Behandeling van het verslag van een algemeen overleg over het strategisch concept NAVO (25819, 26348, nr. 6)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 1998-1999, pag. 4206-4214

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

28-04-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

nr. 72, pagina 4206-4214

21-04-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 25819Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26348Toon publicaties die dit dossier behandelen
Kamerdossier 26200-VToon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Twente (26353)Pagina 4214-4259
Presentie en opening (woensdag 21 april 1999)Pagina 4205-4205
Regeling van werkzaamheden (woensdag 21 april 1999)Pagina 4205-4206
Behandeling van het verslag van een algemeen overleg over het strategisch concept NAVO (25819, 26348, nr. 6)Pagina 4206-4214
Lijst van ingekomen stukken, met de door de voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 21 april 1999)Pagina 4259-4260

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de behandeling van: het verslag van een
algemeen overleg over het strategisch concept NAVO (25819,26348 , nr. 6).De beraadslaging wordt geopend.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! Wij hebben een tijd geleden gesproken met de minister van
Buitenlandse Zaken over de herziening van het strategisch concept van de NAVO.
Dat zal dit weekeinde in Washington besproken worden. Mijn fractie had er
behoefte aan om dit debat plenair af te ronden. We hebben nog recentelijk
informatie ontvangen van de minister van Buitenlandse Zaken, die op zichzelf
weer aanleiding geeft voor een uitvoerig nieuw debat, maar daar is nu geen
tijd voor. Ik zal twee moties indienen. De eerste motie betreft de nucleaire
strategie van de NAVO. Mijn fractie is van mening dat de herziening van het
strategisch concept nadrukkelijker dan tot nu toe zal moeten plaatsvinden
en dat de Nederlandse regering zich daarvoor moet inzetten.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het strategisch concept van de NAVO actualisering behoeft
als gevolg van de veranderingen in de internationale veiligheidssituatie;van oordeel, dat in het kader van de veranderingen in de internationale
veiligheidssituatie de nucleaire afschrikking kritisch aan de nieuwe omstandigheden
dient te worden getoetst;van mening, dat de nucleaire strategie van de NAVO op gespannen voet staat
met de doelen van het non-proliferatieverdrag;van oordeel, dat in het nieuwe strategisch concept van de NAVO een heroverweging
dient plaats te vinden van de nucleaire paragraaf, onder andere op de onderdelen
"de-alerting" van nucleaire wapens, wapenbeheersing en aanpassing van de nucleaire
doctrines, waaronder "no first use" en de stationering van kernwapens op het
grondgebied van niet-kernwapenstaten, waaronder Nederland;van oordeel, dat bij gebruik van nucleaire wapens de zinsnede "extremely
remote" vervangen dient te worden door "weapons of last resort";verzoekt de regering deze elementen tijdens de top van Washington en in
de discussie daarna nadrukkelijk aan de orde te stellen en zich in te zetten
voor de realisering van deze veranderingen in de nucleaire strategie,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 63 (26200 V).De heer Van Middelkoop (GPV):Wat wil mevrouw Vos concreet? Zij noemt een aantal aspecten van nucleaire
strategie op, maar wat het concreet zou moeten inhouden, ontbreekt naar mijn
gevoel in de motie.Mevrouw Vos (GroenLinks):Nee, volgens mij is dat glashelder in de motie. Ik wil dat de regering
zich uitdrukkelijk inzet voor herziening van deze strategie en dat aan de
orde stelt tijdens de komende top. De punten waarop dat zou moeten gebeuren,
noem ik ook in de motie, zoals de wapenbeheersing, aanpassing van de no-first-use-strategie
en de stationering van kernwapens op het grondgebied van niet-kernwa- penstaten.
Ik wil graag dat de regering zich op die punten inzet voor verandering van
de nucleaire strategie.De heer Van Middelkoop (GPV):Maar wilt u dan dat de NAVO een no-first-use-verklaring aflegt en dat
in het strategisch concept komt te staan dat er geen kernwapens mogen worden
geplaatst in niet- kernwapenstaten? Is dat wat u concreet vraagt?Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik wil dat de regering op die punten de discussie aangaat in de NAVO en
zich er hard voor maakt dat er op deze punten een verandering in de strategie
komt.Ik heb nog een tweede motie, voorzitter, die het moment betreft waarop
deze NAVO-top plaatsvindt, namelijk temidden van een grote crisis in Kosovo
en NAVO-optreden daar. Het lijkt mijn fractie van belang om aan die actuele
situatie een consequentie te verbinden voor de NAVO-top. Wellicht is de motie
overbodig, maar dat hoor ik dan wel van de regering.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het strategisch concept van de NAVO actualisering behoeft
als gevolg van de veranderingen in de internationale veiligheidssituatie;overwegende, dat tijdens de NAVO-top een nieuw document zal worden aangenomen
dat geruime tijd als richtsnoer van de NAVO zal kunnen dienen;overwegende, dat de situatie in Kosovo en het NAVO-ingrijpen gedurende
de top van Washington het belangrijkste onderwerp zal zijn;overwegende, Vosdat de betekenis van een VN-mandaat voor NAVO-optreden
en het optreden van de NAVO buiten het verdragsgebied essentiële onderdelen
zijn voor het nieuwe strategisch concept;verzoekt de regering ervoor te pleiten dat voorafgaand aan het vaststellen
van een definitief nieuw strategisch concept van de NAVO er een grondige evaluatie
van de Kosovocrisis en het optreden van de NAVO zal plaatsvinden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid M.B. Vos. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 64 (26200 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik wil er nog één zin aan toevoegen, voorzitter. Mijn fractie
vindt uitdrukkelijk dat het VN-mandaat in relatie tot de NAVO en het optreden
van de NAVO buiten het verdragsgebied ook punten zijn die in een evaluatie
van het NAVO-optreden moeten worden betrokken. Wij hebben uit de brief van
de minister de indruk gekregen dat op de top van Washington zelfs nog een
afzwakking van de betekenis van het VN-mandaat voor NAVO-optreden zou kunnen
plaatsvinden. Dat lijkt ons zeker geen goede zaak.De heer Van Bommel (SP):Mevrouw de voorzitter! In Joegoslavië wordt in praktijk gebracht
wat het nieuwe strategisch concept van de NAVO mogelijk moet maken. Dat zou
daar althans de legitimatie voor kunnen gaan vormen. Daarom plaatsen wij grote
vraagtekens bij alles dat op dit moment bekend is over de inzet van de NAVO-lidstaten
inzake het strategisch concept. De NAVO zou daarmee verworden van een defensieve
organisatie tot een internationale politiemacht, een ontwikkeling waar de
SP zeer tegen is. Wij vinden dat voor militair optreden minimaal een VN-mandaat
nodig is en zelfs dan moeten wij de kans van slagen niet overschatten. Om
op dat punt de inbreng van de Nederlandse delegatie aan te scherpen, leg ik
de Kamer een motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat in het vigerende internationaal recht het gebruik van
geweld tussen staten, behoudens zelfverdediging, gesanctioneerd dient te worden
door een expliciete resolutie van de Veiligheidsraad;overwegende, dat deze internationaal-rechtelijke omgangsregels in het
kader van de Verenigde Naties zijn ingesteld om een grootschalige oorlog te
voorkomen, met name in dát geval waarin de internationale gemeenschap
onderling van mening verschilt over het gebruik van interstatelijk geweld;overwegende, dat de NAVO een defensieve organisatie is die voor het gebruik
van geweld anders dan ter verdediging van het verdragsgebied eveneens gebonden
is aan een expliciete resolutie van de Veiligheidsraad;roept de regering op om bij vaststelling van het nieuwe strategisch concept
van de NAVO ervoor te ijveren dat hierin wordt opgenomen dat de NAVO voor
het gebruik van geweld buiten haar verdragsgebied niet slechts "bij voorkeur"
maar per definitie een expliciet mandaat van de Veiligheidsraad noodzakelijk
acht,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 65 (26200 V).De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Mijn tweede en laatste onderwerp betreft de kernwapenstrategie.
Er is naar onze stellige overtuiging sprake van nieuwe verhoudingen in de
wereld die maken dat er ook een andere nucleaire strategie moet worden afgesproken
door de NAVO-lidstaten. Ons uitgangspunt daarbij is dat de NAVO niet als eerste
kernwapens zou moeten willen gebruiken. Die mogelijkheid zou de NAVO moeten
uitsluiten. Wij wensen dan ook dat de Nederlandse delegatie dit in Washington
inbrengt. Ik ben enigszins in verlegenheid gebracht door de motie-M.B. Vos
waarin ook iets staat over dit punt. Omdat volgens mij de lezing van de motie
er niet expliciet over is, dien ik mijn motie toch maar in. Als beide moties
elkaar blijken te overlappen, neem ik de vrijheid om haar weer in te trekken.
Daar zult u, voorzitter, geen bezwaar tegen hebben.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat het dreigen met het mogelijk als eerste gebruiken van
nucleaire wapens een destabiliserende werking heeft op de verhoudingen in
de internationale gemeenschap, met name in potentiële conflictsituaties;overwegende, dat de escalatie van geweld met gebruik van nucleaire wapens
onverminderd bedreigend is voor het voortbestaan van de wereld;overwegende, dat juist non-proli- feratie en ontmanteling van nucleaire
wapens de hoogste prioriteit dienen te hebben in het kernwapenbeleid van de
NAVO;roept de regering op om bij vaststelling van het nieuwe strategisch concept
van de NAVO ervoor te ijveren dat hierin wordt opgenomen dat de NAVO niet
als eerste partij in een conflict nucleaire wapens zal inzetten,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door het lid Van Bommel. Naar mij blijkt, wordt
zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 66 (26200 V).De heer Voorhoeve (VVD):Mevrouw de voorzitter! Ik zal mijn korte bijdrage niet gebruiken voor
het indienen van moties, maar eenvoudig voor het onderstrepen van de steun
die de VVD-fractie geeft aan het nieuwe strategisch concept van de NAVO. Wat
is nieuw aan dat strategisch concept? Behalve de bekende punten zijn dat de
crisisbeheersings- en vredesondersteuningsoperaties, het partnerschap met
niet-NAVO-landen en de mogelijkheid om de NAVO in de toekomst verder uit te
breiden. Die uitbreiding zal van geval tot geval worden bekeken.
Verder wordt de samenwerking tussen de NAVO-leden versterkt om de problematiek
van de verspreiding van massavernietigingswapens aan te pakken.De VVD-fractie vindt het niet nuttig om bij dit strategisch concept een
discussie over kernwapens te openen. De NAVO heeft een klein aantal kernwapens
nodig om toekomstige kernwapengebruikers van gebruik te kunnen weerhouden.
Kernontwapening dient verder plaats te vinden, omdat de nog veel te grote
aantallen kernwapens in de wereld moeten worden verminderd. Totale kernontwapening
door de NAVO of een no-first-use-verklaring lijkt ons geen verstandige aanpak
in het licht van proliferatie naar mogelijk criminele regimes. De NAVO moet
altijd de mogelijkheid hebben om dergelijke regimes van het gebruik van kernwapens
te weerhouden. Dat is de politieke rol die kernwapens blijven houden.De heer Koenders (PvdA):Mevrouw de voorzitter! Het is met enig gevoel van vertwijfeling dat ik
hier vanmiddag sta. De NAVO-top en de formulering van het strategisch concept
zijn van enorm belang, maar eenieder weet dat het strategisch concept nu zijn
waarde krijgt in de realiteit van Kosovo. Een sobere viering van het 50-jarig
bestaan van de NAVO is vereist, juist om ervoor te zorgen dat de NAVO langer
meegaat. Dat is ook voor mijn fractie van groot belang. De terechte inzet
in de richting van crisisbeheersingsoperaties als taak voor de NAVO wordt
door mijn fractie onderstreept en ook hier geldt de noodzaak om dat vorm te
geven in het voorkomen van verdere mensenslachtingen in Zuidoost-Europa.Een van de heikele punten voor de vergadering is blijkens de brief van
de regering nog de Europese veiligheidsidentiteit. Net waardering heb ik gelezen
dat de regering zich niet langer verzet tegen eventuele zelfstandige operaties
van de Europese Unie zonder NAVO-middelen. Collega Hoekema komt op de voor
ons zo belangrijke rol van het Handvest van de VN terug via een motie die
ook door mij wordt ondersteund.De NAVO-top zal het begin zijn van een nieuwe en ingewikkelde koers van
het bondgenootschap in de nieuwe veiligheidsordening of -wanorde. Uitbreiding,
omvorming en wapenbeheersing, non-proliferatie zijn daarbij van cruciaal belang
en om dat te ondersteunen, leg ik de Kamer de volgende motie voor.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de veiligheidspolitieke situatie in Zuidoost-Europa zeer
instabiel is;verzoekt de regering zich zo spoedig mogelijk in te zetten voor versnelling
en verdieping van het partnership for peace en waar mogelijk daarbij maximale
samenwerking te zoeken met Rusland,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders, Voorhoeve en Hoekema.
Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 67 (26200 V).De heer Koenders (PvdA):Ik wil nog een tweede motie indienen in het licht van discussies die eerder
met de bewindslieden zijn gevoerd.De Kamer,gehoord de beraadslaging,overwegende, dat de NAVO-top in Washington DC relevant is voor de besprekingen
in het jaar 2000 van het non-proliferatieverdrag;verzoekt de Nederlandse regering zich zo actief mogelijk in te zetten
voor een initiatief in NAVO-kader dat identificeert hoe de NAVO kan bijdragen
aan versterking van het NPV, waarbij de aangekondigde discussie over actualisering
van de nucleaire strategie en de politiek-militaire rol van kernwapens, alsmede
versterking van bestaande wapenbeheersingsregimes betrokken worden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Koenders en Hoekema. Naar mij
blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 68 (26200 V).Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! In een eerdere motie heeft de heer Koenders uitdrukkelijk
elementen als no first use, de-alerting, wapenbeheersing, genoemd. Zijn dat
voor hem ook de punten waarop een heroverweging, een herziening van die nucleaire
strategie aan de orde moeten zijn in de discussie waarom hij vraagt?De heer Koenders (PvdA):Ja, ik vind dat over al deze punten moet worden gediscussieerd in het
licht van het NPV.Mevrouw Vos (GroenLinks):Vindt u dan ook dat de regering zich dan ook wat concreter zal moeten
inzetten voor bijvoorbeeld het invoeren van het principe van no first use?De heer Koenders (PvdA):In eerdere discussies heb ik al duidelijk gemaakt dat de nucleaire strategie
vrij gecompliceerd is, dat bijvoorbeeld ten aanzien van conventionele dreigingen
in het bijzonder de no-first-use-verklaring voor mij minder relevant is geworden
en dat ik het belangrijker vind dat discussies met de bondgenoten plaatsvinden
over een nucleaire strategie in het kader van een no first use van alle massavernietigingswapens.
Ik heb ook gezegd dat wij dat niet alleen kunnen realiseren en dat er gelukkig
ook anderen zijn die dit initiatief hebben genomen. Ik vind dan ook dat de
discussie, zoals ook in de brief van de regering staat, versnelling verdient
vooral in het licht van het debat van volgend jaar over het NPV.De heer Verhagen (CDA):Voorzitter! Terecht staan wij nu ook plenair stil bij de komende top in
Washington, de discussie over het strategisch concept, want ondanks de sombere
situatie waarin het 50-jarig bestaan van de NAVO wordt gevierd, liggen er
toch zeer belangrijke punten ter beslissing. Dat is allereerst de discussie
over het strategisch concept, maar ook andere punten. In een eerder AO hebben
wij al duidelijk gemaakt dat wij de ideeën in het strategisch concept
over crisisbeheersing, vredesondersteunende operaties, en de
noodzaak om daaraan meer aandacht te besteden, ondersteunen. De discussie
over mandatering is duidelijk actueel geworden. Collega Hoekema zal mede namens
de fractie van het CDA een motie indienen. Het is wel een element dat terdege
aan de orde hoort te komen tijdens de komende top.Een ander punt dat zeer nadrukkelijk aan de orde moet komen, is de opendeurpolitiek.
Tijdens de behandeling van de begroting hebben wij daarover met anderen een
motie ingediend om te komen tot een concrete invulling van de opendeurpolitiek.
De brief van de regering die wij vandaag hebben gekregen doet daarover wat
omfloerst. Enerzijds wordt aangegeven dat er wel degelijk wordt gezocht naar
nieuwe mogelijkheden om te komen tot nadere samenwerking met potentiële
toetreders en dat eerste stappen worden gezet in het kader van de opendeurpolitiek.
Anderzijds is er geen concreet vooruitzicht met betrekking tot eventueel nieuwe
toetreders tot de NAVO. Bulgarije en Roemenië zijn op dit moment bereid
om op een coöperatieve wijze mee te werken aan de huidige NAVO-activiteiten
in Kosovo. Ik vraag aan de regering om ten aanzien van de concrete invulling
van de opendeurpolitiek meer stappen te zetten. Op een verdergaande wijze
dan in de brief staat, moet invulling worden gegeven aan de motie van collega
Koenders die wij indertijd mee hebben ingediend. Ik verneem graag van de minister
van Buitenlandse Zaken of nog meer verdergaande stappen mogelijk zijn, gelet
op de huidige ontwikkelingen.Wat de huidige ontwikkelingen betreft, sluit ik mij enigszins aan bij
collega Vos. De huidige ontwikkelingen in Kosovo en het optreden van de NAVO
kunnen nopen tot een bijstelling van hetgeen wij nu formuleren in het strategisch
concept.De voorzitter:Wilt u afronden?De heer Verhagen (CDA):Het laatste punt betreft de Europese veiligheids- en defensie-identiteit.
Ik ben bijzonder ingenomen met het feit dat Nederland niet langer tegenstander
is van volledige eigenstandige EU-operaties zonder gebruik van NAVO-middelen.
De zinsnede in de brief is buitengewoon dubbel. Enerzijds wordt het helder
neergezet en anderzijds beschouwt Nederland het niet als eerste optie en wil
het voorkomen dat eigenstandige of duplicerende structuren worden opgebouwd.
Met name ten aanzien van de capabilities zijn er in Europa tekorten. Het is
de vraag of je geen tegenstander kunt zijn van eigenstandige EU-operaties
zonder gebruik van NAVO-middelen en tegelijkertijd kunt zeggen dat er geen
duplicerende structuren mogen komen.De voorzitter:Iedereen heeft zich keurig aan de twee minuten gehouden. U hebt vijf minuten
nodig. Ik begrijp wel dat het heel belangrijk is, maar het is niet helemaal
eerlijk tegenover de andere collega's.De heer Hoekema (D66):Mevrouw de voorzitter! Dit voortgezet algemeen overleg is buitengewoon
belangrijk, omdat wij staan aan de vooravond van een NAVO-top die al belangrijk
was en in het licht van Kosovo nog belangrijker zal worden. Je zou kunnen
zeggen dat de NAVO-top te vroeg komt en dat de vaststelling van het strategisch
concept iets is als het maken van een foto in een dynamisch proces. Het zet
de zaak stop. Niettemin is het logisch dat de NAVO-top met een ander, sober
karakter doorgaat. Er zullen een aantal belangrijke beslissingen worden genomen
en het strategisch concept wordt vastgesteld.Wij zijn blij met de brief van het kabinet waarin een royale ondersteuning
van het beginsel van de Europese veiligheids- en defensie-identiteit –
de EVDI – en de gevolgen hiervan staat. Aan de andere kant hebben wij
nog een aantal open onderwerpen, waarvan wij niet precies weten hoe de besluitvorming
daarover zal verlopen. Daarom is het van belang dat de Kamer zich daarover
politiek uitspreekt.Om te beginnen gaat het om het onderwerp van de nucleaire strategie. De
motie van de heer Koenders, die de belangrijke relatie legt tussen de nucleaire
strategie van de NAVO en het proces van de toetsingsconferentie van het non-proliferatieverdrag
volgend jaar, heb ik graag ondersteund. De Kamer heeft een aantal keren over
deze relatie gesproken. Wij krijgen nog een notitie van het kabinet over de
verhouding tussen negatieve veiligheidsgaranties en de nucleaire strategie
van de NAVO. Het lijkt mij van belang dat de Kamer zich over dit onderwerp
nu in samenhang met de NPV-conferentie en de NAVO-top uitspreekt.Wat de uitbreiding betreft geeft de brief aan dat er een geïntensiveerd
opendeurprogramma zal zijn voor de aspirant-leden, alsmede een geïntensiveerd
partnerschap voor de vrede. Toch is dat, alles afwegende, wat aan de magere
kant. Ik denk dat de crisis in Kosovo aantoont dat het van belang is –
ik wijs ook op de ideeën over het stabiliteitspact in de Balkan –
deze landen, waaronder ik ook Macedonië en Albanië reken, zo nauw
mogelijk te betrekken bij bestaande en toekomstige NAVO-programma's. Ook op
dit punt heb ik graag de motie van collega Koenders gesteund. Die motie drukt
de wens van de Kamer adequaat uit.Ten slotte vraag ik aandacht voor een onderwerp dat in het licht van de
situatie in Kosovo bijzonder actueel is, namelijk de internationaal-rechtelijke
legitimering van NAVO-optreden buiten het verdragsgebied. Niemand had gedacht
dat deze kwestie zich op deze manier zou aandienen vóór deze
topconferentie. Tegen mevrouw Vos zeg ik dat het naar mijn mening te vroeg
is om nu al op de topconferentie de lessen te kunnen trekken uit het Kosovoconflict.
Dat zal echter zeker nog moeten gebeuren. Mijn fractie vindt het van belang
dat de Kamer zich uitspreekt over de centrale rol van de Verenigde Naties,
als het gaat om het bredere terrein van de vrede en veiligheid in de wereld,
en dat zij zich duidelijk uitspreekt over de wenselijkheid dat NAVO-optreden
buiten het verdragsgebied zo nauw mogelijk aansluit bij het internationaal
recht en bij het Handvest van de Verenigde Naties, en dat bij een dergelijk
optreden uitgegaan moet worden van een maximale betrokkenheid van de Veiligheidsraad.
In dat licht heb ik de eer de Kamer een uitspraak voor te leggen.De HoekemaKamer,gehoord de beraadslaging, van oordeel, dat de discussie over de internationaal-rechtelijke legitimering
van NAVO-optreden buiten het verdragsgebied door het Kosovoconflict bijzondere
aandacht verdient;van oordeel, dat de Verenigde Naties de centrale internationale organisatie
is op het terrein van vrede en veiligheid;verzoekt de regering zich bij de discussies over de formulering van het
strategisch concept sterk te maken voor die formuleringen die uitgaan van
het internationale recht en het VN-Handvest en daarbij van een maximale betrokkenheid
van de Veiligheidsraad bij een dergelijk optreden,en gaat over tot de orde van de dag.De voorzitter:Deze motie is voorgesteld door de leden Hoekema, Van Middelkoop, Koenders
en Verhagen. Naar mij blijkt, wordt zij voldoende ondersteund.Zij krijgt nr. 69 (26200 V).De heer Voorhoeve (VVD):Voorzitter! Ik stel de heer Hoekema een vraag over het begrip "maximale
betrokkenheid van de Veiligheidsraad". Wij weten allen dat de Veiligheidsraad
in belangrijke internationale crises vaak wordt verlamd door het veto van
de permanente leden. De Veiligheidsraad is vaak niet in staat op het juiste
moment de juiste maatregelen te nemen en de juiste resoluties aan te nemen.
Wat betekent dan "maximale betrokkenheid van de Veiligheidsraad"?De heer Hoekema (D66):De heer Voorhoeve heeft gelijk in zijn analyse dat de Veiligheidsraad
lamgelegd kan worden door een veto van een van de permanente leden. Wij hebben
dat de laatste maanden ook een aantal keren gezien. Het betekent een inspanningsverplichting
van het kabinet en het is een inspanningsverplichting die de Kamer nu ook
op papier vastlegt om het maximale te doen – deze twee jaar ook als
lid van de Veiligheidsraad – om de betrokkenheid van de Veiligheidsraad
ten volle gestalte te geven. Het betekent dus niet een resultaatsverplichting.
Die kun je niet van tevoren geven, gezien de analyse die de heer Voorhoeve
zojuist maakte.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voor een nadere precisering vraag ik of dit betekent dat de heer Hoekema
de tekst die in eerdere brieven van de minister stond, inhoudende bij voorkeur
een VN-mandaat, wil aanscherpen met deze motie.De heer Hoekema (D66):Ik laat het aan het kabinet, aan de minister van Buitenlandse Zaken over
om deze motie te beschouwen als een aanscherping. Ik vind het van belang dat
de Kamer zich in de huidige omstandigheden zo duidelijk mogelijk uitspreekt
over de wenselijkheid van maximale betrokkenheid van de Verenigde Naties om
te proberen een mandaat te krijgen ter legitimering van het soort NAVO-acties
waarover ik spreek. Naar mijn mening is het dus geen motie die haaks staat
op het Nederlandse beleid. Ook in het vorige overleg heb ik niet geconstateerd
dat de minister iets anders wil. De motie drukt nog eens goed uit wat de Kamer
van deze belangrijke kwestie vindt.Mevrouw Vos (GroenLinks):Ik laat het aan het kabinet over, zegt de heer Hoekema. Het lijkt mij
echter dat helder moet zijn wat hij de regering vraagt. Vraagt hij in zijn
beleving een verdere aanscherping van het begrip? Zegt hij dat het kabinet
er bovenop moet gaan zitten en dat het nog meer moet zijn dan in de tekst
van eerdere brieven staat?De heer Hoekema (D66):De vraag van mevrouw Vos is begrijpelijk. Je dient een motie in om iets
meer te krijgen dan je al hebt. In die zin is het een verzoek aan het kabinet
om een tandje hoger te gaan en wat meer in te zetten op deze zo buitengewoon
belangrijke en actuele kwestie. Ik zou zeggen: probeer er alles aan te doen
om een mandaat te krijgen van de Verenigde Naties.De heer Van Bommel (SP):Die maximale betrokkenheid is er. Alleen wordt het resultaat in de zin
van een resolutie niet bereikt. Wat verwacht u dat uw motie, gesteld dat de
regering die uitvoert, kan veranderen in de Veiligheidsraad?De heer Hoekema (D66):Ik denk niet dat wij de politieke werkelijkheid in de Veiligheidsraad
aan een touwtje hebben. Dat zal de heer Van Bommel met mij eens zijn. Het
gaat erom dat het kabinet een duidelijke inzet kiest in de discussies over
het strategisch concept bij de aanstaande NAVO-top in Washington. Wij verwachten
van het kabinet maximale inzet om het doel te bereiken dat in de motie is
neergelegd. Dat het kabinet daarna kan constateren dat de werkelijkheid in
de Veiligheidsraad een andere is dan wij zouden wensen, is een andere zaak.
Daar kunnen noch de heer Van Bommel noch ik directe invloed op uitoefenen.
Het gaat mij om de kabinetsinzet.De heer Van Middelkoop (GPV):Mevrouw de voorzitter! Ik wil, aanhakend aan de woorden van de heer Voorhoeve,
mijn steun betuigen aan het nieuwe strategisch concept waarover in Washington
zal worden gesproken en een beslissing zal worden genomen. Ik zeg erbij: voorzover
ik daarover informatie heb. Ik moet dit laatste eraan toevoegen, want met
de heer Verhagen ben ik er wat verbaasd over dat wij op het nippertje nog
een brief hebben gekregen waarin nogal wat onderwerpen aan de orde zijn gesteld.
Ik heb die brief echt niet kunnen lezen, met één uitzondering.
Dank aan de heer Verhagen die een passage heeft onderstreept over de Europese
veiligheids- en defensie-identiteit. Een en ander kon, wat hem betreft, best
nog wat sterker. Ik wil van de gelegenheid gebruik maken om ertegenaan te
gaan hangen. Juist ten aanzien van Kosovo hebben wij geleerd – denk
aan de weigering van Oostenrijk om NAVO-vliegtuigen het Oostenrijkse luchtruim
te laten passeren – hoe weinig de Europese veiligheids- en defensie-identiteit
nog voorstelt. Voor mij is dat dan ook een bijzonder ver weg liggend perspectief.
Ik ben blij dat wij wat dit betreft de NAVO hebben.De heer Verhagen (CDA):Is de heer Van Middelkoop het dan niet met mij eens dat juist vanwege
het klaarblijkelijke tekortschieten van een zelfstandige Europese defensie-identiteit
op dit moment de verdere ontwikkeling hiervan, inclusief eigen middelen, uiterst
noodzakelijk is, wil men in de eigen regio datgene kunnen doen wat men behoort
te doen?De heer Van Middelkoop (GPV):Daar kan ik een theoretisch antwoord op geven, maar daar
heb ik op dit moment weinig behoefte aan en de heer Verhagen waarschijnlijk
ook. De werkelijkheid van dit moment, gevormd in tientallen jaren van het
Atlantisch bondgenootschap, is dat wij er buitengewoon verstandig aan doen
om als het over veiligheidsvraagstukken gaat en zeker als het over geweldsinterventies
gaat, samen te werken met de Amerikanen. Dat kunnen wij jammer vinden, maar
om tal van redenen vind ik dat wenselijk en heb ik er geen behoefte aan een
andere identiteit of een ander apparaat te ontwikkelen dat mogelijkerwijs
concurrerend zal gaan werken met wat ik echt waardevol vind, te weten de NAVO.De heer Koenders (PvdA):Ik vind het nu ook niet het moment om er precies op in te gaan, gezien
de actualiteit. In de brief van de minister van Buitenlandse Zaken staat echter
iets geformuleerd over de mogelijkheid van autonome acties van de EU buiten
het NAVO-kader. U zegt dat u instemt met het strategisch concept, voorzover
het u bekend is. Betekent het dat u dit onderdeel van de brief niet steunt?De heer Van Middelkoop (GPV):Ik heb de handicap dat ik die brief niet heb gelezen. Ik heb wel aan vorige
debatten deelgenomen. Voorzover er een zelfstandige Europese activiteit wordt
ontplooid, is die buitengewoon bescheiden en is er sprake van een zeer laag
of zelfs afwezig geweldsniveau. Daar zal ik niet moeilijk over doen, maar
als het echt serieus wordt, heb ik geen behoefte aan het ontwikkelen van een
Europese veiligheidsidentiteit, inclusief het concept van een Europese defensie,
wat in het Verdrag van Amsterdam wordt genoemd. Daar ben ik geen voorstander
van op dit moment en vermoedelijk ook niet in de komende jaren. Vandaar mijn
positie.Mevrouw de voorzitter! Ik wil nog met een enkel woord zeggen waarom ik
mijn handtekening heb gezet onder de motie van de heer Hoekema. Ik vind de
tekst van die motie belangrijk, zowel actueel als principieel. De legitimatie
van de NAVO-luchtacties op dit moment in Kosovo is naar de letter van het
Handvest helaas een beperkte. Wij weten dat de schuld elders ligt, bij Rusland
en bij China. Het is echter van belang niet al te snel weg te lopen voor de
verantwoordelijkheid van de Veiligheidsraad. Dat is het tweede principiële
punt op dit moment. Zeker nu in het strategisch concept zal worden vastgelegd
dat de NAVO ook out of area mag gaan opereren – de NAVO hoeft echter
bepaald geen politieagent van de wereld te worden, mijnheer Van Bommel –
is het van belang dat ook in deze Kamer duidelijk wordt gemaakt dat het optreden
van de NAVO zoveel mogelijk moet worden gebonden aan het internationaal recht,
het Handvest van de VN inbegrepen. Dat betekent ook een benadrukken van de
taak van de Veiligheidsraad voor de collectieve veiligheid van de wereld.
Als de Veiligheidsraad daar op een gegeven moment niet toe komt, of weigert
of wat dan ook, dan treedt een nieuwe situatie in. Wij moeten echter altijd
beginnen bij het Handvest en bij de Veiligheidsraad. Dat vind ik in die motie
terug. Daarom vind ik haar principieel en belangrijk.Minister Van Aartsen:Mevrouw de voorzitter! De top die vrijdagochtend in Washington zal beginnen,
zal naar mijn mening een belangrijke top zijn. Hij was al belangrijk vóór
Kosovo, maar is nu natuurlijk nog belangrijker. De aanpak van het Kosovoconflict
en de rol die de NAVO daarin speelt, vormen in zekere zin een voorafschaduwing
van hetgeen de lidstaten van een nieuwe NAVO verwachten. Zoals u weet, is
vooral van Nederlandse zijde sterk erop aangedrongen de vredesoperaties te
omschrijven als een bijzondere taak van de NAVO, zowel in de sfeer van peacekeeping
als peace-enforcing. Ik hoop dat het inderdaad lukt – en de tekenen
wijzen daarop – die taak in het strategisch concept zeer helder neer
te leggen.Een ander thema waaraan Nederland zeer hecht en dat wij vandaag de dag
een feit zien worden, is de samenwerking van de NAVO met civiele organisaties
en nu meer in het bijzonder met humanitaire organisaties. Iedereen erkent,
niet in het minst UNHCR, dat juist de NAVO-troepen, waaronder Nederlandse
eenheden, het mogelijk hebben gemaakt dat op zeer korte termijn het nodige
voor de vluchtelingen kon worden gedaan in Albanië en Macedonië.
Op het gebied van logistiek, tentenbouw, aanleg van watervoorzieningen en
sanitatie waren de NAVO-troepen duidelijk nodig.Het andere thema dat nu op de top een extra dimensie zal krijgen, zeker
als het lukt om meer in het bijzonder met de landen op de Balkan te spreken,
betreft het vraagstuk van de uitbreiding van de NAVO. Dat thema stond al op
de agenda, maar zeker in het kader van de problemen in Zuidoost-Europa is
het zonneklaar dat aan die uitbreiding een extra dimensie zal moeten worden
gegeven.Er staan nu negen landen op de lijst. Die heeft u in de brief aangetroffen.
Er is sprake van een wijziging ten opzichte van de situatie eind vorig jaar
toen de regering met u debatteerde. Albanië is erbij gekomen. Het is
duidelijk dat dit land betrokken moet worden bij het membership action plan,
of welk label wij daaraan ook willen geven. Het moet in ieder geval een plan
zijn dat zich meer in het bijzonder richt op de Balkan en Zuidoost-Europa.
De Europese Unie heeft daarvoor het stabiliteitspact als label ontwikkeld.
Vervolgens zal in concreto gearbeid moeten worden, want noch het initiatief
voor Zuidoost-Europa, noch het stabiliteitspact zal naar het oordeel van de
Nederlandse regering enkel en alleen een optelsom mogen zijn van initiatieven
die we toch al nemen. Er moet nu werkelijk praktisch gearbeid worden aan de
relatie van de Europese Unie en in dit kader de NAVO met deze landen. Daarbij
is het belangrijk met elkaar naar nieuwe vormen te zoeken. Het hoeft niet
altijd te gaan op de wijze zoals wij ons dat in de afgelopen jaren hebben
voorgesteld. Ik verwacht dat de NAVO op dit punt in de komende periode actief
zal zijn. In ieder geval kan de Kamer wat dat betreft op de Nederlandse regering
en haar inbreng in NAVO-kader rekenen.Mevrouw de voorzitter! Ik wil vervolgens enkele opmerkingen over het nucleaire
beleid maken. Eerder heb ik de Kamer gemeld dat de Nederlandse regering zich
heeft ingespannen om het strategisch concept in een nieuwe jas te steken.
Ik heb dat ook gemeld in de brief die u eergisteren heeft bereikt. Wij hebben
aandacht gevraagd voor verlaging van de paraatheid van nucleaire wapens, daarbij
de aanzienlijke reducties van het NAVO-arsenaal duidelijk aangevend. Verder denk ik aan de constatering dat de omstandigheid waarin nucleaire
wapens worden ingezet, is te omschrijven als zijnde extremely remote, extreem
ver verwijderd.Deze aanpassingen zijn inmiddels in de ontwerptekst voor het strategisch
concept opgenomen. Dat heeft wel de nodige discussie in NAVO-verband gevergd.
Het strategisch concept wordt in Washington vastgesteld. Er is niet een volgend
moment. Het is zeer belangrijk dat na Washington de discussie binnen het bondgenootschap
over het nucleaire beleid in volle omvang wordt voortgezet. De Nederlandse
regering heeft daarop ook aangedrongen.Ik hecht eraan, mede naar aanleiding van de vanmiddag in uw Kamer gemaakte
opmerkingen, nog een keer duidelijk aan te geven dat op dit moment geen enkele
lidstaat van de 19 NAVO-bondgenoten zich voorstander verklaart van bijvoorbeeld
een no-first-use-verklaring. Ik heb in het debat van een aantal weken geleden
met de fractievoorzitter van de Partij van de Arbeid goed geluisterd naar
de toen geleverde inbreng. Ik zou het onverstandig vinden als Nederland geen
rekening hield met en niet acht zou slaan op datgene wat in het NAVO-bondge-
nootschap speelt. Geen enkele bondgenoot verklaart zich op dit moment voorstander
van een no-first-use-verklaring. Dat wil niet zeggen dat in de komende jaren,
de jaren na Washington, het debat over het nucleaire beleid niet zou moeten
gaan. Het is nodig dat voort te zetten, zeker omdat het van belang is dat
de bondgenoten eensgezind blijven optreden in andere gremia waar dit soort
vraagstukken aan de orde komen. Ik denk in dit verband aan de eerste commissievergadering
van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en de ontwa- peningsconferentie
in Genève.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Dat er verschil van mening bestaat tussen de SP-fractie en
anderen in deze Kamer en dat zij ook met de regering van mening verschilt
omtrent de no-first-use-optie, is duidelijk. Niet duidelijk is wat de opvatting
van de regering is over het afzwakken van de voorsteltekst voor het nieuwe
strategisch concept. In plaats van weapons of last resort zou gedacht kunnen
worden aan een andere formulering, een formulering die een afzwakking zou
kunnen inhouden. Gaat de regering met een afzwakking akkoord of wil zij daarover
eerst nog overleg plegen?Minister Van Aartsen:Het punt is dat er nu in het strategisch concept helemaal niets staat
over weapons of last resort. In de huidige tekst van het strategisch concept
wordt er helemaal niet op ingegaan. Het is aan de Nederlandse inspanningen
in de afgelopen maanden te danken dat nu in het strategisch concept de omstandigheid
waarin deze wapens worden ingezet als extremely remote wordt omschreven. Ik
acht dat een betere terminologie dan weapons of last resort, want extremely
remote zegt iets over de werkelijke inzet van dit wapentuig.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! De Nederlandse regering had ook kunnen kiezen voor die andere
formulering. Waarom is dan zo uitdrukkelijk gekozen voor extremely remote?
Dat is, met alle respect, toch een tamelijk open begrip.Minister Van Aartsen:Ik heb net uitgelegd dat het iets zegt over de inzet, namelijk dat die
extremely remote is. Weapons of last resort is een algemene omschrijving.
Het gaat ons toch om de inzet van de wapens. Het is niet werkelijk een keuze
geweest. Wij hebben ingezet op deze terminologie. Het heeft overigens de nodige
moeite gekost om die in het strategisch concept te laten opnemen. Er moet
in Washington nog over worden gesproken, maar ik hoop dat de overtuigingskracht
van de premier, de collega van Defensie en mij voldoende zal zijn om extremely
remote erdoor te krijgen. Tot de heer Van Bommel zeg ik: tel uw zegeningen.De heer Koenders (PvdA):Voorzitter! Ik wil de minister van Buitenlandse Zaken eerst bedanken dat
hij de fractievoorzitter van de PvdA aanmerkt als een van de hoogste autoriteiten
op dit terrein. Ik doe dat ook.Minister Van Aartsen:Nu gaat de heer Koenders heel ver, voorzitter.De heer Koenders (PvdA):Althans, de minister deed dat impliciet. De PvdA-fractie heeft niet gezegd
dat er morgen een no-first-use-verklaring moet komen. Ik heb meerdere malen
gezegd dat een actualisering van een nucleaire strategie nodig is en dat daarbij
aan verschillende vormen kan worden gedacht. Die discussie speelt wel degelijk
ook in landen zoals Duitsland en Canada. Ik heb in eerste termijn een aantal
voorbeelden gegeven. Voor de helderheid leg ik nog eens aan de minister voor
dat hij het zo moet interpreteren.Minister Van Aartsen:Voor de Nederlandse regering staat vast dat een aantal themata na Washington
zal moeten terugkomen. Dat geldt ook voor de elementen die zijn genoemd in
de motie van de heer Koenders en de heer Hoekema. Daarin zien wij de koppeling
aan een aantal andere gremia en andere discussiemomenten. Ik meen dat dit
de juiste weg is.De heer Van Middelkoop en de heer Hoekema hebben gesproken over de rol
van de Veiligheidsraad bij de taken van de NAVO, in het bijzonder de niet
artikel 5-taken. De minister van Defensie en ik hebben al eerder in de Kamer
gezegd dat de Nederlandse regering van mening is dat je moet beginnen bij
de Veiligheidsraad. Een basis voor dit optreden moet kunnen worden gevonden
in een resolutie van de Veiligheidsraad. Ieder kabinet zal zich daarbij een
opening moeten voorbehouden. Wij willen de mogelijkheid openhouden dat je
met een zodanige uitzonderlijke crisis en humanitaire noodsituatie wordt geconfronteerd,
waarbij het besluitvormingsmechanisme in de Veiligheidsraad compleet wordt
geblokkeerd – daar hebben wij recente voorbeelden van – dat de
NAVO ook zonder een mandaat van de Veiligheidsraad moet kunnen optreden. In
de motie-Hoekema c.s. wordt volgens de eerste ondertekenaar geen resultaatsverplichting
maar een inspanningsverplichting van de regering gevraagd. Hij wil een aanscherping
van hetgeen in de hoofdlijnennotitie van de ministers van Defensie en van
Buitenlandse Zaken staat. Gezien de wijze waarop dit verzoek in de motie is
geformuleerd, de toelichting die erop is gegeven en de opstelling die de regering
altijd bij dit vraagstuk heeft ingenomen, heb ik daar geen enkel probleem
mee.De heer Verhagen verwees naar een zin in de brief op pagina 8. Ik wijs er dan op dat er in de afgelopen periode vanwege de crisis
in Kosovo onvoldoende tijd is geweest om het debat over de Europese veiligheids-
en defensie-identiteit verder te voeren. Het onderwerp zal door Nederland
zeker aan de orde worden gesteld bij de top in Washington. Ik kan nu nog niet
geheel voorzien hoe de discussie zal verlopen, maar ik denk niet dat het dan
al zal lukken om het type verklaringen te genereren dat geheel en al in de
door ons voorgestane lijn ligt. Op bladzijde 8 staat inderdaad dat Nederland
geen tegenstander is van volledig eigenstandige EU-operaties zonder gebruik
van NAVO-middelen. Een belangrijke toevoeging is er echter wel dat Nederland
dit niet als eerste optie beschouwt en wil voorkomen dat duplicerende structuren
worden opgebouwd naast datgene waarover wij in de NAVO beschikken. Tijdens
het Kamerdebat over dit onderwerp was de meerderheid van de Kamer het naar
mijn indruk eens was met de lijn die ik hiervoor in mijn speech voor het internationale
genootschap had geschetst. Er kan sprake zijn van politieachtige taken zonder
gebruikmaking van NAVO-structuren, zoals nu ook al in de West-Europese Unie
mogelijk is. Daarvoor is niet de zware infrastructuur nodig die wel noodzakelijk
is voor het type operaties dat nu in Kosovo wordt uitgevoerd. Als de Europese
NAVO-partners dergelijke operaties alleen willen uitvoeren – ik vind
dat dit in de toekomst mogelijk zou moeten zijn – zal toegang tot de
NAVO-infrastructuur en de NAVO-assets nodig zijn. Hierbij moet worden gedacht
aan de "politieoperatie" die in een eerder stadium plaatsvond in Albanië,
nog voor de verdieping van het huidige conflict. Het is echter een illusie
dat werkelijk militaire operaties mogelijk zouden zijn buiten artikel 5, zonder
de beschikking over NAVO-middelen. Maar zelfs dan geldt voor de Nederlandse
regering nog steeds dat wij liever samenwerken met de VS. Als dit echter niet
mogelijk is, dan moet Europa het alleen kunnen doen.De voorzitter:Hoelang denkt de minister van Buitenlandse Zaken nog nodig te hebben?
Ik wil niets afdoen aan het belang van dit debat, maar dit is een tweeminutendebat
over het verslag van een algemeen overleg en ik wil u erop wijzen dat er vandaag
nog een aantal andere zaken te behandelen zijn. Hetzelfde zeg ik tot de mensen
die nu bij de interruptiemicrofoon staan. Er komt, wat dat betreft, ook een
eind aan dit debat. Misschien dat de minister daarmee ook rekening kan houden.
Ik hoor nu graag het oordeel over de moties. Ik neem namelijk aan dat ook
de minister van Defensie nog het woord wil voeren. Dat zal kort moeten; dat
geldt voor u beiden.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Ik had er rekening mee gehouden dat ik de spreektijd van de
minister van Defensie ook zou kunnen benutten, want hij zei tegen mij dat...De voorzitter:Zo slim zijn Kamerleden ook wel eens, maar dat wordt niet opgeteld hier!Minister Van Aartsen:Ook niet bij de regering?De voorzitter:Juist niet bij de regering.Minister De Grave:Dan wil ik alsnog het woord.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Dan beperk ik mij, maar ik hechtte er wel aan de Kamer antwoord
te geven op de gestelde vragen.Ik kom nu op de moties. Gegeven mijn uiteenzetting over het nucleaire
beleid ontraad ik de aanneming van de motie op stuk nr. 63 van mevrouw Vos.
Hetzelfde geldt voor de motie op stuk nr. 64 van mevrouw Vos. Wij stellen
het strategisch concept nu vast, maar het is zonneklaar dat er op enig moment
een evaluatie van de Kosovocrisis zal moeten plaatsvinden. Het is echter onjuist
om, voorafgaand aan het vaststellen van een definitief strategisch concept,
nu al een grondige analyse te maken van de Kosovocrisis en het optreden van
de NAVO.Voorts ontraad ik de aanneming van de moties van de heer Van Bommel.De regering heeft, gelet op mijn betoog terzake, geen enkel bezwaar tegen
de aanneming van de motie op stuk nr. 67 van de heer Koenders over de veiligheidspolitieke
situatie in Zuidoost-Europa. De aanneming van de motie op stuk nr. 68 van
de heer Koenders levert uiteraard ook geen problemen op.Ik Van Aartsenheb al een oordeel gegeven over de motie op stuk nr. 69
van de heer Hoekema over de mandaatskwestie.De voorzitter:Ik heb het gevoel dat er nog een paar brandende vragen zijn. Ik vraag
de leden heel kort te zijn.De heer Van Middelkoop (GPV):Voorzitter! Een vraag over de motie op stuk nr. 68. Daarmee
betuigde de minister vrij argeloos zijn instemming. In de motie wordt gesproken
over een actualisering van de nucleaire strategie, maar ik lees daar een verscholen
no-first-use-verklaring in. Als dat niet het geval is, dan begrijp ik de minister.
Als dit wel het geval is, dan moet de heer Koenders een en ander verduidelijken.
Ik wil weten waar ik voor of tegen stem.Minister Van Aartsen:Voorzitter! Dat heb ik er niet in gelezen.De heer Van Bommel (SP):Voorzitter! Over de motie op stuk nr. 69 zou ik bijna hetzelfde willen
vragen. Ik lees in die motie een extra inspanning, maar ik hoor aan de woorden
van de minister dat hij dit opvat als een ondersteuning van zijn beleid. Als
deze motie wordt aangenomen – ik zou daar graag voor stemmen –
wat gaat de minister dan extra doen in Washington?Minister Van Aartsen:Voorzitter! Ik denk niet dat er iets extra's nodig is als het gaat om
onze inzet ten aanzien van het strategisch concept. Het gaat ons erom dat
helder in het strategisch concept komt te staan dat het bij het optreden buiten
artikel 5 om als een soort beginselprincipe gaat om een mandaat van de Veiligheidsraad.
Zo leg ik de maximale betrokkenheid van de Veiligheidsraad bij een dergelijk
optreden uit. Dat heb ik ook begrepen uit de toelichting van de heer Hoekema.
Dat laat onverlet datgene wat ik erover heb gezegd. Er kunnen zich dus situaties
voordoen, uitzonderlijke omstandigheden, waarin ook zonder een dergelijk mandaat
kan en moet worden opgetreden. In die geest gaan wij ons inzetten in Washington.Mevrouw Vos (GroenLinks):Voorzitter! De minister is helder. Er moet nu een document worden vastgesteld.
Is het niet wijs om nu toch een signaal te laten horen dat de crisis in Kosovo
wellicht aanleiding geeft om op vrij korte termijn een aantal elementen van
het concept opnieuw te bezien?Minister Van Aartsen:Aan het begin van mijn betoog heb ik al aangegeven dat in het strategisch
concept op een aantal punten al vooruit wordt gelopen op een crisis zoals
de huidige Kosovocrisis, zoals ten aanzien van vredeshandhavende operaties
en samenwerking met humanitaire organisaties. Het heeft ook betrekking op
de vraag op welke wijze omgegaan zal worden met het partnership for peace
en de wijze waarop een extra dimensie wordt gegeven aan de samenwerking tussen
de NAVO en de Balkanlidstaten. Deze elementen zijn nu reeds actueler dan ooit
en geven de contouren van de nieuwe NAVO aan. Het is duidelijk dat in NAVO-verband
na deze crisis een evaluatie zal plaatsvinden, maar het strategisch concept
wordt niet jaarlijks vastgesteld.De heer Verhagen (CDA):De discussie over de Europese defensie-identiteit zal ongetwijfeld nog
worden gevoerd, zeker nu de minister bij zijn oude standpunten blijft en een
aantal Europese leiders juist verder gaat.De beoordeling van de minister van de motie op stuk nr. 68 is naar mijn
mening relevant. Enerzijds zegt hij duidelijk dat het de inzet van de Nederlandse
regering en de andere NAVO-lidstaten is dat niet wordt gediscussieerd over
no first use. Anderzijds heeft collega Koenders er geen twijfel over laten
bestaan dat deze motie met name is gericht op het in discussie brengen van
een eventuele no-first-use-verklaring. De minister stelt geen enkele behoefte
te hebben aan een verdere aanscherping van de Nederlandse positie. Ik begrijp
dan ook niet dat hij geen bezwaar heeft tegen deze motie, waarin iets geheel
anders wordt gevraagd.Minister Van Aartsen:Ik heb duidelijk aangegeven dat geen enkele NAVO-lidstaat op dit moment
voorstander is van een no-first-use-verklaring. Dat zou ook niet passen in
de nucleaire strategie. Het is noodzakelijk dat na de top van Washington over
alle aspecten van de nucleaire strategie wordt doorgesproken in de geest van
deze motie. Dat is evident. Ik heb dat al enige keren gepoogd aan te geven.De heer Hoekema ontvangt zeer spoedig de brief over het nucleaire beleid
in relatie tot de negatieve veiligheidsgaranties.De beraadslaging wordt gesloten.De voorzitter:Ik stel voor, op een nader te bepalen tijdstip over de moties te stemmen.Daartoe wordt besloten.De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-4206-4214.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl