Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid Crone houdende regels inzake de toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en redelijke prijsstelling van basisbetaaldiensten (Wet toegankelijkheid en bereikbaarheid basisbetaaldiensten) (29688)
Staten-Generaal — Handelingen 
Datum: 2014-07-05 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Handeling 2005-2006, pag. 4263-4283

 
 
 

Handeling

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Vergadernummer
Datum vergadering

12-04-2006

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2005-2006

nr. 67, pagina 4263-4283

05-04-2006

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties over kamerdossier

Kamerdossier 29688Toon publicaties die dit dossier behandelen

 
 
 Publicaties in vergadering

Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van de leden Duivesteijn en Hofstra tot wijziging van de Wet bevordering eigenwoningbezit (verruiming en vereenvoudiging van de werking van de Wet bevordering eigenwoningbezit) (29917)Pagina 4249-4263
Presentie en opening (woensdag 5 april 2006)Pagina 4229-4229
Voortzetting van de behandeling van het voorstel van wet van het lid Crone houdende regels inzake de toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en redelijke prijsstelling van basisbetaaldiensten (Wet toegankelijkheid en bereikbaarheid basisbetaaldiensten) (29688)Pagina 4263-4283
Regeling van werkzaamheden (woensdag 5 april 2006)Pagina 4247-4249
Behandeling van het Verslag van een algemeen overleg gehouden op 26 januari 2006 over de nota 'Het Rijk rond schulden' (24515, nr. 73), alsmede het debat naar aanleiding van een vervolg-algemeen overleg op 23 maart 2006 over de nota 'Het Rijk rond schulden'Pagina 4229-4237
Behandeling van de brief van de minister van Verkeer en Waterstaat over de stand van zaken rond de uitvoering van de aanbevelingen van de Tijdelijke Commissie Infrastructuurprojecten (TCI) (29283, nr. 39)Pagina 4237-4247
Lijst van ingekomen stukken, met de door de Voorzitter terzake gedane voorstellen (woensdag 5 april 2006)Pagina 4283-4283

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 130 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van:het voorstel van wet van het lid Crone houdende regels inzake de toegankelijkheid,
veiligheid, bereikbaarheid en redelijke prijsstelling van basisbetaaldiensten
(Wet toegankelijkheid en bereikbaarheid basisbetaaldiensten) (29688).(Zie vergadering van 28 maart 2006.)De algemene beraadslaging wordt hervat.De voorzitter:Wij zijn toe aan het antwoord van de initiatiefnemer in eerste termijn
en een reactie van het kabinet. Daarbij laten wij het vanavond. De tweede
termijn van de Kamer vindt vanavond niet plaats.De heer Crone:Voorzitter. Na de complimenten die ik vorige week van de collega's heb
gekregen voor het feit dat ik dit initiatiefvoorstel heb ingediend en hun
opmerking dat het zo veel werk heeft gekost, wil ik beginnen met het op mijn
beurt geven van een compliment aan de collega's. Zij moeten het niet overdrijven.
Ik meen dat het opgetelde aantal werkuren van hen ongeveer evenveel moet zijn
geweest als ik erin heb gestoken. Ik hoefde het allemaal maar een keer te
lezen, en de collega's vele malen meer. Ik constateer dat zij het voorstel
zeer zorgvuldig hebben bestudeerd, sommigen wat meer dan anderen. De kritiek
die zij hebben geuit, heeft natuurlijk ook tijd gekost. Ik dank hen daarvoor.
Dit is het algemeen overleg: samen proberen wij alles te weten en vervolgens
conclusies te trekken.Inhoudelijk hebben de collega's het probleem allemaal onderkend, met uitzondering
van de VVD. De woordvoerster van de VVD-fractie heeft gezegd dat mijn voorstel
een oplossing biedt waar geen probleem voor is. En die oplossing deugt in
de ogen van de VVD natuurlijk ook niet. Alle andere fracties hebben gezegd
dat er wel een serieus probleem is ten aanzien van zowel de leefbaarheid op
het platteland in algemene zin als de voorzieningen op het platteland. Een
aantal leden heeft net als ik de afgelopen jaren ervaren dat men, wanneer
je spreekt over de voorzieningen op het platteland, zegt het probleem te kennen.
Nu gebeurt het echter ook al in de grotestadswijken. De heer Irrgang heeft
daarover gesproken, evenals anderen. Juist in de grotestadswijken is hetzelfde
proces van vermindering van de voorzieningen gaande. Ook daar geldt helaas
dat de banken geen uitzondering vormen.Ik zal eerst enkele algemene opmerkingen maken over de aspecten van de
betaaldiensten en de bereikbaarheid. Daarbij zal ik meer specifiek en nadrukkelijk
ingaan op de indringende vragen over nut, noodzaak en proportionaliteit van
dit voorstel, die zeer terecht zijn gesteld. Daarna zal ik
een aantal meer specifieke punten die de collega's aan de orde hebben gesteld,
behandelen.Zoals altijd is de hoofdvraag die moet worden beantwoord, die waarom wetgeving
nodig is. Wetgeving perkt de keuzevrijheid van burgers en ondernemers in.
Je moet altijd zware argumenten hebben om dat te doen. Ik ben geen liberaal,
maar ik vind niettemin dat je zware argumenten moet hebben om het vrije krachtenspel
te beïnvloeden. Dat geldt eens te meer wanneer het, zoals hier het geval
is, marktproducten betreft.Ik mag wel zeggen dat ik nog steeds zeer verbaasd ben hier te staan om
een initiatiefvoorstel te verdedigen. Het begon tweeëneenhalf tot drie
jaar geleden met de eerste signalen van mijn toenmalige collega Tineke Witteveen
en lijsttrekker Melkert. Wij dachten toen een steen in de vijver te moeten
gooien omdat een halt moest worden toegeroepen aan deze verslechteringen,
in de verwachting dat er dan ook wat aan zou gebeuren. Sindsdien is opnieuw
een aantal bankkantoren gesloten. Er is dus geen oplossing voor de problematiek
gekomen.Ik heb altijd gedacht dat dit zou gebeuren en dat een initiatiefwet niet
nodig zou moeten zijn. Ik ben van mening dat een oppositiepartij een initiatiefwet
alleen moet indienen om te laten zien dat het kabinet het verkeerd doet, maar
niet omdat banken het niet goed doen. Banken hebben toch hun eigen maatschappelijke
verantwoordelijkheid om te zorgen voor voldoende voorzieningen! Helaas heeft
het toch zo ver moeten komen. Ik moet helaas vaststellen dat de afgelopen
drie jaar niet heel veel beweging is gekomen in voorzieningen. Ik kom daar
later op terug. De extra voorzieningen die toen in opkomst waren, zoals taxi's,
zijn in de praktijk kennelijk niet de oplossingen gebleken omdat zij duur
zijn of niet bleken te voorzien in de behoeften waar het om ging. Helaas is
het dus niet vanzelf gekomen. Wanneer verbeteringen niet op basis van vrijwilligheid
tot stand komen, moet je desalniettemin de afweging maken of je de belangen
zo zwaarwegend vind dat je het wettelijk wilt gaan regelen.De banken hebben natuurlijk iets moois te bieden. Wij hebben in Nederland
misschien wel het meest efficiënte bankwezen ter wereld. In ieder geval
zitten wij in de top, zowel qua kosten als allerlei voorzieningen en kwaliteit.
Het is dan toch wat vreemd dat wij de banken zouden moeten verplichten om
hun maatschappelijke verantwoordelijkheid zo serieus te nemen. Juist als je
het goed doet en efficiencywinst boekt, zit je niet op zwart zaad. Dat zou
overigens toch geen argument mogen zijn om niet maatschappelijk verantwoord
te ondernemen. Zeker als het je goed gaat, heb je echter een extra verantwoordelijkheid,
die zich zelfs tot buiten je eigen sector kan uitstrekken.Ik ben wel geraakt door wat de heer Bakker zei: het is efficiency tot
de dood erop volgt. Nu ben ik voor efficiency, maar niet tot de dood erop
volgt, als dat betekent dat de service omlaag gaat en de klanten niet meer
krijgen waar zij recht op hebben. Een voordeel van efficiencywinst kan zijn
dat de prijzen dalen. Ook kunnen de aandeelhouders meer geld krijgen. Dat
gebeurt ook in deze sector. Efficiencywinst moet leiden tot meer service of
tot lagere prijzen. Beide is echter niet het geval, maar er worden wel enorme
winsten gemaakt.De heer Rouvoet heeft expliciet gevraagd naar de proportionaliteit van
de wetgeving. Al geef ik toe dat het in de stukken wel zo is, de proportionaliteit
betekent voor mij niet zo maar: recht op het doel af. Ik voeg nu graag een
wat meer algemene, maar wel korte, toelichting op proportionaliteit in de
zin van de noodzaak van wetgeving aan het debat toe.Wetgeving is nodig wanneer je denkt dat het vrije spel der marktkrachten
tot een verkeerde uitkomst leidt. Hier is sprake van een verkeerde uitkomst.
Iedereen erkent dat er een maatschappelijk belang in het geding is. De burgers
worden niet goed geholpen. Niet voor niets heb ik in al die jaren heel veel
maatschappelijke steun voor mijn initiatief gekregen, niet alleen van belangenorganisaties,
die zich, ook schriftelijk en aan het adres van de Kamer, hebben uitgesproken
voor steun aan het wetsvoorstel. Ik noem de Consumentenbond, MKB Nederland,
de Gehandicaptenraad, de ouderenbonden en de organisaties van slechtzienden.
Ook heel veel lokale initiatiefnemers hebben zich de afgelopen jaren bij mij
gemeld. Zij lieten weten dat mijn voorstel iets toevoegt aan hetgeen zij lokaal
doen. De eerste reden voor wetgeving is dus dat een breed onderkend maatschappelijk
belang nu niet gediend wordt.De tweede reden is dat ook de banken het probleem onderkennen. Zij erkennen,
vooral in woord, maar soms ook in daad, dat zij wel degelijk een verantwoordelijkheid
hebben. De een onderkent wat meer dan de ander dat er een probleem is, maar
zij zeggen alle dat zij het willen oplossen. De banken zijn echter elkaars
gevangenen. Als de ene bank veel kantoren sluit, boekt hij een kostenvoordeel
en dwingt hij daardoor andere banken ook op hun kosten te besparen en kantoren
te sluiten. Anders verliezen zij de concurrentieslag. Ik kom zelf uit een
ondernemersgeslacht. Hoe sociaal je ook kunt zijn, als je concurrent bezuinigt
moet jij het ook doen. Anders word je van de markt gedrukt. Ik heb er dus
nog wel begrip voor ook dat banken zo denken. Een goedwillende bank die wel
lokale kantoren wil openhouden, kan dat niet ten eeuwigen dage volhouden.
Een maatschappelijk belang is dus dat de negatieve concurrentiespiraal ten
koste van service en goedwillende banken wordt doorbroken door een bodem in
de markt te leggen.Een derde argument is dat burgers het slachtoffer zijn, maar geen tegenmacht
kunnen opbouwen. Het mooie van het vrije spel der krachten op markten is dat
er concurrentie is. Als de ene bank de service niet biedt, ga je naar de andere,
die wel die service biedt of een lagere prijs vraagt. Misschien biedt die
bank desnoods meer service bij een hogere prijs. Beide is echter niet het
geval. De burgers staan machteloos. De mensen op het platteland en nu ook
in de stadswijken vragen zich af hoe het mogelijk is dat er zulke winsten
worden geboekt en zij maar moeten inleveren. Het lijkt het kabinet wel, met
de vele meevallers, maar ik laat mij nu afleiden door de aanwezigheid van
de minister van Financiën. De burgers zijn het slachtoffer, want zij
kunnen niet kiezen voor iets anders en moeten zich neerleggen bij verslechterde
service en hogere prijzen. Er is dus niet alleen een verkeerde machtsverhouding
tussen goedwillende en slechtwillende banken, maar ook tussen de banken en
de consumenten. Het is niet voor niets dat bijvoorbeeld de Consumentenbond,
die het liberalisme en de vrije consumentenkeuze vooropstelt, het wetsontwerp
steunt.Dat zijn redenen voor de wetgever om ingrijpen te overwegen om machtsverhoudingen
en machtsevenwicht te herstellen. Dat is de eigenlijke doelstelling van de
wetgever. U weet allemaal dat ik niet zo filosofisch ben aangelegd, maar dit
is toch een redelijk rechtsfilosofische onderbouwing.Ik streef naar een eenvoudige oplossing die niet in strijd is met de belangen
van de banken. De banken hebben er belang bij dat zij als collectief een goede
service bieden. Zelfs zij kunnen belang hebben bij een bodem in de markt,
opdat de goeden niet onder kwaden lijden. Ik introduceer geen nieuwe concurrentievervalsing.
Ik geef geen staatssteun. Nee, het is een aanbestedingssystematiek. De bank
die het goedkoopste is, krijgt het. De concurrentie wordt dus wel gehandhaafd
maar met een bodem in de markt. Dat is ook een reden waarom ik denk dat de
proportionaliteit gewaarborgd is.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Als de heer Crone zegt dat hij de rechtsfilosofische toer opgaat, heeft
hij mij al bij de microfoon, want dat is precies mijn professie.Ik kan al zijn argumenten om de proportionaliteit van de wetgeving aan
te geven, volgen en begrijpen. Het is echter pas overtuigend als de heer Crone
na die eerste drie argumenten kan aangeven welke daarvan geen opgeld doen
voor de buurtsuper. Ik heb die vergelijking in mijn eerste termijn getrokken.
De argumenten die hij noemt, kunnen met evenveel kracht toegepast worden op
de buurtsuper die dreigt te verdwijnen. Waarom komt er geen wetgeving om dat
te voorkomen? Ook daar kunnen burgers geen tegenmacht vormen maar zijn zij
wel het slachtoffer. Waarom grijpt de heer Crone dan wel in bij de banken
maar niet bij de buurtsupers? Hij moet mij in dezen echt overtuigen. Ik heb
zijn argumenten nog niet gehoord.De heer Crone:Daarop zijn twee antwoorden. Iemand die een probleem oplost, kan niet
worden verweten dat er nog honderd andere problemen zijn die hij niet oplost.
Dat is een gemakkelijk antwoord, maar er zit natuurlijk wel een grond van
waarheid in.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat is geen filosofisch antwoord.De heer Crone:Dat is inderdaad geen filosofisch maar misschien wel een doeltreffend
antwoord.Iedereen vraagt mij waarom ik mij alleen op de banken richt. Tegelijkertijd
zeggen diezelfde mensen: wij gaan in het buurthuis wat regelen en als die
bankdienst van jou erbij komt, geeft dat een extra economische onderbouwing
van dat project. Dat is een beetje om elkaar heen draaien. Voor zover er servicewinkels
van banken bestaan, zijn die allemaal onderdak bij een bibliotheek, een VVV-kantoor
of wat dan ook. Ik kom daarop straks uitvoeriger terug want het is een heel
terechte vraag. Het is als het ware een van de bloemen van het boeket van
bereikbaarheid van allerlei diensten op het platteland. Het is wel een bloem
met een stevige bedrijfseconomische achtergrond.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik verwijt de heer Crone niet dat hij het probleem van de verdwijnende
buurtsupers ook niet meteen met dit wetsvoorstel oplost. Als hij mij wil overtuigen
van de validiteit en de proportionaliteit van het instrument wetgeving, is
het een terechte vraag of zijn volgende initiatief gericht is op het tegengaan
van het verdwijnen van de buurtsuper. Of zegt hij: nee, de wetgeving is hier
proportioneel omdat het om banken gaat? Dan heb ik extra argumenten nodig.De heer Crone:Ik kom daarop straks uitvoerig terug en zal dan een aantal voorbeelden
geven van zaken waarvan wij vinden dat die om vergelijkbare redenen geregeld
moeten worden. Ik denk bijvoorbeeld aan de universele dienstverlening bij
de post, bij de telefonie, bij gas, bij licht, et cetera. Men kan zich inderdaad
afvragen waar dat rijtje ophoudt. Dat ben ik helemaal met de heer Rouvoet
eens. Je kunt zeggen dat het een universele dienst toevoegt aan de bestaande
universele diensten. Dat is een manier om de zaak te benaderen. De heer Van
der Vlies heeft in de stukken gevraagd, of er nu ook een initiatiefwet voor
supermarkten te verwachten valt. Als dat nodig is, doen wij dat zeker samen
met u, mijnheer Van der Vlies. Als het aantal buurtsupers inderdaad steeds
minder wordt, kan niet worden uitgesloten dat de mensen zullen roepen dat
er iets moet gebeuren. Ik sluit dat zeker niet uit, maar dat is nu niet mijn
eerste prioriteit.De heer De Haan (CDA):Zo komt u er niet vanaf. U moet een goed verhaal hebben. In mijn eerste
termijn heb ik al gezegd dat wij vanwege de concentratie van instellingen
in veel gebieden met een verschralingsproces te maken hebben. Voor een deel
doet dat proces zich voor bij de publieke sector en voor een deel bij de andere
sectoren. Wat de publieke sector betreft hebben wij te maken met het sluiten
van bijvoorbeeld scholen en gemeentehuizen. Ik wijs er in dit verband op dat
met het sluiten van een school in een stadskern of op het platteland een essentiële
voorziening verloren gaat. Daar hebben de betrokken mensen dan dagelijks last
van. Echter, voor een kantoor van een bank ligt dat anders. Wanneer komen
wij nog in een bank? Eén keer per jaar misschien. Dan is de sluiting
van een bankkantoor toch heel iets anders dan de sluiting van bijvoorbeeld
een school. U kunt dan toch niet het probleem van de verschraling van de bankkantoren
oplossen en tegelijk zeggen dat wij het niet mogen hebben over het probleem
van de verdwijning van het aantal lagere scholen. Ik vind dus dat u zich er
niet met zo'n gemakkelijk antwoord vanaf kunt maken.De heer Crone:Hiermee geeft u nu juist een goed voorbeeld. Voor de scholen is er een
wettelijke regeling, er is een regeling voor de dichtheid van de scholen op
het platteland. Daarom is op het platteland de opheffingsnorm voor scholen
veel lager dan in gebieden waar meer kinderen wonen. Dit is het gevolg van
een afspraak die wij op dit punt hebben gemaakt. Echter, bij scholen is geen
sprake van concurrentie. Daarvoor geldt een heel ander kader van wet- en regelgeving.
Ik zal de voorzitter niet uitdagen om te zeggen wat die precies inhoudt. Ik
wil hiermee maar aangeven wat de situatie is. Stel dat veel scholen op het
platteland zouden worden opgeheven. Dan zou meteen in deze Kamer daarover
een debat worden gevoerd. Iedereen zou vinden dat de verdwijning van de scholen
niet door mag gaan en dat er een nieuwe norm voor de opheffing zou moeten
komen. Ik herinner aan een inbreng van mijnheer Bakker over de postagentschappen.
Vijf à acht jaar geleden hebben wij heel veel debatten gevoerd vanwege
het feit dat veel postkantoren werden gesloten. Iedere keer als er weer een
postkantoor werd gesloten, werd daarover gediscussieerd en uiteindelijk is
daarvoor een regeling getroffen.Voorzitter. Mijnheer de Haan heeft met zijn opmerking gelijk, maar hij
kan niet van mij verwachten dat ik een overzicht geef van alle
diensten die binnen tien jaar zullen verdwijnen als aan die verdwijning niet
met wetgeving een halt wordt toegeroepen. Hij mag wel van mij verwachten dat
dit wetsontwerp niet in strijd is met andere belangen. Met dit wetsontwerp
wordt dan ook bevorderd dat allerlei voorzieningen worden gehandhaafd. Waar
het nu om gaat, is een van de bloemen in de vaas die wij beiden willen. Verder
wijs ik erop dat het wetsvoorstel ook proportioneel is. Gelet op de kosten
voor de banken en het belang van de burgers is dit althans naar mijn opvatting
een proportioneel wetsvoorstel.De heer De Haan (CDA):Toch wijs ik erop dat door velen in deze Kamer de vraag is gesteld die
ik zojuist weer stelde. U probeert daaraan voorbij te gaan, maar u moet uitleggen
waarom u andere voorzieningen van minder grote betekenis vindt dan die van
de banken. U pikt namelijk net de voorzieningen die banken bieden eruit en
wilt ze met wetgeving handhaven. Het lijkt er nu op dat u niet op mijn vraagstelling
wilt ingaan en natuurlijk moet u dat zelf weten. Het gaat er mij echter om
dat u een wettelijke regeling voor de voorzieningen van de banken wilt omdat
hun service zo slecht is geworden. Ik wil juist het tegendeel beweren. Dag
en nacht kan ik geld krijgen. Ik ben verlost van het idee dat ik naar een
bank moet, want ik kan telebankieren. Dus de service van de banken is enorm
toegenomen, want ik hoef er hooguit nog maar één keer per jaar
naar toe. Heerlijk gewoon!De heer Crone:Dit is toch feitelijk onjuist. Hoe kunt u nu met telebankieren aan € 1
kasgeld komen? Dat kan toch niet, telebankieren is geschikt voor allerlei
diensten, maar u kunt daarmee niet aan kasgeld komen.De heer De Haan (CDA):U schijnt vergeten te zijn dat er nog flappertappers zijn.De heer Crone:Maar dat is geen telebankieren.De heer De Haan (CDA):Ik kan op ieder moment van de dag en de hele nacht een tientje of € 15
zomaar uit de muur trekken. Dat kon ik vroeger niet, want toen was de bank
om vier of vijf uur dicht. De service is dus aanmerkelijk verbeterd.De heer Crone:Zelfs het aantal flappertappers is nu minder dan het aantal bankkantoren
twee à drie jaar geleden. Dus het is niet waar dat op de plaats waar
u vroeger kasgeld kon opnemen, u nu bij een flappertapper terecht kunt. Echter,
uw hoofdvraag is relevant: waarom alleen een regeling voor de bankkantoren?
Ik zeg dan dat het hier niet alleen om deze vorm van dienstverlening gaat
en dat er meer universele diensten van belang zijn. Dit voorstel is niet in
strijd met het idee om later voor andere voorzieningen iets te regelen. Wij
hebben toch ook niet voor niets de WMO opgesteld. Daar was een Kamerbrede
meerderheid voor. Ook de WMO zegt dat voor het platteland een aantal voorzieningen
gegarandeerd moet worden. Dit wetsvoorstel kan daarop aansluiten. Dan is er
toch geen tegenstelling tussen het een en het ander. U hebt toch ook van uw
achterban gehoord dat er een probleem is. U ontkent nu dat dat er is, maar
uit alle enquêtes blijkt dat dat er wel is.De heer De Haan (CDA):Ik ontken helemaal niet dat er een probleem is. In mijn eerste termijn
heb ik dat aangegeven, maar u moet niet zo overdrijven. U zegt dat iedereen
vindt dat de service achteruit is gegaan. Er zijn echter ook mensen die zeggen
dat dat niet waar is. Herinner daar dan ook eens aan. Ik wil dat u ook eens
de andere kant van dezelfde medaille laat zien. De beperking van het aantal
bankgebouwen wordt door heel veel mensen helemaal niet als een probleem beschouwd.
Het gaat hooguit om een select gezelschap van ouderen die slecht ter been
zijn of niet meer in de auto kunnen stappen en van gehandicapten. Daar hebt
u gelijk in, maar voor het gewone publiek is het geen enkel probleem. Ik kan
dag en nacht geld krijgen. Dat kon ik vroeger niet. Ik hoef gelukkig niet
meer die ellendige bankgebouwen binnen op tijdstippen dat het mij niet past.De heer Crone:Ik wil helemaal niet dat er overal bankkantoren terugkomen, maar dat er
een basisbetaaldienst komt waar je geld kunt opnemen, een kassa bijvoorbeeld
in de supermarkt. Het gaat niet om grote bankkantoren; daar zal ik u nooit
meer in jagen.U zegt bijna letterlijk: het zijn alleen maar de ouderen, het zijn alleen
maar de mensen op het platteland. Is dat de opvatting van de grootste fractie
in dit huis?De heer De Haan (CDA):U moet mij geen woorden in de mond leggen die ik niet heb gebruikt. U
moet niet overdrijven, alsof er overal problemen zijn. Ik kom zelf uit een
kleine gemeente op het platteland. Het bankgebruik is geen enkel vraagstuk.
De mensen vinden dat helemaal niet moeilijk. Er zijn flappentappen bij de
winkel. Zij kunnen dag en nacht geld opnemen. Het aantal malen dat deze mensen
per jaar het bankgebouw binnenkomen, is op de vingers van één
hand te tellen en dan houd je nog vingers over. Het is wel een vraagstuk voor
de mensen die slecht ter been of gehandicapt zijn. Dat is een goed argument.
Dat lossen wij echter niet op door op witte vlekken maar weer een bankgebouw
te zetten. Dat is mijn probleem. Gaat u daar eens op in.De heer Crone:Ik meet het noch aan mijzelf, noch aan u af. Wij zijn sterk van lijf en
leden, wij zijn beweeglijk en wij hebben zelfs in de omgeving van de Kamer
veel mogelijkheden om ons geld op te nemen. Het gaat nu juist om een voorziening
voor zwakkeren en ouderen. Wij worden geconfronteerd met vergrijzing. Wij
weten en willen dat steeds meer mensen op het platteland of in de oude stadswijken
blijven wonen. Het gaat om relatief veel ouderen in de oude stadswijken, ook
in de stadswijken van de jaren zestig en zeventig. Als ik daar ben wegens
dit wetsvoorstel, komen zij naar mij toe: u wilt toch niet dat wij ouderen
naar het centrum van de stad gaan en dat wij daar in de rij gaan staan bij
het grote bankkantoor; waarom krijgen wij niet iets in onze eigen buurt in
de hoek van de supermarkt; waarom was het er vorig jaar nog wel, maar wordt
het nu gesloten? Dat is toch een vrij normale afweging van wat mij betreft
proportionele belangen. Het hoeft de banken niet veel te kosten. Het kost
die ouderen in die oude stadswijken heel veel geld, omdat zij met de tram
naar het centrum gaan en ook heel veel energie en inspanning, voorzover zij
die kunnen leveren. Waarom regelen wij niet dat zij in de buurt iets houden
wat zij altijd hebben gehad? Het is betaalbaar en het is service.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ik probeer de vinger op de zere plek te krijgen, maar dat lukt duidelijk
niet. Voor mij probeerden collega's dat ook al. Waar gaat het op dit moment
om? Wij hebben in de eerste termijn van de Kamer en ook zojuist de cijfers
gehoord. Wij gaan maar een keer per jaar naar de bank, er zijn op dit moment
twintig witte vlekken en er zijn legio alternatieven. Kan de heer Crone vertellen
hoeveel mensen op dit moment daadwerkelijk een probleem hebben? Het wordt
niet aangetoond. Er zijn verschillende initiatieven. Vanavond konden wij op
het nieuws zien dat bijvoorbeeld ABN Amro, naast de Rabobank en vele andere
banken, met een volgend initiatief komt dat veel meer doet dan alleen het
opvullen van witte of blinde vlekken. Ik vraag mij af waar de proportionaliteit
is; dat hoor ik niet. Ik hoor alleen dat een paar verenigingen en organisaties
voor zijn. Ik kan ook een hoop organisaties noemen, bijvoorbeeld de Landelijke
Vereniging voor Kleine Kernen, die het helemaal niet met u eens zijn. Dat
argument valt dus ook weg. Zorg ervoor dat u uw eigen wetsvoorstel met cijfers
kunt onderbouwen en dat u kunt laten zien dat die proportionaliteit bestaat.De heer Crone zegt vervolgens dat de banken allang blij mogen zijn dat
hij hen helpt met het zoeken naar een oplossing voor hun eigen probleem. Ik
raad hem toch aan om ook eens met de banken te praten. Die hebben zijn hulp
namelijk helemaal niet nodig, omdat er al initiatieven zijn. De heer Crone
probeert vooral voor ouderen en gehandicapten een oplossing te vinden, maar
die mensen moeten dan wel naar een winkel lopen die binnen een straal van
3 km van hun huis ligt. Velen van hen zijn daartoe niet in staat. Hoe wil
de heer Crone dat aan die mensen uitleggen? Tot mijn vreugde komen de banken
met een taxiservice maar de heer Crone wil de banken tot iets verplichten,
waardoor zij het geld niet meer hebben om in servicevormen te investeren die
voor gehandicapten en ouderen zo belangrijk zijn.De heer Crone:Ik zal alle vragen van mevrouw Van Egerschot beantwoorden op het moment
dat ik aan die specifieke punten toe ben.Soms is het juist nodig om voor een kleine groep iets te regelen, omdat
die te zwak staat om een eigen positie op de markt in te nemen. Daaraan kunnen
bijvoorbeeld fysieke omstandigheden of een economisch gebrek ten grondslag
liggen. Wettelijke regels worden niet opgesteld omdat het vanzelf goed gaat,
maar juist om iets te voorkomen of om mensen te helpen. Als uit enquêtes
blijkt dat 80% van de mensen niet klaagt, zorg ik ervoor dat de overige
groep van 20% ook iets krijgt waarop hij recht heeft. Mevrouw Van Egerschot
spreekt over het tekortschieten van de bereikbaarheid en meent dat mensen
dan maar met een taxi vervoerd dienen te worden. Als zij dat wil, trek ik
mijn wetsvoorstel in en dan dienen wij samen een initiatiefwetsvoorstel in
om de taxiservice van de banken verplicht te stellen en vast te leggen dat
mensen daar recht op hebben. Dan moet mevrouw Van Egerschot ook flink zijn.
In België heeft men er op grond van de wet recht op dat het bedrag van
de AOW contant in een envelop thuis wordt bezorgd. Laten wij dat dan in de
wet regelen. Ik vermoed dat de banken in dat geval snel voor mijn wetsvoorstel
zullen kiezen, omdat het aanbieden van contant geld op grond van de AOW duurder
is.Het is toch niet vreemd dat ik mensen die een probleem hebben, wil helpen?
Mevrouw Van Egerschot heeft gelijk als zij zegt dat iedere wetgeving overbodig
is indien er niet voor wordt gekozen om mensen met een probleem te helpen.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Het gaat niet om de vraag of een groot aantal mensen een probleem heeft.De heer Crone:Dat was toch uw vraag?Mevrouw Van Egerschot (VVD):Nee, ik heb gezegd dat er in Nederland op dit moment twintig witte vlekken
zijn. De banken bieden een groot aantal alternatieven. Het is dus niet nodig
om daarover een wetsvoorstel in te dienen. Waarom wil de heer Crone een wet
optuigen, terwijl hij niet eens kan aantonen dat binnen de genoemde straal
met twintig witte vlekken de bestaande alternatieven tekortschieten? Hoe is
het mogelijk dat de heer Crone nu nog zegt dat er sprake is van proportionaliteit?De heer Crone:Het gaat niet om twintig bankkantoren. Mevrouw Van Egerschot citeert meestal
meer uit de brieven van de banken dan uit de memorie van toelichting waarin
de getallen door mij zijn toegelicht. Ik spreek op dit moment over ongeveer
honderd witte vlekken. De Rabobank zegt misschien wel dat er twintig witte
vlekken zijn, maar ik houd ook rekening met de stadswijken en ik schat in
dat het ongeveer honderd witte vlekken zijn. Daarbij komt dat er nog steeds
kantoren gesloten worden. Men heeft gezegd dat het dit jaar zal stabiliseren.
Dan zou dit het enige jaar zijn. Gelet op de marktprikkels is er echter een
gerede kans dat er steeds meer banken zullen sluiten. Het is niet mogelijk
om te zeggen dat de banken zich commercieel moeten gedragen en tegelijkertijd
de eis te stellen dat zij hun deuren niet sluiten. Dat is het dilemma. Ook
uit enquêtes blijkt niet voor niets dat alle genoemde maatschappelijke
organisaties mij steunen en dat het een veel groter aantal betreft dan mevrouw
Van Egerschot zegt. In mijn ogen is er nog steeds sprake van een proportionele
houding, want anders zouden wij heel veel wettelijke regelingen moeten intrekken.
Er bestaat ook een wet die verbiedt dat mensen door een rood stoplicht rijden
en gelukkig zijn er maar weinig die dat toch doen. Zo werkt het altijd met
wetgeving.De heer Heemskerk (PvdA):De kern van het debat is de vraag of de financiële sector een unieke
sector is waar eventueel een universele dienst voor afgesproken moet worden,
net zoals bij de post of de energie. De hoeveelheid wetgeving die minister
Zalm op het terrein van het financieel toezicht in voorbereiding heeft, geeft
aan dat sprake is van een zeer specifieke, unieke sector. Mijn collega's van
CDA en VVD gaan slechts in op de bereikbaarheid voor ouderen – dat is
heel belangrijk – maar ik vind veiligheid ook een heel belangrijk punt.
Gaat de heer Crone daarop nog in? Dit geldt ook voor de ondernemers, die beter
niet over straat moeten met grote hoeveelheden cash geld.De heer Crone:Ik zal zeker nog ingaan op de veiligheidsaspecten en het midden- en kleinbedrijf.
Er zijn meer universele diensten waarbij precies hetzelfde afwegingskader
een rol heeft gespeeld. De eigenlijke reden voor wetgeving is het herstellen
van een machtsverhouding, het herstellen van de positie van consumenten. Dat
was precies de overweging bij de universele dienstverlening.
Ik denk aan de postvoorziening, ik denk aan het aansluiten van een afgelegen
boerderij op gas, licht of telefonie. De consument heeft in dat soort kwesties
een te zwakke positie. De producent heeft de neiging om uit efficiencyoverwegingen
tot niet-aansluiten te besluiten. Steeds moet je kiezen welk belang prevaleert:
dat van de aandeelhouder of dat van de overblijvende klanten? Wij hebben in
dat soort debatten altijd een arbitraire keuze gemaakt: wat is nog redelijk
en wat niet? Universele dienstverlening heeft altijd het karakter van een
basisgarantie. Het gaat er niet om dat je iets regelt tot in de haarvaten
van een sector, nee, het gaat om een minimale basisgarantie.De vergelijking met de post is in die zin relevant, dat ook daar geldt
dat steeds minder mensen er gebruik van maken. Eigenlijk hebben wij nu minder
postkantoren en zelfs brievenbussen nodig dan wij nog maar vijf jaar geleden
dachten. Toch zeggen wij niet dat wij het aantal brievenbussen maar gaan verminderen.
Er zijn veel brievenbussen waarvoor TNT Post zes keer per week moet omrijden,
terwijl er misschien maar één of twee enveloppen in zitten.
Ik neem aan dat wij, als het bedrijf voorstelt om het aantal brievenbussen
te verminderen, zullen zeggen dat dat niet kan, omdat het een basisvoorziening
is. Er zijn dus veel vergelijkingen te maken.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Het verschil tussen dit wetsvoorstel en al die andere terreinen waarop
wij universele dienstverlening zijn tegengekomen, is artikel 43 van het EG-Verdrag.De heer Crone:Daar kom ik nog op. Bij post, telefonie en energie gaat het steeds om
nutsbedrijven die van de overheid zijn. Ik weet dat de VVD wil dat ze geprivatiseerd
worden. Als dat gebeurt, zullen de private aandeelhoudersbelangen, waar helemaal
niets mis mee is, gaan domineren boven het maatschappelijk belang. Daar mag
je het speelveld best voor inkaderen.Ik heb de twee, drie jaar dat ik ermee bezig ben, steeds gehoopt dat het
wetsvoorstel overbodig zou worden door initiatieven van de banken. Er is gevraagd
of er geen convenant mogelijk is. Ik zou willen dat het mogelijk was, maar
het is er niet gekomen. Er is wel een Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer
(MOB), dat steeds beter op gang komt, maar het blijft gaan om het uitwisselen
van meningen en feiten. Dat is ook voor mij nuttig, want er zijn inventarisaties
gemaakt van bereikbaarheid, betaalbaarheid en veiligheid, die in de memorie
van toelichting zijn terug te vinden. Die cijfers zijn geijkt door de banken,
De Nederlandsche Bank, de Consumentenbond, het mkb, de ouderenbonden, enz.
Het MOB heeft echter geen doorzettingsmacht. Dus als er geen convenant is,
blijft er niet veel over. De keuze is dan het belang negeren – dan blijft
het gaan zoals het gaat – of wetgeving inzetten, al of niet als stok
achter de deur. Op dit punt heb ik trouwens een vraag aan de heer De Haan
voor de tweede termijn of enig ander moment. Zijn eerste reactie tweeënhalf
jaar geleden was dat dit wetsvoorstel wel een goed idee was, omdat wij hiermee
een stok achter de deur konden zetten. Ik heb toen natuurlijk niet hardop
gezegd dat hij gelijk had, want dat hoort niet bij het spel; mijn wetsvoorstel
moest er komen. Ik heb toen echter wel gedacht: ik hoop dat de heer De Haan
gelijk heeft dat die stok achter de deur werkt, want dan behoeft die wet er
niet te komen. Ik ben nu trouwens wel benieuwd om te horen of er een alternatief
is voor het wetsvoorstel. Als dat zo is, zal ik het direct intrekken.De heer Heemskerk (PvdA):De indiener begint zelf over het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer.
Dat is een belangrijke club, maar het is vooral een praatclub. De PvdA-fractie
heeft gesuggereerd om, als er invulling gegeven dient te worden aan die AMvB,
het MOB daar een rol en verantwoordelijkheid in te geven voordat de minister
die AMvB uiteindelijk slaat. Als dat gebeurt, is het geen praatclub meer,
maar wordt het een serieus te nemen gesprekpartner.De heer Crone:Ik vind het een goede suggestie, al neem ik aan dat de betrokkenen geraadpleegd
moeten worden of zij die rol willen spelen. Ik denk dat zij dat wel willen,
want zij nemen elkaar en de problematiek zeer serieus. Ik ben er een keer
geweest om het wetsvoorstel te bespreken, en toen heb ik dat gemerkt. Het
MOB ziet ook echt een groot probleem. Het heeft de Kamer ook niet voor niets
gezegd: doe hier iets mee en zet door, want wij hebben zelf niet die doorzettingsmacht.
Ik heb daar begrip voor en daarom ben ik met het wetsvoorstel gekomen om een
en ander concreet in te vullen en ook de uitzonderingen aan te geven. Er is
gevraagd of er op de Veluwe of in een dorp zonder enige winkel een betaalpunt
moet komen, omdat dit volgens de Crone-norm zou moeten. Nee, dan behoeft dat
natuurlijk niet.Ik kom op een aantal specifieke punten. Dat zijn achtereenvolgens de kosten
van het betalingsverkeer – een onderdeel van de zorgplicht – de
specifieke positie van het mkb en de bereikbaarheidsnorm als zodanig. Verder
kom ik op de vraag of dit wetsvoorstel lokale initiatieven blokkeert of stimuleert.
Daarbij komen ook de alternatieven aan de orde. Voorts kom ik terug op de
vragen van meer juridische aard naar de vrijheid van vestiging. Tot slot kom
ik op de zorgplicht.Mevrouw Van Egerschot heeft in eerste termijn gesteld dat iedere Nederlander
nu € 27 aan betaalkosten kwijt is. Dat bedrag is inmiddels helaas
alweer hoger geworden. Uit het vorige week verschenen World Retail Banking
Report van Capgemini blijkt dat de klantkosten dit jaar met 4,5% zijn
gestegen tegen 10% vorig jaar. Het gaat mij niet eens zozeer om de
bedragen, maar om het feit dat de service omlaag gaat, terwijl de kosten stijgen.
Dit komt bij alle burgers terug in de vorm van minder afschriften of een rekening
voor meer afschriften. Bankpasjes waren vroeger gratis; nu moet ervoor betaald
worden. Voor bankpasjes die niet alleen in Europa geldig zijn, moet zelf nog
meer betaald worden. Zo worden alle takken van de betaaldienst stuk voor stuk
geprijsd. Om die reden heb ik in het wetsvoorstel een kapstokartikel opgenomen
op grond waarvan de minister, zo nodig, al of niet op verzoek van de Kamer,
regels kan treffen ten aanzien van de prijsstelling. De betaalkosten lopen
op, maar ook hier staan er geen feitelijke kosten tegenover. Als de prijzen
stijgen omdat de kosten zijn gestegen, dan zal iedere socialist zeggen dat
dat betaald moet worden, linksom of rechtsom. Hier is echter geen sprake van
kostenstijging. Integendeel, de winsten nemen toe. Het nettoresultaat op het
betalingsverkeer was in het recessiejaar 2003 7,8 mld. en in 2004 10,3 mld.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ik ben blij dat de heer Crone teruggaat naar zijn roots
en aangeeft dat je geen winst mag maken in dit land.De heer Crone:Dat heb ik niet gezegd.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Het is heel fijn dat wij dat socialistische geluid mogen horen in deze
Kamer. Ik wijs hem er wel op dat Nederland nog steeds een van de goedkoopste
landen is in heel Europa waar het gaat om de kosten van betaaldiensten. Ten
opzichte van de koplopers is er nog steeds sprake van een verschil van meer
dan € 110 per jaar. Dus zo slecht doen wij het niet in Nederland.
Als de heer Crone zegt dat de kosten ergens vandaan moeten komen maar dat
hij dat nergens terugziet, dan heeft hij niet goed op zitten letten, want
zijn collega's van de PvdA zijn al drieënhalf jaar bezig met het voeren
van debatten over financiële wetten die er hier doorheen worden geknald
en die de kosten opvoeren, ook voor de banken. Met dank aan de PvdA!De heer Crone:Er is in ieder geval bij mij sprake van enige verwarring. Als echte marktsocialist
ben ik voor concurrentie en efficiencywinst. Ik ben dus trots dat wij in Nederland
een efficiënt, misschien wel het meest efficiënte bankwezen hebben
ten opzichte van de rest van de wereld. Zoals bekend, neemt ABN Amro een Italiaanse
bank over. Ik wijs erop dat je daar niet eens met acceptgiro's mag betalen
maar dat je met je rekening van het energiebedrijf naar het loket moet gaan
waarna ze vervolgens het desbetreffende te betalen bedrag met de hand overschrijven.
Dat gaat gelukkig in Nederland allemaal automatisch. Een echte liberaal zou
natuurlijk zeggen dat de efficiencywinst moet gaan naar meer service, naar
de aandeelhouders of naar prijsverlaging. Welnu, het gaat in dit geval niet
naar prijsverlaging en naar serviceverbetering maar naar de aandeelhouders.
Ik stel dan de vraag of de consument mee mag profiteren van de efficiencywinst
aangezien deze zelf in dit geval ook nog een bijdrage levert. Hij moet namelijk
verder lopen om zijn geld te krijgen. De consument moet meer vrije tijd en
consumptie opofferen voor de winst van de aandeelhouders. Socialistischer
kan ik het niet zeggen, maar het is ook zeer marktconform wat ik hier zeg.
Maar als de VVD akkoord is met meer winst en minder service...Mevrouw Van Egerschot (VVD):Dat is nu juist het betoog dat ik hier probeer te houden. Wij betalen
helaas allemaal voor die taxiservice, voor die zorgservice, voor die 55-plusser
die ook gebruik mag maken van het verpleeghuis, voor de cash-backdiensten
die wij waarschijnlijk allemaal niet gebruiken maar anderen wel. U en ik lopen
nooit een bankkantoor binnen, maar daar betalen wij ook voor. Ik wil dus cijfers
zien die aantonen dat alle aangeboden alternatieven onvoldoende zijn etc.De heer Heemskerk (PvdA):Voor de Handelingen zou ik in reactie op de vorige uitval van collega
Van Egerschot willen opmerken dat de PvdA voor de Wet financiële dienstverlening
heeft gestemd en zelf daarop ook een amendement heeft gemaakt waarmee ook
de VVD heeft ingestemd, en dat voor het overige alle desbetreffende wetgeving
afkomstig is van het huidige kabinet waarvan de VVD onderdeel uitmaakt.De heer De Haan (CDA):Ik constateer dat de heer Crone hardleers blijft. Hij zegt steeds maar
dat de service is afgenomen. Ik wijs hem erop dat voor brede lagen van de
bevolking de service van de banken helemaal niet is afgenomen. Integendeel.
Het is allemaal veel gemakkelijker geworden dan vroeger ooit het geval is
geweest. Slechts voor de beperkte groep mensen die moeilijk een bankgebouw
kunnen bereiken, is de service wellicht afgenomen. Die proportionaliteit wil
ik de heer Crone toch meegeven. Als hij zo blijft overdrijven, maakt dat zijn
betoog niet sterker, alleen maar zwakker.De heer Crone:Bijvoorbeeld de Consumentenbond heeft anderhalf jaar geleden een telefoonnummer
of een website opengesteld ten aanzien van de kwaliteit en de service van
het bankwezen. Binnen de kortste keren hadden 20.000 mensen zich gemeld over
problemen. Ik ontken helemaal niet dat heel veel dingen beter gaan dan vroeger.
Sterker nog, ik heb gezegd dat het in een aantal opzichten beter gaat dan
vroeger, zeker ook beter dan in een aantal landen om ons heen. Dat geeft echter
niemand het recht om te zeggen: dan laat ik een groep die het moeilijker heeft,
maar stikken. Daarom verbaast de positie van de CDA-fractie mij wederom. Wij
zijn hier toch juist het schild voor de zwakken? Als dit volgens u niet de
goede oplossing voor het probleem is – nog los van het feit dat ik straks
suggesties zal doen om de door u gevraagde flexibiliteit aan te brengen –
en als u dus iets anders wilt, laten wij het daar dan over hebben. U kleineert
nu echter het probleem door te zeggen dat het slechts om weinig mensen gaat
omdat u het beter hebt. Ik heb het ook beter.De heer De Haan (CDA):De oude Crone komt weer uit zijn schulp. Eerst verdraait hij mijn woorden.
Hij zei dat ik dingen heb gezegd die ik nooit heb gezegd. Vervolgens gaat
hij die woorden bestrijden. Sorry mijnheer Crone, dat zijn uw eigen woorden
en niet de mijne. U moet zich nu eens concentreren op het probleem. Leg het
nou eens een keer uit. Is het verplicht openen van bankkantoren voor een zeer
beperkte groep – volgens mij is de hele Kamer het ermee eens dat het
daarbij gaat om gehandicapten en andere mensen die slecht ter been zijn –
proportioneel in vergelijking met allerlei mogelijkheden van maatwerk? Dat
is de kern van het probleem. Dat moet u niet omdraaien door te zeggen dat
de service is afgenomen. Dat is gewoon niet waar.De heer Crone:Ik herhaal dat ik niet heb gezegd dat de service in generieke zin is afgenomen,
want die is in heel veel opzichten juist toegenomen. Ik vind het zelf ook
heerlijk dat allerlei dingen automatisch gaan en dat ik dan alleen maar hoef
te controleren. Ik heb wel gezegd dat twee dingen achteruit zijn gegaan. Ten
eerste is het duurder geworden. Vroeger hoefde men immers niet – althans,
niet rechtstreeks – te betalen, maar nu betaal je rechtstreeks en bovendien
via het inhouden van rente enzovoort. U moet dus erkennen dat het duurder
is geworden. Ten tweede is de service voor een aantal mensen wel degelijk
verslechterd. Dat zijn juist de mensen voor wie u en ik altijd gewend zijn
op te komen. In die zin zijn wij het eens. Ik denk overigens dat die groep
niet klein is. De Consumentenbond heeft in 2002 een onderzoek uitgevoerd waaruit
blijkt dat 25% belang hecht aan het opnemen van contant geld. Door
600.000 mensen wordt nog steeds zeer vaak contant geld opgenomen. Dat is niet
gering. Van het betalingsverkeer is 80% nog contant.
Dat gaat dus niet via pinnen of pasjes, maar via contant geld. Dat varieert
natuurlijk van de krant op de hoek tot grotere uitgaven. Het gaat daarbij
om 50% van de omzet, want een bankstel wordt natuurlijk meestal niet
contant betaald. Qua omzet is het aandeel dus kleiner, maar nog steeds 50%.
Zelfs als de helft overstapt op pinnen en dergelijke, is dus nog voor 40%
van het betalingsverkeer cash geld nodig. Laten wij daarom samen iets regelen,
of dat nou taxi's zijn of niet. Daarover stelde ik een vraag aan mevrouw Van
Egerschot. Er is geen recht op taxiservice. Er is geen Belgisch recht op: "het
wordt aan huis gebracht". Er is geen recht op een bus voor de deur, ook
al is dat maar één keer in de week.De heer De Haan (CDA):U irriteert mij. Natuurlijk is het waar dat nog ontzettend veel handelingen
cash worden afgehandeld. Als ik een pakje tabak koop, reken ik ook gewoon
cash af. Daarvoor ga ik echter niet naar de bank om dat geld op te halen,
maar naar een flappentapper. Er zijn overal flappentappers, op bepaalde plekken
misschien iets te weinig. U moet de zaak niet uit proporties trekken, want
daarmee maakt u uw betoog zo zwak.De heer Crone:Ik probeer juist steeds te zeggen dat wij het volgens mij eens zijn: voor
heel veel mensen is het beter geworden, maar er is ook een andere groep waarvan
ik de getallen nu al een paar keer heb genoemd. Het betreft 10% tot
20% van de burgers, maar daarbij gaat het natuurlijk juist om de ouderen
en andere zwakkere groepen. Bij die groepen gaat het misschien dus wel om
80%. Ik vind het proportioneel om juist voor die groepen een vorm van
bescherming in het leven te roepen. Ik vind het ook proportioneel voor de
banken, want ik vraag niet te veel van de banken. Ik vraag de banken om te
doen wat twee jaar geleden nog normaal was. Ik laat zien dat de kosten beperkt
zijn, zelfs slechts 0,01% van de jaarwinst. Ik wijs er ook op dat heel
veel maatschappelijke organisaties deze lijn onderschrijven.Bij die maatschappelijke organisaties zit ook MKB Nederland. Mede gelet
op de tijd, zal ik over het mkb slechts enkele korte opmerkingen maken. De
efficiencywinst van de banken wordt voor een deel betaald door het mkb. Het
opnemen van wisselgeld wordt steeds duurder, evenals het storten van wisselgeld.
Die bedragen zijn echt sterk gestegen. Daardoor betaalt het mkb nu iets wat
de consumenten niet betalen. Het opnemen van contant geld is voor burgers
immers gratis. Bovenop het duurder worden van het wisselgeld is de reistijd
enorm toegenomen. Mevrouw Van Egerschot heeft er in eerste termijn op gewezen
dat elk mkb-bedrijf binnen een straal van 10 km een plek heeft waar geld opgenomen
of gestort kan worden. Vroeger was die afstand echter kleiner. Uit onderzoek
van de detailhandel blijkt dat er nu twee keer zo veel tijd gemoeid is met
mkb-medewerkers die naar de bank en terug moeten. Sterker nog, vaak moeten
die medewerkers vanuit de stadswijken naar het centrum waar vervolgens ook
niet geparkeerd mag worden. Er moet dus enorm veel arbeidstijd in gestoken
worden om geld af te storten. Er worden meer kosten gemaakt om aan wisselgeld
te komen. Er zijn ook hogere arbeidskosten aan verbonden. Het mkb heeft zich
dan ook niet voor niets opgeworpen als een van de felste verdedigers van het
initiatief. Het mkb heeft net zoals de consumenten geen positie om een bank
dichter in de buurt te krijgen. Zij hebben dus een vorm van wettelijke ondersteuning
nodig.Vroeger waren er in de stadswijken veelal galerijen van winkels onderin
de flats. Daar zaten vaak drie, vier banken bij. Dat aantal is afgenomen naar
nul. Vorige week is in het Algemeen Dagblad in een artikel over het initiatief
het voorbeeld van het bakkersmeisje genoemd. Die moet nu met de fiets of auto
vanuit een buitenwijk naar het centrum om wisselgeld af te storten. Het mkb
moet dus allerlei extra en dure voorzieningen betalen. De winst en de efficiency
van de banken worden hier betaald door de consumenten en het mkb. In een situatie
van concurrentie zou dat terecht zijn. Als er geen concurrentie is, staan
consument en mkb echter met de rug tegen de muur.De heer Heemskerk (PvdA):De positie van het mkb gaat de Partij van de Arbeid zeer aan het hart.
Juist het mkb, de ruggengraat van de economie, moet niet onnodig op kosten
worden gejaagd. Gaat de heer Crone nog in op het gastgebruik en het afstorten
van geld bij bank A door mensen die bankieren bij bank B? Is dat onderdeel
van de verdere invulling van een witte vlek?De heer Crone:Dat heeft voor- en nadelen. Als een bank verdwijnt in een regio of wijk
stappen mensen over naar de bank die nog wel aanwezig is. Overstappen kost
veel geld. Omdat er geen nummerportabiliteit is, moet de bankrekening aangepast
worden. Als deze bank ook verdwijnt, is er geen alternatief meer. Ook als
er nog maar één basisbetaaldienst is, conform het initiatiefwetsvoorstel,
is het de vraag of alleen geld opgenomen en gestort mag worden door mensen
die lid van die bank zijn. Mag iemand die bankiert bij de ABN Amro nog naar
binnen bij een Rabokantoor?Bij geldautomaten is er sprake van gastgebruik, een vorm van samenwerking
die door de NMa is geaccepteerd. Er is een onderlinge kostenberekening voor
de banken aan verbonden. Zoiets kan ook bij de basisbetaaldienst. Duidelijk
is dat gastgebruik bij kasgeld in een servicehoek van de supermarkt duurder
is. Ik wil hierover echter graag verder spreken met de banken. Zo is geld
opnemen en storten administratief eenvoudig. Dat leent zich dus voor gastgebruik.
Het betalen van acceptgiro's bij bank A door mensen die lid zijn van bank
B wordt een enorme papieren rompslomp. Dat lijkt mij overdone. De kosten zijn
echter lager. Dit is een afweging van kosten, service en doel. Volgens mij
kunnen de banken hier uitkomen. De NMa zal dit geen probleem vinden. Het wordt
immers transparant geregeld, net zoals bij de bankautomaten.Een aantal woordvoerders vraagt mij waarom ik afwijk van de bereikbaarheidsnorm
voor postvoorzieningen van de Postwet. Voor de aanwezigheid van een postkantoor
of servicepunt geldt als norm 5000 inwoners en een afstand van 5 km. Ik zit
met mijn norm op 3 km. Aanvullend is geregeld dat er een dienstverleningspunt
moet zijn voor elke 50.000 inwoners meer. Voor de post is dus voorzien dat
er voor wijken in de grotere steden meer voorzieningen moeten zijn. Er geldt
echter ook een norm voor brievenbussen. Die is veel strenger. Er moet per
5000 inwoners een bus zijn binnen een straal van 500 meter. Op het platteland
moet er binnen een straal van 2500 meter een brievenbus zijn. Wij kunnen ons
ook op dit punt afvragen of het rendabel is of niet. Dat is dus niet
het geval; per definitie is een universele dienst niet rendabel, want dan
zou de markt die zelf wel aanbieden. Wij hebben daarom gezegd: u hebt recht
op een brievenbus en ook als daar maar eenmaal per week een brief in wordt
gestopt, komt er iedere dag iemand kijken of deze er al is. Dat geldt ook
hier. Ik geef dan ook graag toe dat proportionaliteit in de zin van kostenneutraal
nooit aan de orde is.Wij hebben in dit wetsvoorstel voor dezelfde formule gekozen als gebruikt
wordt in de Postwet, namelijk dat de algemene regel in de wet staat en dat
deze bij AMvB wordt uitgewerkt. Daarvan werd gevraagd: waarom wordt de norm
niet geregeld in de wet maar in AMvB's? De heer Rouvoet stelde die vraag.
Dat is om flexibiliteit te garanderen en dat levert geen enkel probleem op.
TNT voert het uit, maar dat is geen recht. Ook KPN heeft niet het recht om
telefoonleidingen aan te leggen op het platteland. Dat is een openbare aanbesteding,
waarop toevallig KPN steeds inschrijft. Het is goed denkbaar dat een ander
bedrijf in een dorp telefoonleidingen wil leggen of glasvezelverbindingen
wil realiseren. In dat geval verliest KPN de aanbesteding en is het bedrijf
niet meer de universele dienstverlener. Ook volgens het wetsvoorstel geldt:
in de ene witte vlek kan het de ene bank zijn en in de andere witte vlek de
andere bank.Overigens heb ik expres, zowel in overleg met wetgevers van het ministerie
van Financiën als met de OPTA, zoveel mogelijk de goede ervaringen met
punten zoals de aanbestedingsplicht gekopieerd. Dat is dus allemaal minder
bijzonder dan op het eerste gezicht lijkt. In de Barp is ook geregeld dat
een norm op een redelijke en flexibele manier mag worden toegepast. De heer
De Haan en anderen hebben gevraagd of het niet te rigide is, maar in die wetten
staan ook voorzieningen om de norm op een redelijke en flexibele manier toe
te passen zodat er geen bankkantoor op de Veluwe of midden in de Waddenzee
hoeft te worden gerealiseerd. Daarbij is de suggestie gedaan om het MOB te
laten adviseren. Als de minister vindt dat op een bepaalde plaats niets gerealiseerd
hoeft te worden, dan kan het MOB daarover advies uitbrengen.TPG-post heeft ook te maken gehad met veel gedoe rond servicepunten met
postzegels, aangetekende post en andere voorzieningen. TNT werd er gek van
en de burgers ook; er waren grote servicepunten, kleine servicepunten en volledige
postkantoren. Een paar maanden geleden heeft TNT besloten om nog maar één
servicepunt te hanteren. Voor de burgers is nu transparant waar een servicepunt
is gevestigd. Officieel hoeft een servicepunt geen aangetekende post te accepteren,
maar het doet dat toch en communiceert dat naar de klant. TNT heeft liever
een module die overal gelijk is want dat is voor het bedrijf en voor de klant
handiger. Met banken gaat dat ook zo; als de negatieve concurrentie van "wie
sluit de meeste kantoren" wordt omgebogen naar "er zijn witte vlekken",
dan ontwikkelen de banken met elkaar eigen modules en dan ontstaat efficiencywinst
waardoor het nog goedkoper wordt om te installeren. De banken gaan dan met
elkaar concurreren, wat de Rabobank al lijkt te proberen. De Rabobank wekt
vanuit de coöperatiegedachte de indruk een lokale bank te zijn en al
veel te doen. Dat wordt alleen versterkt met het aannemen van dit wetsvoorstel.
Uit het voorbeeld van TNT is gebleken dat als negatieve concurrentie wordt
omgebogen naar concurrentie op service, banken met elkaar gaan concurreren.
Zij weten dan dat als zij een bepaalde aanbesteding niet winnen, de concurrent
zich daar vestigt.Ik doe een suggestie. Ik heb die norm van 5000 inwoners en 5 km niet overgenomen
en heb de afstand van 3 km genoemd. Het was niet de bedoeling om de situatie
met de banken op het platteland mooier te maken dan de situatie met de post.
Als de norm op het platteland voor de post goed is, waarom zou voor banken
dan een dichter net ontworpen moeten worden. Ik heb die norm naar 3 km gebracht
omdat 5000 in de grote stadswijken geen criterium is. Daar wonen meer mensen
dus daar komt altijd wel een bank. De afstand van 3 km is echter ook geen
goed criterium. De meeste steden hebben vanuit het centrum een straal van
6 km. Toen dacht ik aan een straal van 3 km. In een middelgrote tot grote
stad moet je dan minstens twee banken of basisbetaaldiensten hebben. Ik geef
toe dat dit ook grof is. Misschien moeten wij voor het platteland dezelfde
norm nemen als voor postvoorzieningen, namelijk 5000 inwoners en 5 km en iets
anders verzinnen voor de stadswijken. Er kan bijvoorbeeld voor worden gekozen
om per 50.000 inwoners één bank extra voor te schrijven. Dat
zegt alleen ook weer niet genoeg. Als er in het centrum van een stad drie
kantoren naast elkaar staan, dan moet nog iedereen vanuit de stadswijken,
waar 10.000 tot 20.000 mensen wonen, naar het centrum.Er kan dan beter een servicepunt komen in grote stadswijken waar bijvoorbeeld
10.000 à 15.000 mensen wonen. Zij moeten altijd binnen 1,5 km een voorziening
hebben. Ik heb die getallen pas verzonnen na de inbreng in eerste termijn
en daarom weet ik niet of deze oplossing adequaat is. Ik wil het gevoel overbrengen
dat ik het ermee eens ben dat je niet moet vasthouden aan die norm. Die norm
komt overigens niet in de wet, maar in de AMvB te staan. Wij bespreken die
norm dus later nog wel een keer. Ik ben gevoelig voor het argument dat één
zo'n norm bijna altijd fout is, want die is bijna altijd rigide. Zelfs als
je er af en toe een streep door zet. De heer De Haan heeft gelijk dat het
een rigide wetsvoorstel is.Ik zal met de Consumentenbond, banken, de VNG en andere organisaties overleggen –
als zij dat willen – over de vraag hoe je zo'n norm invult voor stadswijken.
Vorige week stond er in het NRC een groot stuk over de bereikbaarheid van
banken, zelfs in Amsterdam-West. Ook in het Algemeen Dagblad stond hierover
vorige week een artikel. In Charlois wonen 15.000 mensen en er is niets meer!
Als je tegen die mensen zegt dat er binnen 3 km een kantoor komt, zeggen zij:
mooi, maar dan moeten wij toch weer naar het centrum van de stad. Dat zeggen
oudere mensen ook letterlijk tegen mij. Zij moeten met de tram naar de stad
en vervolgens bij het grote bankkantoor in de rij staan, terwijl er maar een
of twee pinautomaten zijn. Wat betreft de veiligheid zijn deze automaten vaak
niet eens een goede oplossing voor deze mensen.Misschien moeten wij zeggen dat er in iedere stadswijk een betaalpunt
moet komen. Dat kan echter ook een domme Crone-norm zijn. Er zijn stadswijken
waar 15.000 mensen wonen, maar misschien is net om de hoek een groot winkelcentrum
in een volgende stadswijk. In zo'n geval is één basisbetaaldienst
genoeg en hoeven er geen twee te zijn. Dan is het mooi dat er verschil is
tussen de wet en de AMvB. Als je dan ook overleg met de sector via het MOB
toevoegt, dan valt daar volgens mij wel uit te komen.De heer Van der Vlies (SGP):Ik zou niet de vrijheid willen nemen om het een "domme Crone-norm"
te noemen, zoals de heer Crone zojuist wat speels suggereerde. Er moet serieus
over worden nagedacht, want als je gaat differentiëren, moet je goed
weten wat daar dan weer de gevolgen van zijn en hoe dat topologisch neerslaat
op de landkaart van Nederland. Op welke stad wordt die tweede norm dan wel
toepasselijk verklaard en op welke stad niet? Tussen steden bestaan ook gigantisch
grote verschillen in inwonertallen en grondoppervlak. Dat moet wel worden
meegenomen. Een exercitie hoe dat uitwerkt, zou op zijn minst nuttig zijn.De heer Crone:Ik ben het met u eens dat er een topologische benadering moet worden gevolgd
waarin een combinatie wordt gemaakt tussen de reisafstand naar de basisbetaaldienst
en de dichtheid van de bevolking. Als mensen heel ver uit elkaar wonen, dan
is het duurder om ze dezelfde voorziening te geven dan als mensen dicht op
elkaar wonen. Ik heb echter wel een probleem waarover ik vaak met de banken
heb gesproken. De informatie waar banken zitten, krijg ik niet. Misschien
voldoen zij al aan die domme Crone-norm. Hoe kan het dan dat mensen klagen?
Ik heb ook niet de capaciteit om alles door te rekenen, zodat ik de Kamer
twee mogelijkheden kan voorleggen waarvan de beste kan worden gekozen.Wij moeten eerst met elkaar vastleggen of er een maatschappelijke urgentie
is en of wij die politiek vertalen. Vervolgens leggen wij de norm niet vast
in de wet, maar in de AMvB. Tussen nu en de tweede termijn zal ik een poging
doen om hier wat gevoel over te krijgen. Nu het hele parlement het probleem
onderkent, voelen partijen zich misschien uitgedaagd om hier ook op in te
gaan. Laten wij dan vervolgens in de tweede termijn bekijken wat in de wet
moet komen te staan. Dat kan een norm zijn of het begin van een norm, maar
ook een AMvB. Het begint natuurlijk allemaal bij het gevoel dat er een probleem
is.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Nou sta ik toch even helemaal versteld! De heer Crone zegt dat wij kunnen
vaststellen dat er een probleem is. Hij heeft net ook gesteld dat hij van
de banken niet te horen krijgt hoeveel bankvestigingen er in Nederland zijn.
En dan durft hij toch te betogen dat er honderd blinde vlekken zijn in Nederland.
Als hij niet over de gegevens beschikt hoeveel kantoren er in Nederland zijn
en op welke plekken, hoe kan hij dan stellen dat er een probleem is? Ik wil
heel graag met de heer Crone praten over allerlei mogelijkheden voor Crone-normen,
maar het verhaal dat ik net van hem heb gehoord, biedt 1001 mogelijkheden.
De Kamer heeft net kunnen horen dat wij ons allemaal afvragen hoe het met
de proportionaliteit is gesteld. Hoe kunnen wij de proportionaliteit nog afwegen
is als de heer Crone zo'n ruime interpretatie geeft aan zijn eigen norm? Nog
los van het feit dat de heer Crone de noodzaak nog steeds niet heeft aangetoond.De heer Crone:Ik geloof dat het de woorden van mevrouw Van Egerschot zijn dat er geen
probleem is. Zij herhaalt dit nu onder de titel van proportionaliteit. Het
is toch nog wel even onderwerp van discussie in de Kamer of er een probleem
is. Ik heb niet gezegd dat de banken niet zeggen hoeveel kantoren er in totaal
zijn. Dat is te vinden in het verslag van het MOB. Onder druk van het wetsvoorstel
heeft de MOB de situatie in beeld gebracht. Voorheen kregen ook de Consumentenbond
en MKB Nederland deze informatie niet. Door de stok achter de deur van dit
wetsvoorstel – in de woorden van de heer De Haan – zijn deze cijfers
er gekomen. Er staat niet precies bij vermeld hoeveel kantoren zich in het
centrum en hoeveel in een buitenwijk bevinden.Het getal van twintig is afkomstig van de Rabobank, niet van mij. Ik heb
net duidelijk gezegd dat ik inschat dat er tussen de twintig en honderd nodig
zijn. Los van het feit dat er nog steeds banken verdwijnen, kan ook ik niet
precies beoordelen welke stadswijken tekort komen en welke niet. Dat is precies
het dilemma. Soms krijg je cijfers pas als je ze opvraagt. De andere partij
geeft ze pas wanneer iedereen ze wil hebben. Ik ben blij dat mevrouw Van Egerschot
mij erin steunt dat deze cijfers boven tafel moeten komen, maar betreur het
dat zij de zaak omdraait alsof er geen probleem zou zijn.De heer Irrgang (SP):Ik pleit voor een slimme Crone-norm. Volgens mij heeft iedereen ervoor
gepleit om ook heel goed te kijken naar het probleem in de stadswijken waar
de kantoren verdwijnen, op de VVD-fractie na. Ik constateer dat de heer Crone
in zijn wetsvoorstel geen concrete norm neerlegt, maar dat hij de invulling
overlaat aan de minister van Financiën. Mocht dit wetsvoorstel worden
aangenomen, neem ik aan dat de minister van Financiën kennis neemt van
de wens van de overgrote meerderheid van de Kamer dat er een slimme Crone-norm
moet komen, waarbij ook moet worden gekeken naar de situatie in de stadswijken.
Ik verneem hierop graag de reactie van de initiatiefnemer.De heer Crone:Ik zou uit de grond van mijn hart liever bepleiten dat er weer een goede
Zalmnorm komt. Daarmee hebben wij allemaal goede ervaringen. Laten wij ook
op dit onderwerp dus allemaal om een goede Zalmnorm vragen. Dat wordt dan
de Zalm-2-norm, want de eerste is al boven alle twijfel verheven.De heer Zalm zegt mij dat de norm dan nul wordt. Hij denkt zeker dat de
norm gelijk moet zijn aan het door hem gewenste financieringstekort.Maar wij weten hoe serieus deze minister zijn vak opvat. Ik vertrouw erop
dat hetgeen de heer Irrgang heeft gezegd, in combinatie met hetgeen door de
heer Heemskerk naar voren is gebracht, via een voorhangprocedure en overleg
met het MOB tot het gewenste resultaat zal leiden.Ik heb al gezegd dat ik wil proberen hierover voor de tweede termijn met
de betrokkenen te spreken. Voor het platteland kunnen wij eruit komen. Dat
is gewoon een arbitraire keuze. Wij nemen de Barp-norm van 5 en 5000. Die
kunnen wij nog wat opplussen of inkrimpen. Maar voor de stadswijken vind iedereen
het moeilijk, ook omdat het nog een recente ontwikkeling is.Toen wij twee of tweeëneenhalf jaar geleden met dit initiatief kwamen,
kreeg ik niet eens veel steun van het platteland. Men schamperde of ik er
eindelijk ook achter was, en dat het toch wel niet zou lukken om er wat aan
te doen. Dat is de houding op het platteland, en die begrijp ik nog ook. Ze
bedoelen het overigens met een positieve ondertoon, maar het komt zo over.
Ik was er het meest verbaasd over dat ik enorm veel reacties kreeg uit
de stadswijken. Men zei dat ik me dan wel zo druk maakte over het platteland,
maar dat er in hun wijk 10.000 tot 15.000 mensen woonden die ook al geen voorzieningen
meer hadden. Daarom ben ik inderdaad met de norm gaan schuiven. Ik zal maar
zeggen dat ik mij aanpas aan de realiteit. Maar laat ik niet in herhalingen
vervallen.De heer De Haan (CDA):Ik zal mijzelf ook in toom houden, maar één opmerking moet
mij van het hart. Ik luister scherp naar collega Crone. Heel scherp zelfs.
Ik ben een beetje in verwarring gebracht. Hij is bezig om zijn eigen wetsontwerp
uit te kleden. Wij hebben een memorie van toelichting nodig. Die hoort bij
de wetsgeschiedenis. Hoe moet je de wet interpreteren? De heer Crone wordt
nu wel erg flexibel. Hij schuift een beetje alle kanten op. "In de stad
doen ze het een beetje zo en op het platteland gaan wij dat maar eens proberen."
Dat maakt geen sterke indruk. Hij zal nog zijn best doen om het voor de tweede
termijn allemaal in te vullen. Ik vind het wel eerlijk, maar het maakt geen
sterke indruk.Het onderwerpenlijstje van de heer Crone begon met de kosten. Toen kwamen
de mkb's, de normen, er moet nog een antwoord komen of het voorstel een blokkade
voor plaatselijke initiatieven is en vervolgens zijn er de juridische bezwaren.Ik heb in eerste termijn twee fundamentele vragen gesteld. Ik heb gevraagd
om een goede analyse van de kosten. Ik heb expliciet gevraagd om een commentaar
op de kostenberekening van de Nederlandse Vereniging van Banken...De heer Crone:Daar kom ik nog op.De heer De Haan (CDA):...en niet als percentage van de winst, maar per te verwachten cliënt
in de bijkantoren.De heer Crone:Komt nog!De heer De Haan (CDA):Dan is er de kwestie van het wooncriterium, het werkcriterium en het winkelcriterium,
van de drie W's. De heer Crone moet daar antwoord op geven, maar als ik zijn
lijstje volg, ben ik bang dat hij daar niet aan toekomt.De heer Crone:Ik kom zeker aan de kosten toe. Ik zal dat straks kort toelichten, want
er bestaan misverstanden over die ik, omdat het misverstanden zijn, gemakkelijk
kan weerleggen.Ik ga eerst kort in op ten eerste de vraag of er geen lokale initiatieven
worden verstoord en ten tweede de vraag welke alternatieven er überhaupt
zijn voor het witteplekkenplan.Natuurlijk zijn er alternatieven, zoals een basisdienst. Het gaat mij
eigenlijk nooit om een volledig bankkantoor, waar niets anders gebeurt dan
alle bankdiensten verlenen. Ik denk aan een voorziening in een dorpshuis,
een supermarkt of voor mijn part een zwembad. Zo'n voorziening komt onder één
dak met andere functies en diensten. Anders wordt de bankdienst te duur. Omgekeerd
worden door de gezamenlijkheid de andere functies rendabeler. Ik gebruik wel
eens het voorbeeld van de papa- en mamawinkel. Postagentschappen zijn vaak
ingekrompen. Zij zijn vaak gevestigd in papa- en mamawinkels, kleine mkb-bedrijven.
Daar komt dan de Staatsloterij bij, een tijdschriftenhoek of er komen bloemen
op de stoep. Dit soort winkels heeft behoefte aan basisvoorzieningen, want
dan hebben zij bedrijfseconomisch een bodem. De bank of het postkantoor betaalt
mee aan de huur en de loonkosten en dan ook nog per handeling.Overigens zie je dan hoe venijnig het kan werken. Vroeger gaf de post
vrij veel vaste kostenvergoedingen aan zo'n papa- en mamawinkel en ook nog
enige vergoeding per posthandeling. Inmiddels zijn de vergoedingen meer aan
de handelingen gekoppeld. Als je minder posthandelingen doet, verdien je minder.
Juist om de papa- en mamawinkels in de stadswijken en op het platteland overeind
te houden, is dit een bloem in de vaas, zoals ik dat in het begin noemde.
Dat geeft extra steun. Het voorstel is niet in strijd met de bestaande lokale
initiatieven. Velen noemde de VVV in Limburg waar ook de Rabobank is ondergebracht.
De VVV kan daar overeind blijven door de Rabobank, maar de Rabobank kan er
zijn omdat de VVD er ook al is. Dat is wederzijds bedrijfseconomisch zeer
verantwoord. Ik geloof niet dat er sprake is van een verstoring. Als er lokale
initiatieven van de banken komen, zullen andere niet worden weggedrukt. Andere
krijgen juist een steviger bodem.Ik ben het wel eens met SGP, SP en CDA, dat een spontane vorm van samenwerking
het best is. Er moeten als het waren zoveel spontane initiatieven zijn dat
men elkaar vindt zonder normen en zonder gedoe. Een aantal pogingen, in Overijssel
en andere gebieden, is de laatste jaren geslaagd. Andere slagen weer niet.
Waar het lukt hoor ik altijd dat ik moet doorgaan met mijn wetsvoorstel, omdat
men er een steun in de rug in ziet, juist omdat ik zo vormvrij ben. Als het
voorstel zou inhouden dat er overal een bankkantoor moet komen met marmeren
pilaren voor de deur, werkt het niet. Het is echter vormvrij. Er kan bijna
letterlijk gebruik worden gemaakt van de kassa die er toch al is, met cash-back.
Een aantal leden heeft dat verschijnsel genoemd. Bij een supermarkt mag men
wat extra pinnen.In mijn supermarkt staat nu opeens binnen een geldautomaat. Er stonden
er al twee buiten en nu staat er ook een binnen. Net als mijnheer De Haan
heb ik dus geen probleem. Ik mag nu echter niet meer cash-back doen. Ik moet
gewoon betalen aan de kassa en naar de geldautomaat in de winkel lopen om
te pinnen. Wij willen echter dat iemand die moeilijk met automaten omgaat,
geholpen kan worden. Bovendien is het geen recht. Iemand mag alleen maar geld
opnemen aan de kassa van een supermarkt als hij eerst boodschappen heeft gedaan.
Als u vindt dat dit de oplossing is, moet u met de banken en de supermarkten
regelen dat dit een recht wordt, dat iemand altijd geld kan opnemen in de
supermarkt zonder daar ook boodschappen te doen. Dat is een reële service.
Misschien moet dan ook de hoogte van de op te nemen bedragen geregeld worden.
Men kan natuurlijk niet binnenlopen om € 100.000 op te nemen, het
moet om relatief kleine bedragen gaan. Zo'n oplossing vind ik prima, maar
dat hebben noch de banken noch de supermarkten, ondanks veel discussie hierover,
ooit toegezegd. Het zou een alternatief zijn voor de basisbetaaldienst. De
tweede vraag is dan waar de mensen geld kunnen storten. Dan zou moeten worden
geregeld dat mensen onder bepaalde voorwaarden bij een supermarkt of een andere
winkel geld mogen brengen voor hun spaarrekening of gewone rekening. Cash-back is een mooie service, maar volstrekt vrijblijvend. Ik
vraag de collega's, hierop in tweede termijn te reageren. Als u mijn voorstellen
te zwaar vindt, is dan cash-back als uniforme regel een alternatief?Hetzelfde geldt voor de taxiservice. Ik ben natuurlijk wel voor een taxiservice,
maar nergens in dit land is dat een recht. Dat sommige banken een taxiservice
hebben, vind ik natuurlijk voortreffelijk. Dat geldt ook het feit dat vrijwilligers
dat werk doen. Een vergrijzend platteland kan echter niet alleen van vrijwilligheid
afhangen. Wij moeten durven regelen dat het een recht wordt dat mensen een
bepaald aantal keren per jaar geld aan huis bezorgd krijgen, of dat zij altijd
de AOW aan huis bezorgd krijgen zoals in België gebeurt. Ik ben helemaal
vormvrij. Als een bank in een bepaalde regio een witte vlek signaleert en
daar geen loket wil openen maar wel een cash-backfaciliteit wil regelen, vind
ik dat prima. Dat is ook de reden waarom ik het gedeeltelijk via een AMvB
wil regelen, dan kun je namelijk flexibel zijn.Al deze zaken hebben de afgelopen drie jaar de revue gepasseerd. Iedereen
vindt het allemaal wel leuk, maar niet dekkend. Hetzelfde geldt voor de bussen.
Ik heb die bus van de ABN Amro zelfs in gebruik gesteld. Het is een voortreffelijke
bus. Aan de buitenkant hangt een apparaat waarmee mensen met een rolstoel
in de bus kunnen komen. In de bus zit een apparaat waarmee de rolstoel omhooggaat
en de persoon in kwestie op de knopjes kan drukken. Het is ook een hele dure
en zware bus met zes wielen. Het exploiteren van die bus is bovendien heel
duur omdat hij slechts op twee bewaakte parkeerplaatsen in Nederland mag staan.
In de bus zitten geld en computerapparatuur voor de pinautomaat. Ik zou het
volstrekt terecht vinden als ANB Amro zegt dat die bussen wel erg duur zijn.
Er zijn namelijk twee personeelsleden nodig: een chauffeur en iemand die de
mensen helpt. Bovendien moet de bus iedere dag vele kilometers rijden om op
die bewaakte parkeerplaats te komen.Alle alternatieven zijn geprobeerd. Het is begrijpelijk dat zij het allemaal
niet gehaald hebben als dekkend systeem.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ik meende dat ik de heer Crone hoorde zeggen dat op het moment dat op
een witte vlek een cash-backservice wordt geleverd, dat voor hem voldoende
is en dat hij daarvoor dan niets hoeft te regelen in zijn AMvB omdat die witte
vlek wegvalt. Heb ik dat goed begrepen?De heer Crone:Volgens de AMvB moet een witte vlek gevuld worden. De minister kan echter
een ontheffing verlenen want het alternatief – cash-back zonder dat
iemand boodschappen doet – is gegarandeerd.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Dus als er ook maar een of ander alternatief is dat is terug te vinden
in de opsomming van de Nederlandse vereniging van banken, moet volgens u de
minister ontheffing verlenen. Dan wordt namelijk voldaan aan de Crone-norm.De heer Crone:Dat zou best kunnen.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ja of nee graag.De heer Crone:Dit is de eerste termijn. Ik zeg nu dat ik in die richting denk. Ik heb
al gezegd dat ik niet een zware optuiging wil en dat er niet altijd volledige
bankkantoren hoeven te zijn. Ik wil daarentegen een flexibel systeem en de
voorziening zoveel mogelijk laten passen bij bestaande lokale initiatieven.
U noemde er enkele, maar het kan ook gaan om branchevreemde activiteiten,
zoals bloemenwinkels. Ik vind dus andere oplossingen prima, maar nu is het
bieden ervan een vrijblijvende zaak. De burgers hebben er geen recht op. Misschien
kunnen wij elkaar vinden in het idee dat het beter is het publieke of universele
belang te borgen. Dat kunnen wij doen met het bieden van een wettelijke grondslag.
Met een wettelijke regeling kan de minister eventueel bepalen dat bij het
ontbreken van een voorziening iets anders moet worden geregeld. Dat kan hij
nu niet.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Voorzitter. De heer Crone geeft geen antwoord op mijn vraag. Ik begrijp
nu dat wij dat in tweede termijn krijgen. Dat vind ik heel bijzonder. Kan
hij mij in tweede termijn dan ook vertellen of het verlenen van ontheffing
een bevoegdheid van de minister wordt en dat hij die bevoegdheid moet gebruiken
als voldaan wordt aan het inzetten van een van de alternatieven?De heer Crone:Hoe meer het alternatief dat de banken of andere partijen aanbieden past
bij het idee van een simpel loket waar de bedoelde diensten kunnen worden
geleverd, hoe logischer ik het vind dat de minister zegt: ik geef ontheffing,
want nu is al dat andere gedoe niet nodig. Overigens, ik moet wel oppassen,
anders word ik het eens met de VVD, maar mijn bedoeling is positief. Ik zie
mevrouw Van Egerschot met haar armen zwaaien, maar ik geef precies antwoord
op haar vraag.De heer Van der Vlies (SGP):Voorzitter. Ik vind dit een perspectiefrijke ontwikkeling bij de initiatiefnemer,
maar toch heb ik nog een vraag. De heer Crone zei zojuist: mijn wetsvoorstel
laat de vorm waarin de basisbetaaldienst wordt gegoten vrij. Stel nu dat banken
een vorm van dienstverlening bieden. De veelheid aan mogelijkheden werd zojuist
genoemd. Met het bieden van een vorm van dienstverlening voldoen zij dan toch
aan de wettelijke bepaling en hoeft er überhaupt geen sprake te zijn
van ontheffing. De keuze van de vorm van dienstverlening is namelijk vrij.
Als de banken dus een of andere vorm van dienstverlening kunnen bieden, voldoen
zij daarmee altijd aan de vereisten van de wet. Ik ga er nu even van uit dat
in het onderhavige geval het criterium voor het aantal inwoners en dergelijke
past bij de vereiste voorziening. Wat is de opvatting van de heer Crone op
dit punt?De heer Crone:Met deze formulering komt het standpunt van mevrouw Van Egerschot en dat
van mij misschien nog dichter bij elkaar.De heer Van der Vlies (SGP):Daar streefde ik ook naar. Zo coöperatief ben ik.De heer Crone:Straks zal ik nog onthullen dat door uw inbreng in eerste termijn mijn
standpunt al dichter bij dat van mevrouw Van Egerschot kwam. Ik zal dat straks
toelichten. Wat u zei is echter waar. Als de banken zeggen dat zij een vorm
van dienstverlening kunnen bieden die gelijk is of beter dan de basisbetaaldienst,
kun je twee dingen doen. Je kunt eerst vergen dat voor een
ontheffing zij eerst moeten bewijzen dat er de vereiste dienstverlening is,
maar je kunt ook zeggen: nu is er geen witte vlek meer. Daarmee ga je een
stap verder. Je zou dus genoegen kunnen nemen met het feit dat de banken kunnen
aantonen dat er geen witte vlek meer is. Linksom of rechtsom hebben wij dan
hetzelfde resultaat. Dan vind ik de oplossing prima. Echter, er moet wel een
soort borging van het publieke belang zijn om te voorkomen dat de bank een
dag later zegt: ik houd ermee op. Die borging kan met deze wet of op een andere
manier worden geboden. Ik zie mijnheer Van der Vlies knikken.De voorzitter:Mijnheer Crone, ik vraag u om een beetje vaart met uw beantwoording te
maken. De klok tikt namelijk door en de minister van Financiën wil ook
nog aan het woord komen. Ik heb vrij veel gelegenheid geboden voor het plegen
van interrupties. Dat deed ik omdat ik de indruk had dat die interrupties
de kern van het voorstel betroffen, maar tegen de leden zeg ik dat ik vanaf
nu wat strenger word.De heer Crone:Veel van wat ik nog zou moeten zeggen, heb ik al kunnen zeggen in antwoord
op interrupties. Ik kan mij daarom geheel in uw opmerking vinden.Ik wil nog even reageren op de interruptie van de heer Van der Vlies.
Hij vroeg zich in zijn eerste termijn af of er niet een soort prijzenpot zou
moeten komen. De banken zouden die pot moeten vullen. Daarmee zouden servicepunten
met basisbetaaldiensten kunnen worden gefinancierd. Dat idee zou geheel in
lijn zijn met het gestelde in dit initiatiefwetsvoorstel. Deze suggestie houdt
in dat banken hun verantwoordelijkheid moeten nemen met het vormen van een
prijzenpot. Daarmee zouden zij ook lokale initiatieven kunnen steunen. Het
zou voor kunnen komen dat een bank een basisbetaaldienst in een plaats niet
nodig vindt, maar een lokaal initiatief wel financieel wil steunen, zodat
daarmee andere voorzieningen in het dorp in stand gehouden kunnen worden.
Een dergelijke mogelijkheid valt strikt genomen buiten het kader van dit wetsvoorstel,
maar op deze manier zouden banken geld maatschappelijk verantwoord aanwenden
en daar kan ik alleen maar voor zijn. Overigens, banken doen dit vaak. Zij
steunen vaak de vestiging van een sporthal of iets dergelijks. Als ik los
moet laten dat er een basisbetaaldienst aan mag worden gekoppeld, dan kom
ik dichterbij de heer De Haan. Stel dat een bank in een bepaald gebied zegt
dat men behoefte heeft aan alles behalve aan basisbetaaldiensten en dat de
Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen zegt dat het goed is als de banken
eraan kunnen bijbetalen, maar dat het niet per se een bank hoeft te zijn.
Mijn suggestie is dat de lokale bevolking moet kunnen meebeslissen: die banken
zeggen wel dat zij niet nodig zijn, maar wij vinden het wel nodig. Dan combineer
ik de prijzenpot van de heer Van der Vlies, de vormvrijheid van mevrouw Van
Egerschot en een bevoegdheid van de Landelijke Vereniging voor Kleine Kernen
om mee te beslissen hoe het precies wordt uitgevoerd. Ik ga ervan uit dat
deze suggestie in tweede termijn terugkomt.Een belangrijke vraag is of dit wetsvoorstel tot versnelde sluiting van
kantoren leidt. Banken gaan weg, er ontstaat een witte vlek en zij komen daar
terug, want dat moet dan volgens de nieuwe Zalmnorm; zij krijgen ervoor betaald,
want de onrendabele kosten worden betaald door alle banken samen. Ik denk
dat het niet zo gemakkelijk is. Het zou toch bizar zijn, als banken zeggen
dat zij service-instituten zijn en vervolgens de eerste de beste kans aangrijpen
om weg te lopen. Dat zie ik onze banken niet doen, want dat zou onverantwoord
zijn.Serieuzer is: als zij weggaan, zijn zij weg. De vraag is of zij zelf die
voorziening terugkrijgen, want er komt dan een openbare aanbesteding. Stel
dat ABN Amro weggaat in de verwachting dat goedkoop terug te krijgen. Als
in de aanbesteding blijkt dat de Rabobank of Fortis goedkoper is, dan is ABN
Amro het kwijt. Men neemt een groot risico om klanten te verliezen, want een
deel zal overstappen naar de bank die ervoor in de plaats is gekomen. De kosten
zullen altijd worden afgewogen. Er zou een lichte prikkel kunnen zijn om weg
te gaan en met subsidie terug te komen. Ik ben echter van mening dat dit niet
zwaar weegt en dat banken uiteindelijk zullen afwegen dat de kans te groot
is dat zij verdwijnen. Ik verwacht dan ook dat het meevalt. Overigens lijkt
de tijd voorbij te zijn dat banken hun kantoren sluiten. Sinds een jaar roepen
zij dat hun strategie wijzigt. Banken trokken zich terug van de consumentenmarkt.
Dat was officieel beleid; het stond in jaarverslagen. Nu zien banken dat zij
toch veel geld verdienen aan burgers en dat zij bereikbaar moeten zijn. Ik
hoop en verwacht dat banken toch proberen eruit te komen.Ik kom bij de opmerkingen van mevrouw Van Egerschot over mogelijke strijdigheid
met de vrijheid van vestiging, het belangrijke artikel 43 van het Europese
Verdrag. Ik meen dat er geen sprake is van strijdigheid. In theorie zou je
iedere overheidsmaatregel kunnen aanduiden als aantasting van de vrijheid
van vestiging. Bovendien geldt nu al dat banken aan allerlei wettelijke eisen
moeten voldoen. Niemand mag zich zomaar in Nederland als bank vestigen. De
vraag is of je deze eis mag toevoegen aan die reeks van wettelijke eisen.
Je mag de concurrentie natuurlijk niet verstoren. Je mag geen lagere eisen
stellen aan Nederlandse banken dan aan buitenlandse banken. Dat is ook niet
aan de orde. Het zou prima zijn als een buitenlandse bank alle honderd witte
vlekken vulde om dan in één klap binnen te zijn in Nederland,
als men dat maar goedkoper doet dan de andere banken. Er is geen sprake van
concurrentievervalsing, een belangrijk EG-toetsingscriterium. Er wordt geen
staatssteun gegeven. Het wordt niet betaald uit de belastingen, maar uit een
omslag over alle deelnemers aan het betalingsverkeer. Die buitenlandse bank
zal ook mee moeten betalen. Ik zie helemaal geen verschillen. Wij hebben dat
in de memorie uitvoerig toegelicht. Bovendien zullen buitenlandse banken uiteindelijk
gemakkelijk toetreden. Zij betalen wel mee uit hun omzet, maar die omzet,
zeker van nieuwe toetreders, zal laag zijn. Zij betalen dus relatief weinig
mee. Er is geen sprake van dat een nieuwe bank meer moet meebetalen aan een
Nederlandse subsidie.Als dit een probleem zou zijn, dan heeft de heer Hoogervorst met terugwerkende
kracht een groot probleem met de Zorgverzekeringswet. Er is toen gezegd dat
het niet publiekrechtelijk hoefde te worden geborgd, maar hij mocht ook een
nieuwe toetreder privaatrechtelijk dwingen om mee te doen aan het heel ingewikkelde
systeem van kostenverevening. Ik hoop dat u dit punt niet heel hard volhoudt,
want dan moeten wij aan een zorgwoordvoerder van ons vragen om dat debat te
heropenen.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ik vermoed dat de minister van VWS goed in staat is om zijn eigen debat
te voeren en dat ik dat dus niet voor hem hoef te doen. Een van de meest cruciale
onderdelen van artikel 43 is dat bij de gestelde grenzen ten aanzien van vrije
vestiging in de EU hoort dat het prijsniveau niet wordt gebaseerd op de werkelijke
kosten. In dit geval gaat het om bankdiensten waarop verlies wordt gedraaid
en daardoor komen wij in de situatie terecht dat dit deel van het wetsvoorstel
in strijd is met artikel 43. Noch in de memorie van toelichting, noch in zijn
betoog is de heer Crone daarop ingegaan.De heer Crone:Als banken uit het buitenland zich op een witte vlek vestigen, brengen
zij de werkelijke kosten naar voren om die aanbesteding te winnen en voor
onrendabele kosten worden zij zelfs gecompenseerd. Dat gebeurt overigens op
basis van de concurrentievoorwaarden die voor een nationale bank gelden. Het
is dus eerder een uitnodiging om naar Nederland te komen. Ook het omgekeerde
is overigens waar: als zij zich niet op die witte vlekken willen vestigen,
betalen zij naar rato van de omzet evenveel als de nationale banken. Er is
dus sprake van een level playing field.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Maar die banken worden gecompenseerd met gelden die zij gezamenlijk opbrengen.
Zij doen daaraan zelf ook mee, dus zij moeten zichzelf compenseren. Dan draaien
zij toch nog steeds verlies?De heer Crone:Dit is exact conform de universele dienstverlening op de markt van de
telefonie. Nu houdt toevallig de KPN zich daarmee bezig maar als bijvoorbeeld
Vodafone dat morgen in een dorp wil doen, gelden daarvoor precies dezelfde
regels. Dan betaalt Vodafone alle kosten en mag dat bedrijf een deel van de
universele dienstkosten, de onrendabele top, op het totaal verhalen. Dan betaalt
de KPN dus mee aan Vodafone. Ook het omgekeerde is het geval. Ik heb bij wijze
van spreken gewerkt met de functie knippen en plakken en dat is volstrekt
in lijn met eerdere gevallen.De kosten bestaan uiteraard uit twee delen. Als er een witte vlek is,
is de vraag wat die kost. Er is sprake van een openbare aanbesteding, dus
het gebeurt in ieder geval op basis van de laagste kosten. Als voorbeeld heb
ik cijfers genoemd van een servicepunt. Mevrouw Van Egerschot heeft opgemerkt
dat ik in het voorbeeld van de VVV-winkel slechts reken met het bedrag van € 18.000
en dat ik ook het bedrag van € 60.000 voor de automaat moet meerekenen.
Dat is juist, maar dat heb ik wel degelijk gedaan. De kosten per vestiging
bedragen € 80.000 x 100 = 8 mln. Ik heb er dus rekening mee gehouden
dat er binnen een geldautomaat komt te staan die voldoet aan de veiligheidseisen.
Ook heb ik erbij stilgestaan dat er iemand in de winkel is die hulp kan bieden
in het geval dat dit nodig is. Dat is een duurdere vorm dan cash-back, want
in dat geval is er niet een bedrag van € 80.000 nodig voor de automaat.
Het is zelfs de duurste vorm. Dat is een nadeel, maar het voordeel van die
variant is dat er sprake is van gastgebruik. Dat is dus de afweging die moet
worden gemaakt. Als die dienst er komt, maakt het mij niet uit waarvoor wordt
gekozen.Een ander deel van de kosten wordt veroorzaakt door de administratievelastendruk.
Wie durft er nog iets te zeggen zonder de administratievelastendruk te laten
toetsen? Ik niet, dus ik ben blij dat ook de Kamer dat aan Actal heeft gevraagd.
Het is te betreuren dat dat college zijn advies nog niet heeft uitgebracht.
De Nederlandse Vereniging van Banken heeft geschreven dat alleen de administratieve
lasten 48 mln. kosten. Zij heeft geredeneerd dat de heer Crone een zorgplicht
heeft en dat hij dus nagaat of er in een bepaalde omgeving banken zijn, of
die veilig zijn, of de prijs voor alle betaaldiensten redelijk is en of een
en ander toegankelijk is. Zij heeft uitgerekend dat er 190.000 product/bankcombinaties
zijn. Er zijn nog veel meer banken dan ik dacht. Vervolgens hebben zij natuurlijk
allemaal gemajoreerd: met een schaal 12 gaan zij in Nederland na of zij zich
wel houden aan de zorgplicht van Crone. Dat is natuurlijk de waanzin ten top.
Ik was dan ook enigszins verbaasd dat mevrouw Van Egerschot zonder enige discussie
bedacht dat dit verschrikkelijk is. Ik vind het niet verschrikkelijk dat zij
napraat wat de banken zeggen, maar wel dat zij dacht dat ik dit voor mijn
verantwoording zou willen nemen, dat ik hier een wet zou indienen voor 48
mln., te betalen door het bedrijfsleven in plaats van gewoon uit de meevallers
van Zalm. Ik heb inmiddels contact met de opstellers van de berekeningen.
Ik weet nog niet wat er uitkomt, maar het zal absoluut vele malen lager zijn.
Ik ga natuurlijk helemaal niet 190.000 productcombinaties controleren, noch
reguleren wat de prijs moet zijn. Men dacht dat ik zou gaan regelen wat een
pasje zou mogen kosten en dat het vervolgens ook nog gecontroleerd zou moeten
worden. Dit lijkt op het drama van de prijsaanduiding in de winkels. De administratieve
lasten zijn hoog, want in iedere winkel staat een prijsetiket op een product.
Dat kost de supermarkten gewoon geld. Het wordt een enorme administratieve
last als het in de wet wordt opgenomen, want dan is het opeens verplicht en
moet de minister het controleren. Die valkuil zal ik vermijden. Er staat nu
een kapstok in het wetsvoorstel: er wordt niets geregeld, maar er is de mogelijkheid
om iets te regelen. Als het geregeld wordt, zal ervoor worden gekozen om de
banken te verplichten één keer per jaar een prijscourant te
publiceren. Dat is vergelijkbaar met het foldertje dat bij de giroafschriften
zit. De controle is daarmee klaar. Als ABN Amro tegen mij zegt dat een pasje
een bepaald bedrag kost en ik constateer dat dat klopt, dan hoeft de minister
dat niet in alle bankkantoren te controleren, want iedere ABN Amro-medewerker
houdt zich dan aan die prijscourant. Mocht dat niet zo zijn, dan zal een burger
dat constateren en de consumentenorganisaties inlichten.De heer Irrgang (SP):Als wij met behulp van deze wet zouden bepalen dat een pinpas gratis moet
zijn, dan hebben wij 16 miljoen onbezoldigde controleurs.De heer Crone:Dat vind ik een kernachtige samenvatting. Als mensen weten wat het mag
kosten, dan weten zij de weg als het niet klopt. De Consumentenbond doet het
nu al. Minstens één keer per jaar worden de kosten gepubliceerd.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Wat de kosten betreft, wacht ik het Actalrapport af. In hoeverre leent
de structuur van de huidige DNB zich voor het toezicht? De heer Crone spreekt
van een handjevol banken, maar het zijn er 130. Hij wil niet alleen de prijs
en kwaliteit waarborgen, maar ook de veiligheid en de ergonomie. In hoeverre
moeten wij de structuur van DNB aanpassen om aan die verschillende eisen te
kunnen voldoen?De heer Crone:Ook dit is vrij simpel. Voor de veiligheid voor gehandicapten en slechtzienden
zijn in oktober 2004 normen vastgelegd in de richtlijnen voor een toegankelijke
geldautomaat van de Nederlandse Vereniging van Banken. Deze richtlijnen zijn
opgesteld samen met bijvoorbeeld de Federatie Slechtzienden- en Blindenbelang.
Zolang zij worden nageleefd, hoeven wij het kapstokartikel niet te gebruiken.
Mocht over één, twee, drie jaar blijken dat men zich er niet
aan houdt, dan kan de minister zeggen dat men zich er wel aan moet houden.
De controle is deels in handen van de 16 miljoen toezichthouders in het land.
De belangenbehartigingsorganisaties zullen de kat de bel in dat geval echt
wel aanbinden. Het zal zoveel mogelijk gebeuren via convenanten en algemene
voorschriften, die gemakkelijk te controleren zijn. Als alle kantoren zouden
doen wat zij zelf willen en zich niet zouden houden aan de afspraken van het
hoofdkantoor, dan zou het een zootje worden en zou het niet zo goedkoop zijn
als het nu is in het Nederlandse bankwezen.De heer De Haan (CDA):Uw standpunt over de kosten van uw voorstel en de berekening daarvan door
de Nederlandse Vereniging van Banken lopen sterk uiteen. Ik denk dat de waarheid
ergens in het midden ligt. Ik heb de vorige keer niet letterlijk gezegd dat
ik uw berekening broddelwerk vond. Het stond wel op mijn papier, maar ik wilde
vriendelijk zijn. Ik vertrouw de bankiers echter ook niet. Zij zullen wel
een beetje aan de hoge kant zitten. Uitgaande van het aantal cliënten
dat in uw witte vlek dagelijks een bijkantoor binnenkomt, moet u toch eens
een poging wagen om met mij te berekenen hoeveel dat kost per cliënt.
En dan moet u niet meer zeggen dat die kosten een bepaald percentage zijn
van de winst, want dat is een flauwekulredenering. U moet precies zeggen wat
het kost per cliënt die in een klein kantoor binnenkomt. Maak die som
eens voor heel kleine kantoren waar nog geen tien cliënten per dag binnenkomen,
en voor grote stadskantoren. Dat maakt een ferme indruk. Ik vind dat u die
som zelf moet maken en die door Actal moet laten controleren.De heer Crone:Er komt een advies van Actal. Ik heb daar in december al om gevraagd en
ik kan er dus niets aan doen dat het er nog niet is. Sterker nog, ik heb steeds
gevraagd waar het bleef. Pas half februari of zelfs nog later werd ik erover
geïnformeerd wat Actal aan het onderzoeken was. Had de Actal maar meteen
gevraagd wat mijn bedoeling was... Maar goed, het advies komt nu heel snel.
Ik heb volgende week een afspraak met Actal en ik neem aan dat ik dan te horen
krijg wat het kost. Het gaat hier trouwens om de administratieve lasten.Het klopt dat er soms maar heel weinig klanten komen. Daarom vind ik het
ook niet nodig dat er overal een volledig bankkantoor komt. Overigens is het
gemiddelde aantal bezoekers per jaar helemaal niet zo klein als de heer De
Haan denkt. Gemiddeld komen er 6000 bezoekers per jaar, maar er zijn natuurlijk
kantoren waar dat aantal veel lager is. Daarom vind ik dat er gewoon een cash-back
mag zijn in een hoekje van een winkel. Als daar zo'n 500 klanten per dag komen
en daarvan nemen er tien geld op, dan is de kleine doelgroep van de heer De
Haan en mij gered tegen lage kosten. Ik neem helemaal niet het goedkoopste
voorbeeld als ik een vergelijkingsmaatstaf neem van € 18.000 vergoeding
per jaar plus een geldautomaat. Van € 18.000 kun je een heel jaar
een half tot een derde personeelslid betalen, terwijl diegene maar één
keer per week een klant behoeft te helpen. Ik ga hierbij uit van het voorbeeld
van de heer De Haan, want voor de rest doet de geldautomaat het werk. Het
is dus niet extreem, als ik zeg dat het € 80.000 kost.De heer De Haan (CDA):U schat de kosten wel erg laag in. Op een bijkantoor moet je tegenwoordig
wel een paar mensen hebben zitten. Niemand wil meer in zijn eentje zitten,
want dat is te gevaarlijk.De heer Crone:Het is geen bijkantoor waar alleen maar bankdiensten worden geleverd.
Het is een VVV-kantoor of een supermarkt waar toch al allerlei activiteiten
plaatsvinden. Het is een servicehoekje zoals de post die ook heeft in een
hoekje bij Albert Heijn of kleinere supermarkten op het platteland of in een
stadswijk. Daar lopen al mensen rond, zowel klanten als personeel. Er behoeft
maar een personeelslid af en toe wat te doen om deze dienst te verrichten.Voorzitter. Ik ben bijna klaar. Ik sluit af met het noemen van drie punten
die in de tweede termijn nog een leuke discussie kunnen opleveren. Volgens
mij zijn er in het debat trouwens ook nog eens drie nieuwe woorden ontstaan.
Het eerste punt van discussie is de vraag wat "topologisch" gezien
de norm moet worden. Ik zal iedereen die wil luisteren, vragen om een norm
te verzinnen die vooral een oplossing biedt voor het probleem van de stadswijken.
Voor het platteland is nog wel iets te verzinnen, al blijft het altijd een
beetje arbitrair.Het tweede punt van discussie betreft de maximale vormvrijheid. Ik ben
daarvoor, maar dat veronderstelt wel een soort plicht om het probleem op te
lossen. Er is een publieke borging van het maatschappelijk belang nodig. Vraag
is nog wel of eerst de witte vlek vastgesteld moet worden en er daarna bij
de uitvoering sprake moet zijn van vormvrijheid of dat er niet eens een witte
vlek is omdat er al iets anders is. Dit is meer dan semantisch; wij hebben
daar net al over gediscussieerd. Het derde hoofdpunt waaraan ik wil vasthouden,
is dat er geen sprake kan zijn van vrijblijvendheid. Als men meer vormvrijheid
krijgt, dan mag het niet zo zijn, zoals in de afgelopen jaren, dat iedereen
klaagt dat het allemaal te vrijblijvend is. Er moet een vorm gevonden worden
waarbij men gedwongen is, in dit geval de banken, om te helpen om het probleem
op te lossen. Dus een vorm van commitment. Dat kan je dan bij wet regelen.Mevrouw Van Egerschot (VVD):Ik ben gelukkig nog van een partij die vrijheid op nr. 1 heeft staan.Verder heeft de heer Crone op twee vragen mijnerzijds nog geen antwoord
gegeven. De eerste betreft de definitie van de betaaldiensten en de tweede
heeft betrekking op de verhouding tot de Europese payment service directive.De heer Crone:Ik ben ontzettend voor vrijheid, maar als een echte liberaal zou ik zeggen
dat de vrijheid van de één niet ten koste mag gaan van de vrijheid
van de ander. Als de vrijheid van de banken inhoudt dat zij een zodanige machtspositie
hebben dat zij de efficiencyvoordelen kunnen binnenhalen door
bankkantoren te sluiten ten koste van de vrijheid van anderen om hun eigen
geld op te nemen, dan overtreedt men hierbij de klassiek liberale beginselen
van vrijheid. Dan hanteer ik liever de term vrijblijvendheid in plaats van
de term vrijheid.Wat betreft de eerste vraag van mevrouw Van Egerschot wijs ik op de uitvoeringsinstructies
van de NVB over de inhoud van een primair pakket betaaldiensten. Het betreft
hierbij een convenant dat ertoe strekt voorzieningen te realiseren voor mensen
zonder vaste woon- en verblijfplaats. Dan gaat het echter wel over een geheel
andere groep dan die waarover ik het heb. Overigens is het wellicht per definitie
moeilijk om een witte vlek te vinden voor dak- en thuislozen, althans topologisch
gezien. Verder is er nog een convenant over efficiënt en veiliger maatschappelijk
betalingsverkeer. Dat convenant is wat mij betreft prima, als het dan ook
maar wordt gehandhaafd. Daarnaast is er nog een convenant over de payment
service directive. Er komt een richtlijn vanuit Europa waarin zaken worden
opgenomen over het internationale betalingsverkeer. De banken gaan dat alvast
allemaal goed uitvoeren. De minister zal op een gegeven moment ook wel komen
met een voorstel tot vertaling ervan in wetgeving, voorzover dat nodig is.
Als mevrouw Van Egerschot nu bang is dat mijn wetsvoorstel inzake universele
dienstverlening in strijd is met het vrije kapitaalverkeer van goederen, dan
moeten wij de Europarlementariërs van de VVD vragen om aan de richtlijn
toe te voegen dat een land nadere regels mag stellen inzake een universele
dienst wat betreft de bereikbaarheid van betalingsdiensten. Dan doen wij het
helemaal precies zoals het ook gaat bij de richtlijnen voor telefonie en postverkeer.Minister Zalm:Voorzitter. Ik stel het op prijs dat ook de Kamer het plezierig vindt
om de opvatting van de regering over het voorliggende initiatiefwetsvoorstel
te horen. Ik wijs erop dat dit mijn maidenspeech in deze rol is. Het is voor
het eerst in mijn toch vrije lange carrière als minister van Financiën,
dat ik te maken heb met een initiatiefwetsvoorstel op mijn terrein. Overigens
wil ik mijn waardering uitspreken voor alle moeite die de heer Crone heeft
genomen, ook al heeft hij een goede adviseur in dienst, om dit allemaal tot
stand te brengen. Het geeft mij overigens ook voor het eerst de gelegenheid
om met de heer Crone samen in de Kamer te zijn zonder dat ik door hem geïnterrumpeerd
kan worden. Ook dat is een bijzonder genoegen.Ik begin bij de kern van de positie van de regering. Wij hebben het voorstel
bezien en wij komen tot een negatief advies aan de Kamer. Dat zal ik natuurlijk
nog verder adstrueren, maar de belangrijkste overweging is dat wij het wetsvoorstel
disproportioneel vinden in verhouding tot de problematiek. Die problematiek
is nogal specifiek van aard. Je zou kunnen zeggen dat de indiener met zijn
voorstel eigenlijk met te grof geschut is gekomen.De indiener zegt dat wij wetgeving moeten realiseren omdat wij die bankdiensten
anders niet voldoende in stand kunnen houden. Hij wijst op het stormachtige
proces van de sluiting van bankfilialen, waaraan geen einde lijkt te komen.
Op zich deelt de regering de opvatting dat iedereen toegang moet hebben tot
het betalingsverkeer. Daar is geen verschil van mening over, maar het is de
vraag of het middel – de aanwezigheid van een faciliteit, een kantoor –
in plaats van het doel – toegankelijkheid en bereikbaarheid –
de goede ingang is. De regering sluit zich aan bij het oordeel van de Raad
van State dat de indiener de noodzaak van een wettelijke regeling onvoldoende
heeft aangetoond. Er moet toch meer worden aangetoond dat er daadwerkelijk
en dus niet alleen in theorie een probleem is. Er moet ook worden gemotiveerd
waarom wetgeving ter oplossing van dat probleem onvermijdelijk is. Er zijn
in Nederland natuurlijk tal van problemen waarop wij toch geen wetgeving loslaten.
Als wij voor ieder probleem in Nederland naar wetgeving grijpen, zou de verstatelijking
van het Nederlandse bestel heel wat verder zijn voortgeschreden. Mijn overtuiging
is dat de betrokken partijen onderling vaak beter tot een oplossing kunnen
komen. Daar hebben wij ook het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer voor.Door de introductie van allerlei nieuwe distributiekanalen is de bereikbaarheid
van bankdiensten in zekere zin juist toegenomen. Daar heeft de heer De Haan
op gewezen. Je hoeft tegenwoordig niet meer zo vaak naar een bankkantoor.
Wat dat betreft, is de afname van het aantal bezoekers aan bankkantoren dramatisch
geweest. Bij de Rabobank kwamen in 1980 nog 280 miljoen bezoekers; dat is
afgenomen naar 4 miljoen bezoekers. Dat is een afname met 98%. Gelukkig
heeft het aantal bankkantoren geen gelijke tred gehouden met die daling, want
wij hebben geen afname met 98% van het aantal bankkantoren gezien.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik denk dat het goed is om de vraag die ik aan de heer Crone heb gesteld,
vanuit een iets ander perspectief ook aan de minister te stellen. Ik heb de
heer Crone gevraagd om mij te overtuigen van de proportionaliteit van het
instrument van de wetgeving om dit probleem op te lossen. Daarbij heb ik het
voorbeeld van de buurtsuper gebruikt: is dat dan het volgende? Vanuit een
iets ander perspectief vraag ik de minister als adviseur van de Kamer, zijn
rol op dit moment, of basisbetaaldiensten in zijn perspectief exact dezelfde
status hebben als een kilo suiker bij de buurtsuper, zodat wij hier niet aan
moeten beginnen. Dat is vanuit een ander perspectief dezelfde vraag, zodat
wij een goede eindafweging kunnen maken.Minister Zalm:Ik heb niet de neiging om een wetsvoorstel te bepleiten bij een van mijn
collega's ten aanzien van de aanwezigheid van een supermarkt binnen de stralen
en de topografische methodiek van de heer Crone. Ik weet wel dat mensen vaker
en in grotere aantallen naar de supermarkt moeten dan naar een bankkantoor.
Voorzover wij al over een volgorde zouden spreken, zou de buurtsuper, gelet
op de frequentie en de noodzaak, dus eerder komen dan het bankkantoor. Dat
zou mijn gedachte zijn, maar tot nu toe hebben wij in Nederland – dat
geldt volgens mij zelfs voor de SP – nog nooit overwogen om een soort
verplicht distributienetwerk te gaan maken voor supermarkten, cafés,
kappers, fietsenmakers of, om nog een andere levensbehoefte te noemen, kerken.
Die zou je ook kunnen tenderen.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Over dat laatste kunnen wij het nog wel eens hebben. Als wij het toch
over basisdiensten hebben, hebben wij daarover nog een mooie
discussie te goed. Misschien zal ik hem dan ook in dat opzicht consulteren
als adviseur van de Kamer. Hoewel... Mijn serieuze vraag gaat over de parallel
met de supermarkten. In de verdediging door de initiatiefnemer ligt immers
besloten dat banken dichter tegen elektriciteit- en nutsbedrijven en dus tegen
het publieke aspect aan zitten dan tegen een pond suiker bij de supermarkt.
Mijn vraag aan de adviseur van de Kamer is of hij die analyse deelt of dat
hij veel meer reden ziet om een bank gelijk te stellen aan een supermarkt
dan aan een nutsbedrijf.Minister Zalm:Ik deel die analyse niet. Een bank is niet vergelijkbaar met een nutsbedrijf.
De overheid trekt zich nog steeds veel van de nutsbedrijven aan omdat dit
vroeger overheidsbedrijven waren. Dat heeft een zekere historie. De post was
aanvankelijk ook een natuurlijk of technisch monopolie. Dat heeft bij de bankdiensten
nooit gespeeld. Die zijn van oudsher in private handen. Het zijn marktpartijen,
zoals ook de bakkerijen, de groenteboeren en de supermarkten. Bij al die eerste
levensbehoeften is het publiek altijd bediend door de private sector. Bij
mijn weten bestaat er geen neiging om in voorschriften en tenderprocedures
te voorzien in geval er binnen een bepaalde straal bijvoorbeeld geen bakker
is.Met dit initiatief wordt getracht om een typisch lokale problematiek via
landelijke, algemeen geldende wetgeving op te lossen. Het gaat juist om lokale
initiatieven en om intelligente combinaties. De heer Crone heeft een paar
voorbeelden genoemd waarmee ik het helemaal eens ben. Het gaat om intelligente
combinaties en het daarmee levensvatbaar houden van toegankelijke diensten
zoals de kruidenier, het postkantoor en het liefst ook een bankdienst. Nu
wordt landelijke wetgeving voorgesteld ten aanzien van het aspect van de bankdiensten,
die juist ook langs allerlei andere wegen veel gemakkelijker toegankelijker
zijn in vergelijking met vroeger. Er kan tegenwoordig heel veel, maar suiker
kan men niet halen met de computer. Veel bancaire zaken kunnen wel via de
computer worden geregeld.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Ik stel vast dat de minister principieel voorstander is van de scheiding
tussen bank en staat.Minister Zalm:Ja. Dat zal de heer Rouvoet aanspreken. Bij de scheiding tussen kerk en
staat ligt dat wat subtieler, althans tussen de twee protestanten die achterin
de zaal zitten.De heer Heemskerk (PvdA):Volgens mij zijn geloof en geld gevaarlijke dingen. Daar kan veel mis
mee gaan.De minister begon zijn inleiding met de vraag of het nodig is om zulk
zwaar geschut in te zetten om het probleem op te lossen. Luisterend naar de
indiener in eerste termijn is er echter geen sprake van een Dikke Bertha maar
van een fileermesje. Hij spreekt immers van het openhouden van vormvrijheid
en de normen. Waar baseert de minister de term "zwaar geschut" op?Minister Zalm:Ik kan de heer Heemskerk geruststellen. De minister van Financiën
moet de AMvB slaan. Ik zal die niet slaan. Gelukkig staat in de wet dat het
kan. Ik zal het nooit doen. Het voorschrift staat niet alleen in de AMvB,
maar ook in artikel 2 van de voorgestelde wet. Daar gaat het ook om bij de
discussie over de administratieve lasten. In artikel 2 staat dat kredietinstellingen
die basisbetaaldiensten aanbieden er zorg voor moeten dragen dat deze diensten
voor iedere afnemer toegankelijk, veilig en tegen een redelijke prijs beschikbaar
zijn. Dat is een zorgplicht die rechtstreeks in de wet staat. Vervolgens staat
in een ander artikel dat bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere
regels kunnen worden gesteld over de drie aspecten. Ik heb echter begrepen
dat de indiener overweegt om het artikel zodanig te herformuleren dat het
eerste, rechtstreeks werkende stukje wegvalt. Daar liggen in de benadering
van de administratieve lasten de grote kosten. Ik ben het overigens met de
heer Crone eens dat de banken zeer royaal hebben gecalculeerd, met het tegenhouden
van het wetsvoorstel in het achterhoofd. Als het artikel wordt geherformuleerd,
hangt de berekening van de administratieve lasten af van de invulling van
de AMvB. Ik vermoed dat Actal moeite zal hebben om die te becijferen. Men
kent de AMvB immers niet en zal moeten afgaan op de memorie van toelichting.
De heer Crone heeft echter in eerste termijn op het vlak van topografie en
anderszins flexibiliteit aan de dag gelegd. Dat maakt het erg moeilijk om überhaupt
een gooi te doen naar berekening van de administratieve lasten.Naar mijn idee kan het oplossen van dit soort problemen beter overgelaten
worden aan de lokale partijen, zowel het bedrijfsleven als de gemeenten. De
voorgestelde wetgeving regelt bovendien maar één aspect van
het probleem, maar wil toch een "pièce de résistance"
zijn voor een maatschappelijke ontwikkeling.De heer Heemskerk (PvdA):Ik ben het met de adviseur eens dat als de lokale partijen tot een werkende
oplossing komen, er geen probleem is. De vraag is echter of de lokale partijen
tot een oplossing komen. U stelt als adviseur aan de Kamer dat er sprake is
van zwaar geschut. Mijn stelling is dat er tot nu toe geen kanonnen gepresenteerd
zijn en dat er sprake is van een fijnmazige, vormvrije AMvB, op basis van
nader in te vullen normen. Waarom kwalificeert u dat als zwaar geschut?Minister Zalm:Het gaat om een wetsvoorstel dat inclusief de memorie van toelichting
bestaat uit ongeveer 60 pagina's. Bovendien betreft het nationale wetgeving.
Als voor elk maatschappelijk probleem nationale wetgeving wordt aangekondigd
onder het motto "als men het zelf oplost, dan is dat fijn maar ik heb
altijd nog de wet achter de hand" dan is er nog heel wat wetgeving in
te dienen. De benadering van wetgeving is juist dat daar selectief en zuinig
mee wordt omgesprongen. Wij moeten zeker weten dat er een groot probleem is
dat echt niet anders dan met wetgeving op te lossen is; in dat geval moet
het zo zuinig mogelijk worden opgelost. Hier wordt echter tegen een betrekkelijk
ongedefinieerd probleem een wetsvoorstel aangegooid om de wet achter de hand
te hebben als het probleem zich niet vanzelf oplost. Dat is een soort etatisme
en ik kan mij daar niet in vinden. Ik ben veel zuiniger met wetgeving en ik
ben niet geneigd om de rijksoverheid met allerlei verantwoordelijkheden op
te zadelen. Op dat punt is ook sprake van een ideologische verschil; socialisten
doen dit wat gemakkelijker. Ik vind het te bovenmatig om deze wetgeving aan
te nemen terwijl er lokaal allerlei praktische initiatieven opbloeien die
een oplossing bieden voor het probleem. Vaak bieden deze niet alleen een oplossing
voor het ene probleem van de betaaldienst, maar voor een complex
van problemen. De heer Crone werd ook bevraagd over de kruidenier en ik maakte
uit zijn antwoord op dat dit wetsvoorstel het begin is en dat hij doorgaat
met de strijd. Zijn kruidenierswetsvoorstel zal binnenkort ook wel aan de
Kamer worden voorgelegd. Dat zou een voor de hand liggender start zijn van
het aanpakken van deze problematiek dan via die bank waar iemand maaréén
keer per week of enkele keren per jaar komt. De 16 miljoen Nederlanders komen
ongeveer 20 miljoen keer per jaar in een bank, dus gemiddeld iets meer dan één
keer per jaar. Dat is dus duidelijk minder vaak dan bij de kruidenier.De voorzitter:Ik moet de minister teleurstellen want ik sta de heer Crone een opmerking
toe.Minister Zalm:Mag ik ervan uitgaan dat voortaan leden van de regering vanuit vak K mogen
interrumperen?De voorzitter:Dat durf ik niet toe te zeggen.De heer Crone:De minister-president deed dat onlangs nog, in de eerste termijn van een
debat zelfs.Minister Zalm:Dat was maar één keer.De heer Crone:Ik doe het ook maar één keer. Ik laat mij niet verleiden
om op alle uitdagingen in te gaan.De voorzitter:U krijgt ook geen toestemming daarvoor.De heer Crone:Ik geef slechts aan dat het wetsvoorstel niet uit 60 pagina's maar uit
drie pagina's bestaat. De minister heeft de WFT voorgelegd. Zijn ambtenaren,
en voortreffelijke adviseurs, hebben mij geadviseerd om het toezichtsregime
van de WFT over te nemen. Daardoor is het wetsvoorstel zo dik geworden. Ik
moest dat deel van de minister overnemen; gewoon kopiëren en plakken.
Mijn wetsvoorstel bestaat uit drie pagina's maar door de pagina's over het
toezichtsregime is het zo uitgebreid geworden.Gemiddeld krijgt een bankkantoor 6000 bezoekers; 4000 kantoren, 25 miljoen
contactpunten. Er zijn natuurlijk ook kantoren waar minder dan 6000 bezoekers
komen en kantoren waar meer dan 6000 bezoekers komen. De volumes zijn in elk
geval vele malen groter dan de minister denkt. Belangrijker is echter...De voorzitter:Nee, hiervoor geef ik geen toestemming meer.Minister Zalm:Dat klopt precies met mijn getallen: 20 miljoen bezoeken over 3700 bankkantoren
komt neer op 6000 bezoekers per bankkantoor, 120 bezoekers per week, 24 bezoekers
per dag. Supermarkten worden echter veel vaker bezocht dan gemiddeld 1,2 keer
per jaar. De gemiddelde Nederlander komt niet meer dan een of twee keer per
jaar fysiek in een bank. Dat verschilt van het gemiddeld aantal supermarktbezoeken.
Gemiddeld kan men zich heel aardig redden met vrij weinig bankbezoek. Dat
is natuurlijk heel anders dan destijds. Ik zei al dat er sprake is van een
terugloop van 98% in het aantal bezoeken doordat wij tegenwoordig allerlei
alternatieven hebben. Er zijn geldautomaten, je kunt telefonisch gireren,
het kan per post – maar dat kon al langer – en je kunt met het
internet aan de slag. Dat betekent ook dat bezoek aan een bankkantoor veel
minder nodig is. Velen zijn daar blij mee. Zeker degenen die slecht ter been
zijn, kunnen zich vaker thuis redden – als zij althans met de pc overweg
kunnen – terwijl zij vroeger voor veel transacties naar het bankkantoor
moesten.De heer Van der Vlies (SGP):Ik wil de adviseur van de Kamer graag de volgende vraag voorleggen. Er
zijn veel lokale initiatieven. Is een wettelijke zorgplicht niet buitenproportioneel?
Dat is kort samengevat de invalshoek van de regering. Als die lokale initiatieven
er onverhoopt niet komen en mensen daar last van krijgen. Wat dan? Ik kijk
even naar de andere kant van de medaille.Minister Zalm:Waarschijnlijk kom je dan terecht in de situatie dat de eerste bankkantoren
op grond van de Wet Crone worden geopend als de laatste supermarkt is vertrokken.De heer Van der Vlies (SGP):Dat zou kunnen, maar de minister begrijpt natuurlijk best wat ik met deze
vraag bedoel. Wij zijn bezig te onderkennen of er al dan niet een probleem
is. Zo ja, hoe zwaar is dat probleem, om hoeveel mensen gaat het en waar doet
het zich voor? Wat is beter dan dat spontaan door actoren in het veld oplossingen
worden bedacht? Nu kom ik op het onverhoopte geval dat dit niet van de grond
komt. Daarvoor zoekt de initiatiefnemer een antwoord. Dit staat los van de
vraag of dat antwoord wordt gehonoreerd. Die casus moeten wij beoordelen en
de minister zal er toch op in moeten gaan wat zijn ultieme daad is als er
onverhoopt iets niet gebeurt waarvan wij hadden gehoopt dat het zou gebeuren
en mensen er echt last van krijgen.Minister Zalm:Ik ga ervan uit dat dan maatwerk wordt geleverd voor die specifieke problematiek
in overleg met de banken en het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer waarin
allerlei organisaties, bijvoorbeeld de Consumentenbond, zitting hebben. Bij
een supermarkt doet het probleem zich blijkbaar niet voor. Daar hoeven wij
niet in te grijpen door te zeggen onder welke condities wij de laatste supermarkt
laten vertrekken. Als je flexibele wetgeving maakt voor bankdiensten die dreigt
uit te monden in willekeur, dan behandel je banken op een heel bijzondere
manier in vergelijking met andere diensten die ook tot de basisvoorzieningen
kunnen worden gerekend.Een ander probleem is dat de technologie zich de komende tijd verder zal
ontwikkelen. Er komen nieuwe mogelijkheden die wij nu nog niet kennen, maar
in ontwikkeling zijn. Hopelijk kan dat ouderen en gehandicapten helpen. Binnenkort
komen er bijvoorbeeld sprekende passen voor internetbankieren voor blinden
en slechtzienden. Zij kunnen daardoor op een andere manier toegang verkrijgen
tot betaaldiensten dan tot nu toe het geval was.De proportionaliteitskwestie betreft natuurlijk de problematiek en de
oplossing. Ik meldde al de kwestie die samenhangt met artikel 2. Daarin wordt
ook de prijs geregeld en dat vind ik toch wel enigszins bijzonder. Naar mijn
indruk betreft dit niet alleen de locaties waar zich een getenderde bankdienst
vestigt, maar wordt er een algemene bevoegdheid voor prijsregulering
in deze wet opgenomen. In artikel 2 staat het volgende: "Kredietinstellingen
die basisbetaaldiensten aanbieden dragen er zorg voor dat deze diensten voor
iedereen algemeen toegankelijk, vrij en tegen een redelijke prijs beschikbaar
zijn." Daar staat dus dat bij AMvB regels kunnen worden gesteld ten aanzien
van de prijs. Zo lees ik het in ieder geval. In de toelichting staat bovendien
dat het gratis moet zijn. Dat is de vertaling die in de toelichting staat.In de praktijk is het in Nederland te doen gebruikelijk dat geld opnemen
en giraal overmaken gratis is. Het is niet wettelijk voorgeschreven. Banken
zien het als een manier om tevreden klanten te hebben. Zij hopen door dit
gratis aan te bieden ook andere diensten aan de klanten kwijt te kunnen waaraan
zij wel iets verdienen. Het betalingsverkeer is verlieslatend. Men moet het
via kruissubsidiëring met rentetarieven, rentevergoedingen en valutering
zien te halen. Wij hebben het nooit voorgeschreven. Het is de praktijk die
door de concurrentie tussen de banken in Nederland is ontstaan dat betalingen
en overboekingen op dit moment gratis worden verricht. Dat is niet per se
de norm. Men kan een keer tot de conclusie komen dat men de kruissubsidiëring
wil verminderen om daarmee andere diensten die nu de lasten van het betalingsverkeer
dragen aantrekkelijker te maken. Dat kan een betere rentevergoeding op saldo
die worden aangehouden betreffen of een lagere rente op roodstanden. Die mogelijkheid
bestaat. Wij laten dat nu over aan de concurrentie tussen de banken. Men kan
er wel of niet voor kiezen.Hier wordt de mogelijkheid geïntroduceerd om een prijsmaatregel te
treffen. Ik kan het niet anders lezen. Zo lang ik minister ben, zit ik altijd
nog wel goed omdat ik de AMvB moet maken en de Kamer daarin geen recht van
initiatief heeft. Toch is het bijzonder dat een wettelijk instrument wordt
geïntroduceerd om de prijzen van bankdiensten vast te stellen.In hetzelfde artikel 2 staat een passage over de veiligheid. Het lijkt
mij nog niet zo eenvoudig om een gevoel van onveiligheid weg te nemen door
middel van een algemene maatregel van bestuur. Bij de ene pinautomaat zal
men zich veilig voelen, maar in een verloederde omgeving met slechte verlichting
en hangjongeren kun je nog zo'n mooie pinautomaat maken, maar zal men zich
hoogstwaarschijnlijk toch onveilig voelen. Het idee dat je met een AMvB de
veiligheid kunt garanderen, is naar mijn oordeel te gecompliceerd.Over de kwestie van het verzorgingsgebied is uitvoerig gesproken. Om dat
op te lossen zitten wij veel meer op de lijn van het maatwerk, vooral op die
van de lokale initiatieven. Hier ligt natuurlijk ook een taak voor gemeentebestuurders
en wethouders om wanneer zich een probleem voordoet samen met het bedrijfsleven
in de gemeente tot een fatsoenlijke oplossing te komen. Dit betreft niet alleen
de banken maar ook andere onderdelen van het bedrijfsleven. Het gaat veelal
niet geïsoleerd om het bankwezen.Het is interessant dat de voorzitter van de Landelijke Vereniging voor
Kleine Kernen heeft gezegd dat hij aan de ene kant heel blij is dat de Kamer
belangstelling heeft voor de leefbaarheid in dorpen, maar aan de andere kant
niets te zien in deze aanpak van dit onderwerp. Hij bepleit vooral passende
voorzieningen op lokaal niveau, waarbij het vooral om aanbieders op lokaal
niveau gaat die proberen om samen met bewoners tot iets te komen.De heer Heemskerk refereerde in zijn eerdere betoog aan Friedrich Wilhelm
Raiffeisen, een plattelandsburgemeester die in 1864 de eerste Boerenleenbank
oprichtte. Dat is een mooi voorbeeld van een specifieke problematiek die bestond,
waarop een passend lokaal antwoord is gevonden. Ik durf te beweren dat de
verbeteringen die Raiffeisen heeft gerealiseerd voort zijn gekomen uit het
feit dat hij niet koos voor wetgeving maar voor eigen lokale initiatieven
in plaats van interventie door de centrale overheid. Daarom denk ik dat niet
de heer Crone de grootste kans maakt op de titel van de nieuwe Raiffeisen,
maar de heer Van de Vondervoort. Die staat meer in de traditie van Raiffeisen.Voorzitter. Ik kom toe aan mijn conclusie. De problematiek die de initiatiefnemer
beoogt op te lossen is naar het oordeel van de regering onvoldoende aangetoond.
Wij vinden de voorgestelde oplossing disproportioneel. Bovendien dringen de
partijen die er zelf mee te maken hebben niet aan op dit wetsvoorstel, maar
op een andere aanpak. Dat leidt tot een negatief advies van de regering.Daarmee kunnen wij niet zeggen dat de wet er niet komt en het probleem
dus is opgelost. Dat is natuurlijk niet zo. Er zijn reële problemen die
om een reële oplossing vragen. Op het nationale niveau hebben wij vooral
als vehikel het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer. Dat heeft al vorderingen
gemaakt, bijvoorbeeld wat betreft de toegang van geldautomaten voor gehandicapten.
Er zijn afspraken gemaakt over verbetering van die toegankelijkheid. De oplossing
van daadwerkelijke problemen moet een toegevoegde waarde hebben op vooral
het lokale niveau en vooral de leefbaarheid op dat niveau. Voorzover de overheid
in dat spel betrokken is, moet naar mijn overtuiging vooral de lokale overheid
initiatieven ontwikkelen en niet zozeer de centrale overheid. Wel kan het
Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer op centraal niveau natuurlijk een
coördinerende en adviserende rol spelen. Best practices die op een lokaal
niveau zijn gevonden kunnen worden overgedragen naar andere lokale niveaus.
Vervolgens ben ik ervan overtuigd dat als op lokaal niveau een kwestie speelt,
banken hun maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. In de praktijk zijn
daarvan inmiddels tal van voorbeelden. Zij zullen dat ook doen zonder een
heel moeilijk te implementeren wet als stok achter de deur.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Het is niet mijn gewoonte om het zwaarder te maken dan het is, maar de
bewoordingen van de minister geven mij aanleiding om hem de vraag voor te
leggen hoe zwaar het negatieve advies van de regering is. Formeel vind ik
dat van belang. Ik vraag dat om twee redenen.De eerste is dat de minister twee of drie keer heeft gezegd dat hij een
AMvB kan slaan, maar dat niet gaat doen. Daaruit spreekt onwil om uitvoering
te geven aan de wet. De tweede is dat de minister in zijn laatste woorden
zei dat het advies van de regering negatief is en dat hij dus zou kunnen zeggen
dat de wet er niet komt. Hoe zwaar weegt die uitspraak voor de minister, met
het oog op het bij een aangenomen initiatiefvoorstel horende contraseign?Minister Zalm:Over de kwestie van het contraseign praten wij pas als de Kamer haar oordeel
heeft gegeven. In dit stadium geef ik de Kamer mijn advies. Ik hoop dat de Kamer het wetsvoorstel niet aanneemt. Dat moge duidelijk zijn.
Als de Kamer het wetsvoorstel niet aanneemt, is de vraag niet aan de orde.
Als zij het wetsvoorstel wel aanneemt, is de vraag wel aan de orde. Op dat
moment zal ik die vraag beantwoorden.De heer Rouvoet (ChristenUnie):Dat betekent dat ik de woorden die de minister heeft gebruikt niet zwaarder
moet laten wegen dan nodig. Het niet slaan van een AMvB kan ook een geval
zijn van "Dat voeren wij niet uit", om dat gouden citaat nog maar
eens terug te halen. De opmerking dat de wet er niet komt, mag ik niet zwaarder
maken dan nodig is.Minister Zalm:In dit stadium van behandeling in de Kamer geef ik de opinie van de regering.
De Kamer doet met mijn opinie wat zij dienstig vindt. Ik wacht met vertrouwen
in het democratische proces de uitkomst van de bespreking in de Tweede Kamer
af. Als het wetsvoorstel het hier haalt, is er ook nog een bespreking in de
Eerste Kamer. Pas daarna komen allerlei andere vragen aan de orde.De heer Heemskerk (PvdA):Ik maakte de vergelijking met Raiffeisen vooral omdat in mijn ogen het
initiatiefvoorstel de mogelijkheid biedt dat lokale partijen succesvoller
zijn met eigen initiatieven. De minister gaat ervan uit dat de initiatieven
van de partijen sowieso succesvol zijn en dat de wet daarom niet nodig is.
Ik denk dat de wet de partijen een steuntje in de rug geeft.Mijn vraag aan de minister, en eigenlijk ook aan de heer Van der Vlies,
is of er op geen enkele manier zodanig grote witte vlekken kunnen ontstaan,
dat er problemen komen. Voorziet de minister geen enkel probleem? Als hij
toch een probleem zou moeten noemen, bijvoorbeeld verschraling of het totaal
verdwijnen van bankfilialen uit grote delen van het land, wat zal dat probleem
dan precies zijn?Minister Zalm:Wij hebben met heel veel mensen een interessante bijeenkomst gehad over
de achtergronden van het steeds verder dichtregelen van Nederland. Een van
de factoren die vrij breed werd genoemd en weinig te maken had met de politieke
achtergrond van de betrokkenen is, dat wij heel veel wetgeving baseren op
wantrouwen in plaats van op vertrouwen in burgers en maatschappelijke partijen.
Er werd gesteld dat wij de wetgeving altijd zo inrichten alsof zonder wetgeving
mensen de meest rare dingen gaan doen en zich maatschappelijk onverantwoord
gedragen. Ik heb daarvoor geen aanwijzingen. Ik heb ook geen aanwijzingen
dat de Nederlandse banken zich op een onmaatschappelijke of onverantwoorde
manier gedragen.Er wordt geen wetgeving geïntroduceerd op "zou het niet eens
kunnen dat". Daarvoor wordt geen wet gemaakt.De heer Heemskerk (PvdA):Het is geen volstrekt fictieve wens. De indiener noemt allerlei maatschappelijke
belangengroeperingen die dit initiatief ondersteunen omdat zij het wel als
een probleem ervaren, bijvoorbeeld op het terrein van veiligheid. Het gaat
zowel om ondernemers als om consumenten. Wij spreken niet over iemand die
een keer opstond en dacht: laat ik eens een initiatiefwet maken. Dit initiatief
wordt breed toegejuicht.Minister Zalm:Ontvolking van het platteland is inderdaad een trend. Als er bovendien
een technologische ontwikkeling is die het bezoeken van bankkantoren minder
nodig maakt, komen die twee dingen versterkt samen. Dat leidt wat mij betreft
niet tot het idee dat dit dús moet leiden tot wetgeving. Tot nu toe
is mij niet aannemelijk gemaakt dat er onoplosbare problemen blijven bestaan
als wij deze wetgeving niet zouden hebben. In geval van twijfel is mijn redenering:
geen wetgeving!De heer Irrgang (SP):Begrijp ik goed dat de minister van Financiën als adviseur van de
Kamer met een zekere machtspositie, het verdwijnen van bankkantoren c.q. de
bredere ontwikkeling van vermindering van de leefbaarheid in de dorpen, eigenlijk
niet als een probleem ziet?Voor zover de minister dit wél als een probleem ziet, vindt hij
dan het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer de afgelopen jaren veel heeft
opgeleverd? Mijn indruk is namelijk dat wij al jaren praten over alle problemen
van veiligheid, toegankelijkheid, het sluiten van kantoren en alternatieven
daarvoor en dat wij eigenlijk geen steek verder zijn gekomen. Als dat niet
zo is, hoor ik dat graag. Als dat echter wel zo is, is op een gegeven moment
de vraag aan de orde of de wetgever niet met maatregelen moet komen.Minister Zalm:Zoals ik al zei is de ontvolking in delen van het platteland een probleem.
Dat daardoor sommige dorpen voorzieningen kwijtraken is ook een maatschappelijk
probleem, maar dat moet je niet met wetgeving oplossen. Je kunt het zeker
niet oplossen met alleen maar wetgeving voor de betaaldiensten.Het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer bestaat nog niet lang, maar
dat heeft naar mijn overtuiging wel een aantal goede resultaten opgeleverd.
Voor dat overleg is er een breed draagvlak. Dat overleg heeft gezorgd voor
de oplossing van het probleem dat dak- en thuislozen niet konden beschikken
over een betaalrekening. Ik heb een handje geholpen bij het bieden van een
voorziening. Dat was een actie die naar buiten was gericht, dat geef ik toe.
De kwestie van de toegankelijkheid van betaaldiensten en met name die van
de toegankelijkheid van geldautomaten zijn ook op deze manier goed opgelost.
Hierbij ging het echter om landelijke regelingen. De echte initiatieven worden
lokaal genomen. Daar doen zich ook de problemen voor en het is onmogelijk
om alle lokale problemen in Nederland op allerlei gebieden en dus ook op dit
gebied met nationale wetgeving op te lossen. Zij moeten juist met lokale initiatieven
worden weggenomen en met inschakeling van de betrokken maatschappelijke partijen,
zo nodig met inschakeling van de lokale overheid. Die kan ontwikkelingen regisseren
en coördineren. Ik vind dus niet dat de nationale overheid soelaas kan
bieden bij het vinden van een oplossing voor dit soort lokale problemen.De algemene beraadslaging wordt geschorst.De voorzitter:Hiermee zijn wij gekomen aan het eind van de eerste termijn van de behandeling
van dit wetsvoorstel. Er is een aantal toezeggingen gedaan waaronder die met
betrekking tot de Actaltoets. Zodra wij daarover meer weten, zullen wij een
tweede termijn plannen.Sluiting 21.30 uur 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20052006-4263-4283.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl