen maar kan renderen met een substantiële verschuiving
in de afhandeling van goederenvervoer over de weg naar rail en binnenvaart.
Ik ben dus razend benieuwd wat het kabinet zal voorstellen. Maar dat krijgen
we later, want daarover wil de minister-president nu niets zeggen. De commissie-Hermans
is daar namelijk zeer helder over.
 
 Voorzitter! Ook over het FES wil de minister-president niets zeggen, want
dat moet nog in het kabinetsberaad worden behandeld. Alsof dat voor de Betuwelijn
niet geldt! Voor het FES geldt dus wel de eis van zorgvuldigheid, dat er niets
wordt gezegd voordat het door het kabinet wordt besproken! Maar goed, ik hoop
niet dat er vanmiddag een groot verhaal van de minister-president over het
FES in NRC Handelsblad staat, hoewel we morgen ook nog wat te doen moeten
hebben.
 
 Voorzitter! Ik kan uit het antwoord van de minister van VROM niet anders
afleiden dan dat zij toch ongelukkig is met het feit dat de minister-president
een maximumbedrag heeft genoemd. Dat is namelijk niet de invalshoek die de
minister van VROM bepleit. Zij wil uitgaan van de knelpunten.
 
 Voorzitter! Ik zie steeds meer fractievoorzitters in de richting van de
coulissen verdwijnen. De heer Wallage mag het zich ook persoonlijk aantrekken,
maar het hoeft niet per se. Ik wil het alleen maar opmerken. Misschien is
de reden, dat het debat de vorige week hen slecht is bevallen. Wie de schoen
past, trekke hem aan! Ik zou het toch wel sierlijk en hoffelijk vinden als
zij als volwaardige participanten aan dit debat deelnamen, simpelweg omdat
zij de afgelopen dagen de grootste woorden over dit project en tegenover elkaar
hebben gesproken. Het moet toch mogelijk zijn om aan die erbij betrokken collega-fractievoorzitters
op dat terrein een enkele vraag te stellen. Ik vind het dus haast een beetje
politieke lafheid als je in dit debat als fractievoorzitter op zo'n belangrijk
terrein geen acte de présence geeft.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 U moet nu afronden, als u nog een motie wilt indienen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik wil nu juist afronden en dien daarom mijn motie in.
 
 
 
 
 De Kamer,
 
 gehoord de beraadslaging,
 
 verzoekt de regering, indien zij besluit tot aanleg van de Betuweroute: 
 
 
 - een stevig pakket flankerende maatregelen op te stellen waardoor een
substantiële verschuiving van het vrachtvervoer over de weg naar binnenvaart
en spoor zal plaatsvinden;
 
 
 - voldoende middelen vrij te maken zodat
tenminste de in het rapport van de Commissie Betuweroute genoemde vijf knelpunten
volledig opgelost kunnen worden,
 
 
 
 en gaat over tot de orde van de dag.
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Deze motie is voorgesteld door het lid Rosenmöller. Naar mij blijkt,
wordt zij voldoende ondersteund.
 
 Zij krijgt nr. 69 (22589).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Mijnheer de voorzitter! Dank voor de antwoorden van de zijde van regering,
al ben ik wel enigszins verbaasd over het antwoord van de minister-president,
dat het preadvies op de ingediende motie hetzelfde blijft. Want ik denk dat
er toch een belangrijk richtinggevend element zit in de hier in de Kamer nader
toegelichte uitspraak van de minister-president. En dat smaakt naar meer,
zoals ik ook al in mijn interruptie liet blijken. Ik wacht af. Ons scheiden
nog een aantal dagen van 8 maart. De minister-president zal nog wel met meer
uitspraken komen. De frequentie van uitspraken ligt de afgelopen
dagen hoog. Vrijdag deed hij deze uitspraak over de Betuwelijn. En gisteren
heeft hij, naar ik heb begrepen, in een gesprek met hoofdredacteuren de uitspraak
gedaan dat dit de minister-president is met toch wijdse horizonten. Dus hij
heeft de tijd, gemeten naar ambitie. Maar goed, dit lijkt mij een thema voor
een ander moment en een andere plaats.
 
 Terug naar de Betuwelijn. Ik betreur het preadvies. Ik heb ruimte gegeven
door niet te spreken van de eindbesluitvorming van het kabinet, maar van de
beginseluitspraak en richtinggevende uitspraken. Ik denk dat het woord nu
aan de Kamer is door over de motie te stemmen en door als Kamer een verzoek
bij de regering neer te leggen.
 
 Tot slot nog een tweetal vragen aan collega's. Overigens wens ik de minister-president
geluk met het feit dat zijn kabinet vandaag precies een halfjaar bestaat.
In dat afgelopen halfjaar hebben wij verschillende fasen van overleg met de
Kamer gekend. En daarnaast was er het torentjesoverleg. Maar wij hebben ook
de fase van dualisme gehad, die zo'n beetje is afgerond met de uitspraak van
vice-premier Dijkstal vlak voor de kerst, dat er toch wat meer over de communicatie
tussen de regeringspartijen gepraat zou moeten worden. Ik geloof dat wij nu
een nieuwe fase van dualisme hebben, collega Rosenmöller wees er ook
op, namelijk: wel uitspraken, en nog wel vrij stevige, in het land doen, als
Flipje van Tiel, en vervolgens afwezig zijn in de Kamer of op de achterste
banken zitten. Ik heb toch nog twee vragen, die wellicht kunnen prikkelen
om dat dualisme toch weer inhoud te geven.
 
 De eerste vraag stel ik aan de heer Wolffensperger, hier aanwezig, waarvoor
ik hem erkentelijk ben. De heer Wolffensperger heeft vorige week in het debat
in antwoord op mijn vraag gezegd dat zijn fractie tegen de Betuwelijn in de
huidige vorm zal zijn als er geen nader flankerend beleid komt. Mijn vervolgvraag
is: Geldt dat ook voor de huidige Betuwelijn plus 500 mln.?
 
 Dan heb ik een vraag aan collega Blaauw bij afwezigheid van de heer Bolkestein.
De heer Bolkestein heeft het rendement van de lijn nogal benadrukt, ook naar
aanleiding van de uitspraak van de minister-president dat er eventueel geld
bij moet ter wille van het draagvlak in het kabinet. De heer Blaauw heeft
in eerdere debatten gezegd dat er met de VVD zaken te doen zou zijn als er
minstens 2 à 3 mld. bij komt. Ik wil graag van de heer Blaauw horen
hoe de uitspraken van de VVD-fractie bij monde van de heer Blaauw zich verhouden
tot de recente uitspraken in het land van de heer Bolkestein.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! De fractie van D66 heeft vorige week aangegeven hoe de procedure
ten aanzien van de Betuweroute zou moeten verlopen. Daarbij stond de zorgvuldigheid
voorop. Die zorgvuldigheid staat nog steeds voorop. Bestuurlijk overleg met
de medeoverheden is daarbij wezenlijk. Dat kost tijd, maar het vergroot het
draagvlak. Dat draagvlak is noodzakelijk voor een dergelijk groot project.
 
 De minister-president heeft nu bedragen genoemd. De fractie van D66 vindt
dat jammer en onverstandig. De vraag hoeveel geld beschikbaar is, moet niet
het uitgangspunt zijn. Het uitgangspunt moet zijn: welke knelpunten moeten
volgens welke methode worden opgelost om een belangrijk stuk infrastructuur
op verantwoorde wijze aan te leggen? Pas daarna kun je aangeven wat het kost.
De minister-president heeft het omgedraaid, maar dat is niet de juiste route.
 
 De commissie-Hermans heeft een vijftal knelpunten opgenoemd. In een eerdere
fase hebben wij zo ongeveer dezelfde knelpunten naar voren gebracht. Laat
het kabinet zich daarover een gedegen oordeel vormen. Laat het de uitkomsten
van het bestuurlijk overleg daarbij betrekken. Pas dan kan gemotiveerd worden
beslist over de te besteden bedragen. Hiermee heb ik ook de vraag van de heer
Heerma beantwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Ik heb nog een vraag aan mevrouw Versnel. Ik zou die vraag
het liefst aan de heer Wolffensperger stellen, maar hij komt niet naar de
katheder.
 
 De fractie van D66 heeft ruim een jaar geleden ontzettend veel moties
ingediend om te komen tot meer oplossingen voor de knelpunten. Wat blijft
daar nu van over? De minister-president is in ieder geval duidelijk, want
een half miljard is het matje. Wat is nu de tegenzet van D66? Het gaat uiteindelijk
toch ook om onderhandelingen? Het gaat toch ook om een publiek proces? Ik
constateer dat de fractie van D66 nu in haar schulp kruipt, want zij blijft
wachten op het kabinet. Wat moet deze minister-president echter nog meer zeggen,
voordat wij duidelijkheid krijgen van D66?
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Voorzitter! De fractie van D66 heeft herhaalde malen aangegeven dat de
Betuwelijn zoals die thans is gepland niet acceptabel is. Dat is heel duidelijk.
Wij wensen dus verbeteringen. Intussen zijn in het regeerakkoord afspraken
gemaakt en heeft de commissie-Hermans haar rapport uitgebracht. Daarin staat
een aantal knelpunten aangegeven. Ook wij zijn van mening dat dit de grootste
knelpunten zijn. Wij hebben destijds inderdaad een heleboel moties ingediend.
De bedoeling van een deel daarvan was, als men toch ergens bezig was met verdiepte
aanleg, om dat voort te kunnen zetten, als dat beter zou uitkomen. In principe
is daarmee alleen extra planologische ruimte gecreëerd. Dat is ook heel
duidelijk aan de orde geweest. De door de commissie-Hermans genoemde knelpunten
zijn dus de grootste. Dat vond iedereen, ook de fractie van GroenLinks.
 
 Momenteel liggen daar nog andere stukken achter. De heer Rosenmöller
heeft zelf dat flankerend beleid genoemd. Dat is buitengewoon wezenlijk. Daarom
is het nu aan het kabinet om tot goed en zorgvuldig bestuurlijk overleg met
de medeoverheden te komen. Wij hebben vanochtend allemaal in de Volkskrant
kunnen lezen dat die medeoverheden niet stil hebben gezeten. Ik wijs wat dat
betreft op hetgeen Gelderland heeft bedacht. In het verleden ontbrak het namelijk
aan dat bestuurlijk overleg met de medeoverheden. Daardoor is het draagvlak
voor de Betuweroute zo ontzettend onderuitgehaald. Ik heb er behoorlijk de
ziekte over in dat het op die manier is gebeurd. Ik wil liever niet dat dit
het kabinet nog een keer overkomt.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Voorzitter! Alle verwijzingen naar het kabinet en de lagere overheden
zijn terecht en begrijpelijk. In dit debat en ook in het vorige gaat het niet
alleen om de vraag hoeveel geld D66 ervoor over heeft en waar zij dat uit
wil financieren. Ik wil echter op zijn minst horen welke knelpunten D66 wil
zien opgelost. Dan maak ik vervolgens wel een rekensom, want alle rapporten
zijn beschikbaar.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Ik ben er geen voorstander van om daarover in het openbaar te onderhandelen.
Men kan ons dan op een uitspraak vastpinnen, terwijl wij af willen wachten
welk standpunt het kabinet inneemt. De argumentatie van het kabinet zal zeer
wezenlijk zijn in onze beoordeling. Dus wij geven daar geen uitsluitsel over
op dit moment.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Vorig jaar, toen uw partij nog oppositiepartij was, gaf u daar wel uitsluitsel
over. Er zijn toen door uw fractie tientallen moties ingediend. Daar was een
heldere lijn in te ontdekken. Nu is D66 regeringspartij en nu zegt u: laat
de regering regeren; wij bepalen later ons standpunt. U heeft geen zelfstandige
inzet. U zegt alleen: wat er nu ligt, is onvoldoende. Verder wilt u niet gaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Vorig jaar lag er een kabinetsvoorstel. Dat ligt er nu niet.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Nu heeft de minister-president gesproken.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 De minister-president heeft zojuist gezegd dat het niet om een kabinetsbesluit
ging. Daar heeft u ook niet aan getwijfeld. Er is dus geen kabinetsbesluit.
Discussies zoals u bedoelt, worden pas in deze Kamer gevoerd bij het bespreken
van kabinetsbesluiten. Het lijkt mij niet goed om daarop vooruit te lopen.
Wij moeten niet aangeven wat het kabinet wel en wat het niet moet doen. Het
kabinet voert het overleg met de medeoverheden en daar moeten wij niet in
treden. Misschien worden er van de kant van de medeoverheden nog wel andere
interessante voorstellen gedaan die het kabinet ook bij de besluitvorming
wil betrekken.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik vind dat u het aan uw stand verplicht bent, gezien uw insteek in het
debat van vorig jaar, om nu duidelijkheid te creëren. Vorig jaar kon
u het wel en het stelt mij geweldig teleur dat u dat nu niet kunt. Wij hebben
er nu twee debatten over gedaan. Nou ja, ik geef het maar op.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 En terecht, want ik vind het onzinnig om hier een partijtje met u te onderhandelen,
terwijl het kabinet nog in overleg is. Ik vind het onfatsoenlijk als ik dat
zou doen.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Voorzitter! Het interpellatiedebat van vandaag gaat tenminste ergens over.
Dit in tegenstelling tot wat wij vorige week een vertoning hebben genoemd,
omdat naar onze opvatting toen de verkiezingsdatum alleen maar centraal stond.
Maar ook nu ben ik wat sceptisch over de verdere uitkomsten van het debat.
Wij kunnen namelijk op onze klompen aanvoelen dat zowel de regering als de
coalitiepartijen zich zullen verschuilen achter het nog te nemen kabinetsstandpunt.
Het is een illusie, te veronderstellen dat zij vandaag het achterste van hun
tong laten zien. Daarbij moeten wij wel bedenken dat de PvdA al akkoord ging
met PKB deel 3, terwijl de VVD zich vooral zorgen maakte over de macro-economische
rentabiliteit. Daarom is de hoop van degenen die veel waarde hechten aan een
duurzame oplossing gevestigd op de D66-fractie. Nu hoorden wij collega Wolffensperger
deze week op een verkiezingsbijeenkomst in Nijmegen meedelen dat de Betuwelijn
zoals door het vorige kabinet beoogd in PKB deel 3 en door de Kamer goedgekeurd,
niet acceptabel is. Dat wisten wij allang. De mensen in het land willen van
de fractie van D66 weten of zij concreet kan aangeven wat zij wil. Wij mogen
toch op zijn minst weten of die fractie akkoord gaat met het half miljard
dat door de minister-president is genoemd of niet. Mevrouw Versnel heeft daar
zojuist enige duidelijkheid over gegeven, of eigenlijk enige onduidelijkheid
over laten bestaan.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Heeft u zelf dergelijke exercities gedaan en kunt u daar uitspraken over
doen aan het adres van de regering?
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Vorig jaar hebben wij een beleidslijn ingezet bij de besluitvorming rondom
PKB deel 3 en die lijn blijven wij volgen.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Om hoeveel miljoen of miljard ging het toen?
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Toen ging het om de knelpunten die u zelf naar voren heeft
gebracht. Wij hebben ook de door u ingediende moties op een groot aantal punten
ondersteund.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 En hoe is het nu, na het advies van de commissie-Hermans?
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Het lijkt ons een volstrekt duidelijke zaak dat de knelpunten die daarin
worden gesignaleerd mede een basis zullen vormen voor onze standpuntbepaling.
 
 
 
 
 
 Mevrouw Versnel-Schmitz (D66):
 
 Correct dus, hetzelfde als wij.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 Neen, absoluut niet. Wij zullen onze inzet kiezen op basis van de vijf
knelpunten die de commissie naar voren heeft gebracht. Deze punten zullen
wij in de komende discussie ook inbrengen als voor ons noodzakelijke punten.
 
 Mijnheer de voorzitter! Het is de aanwezige bewindslieden wellicht bekend
dat de RPF-fractie is geïnteresseerd in de macro-economische rentabiliteit
van de Betuweroute, naast uiteraard de duurzaamheid. Dat waren voor ons ook
aanleidingen om verschillende keren bij de regering aan te kloppen om verduidelijking
op dit onderdeel. Momenteel wachten wij nog op antwoorden op enkele schriftelijke
vragen die wij hierover kortgeleden hebben gesteld. Daarbij hebben wij ons
gebaseerd op het CPB-werkdocument 73, waarin te lezen is dat rekening moet
worden gehouden met ten minste twee mogelijke kostenverhogende elementen:
de kosten die voortvloeien uit de beoogde trajectaanpassingen die zijn aangegeven
door de Tweede Kamer en de eventuele kosten van de aftakkingen. Het effect
van deze aanpassingen is uiteraard, dat het moeilijker wordt om de investering
binnen de beoogde periode terug te verdienen c.q. dat de kans groter wordt
dat er alternatieve projecten zijn die een hogere rentabiliteit hebben. Tot
zover het werkdocument. Kan de minister-president aangeven in hoeverre zijn
half miljard in samenhang moet worden bezien met de macro-economische rentabiliteit?
Of moeten wij het meer zien in het licht van de uitspraak die de vorige minister-president
ook heeft gedaan, namelijk dat 8 mld. voor de Betuwelijn feitelijk een krankzinnig
bedrag is?
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik ben van mening dat de Kamer er recht op heeft,
in maart duidelijkheid te krijgen over de vraag in hoeverre de noord- en zuidtak
ook zullen worden betrokken in de discussie. Wij hebben hierover op dit moment
graag duidelijkheid van het kabinet; de minister-president heeft er wel iets
over gezegd, maar hij heeft niet aangegeven of dit bij de besluitvorming in
maart al een aspect zou zijn.
 
 Verder neem ik aan dat het alternatief van de binnenvaart nadrukkelijk
in beeld zal komen, ook bij de besluitvorming. Er zal meer aandacht aan moeten
worden geschonken dan de commissie-Hermans heeft gedaan, want naar onze opvatting
was die erg beperkt.
 
 Hoe reëel is het nog, te verwachten dat het kabinet in maart een
beslissing zal nemen? Ben ik te pessimistisch als ik veronderstel dat het
wel eens wat langer zou kunnen gaan duren voordat de coalitie hieruit is?
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Mijnheer de voorzitter! De hoogten van de extra uitgaven voor de Betuwelijn
vliegen de laatste weken met een noodgang over de tafel. Vorige week donderdag
was het in het antwoord van de minister-president zorgvuldigheid troef en
daarom was er meer tijd nodig. De SP was het wel met de minister-president
eens, want ook voor ons roept het rapport van de commissie-Hermans meer vragen
op dan het antwoorden geeft. Maar de dag daarop bleek er sprake te zijn van
een bandbreedte van enkele miljoenen tot een half miljard voor de aanpassingen
van de Betuwelijn. Dit blijkt nu gebaseerd te zijn op enige persoonlijke ervaringen
en op enig inzicht in de middelen. Na deze uitspraken was de beer los en verklaarde
minister De Boer dat zij absoluut niet kon inschatten of er een half miljard
nodig was, of meer. Nu is het allemaal wat minder. Het verzet van minister
De Boer tegen die uitspraak is toch wat minder en uit Suriname liet de minister
van Buitenlandse Zaken, Van Mierlo, weten dat het kabinet nog geen uitspraak
had gedaan, waarop Wallage reageerde met "daar heb je spuit elf". En ten slotte
hamert minister Zalm erop dat de Betuwelijn wel rendabel moet blijven, en
daar gaat het natuurlijk om. Kortom, het lijkt wel verkiezingstijd.
 
 Onderhand is het wel duidelijk dat de coalitie in moeilijkheden is. Het
is niet voor niets dat D66-fractievoorzitter Wolffensperger geen enkel bedrag
wil noemen om zijn milieu-imago overeind te houden en slechts roept dat deze
Betuwelijn voor D66 onbespreekbaar is. Want in het verkiezingsprogramma van
zijn partij staat dat de aanleg technisch geavanceerd dient te gebeuren, ten
minste verdiept en op de knelpunten ondergronds. En dat gaat een hoop centen
kosten. Maar ook in het verkiezingsprogramma van de PvdA staan dure dingen:
gedeeltelijke ondertunneling, dan wel halfverdiepte aanleg – V-profiel –
verdient sterke voorkeur boven een bovengrondse aanleg. Daar staat bij dat
de kosten van deze voorkeur circa 25% hoger zijn dan de kosten van de bovengrondse
aanleg. Wij moeten dus vaststellen dat de bandbreedte volgens het verkiezingsprogramma
van de PvdA 1,85 mld., namelijk een kwart van 7,4 mld., hoger mag zijn. Daardoor,
mijnheer Wallage, dreigen de gouden bergen van de PvdA, evenals die van D66,
blikken heuveltjes te worden.
 
 De derde coalitiepartner, de VVD, hamert bij monde van fractievoorzitter
Bolkestein, consequent als hij is, steeds weer op rentabiliteit, en juist
die wordt steeds moeilijker met al die dure wensen. De coalitie zit in een
moeilijk parket.
 
 Ondertussen zijn er wel andere gegevens op tafel gekomen. Dat zijn niet
alleen de cijfers die in het rapport-Hermans genoemd worden, namelijk 7,4
mld. voor de aanleg plus 1,2 mld. voor extra inpassing. Wij hebben ook nog
het advies van het CPB aan de informateurs, opgesteld onder verantwoordelijkheid
van directeur, nu minister, Zalm. Daarin wordt een bedrag genoemd van 10,5
mld. Verder zijn er nog de berekeningen van macro-econoom de heer Muller van
de Erasmus Universiteit. Hij komt uit op een bedrag rond de 20 mld. all in.
 
 Daarom zijn de uitlatingen van minister-president Kok des te interessanter.
Niet alleen is de vraag of de minister-president voor zijn beurt heeft gesproken,
maar ook wat het eigenlijk kost om de Betuwelijn voor de bewoners en het landschap
aanvaardbaar uit te voeren. Is die lijn dan nog wel rendabel?
Is de Betuwelijn überhaupt nodig?
 
 Mijnheer de voorzitter! Tijdens het debat verleden week is flink gestecheld
over de termijn van een halfjaar waarbinnen het kabinet duidelijkheid aan
het parlement zou moeten geven over de Betuwelijn. In het regeerakkoord staat
echter ook de volgende passage. Ondersteund door externe deskundigheid zal
worden nagegaan of er financierbare alternatieven voor de Betuwelijn zijn.
Heeft de commissie-Hermans aan die opdracht voldaan? Op bladzijde 43 van het
rapport schrijft zij dat de mogelijkheden zowel voor de kust- als de binnenvaart
nader moeten worden verkend. Dat was toch juist de taak van deze commissie?
Op bladzijde 51 constateert de commissie dat het vervoer over water nauwelijks
beperkingen kent om de transportcapaciteit verder uit te breiden.
 
 Naar de mening van de SP-fractie zou de oplossing van de problemen van
de coalitie wel eens kunnen liggen in het laten onderzoeken van een perspectiefrijk
alternatief voor de Betuwelijn: vervoer over water, zoals ook de commissie-Hermans
verzoekt. Eigenlijk had zij dat alternatief zelf moeten onderzoeken. Ik stel
daarom de volgende vragen aan de minister-president.
 
 1. Wat gaat de Betuwelijn nu eigenlijk kosten? Welke cijfers moeten wij
nog geloven?
 
 2. Is de minister-president van mening dat de belofte in het regeerakkoord
is nagekomen, namelijk het onderzoeken van financierbare alternatieven voor
de Betuwelijn?
 
 
 
 
 
 De heer Van den Berg (SGP):
 
 Mijnheer de voorzitter! Wij hadden van tevoren kunnen voorspellen dat
ook dit debat weinig zou toevoegen aan de inhoudelijke discussie over de Betuwelijn.
Vorige week hebben wij daarover al gedebatteerd, nu weer. Bij beide debatten
worden de begrippen snelheid en zorgvuldigheid zeer frequent gehanteerd. Ging
het de vorige week meer over de snelheid – duidelijkheid al dan niet
precies binnen een halfjaar – vandaag wordt veel gesproken over de zorgvuldigheid.
Die zorgvuldigheid is naar het oordeel van mijn fractie in deze discussie
ver te zoeken. Ik memoreer overigens dat de meest betrokken minister hier
vanmiddag niet eens aanwezig is. Over zorgvuldigheid gesproken!
 
 Afgezien daarvan vindt mijn fractie alle uitspraken op dit moment over
geld prematuur en onzorgvuldig. Laten wij eerst maar eens een verantwoord
besluit nemen. Daarmee moeten wij beginnen. Dat besluit vloeit helemaal niet
zo logisch voort uit het besluit dat er al ligt. Er wordt wel gemakkelijk
gezegd dat de commissie-Hermans een heel helder advies heeft gegeven dat zou
liggen in het verlengde van de besluitvorming die al eerder is genomen, maar
ik heb er al eerder op gewezen dat er nog enkele pittige opmerkingen bij staan.
Ik ben op zichzelf blij dat de minister-president dit vanmiddag ook markeerde.
Ik denk daarbij aan het flankerend beleid. In zeker opzicht kun je de randvoorwaarden
van de commissie-Hermans zelfs als een soort ontbindende voorwaarden beschouwen.
Het kabinet dient daar nog echt goed naar te kijken. Om die reden meent mijn
fractie dat wij in dit geval niet op een paar weken moeten kijken. Integendeel.
 
 Ook om een andere reden vind ik elke discussie over geld op dit moment
onjuist en onzorgvuldig. Wij praten wel over een half miljard, maar waar komt
dat bedrag bovenop? Mijn fractie is van oordeel dat het project op dit moment
nog niet eens helemaal helder is en voorts dat de totale kosten van het project
in de voorliggende vorm absoluut onduidelijk zijn. Ik denk bijvoorbeeld aan
hetgeen het Centraal planbureau daarover zegt. Daarover dient eerst helderheid
te komen. Wij gaan allemaal maar uit van die 7 komma zoveel miljard, maar
dat bedrag lijkt vooralsnog slechts op drijfzand te berusten.
 
 Er is echter nog een aspect. Wij kunnen pas over het project in zijn totaliteit
spreken, wanneer wij ook de kosten van de noord- en zuidtak daarbij betrekken.
Mijn fractie heeft dat vorig jaar al benadrukt. Wij moeten die noord- en zuidtak
niet alleen ruimtelijk bij het project betrekken, maar ook financieel. Het
project moet integraal worden bekeken. Ik hoorde de minister-president zoëven
zeggen dat wij op enig moment voor een besluit over die noordtak komen te
staan. Neen, niet op enig moment. Mijn fractie herhaalt het pleidooi dat ik
vorig jaar heb gehouden. Als wij een besluit nemen over het project Betuwelijn,
zal dat een integraal besluit moeten zijn, inclusief de ruimtelijke en financiële
consequenties van de noord- en zuidtak. Pas dan kunnen ten principale verantwoorde
beslissingen worden genomen over de Betuwelijn, ook over de kosten. Voor die
tijd is alles drijfzand.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Mijnheer de voorzitter! De fractie van de VVD had niet de bedoeling om
aan deze interpellatie deel te nemen. Tijdens de vorige interpellatie heeft
de fractievoorzitter, de heer Bolkestein, de positie van de VVD naar voren
gebracht. Ik noem drie kernwoorden: natuurlijke rentabiliteit, zorgvuldigheid
en maatschappelijk draagvlak. Dat het afrondend was bleek uit de interruptie
van de heer Heerma. Ik citeer: "Uit dit antwoord mag ik dus concluderen, dat
de VVD de komende drie weken geen standpunt over de Betuwelijn zal hebben."
Het antwoord van mijn fractievoorzitter was: "Wij schorten onze mening op
totdat wij in het bezit zijn van het advies en de mening van het kabinet.
Zoals de heer Heerma weet, regeert er geen commissie, maar het kabinet." Ik
heb daar verder niets aan toe te voegen. Wij wachten af waarmee de regering
komt.
 
 Voorzitter! De heer Heerma heeft mij een directe vraag gesteld. Mag ik
hem verwijzen naar de Handelingen van dat debat? De VVD-fractie is dat debat
ingegaan met een lijst van punten die onvoldoende waren ingevuld. Wij hebben
er toen een pleidooi voor gehouden om geen besluit te nemen. Dat heeft geen
meerderheid gehaald. Ik heb toen gezegd: als u dan toch in het diepe springt,
springt u dan maar heel diep. Ik heb drie moties op tafel gelegd waaraan geen
prijskaartje was verbonden. De toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat
gaf daarover haar mening. Ik heb die gelaten voor wat ze was. De vraag van
de heer Heerma is op dit moment niet relevant. Ik verwijs de heer Heerma naar
een opmerking van de heer Lansink tijdens het zoëven gehouden debat.
"Wij zitten vaak aan toestanden vast die ooit zijn opgeschreven." Wellicht
kan het CDA wat de Betuwelijn betreft, dat naar zich toe trekken.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Als dat ook voor de heer Blaauw geldt, is die laatste
opmerking zeer verhelderend.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Wijze woorden van oude kamerleden, zoals de heer Lansink, mogen wij niet
als paarlen weggooien.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Wij kennen de VVD als een partij die door de bank genomen geen blad voor
de mond neemt. Dat was ook ter zake van de A73 het geval. De fractie van de
VVD heeft daarover in de afgelopen weken een helder standpunt ingenomen. Kan
de heer Blaauw mij uitleggen, waarom hij een aantal weken zwijgt over de Betuwelijn
en waarom dat niet ter zake van de A73 het geval is? Ik zou die vraag ook
aan de fractie van D66 willen stellen.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Nee, dat kan niet. Dat had u eerder moeten doen.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Het is heel simpel. Als de heer Rosenmöller dat tot nu toe niet heeft
begrepen, kan ik dat niet nog een keer voor hem uitleggen.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De heer Blaauw mag er best nog over nadenken. Dat is wel een zeer gemakkelijke
manier om uit dit debat weg te komen. Ik zie nu, dat hij wegloopt. Dan had
hij beter niet mee kunnen doen. Als hij niet in staat is om aan te geven,
wat de consistentie in de redenering is, gaat hij nat, heel nat.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 De fractie van de VVD zegt al enige weken publiekelijk, dat publiekelijk
geen standpunt zal worden ingenomen over de Betuwelijn. Er zijn nog onvoldoende
elementen ingevuld. De commissie-Hermans heeft een rapport gemaakt, waarover
de regering haar standpunt bekend zal maken. Wij zijn zelf bezig met dat rapport.
Wij doen dit keer wat voorwerk. Bij de A73 wisten wij het al twee jaar geleden.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Hoe verhoudt zich dat in essentie tot het pakket wijzigingsvoorstellen
van de kant van de VVD? Door de heer Blaauw zijn een jaar geleden vijf moties
ingediend. Die sporen nagenoeg gelijk met de knelpunten die de commissie-Hermans
heeft geformuleerd. Die commissie heeft vijf knelpunten gesignaleerd. De heer
Blaauw heeft vijf moties ingediend die met steun van ons en van D66 zijn verworpen.
Waarom moet u dan nog nadenken? De commissie-Hermans praatte de VVD-fractie
na. Dan kan de VVD-fractie toch ook die commissie weer napraten?
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 De commissie-Hermans heeft mij niet nagepraat, maar heeft in opdracht
van de regering een rapport geschreven. Dat sommige dingen daarin misschien
toevallig sporen met ideeën die eerder naar voren zijn gebracht door
u, door mevrouw Versnel, door anderen en ook door mij is interessant. Maar
ik ben alleen maar geïnteresseerd in het eindresultaat, en dat is de
afweging van de regering. Daarna gaan wij debatteren.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Maar waarom dan steeds die nadruk op de rentabiliteit? Ik probeer het
nog eens keer op een andere manier. Waarom zegt de heer Bolkestein steeds
dat bij de Betuwelijn de hand op de knip moet blijven, terwijl u een jaar
geleden moties hebt ingediend waarmee 2 mld. is gemoeid? Is dat consistent?
Dat staat toch haaks op elkaar? Is dat de omslag van oppositie naar regeringspartij?
Dat kan gebeuren. Is dat een keuze voor andere infrastructurele projecten,
zit daar geld voor Schiphol in? Zeg het maar. Er is geen lijn in te ontdekken.
Wij zijn het vaak oneens, maar de VVD-fractie houdt meestal wel vast aan een
lijn. Hier is dat echt voor geen meter het geval.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 Dan probeer ik het nog een keer. Indertijd heb ik het idee geopperd, zonder
het in de vorm van een motie te gieten, dat wij geen besluit moesten nemen,
omdat de rentabiliteit volgens ons onduidelijk was. Ik heb toen ook gezegd:
als het echt moet, kijken wij niet meer naar de centen, maar gaan wij het
gewoon mooi doen, met de technologie van de volgende eeuw. Dat heb ik toen
exact zo gezegd. Daarop zijn die moties gebaseerd en die hebt u gesteund.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Natuurlijk steunen wij de moties. Maar de VVD-fractie stelt: of het is
rendabel en dan gaan deze moties overboord, of er wordt een heel stel moties
ingediend waarmee 2 mld. is gemoeid en dan is het niet rendabel, maar wordt
het landschappelijk op een fatsoenlijke manier ingepast. Ik vind het prettig
te horen dat de VVD-fractie dat element nog niet overboord heeft gegooid,
maar het is wel van tweeën één.
 
 
 
 
 
 De heer Blaauw (VVD):
 
 U hebt zelf uw antwoord gegeven.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Maar ik zoek naar uw antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 Mijnheer de voorzitter! Ik constateer dat er spanning in het interpellatiedebat
ontstaat. Ik hoop dat u die mening deelt. Dat is een goede zaak, want de Kamer
behoort duidelijk tegen de regering te spreken, opdat wij voor 8 maart een
uitspraak ontvangen. Ik dank de collega's Rosenmöller en Heerma dan ook
voor de voorzet die zij hebben gegeven.
 
 Voorzitter! De vorige keer heb ik gezegd dat er mogelijk een alternatief
kan worden aangedragen. Er is vrij veel over de Betuwelijn gezegd en nu moet
de koe bij de hoorns worden gegrepen. De medeleden, onder wie vooral de heer
Poppe, hebben al in de juiste richting gewezen. Er is een deskundigenrapport
van de Erasmus Universiteit in Rotterdam beschikbaar, waar over 20 mld. wordt
gesproken als die Betuwelijn helemaal wordt uitgevoerd. Het gaat dan nog niet
om het noord- of het zuidtracé, want dat zijn nog problemen die nog
helemaal niet in de bespreekzone uitputtend zijn terechtgekomen. Ik pleit
ervoor dat wij de koe nu maar eens bij de hoorns grijpen en aan de minister-president
vragen waarom de regering een beslissing over de Betuwelijn aanhoudt. Komt
dat omdat de VVD-fractie nog geen standpunt heeft ingenomen, zoals de heer
Blaauw zoëven heeft verklaard? Of zijn er andere motieven? Misschien
zijn er motieven die zo zwaar wegen dat de Kamer er kennis van moet nemen
en die het misschien aanvaardbaar maken dat het besluit over 8 maart heen
wordt getild.
 
 Ik ben zeer benieuwd naar het antwoord van de minister-president. Afhankelijk
daarvan zal ik een motie indienen. Ik heb gewezen op de "ijzeren Rijn". Deze
is zo ontzettend interessant voor Noordwest-Europa, inclusief
Nederland, dat wij daarover eens moeten nadenken. Vanochtend bereikte mij
een brief van de Brabants-Zeeuwse werkgeversvereniging die voor de A4 een
pleidooi hield om die zo snel mogelijk gerealiseerd te krijgen (gekoppeld
aan de hogesnelheidstrein): Rotterdam direct verbonden met Antwerpen, dan
meteen het Ruhrgebied in. Waar praten wij dan nog over?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Mijnheer de voorzitter! Allereerst reageer ik op een opmerking van de
heer Rosenmöller over een onderwerp dat wat naast de Betuwelijn ligt,
namelijk partijprogramma's en regeerakkoord. Als men cijfers wil vergelijken
die betrekking hebben op ombuigingsprogramma's en regeerakkoord, is het correct
om die vergelijking volledig te maken. In het partijprogramma van de PvdA
was sprake van een bedrag van 9 mld., maar dat was exclusief de nog niet ingevulde
zogenaamde doorloopproblematiek; ook in andere partijprogramma's was daarmee
nog geen rekening gehouden. Deze problematiek is bij het opstellen van het
regeerakkoord tot een volledige oplossing gebracht en daarbij ging het om
een bedrag van in totaal 5 mld. Met andere woorden: men mag niet 9 met 18
vergelijken maar moet 14 met 18 vergelijken. Bovendien moet in aanmerking
worden genomen dat er enkele nieuwe inzichten aan de orde waren op het moment
van het sluiten van het regeerakkoord en dat er natuurlijk compromissen moesten
worden gesloten. Al met al is het altijd wat eenvoudiger om als oppositiepartij
rechttoe rechtaan vast te houden aan het eigen program omdat men geen regeerakkoord,
met wie dan ook, heeft gesloten.
 
 Wat de Betuwelijn zelf betreft, voorzitter, heb ik de indruk dat er een
verschil in benadering blijft bestaan waar het gaat om de wijze waarop men
met de knelpuntenproblematiek omgaat. Ik hoor dat sommigen wat vaderlijk of
moederlijk tegen mij zeggen: begin niet steeds met dat geld maar ga uit van
de knelpunten. Voorzitter! Ik vind het juist om met het oog op de Betuwelijnproblematiek
sec in de allereerste plaats een intrinsieke weging te maken. Overigens weet
ik, belast met een wat ander verleden dan de meeste woordvoerders, dat door
het vorige kabinet bij het opstellen van de plannen voor deze route al heel
veel in het voordeel van kwaliteit en milieu is gedaan. Dat wordt door sommigen
vaak "for granted" genomen maar het is zeer formidabel wat er in dat opzicht
is gebeurd. Dit wordt vaak onderschat, zoals ook de kwaliteit van het overleg,
gevoerd door oud-collega Maij-Weggen en anderen, wordt onderschat. Ten onrechte
wordt dit wel geridiculiseerd. Dat wil ik toch eens gezegd hebben. Iedereen
heeft recht op zijn mening en dus ik ook. Natuurlijk is er de nodige commotie
geweest over de ingrijpendheid van de plannen en zijn er zorgen en bezwaren
geuit over het gebrek aan voldoende overleg. Voorts is er teleurstelling geuit,
ook in de Kamer, over het gebrek aan honorering van eisen en voorstellen om
knelpunten weg te nemen. Echter, er zijn tot en met de besluitvorming in deze
Kamer op een zeer ingrijpende wijze verbeteringen aangebracht in de vormgeving
en invulling van het Betuwelijntracé.
 
 Op het punt waar wij nu zijn aangekomen en met inachtneming van het rapport
van de commissie-Hermans moet men inderdaad een intrinsieke benadering kiezen,
gericht op knelpunten die nog zouden kunnen worden weggenomen. Echter, op
het moment dat je daarover begint te praten, zul je toch een bredere afweging
moeten maken, in relatie met andere knelpunten buiten de Betuwelijn. Er zijn
nog andere projecten, die al op de kaart zijn ingetekend of die op de kaart
zouden moeten worden ingetekend, wil men ervoor zorgen dat Nederland er in
de komende tien, twintig jaar een stuk moderner bij komt te liggen. Overigens
moet daarbij steeds worden voldaan aan de eisen die in het kader van de integrale
afweging wat betreft kwaliteit en duurzaamheid worden gesteld. Het gaat in
die zin wel degelijk om geld.
 
 Voorzitter! Een krantekop is vaak een uitvergroting. Het door de heer
Rosenmöller bedoelde stuk is mijns inziens wat genuanceerder dan de kop
erboven. Ik heb mijn uitspraken gedaan op basis van mijn taxatie die ik –
ik zeg het nog eens – als dat nodig blijkt te zijn voor een betere geef,
binnen het kabinet of daarbuiten. Ik trek dus niet een bepaalde lijn met de
mededeling dat het beslist zo moet zijn. Wij hebben hierover in het kabinet
en straks ook in deze Kamer een open en reëel overleg. Echter, gelet
op de taxatie die ik nu maak, lijkt het mij buitengewoon onwaarschijnlijk
dat men in termen van miljarden zou kunnen spreken; eerder moet men in termen
van honderden miljoenen denken.
 
 De intrinsieke beoordeling van knelpunten komt dan aan de orde. Welk gewicht
ken je eraan toe? Wat ermee te doen? Die beoordeling komt samen met de vraag
welke financiële mogelijkheden wij hebben. Als je boodschappen gaat doen
moet je ook weten of je kunt betalen en je kunt een gulden maar één
keer uitgeven.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Als ik boodschappen ga doen denk ik eerst na over een lijstje van wat
ik wil hebben. Dan ga ik kiezen.
 
 Ik spreek nu met de minister-president! Ik zou het leuk vinden als de
heer Wallage mee deed in het debat, maar dan moet hij naar de microfoon komen
en niet steeds twee meter achter mij zitten zeuren. Dat is uitermate irritant,
voorzitter! Bij elke interruptie hoor ik gemurmel op de achtergrond. Je doet
mee of niet!
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik doe mee!
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik ook en ik heb een vraag aan u, over de volgorde in het doen van boodschappen
en het uitgeven van geld. U zegt dat het goed is om te beginnen bij de knelpunten.
Het is dan toch het verkeerde politieke signaal om vóór de nadere
afweging te spreken over enkele honderden miljoenen, op weg naar een half
miljard? Dat is een letterlijk citaat. Er is immers in het kabinet nog onvoldoende
naar de knelpunten gekeken. Wat is nu precies de politieke portee van die
opmerking? Is dat een opmerking in de richting van D66, dat dit het matje
moet zijn? Dat is toch de discussie op haar kop?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik zal een rechtstreeks antwoord geven. Wij gaan niet alleen boodschappen
doen bij de groenteboer. Wij gaan tien boodschappen halen. Wij gaan niet alleen
kijken hoe wij de knelpunten in de Betuweroute zo goed mogelijk kunnen wegwerken.
Zo lust ik er nog wel een paar! Daarom is het een brug met ongelijke leggers
als je met Gelderland over de Betuwelijn praat. Natuurlijk
wil Gelderland die 1,2 mld. volmaken.
 
 Kijken wij naar het Nederland van over tien jaar, dan zitten wij met een
aantal prioriteiten, die voor een deel al keurig netjes naast elkaar kunnen
worden gerealiseerd. Op andere punten is er spanning. De heer Van den Berg
corrigeerde mij al enigszins. Er is de noordtak. Er is de integrale besluitvorming
over de Betuweroute. Er zijn de HSL-oost en andere zaken. Wij komen dan toch
weer op de budgettaire en financiële aspecten. Wij moeten letten op het
geheel van de budgettaire middelen en op het geheel van de prioriteiten, buiten
en binnen de Betuweroute. Daarmee moeten wij tot iets van een taxatie zien
te komen.
 
 Mijn taxatie leert mij, dat je vooralsnog in de door mij aangegeven orde
van grootte moet denken. Als het op een verantwoorde manier goedkoper kan,
is dat prima. Als uit overtuigende argumenten blijkt dat de taxatie te krap
bemeten was, zal dat blijken. Hoewel alles zo vreselijk ingewikkeld is en
wij zo graag de meest nobele houding aannemen tegenover de Betuweroute, moeten
wij niet verzuimen de afweging in den brede te maken. Dat is het antwoord
op de vraag van de heer Rosenmöller.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 Ik begrijp heel goed dat dit het antwoord is op mijn vraag, maar wat ik
u voorhoud is dat u aan de verkeerde kant van het touw trekt. Bij de afwegingen
die u moet maken hebt u zichzelf in de problemen gemanoeuvreerd, omdat u alles
wilt. Daarom zullen er van buiten het kabinet en uit de oppositie, in dit
geval van ons, nadere voorstellen komen. Wij maken andere keuzen ten aanzien
van Schiphol en de oeververbinding in Zeeland. Dat geldt misschien ook ten
aanzien van de A73. Dan zit je in een conglomeraat van infrastructurele projecten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Mag ik u wel vragen u te beperken? U vervalt in herhaling.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Het is het goede recht van de heer Rosenmöller om zo te debatteren
en de zaak zo te brengen. Ik heb ook niet de pretentie gehad namens hem te
spreken. Ik heb mijn taxatie gegeven en hij de zijne.
 
 
 
 
 
 De heer Rosenmöller (GroenLinks):
 
 De minister-president kan mij niet overtuigen van de noodzaak om afgelopen
zaterdag, terwijl het debat nog moet plaatsvinden, al een plafond te leggen
van 500 mln. voor de oplossing van knelpunten. Met mevrouw De Boer zegt hij
dat die oplossing in eerste instantie de insteek moet zijn. Hij heeft ook
nog gezegd dat de discussie verbreed moet worden naar flankerend beleid. Hij
komt dan überhaupt nog op de vraag of de Betuwelijn wel zinvol is. Daarover
maakt Hermans een aantal behartigenswaardige opmerkingen. Dan zeg ik dat de
minister-president de discussie versmalt en aan de verkeerde kant begint.
Hij kan mij niet overtuigen. Er zal in het debat waarschijnlijk een meningsverschil
over blijven.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Er is inderdaad een meningsverschil. Ik geef enige invulling aan een vraag
waaraan de commissie-Hermans eigenlijk een soort open eind geeft. De commissie-Hermans
zegt dat de Betuweroute zoals die op papier staat kan worden uitgevoerd. Maar
er zijn wel knelpunten, soms majeure knelpunten. Als de commissie-Hermans
die analyseert, komt hij tot een optelsom die uitkomt op 1,2 mld. De commissie
kan niet uitmaken of het kabinet dat kan inpassen. Vervolgens kan ik denken:
ik wacht af tot medio/eind maart. Dan zitten wij met elkaar om de tafel en
dan voeren wij reguliere gesprekken. Ik kan ook een globale taxatie maken,
buiten de Betuweroute kijkend. Daarbij kan ik in een orde van grootte aangeven
tot waar volgens mij het rapport van de commissie-Hermans maximaal in de Betuweroute
inpasbaar zou kunnen zijn, zonder te zeggen dat het zo moet zijn. Dat maken
wij namelijk samen uit.
 
 Ik hoop dat dit een beetje duidelijkheid toevoegt aan een taxatie van
mijn kant. Dat heeft uiteraard reacties opgeroepen, niet alleen in het kabinet,
maar ook daarbuiten. Er zijn mensen die het niet helemaal begrijpen. Ik denk
dat die helderheid er heel goed zal komen in de komende weken. Ik doel op
de wijze waarop de meerjarige, geldverslindende, belangrijke projecten voor
een modern Nederland in de komende jaren zich tot elkaar verhouden.
 
 Ik weet één ding zeker: de grote projecten, ook de Betuweroute,
zoals die nu uitgetekend zijn, worden niet goedkoper; ze worden eerder duurder
door tegenvallers. Je praat dus eerder over beperkte dan ruime marges. Laten
wij in of buiten de verkiezingstijd niet uitstralen dat een peperdure Betuwelijn
mogelijk is. Een ieder heeft een verantwoordelijkheid en een rol in het geheel.
Ik heb de rentabiliteitskwestie hier nog niet bij kunnen betrekken. Dat is
nog een punt van nadere afweging in het kabinet. Ik wijs erop dat je snel
tegen grenzen aanloopt waarbuiten het moeilijk tot niet meer doenlijk is.
 
 Ik ga ervan uit dat de motie van de heer Rosenmöller door de Kamer
op haar merites bekeken wordt.
 
 De heer Heerma heeft de motie die hij eerder heeft ingediend, nog eens
toegelicht. Hij had nu namelijk een ander preadvies verwacht. Maar nee, het
kabinet is om precies dezelfde redenen die de vorige keer zijn genoemd fysiek,
politiek en materieel niet in staat om uiterlijk volgende week vrijdag, dus
negen dagen na nu, een kabinetsstandpunt over het geheel van de Betuwelijn
te hebben, met alles erop en eraan. Dit is geen politieke onwil, het is ook
niet het wegduiken voor het nemen van verantwoordelijkheid; het is gewoon
niet mogelijk om de argumenten die verleden week zijn gegeven. Dit zeg ik
ook aan het adres van de heer Hendriks.
 
 De vragen van mevrouw Versnel heb ik eigenlijk voor een belangrijk deel
al beantwoord in mijn reactie op de opmerkingen van de heer Rosenmöller.
 
 De heer Stellingwerf heeft een viertal heel concrete vragen gesteld. Ik
kan hem zeggen dat de kwestie van de macro-economische rentabiliteit voor
zover mogelijk, uiteraard bij de eindafweging van het kabinet betrokken wordt
ten tijde van de standpuntbepaling.
 
 De bandbreedte van een half miljard voor verbeteringen bij de aanleg van
de Betuwelijn is daaraan niet rechttoe rechtaan verbonden, maar houdt wel
enig verband daarmee bij de eindbeoordeling. Immers, de zaken worden bij elkaar
gebracht.
 
 Ik meen dat ik al aangegeven heb dat er een zo integraal mogelijke besluitvorming
moet komen over de noordtak en de zuidtak.
 
 Wat de binnenvaart betreft, zullen wij naar vermogen proberen om aspecten
die verband houden met het alternatief van de binnenvaart, bij de standpuntbepaling
van het kabinet te betrekken. De ambitie blijft gericht op
een standpuntbepaling over de Betuwelijn, zoals eerder gezegd, in de loop
van de maand maart.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 Begrijp ik uit het preadvies op de vanmiddag ingediende motie-Rosenmöller
dat het kabinet neutraal staat ten opzichte daarvan, waarin gevraagd wordt
om middelen vrij te maken om de genoemde vijf knelpunten volledig op te lossen,
en dat het het oordeel aan de Kamer overlaat?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Nee, dan is het misschien te kort door de bocht geformuleerd. Ik heb in
de Kamer al in voldoende mate het geluid gehoord dat zij de voorstellen van
het kabinet wil afwachten, voordat zij tot een eindoordeel over bedragen komt.
Ik vind het dan ook vanzelfsprekend dat hier nu niet positief op wordt gereageerd.
 
 
 
 
 
 De heer Heerma (CDA):
 
 U ontraadt dus aanvaarding van deze motie van de heer Rosenmöller?
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ja.
 
 
 
 
 
 De heer Stellingwerf (RPF):
 
 U hebt net aangegeven dat de macro-economische rentabiliteit ook in de
besluitvorming een belangrijk gegeven zal zijn. Nu heeft het CPB daar een
en ander over gezegd, eigenlijk anders dan de commissie-Hermans. Ik hoop dat
het kabinet zich met name baseert op de CPB-berekeningen. Als je alles bij
elkaar optelt, inclusief noord- en zuidtak, is daarin namelijk sprake van
ongeveer 20 mld. Dat is natuurlijk een gigantisch bedrag. Mijn vraag betreft
het volgende. U heeft de noord- en zuidtak in het kader geplaatst van een
totale prioriteitenstelling voor alle projecten over Nederland. Wij zouden
graag de toezegging krijgen dat de noord- en zuidtak moeten worden bezien
in het licht van de Betuwelijn en niet in het bredere kader van allerlei andere
prioriteiten.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik begrijp die wens heel goed. Ik zou nu alleen niet verder willen gaan
dan toe te zeggen dat het kabinet ook deze wensen, die ook bekend zijn vanuit
de Kamer, bij de formulering van het kabinetsstandpunt zal betrekken. De heer
Van den Berg sprak zojuist zijn teleurstelling uit over het feit dat de eerst
betrokken minister van Verkeer hier niet aanwezig is. Dat is overigens geen
verzuim van de kant van het kabinet. U mag erop vertrouwen dat onder de eerste
verantwoordelijkheid van de minister van Verkeer en Waterstaat bij het voorbereiden
van een kabinetsstandpunt ook deze wensen in de beschouwing worden betrokken.
Tot welk standpunt dat leidt en of u daarmee tevreden kunt zijn, zal moeten
blijken.
 
 
 
 
 
 De heer Hendriks:
 
 De minister-president sprak over rentabiliteitsberekeningen. Is hij bereid
om vanaf nu uitsluitend en in hoge mate over de economische uitvoerbaarheid
van de Betuwelijn te praten? Ik garandeer hem dat als hij daarover spreekt,
hij snel een besluit heeft genomen. Er ligt een rapport met uitvoeringskosten
van meer dan 20 mld. Hoge prioriteit voor de economische uitvoerbaarheid,
bij dit plan behorend, is voor mij van fundamenteel belang.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Het is goed dat u daarop wijst. Het is inderdaad van belang dat wij alle
inzichten die er waren, die er zijn en die recent zijn ontstaan rondom de
kwestie van de rentabiliteit en de uitvoerbaarheid, goed in de afwegingen
betrekken en ook zichtbaar maken voor de Kamer.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 De minister-president wijst ons erop dat wij niet moeten denken dat wij
een peperdure Betuwelijn kunnen aanleggen. Mijn vraag is, wat peperduur is.
Is dat die 7,4 mld. of die 8,6 mld., inclusief die 1,2 mld. van Hermans? Is
het 10,5 mld. of 20 mld.? Tot hoever is het nog betaalbaar en wanneer wordt
het peperduur? En dit in relatie tot mogelijke alternatieven, waarover ik
nog een vraag heb gesteld.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 Ik heb mijn opmerkingen over het al dan niet peperduur zijn geplaatst
in het teken van de nadere toelichting op mijn opmerkingen in de Volkskrant
dat je bij aanpassingen en verbeteringen eerder aan honderden miljoenen dan
aan miljarden moet denken. En overigens is er natuurlijk een bredere vraagstelling.
Ik begrijp dat ook wel uit de interventie van de heer Poppe, die dieper gaat
naar de vraag wat de projectkosten, de uitvoeringskosten, van een al dan niet
nader bijgestelde Betuwelijn zouden zijn. Die vragen voeren echter zozeer
naar de inhoud van de zaak, alhoewel het terecht is dat de heer Poppe die
punten naar voren brengt, dat het beter is dat hij dit straks in de totaalpresentatie
van het kabinet terugvindt. Daar kan de Kamer dan ook een full-dress-debat
over houden.
 
 De tweede vraag was of aan de opdracht die aan de commissie-Hermans is
gegeven krachtens het regeerakkoord, in voldoende mate is voldaan. De heer
Poppe heeft ook gewezen op het alternatief van de binnenvaart. Daarop zal
de regering op het moment dat zij met haar standpuntbepaling komt, nader ingaan.
Daarover kan men dan weer debatteren met het kabinet op basis van het gegeven
antwoord.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Er is een opdracht om alternatieven voor de Betuwelijn te onderzoeken.
De commissie-Hermans geeft een alternatief aan en zegt dat het onderzocht
moet worden in plaats van het te onderzoeken. In feite zou er een vervolgopdracht
moeten komen om het te onderzoeken. Dat is wat ik bedoel.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 De hoofdlijn in het kabinet is op dit moment niet dat het leuk is dat
wij het rapport van de commissie-Hermans hebben, maar dat wij nog een vervolg
gaan vragen. Als dat de bedoeling van uw vraag is, moet ik u teleurstellen.
 
 
 
 
 
 De heer Poppe (SP):
 
 Ik stel alleen vast dat de commissie-Hermans daarmee niet aan zijn taak
heeft voldaan.
 
 
 
 
 
 Minister Kok:
 
 De commissie-Hermans heeft het kabinet van voldoende materiaal voorzien
om het in staat te stellen tot een afrondend oordeel te komen op de termijn,
zoals eerder door mij aangegeven.
 
 
 
 
 
 De beraadslaging wordt gesloten.
 
 
 
 
 De voorzitter:
 
 Namens de Kamer dank ik de ministers voor de verschafte informatie.
 
 Ik stel voor, volgende week woensdag over de zoëven ingediende motie
alsmede over de eerder ingediende motie van het lid Heerma te stemmen.
 
 
 
 
 
 Daartoe wordt besloten.
 
 
 
 
 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19941995-51-3250-3262.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl